rlitschk/wikidir huggingface dataset:
p3 S Schloss Kaschtle isch es Schloss uf em Gmeindsbann vo Oberflachs im Schwiizer Kanton Aargau. Es ligt uf eme Felsvorsprung am Weschtrand vom Dorf. Entschtande isch d Burg öppe um 1200 und ligt numme e chli ewäg vo de Burg Schänkebärg. S erschti mol in ere Urkund taucht si im Johr 1238 uf, wo d Schenke vo Kaschtle als Schlossherre gnennt sind. D Kaschteler sind Vasalle vo de Kyburger gsi. Wo d Kyburger im 1264 usgschtorbe sind, hei d Habsburger d Landesherrschaft gerbt und im 1311 sind Kaschtler usgschtorbe. D Herre vo Müline hei Kaschtle und d Nachbarburg Rucheschtei kauft und hei es chlises Herrschaftsgebiet etablirt. Im 1631 het de Johann Ludwig von Erlach beidi Burge kauft und het d Burg Kaschtle ab 1642 in es Schloss laa umbaue. D Schtei vo de Burg Rucheschtei sind dodefür bruucht worde. De Umbau isch sehr tüür gsi und isch erscht 1650 fertig gsi. D Erlacher hei Kaschtle und d Herrschaft, wo dazughört het, öppe hundert Johr schpäter an d Schtadt Bärn verchauft. Uf dem Wäg isch di chlinschti Landvogtei vo der Bärner entschtande, zu dere hei näbe Oberflachs di Dörfer Gaueschtei, Schinznach und Villnachere ghört. Im 1803 isch s Schloss Kaschtle
S Schloss Brunegg isch es Schloss uf em Gmeindsbann vo Brunegg im Schwiizer Kanton Aargau. S Schloss ligt uf em Felsusläufer vom Chäschtebärg öppe 120 Meter oberhalb vom Dorf. Im 13. Johrhundert hei d Habsburger e Burg laa baue und hei s Lehe de Schänke vo Brunegg gäh. Nach de Brunegger werde au d Hedinger, Troschtburger und d Gessler vo Maiebärg als Bsitzer gnennt. Wo d Bärner im 1415 de weschtlichi Teil vom Aargau eroberet hei, het Brunegg Widerstand gleischtet und isch gliichwohl eroberet worde. Im 1470i hei d Bärner s Lehe iizoge und hei s 1472/73 de Familie Segesser vo Mellige gäh. Wo d Bärner im 1528 d Reformation iigführt hei, hei d Segesser (wo als Melliger Gschlecht katholisch blibe sind) d Burg wider an Bärn verchauft. So isch de Burg im 1804 an de Kanton Aargau cho und 1805/06 in es Schloss umbaut worde. Sit em 1815 isch s Schloss in Privatbsitz. Michael Stettler: Das Schloss Brunegg. In: Gesellschaft für Schweizerische Kunstgeschichte (Hrsg.): Die Kunstdenkmäler des Kantons Aargau. Band II: Die Bezirke Lenzburg und Brugg. Basel 1953, S. 344-353. Commons: Schloss Brunegg – Sammlig vo Multimediadateie
D Gessler sind Vasalle vo de Habsburger gsi und hei z Maiebärg und z Brunegg für ihri Lehensherre Ufgabe übernoh. Erwähnt wird s Gschlächt zwüschem 13. und em 15. Johrhundert. S erschti Familiemitgliid, wo in ere Urkund uftaucht, isch de Ulrich I. Gessilerius de Meginberc (1250–1279) gsi, wo im 1251 uf Maiebärg cho isch. Maiebärg isch in dere Ziit de Sitz vomene Habsburger Amt gsi. D Mitgliider vo de Familie hei in de folgende Johrzehnt wichtigi Ämter für ihri Habsburger Dienschtherre übernoh und sind herzöglichi Röt, Gsandti und Landvögt gsi. So isch zum Bischpil de Sohn vom Ulrich, de Johannes I. z Morgarte gfalle und de Heinrich III. (zwüsche 1359 bis kurz vor 1408) isch Kammermeischter vom Herzog Leopold III. gsi, Landvogt im Aargau, im Thurgau und im Schwarzwald. Wohnsitz vo de Gessler sind d Burge Neukrenkinge, Grünige und Brunegg gsi und begrabe worde sind si im Chloschter Kappel. De Nidergang vom Gschlecht vo de Gessler hanget mit de Usenandersetzige zwüsche de Eidgnosse und de Habsburger am Ändi vom 14. und am Aafang vom 15. Johrhundert zämme. Im 1408 hei d Gessler d Herrschaft Grünige de Zürcher verchauft und bi de Eroberig vom Aargau durch Eidgnosse im 1415 hei si
