rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Demokratii isch en allgemeine Sammelbegriff für Herrschaftsforme, wo ihri Herrschaftsgrundlag vom ene wiitgfasste und pluralistische Volksbegriff ableite, mit umfassende Partizipationsrächt für alli erwachsene Bürger. Drzue ghöre z. B. die diräkti Demokratii, die representativi Demokratii, d Radikaldemokratii odr d Basisdemokratii. Dr Begriff stammt us em antike Griecheland und het die diräkti Volksherrschaft (gr. Δημοκρατία, vo δήμος [démos], „Volk“, und κρατία [kratía], „Herrschaft“, bezeichnet. Under Volk het me denn nit alli Lüüt verstande sondern nur e bestimmti Gruppe vo Bürger. So hai in ere griechische Polis nume Manne an Volksversammlige dörfe deilneh. D Demokratii isch z Dütschland im Artikel 20 Abs. 1 GG, z Östriich i, Artikel 1 vom Bundes-Verfassigsgsetz und in der Schwiiz mit diräkter Demokratie (Urne-Abschtimmige, Landsgmein oder Gmeindsversammlige) in dr Präambel vo dr schwiizerische Bundesverfassig als tragends Verfassigsprinzip fest verankeret. List of Electoral Democracies FIW19
Stetten isch de Name vo denne Ört: Bade-Württeberg: Stette am Chalte Markt, Gmeind im Landchreis Semmerenga Stette (Bodeseechreis), Gmeind im Bodeseechreis Stette (Achstette), Ortsdeil vo de Gmeind Achstette im Landchreis Bibra Stette am Heuchelberg, Ortsdeil vo de Stadt Schwaigere im Landchreis Haalbrunn Stette (Änge), Stadtdeil vo Änge im Landkreis Konschtanz Lörrach-Stette, Stadtteil vo de Chreisstadt Lörrach im Landchreis Lörrach Stadtdeil vo Lauche im Ostalbchreis Stette (Nerese), Stadtdeil vo Nerese im Ostalbchreis Stette ob Rottwyl, Ortsdeil vo Zimmere ob Rottwyl im Landchreis Rautweil Stette, Ortsdeil vo Frankehardt im Landchreis Hall Stette (Mühle an de Donau), Stadtdeil vo Mühle an de Donau im Landchreis Duttlinge Stette (Hochetenge), Ortsdeil vo Hochentenge am Hochrhy im Landchreis Waldshüet Stette under Holstei, Stadtdeil vo Burladenge im Zollerealbchreis Stette bi Haigerloch, Stadtdeil vo Hoegerloch im Zollerealbchreis Stette (Hechige), Stadtdeil vo Hächenga im Zollerealbchreis Bayere: Stetten (Unterallgäu), Gmeind im Landchreis Underallgäu Schwiz: Stette AG im Kanton Aargau Stette SH im Kanton Schaffhuse Frankrych: Stette im Département Haut-Rhin
D Lilian Studer (* 20. Dezember 1977 z Bade) isch e Schwiizer Politikerin (EVP). Vo 2019 bis 2023 isch si Nationalrötin gsi. D Lilian Studer isch d Tochter vom Schwiizer alt-Nationalrot Heiner Studer. Si isch z Wettige ufgwachse u isch usbeldeti Lehrerin für Textils Werche. Hüt schafft si als Gschäftsfüererin bem Blaue Chrüz Aargau/Luzern. Vo 2004 bis 2009 isch d Lilian Studer Präsidentin vo de Junge EVP Schwiiz gsi. Vom 2002 bis 2019 isch si Grossrötin vom Aargau für d EVP gsi. Zwüsched 2011 u 2016 esch si Fraktionspräsidentin vo d EVP gsi, ab 2017 vo d EVP/BDP-Fraktion. Set de Legislatur em Johr 2017 esch si zuedem Präsidentin vo de Kommission für Justiz. D Benevol Aargau, d Fach- und