rlitschk/wikidir huggingface dataset:
D Grüenalge oder Chlorobionta si e Grubbe vo Alge, wo früener in dr Süstemaatik as äiges Taxon gfüert worde si. Fülogeneetisch handlet es sich aber um e parafüleetischi Grubbe, wil si nit alli Noochkomme vom ene letzte gmäinsaame Vorfaar si. So wärde die „hööchere“ Pflanze (Embryophyta) nit zu de Grüenalge zelt, au wenn si sich us deene entwigglet häi. As Grüenalge bezäichnet mä doorum alli Verdräter vo de Chloroplastida mit Usnaam vo de Embryophyta. Bis 2014 si öbbe 4000 Grüenalgen-Arte beschriibe worde, vo deene lääbe öbbe 90 % im Süesswasser. Under de mariine Verdräter stellt d Gattig Micromonas die hüfigste fotosünthetische Öikaryote im Meer. Usserdäm git s au e Hufe Grüenalge, wo nid im Wasser lääbe, sondern vor allem uf füechtem Boode und uf Böim. Mänggi lääbe sümbiotisch as Bestanddäil vo Flächte oder as Zoochlorelle in Süesswasserpolype oder andere wirbellose Dier. Dr Ardikel «Grünalge» uf dr dütsche Wikipedia Commons: Grünalge – Sammlig vo Multimediadateie Joachim W. Kadereit, Christian Körner, Benedikt Kost, Uwe Sonnewald: Strasburger Lehrbuch der Pflanzenwissenschaften. Springer Spektrum, Berlin/Heidelberg 2014, S. 591. Normdate: GND: 4072124-3 | LCCN: sh85024578
Generazioonswäggsel säit mä in dr Biologii ere Form vo dr Fortpflanzig, wo die bäide Wariante vo dr Fortpflanzig – die gschlächtligi und die unggschlächtligi – in verschiidene Generazioone sich gegesitig abwäggsle. Generazioonswäggsel chunnt bi vile Protiste, bi Rotalge, bi Moos, Faarn und Soomepflanze vor, aber au bi Nesseldier und Tunicate. Er kombiniert d Vordäil vo bäide Fortpflanzigsarte: D Generazioon, wo sich unggschlächtlig vermeert, cha e groossi Zaal vo Noochkomme broduziere, oone drfür e Sexualpartner z bruuche. D Generazioon, wo sich gschlächtlig vermeert sorgt drfür, ass sich dr Geenpuul duet vermische. Dr Ardikel «Generationswechsel» uf dr dütsche Wikipedia Walter Zimmermann: Geschichte der Pflanzen. Eine Übersicht. 2. Auflage, München 1969, dtv Band 4043. (Die Abschnitte zu Moosen, Farnen, Ginkgo und Bedecktsagern folgen im Wesentlichen der Argumentation dieser Quelle.) Klaus Ulrich Leistikow und Franziska Kockel: Zur Entwicklungsgeschichte der Pflanzen – ein didaktisches Modell. In: Palmarum Hortus Francofortensis (Wissenschaftliche Berichte des Frankfurter Palmengartens), Heft 2, Frankfurt am Main, Juni 1990 (Inhaltsübersicht (Memento vom 19. Juli 2011 im Internet Archive)) Lexikon der Biologie: Generationswechsel. Spektrum, Heidelberg 1999. Sexualität bei Ginkgo (änglisch) Plants without Seeds: from Water to Land Normdate: GND: 4535298-7