D Herrschaft Chaschtle isch es chlises Territorium im hütige Kanton Aargau gsi. Si het znägscht s Nidergricht über Oberflachs gha und dr Middelpunkt uf de Burg Chaschtle. D Herrschaftsrächt, wo spöter au s Nidergricht vo Schinznach umfasst het, isch immer bi de Bsitzer vo de Burg Chaschtle gläge, also bis ins 1631i bi de Herre vo Mülinen, dann bi de Erlacher und ab 1732 bi de Stadt Bärn. Bärn het d Herrschaft Chaschtle in e Landvogtei umgwandlet. S Nidergricht vo Gaueschtei und Villnachere isch zu Chaschtle cho und s Hochgricht, wo vorher zu Schänkebärg ghört gha het, isch au an d Landvogtei gfalle. Chaschtle isch di chlinscht Landvogtei vo de Bärner gsi. Felix Müller: Chaschtle. In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz.
Santiago de los Caballeros de Mérida isch e Schdat im Bundesschdaat Mérida z Venezuela. Ir Schdat säuber wohne öppe 302.000 Iwoner (2009). Mérida isch am 9. Oktober 1558 vom spanische Kapitän Juan Rodriquez Suárez am Ort, wo hüte San Juan de Lagunillas isch, gründet worde. Er het dr neue Stadt dr gliich Name gee wie dä vo siiner Heimetstadt, Mérida im Weste vo Spanie. Au d Näme vo de Flüss, Albarregas und Guadiana, si die gliiche wie im spanische Mérida. Spöter isch dr Guadiana in Chama umbenennt worde. 1559 isch d Stadt vom Juan de Maldonado an ihre jetzig Ort verleit worde und in «San Juan de las Nieves» umbenennt worde und spöter in «Santiago de los Caballeros». Us däm het sich schliesslig der hütig Name «Santiago de los Caballeros de Mérida» entwigglet. Im Johr 1622 isch Mérida zur Hauptstadt vom Bundesstaat und 1778 zum Bischofssitz erhobe worde. Wäge däm het mä denn e Briesterseminar baut, wo 1811 zur Universidad de Los Andes worden isch. Ignacio Andrade: Bresidänt vo 1898–1899 Román Delgado Chalbaud: e General und Vater vom Carlos Delgado Chalbaud, em Bresidänt vo 1948–1950 Tulio Febres Cordero: e Schriftsteller und Historiker. Noch ihm isch s Kulturzentrum vo dr Stadt
19.908305-99.145814Koordinate: 19° 54′ 30″ N, 99° 8′ 45″ W Tequixquiac isch e Gmeind im Bundesschdaat Mexiko z Mexiko. Ir Gmeind säuber wohne öppe 33.000 Iwoner (2010) uf 80.34 km². Si ghört zur Zona Metropolitana del Valle de México. Tequixquiac ligt im Norde vom Bundesschtaat, öppe 84 km nördlich vo Mexiko-Stadt. D Schtadt gränzt im Norde und Weschte an Apaxco, im Süde an Zumpango, im Südweschte an Huehuetoca und im Oschte an Hueypoxtla und Atotonilco de Tula im Bundesschtaat Hidalgo. Commons: Tequixquiac – Sammlig vo Multimediadateie D'Website vo der Gmeind (spanisch)