Vermittligsstell Freiwilligearbet, hätt si zwüsched 2009 und 2018 präsidiert. Be Palliative Aargau esch si em Birot. Beriche, wo si sich au politisch emmer weder starch igsetzt hätt. Ihri Schwerpünkt i de Politik sind u. a. Gsundheits-, Sozial-, Präventions-, Sicherheits- oder au Gsellschaftsfroge. Bi de Grossrotswahle am 23. Oktober 2016 isch si für e witeri Legislatur gwählt worde. Bi de Nationalrotswahle am 20. Oktober 2019 isch d Lilian Studer für ihri Partei als Spitzekandidatin für de Nationalrat aaträte und gwählt worde. Si
Fislischbach isch e Iiwonergmeind im Bezirk Bade im Schwiizer Kanton Aargau. D Gmeind ligt öppe 4 km südlich vo Bade, em Bezirkshauptort. S Dorfzentrum vo Fislischbach isch ibettet in ere Mulde zwüschem Hiltiberg (470 m) u em Buechberg (468 m), won zun ere Sytemoräne vom Rüüssgletscher ghöre. Di nöiere Kwartier vom Dorf lige zum grosse Deil i de Ebeni weschtlich vo dene Höger. De Gmeindbann isch 505 Hektare gross, dodervo hets uf 157 Hektare Wald u 113 Hektare sin überbaut. Di höchsti Stell isch uf 619 Meter im Gebiet Oberhau, wo e Teil vo de Heitersbärg-Chötti isch, di tüüfschti Stell isch uf 408 Meter in de Ebeni südweschtlich vom Dorf grad bim Weschtportal vom Heitersbärgdunnel vo der Ysebahn. D Nachbargmeinde sin Bade im Norde, Noiehof u Oberroodlef im Oschte, Niderroodlef u Melige im Süde u Birmischtoorf im Nordweschte. Fislischbach gränzt au an d Exklave Rütihof, wo zu de Stadt Bade ghört. Fislischbach isch us ere alemannische Sidlig entstande. Im Johr 1184 isch es unterm Name Vicelisbach s erschti Mol in ere Urkunde erwäänt, wo de Papst Lucius III. d Bsitztümer vom Chloschter Engelbärg duet bestätige. Im 15. Johrhundert het dann s Spital z Bade d Lehensrächt übers Dorf gha. D
Oberroodlef, i der Schriftsproch Oberrohrdorf, isch e Iiwonergmeind im Bezirk Bade im Schwiizer Kanton Aargau. Si liit zwüschet Bade und em Mutschäle. D Gmeind liit öpper drü Kilometer öschtlich vo der Rüüss am Südweschthang Rohrdorferbärg, eme Teil vom Heitersbärg. Öpper en Kilometer nördlich vom Dorfzentrum isch der Ortsteil Staretschwil uf ere Höchi vo 550 Meter. D Sidligsflächi vo Staretschwil u vo Oberroodlef sin underenand u mit der Noochbergmeind Niderroodlef zämegwachse. De Gmeindsbann isch 430 Hektare gross, dodervo hets uf 170 Hektare Wald, und 89 Hektare sind überbaut. Di höchscht Schtell vo der Gmeind isch uf em Chamm vom Heitersbärg uf 702 Meter, di tüüfscht Schtell isch uf 455 Meter. Noochbergmeinde vo Oberroodlef sind Nöiehof im Nordoschte, Chillwange im Oschte, Remetschwil im Süde, Niderroodlef im Weschte u Fislischbach im Nordweschte. Durch verschidnigi Fund het me chönne nochwiise, dass d Geged am Rohrdorferbärg scho i der Jungsteiziit (um 2500 v. Chr) bsidelt gsi isch. D Römer händ am Weschthang vom Heitersbärg Wii aapoue, un zwüschet em 7. u 8. Johrhundert sind d Alemanne i d Geged cho. Di eerscht urkundlich Erwähnig vo Roodlef isch us em Johr 1040, wo Mönch vom Chloschter Eisidle es Grundstuck z Barteheim im Elsass gäge eis am