D Celluloose (au Zelluloose) isch dr Hauptbestanddäil vo de Zällwänd vo Pflanze (Masseadäil öbbe 50 %) und eso die hüfigsti orgaanischi Verbindig und au s hüfigste Polysaccharid (Vilfachzucker). D Celluloose isch au s Biomoleküül, wo am hüfigste vorchunnt. Si isch nid verzwigt und bestoot us meerere hundert bis zääduusige (β-1,4-glycosidisch verchnüpfte) β-D-Glucose- bzw. Cellobiose-Äihäite. Die hochmolekulaare Celluloosechettene laagere sich zu hööchere Struktuure zsämmen, wo as rissfesti Fasere in Pflanze hüfig staatischi Funkzioone häi. Vom Polysaccharid Chitin, wo in dr Natur au hüfig vorchunnt, underschäidet sich d Celluloose wil si köni Acetamidgrubbe het. D Celluloose isch bedütend as Roostoff zum Babbiirmache, aber au in dr cheemische Industrii und in andere Beriich. E Form vo dr Celluloose isch äins vo de Choolehüdraat im gallertartige Mantel vo de Manteldier. Dr Ardikel «Cellulose» uf dr dütsche Wikipedia Hans-Werner Heldt, Birgit Piechulla, Fiona Heldt: Pflanzenbiochemie. 4. Auflage, Spektrum, Heidelberg / Berlin 2008, ISBN 978-3-8274-1961-3. Peter Schopfer, Axel Brennicke: Pflanzenphysiologie. 7. Uflaag, Spektrum, Heidelberg / Berlin 2010, ISBN 978-3-8274-2351-1. Lincoln Taiz, Eduardo Zeiger: Physiologie der Pflanzen. (Originaltitel: Plant physiology übersetzt von Uta Dreßer), Spektrum, Heidelberg / Berlin 2000, ISBN 3-8274-0537-8. Dieter Hess: Pflanzenphysiologie. 11. Uflaag, UTB 8393 / Ulmer, Stuttgart 2008, ISBN 978-3-8252-8393-3 (UTB) / ISBN
S’ Département Seine-Saint-Denis [sɛn sɛ̃ dəni](info) / [sɛn sɛ̃ dni](info) ìsch a frànzeesch Département, wo ìn dr Region Île-de-France ìm Groossràuim Pàriis lììgt. ’S umfàsst vor àllem d’ Vororta ìm Norda un Nordoschta vu dr Hàuiptschtàdt. Dr Sìtz vu dr Prefäktüür ìsch Bobigny, d’ Unt’rprefäktüüra sìnn Le Raincy un Saint-Denis. S’ Département trajt dr Ordnungsnümroo 93. S’ Département ìsch ànna 1968 äntschtànda, wu maa d’ Départements Seine un Seine-et-Oise ìn klainera Départements uffgetailt hàt. Dr Ordnungsnümroo 93 äntschprìcht àlso nìt dr àlfàbeetischa Raihafolga — vorhaar ìsch’s dr Nümroo vum Département Constantine ìn Frànzeesch-Àlgeeria gsìì. D’ Iiwoohner nänna ìhr Département oft numma kurz le neuf-trois („s’ Niina-Dräi“) — sunscht känna m’r àui le quatre-vingt-treize („s’ Dräiunniinzig“) sààga. D’ Gmainda mìt dr greeschta Beveelkerung ìm Département Seine-Saint-Denis sìnn: S’ Département Seine-Saint-Denis ìsch ìn 3 Arrondissements, 21 Kàntooner un 40 Gmainda getailt: Lüag àui: Lischta vu da Gmainda ìm Département Seine-Saint-Denis Lischta vu da Kàntooner ìm Département Seine-Saint-Denis Lischta vu da Gmaindaverband ìm Département Seine-Saint-Denis Commons: Département Seine-Saint-Denis – Sammlig vo Multimediadateie Offiziälla Websitta vum Département (frànzeesch) L’organigramme du Département. In: seinesaintdenis.fr. Département Seine-Saint-Denis, abgruefen am 2. Mai 2022 (französisch). Normdate: GND: 4398072-7 | LCCN: n81039882 | SUDOC/IdRef: 029839424 | VIAF: 132530937
