rlitschk/wikidir huggingface dataset:
D Äscher vom Glas sind es alts Gschlächt vo Züri. Es isch sit em Ändi vom Mittelalter eini vo de wichtigschte Familene vo dr Stadt gsi. Vorhäär het d Familie i dr Chlystadt Chäisterstuel am Rhy gläbt; si sind Dienschtmanne vo de Habsburger und d Schulthäisse vo Chäiserstuel gsi. Dr Johannes Äscher isch ane 1384 Bürger vo Züri worde, si Brueder Heiri Äscher ane 1385. Vom Heiri chunt d Linie vo de Äscher vom Glas. Är het d Margret zum Thor ghüratet und in ere zwäite Ee d Regula Manesse vo Manegg. D Äscher sind e rychi Familie i dr Stadt gsi und händ immer wider gueti Ämter übercho; füüfmol isch en Äscher dr Bürgermäischter vo Züri gsi. I dr Stadtgschicht sind vil prominänti Persoone vo dr Familie bekant. Es paar dervo: dr Bürgermeischter Rudolf Äscher († 1513) dr Hans Äscher, wo d Zürcher Miliz im zwäite Chappelerchrieg gfüert het dr Johann Caspar Escher-Rahn, Ratsherr und Landvogt vo Bade dr Heiri Äscher-Werdmüller, Bürgermeischter sit 1678 dr Hans Conrad Äscher vo dr Linth dr Gschichtsforscher Heiri Äscher dr Undernäämer Alfred Äscher dr Hans Caspar Äscher, wo d Firma Escher, Wyss & Co. gründet het Katja Hürlimann: Escher [von]. In: Historisches Lexikon
D Hirzel sind e Familie – oder vilecht gnöier: e Gruppe vo Familene, wo sit em 14. Jaarhundert i de Stadt Züri und im Züri Oberland läbed. Ane 1318 isch im ene Buech vom Fraumöischter de Naame ufgschribe. 1540 hät me de Peter Hirzel vo Pfäfiken is Zürcher Bürgerrächt uufgnaa. De Salemaa Hirzel (1580–1652) isch 1637 de Bürgermäischter vo Züri woorde. Und im alte Züri sind wyters na vil Lüüt us däm Gschlächt a die stedtischen Ämter cho, vierzg vonne sind im chlyne Raat, de damalige Regierig, gsy. Wider anderi sind Theolooge woorde. Vo de Stadtzürcher Hirzel stamed Familiezweig in es paar anderne Länder ab. I de Zyt vom Züriputsch ane 1839 isch de Conrad Melchior Hirzel Bürgermäischter z Züri gsy, wärend de Bernhard Hirzel d Lüüt us em Oberland agfüert hät, wo uf Züri los sind. Emily Gerstner-Hirzel Katja Hürlimann: Hirzel (Familie) In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz.
D' Thelxinoe (Jupiter XLII) isch ein vu dr ussere Zwergmönd vum Planet Jupiter. S/2003 J 22 isch anno 2004 uf photographische Ufnahme entdeckt worre, wo am 9. Februar 2003 vu de Astronome Scott S. Sheppard, David C. Jewitt, Jan Kleyna, Brett Gladman, John J. Kavelaars, Jean-Marc Petit un Lynne Allen gmacht worre sin. Der Mond hwt am 30. März 2005 de offiziell Namme Thelxinoe vu de Internationale Astronomische Union IAU erhalde. Thelxinoe umchraist Jupiter ime middlere Abstand vu 21.162.000 km in 628 Däg un 43 Minute. D'Bahn wiist ä Exzentrizität vu 0,2206 uf. Mit ere Naigig vu 151,417° isch d'Bahn retrograd, d. h., der Mond beweggt sich entgege vu de Rotationsrichtig vum Jupiter um de Planet. Ufgrund vu ihre Bahnaigeschafte wird Thelxinoe de Ananke-Gruppe, benennt nooch em Jupitermond Ananke, zuegordnet. Thelxinoe besitzt ä Durmesser vu etwa 5,2 km. Ihri Dichte wird under de Anahm vum ä Ufbau us silikatischem Gstai uf 2,6 g/cm3 gschätzt. Kalyke wiist ä sehr dunkli Oberflächi mit ere Albedo vu 0,04 uf, d. h., bloß 4 % vum igstrahlte Sunneleecht werre reflekteert. Ihri schinbar Helligkait betrait 23,5m.