D Diktatur bezeichnet e Staatsform, wo e bechränggti Zahl vo Lüt, siigs numme en einzelne «Diktator» oder e Gruppe, so wie zum Bischpiil e Junta oder e Partei, die unbeschränggti Herrschft im Staat het. Hüfig existiere so Institutione, wie me se us de Länder mit ere pluralistische Demokratii kennt, wie d Parlamänt, d Parteie, d Gwärkschafte und so wyter, zum Schiin au in Diktature, si dört aber vo de Machthaber igsetzt und kontrolliert und ohni entscheidende Iifluss uf d Politik. Diktature chönne au in demokratische Staate errichtet wärde, wenn d Gsellschaft inere Krise isch, zum Bispil dur d Mobilisierig vo Volksmasse. Hüfiger bassiert das aber in Staate, wo s demokratische Dängge schwach veranggeret isch, und meischtens dur e Putsch. Dä bringt denn i dr Regel e Militärjunta ans Rueder, us welere sich denn mänggisch en Autokrat cha usebrofiliere (wie öpe dr Nasser z Ägypte und dr Peron z Argentinie). Es git au d Möglichkeit, ass e Demokratii es für nötig findet, d Staatsmacht vorübergehend einere Person azverdraue, und die cha d Gwalt uf Duur für sich beanspruche. In dr Weimarer Republik het s doderfür dr Verfassigsartikel 48 gha, wo im Riichsbresidänt d Kompetänz ge het Notverordnige z erlo, was dr
De Benedikt XVI. (* 16. April 1927 z Marktl (Bayern); † 31. Dezämber 2022 im Vatikan; latinisch Benedictus PP. XVI; bürgerlich Joseph Alois Ratzinger) isch vom 19. April 2005 bis zue siim Amtsverzicht zum 28. Februar 2013 Boobscht und dodemit Oberhaupt vo dä römisch-katholische Chile und em Staat Vatikan gsi. Er isch de erst dütsch Boobscht sit em Hadrian VI. (1523) gsi. Am 11. Februar 2013 het er sii Ruggdritt zum 28. Februar 2013 erklert. Er isch domit erst de zwet Papst neb em Papst Coelestin V. (anne 1294) in de Gschicht vo de Chile gsi, wu zruggdrätte ischt. Drufabe isch er „emeritierte“ Papst gsi. De Joseph Ratzinger isch Profässer für katholischi Dogmatik und Dogmegschicht a verschidene dütsche Universitäte gsi. Vo 1977 bis 1982 het er as Erzbischof vo Münche und Freising gwaltet. Vo 1982 bis 2005 het er as Kurienkardinal as Prefäkt vo de Kongregation für d Glaubeslehr ggamtet und vo 2002 bis 2005 as Dekan vom Kardinalskollegium gwürkt. Mer seit, er sig eine vo de iiflussriichschte Kardinäl gsi und i theologische und chilchebolitische Frooge di rächt Hand vo sym Vorgänger Johannes Paul II. Im Konklave vom 19. April 2005 isch er vo 115 Kardinäl, wo dert gsi sind,
Maartale (elter: Maartel) isch e politischi Gmeind im Bezirk Andelfinge vom Kanton Züri in dä Schwiiz. Blasonierung: In Gold e usgrisseni gruäni Eiche mit Blattwärch und Frücht. Martale liit im Zürcher Wyland. D Gmeind Martale umfasst uf ere Flächi vo 1'414 ha d Dörfer Martale und Ellikä am Rhy. Meh als en Drittel vo dr Flächi, nämli 540 ha, sind vo Wald bedeckt. E hoch entwickleti Landwirtschaft mit vorherrschendem Ackerbau präged die Gmeind. Nachbargmeinde sind vo Nordweste us im