D’ Gmainda Aubervilliers [obɛʁvilje](info) ìsch a Schtàdt grààd àm Norda vu dr frànzeescha Hàuiptschtàdt Pàriis. Sa gheert zem Département Seine-Saint-Denis ìn dr Regioon Île-de-France un hàt 89.401 Iiwoohner (Schtànd 1. Januar 2020). D’ Iiwoohner nänna m’r Albertivillariens. Aubervilliers ìsch làng a Ìndüschtriischtàdt gsìì. Noch hìtt laawa 44 Prozant vu dr Beväälkerung unter dr Àrmüatsschwälla — domìt ìsch Aubervilliers aina vu da ärmschta Schtädt ìn Frànkrììch. D’ Schtàdt ìsch làng vu kommünìschta Bìrgermaischter regiart worra — soo vu 1944 bis 2008 wia àui vu 2014 bis 2020. d’ Kìrìch Notre-Dame-des-Vertus üss’m 15. Joohrhundert s’ Roothüüs àm Rothüüsplàtz (place de la Mairie) Dr Canal Saint-Denis vu dr Pont de Stains gsah uff dr Avenue de la République uff dr Avenue de la Division-Leclerc àm Place du Front Populaire Groosswoohnsiidlung z’ Aubervilliers a Soziààlwoohnhüüs mìt’m Turm La Villette ìm Hìntergrund Turm La Villette (125 m hoch) Palastina Autonomiegebiete Bait Dschala (Paläschtinänsischa Otonomiigebiater) sitter 1997 Mauretanie Boully (Mauretàània) sitter 2004 Italien Empoli (Itàlia) sitter 1997 Deutschland Jena (Diitschlànd) sitter 1999 Aubervilliers. In: Brockhüüs Enzüklopädii. Brockhüüs (brockhaus.de [abgerufen am 3. Januar 2023]). Günter Platzdasch: Am Geschichtsknotenpunkt. In: Frankfurter Allgemeine Zeitung. Nr. 273, 23. November 2005, S. 42 (archive.org [abgerufen am 3. Januar 2023]). Commons: Aubervilliers
Saint-Denis [sɛ̃dəni](info) ìsch a frànzeescha Schtàdt ìm Département Seine-Saint-Denis. Sa ìsch dr Àmtssìtz vu dr Unt’rprefäktüür ìm Arrondissement Saint-Denis. D’ Schtàdt lììgt unmìttelbààr neerdlig vu Pàriis un ìsch hìtt Tail vu dr Banlieue. Mìt 113.116 Iiwoohner (Stand: 1. Januar 2020) ìsch sa d’ Schtàdt mìt dr greeschta Beväälkerung ìm Département, un noh Pàriis un Boulogne-Billancourt d’ drìtta Gmainda mìt dr greeschta Beväälkerung ìn dr Île-de-France. D’ Iiwoohner nännt maa Dionysiens [djɔnizjɛ̃]. Bakànnt ìsch d’ Schtàdt vor àllem fìr d’ Basilika Saint-Denis, wu zàhlriicha frànzeescha Keeniga beardigt worra sìnn. D’ Terrorààschlaag vum 13. Nowamber 2015 hann unteràndrem biim Stade de France z’ Saint-Denis schtàttgfunda. d’ Bàsilika Saint-Denis s’ Rothüüs d’ Rue de la République d’ Füassgangerzoona Rue Gabriel-Péri dr Canal Saint-Denis z’ Saint-Denis s’ Portààl vum ehamààliga Ursulinakloschter (couvent des Ursulines) d’ ehamààliga Kàrmelitakàpall (chapelle des Carmélites) d’ Kìrìch Saint-Denys-de-l’Estrée dr Pont de l'Île Saint-Denis ìwwer d’ Seine ìm Stade de France dr Pàrk Georges-Valbon neerdlig vu dr Schtàdt Saint-Denis. In: Brockhüüs Enzüklopädii. Brockhüüs (brockhaus.de [abgerufen am 4. Januar 2023]). Raymond Josse: Saint-Denis. In: Encyclopædia Universalis. Encyclopædia Universalis France (französisch, universalis.fr [abgerufen am 4. Januar 2023]). Commons: Saint-Denis (Seine-Saint-Denis) – Sammlig vo Multimediadateie Offiziälla Websitta vu dr Schtàdt (frànzeesch) Kathedrale Saint-Denis
