rlitschk/wikidir huggingface dataset:
D Stiilrichdig vom Dixieland het sich in de 1910er-Joor us em New Orleans Jazz entwigglet, wo wissi Musiker brobiert häi, eso z spiile. Er het sich vo New Orleans us uf Chicago und Nöi York verbräitet. Bim Dixieland-Dschääs het s vergliche mit em dradizionelle New Orleans Dschääs weniger Schlifdöön und expressivs Wibrato. D Melodie sin glatter und d Harmonie suuberer. Vom Aafang vo de 1930er Joor aa cha mä dr Dixieland-Dschääs nüme scharf vom New-Orleans-Dschääs underschäide. Im Lauf vo dr Zit häi d Musiker unabhängig vo iirer Hutfarb bäidi Stiilrichdige gspiilt. Dr Louis Armstrong zum Bischbil het mit sine All-Stars au Dixieland im Brogramm ghaa. Hüte git s drei Hauptströömige im Dixieland-Dschääs: Dr Chicago Style, dr West Coast Revival und dr New Orleans Traditional. Die tüpischi Bsetzig von ere Dixielandformazioon bestoot us ere Melodiigrubbe mit Drumbeete oder Kornett, Klarinett und Posuune, und ere Rhütmusgrubbe us Schlaagzüüg, Klavier, Kontrabass bzw. Sousaphon oder Tuba und Bandscho oder Gitarre. Allgemäini Stiilmerkmol sin d Kollektivimprowisazioon, d Break, d Drumbeete as Leadinstrumänt und d Klarinette und Posuune, wo um d Melodii umespiile. D Melodie und d Improwisazioone si vilmol iigängig und künstlerisch im Allgemäine weniger ambizioniert. Dr Tony Almerico, Drumbeeter, het Dixieland läiv im Clear
Mit New-Orleans-Dschääs bezäichnet mä e Stiilrichdig im klassische Dschääs zwüsche 1890 und 1928 (hauptsächlig in de 1920er Joor). Si Naame het er vo dr Stadt New Orleans, vo won er häär chunnt und wo si wichdigsts Zentrum gsi isch. Dr historisch Vorgänger isch dr archaischi Dschääs vo de Street Bands gsi. Au dr Ragtime het dr New-Orleans-Dschääs beiiflusst. Er het sich no stark an dr afro-amerikanische Muusigdradizioon orientiert. En Underart het sich in de Viertel vo New Orleans bildet, wo Franzöösisch gschwätzt worde isch: dr Creole-Jazz. Er isch brägt worde vo spanische, franzöösische und latinamerikanische Dänz. In de 1940er und 1950er Joor het dr New-Orleans-Dschääs e Rönessans erläbt (New Orleans Revival), genauso wie sis wiisse Geegestück, dr Dixieland. Im Louis Armstrong sini „Hot Five“ und „Hot Seven“ Im Joe King Oliver si „Creole Jazz Band“ Im Kid Ory si „Olympia Band“ Im Jelly Roll Morton sini „Red Hot Peppers“ D „New Orleans Rhythm Kings“ At the Jazz Band Ball Darktown Strutters' Ball Gettysburg March Just A Closer Walk With Thee King Porter Stomp vom Jelly Roll Morton Memphis Blues vom W. C. Handy Panama St. Louis Blues vom W. C. Handy Tiger Rag When the Saints Go Marching In Reimer