D Düütschschwiizer Zäichesprooch isch e Zäichesprooch, wo men i dr Düütschschwiiz und au im Liechtestäinische bruucht. Es isch e diräkti Form vo dr visuelle Komunikazioon, wo me das wo me woot sääge mit de Händ, em Muul, de Bewegige und dr Körperhaltig tuet zeige. Zu däm mundartliche Begriff mues men aber gseh, ass dr Naame vo dere Sprooch im Dialäkt nit äinhäitlich isch. D Bedüütig vom Wort Zäichesprooch isch äigentlich vil z wyt für en Naame von ere natüürliche Sprooch. Aber i dr gwoonete Sprooch vom Alltag i dr Düütschschwiiz chame halt eso säge, ganz ooni Wärtig. Im Hoochdüütsche oder gnöier i dr düütsche Standardsprooch säit me dere Komunikazioonsform Gebärdensprache. Es git zum hochdüütsche Wort Gebärde die tradizionelli Dialäktform i dr alemannische und bsunders dr schwiizerdüütsche Sprooch: das isch Bǟrde oder Berde, wie me bim Schwiizerischen Idiotikon im Band vier cha go nocheluege. Es chunt vom althochdüütsche Wort barida, aber es isch wie men im Wörterbuech list im Schwiizerdüütsche chuum me als eigeständigs Wort läbig, sondern nume no i Wortverbindige. Drum cha me mit em nit würklich dr modärn Begriff vo dere Sprooch, wo s doo drum goot, bilde. I dr Gägewart bürgeret sech jetz sowiso wägem Gwicht vom Hochdüütschen
D' Sponde (Jupitermond XXXVI) isch ein vu de ussere Zwergmönd vum Planet Jupiter. D'Sponde isch am 9. Dezember 2001 vu dr Astronomen Scott S. Sheppard, David C. Jewitt und Jan Kleyna entdeckt worre un het zuenächscht die vorlaifig Bezeichnig S/2001 J 5 erhalde. Daift worre isch der Mond uf d'Sponde, eini vu de Hore us dr grichische Mythologi. D'Sponde umchraist de Jupiter ime middlere Abstand vu 23.487.000 km in 748 Däg, 8 Stund un 10 Minute. D'Bahn wiist ä Exzentrizität vu 0,3121 uf. Mit ere Naigig vu 150,998° isch d'Bahn retrograd, des haißt, der Mond beweggt sich entgege vu de Rotationsrichtig vum Jupiter um de Planet. Ufgrund vu ihre Bahneigeschafte wird d'Sponde in dr Pasiphae-Gruppe, benennt nooch em Jupitermond Pasiphae, zuegordnet. D'Sponde besitzt ä Durmesser vu etwa 2 km. Ihri Dichte wird under de Anahm vum ä Ufbau us silikatischem Gstai uf 2,6 g/cm3 gschätzt. Sponde wiist e sehr dunkli Oberflächi mit ere Albedo vu 0,04 uf, d. h., bloß 4 % vum igstrahlte Sunneliecht werre reflektiert. Ihri schinbar Helligkeit betrait 23,0m. Wie bi allene ussere, chleine Jupitermönd sin die Date iber die physikalische Eigeschafte sehr usicher. Sälli Mönd sin so chlei, dass si au in dr gröschte irdische Teleskope
D Tendabaan isch è ußergwöönlichi normalschpurigi Ysèbaaschtrèggi durch d Alpè. Si vobindet diè italiènischi Stadt Turin übber Cuneo mit èm französischè Nizza un unterquert dè Hauptkamm vo dè Seealpè unterhalb vum Colle di Tenda in èm über acht Kilometer langè Scheiteldunnel, wo übber acht Kilometer lang isch. Südlich vum Schteiteldunnel isch si Bschtanddeil vum erwittertè Berych um dè französischè Nationalpark Mercantour ummè. Ußergwöönlich