Uhrzeigersinn: Rhynau, Benke, Trüllike, Chliandelfinge und Flaach im Kanton Züri, Buechberg und Rüedlinge im Kanton Schafuuse, wie au Lottstette im Landchreis Waldshuet z Bade-Würtebärg, Düütschland. Rund 1'800 Iinwohner sind in d'Gmeinde wohnhaft, davo 90 in Ellikon. Martale hät en eigene Turnverein, wo all zwei Jahr Abigunterhaltig uffüehred. En Fussballclub (Ellike/Martale). Dänäbä gits 2 Musigverein, dä Posaunächor und dä Musigverein Helvetia. Ellikä hät sini Pontonier. Martale hät au en Chilenchor, wie au e Guggemusik. Sit 2005 wird all Jahr es Summerschlittärännä duregefüehrt. Siit em Jahr 2006 isch d'Barbara Nägeli (SVP) Gmeinspräsidentin. Wiiter hand vier Kanditate für die freie Sitz gfunde werde. Traditionell isch d'SVP di stärchsti Partei i dr Gmeind. Sie erreichet bi Nationalratswahle rund 50% vom Wählerateil. Bi de Kantonsraatswaale 2011
D Rappschwiirer Schweschtere (Schulschwestern von Rappoltsweiler) sin e religieese Orde, wu zerscht in dr Schuele un in dr Erziähig gwirkt het, hit schafft er aü in e Hüffe andere Bereich. Dr het si Ürsprung un si Zäntrum im Elsass. Dr ganz Namme isch Schwestern der Göttlichen Vorsehung zu Rappoltsweiler (Sœurs de la Divine Providence de Ribeauvillé). Im Elsass hets als e Hüffe religieesi Ordensgsellschafte gha, anne 1932 sin des alli zämme 58 Stick gsii, mit 6.246 Mitgliider - des isch, im internationale Verglich, im Bezug uf d Zahl vu dr Katholike, e Spitzestellung. D groß Mehrheit sin Fraüe gsii - sie hän 38 Gsellschafte mit 829 Niiderlassunge un 5.785 Schweschtere gha. E ganz wichtigi vu däne 48 Gnosseschafte sin d Rappschwiihrer Schweschtere gsii. Am Änd vum 19. Johrhundert isch dr grescht Deil vu dr elsässische Maidli bi däne Schweschtere in d Schuel gange. D Kongregation vu dr Schweschtere vu dr gettlige Vorsähung isch anne 1783 z Molsheim vum Vikar Ludwig Kemp grindet wore; si het d Ufgab ibernumme, in arme Maidli vum Land Schuel z gä. Im Kemp sini Stitze sin d Schniidermeischteri Madeleine Erhard un dr Lehrer Franz Xaver Hurstel gsii. Bim Üsbruch vu dr Franzesische Revolution sin scho
En Dialäkt – odr au ä Mundart – isch e Variante vo dr mänschliche Sproch, wo vunere bstimmti Grupp vo Mänsche brucht wird. Des cha sich um e régionali oder au e soziali Variante vonäre Sproch handle, wie zum Bischpiil bim Patrizierbärndütsch. I dr Sprochwüsseschaft gälte wege dem au gwüssi Standardsproche als Dialäkt, trotz dass si kodifizierti un prestigiöseri Variante sin. D Ûrsprungssproch vome Dialäkt muess nüd e Standardsprâch sy – im Fall vo den alemannische Diäläkt ischs s Altalemannisch. Fryli stât hütt s Alemannisch unter starchem Yfluss un Âpassigsdruck vo dr Standardsprâch. S git au Dialekt, wo nyt mit ere Standardsproch z due hän – so diä altgriächische Dialäkt bis ins 4. Johrhundert vor chrischtus oder s Alemannische im Mittelalter. Volkstimlich seit me do und dert de Dialäkt öppen au Puretütsch oder – ämel früener hät me so gseit – sogar Schlächttütsch. S Wort Dialäkt kunnt üs em Altgriächische διαλεκτός /dialektós, wo «Unterredig» und d Art, wiä mer redet bedüütet und vum Verb διαλέγεσθαι («sich unterhalte») chunt. Im Altgriächische hets johrhundertilang kei Standardsproch gha, d Dialäkt sin gegesittig verständlig gsii un hän sich hauptsächlig dur Luut (Phonetik) unterschiide. E Dialäkt het alliwiil ei oder mehreri anderi Dialäkt us eme