Mexiko-Stadt isch d Hauptschtadt vo Mexiko und ghört zu keim Bundesschtaat. Si bildet en eigene Bundesdistrikt. Ir Schtadt säuber wohne öppe 8.800.000 Iwoner (2010) in de Region Zona Metropolitana del Valle de México (ZMVM), zu dere näbem Bundesdischtrikt au de öschtlich Teil vom Bundesschtaat Mexiko und e Gmeind us em Bundesschtaat Hidalgo sind es öppe 20'100'000. Mexiko-Stadt isch s Zenturm vom Land, gliichwohl ob me uf d Politik, d Wirtschaft oder d Kultur duet luege. Si isch au für de Vercher im Land e zentrali Bedütig und het vili Universitäte, Musee, Fachschuele und Theater. D historische Zentrum vo de Schtadt und d Wassergärte im Schtadtteil Xochimilco ghöred sit em 1987 zum UNESCO-Wälterb. Commons: Ciudad de México – Album mit Multimediadateie D Website vo der Schtadt (spanisch) INEGI: Panorama sociodemográfico del Distrito Federal
Dr Levi Leipheimer (* 24. Oktober 1973 z Butte, Montana) isch en amerikanische Velorennfahrer. Dr Leipheimer het 1987 aagfange Velorenne z fahre und isch 1997 Profi worde. In de Johr 1998 und 1999 isch er im Saturn Cycling Team gfahre und isch 2000 und 2001 bim Team US Postal Service eine vo de Edelhälfer vom Lance Armstrong gsi. Vo 2002 bis 2004 isch er bim niiderländische Velorennstall Rabobank gsi, vo 2005 aa bim Team Gerolsteiner, und in dr Saison 2007 bim amerikanische Discovery Channel Pro Cycling Team. Leipheimer wird verdächtigt, ass er mit em italiänische Sportmediziner Michele Ferrari wurd zämmeschaffe. Er isch bi dr Tour de France 2005 mit uffellige Bluetwärt ufgfalle. Zur Tour de France 2008 isch im Leipheimer sis Team Astana nit iiglade worde. Im Zitfahre bi de Olympische Summerspiil 2008 z Peking het er d Bronzemedaille gwunne. 2009 het dr Leipheimer d Tour de France wägen eme Handglänkbruch müesse abbräche. 2011 het er d Tour de Suisse mit vier Sekunde Vorsprung vor em Damiano Cunego gwunne. Commons: Levi Leipheimer – Sammlig vo Multimediadateie Offizielli Website (englisch) Levi Leipheimer in der Datebank vo Radsportseiten.net Levi Leipheimer in dr Datebank vu Sports-Reference.com (änglisch)
Rinike isch en Iiwohnergmeind im Bezirk Brugg im Schwiizer Kanton Aargau. S Dorf liegt zwüschem Bruggerbärg und de Ebni. De Gmeindsbann het e Flächi vo 476 Hektare, dodervo sind 270 Hektare Wald und 59 Hektare überbaut. Di höchschti Stell isch uf 514 Meter, di tüfschti uf 373 Meter. S erschti Mol taucht Rinichon in ere Urkund us em Johr 1253 uf. Scho im 11. Johrhundert isch uf em Ibärg e Burg entschtande, wo aber bi de erschte urkundliche Erwähnig vo Rinike scho nüm bewohnt isch gsi. Im Mittelalter isch Rinike im Bsitz vo de Habsburger gsi und het zum Gricht Bözberg ghört. Derte hei d Habsburger di höchi Grichtsbarkeit gha. Ab em 1348 hei d Bsitzer vom Gricht immer mol wider gwächslet, wil s verpfändet worde-n-isch. Ab em 1377 het s Dorf dann zu de Herrschaft Schänkebärg ghört. Im Johr 1460 hei d Bärner d Herrschaft Schänkebärg, eroberet. D Reformation isch, wi überall z Bärn, im 1528i iigführt worde. Im 1566i isch de Grichtsbezirk Bözberg teilt worde und Rinike het sini Grichtsfäll ab do z Stilli verhandlet. Im März 1798 sin d Franzose in d Schwiiz iimarschiirt u-n-hei di Helvetisch Republik usgruefe. Rinike ghört sither zum Kanton Aargau. Commons: Rinike