bi dè Tendabaan isch vo allèm d Südrampè, wo vo dè Mittelmeerküschtè bi Nizza odder Ventimiglia i eim Rutsch uff übber 1000 m NHN im Tenda-Scheiteldunnel aaschtygè duèt. S obberè Royadal, wo d Tendabaantrassè durrè gòt, isch äng un gòt gäch s Loch ab, sèllèwäg sin dört drei Chraiskeerschpiralè nötig, um bis zum Tendapass uè z chò. Dõdemit sticht d Tendabaan vill berüèmtèri Alpèbaanè, wiè d Lötschbärg-Bärgschtrèggi, d Simplonschtrèggi au d Gotthardbaan uus, nu d Alpèschtrèggè vu dè Rhätischè Baan chönnèd in Europa mit dè Tendabaan mithaltè. Diè durchgängig eingleisigi Strèggi isch fascht 100 Kilometer lang. Diè maximaali Stygung vo dè Strèggi bedrait 25 ‰ bi nèm minimalè Kurvèradius vo 300 Meter. Sèlli Streggèparameter machèd è Högschtgschwindigkeit vo 80 km/h möglich. Zwǜschè Bevera un Robilante wörrèd 58 Brozènt vo dè Stammschtrèggi in Dunnel gfüürt. Wèg dè Laag
Dr Scott S. Sheppard isch e Astronom im Department of Terrestrial Magnetism (Abdeilig fier Erdmagnetismus) bi dr Carnegie Institution for Science. Er het am Institut fier Astronomi bi dr Universität vu Hawaii anno 2004 bim David C. Jewitt promoviert het. Domols her dr Sheppard bsunders d'Mönd vu dr ussere Planete vum Sunnesystem erforscht un isch sinerzitt an dr Entdeckig vu viilene chleine, liechtschwache Mönd vum Jupiter, Saturn, Uranus un Neptun bedeiligt gsi. Usserdem isch er bi dr Entdeckig vum zweite bekannte trojanische Asteroid in dr Neptunbahn 2004 UP10 bedeiligt gsi. Im Scott Sheppard si web site bi dr Carnegie Institution for Science.
I dr Gwässergeografy bruucht me dr Begriff Schiffbarkeit zum säge, uf wele Abschnitt vome Fluss me mit Schiff cha durefahre. Me luegt druf, wo ass dr Fluss gnueg Wasser het und keine grössere Hindernis und nume so vil Gfäll, ass d Schiff durechöme. Das gilt für die verschidene Schiffarte wie d Ledischiff, d Passaschierschiff und die grössere Sportschiff, also nit die chlyne Böötli, wo men au uf Gwässer mit wenig Wasser cha bruuche. Bi grössere natürliche und künschtleche Hindernis wie öppe de Wasserfäll – wie bim Rhyfall z Schaffuuse – und de Wasserwäärch – wie em Chraftwäärch Vogelgrüen am Sytekanal vom Rhy – cha me dr Wääg für d Schifffahrt mit Schlöise und spezielle Lupfwäärch freimache. Und au a de Flüss mit z vill Höhenunderschiid oder wo s Wasser z gschnäll abeflüsst hälfe so Yrichtige. E Naame für so Schiffwääg isch au Binnegwässerstrooss. Es chunt au vor, dass men uf Flussstrekine, wo äigentlich für Schiff ggeignet sind, nit tarf fahre, wil si als Naturschutzgebiet wärtvoll sind. Im alemannische Sproochgebiet chame die grössere Flüss uf teil Abschnidd bruuche zum mit grosse Schiff druff fahre. Es sind: dr Rhy d Aare d Donau dr Zylkanal dr Broyekanal dr Negger Zwüsche de Wasserstroosse