Dr Joe "King" Oliver (* 19. Dezämber 1881 z Aben, Louisiana, USA as Joseph Nathan Oliver; † 10. April 1938 z Savannah, Georgia, USA) isch en amerikanische Dschääskornettspiiler und Bändliider gsi. Er isch drfür bekannt gsi, wien er gspiilt het, und vor allem as Pionier vom Dämpfer im Dschääs. Er isch e wichdige Komponist gsi und het e Hufe Melodie gschriibe, wo au hüte no gspiilt wärde, wie "Dippermouth Blues," "Sweet Like This," "Canal Street Blues" und "Doctor Jazz." Er isch dr Mentor und Leerer vom Louis Armstrong gsi. Si Iifluss isch eso grooss gsi, ass dr Armstrong gsäit het, ass ooni dr Joe Oliver, dr Dschääs nid wer, was er hüte isch. Vo 1923 bis 1931 het dr Oliver Blatte ufgnoo, mit sinere Creole Jazz Band (1923), mit em Jelly Roll Morton (1924), mit de Butterbeans and Susie (1924), mit de Dixie Syncopators (1926), mit em Clarence Williams (1928) und denn bis 1931 mit Studiobänds bi Victor. Wäärend dr Wältwirtschaftskrise isch s äng worde für en Oliver. Er isch uf Duur gange, und si Bänd isch schliesslig 1937 in Savannah, Georgia, stegge bliibe und usenandergheit. Wäge sinere Arteriosklerose het er nüme chönne spiile und isch bald druf vollkomme verarmt
Dr Urs Widmer (* 21. Mai 1938 z Basel; † 2. April 2014 z Züri) isch e Schwyzer Schriftsteller un Ibersetzer gsii. Dr Urs Widmer isch uf d Wält chuu as Suhn vum Ibersetzer, Literaturkritiker un Gymnasiallehrer Walter Widmer. Gascht im Huus Widmer isch als dr dytsch Schriftsteller Heinrich Böll gsii. Em Widmer sy Dytschlehrer am Realgymnasium Basel isch dr Autor Rudolf Graber gsii. An dr Universitete vu Basel, Montpellier un Paris het dr Urs Widmer Germanischtik, Romanischtik un Gschicht studiert. Anne 1966 isch er z Basel bim Heinz Rupp mit ere Arbet iber di dytsch Noochriegsprosa promoviert wore. Derno het dr Widmer as Verlagslektor zerscht bim Walter Verlag z Oute aagfange, speter isch er zum Suhrkamp-Verlag uf Dytschland gange. Dr Verlag het er bal wider verloo, nit aber d Stadt Frankfurt am Main, wun er vu 1967 bis 1984 as freie Schriftsteller gläbt het. In däre Zyt het er Kritike fir d Frankfurter Allgemeine Zeitung gschribe un het as Dozänt fir neieri dytschi Literatur an der Universität Frankfurt glehrt. Anne 1968 het dr Widmer sy erscht Wärch publiziert, d Verzellig Alois. Im Johr 1969 het er zue dr Mitgrinder vum „Verlag der Autoren“ ghert, wu syni Theaterstucker bis hite
Neckarbischofsheim (in de örtliche Mundart Bischese) isch es Schtädtli mit fascht 4000 Iiwohner im hütige Bade-Württebärg und ghört zum Rhii-Neckar-Chreis. De Name Neckarbischofsheim het d Schtadt erschd im 1806 übercho, wo es zu Bade cho isch. Im Großherzogtum hets plötzlich drü Bischofsheim geh und zur Unterscheidig het me bi allne en Fluss vor de besherig Name gschtellt. So hei Tauberbischofsheim, Rheinbischofsheim un au Neckarbischofsheim ihre Näme übercho, au wenns vo Neckarbischofsheim bis zum Negger ugfähr 15 Kilometer sind. Neckarbischofsheim ligt am Übergang vom Kraichgau zum Chline Odewald im Krebsbachtal, kurz bevor d Krebsbach in d Schwarzbach flüsst. Uf Heidelbärg sind es öppe 25 Kilometer. Die tüüftschti Stell vom Gmeindsbann ligt uf ere Höchi vo 166 Meter überm Meer, die höchschd uf 298 Meter. Neggerbischofsheim ghört zu de Tourismusregion Brunnenregion. Zu de Schtadt ghörd sit em 1971i die früehner slbschtändigi Schtadt Untergimpern, aber au de Helmhof, de Wiler Heidäcker, d Helmhofer Forstdhüüser, de Krixebärghof, d Wohnsiedlige am Bundesbahnhof un am Kalchwärch uns s Hus Pulvermüli. Uf em Gmeindsbann gits au drü abganegni Sidlige: Christlige, Hinter- und Vorderschendlige. Nochbargmeinde von Neckarbischofsheim sind Helmstadt-Bargen, Bad Rappenau, Sinsheim und Waibstadt. Zue Neckarbischofsheim ghere di glychnamig Stadt (mit em Dorf Helmhof, em Wyler Heidäcker, d