Montreuil [mɔ̃tʁœj](info) ìsch a frànzeescha Gmainda ìm Département Seine-Saint-Denis ìn dr Regioon Île-de-France. Sa hàt 111.367 Iiwoohner (Schtànd 1. Januar 2020) — domìt ìsch sa d’ zwaita Schtàdt mìt dr greeschta Beväälkerung ìm Département noh Saint-Denis, un d’ fìmfta Gmainda mìt dr greeschta Beväälkerung ìn dr Regioon. D’ Iiwoohner nänna m’r Montreuillois. Montreuil ìsch a ehamààliga Ìndüschtriischtàdt, wo unmìttelbààr àm Oschta vu Pàriis lììgt. Sa lììgt grààd neerdlig vum Bois de Vincennes, àn dr Granz zem Département Val-de-Marne. Friahjer ìsch d’ Schtàdt àui Montreuil-sous-Bois [mɔ̃tʁœj su bwa] gnännt worra. s’ Rothüüs d’ Kìrìch Saint-André du Bas-Montreuil d’ Kìrìch Saints-Pierre-et-Paul dr Turm Altaïs Evolution dr Tour Cityscope (94 m hoch) uff dr Rue Franklin mìt dr Tour Cityscope ìm Hìntergrund dr Sìtz vu dr Gwarkschàft CGT d’ Otoschtrooss A3 z’ Montreuil Montreuil. In: Brockhüüs Enzüklopädii. Brockhüüs (brockhaus.de [abgerufen am 4. Januar 2023]). Montreuil. In: Encyclopædia Britannica. Encyclopædia Britannica, Inc. (britisches Englisch, britannica.com [abgerufen am 4. Januar 2023]). Commons: Montreuil (Seine-Saint-Denis) – Sammlig vo Multimediadateie Offiziälla Websitta vu dr Schtàdt (frànzeesch) Normdate: GND: 4341625-1 | LCCN: n82152256 | SUDOC/IdRef: 026392860 | VIAF: 169876902
D’ Marne [maʀn](info) (làtiinisch Matrona) ìsch a Fluss ìn Frànkrììch. Sa äntschprìngt àn dr Hoocheewana vu Langres, ìm Gmaindagebiat vu Balesmes-sur-Marne, àn’ra Heecha vun äbba 420 Meeter. Sa fliasst àm Ààfàng ìn Rìchtung Nordwäschta, dräijt schpeeter uff Wäscht un Südwäscht un mìndet noh äbba 514 Kilomeeter bii Charenton-le-Pont, südeschtlig vu Pàriis, àls rachter Naawafluss ìn d’ Seine. Noh dr Marne sìnn mehrera frànzeescha Départements gnännt, naamlig d’ Départements Haute-Marne, Marne, Seine-et-Marne un Val-de-Marne. Haute-Marne (52): Langres, Chaumont, Saint-Dizier Marne (51): Châlons-en-Champagne, Épernay Aisne (02): Château-Thierry Meuse (55): Ancerville Seine-et-Marne (77): Meaux, Lagny-sur-Marne, Torcy, Noisiel Seine-Saint-Denis (93): Neuilly-sur-Marne, Noisy-le-Grand Val-de-Marne (94): Nogent-sur-Marne, Créteil, Charenton-le-Pont, Champigny-sur-Marne, Saint-Maur-des-Fossés, Joinville-le-Pont, Saint-Maurice Ìn dr Àntika hàt dr Fluss Matrona ghaissa, noh dr nàmmensgliicha kältischa Flussgättin. Ìn da Àuiga vum Julius Cäsar ìsch d’ Matrona mìt’m Unt’rlàuif vu dr Sequana (Seine) d’ Granz zwìschem Volk vu da Belger un da aigentliga Gàllier. Àn dr Marne sìnn ìm Äärschta Waltkriag d’ diitscha Truppa gschtoppt worra — dàs hàt m’r d’ „Marne-Wunder“ gnännt. Bis 1918 hann zàhlriicha Schlacht ìn dam Gebiat schtàttgfunda. Ìm Unt’rlàuif vu dr Marne kààt maa mìt Schìffa fààhra. Witter flussuffwarts känna m’r uff Kànaal fààhra, wo s’ Wàsser vu dr Marne bnutza. Dàs sìnn:
La France insoumise (Àbkìrzung: FI, ìn da Meedia àui LFI, dàrgschtällt dur dr griachischa Büachschtààb Phi, φ, uff Elsasisch äbba S’ Wììderschtandliga Frànkrììch) ìsch a lìnkspopulìschta un EU-skäptischa Pàrtäi ìn Frànkrììch. D’ FI ìsch àm 26. Hornung vum Jean-Luc Mélenchon grìnda worra mìt’m Ziil, s’ Progràmm L’Avenir en commun umz’sätza. D’ Pàrtäi ìsch d’ Noohfolgera vu dr Parti de Gauche so wia vu dr Wàhlplàttform Front de gauche, wo àm 23. Àwrìl 2017 ìn La France insoumise umtaift worra-n-ìsch. Vììla