Dr Züriputsch isch e Putsch z Züri am 6. Septämber 1839 gsi. Am 10. Merz 1831 het dr Kanton Züri e radikal-liberali Verfassig übercho. Dr Afüerer vo dr radikale Zürcher Bewegig isch dr Conrad Melchior Hirzel gsi. Me het s Staatswääse nodisno modärnisiert, 1833 d Uni gründet, d Stadtmuure und Baschtioone gschlisse, d Volchsschuel im Kanton verstaatlichet. Wo denn s Parlamänt, dr Grooss Raat, 1839 dr liberaal düütsch Theoloog David Friedrich Strauss ad Uni berueffe het, isch drgäge es groosses Gschtüürm im Kanton losggange – me seit dere Gschicht bis hüt dr Struussehändel. Die konservatyve Lüüt im Züripiet usse sind sowiso gäge vil vo de Nöierige gsi, es het schampaaren Eerger ggää, wo vo vilne no aagstachlet worden isch. Am 5. Septämber 1839 het dr Pfaarer Hirzel z Pfäfike Schturm glüütet, und mit iim sind drufabe schaarewys d Landlüüt mit irne Gweer uf Züri abe gloffe. Am 6. Septämber sind s am Moorge vor dr Stadt gsi. Die het ja keini Muure me gah, und d Revoluzzer sind diräkt zmitz id Hauptstadt ine bis ufe Möischterplatz. Do het d Miliz, wo d Regierig uufbotte het, d Altstadt afo ruume und drby sind es paar Lüüt vrschosse worde. Jetz isch d
De David C. Jewitt (* 1958 z London) isch Professor fer Astronomi an de University of Hawaii. Jewitt het 1979 an de University of London gradueert un 1980 am California Institute of Technology promoveert. Sini Forschige beschäftige sich vor allem mit de Objekt im ussere Sunnesystem un de physikalische Aigeschafte vu Komete. Zämme mit dr amerikanische Astronomin Jane Luu, het er 1992 s erscht Kuipergürtel Objekt entdeckt. Dribernus isch er an de Entdeckig vu mehrere chlaine Mond vum Planet Jupiter bedailigt gsi. Websyte vom D. Jewitt
Dr Notvorrat isch e Reserve vo es paar Sache für Notfäll. Notfäll chönt daderbi Katastrofene ufgrund vo usgfallene technischi Alage, Unfäll, Naturkatastrophe oder mönschlich verursachti humanitäri Krisene, wie zum Bispil Chrieg oder Terroraschläg bedüte. Senigi Notfäll mache Güeter, wo süsch eifach zur Verfüegig stöhnt, zur Mangelwar. Die meischte dütschsprachige Staate lege im Rahme vo dr nationale Krisevorrät Reserve für Krisesituationen a. So hend Dütschland, d'Schwiz und Öschterich Notfallresärvene us Riis, Hülsefrücht und Vollmilchpulver. Die Vorrät si vorwiegend für d Versörgig vo dr Bevölkerig i Stedt dänkt. Trotz de Staatliche Vorrät, empfähle praktisch alli Staate, e gwüssi privati Notvorsorg. Typischerwis sött me, so wird gseit, zwüsche 7 und 14 Täge ohni staatlechi Unterstützig chöne überläbe. Typischerwis beinhaltet privati Vorrät usrichend Vorrät für sämtlechi Persone, wo im Hushalt läbet. Die folgende Pünkt setted beachtet wärde: Nahrigsmittel Hygiene medizinische Grundversorgig und erschti Hilf Energie und Wärmi Dokumäntesicherig Notgepäck - für de Fall das mer s dihei muen verlah Kommunikation für de Krisefall - z. B. es Funkradio. I dr Schwiz isch ider Ziit nach em 1. Wältchrieg mit em Motto "Kluger Rat - Notvorrat" e huufe Wärbig für Vorratshaltig gmacht worde. I der Prepper-Szene wird die privati Vorbereitig hüüfig no dütlech witer zoge.