Helmstadt-Bargen (sidfränkisch Helmschd-Baage) isch e Gmeinde im Rhii-Neckar-Chreis im hütige Bade-Württebärg. Sie ghört zum Gmeindverwaltigsverband Waibschtadt und zu de Tourismusregion Brunneregion. Helmstadt-Bargen ligt am Übergang vom Kraichgau zum Chline Odewald und bestoht us de drü ehemolige Gmeinde Helmstadt, Flinsbach und Bargen. Zu Bargen ghört au s Hus Unter hohe Grabe (d Bargener Müli), zu Flinsbach d Müli Höbschdmüli und zu Helmstadt de Wiler Ingelheimerhof und de Wilerhof. Innerhalb vom Gmeindsbann isch de Ort Branfelde gläge, wo im 773i in ere Urkund erwähnt worde-n-isch. Er isch e Wüeschdig vo dere me nöd genau weiss, wo si genau gsi isch. Nochbargmeinde von Helmstadt-Bargen sind Aglasterhausen, Obrigheim, Hüffenhardt, Bad Rappenau, Neckarbischofsheim, Waibstadt, Epfenbach und Reichartshausen. Dr Baan bstoht us 63,3 % Landwirtschaftsflechi, 23 % Wald, 12,2 % Sidligsflechi un 1,6 % sunschtiger Flechi. Am 1. Jänner 1970 isch Flinsbach zue Helmstadt yygmaindet wore, zum 1. Jänner 1975 au Bargen, d Gmai isch derno in Helmstadt-Bargen umgnännt wore. Helmstadt isch zum erschte Mol gnännt wore anne 782 im Lorscher Codex, Bargen 792/93 au im Lorscher Codex, Flinsbach anne 1365. Helmstadt-Bargen het sich mit dr Stedt Waibstadt un Neckarbischofsheim un dr Gmaine Epfenbach, Neidenstein un Reichartshausen zuen eme Gmaiverwaltigsverband mit Sitz z Waibstadt zämmegschlosse. Dr
Dr Theodore Shaw "Teddy" Wilson (* 24. Novämber 1912 z Austin, Texas, † 31. Juli 1986 z New Britain, Connecticut) isch en amerikanische Dschääspianist gsi. Dr Kritiker Scott Yanow het von em gsäit, er sig dr "maassgääbligi Swingpianist", und si Stiil isch raffiniert und eligant gsi. Dr Wilson het mit de bekanntiste Dschääsmuusiker vo sinere Zit gspiilt, wie mit em Louis Armstrong, dr Lena Horne, em Benny Goodman, dr Billie Holiday und dr Ella Fitzgerald. Won er mit em Goodman gspiilt het, isch er äine vo de erste schwarze Musiker gsi, wo mit wisse Musiker ufdräte isch. Dr Wilson het au äigeni Bänds gläitet und het vo de spoote 1920er bis in d 1980er Ufnaame gmacht. 1949: Teddy Wilson Featuring Billie Holiday 1956: I Got Rhythm 1956: Pres and Teddy 1959: "Gypsy" in Jazz 1972: With Billie in Mind 1972: Moonglow (Black Lion) 1973: Runnin’ Wild (Läiv ufgnoo am Montreux Festiwal) (Black Lion) 1976: Live at Santa Tecla 1980: Teddy Wilson Trio Revisits the Goodman Years 1990: Air Mail Special As sideman: 1933-1942: Billie Holiday, The Quintessential Billie Holiday (Volumes 1-9) 1935: Mildred Bailey, Mildred Bailey and Her Alley Cats 1935-1939: Benny Goodman, The Complete RCA Victor Small Group Recordings