Beobàchter sààga, àss d’ FI d’ gliicha politischa Schtràtegii wia àndra lìnksràdikààla Pàrtäija ìn Öiropà hàt — dàs haisst a näija Form vu Populìschmus. Àn dr frànzeescha Pàrlamantswàhl vu 2017 ìsch dr Pàrtäivorsìtzenda Jean-Luc Mélenchon dr Schpìtzakàndidààt gsìì. D’ FI hàt 17 Wàhlkraisa gwunna (noh 11 Prozant vu da Schtìmma-n-ìm äärschta Wàhlgàng) un hàt domìt a aigana Fràkzioon ìn dr Nàzionààlversàmmlung känna bìlda. Àn dr Öiropàwàhl vu 2019 ìsch d’ Manon Aubry d’ Schpìtzakàndidààta gsìì; doo hàt d’ Pàrtäi 6,3 Prozant vu da Schtìmma un 6 Sìtza ìm Öiropäischa Pàrlamant gwunna. Fìr d’ Pàrtäi ìsch dàs a äntöischend Ärgaabniss gsìì – mehrera fiahrenda Pàrtäimìtglììder hann ìhra Rucktrìtt ärkläärt; Dr Mélenchon ìsch waaga siina politischa Mainunga un siinera Fiahrungsschtiil ìnnerhàlb vu
D’ Patricia Schillinger (* 18. Janner 1963 z’ Schtroossburi) ìsch a frànzeescha Politikera. Sa ìsch z’äärscht Mìtglììd vu dr Soziàlìschta Pàrtäi (PS) gsìì un gheert jetz züa dr Pàrtäi La République en Marche. Sitter 2004 ìsch sa Senààtsmìtglììd fìrs Owerelsàss, un vu 2008 bis 2014 ìsch sa d’rzüa Bìrgermaischtera vu Hagena gsìì. D’ Patricia Schillinger hàt s’ frànzeescha-n-Àbitüür bschtànda. Schpeeter hàt sa ìn dr Schwiiz a Üssbìldung àls Hìlfsschwäschter bikumma. Sa hàt ìn dr Schwiiz un ìn Frànkrììch gschàfft. D’ Schillinger ìsch z’äärscht biigoordneta Bìrgermaischtera z’ Hagena gsìì — doo ìsch sa veràntwortlig fìr Soziààls un Schüala gsìì. Ìm März 2008 ìsch sa àm äärschta Wàhlgàng vu dr Kommunààlwàhl àls Bìrgermaischtera vu Hagena gwählt worra. Àn dr Wàhl vu 2014 ìsch sa àm äärschta Wàhlgàng vum Thomas Zeller gschlààga worra — sa hàt numma 37,4 Prozant vu da iigaawana Schtìmma bikumma. Ìm Septamber 2004 ìsch d’ Schillinger ìns frànzeescha Senààt gwählt worra uff dr Lischta vum Jean-Marie Bockel. Àls Bìrgermaischtera un Senàtoora hàt sa ànna 2013 d’ „Elsassischa Bìrgerverlànga fìr a näija Schprooch- un Kültüürpolitik“ unterschrììwa. Ìm Janner 2013 hàt sa zamma mìt’m Àbgoordnet’r Yann Galut üss’m Département Cher a Ìwwerleegungskrais ìnnerhàlb vu dr Soziàlìschta Pàrtäi grìnda, wo „La Gauche
52.45305555555613.290555555556Koordinate: 52° 27′ 11″ N, 13° 17′ 26″ O Die Freiji Uniwersidäät Berliin (churz FU Berliin) isch 1948 gründet worde. Ire zentraal Kampus isch in Berlin-Dahlem im Bezirk Steglitz-Zehlendorf. Dr Zaal vo de Studänte nooch ghöört si zu de 20 grösste Hoochschuele z Dütschland. Im Zuug vo dr „Exzellänziniziatiive“ 2007 und 2012 isch die Freiji Uniwersidäät as die ersti „Exzellänzuniwersidäät“ vo Berliin uszäichnet worde. As Iirichdig vom Verbund vo dr Berlin University Alliance isch d FU Berliin 2019 im Raame vo dr Exzellänzstrategii in die zwäiti Förderlinie ufgno worde. D Uniwersidäät isch noch dr Alexander-von-Humboldt-Stifdig der Studieort z Dütschland, wo die internazionaale Spitzewüsseschaftler und Jungakademiker am hüfigste vorzooge häi. Bis zum Joor 2020 het si 18 Leibnizbriisdreeger füürebrocht. D Forderig z Berliin e freiji