D Tour de France 2011 isch s 98. Mol ass das Etappe-Velorenne, wo s wichtigste uf dr Wält isch, usdrait worde isch. Si het am 2. Juli 2011 uf dr Île de Noirmoutier aagfange und isch am 24. Juli 2011 traditionsgmäss uf dr Avenue des Champs-Élysées z Paris z Änd gange. Wie zum letschte Mol bi dr Tour de France 2008 het d Tour nit mit eme Zitfahre aagfange, sondern mit ere reguläre Etappe. Grad noch em Start isch s drbii über d Passage du Gois gange, wo mä nume bi Ebbe cha drüberfahre. Im Ziil, uf em Mont des Alouettes, het s noch em Ändi vo dr Etappe d Präsentation vo de Mannschafte gee, wo mitgmacht häi. E Daag druf het s Mannschaftszitfahre rund um Les Essarts stattgfunde. Zum d Spannig im Kampf um s grüene Liibli für e best Sprinter und Punktliibli für dr best Bärgspezialist z versterke, het s bi dr 2011er Uflag vo dr Tour de France neui Regle gee: Sprintklassemänt: Es het in jedere Etappe nume no en einzige Zwüschesprint ge, bi däm het s aber Pünkt nid nume für die erste drei Fahrer gee, sondern für alli bis zum 15 Blatz. Bärgklassemänt: Bis denn
As Etapperenne bezeichnet mä alli Velorenne, wo währed mehrere Däg nochenander einzelni Velorenne – so genannti Etappen – usdrait wärde. Im Gegesatz zu Rennserie si d Gsamtklassemänt, wo din alli Wärtige vo de Etappe zämmezelt wärde, wichdiger as die däglige Resultat. Im 19. Johrhundert het s Renne gee, wo immer lenger worde si, wi s Paris-Brest-Paris, wo über 1200 km lang gsi isch. Dorum het mä 1903 in dr erste Tour de France d Rennstrecki in dägligi Etappe iideilt. 1908 het isch noch däm Vorbild en Etapperenne z Belgie organsiert worde und 1909 dr Giro d’Italia. Die wichdigste Etapperenne si d «Grand Tours», die Grosse Drei, wo jedi drvo drei Wuche lang duurt: d Tour de France, dr Giro d Italia und d Vuelta a España (sit 1935). Die chürzere Toure wie d Tour de Suisse, s Critérium du Dauphiné oder d Tour de Romandie, wo au für s UCI World Ranking zelle, wärde hüte vo de grösste Fahrer hüfig nume as Vorbereitig uf die Grosse Drei aagluegt.
Dr Gero Herr (* 2. Augschte 1953 z Offeburig; † 11. Mai 2011 z Fryybeg) isch e dytsche Lehrer, Liedermacher un Sänger gsii. Dr Gero Herr isch im Orteberger Ortsdail Käferschberg ufgwagse. No dr Schuel het er an dr Universitet Fryybeg Germanischtik, Bolitischi Wisseschafte un Volkskund studiert un het mit dr Lehramtsbriefig fir beruefligii Schuele abgschlosse. Noch em Studium het er siibe Johr as Fachreferänt fir d Altehilf bim DRK-Landesverband vum Badische Rote Chryz gschafft un het näbehär no Bedriibswirtschaft studiert. Anne 1991 isch er zue dr Stiftigsverwaltig Fryybeg un isch dert as Stellverdrättende Stiftigsdirektor zueständig gsii fir s Personal un d Organisation vu Yyrichtige vu dr Alte- un Jugedhilf. Vum Spotjohr 2006 bis zue syym Dood 2011 het er as Lehrer an dr Sonderschuel "Schubs" gschafft, ere Modellyyrichtig fir Erziehigshilf vu dr Waisehuusstiftig Fryybeg. In dr Region isch dr Gero Herr bekannt wore as Liedermacher, wu zue dr Gitarre alemannischi Lieder gsunge het. Näbe aigene het er au Lieder vu andre alemannische Liedermacher gsunge, derzue het er alemannischi Gedicht un Aphorisme gsammlet, wun er bi syyne Ufdritt zwische dr Lieder vordrait het. Brogramm Badisch Rotgold: Rundrais dur di alemannische Sprochlandschafte mit Lieder, Sprich, Gedicht, Anekdote un Gschichte vum Gero