S/2003 J 2 isch dr usserscht bekannt Mond vum Planet Jupiter. S/2003 J 2 isch am 5. Februar 2003 vu de Astronome Scott S. Sheppard, David C. Jewitt, Jan Kleyna, Yanga R. Fernández un Henry H. Hsieh entdeckt worre. Der Mond het noch kai offizielle Namme erhalde – bei de Jupitermonde sin des in de Regel wiblichi Gstalte us de grichische Mythologi – sundern wird entsprechend vu de Systematik vu de Internationale Astronomische Union IAU vorläufig als S/2003 J 2 bezaichnet. S/2003 J 2 isch de bislang usserst bekannt Mond vum Jupiter. Er umchraist de Planet ime middlere Abstand vu 29.541.000 km in 979 Däg, 23 Stund un 46 Minute. D'Bahn wiist ä Exzentrizität vu 0,2255 uf. Mit ere Naigig vu 160,638° isch d'Bahn retrograd, d. h., der Mond beweggt sich entgege vu de Rotationsrichtig vum Jupiter um de Planet. Er ghört kainere bekannte Gruppe vu Monde a, wo de Jupiter auf ähnliche Bahne umchraise. D'Grenze vu im Jupiter sinem gravitative Ifluss wird dur d'Hill-Sphäri defineert, dere ihr Radius etwa ≈ a j m j 3 M s 3 {\displaystyle \approx a_{j}{\sqrt[{3}]{\frac {m_{j}}{3M_{s}}}}} betrait. Debi sin a j {\displaystyle a_{j}} un m j {\displaystyle m_{j}} vu im Jupiter sinere große
Dr Maurice Gabbud, wo vom 14. Merze 1885 bis am 7. Merze 1932 gläbt het, isch e Wälschschwiizer Schurnalischt, Volchskuntler und Mundartforscher gsi. Dr Gabbud isch z Lourtier, däm Doorff hinden im Draanstal, uf d Wält cho. Er isch dr Soon vom ene Alphirt gsi. Und är het au sälber e Zyt lang und näbe syne andere Gschäft z Bangis als Bärghirt gläbt bis ane 1920, und drzue ane het er auöppen im Schuelhuus vo Bagnes mol als Hilfslehrer Schuel ggää. E churzi Zyt isch er no uf Monthey abe i d Glasfabrigg go schaffe. Derno isch är vo 1913 aa Mitarbeiter und sit 1920 fescht agstelte Redakter bi dr liberal-radikale Walliser Zytig Le Confédéré z Martinach gsi. Er het als Koreschpondänt vo dere Zytig d Reede im Walliser Groosse Root beobachtet, und är isch für si pointiert und diräkt Styl bekant gsi. Er isch dr Presidänt vom Walliser Presseveräin woorde. Und dr Gabbud het au für di radikaali Waadtländer Zytig Revue und für d Patrie Suisse gschribe. Er het für syni verschideni Synonym bruucht, so öppe Maurice de la Montagne oder Le Paysan de la Dranse. Derzue het er sech für d Sach vom Versicherigsveräin vo Bagnes engaschiert. Dr
S/2003 J 4 isch ein vu de ussere Zwergmönd vum Planet Jupiter. S/2003 J 4 isch am 5. Februar 2003 vu de Astronome Scott S. Sheppard, David C. Jewitt, Jan Kleyna, Yanga R. Fernández un Henry H. Hsieh entdeckt worre. Der Mond het noch kai offizielle Namme erhalde – bi de Jupitermonde sin des in de Regel wiblichi Gstalte us de grichische Mythologi – sundern wird entsprechend vu de Systematik vu de Internationale Astronomische Union IAU vorläufig als S/2003 J 4 bezaichnet. S/2003 J 4 umchraist de Jupiter ime middlere Abstand vu 23.930.000 km in 755 Däg, 5 Stund un 46 Minute. D'Bahn wiist ä Exzentrizität vu 0,3618 uf. Mit ere Naigig vu 149,581° isch d'Bahn retrograd, d. h., der Mond beweggt sich entgege vu de Rotationsrichtig vum Jupiter um de Planet. Ufgrund vu sine Bahnaigeschafte wird S/2003 J 4 de Pasiphae-Gruppe, bnennt nooch em Jupitermond Pasiphae, zuegordnet. S/2003 J 4 besitzt ä Durmesser vu etwa 2 km. D'Dichti vu 2,6 g/cm3 isch ä bloßi Muetmaßig, falls der Mond iberwigend us silikatischem Gstai ufbaut isch. Er wiist ä sehr dunkli Oberflächi mit ere Albedo vu 0,04 uf, d. h., bloß 4 % vum igstrahlte Sunneleecht werre reflekteert. Si schinbari Helligkait