Dr Octave Henri Marie Mirbeau (* 16. Februar 1848 z Trévières, Calvados; † 16. Februar 1917 z Paris) isch e franzesischer Schurnalischt, Chunschtkritiker un Romanautor gsi. Är isch zue syre Zyt e bekannte un gferchtete Romancier gsi un dr meischtgspilt franzesisch Bihneautor im dytschsprochige Ruum. Dr Mirbeau het im Dytsch-Franzesische Chrieg kämpft un derno as Schurnalischt gschafft. Är het Theater- un Chunschtkritike aber au bolitischi Artikel fir verschiedeni Zytige z Paris gschribe. Anne 1885 isch dr Mirbeau Anarchischt wore, wun ere bis zue syym Dod bliben isch. As eine vu dr wichtigschte anarchistische Intelläktuälle het er regelmäßig Artikel verfasst fir sonigi Zytschrifte. In dr Dreyfus-Affäre het er d Strof zahlt, wu dr Émile Zola wäg syyre Schrift J‘accuse...! derzue verurdeilt woren isch. Dr Mirbeau isch au ne wichtige Chunschtkritiker gsi, wu iber di impressionistische un avantgardistische Bewegige z Montmartre un z Montparnasse gschribe het, wun er fir d Grundlag vun ere Kulturrevolution z Frankryych ghalte gha het. D Académie Goncourt isch vu ihm mitgrindet wore. Em Octave Mirbeau wird d Entdeckig vum belgische Autor un Nobelpryydreger Maurice Maeterlinck zuegschribe. Är het au ne wichtige Deil byydrait zue dr Karriere vum Camille Pissarro, em Auguste Rodin, em Claude Monet, dr Camille
Dr Elsässer Kurier isch e katholischi Dageszitung gsii, wu ihre Verbreitungsschwärpunkt im Oberelsass gha hat. Noch dr Iigliiderung vu Elsass-Lothringe 1871 in s Ditsch Rich häns katholischi Zitunge bsunders in dr 70er un 80er Johr schwär gha. D Union un s St. Odilienblatt hän sich numme kurz kenne halte un sin 1884 unterdruckt wore; dr Volksfreund het - drotz Verfolgunge un Grichtsstrofe - ellei iberläbt un ab 1885 vum Elässer, dr erschte katholische Dageszitung, Verstärkung bikumme. 1892 isch s Mülhauser Volksblatt un s Journal de Colmar entstande, anne 1897 schliäßlig dr Elsässer Kurrier. Ähnlig schwär wiä d katholisch hets d sozialischtisch Prässi gha. Anne 1894 isch d Colmarer Zeitung grindet un im Alsatia-Verlag verlegt wore. Wu diä anne 1897 verbotte wore isch, isch si mit em Elsässer Kurier ersetzt wore, wu glichfalls z Colmer bi dr Alsatia as Dageszitung rüskumme isch. Dr Schefredakteer isch vu 1899 bis 1932 dr Abbé Haegy gsii. Do drin, ass es verschiidini katholischi Zittige gä het, het sich e Meinungspluralismus widergspiäglet. D katholisch Prässi, wu im Widerspruch zu dr staatliche Autorität entstande isch, het bsunders im Erschte Wältgriäg nomol straki Iischränkunge, Zensur un zitwiiligi Verbot erläbt. Noch em Griäg isch d ditschsprochig katholisch Prässi s