Dr Peter Boschung (* 29. Dezember 1912 z Schmitte; † 19. Jänner 1999 z Flamatt) isch a Tütschfrybùrger Tokter gsyy, wo sich für syyni Seislertütschi Muetterspraach yygsetzt ghääbe het. Nach synere Matura im 1935 z Frybùrg het er z Frybùrg ù z Bärn Medizin gstudiert ù im 1942 zum Dr. Med. promoviert. Im 1945i isch er umi ins Frybùrgschi cho ù het aus Tokter z Flamatt gschaffet. Im 1959i het er di Dütschfrybùrger Arbiitsgmiinschaft gründt ù isch bis ins 1973i de Obmann va dere Arbiitsgmiinschaft blübe. Er isch in vüune Beryych aktiv gsyy, wo s drum gange-n-isch, ds Tütsch im Kanton Frybùrg z sterche, sowou d Mùnnart wie ùù ds Schrifttütsch. Sys Züu isch es gsyy, Tütsch zu ere glyychwärtige ù anerkannte Spraach z Frybùrg z mache. So het er de Tütschfrybùrger Kulturpryys mit gründt ù ds «Theater in Freiburg.». Im 1969i het er an de Spraachecharta vam Frybùrger Inschtitut mitgschaffet, wo Grùnnsätz gsammlet het, wo für es friidlichs Mitenann va verschidnige Spraachgmiinschafte notwendig syy. Im 1989i het iim d Universität Frybùrg d Ehredoktorwürde verliie. Mit ere Petition ù syym jaarelange intensive Yysatz isch es glunge, dass im 1990 en nüüe Spraacheartikel in d Frybùrger Kantonsverfassig cho isch, wo em
D Mia Aegerter (* 9. Oktober 1976 als Myriam Aegerter z Frybùrg im Üechtland) isch e Frybùrger Pop-Sängeri ùn Schauspiileri. Bekannt worde isch si vorallem dur meereri Näbe- ùn Hauptrolle in schwyzerische ùn dütsche Film, ùn dur ihri drüü Albe. Si singt ùn schauspiilert ùff Schwyzerdütsch, Hochdütsch ùn Änglisch. D Mia Aegerter isch z Düdinge im Kanton Frybùrg inere musikalische Familie ùffgwaggse. Ihri Muetter isch Gitarrelehreri ùn spiilt inere Band, wie au de Vater, wo Schlagzüüg spiilt. Scho als Chind het si aagfange Musik mache ùn in Theaterstügg schauspiilere. 1997 isch si für es Joor in d Vereinigte Staate ùn het dörte Gsang ùn Theater glehrt. Näbem Bärndütsch ùn Hochdütsch redt si no Änglisch ùn Französisch. Nooch de Sekundarschuel z Düdinge ùn de Matura am Collège Saint-Michel z Frybùrg isch si 1998 ùff Münche go aa de Musicalakademi Gsang, Tanz ùn Schauspiil studiere. Erschti Ùfftritt het si 1998 bim Imitatorewettbewerb in de Sändig Lass Dich überraschen gha, wo si gwùnne het, ùn si isch in de Soundmixshow mit em Titel „Torn“ vo de Natalie Imbruglia ùffträtte. Usserdäm isch si als Tänzeri im Videoclip Doubledecker vo de Band Liquido ùffträtte. Spööter isch si ùff Berlin, wo si vo 2000 bis 2003
Dr Udo Kunz (* 15. August 1924 z Hauge; † 28. Juni 2015 am glichen Ort), isch e dütsche Maschinebauer, Unternähmer un Kommunalpolitiker gsi. Dr Kuenze Udo isch im Wiesetaldörfli Hauge ufgwachse, wo jetz en Ortsteil vo Lörrech isch. Er het d’ Hauger Volksschuel und d'Metallfachschuel z'Lörrech besuecht, ab 1940 d’Fliegertechnischi Vorschuel in Eisenach, drno in Suhl un am End in Luckenwalde. Im Friehlig 1943 het er de G’sellebrief übercho un isch dann gli als „Spezialpersonal“ zu dr Wehrmacht iizoge wore. Scho im Summer 1945 isch er us kurzer Kriegsgfangeschaft nach Hauge zruckcho un het denn in mehrere Betrieb vo de engere Region g’schafft. Im April 1953 het er d'Meischterpriefig für Mechanik un Maschinebau bschtande. 