Prepper (isch abgleitet vom änglische to be prepared und bedüted, 'parat zsii') sin Lüüt, wo sech mit individuelle Massnahme uf alli Arte vo Katastrofene vorbereitet. Das chan si: Notvorrät, Schutzbaute, Schutzchleidig, Wärchzüüg, Funkgräät, Waffe und no vieles meh. E huufe Theme vo Prepper überschnidesech mit dr Survival-Szene. Klimawandel, Chriege und würtschaftlechi Krisene hei ide letschte Johre für es Wachstum vo dr Prepper-Szene gsorgt. S git idr Schwiiz, z Dütschland und z Öschteriich mittlerwile sogar Ungernähme, wo sech uf de Verchauf vo Sorglospaket spezialisiere. Prepper si e guet durmischti Szene mit Lüüt us allne Schichte. Hüfig si auch rächti Gruppierige und Verschwörigstheoretiker nöch a dr Szene z finde. Senigi Organisatione finde hüfig gfalle dra, uf Apokalyptischi Szenarie z warte und träume vonere Machtübernahm wenn die bestehende Strukture versäge. D Motivation vo Prepper isch allerdings hüfig nur en individuelli Katastrofehilf, mängmal au nur zum überbrücke vo de erschte paar Dääg bis die staatlechi Unterstützig ufbaue worde isch. De Grossteil vo Prepper het also nüt mit rechtsradikalem Gedankeguet oder andere extremistische Verhalte ztue. Hüfig düent sich serigi Organisatione au diräkt vom bruune Gedankeguet distanziere. D Szene wird in Düütschland im Summer 2018 uf 10'000 bis 180'000 Aghörigi gschätzt. Me gseht i dere Szene
Dr Albert Fritz (* 30. Merz 1947 z Jestette; † 1. Septämber 2019 z Züri) isch e dytsche Radrännfahrer gsii. Anne 1968 isch dr Albert Fritz mit dr Mannschaft vum Stuttgarter SC dytsche Maischter vu dr Amateur in dr Mannschaftsverfolgig wore. Wun er nit fir di Olympische Spiil 1968 z Mexiko-Stadt nominiert woren isch, isch er Profi wore. 1969 isch dr Fritz z Münster sy eerscht Sechsdäägränne gfahre un isch zäme mit em Däne Freddy Eugen uf dr dritt Blatz chuu. Im nämlige Johr isch er Dytsche Maischter in dr Ainerverfolgig wore. Sy gringe Erfolg uf dr Stroß het en derzue brocht, si ganz uf dr Bahnradsport z konzentriere, wänn er au in dr Johr 1970 un 1971 di dr Tour de Suisse drei Etappesiig gwunne ghaa het. Bis 1984 isch dr Albert Fritz bi 198 Sechsdäägränne aadrätte, wun er 34 dervu het chenne gwinne. Dodermit isch er ain vu dr erfolgrychschte Sechsdäägfahrer vu Dytschland wore, ellai z Köln isch er mit siibe Siig beschte Fahrer gsii. In dr „ebige Ranglischt“ lyt er uf Blatz siibe, dr ainzig Dytsch vor ihm isch dr Klaus Bugdahl uf Blatz sechs. Di maischte Start (78) un Siig (13) het er zäme mit em
De Usdruck Wehr bezaichnet folgendes: Wehr (Wasserbau), ä wasserbaulichi Irichtig zum Staue vu Wasser Widerstand, Verteidigig e Waffe (veraltet), Schutzirichtig (vgl. Liedtext vom Martin Luther; „Ein feste Burg ist unser Gott, ein gute Wehr und Waffen...“) Umgangssprooch oder Churzform fer Firwehr es alts dütsches Flächemass im Bergbau Wehr bezaichnet folgendi Ortschafte: Wehr (Baden), ä Stadt im Landchrais Waldshuet in Bade-Württebärg, Dütschland Wehr (Eifel), ä Gmai im Landchrais Ahrwiler in Rhinland-Pfalz, Dütschland Wehr, en Ortstail vo de Gmaind Palzem, Rhyland-Pfalz, Dütschland Wehr, en Ort i de Gmaind Selfkant, Nordrhy-Westfale, Dütschland Wehrhalden, en Ortstail vo de Gmaind Herrischried, Bade-Württebärg, Dütschland Wehr isch de Familiename vo folgende