Der Titel Kaiser trage die ranghöchste Herrscher, wo no über de König stöhn. In der europäische Gschicht isch dr Kaiserditel in dr Regel nume dene Monarche ge worde, wo über meh as eis Volk gherrscht hai. Dr Kaiser vom Römische Riich isch uf Latiinisch as Imperator bezäichnet worde, dä vom Byzantinische Riich mit em griechische Basileus. Dr Karl dr Groossi het as Kaiser vo Rom s weströmische Kaiserdum widerbeläbt. S Häilige Römische Riich isch under de Ottone us em ehemolige karolingische Ostfrankeriich entstande, mit eme Kaiser as Oberhaupt. Wo s Häilige Römische Riich 1804 undergange isch, häi d Habsburger dr Ditel bhalte und sich Kaiser vo Östriich gnennt. 1871 het dr Köönig vo Pröisse as Herrscher über s Dütsche Riich dr Ditel Dütsche Kaiser aagnoo. Z Russland het mä under em Iwan III. Moskau as Dritts Rom afo aluege und dr Ditel Zar afo bruuche. Im Zweite Wältchrieg hät de italiänischi König Viktor Emanuell III. de Titel Kaiser vo Abessinie agno. Verschiideni ussereuropäischi Monarche – wie der osmanisch Sultan, dr Schah vo Persie, dr Negus vo Äthiopie oder dr chinesisch Sohn vom Himmel si de europäische Kaiser gliichgsetzt worde. Dr einzig Monarch, wo hüt no as Kaiser bezeichnet wird, isch
Ännetbade isch e Gmeind im Bezirk Bade im Schwiizer Kanton Aargau. Wi de Näme scho seit, isch d Gmeind uf em gägeüberligende Limmatufer wi Bade, wo d Gmeind bis 1819 derzue ghört het. Ännetbade het uf alne Site natürlichi Gränze. S Dorf isch in-e-me numme 1,5 km lange Sitetal vo de Limmat zwüschem Geissbärg im Norde u de Lägere mit de Klus vo Bade im Süde. D Limmat isch di weschtlichi un de Höhtal-Sattel di öschtlichi Gränze vo de Gmeind. D Überbauig konzentriirt sich uf de Uferberich a de Limmat u de sonnigi Geissberg-Südhang. De Gmeindbann isch 211 Hektare gross, dodervo sin 88 Hektare bewaldet u 71 Hektare überbaut. Di höchschti Schtell ligt uf de Lägere mit 757 Meter, di tüüfscht a de Limmat uf 360 Meter. Nachbargmeinde sin Freyewil im Norde, Ähredinge im Oschte, Wettige im Süde, Bade im Weschte u Obersiggethal im Nordweschte. Bade, Ännetbade u Wettige sin zämmebauet. Bi Grabige im Johr 2008 het ma usegfunde, dass ma zu de Ziit vo de Römer um 120 n. Chr. uf de Brandruine vo eme um 40 n. Chr. baute Handwerkerquartiir, wo zu de Sidlig Aquae Helveticae ghört het, en repräsentative Terrassebau errichtet het. Der Terassebau isch mit Freskemalereie,
Dä Artikel behandlet die nationalsozialistischi Ideologii. Für d Ziit vom Nationalsozialismus lueg do. Dr Nationalsozialismus isch e rächtsextremi, totalitäri und rassistischi Ideologii gsi, wo noch em Erste Wältchrieg z Dütschland ufcho isch und vor allem im nördlige Europa Ahänger gha het. Die politischi Bewegig, wo die Ideologii in d Wirklichkeit umgsetzt het, die Nationalsozialistischi Dütschi Arbeiterpartei, churz NSdAP, isch vom Adolf Hitler agfüehrt worde und het noch dr Wirtschaftskrise vo 1929 grosse