1953–54 het er als Meischter im Metallbetrieb Boschert, domols z’Bromech aasässig, g’schafft. 1954 het er sich mit der Schlosserei Kunz selbschtändig g’macht. Selle vielsitige Handwerksbetrieb het sich bal vor allem uf Fahrräder und Mopeds spezialisiert, aber schpöter het’s sich zuem Autohaus Kunz uusg’witet. 1976 isch dr Kuenze Udo als Hauptg’sellschafter un Nochfolger vmn Ludwig Boschert in de Metallbetrieb Boschert iig’schtige un het en zu ne me füehrende Unternähme in dere Branche im Raum Lörrech usbaut. Für e bahnbrechendi Erfindung bi dr maschinelle Blechbearbeitig het d’Firma
De Ruedolf (Ruedi) Hägni (* 11. Auguscht 1888 z Stäfe, † 4. Oktober 1956 z Züri) isch en Lehrer und Dichter im Züripiet gsi. De Ruedi Hägni isch am Ändi vom 19. Jaarhundert z Stäfe am Zürisee uufgwachse. Deet isch er au id Schuel. Won er sibni gsi isch, isch em d Mueter gschtorbe, drü Jaar spööter de Vatter. Nach de Sekundarschuel isch er uf Chüsnacht is Seminar und Lehrer worde. Sini Pflegeltere sind gschtorbe, won er zmitzt i de Pruefsuusbildig gsi isch. Won er s Lehrerpatänt gha hät, hät er zerscht e paar Jaar z Langnau am Albis gschaffet. Vo 1923 a dänn i de Stadt Züri. 1954 isch er deet pensioniert worde und zwäi Jaar spööter gschtorbe. De Hägni hät seer vill gschribe: E ganzi Räie Gedichtbänd für Chind und anderi für Erwachsnigi. Dänn aber au Theaterstück für d Schuel und für dihäi, Fäschtspiil, Singspiil, Kantatene und Liedersammlige mit äigete Text. Er hät SJW-Heftli gschribe und Gschichte uf Züritüütsch. Mängi Lieder händ d Melodii vom André Jacot. Es baar Gedicht vom Hägni sind mit Noote, wo verschideni Komponischte dezue gsetzt händ, im Schwiizer Singbuech abtruckt worde. Wie häd äine eso vill chöne schriibe? Sicher emal isch es d
Sit 2011 git s d UCI World Tour, die jöhrligi Rennserii vo dr UCI, wo d Klassemänt von ere s UCI World Ranking vo 2009 und 2010 ablöse. D UCI World Tour umfasst näbe de 16 ehemolige ProTour-Renne no 10 zuesätzligi wie z. B. d Tour de France, dr Giro d’Italia oder d Vuelta a España, wo in früehnere Johr dur en eigeni Kategorii (HIS – Historischi Renne) kennzeichnet worde si. Mitmache bi dr Rennserii düen 18 ProTeams, wo bsunders lizenziert si. Usserdäm chönne die Professional Continental Team vom jewiilige Veraastalter vom ene Renne iiglade wärde. Bi einzelne Renne wie dr Tour Down Under oder dr Pole-Rundfahrt daf au e Nationalteam vom Gastgäberland mitmache. Am 22. Novämber 2010 bzw. am 10. Dezämber 2010 het d UCI bekannt gee, weli Mannschafte e Lizänz as UCI ProTeam bzw. Professional Continental Team überchömme. UCI ProTeams für 2011: Teams die eine Lizenz als UCI Professional Continental Team haben: Zu de 26 Renne vom UCI World Ranking vo 2010 isch 2011 no d Tour of Beijing drzue choo. D Renne si in Etapperenne und Eidagrenne iideilt. Bi de Etapperenne git s Pünggt für Platzierige in de däglige Etappeklassemänt und im Gsamtklassemänt am Ändi vom Renne.