Persone: Albert Wehr (1895–1987), en dütsche Politiker (SPD) Elke Wehr (1945/6–2008), e dütschi Übersetzeri Elke Wehr (Schauspielerin) (* 1968), e dütschi Schauspileri Gerhard Wehr (* 1931), en dütsche evangelische Theolog und freie Schriftsteller Gunhild von Schönau-Wehr (1891–1981), e dütschi Maleri Hans Wehr (1909–1981), en dütsche Arabist Julius Wehr, en preußische Landrat Lothar Wehr (* 1958), en katholische Theolog Marcel Wehr (* 1990), en dütsche Fueßballspiler Marco Wehr (* 1961), en dütsche Physiker und Tänzer Mathias Wehr (* 1984), en dütsche Dirigent und Klarinettist Matthias Wehr (1892–1967), en dütsche katholische Theolog, vo 1951 bis 1966 Bischof vo
Zurzach, mundartlich Zoorzi, chan eini vo däne Bedütige ha: Zurzach, en Iiwoonergmäind im Kanton Aargau, Schwiz Zurzach, bis 1. Dezember 2006 de offiziell Name gsii vo de ehmolige Gmäind Bad Zurzach im Kanton Aargau Zurzach, en vorgschlagene Gmäindsname im Projäkt Rheintal+, lueg bi Zurzach Lueg au: Bezirk Zurzach, en Bezirk im Kanon Aargau, s Zoorzibiet
S/2003 J 5 isch ein vu dr ussere Zwergmönd vum Planet Jupiter. S/2003 J 5 isch am 6. Februar 2003 vu de Astronomen Scott S. Sheppard, David C. Jewitt, Jan Kleyna, Yanga R. Fernández un Henry H. Hsieh entdeckt worre. Der Mond het noch kai offizielle Namme erhalde – bi de Jupitermonde sin des in de Regel wiblichi Gstalte us de grichische Mythologi – sundern wird entsprechend vu de Systematik vu de Internationale Astronomische Union IAU vorläufig als S/2003 J 5 bezaichnet. S/2003 J 5 umchraist de Jupiter ime middlere Abstand vu 23.495.000 km in 738 Däg, 17 Stund un 31 Minute. D'Bahn wiist ä Exzentrizität vu 0,2478 uf. Mit ere Naigig vu 165,247° isch d'Bahn retrograd, d. h., der Mond beweggt sich entgege vu de Rotationsrichtig vum Jupiter um de Planet. Ufgrund vu sine Bahnaigeschafte wird S/2003 J 5 de Carme-Gruppe, benennt nooch em Jupitermond Carme, zuegordnet. S/2000 J 5 besitzt ä Durchmesser vu etwa 4 km. D'Dichti vu 2,6 g/cm3 isch ä bloßi Muetmaßig, falls der Mond iberwigend us silikatischem Gstai ufbaut isch. Er wiist ä sehr dunkli Oberflächi mit ere Albedo vu 0,04 uf, d. h., bloß 4 % vum igstrahlte Sunneleecht werre reflekteert. Si schinbari Helligkait
S/2003 J 9 isch ein vu dr ussere Zwergmönd vum Planet Jupiter. S/2003 J 9 isch am 6. Februar 2003 vu de Astronome Scott S. Sheppard, David C. Jewitt, Yanga R. Fernández un Jan Kleyna entdeckt worre. Der Mond het noch kai offizielle Namme erhalde – bi de Jupitermonde sin des in de Regel wiblichi Gstalte us de grichische Mythologi – sundern wird entsprechend vu de Systematik vu de Internationale Astronomische Union IAU vorläufig als S/2003 J 9 bezeichnet. S/2003 J 9 umchreist de Jupiter ime middlere Abstand vu 23.884.000 km in 733 Däg, 6 Stunde un 58 Minute. D'Bahn wiist ä Exzentrizität vu 0,2632 uf. Mit ere Naigig vu 165,079° isch d'Bahn retrograd, d. h., der Mond beweggt sich entgege vu de Rotationsrichtig vum Jupiter um de Planet. Ufgrund vu sine Bahnaigeschafte wird S/2003 J 5 de Carme-Gruppe, benennt nooch em Jupitermond Carme, zuegordnet. S/2003 J 9 besitzt ä Durmesser vu etwa 1 km. D'Dichti vu 2,6 g/cm3 isch ä bloßi Muetmaßig, falls der Mond iberwigend us silikatischem Gstai ufbaut isch. Er wiist ä sehr dunkli Oberflächi mit ere Albedo vu 0,04 uf, d. h., bloß 4 % vum igstrahlte Sunneleecht werre reflekteert. Si schinbari Helligkait betrait 23,7m.