D Lena Mary Calhoun Horne (* 30. Juni 1917 z Brooklyn, Nöi York, † 9. Mai 2010 in Manhattan, Nöi York) isch en amerikanischi Sängere, Schauspiilere, Bürgerräächtsaktiwistin und Dänzere gsi. Wo si sächzääni gsi isch, isch si im Chor vom Cotton Club ufdräte. Denn isch si uf Hollywood züüglet, und het chliini Rolle in e Hufe Film gspiilt und gröösseri in de Film Cabin in the Sky und Stormy Weather. In dr McCarthyeera isch si mit iire lingge Aasichte uf die Schwrzi Liste cho und het in Hollywood käi Arbet me gfunde. Si het den wider in Nachtklüb afo ufdräte. Im August 1963 isch d Horne bim Marsch uf Washington drbii gsi. Si isch witer in Nachtklüb und im Färnsee ufdräte, und het Album ufgnoo, wo guet aachoo si. Im Merz 1980 het si bekannt gee, ass si in d Bangsion wurd goo, isch denn aber in dr Schou Lena Horne: The Lady and Her Music ufdräte, wo uf em Broadwaz mee as dreihundert Mol ufgfüer worde isch. Bis in d 1990er isch si immer wider äinisch ufdräte oder het Blatte ufgnoo. Im Joor 2000 het si sich us dr Öffentligkäit zruggzooge. Charlie Barnet: the Transscription Performances (Hep, 1941) Lena
Dr Bebop isch e Stiilrichdig, wo am Aafang vo de 1940er Joor im Jazz dr Swing as Hauptstiilrichdig abglööst het und dr Ursprung vom Modern Jazz worde isch. Wääsentligi Elimänt vom Bebop sin die gröösseri rhüthmischi Freihäit für s Schlaagzüüg und dr Bass, schnälli Tempi und komplexi Harmonie-Schema. Komponiste vom Bebop häi sich vilmol uf dradizionelli Theme und Harmonie gstützt. Für e Bebop si d Improvisazioone uf lange formale Streckene wääsentlig. Mit em Bebop het sich dr Dschääs as Underhaltigsmuusig verabschiidet und isch mee und mee zur Kunstmuusig stilisiert worde. Groossi Däil vo dr Kritik und vom Publikum häi en abgleent. Drzue isch choo, ass d Schallblatte gänderet het, wie d Lüt uf d Muusig gluegt häi. Die flüchdige Improwisazioone vo de Muusiker si dur d Schallblatte gspiicheret worde und e Sammler- und Expärtedum isch entstande, vor allem in dr wisse amerikanische Middelschicht und under de öiropäische Intellektuelle. Mit dr verbesserete Ufnaamtechnik isch dr Solist sterker as früener as Individuum und Künstlerpersönligkäit uusegstande. Dr Dschääs het für immer sis Imidsch von ere Populärkultuur verloore, wo für jeede zuegänglig isch. Charlie Christian: Swing To Bop (Dreyfus, 1939–41) Dizzy Gillespie: The Complete RCA Victor Recordings (Bluebird, 1937–49) Howard McGhee: On Dial –
S Tempo (ital. „Zit“; Plural: Tempi /'tɛmpi/; von lat. tempus; dütsch au Zitmaass) git in dr Muusig aa, wie schnäll mä e Stück söll spiile. Vili Tempobezäichnige si gliichzitig au Usdrucksbezäichnige, wo Uskumft gääbe über dr beabsichtigti Charakter vom ene Muusigstück. Dr daatsächligi Tempoiidruck vom ene Muusikstück isch aber e Fenomeen, wo witer goot as die räini Schlagzaal bro Zitäihäit und wo vo andere musikalische und nidmusikalische Parameter mitbestimmt