Zuelauf übercho, isch noch de Wahle 1933 die grösst Regierigspartei worde und het mit Gwalt und Hinderlist d Macht ganz an sich grisse und e totalitäri Diktatur errichtet. Dr Nationalsozialismus het in vile Beziehige die gliiche Eigeschafte wie dr italiänisch Faschismus gha: dr Nationalismus, d Mobilisierig vo de Masse, d Brutalitet vom politische Diskurs, dr Hass uf die politisch Linggi, d Verachtig für ä demokratisch Prozäss und d Verehrig vom Füehrer; aber im Nazismus isch s meiste extremer gsi. Dr Rassismus, wo z Italie erst im Verlauf vo de 1930er Johr sich iibürgeret het, isch vo Afang a ein vo siine wichdigste Bestanddeil gsi. Dr Nationalsozialismus isch antiintellektuell gsi und ohni diefergehendi theoretischi Fundierig und het d Lüt azoge mit stark emotionelle Botschafte und ihne d Hoffnig vermittlet,
Chleggau (Klettgau) isch e Gmeind im Chleggau, Landchreis Waldshüet, Bade-Württeberg. D Gmeind Chleggau lyt im undere Chleggaudal a dè drei Bachläuf Chlingegrabbè, Schwarzbach un Seegrabbè. S Gmeindegebièt lyt zwüschè 390 un 670 Meter übber NHN. Chleggau gränzt a d Schwizer Gmeind Traadingè un Wilchingè im Kanton Schaffuusè, d Schwizer Gmeind Hüntwangè im Kanton Züri un a di dütschi Gmeindè Öschingè, Lauchringè, Chüssabärg, Hoètängè am Hochrhy un Dettighoffè. D Gmeind Chleggau bschtòt uss de Ortsdeil Büèl, Ärzingè, Gißlingè, Grießè, Rächbärg, Rièderè a. S. un Wyswyl (hochdütsch: Bühl, Erzingen, Geißlingen, Grießen, Rechberg, Riedern a. S., Weisweil). Di rümlichè Gränzè vo de Ortsdeil entschprächèd dènnè vo dè früènèrè Gmeind mit de glyche Nämmè; offiziäll wörrèd si nõch èm Nammè Klettgau (Chleggau) gschtellt und mit èm Bindestrich dõdèvo abdrènnt. D Ortsdeil sin nõch dè baddè-württèbärgischè Gmeindeordnig au Woonbezirk. Zum Ortsdeil Büèl ghörèd d Wyler Büèl, Mittelhof un Obberhof un d Höf Berchèhof (Summerau) un Chaiser-(Cheppeli-)Hof. Zum Ortsdeil Ärzingè ghört s Dorf Ärzingè. Zum Ortsdeil Gißlingé ghörd s Dorf Gißlingè un s Ghöft Heideggerhof. Zum Ortsdeil Grièßè ghörd s Dorf Grièßè, de Wyler Rittihof un s Ghöft Bergschüèrhof un d Hüser Alti Mühli un Brand, Baanschtation Grièßè un Ziégelhüttè. Zum Ortsdeil Rächbärg ghörèd d Dörfer
Obersiggetal isch e Gmeind im Bezirk Bade im Schwiizer Kanton Aargau. Si ligt nördlich vom Bezirkshauptort Bade a de Limmat u het drü Ortsteil: Nussbaume, Kirchdorf u Riede. D Gmeind ligt uf de öschtliche Site vom Siggetal, ere Schotterterrasse am nördliche Limmatufer, wo sich gäge Nordweschte uswitet. Im Norden isch de Siggebärg di natürlich Gränz zum Surbtal, die Limmat trännt d Gmeind vo Bade. Im Oschte isch de Ortsteil Riede, uf em Steilhang drüber de Wiler Hertestei. Nussbaume, s Zentrum vo de Gmeind, ligt in derte, wos Tal aafangt breiter z werde. Im Weschte, Richtig Undersiggetal, isch Kirchdorf, öpper ein Kilometer vo de Limmat ewäg. Am Hang oberhalb vo Kirchdorf ligt de Wiler Tromsbärg. Riede u Nussbaume sin zämmegwachse, zwüsche Nussbaume u Kirchdorf