D Septimia Zenobia, wo öppe anne 240 z Palmyra uf d Wält cho und öppe anne 273 z Rom gstorben isch, isch e Zyt lang d Königin vo Palmyra gsi und het au es paar Joor lang über s Land vo Anatolie bis uf Ägüpte regiert. Drum isch si eini vo de bekantischte Fraue vo dr Antike, und bi de alte Gschichtschryber wird iri Gschicht beschribe. Ire Maa isch dr Septimius Odaenathus gsi. Si het en öppe anne 255 ghürootet. Em Odaenathus sini Uufgab isch es gsi, mit sim eigene Land innerhalb vom Römische Rych däm sini Oschtsyte z bewache. Wo dr Septimius Odaenathus anne 267 umprocht worden isch, wäär däm und dr Zenobia ire chly Soon Vaballathus dr nöi Herrscher vo Palmyra worde; do het sini Muetter Zenobia für iin s Szepter übernoo. Si het ires Rych starch vergrösseret; under dr Herrschaft vo Palmyra sind gly ganz Arabie und Ägypte gsy. Die römische Kaiser Gallienus und Claudius Gothicus händ z Europa wäge vilne Komflikt alli Händ voll z tue gha und sind nit uf Syrie ggange. Eerscht dr Kaiser Aurelian isch anne 272 mit dr römischen Armee in Nochi Oschte cho und het mit emene Chrieg der eigemächtige Herrschaft
S/2003 J 10 isch ein vu dr ussere Zwergmönd vum Planet Jupiter. S/2003 J 10 isch am 6. Februar 2003 vu de Astronome Scott S. Sheppard, David C. Jewitt, Jan Kleyna un Yanga R. Fernández entdeckt worre. Der Mond het noch kai offizielle Namme erhalde – bi de Jupitermonde sin des in de Regel wiblichi Gstalte us de grichische Mythologi – sundern wird entsprechend vu de Systematik vu de Internationale Astronomische Union IAU vorläufig als S/2003 J 10 bezaichnet. S/2003 J 10 umchraist de Jupiter ime middlere Abstand vu 23.041.000 km in 716 Däg un 6 Stund. D'Bahn wiist ä Exzentrizität vu 0,4295 auf. Mit ere Naigig vu 165,086° isch d'Bahn retrograd, d. h., der Mond beweggt sich entgege vu de Rotationsrichtig vum Jupiter um de Planet. Ufgrund vu sine Bahnaigeschafte wird S/2003 J 10 de Carme-Gruppe, benennt nooch em Jupitermond Carme, zuegordnet. S/2000 J 10 besitzt ä Durmesser vu etwa 3 km. D'Dichti vu 2,6 g/cm3 isch ä bloßi Muetmaßig, falls der Mond iberwigend us silikatischem Gstai ufbaut isch. Er wiist ä sehr dunkli Oberflächi mit ere Albedo vu 0,04 uf, d. h., bloß 4 % vum igstrahlte Sunneleecht werre reflekteert. Si schinbari Helligkait betrait 23,6m.