wird, bsundrigs vo de Rhüthme, wo vorchömme, dr Dichdi vom musikalische Satz, aber au vo de Rüümligkäite und dr Daagesform vo de Musiker und vom Publikum. (öbbe noch waggsender Gschwindigkäit aagordnet) Drzue chömme no die Usdrück: assai = seer amoroso = lieblig, liebivoll, mit Liideschaft, mit Liebi, amourös cantabile = gsanglig con brio = mit Schwung (vilmol au as "mit Füür" übersetzt) con dolore = mit Schmärz con espressione = mit Usdruck con fuoco = mit Füür con moto = mit Beweegig con spirito / spiritoso = gäistvoll espressivo = usdrucksvoll giocoso = fröidig, verspiilt giusto = aagmässe grazioso = graziös, mit Grazie impensierito = noochdängglig lesto = flink lugubre = druurig maestoso = majestäätisch ma non tanto = aber nit seer ma non troppo = aber nit allzu seer marcato
Di reformierte Landeschilene in de Schwiiz hei ihre Ursprung in de Reformation im 16. Johrhundert, bsunders in de Reformation z Züri, wo im 1519 durch de Huldrych Zwingli usglöst worde-n-isch und de Reformation durch de Jean Calvin z Genf. D Weschtschwiizer Chilene sind starch vo de Genfer Reformation beiflusst, di in de Dütschschwiiz vo Züri. D Chilegeminschaft vo de Zwinglianer und de Calvinischte isch de Reformatore Jean Calvin und Heinrich Bullinger z verdanke, wo im 1549 im Consensus Tigurinus ihre Niderschlag gfunde het. D Reformation in de Schwiiz isch en Teil von ere politische Reform gsi, wo di wältlich Obrigkeit di Erneuerig vo de Chile bschlosse het. Z Züri isch si in de Johr 1522 und 1523 iigführt worde, z Sanggalle im 1524i uf Betriibe vom Vadian, z Bärn im 1528i unterm Berchtold Haller, z Schafuse im 1529i und im gliiche Johr z Basel durch de Johannes Oekolampad. In de Weschtschwiiz isch im 1530 Noieburg durch de Guillaume Farel zu de Reformation cho, 1535/36 Genf durch de Farel und de Calvin und s Waadtland, wo vo Bern isch eroberet worde, im 1536i. Au im Bündnerland het d Reformation Fuess gfasst und zwar ab em 1526i vo Chur us durch de
Dr John Birks "Dizzy" Gillespie (* 21. Oktober 1917 z Cheraw, South Carolina, † 6. Januar 1993 z Englewood, New Jersey) isch en amerikanische Dschääsdrumbeeter, Bändliider, Komponist und Sänger gsi. Dr Scott Yanow vo Allmusic het gschriibe, ass d Biidrääg vom Dizzy Gillespie zum Dschääs riisig gsi sige, er sig äine vo de grösste Drumbeeter im Dschääs gsi und e son e komplexe Spiiler, ass sini Zitgenosse aagfange häige, anstatt iin dr Miles Davis and dr Fats Navarro noochzmache, und erst dr Jon Faddis häig in de 1970er Joor im Dizzy si Stiil mit Erfolg chönne widerbelääbe. Dr Gillespie isch e Drumbeetewirtuos und Improvisator gsi, wo uf em Stiil vom Roy Eldridge ufbaut het aber nöiji Ebene vo harmonischer Komplexidäät, wie mä sä früener im Dschääs nid kennt het, drzue doo het. S Beret und d Hornbrülle, si Scat singe, si chrummi Drumbeete, sini Drumbeeterbacke und si liichthärzig Charakter si wääsemtlig gsi drfür, ass sich dr Bebop duregsetzt het. In de 1940er isch dr Gillespie, zämme mit em Charlie Parker, e wichdigi Figur in dr Entwigglig vom Bebop und vom Modern Jazz worde. Er het e Hufe anderi Musiker beiiflusst under iine d Drumbeeter Miles Davis, Jon Faddis, Fats Navarro,