Uniwersidäät ufzdue isch as Reakzioon uf die politische Gängelig vo de Leerer und Studänte an dr Berliner Universität cho, wo im sowjetische Sektor glääge isch. No wääred dr Berliiner Blockaade isch d Iirichdig von ere freije Uniwersidäät gnäämigt worde. Si isch as e Körperschaft vom öffentlige Rächt gründet worde und mit ere starke Sälbstverwaltig und isch nit diräkt em Staat understellt gsi, sondern eme Kuratorium (Stiftigsroot). Scho im erste Semester het s an dr FU Berliin
D’ Silke Van Avermaet (* 2. Jüüni 1999 z’ Dendermonde, Prowìnz Oschtflàndra) ìsch a belgischa Volleybàllschpììlera, wo àls Mìttelblockera schpììlt. Zamma mìt’m Verain Asterix Kieldrecht ìsch sa mehrmols belgischa Maischtera un Pokààlsiigera worra. Sitter 2021 schpììlt sa ìm Verain Volley Mìlhüüsa Elsàss. D’ Van Avermaet hàt z’äärscht ìn dr Junioora-Mànnschàft vu dr Topsportschool Vilvoorde ìm Fläämisch-Brabant gschpììlt. Ànna 2015 ìsch sa zem Asterix Kieldrecht gànga ge schpììla. Mìt dam Verain ìsch sa säcksmol belgischa Maischtera worra (jewills vu 2015/16 bis 2020/21) un hàt d’rzüa viarmol s’ nàzionààla Pokààlwättbwarb gwunna (ànna 2016, 2017, 2018 un 2021). Ànna 2020 hàt sa jedoch s’ Andschpììl vum Pokààl mìt 3:2 geega dr Rekkenshop Hermes Oostende verloora. Dr Schpìtzapokààl hàt sa eewafàlls viarmol gwunna (ànna 2017, 2018, 2019 un 2020) — ànna 2020 ìsch sa àls Bäschta-n-Uffschlaagera vum Schpìtzapokààl ärnännt worra. Ìm Joohr 2021 ìsch sa ìm Pokààlwättbewarb àls MVP so wia àls Bäschta Mìttelblockera üsszaichent worra. Ìn dr Nàzionààlmaischterschàft ìsch sa àui mehrmols fìr ìhra pärseenliga Laischtunga üsszaichent worra: àls Bäschta Mìttelblockera ìn da Saisons 2017/18, 2018/19 un 2020/21, wia àui àls Bäschta-n-Uffschlaagera ànna 2018/19 un schliasslig àls MVP ànna 2020/21. Ìm Mai 2021 hàt d’ Van Avermaet a Vertrààg fìr ain Joohr biim
D Exzellänzstrategii isch e Abkomme zwüschen em Bund und de Länder, wo sZiil von em isch d Spitzeforschig und die internazionaal Wettbewärbsfähigkäit vo de dütsche Uniwersidääte z fördere. Si isch 2016 beschlosse worde as Witerfüerig vo dr Exzellänziniziatiive. Dr Bund und d Länder stelle ere sit 2018 jeedes Joor im Ganze 533 Mio. Öiro zur Verfüegig, dodrvo 385 Mio. Öiro für die ersti Förderlinie vo de Exzellänzcluster und 148 Mio. Öiro für die zwäiti Förderlinie vo de Exzellänzuniwersidääte. Am 27. Septämber 2018 si 57 Exzellenzcluster an 34 Uniwersidääte zur Förderig usgweelt worde. Si wärde vom Aafang 2019 siibe Joor lang gförderet, und wenn si denn wider bestäätigt wärde, non emol für siibe Joor. Elf Uniwersidääte und Verbünd vo Uniwersidääte si usgweelt worde: Dr Ardikel «Exzellenzstrategie» uf dr dütsche Wikipedia Entscheidungen in der Exzellenzstrategie: Exzellenzkommission wählt 57 Exzellenzcluster aus. Deutsche Forschungsgemeinschaft, abgruefen am 5. Dezember 2019. Förderlinie Exzellenzuniversitäten: Gesamtliste der geförderten Universitäten und des Universitätsverbunds. Abgruefen am 13. November 2019.