isch e Sidligslücke. De Gmeindsbann isch 839 Hektare gross, dodervo sin 365 Hektare Wald u 165 Hektare überbaut. Nachbargmeinde sin Ändige u Lengnau im Norde, Freyewil im Nordoschte, Ännetbade im Oschte, Bade im Süde, Turgi im Südweschte, Undersiggetal im Weschte u Würelinge im Nordweschte. Uf em Gebiet vom Siggetal gits Sidligsfund us de Jungsteiziit un de Bronzeziit. Im 1252i wird zum erschte Mol e Brugg in ere Urkund gnennt u de Turm, wo zum Schutz ve dere
Bärgdietike isch e Gmeind im Bezirk Bade im Schwiizer Kanton Aargau. Si ligt südöschtlich vo Bade diräkt a de Gränze zum Kanton Züri. D Gmeind Bärgdietike bschteht us de Dörfer Balteschwil, Bernold u Chindhuse u de Wiler Gwinde, Herrebärg, Oberschönebärg u Unterschönebärg. Di Sidlige liget verschtreut am öschtliche Abhang vom Heitersbärg oberhalb vo de Zürcher Gmeind Dietike. Im Nordweschte de Egelsee uf 667 Meter Höchi, de gröschti See, wo ganz uf Aargauer Bode-n-isch. Er isch vo de Fälswänd iigschlosse. De Gmeindsbann isch 594 Hektare gross, dodervo sin 163 Hektare bewaldet u 101 Hektare überbaut. Di tüüfschti Schtell isch uf 420 Meter a de Reppisch, di höchschti uf 787 Meter uf em Heitersbärg. Nachbargmeinde sin Schpreitebach im Norde, Dietike im Oschte, Urdorf im Südoschte, Rudolfschtette-Fridlisbärg im Süde, Wide im Südweschte u Bällike im Weschte. In eme Kanalisationsgrabe het me im 1973i e dicki Kulturschicht mit e Huufe römische Keramikschärbe gfunde. Sit em Mittelalter sin di am Oschthang vom Heitersbärg verschtreute Wiler en Teil vom Grichtsbezirk Dietike gsi. Di ersti Erwähnig vo Balteschwil isch us em Johr 1124 in ere Urkund, wo vom Kaiser Heinrich V. usgeschtellt worde-n-isch u Zinsiinahme vom Chloschter Engelbärg duet beschtätige. Näbem Chloschter Muri het vor allem s
Äredinge isch e Gmeind im Bezirk Bade im Schwiizer Kanton Aargau. Si ligt drei Kilometer nordöschtlich vom Bezirkshauptort. D Gmeind isch am 1. Jänner 2006 entstande, wo di alte Gmeinde Oberäredinge u Underäredinge, wo sich im 1825i trännt hei gha, wider fusioniirt hei. S Dorf ligt am Nordfuss vo de Lägere zwüsche Höhtal un Surbtal. Di beide Ortsteil sin nahtlos zämmegwachse u folget em Dorfbach, wo an de Lägere sini Kwelle hät. Di tüüfschti Schtell isch uf 425 Meter a de Surb, di höchschti uf em 859 Meter hohe Burghorn, eme Teil vo de Lägere. De Gmeindsbann isch 731 Hektare gross, dodervo sin 210 Hektare bewaldet u 99 Hektare überbaut. Nachbergemeinden sin Schneisige im Norde, Niderwenige im Oschte, Wettige im Süde, Ännetbade im Südweschte, Freyewil im Weschte u Lengnau im Nordweschte. Einzelni Fund zeiget, dass d Gägend im Norde vo de Lägere scho in de Jungsteiziit u in de Bronzeziit besidelt isch gsi. Di erschti urkundlichi Erwähnig vo Aradingen isch us em Johr 1040. De Näme het sin Ursprung bi de Alemanne u bedütet «bi de Lüt vom Arinrat». Im 11. Johrhundert het s Chloschter Eisidle grosse Grundbsitz z Äredinge gha. Im 1150 wird au s Chloschter Elchige bi Ulm