Dr Bizirk Martinach (dt. Bezirk Martinach, fr. District de Martigny) isch en Bizirk vam Kanton Wallis iner Schwiz. Höiptoort isch Martinach Zum Bizirk Martinach gcheerunt elf Gmeinde: Gmeinde bis 1899 Gmeinde bis 1955 Gmeinde bis 1963 1900: Abspaaltig va Martigny-Combe → Trient 1956: Fusioo La Bâtiaz und Martigny-Ville → Martigny-Ville 1964: Fusioo Martigny-Bourg und Martigny-Ville → Martigny Commons: Bezirk Martinach – Sammlig vo Multimediadateie Albano Hugon: Martigny (Kastlanei). In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz. Ständige Wohnbevölkerung nach Staatsangehörigkeitskategorie, Geschlecht und Gemeinde, definitive Jahresergebnisse, 2022. Bei späteren Gemeindefusionen Einwohnerzahlen aufgrund Stand 2022 zusammengefasst. Abruf am 5. September 2023 Bezirk Martinach (Memento vom 5. Dezämber 2017 im Internet Archive) ufer titschspraachig Websita vam Kanton Wallis
De Felix Hoffmann-Wääg isch en Kulturwääg im Kanton Aargau. Er verbindet sächs vo de elf aargauische reformierte Chile, wo Glasfaischter vom Aarauer Künschtler Felix Hoffmann us de Mitti vom zwänzigschte Joorhundert dinn z gseh sind. Es isch di Reformierte Landeschile Aargau gsi, wo de Wääg het lo iirichte. De Wäg isch so gmacht, ass men im Chreis zu däne Chile cha goo. Der Afang isch bi de Stadtchilen Aarau und me chunt bi de reformierte Chile vo Soor, Buchs, Robischwil und Gaueschtei verbii zu de Chile uf em Kirchbärg. Vo deete cha me wider z Fuess (oder au mit em Poschtauto) zruck uf Aarau. Di ganz Rundwanderig dur die schööni Aargauer Landschaft und es Stück em Jura noo isch öppe 28 Kilometer lang, di einzelne Abschnitt hei die Dischtanze: vo Aarau uf Soor: 4,5 Kilometer vo Soor uf Buchs: 3,3 Kilometer vo Buchs uf Robischwil: 5,9 Kilometer vo Robischwil uf Gaueschtei: 3,2 Kilometer vo Gaueschtei uf e Kirchbärg bi Chüddige: 7 Kilometer vo de Chile Kirchbärg uf Aarau zrugg: 3,8 Kilometer In de Stadtchile vo Aarau sind sächs Faischter im Chor vom Felix Hoffmann. An de öschtliche Chorwand hets drü Faischter us de Johr 1939 und 1943 zu Gschichte vom
De Felix Hoffmann (* 18. April 1911 z Aarau; † 16. Juni 1975 z Aarau) isch en Schwiizer Künschtler gsi. Im Aargau isch er au wäge sine Chilefaischter bekannt, wo in 11 aargauische reformiirte Chilene z finde sind. De Felix Hoffmann het z Basel, z Kallsrue und z Berlin Kunscht studiert. Im Johr 1935 isch er retour uf Aarau cho und het derte es eigeds Atelier eröffnet. Zudem het er an de Bezirksschuel als Zeichelehrer unterrichtet. Er het vili Glas- und Wandmalereie im öffentliche Ruum gschaffe und isch au wege sine Chilefaischter bekannt, wo usserhalb vom Aargau z finde sind. Im Hoffmann zu Eere isch de Felix Hoffmann-Wäg iigrichdet worde, e Kulturwäg im Aargau, wo 6 vo de 11 aargauische reformierte Chilene