D Exzellänziniziatiive vom Bund und de Länder zur Förderig vo dr Wüsseschaft und dr Forschig an dütsche Hochschuele isch e Förderbrogramm gsi, wo 2005/06 z Dütschland gstartet worde isch und gliichzitig mit em Bolonia-Brozäss gloffe isch, wo s Hoochschuelwääse vo Grund uf gänderet het. Es isch vo 2017/18 dur d Exzellänzstrategii abglööst worde, wo 2019 mit dr Fürderig vo Uniwersidääte aagfange het. D Exzellänziniziatiive isch d Reakzioon vo dr Bundesregierig uf s Lissabon-Brogramm vo dr EU us em Joor 2000 gsi. In däm häi sich d EU-Mitgliidstaate verpflichdet, in iiri Bildigs- und Wüsseschaftssüsteem z inwestiere, und eso Öiropa bis 2010 zum wettbewärbsfähigste und dünamischste wüssesgstützte Wirtschaftsruum vo dr Wält z mache. Mit dr Exzellänziniziatiive het mä dr Wüsseschaftsstandort Dütschland noochhaltig welle versterke, sini internazionaali Wettbewärbsfähigkäit verbessere und d Spitzeforschig an dütsche Hoochschuele sichtbar mache. In säggs Länder si Uniwersidääte uszäichnet worde: Bayre (2), Baade-Württebärg (3), Nordrhii-Westfaale (2), Saggse (1), Breeme (1) und Berliin (2). In de andere zää Länder het s käini gee. Dr Ardikel «Exzellenzinitiative» uf dr dütsche Wikipedia Christian Marzlin: Die Exzellenzinitiative von Bund und Ländern auf dem verfassungsrechtlichen Prüfstand (= Kölner Schriften zu Recht und Staat. Bd. 58.) PL Academic Research, Frankfurt am Main 2015, ISBN 978-3-631-67063-7
ISO 639-2 isch de zwet Teil vum internationaler Standard ISO 639, wu Sproche Sprochkennunge zueordnet. ISO-2 isch 1998 vereffentligt worre. Zweiezwonzg vun denne Sproche hen zwei 3-Buechschtabe-Codes: E Code fir di bibliographisch Verwendung E Code fir di terminologisch Verwendung (ISO 639-2/T). Die 22 Sproche hen alli au e ISO-639-1-Code. Dr offiziell Code fir „Alemannisch (im engere Sinn)“ isch sittm 4. Novämber 2005 „gsw“ (ISO 639-3). Des „gsw“ steht fir „german swiss german“. Sit em 5. März 2008 sin au no „Alemannic“ un „Alsatian“ as „alternate names“ (zuesätzlige Nämme) dezuegfiegt worre. S git derzue au no Codes fir s Schwäbisch (swg), Walsertitsch (wae) un dr Dialekt vun de Colonia Tovar (gct). Lischte vun ISO-639-Codes ISO 639-1 ISO 639-2/RA Hauptsyte ISO 639-2/RA Ändrungsmitteilunge Details uff de Library of Congress Websyte
D Toni Rothmund (* 2. Oktoober 1877 z Barlt, Schleswig-Holstein as Antonie Julie Carolina Augusta Lüdemann-Radvit; † 22. Augschte 1956 z Chaarlsrue) isch e dytschi Schriftstelleri gsii. Si het Gediicht, Romään un Määrli gschribe. Aafangs het si vor allem Theeme us dr Regioon am Ooberrhyy bhandlet, ab dr Ändi 1920er Joor isch si dytschlandwyt erfolgryych gsii mit histoorische Romään. Hite isch d Rothmund mee oder weeniger vergässe. Si isch e Doochter gsii vum Ernst Eduard Karl August Lüdemann (1839–1900), eme evangeelische Bfaarer, un däm syre Frau Augusta Marie Dorothea, geb. Ravit (1843–1919). Ab 1880 het d Familie dr Name Lüdemann-Ravit drait. D Antonie isch mit vier Gschwischtrig ufgwagse: zwoo Schweschtere, Christina (Ina) (1868–1956) un Clara (1869–1951), un zwee Brieder, Ernst