verbindet, wo Glasfaischter vom Künschtler Felix Hoffmann dinn z finde sind. Chilefaischter Schtadtchille Aarau Bärner Münschter (1943–1946) Reformirti Chile Böze Reformirti Chile Buchs Reformirti Chile Gaueschtei Chile uf em Kirchbärg Reformirti Chile Rhiifälde Reformirti Chile Robischwil Reformirti Chile Schöftle Reformirti Chile Soor Reformirti Chile Umike Reformirti Chile Windisch Felix Hoffmann – Retrospektive, Aargauer Kunsthaus Aarau. Sauerländer Verlag, Aarau 1977, ISBN 3-7941-1637-2. Lexikon der Schweizer Bilderbuch-Illustratoren, 1900-1980. 1983, S. 36 Commons: Felix Hoffmann – Sammlig vo Multimediadateie Verena Rutschmann:
Di reformierti Chile Soor isch s reformiert Chilegebäud in de aargauische Gmeind Soor. Si ligt uf eme Hügelschporn oberhalb vom Dorf. An de Schtell, wo di hütig Chile stoht, hets scho zu de Ziit vo de Karolinger en erschti Chile gäh. Dadermit isch Soor eini vo de erschte Pfarreie im Aargau gsi. Am Ändi vom 15. Johrhundert het me derte e noii Chile bout, wo im Johr 1495 iigweiht worde-n-isch. Wo im 1528 in Schtadt und Republik Bärn d Reformation iigfüert worde-n-isch, isch au d Chile vo Soor e reformierti worde. Im 1542 het me an de Nordsite vo de Chile de Kirchturm bout. Ein Ruum im Turm isch es Zitli e Gfängniszelle gsi. D Chile het me über di Johrhundert mehreri Mol umbout, so zum Bischpil nach eme Brand im 1844, wo d Holzdecki und d Chilefaischter zerschtört worde sind. Bi de Renovation in de 1950er-Johr het me versuecht, de Stilelement vo de ursprüngliche Chile wider meh Ruum z gäh. Sit em 12. April 2014 isch d Chile e Wägschtation uf em Felix Hoffmann-Wäg. D Chile isch im spätgotische Stil bout. Bi de Renovation am Ändi vo de 1950er-Johr sind drü grossi Chilefaischter vom Felix Hoffmann igsetzt worde. Uf
S «Huus zum Raab» isch e barocks Bauwärk an dr Aeschevorstadt 15 z Baasel. Es ghöört zu de Kulturgüeter im Kanton Baasel-Stadt, wo nazionali Bedütig häi. S «Zum Raab» isch um 1764 vom Samuel Werenfels für e Bankiee Felix Battier baut worde, öbbe zwäihundert Meter vom Aeschedoor in dr Richdig zur Freije Strooss am Blatz vom Gasthoof «Zum Rappen», und umfasst drei früeneri Liigeschafte. Dr Gaarde eläi het elf Parzälle iignoo. S Huus isch im Stiil vom Barock baut, het drei Stöck, und bestoot us drei Geböiddräkt um en Eerehoof ume. Es het e Balkon über em Iigangsdoor und jeedi Mängi Mansardefänster uf em Dach. 1766 het dr oberschwööbisch Mooler Joseph Esperlin (1707-1775) im «Raab» e Fresko gmoolt: d Verherrlichung der Tugenden und Sturz des Lasters. 1785 het dr Battier s Bankhuus Felix Battier und Ehinger gründet, wo si Sitz im «Huus zum Raab» gha het. S Huus lit grad näben em «Huus zum Paradiis» im Baasler Banke- und Versicherigskwardier zwüsche dr Baasler Kantonalbank und dr UBS und isch dr Sitz vo dr «Fondation Thorens», wo Künstler in Noot understützt. Schweizerische Bauzeitung, Band 88, Druckt vom H. Zürcher, 1926, S.337 Helen Vischer, Irène Zurkinden: Basel, Origo Verlag 1956 , S.48.
Dr Samuel Werenfels (* 4. August 1720 z Baasel; † 1. Septämber 1800 z Baasel) isch e Schwizer Archidekt vom Barock gsi. Er het under anderem d Blään für s Schloss Eberain z Sissech entworfe. Dr Werenfels isch 1720 z Baasel as Soon vom Kaufmaa Peter Werenfels (Kaufmaa und Lääderhändschemanufaktur) und dr Catharina Socin uf d Wält choo. Er isch dr Göttibueb vom Theoloog Samuel Werenfels gsi, wo au si Groossunggle gsi isch. 1743 isch er in d Gsellebruederschaft vo dr Baasler Spinnwätterzumft iidräte und isch 1748 Mäister worde. 1788 isch er Müüliinspäkter worde und vo 1794 aa Wärkmäister in Baasel gsi. As Archidekt isch er e Verdräter vom Baasler Spootbarock. D Stadt- und Landhüüser in Baasel und Umgäbig, won er entworfe het, si Züügnis vo sinere stilistische Nööchi zur zitgenössische elsässische Archidekduur. Näben em Johann Jacob Fechter (1717-1797) und Ulrich Büchel (1753-1792) gilt er as äine vo de bedütendste Baumäister in dr Stadt Baasel im 18. Joorhundert. Dr Werenfels isch mit dr Maria Magdalena Strübin verhürootet gsi. S Blaue Huus S Wisse Huus S Huus zum Delfin S Huus zum Dolder S Stadthuus an dr Stadthuusgass Dr Falkestäinerhoof S Bruckguet z Münchestäi Dr Werenfels het am Rhiisprung zwüsche 1763
Dr Johann Jacob Fechter (* 13. Juni 1717 z Baasel; † 7. Februar 1797 z Baasel) isch e Schwizer Bauääscheniöör, Baumäister und Geometer im Barock und Rokoko gsi, wo in Basel, Freiburg im Brisgau und dr Umgääbig gschafft het. Näben em Samuel Werenfels (1720–1800) und em Ulrich Büchel (1753–1792) gältet er as äine vo de bedütendste Baumäister vo dr Stadt Baasel im 18. Joorhundert. Dr Fechter het e Hufe Geböid für öffentligi und brivati Ufdraaggääber in und um Baasel baut, drunder: 1745–1751 s Landguet «Sandgruebe» am Stadtrand vo Baasel für e Siidebandfabrikant Achilles Leissler 1745 Entwurf vom ene Schloss (Modärnisierig und Erwiterig vom ene Weijerschlössli) für e Freiherr Ferdinand Sebastian von Sickingen-Hohenberg (1715–1772) z Ebnet bi Freiburg im Brisgau; d Läitig vom Baue 1748–1750 het dr Simon Schratt übernoo, d Ustattig isch vom Johann Christian Wentzinger gsi. 1751–1771 Läitig vo dr Restaurierig vom Basler Münster 1755 s Pfarrhuus z Gräntzige im Elsass 1756 Dr Bau vom ene nöije Gsellschaftshuus vo dr vorderööstriichische Ritterschaft z Freiburg im Brisgau am Münsterblatz, im Ufdraag vo deren iirem Bresidänt Ferdinand Sebastian vo Sickinge-Hoheburg, am Blatz vom eme Vorgängerbau us em Middelalter. 1757–1758 d Nöigstaltig vom Baasler Stadtpalää «Gyregaarde» an dr Nöje Vostadt, hüte Hebelstrooss
S Landguet «Sandgruebe» isch e barocks Geböid an dr Riechestrooss 154 z Baasel. Es stoot uf dr Liste vo de Kulturgüeter, wo nazionali Bedütig häi. Dr Baasler Archidekt Johann Jacob Fechter het vo 1745 bis 1751 s Landguet «Sandgruebe» vor de Door vom Chläibaasel für e Siidebandfabrikant Achilles Leissler baut. S Landguet isch im barocke Stiil und gliideret sich in meereri Äinzelbaute. Vor em Hauptbau in dr Richdig zur hütige Riechestrooss het s e Hoof mit ere Muure drum ume und zwei Pawillion uf bäide Site vom Iigang. Noch em Dood vom Leissler und vo sinere Witwe isch s Guet dr Summersitz vom Kaufmaa Johann Jakob Merian worde, wo denn äine vo de riichste Baasler gsi isch. Noch sim Dood isch si Soon, dr Henri, ins Guet züüglet. Dä het denn 1868 an dr Nordostsite e gröössere Aabau draghänggt und denn au uf dr Südwestsite e chliinere. 1905 het dr Rudolf Merian s Guet gerbt und won er gstorbe isch, isch s vo Hand zu Hand gange, bis es dr Staat 1931 für 4,5 Millione Franke kauft het. Uf em Gländ het mä 1949 zwäi Schuelhüüser baut und 1956 mit em Bau vo dr nöije Gwärbschuel am Blatz vo dr