Karl August (1873–1898) un Hermann Albert August Arthur (1880–1953). Dr Vater het anne 1883 s Amt vum Bfaarer vu Barlt ufgee un isch Wanderbreegiger vum Dytsche Broteschtanteverain woore. Är het e baar Joor z Hannover un z Hamburg gwiirkt un het derno wider z Schleswig-Holstein welle Bfaarer gee, het aber kai Stell me kriegt. Är isch derno 1887 dur dr Grooßherzoog Friedrich I. in Dienscht vu dr Baadische Landeschilche ibernuu wore. Noch ere dreijeerige Proobezyt z Philippsburg isch er zeerscht
D Karpaate (tschechisch, polnisch und kroatisch Karpaty, Ukrainisch Карпати, rumänisch Carpați, ungarisch Kárpátok, serbisch Карпати/Karpati) si e Hoochgebirg in Middelöiropa, Ostöiropa und Südostöiropa. Si bilde e Booge, wo gegen e Weste offe und mee as 1300 km lang und 100–350 km bräit isch, zämme mit sine Uslöifer. Si fange am nördlige Rand vom Wiener Becki aa und hööre bi de Flussdääler vo Morava, Nišava und Timok im Osten vo Zentralserbie uf. D Karpaate bilde dr nördligst Uslöifer vom alpiidische Gebirgsgürtel. As Däil vo däm Faltegürtel gönge si uf Weste bis zu de Alpe und uf Südoste bis zum Balkan- und Rhodoopegebirg witer, wääred s Dinariide und d Apennine südwestlig versetzt si und fast paralleel zu de Ostkarpaate verlaufe. S höggste Massiiv vo de Karpaate isch die Hoochi Tatra (mit em Gerlachovský štít, 2.655 m n.m., und isch dr höggst Bärg in dr Slowakei). Denn chunnt s Făgăraș-Massiiv (Fogarascher Gebirg) in de Südkarpaate (mit em Moldoveanu-Spitz, 2544 m, em höööste Bärg vo Rumäänie). Näbe de Alpe bilde d Karpaate s bestimmendi Gebirgssüsteem in Middelöiropa. D Karpaate lige in acht Staate, zum grösste Däil in dr Slowakei und Rumäänie. Dr Ardikel «Karpaten» uf dr dütsche Wikipedia Urs-Beat Brändli, Jaroslaw Dowhanytsch (Red.): Urwälder
Mit dr Alpiidischi Orogeneese mäint mä e globaali Faase vo dr Bildig vo Gebirg in dr Gschicht vo dr Ärde, wo bis hüt die letschti gsi isch. Iiiri Bezäichnig chunnt drvoo, dass denn au d Alpe bildet worde si. Dr Brozäss vo dere Orogeneese (Bildig vo Gebirg) het in dr Chriidezit agfange, isch im Miozän vor öbbe 20 Millioone Joor am sterkste gsi und het bis in d Nöizit duurt. Er umfasst e Zit vo öbbe 100 Millioone Joor, und wird sit öbbe 5 Millioone Joor immer schwecher. D Iiszite vom Pleistozän in de letzte 2 Millioone Joor häi denn s Ussee vo de hütige Gebirg wääsentlig brägt. Bi deere Gebirgsbildig isch dr Alpiidisch Gebirgsgürtel (oder s Alpiidische Gebirgssüsteem) entstande mit em Atlas, de Püreneeä, de balearische Insle, de Alpe, de Karpaate, de Apennine, em Dinarische Gebirg, de Rhodoope, em Balkaan, Taurus, Kaukasus, Zāgros, Kuhrud, Elburs-Gebirg, Kopet-Dag, Suleiman-Gebirg, Hindukusch, Karakorum, Himalaya bis zu de westlige Gebirg vo Indochina und Malaysia. Die Amerikanische Kordillere isch ebefalls dur blattetektoonisch Vorgäng in deere Zit entstande. Iiri Bildig wird aber als en äigeständigi Orogeneese aagluegt. S Gstäi in den zentralalpiinen Hoch- und Middelgebirgsregioone bestoot vor allem us äiförmige Para-Gnäis, das si metamorfosierti doonigi und