Dr Harald Albert Noth (* 24. Novämber 1949) isch e alemannische Mundartaütor un Kolumnischt vum Kaiserstuel. Dr Noth isch z Rothwiil am Kaiserstuel mit drej Gschwischtrig ufgwagse. Sii Vater Paul Noth isch vu Rothwiil gsii, sii Mueter Albertine Noth geb. Klinger (1925–2014) stammt vum Jägerhof, wu zue Burge ghert. Vu 1956 bis 1969 isch er uf d Schuel gange, zerscht z Rothwiil, derno uf s Gymnasium z Brisach. Noch em Zivildienscht het er vu 1972 bis 1986 z Wescht-Berlin gläbt, derno isch er wider in dr Briisgaü zruckkumme, zerscht uf March-Bueche, speter wider uf Rothwiil. Är het derno langi Johr as Elektromechaniker an dr Universitetsklinik Friburg gschafft. Dr Noth isch ghirate un het mit sire Fraü Hannelore zwei Kinder, e Suhn un e Dochter. Är isch e glaibige un engagierte Katholik. Dr Harald Noth het sich scho in sire Schuelzit fir Sproche inträssiert, im Laüf vu sim Läbe het er unter andrem aü Türkisch un Neigriächisch glehrt. Wu in dr 1970er Johr d Anti-Atomkraft-Bewegung un d Üsserandersetzunge um s AKW Wyhl un d Bleichemifabrik z Markelse zuen ere Renaissance vu dr alemannische Dialäkt im Elsiss un z Sidbade gfiert gha hän, isch aü bim Noth s Inträssi an sinere Muetersproch
Brandhärd Brandhärd isch e Hip-Hop-Band us de Baselbieter Gmeinde Allschwil und Schönebuech. Hützudags isch d Grubbe in dr ganze Dütschschwiiz bekannt. D Band bestoht us de drei Fründ Johny Holiday, Fetch und Fierce, wo scho sit 1997 zämme si. Im Johr 1999 hai si die erste Ufdritt gha und im Johr 2000 isch s Demotape Hip-Hop für d’Aiightgnossäschaft erschiine. Spöter isch d EP Flächebrand uusechoo und vo do aa isch s steil ufwärts gange mit Videoclips und ere versterkte Bühnepresänz. 2003 hai si mit Noochbrand dr erst Hit glandet, wo in de Schwiizer Charts (Besti Position 53) ufgfüehrt worden isch, zwei Johr druf isch s Album Zeiche setze uusechoo, wo s sogar in d Top 20 gschafft het. Es isch uf e 13. Blatz iigstiige. Zeiche setze isch s erste Album vo Brandhärd gsi, wo über s Label Musikvertrieb (muve) erschiine isch. 2007 isch s Album Brandrenalin uusechoo, wo in dr offizielle Schwiizer Hitparade uf Blatz 19 in de Albumcharts iigstiige isch. Noch 5 Wuchen isch d CD wider us de Charts uusegflooge. Im Septämber 2006 het sich d Gruppe mit em Kameruner Rapper Mamoney zsämmedoo und mit ihm hai si e Hufe Konzärt gee und im April 2007 s
De Ernst Eggimann (* 23. Apriu 1936 z Bärn; † 16. Juni 2015 bi Arles) isch e Schwiizer Mundartdichter gsi. Är isch eine vo de Gründer vor Gruppe Oute gsi. De Ernst Eggimann isch em 23. Apriu 1936 uf d Wäut choo. Är het sech z Bärn zum Lehrer uusbiude la und het den a de Sek Langnou im Ämmitau ungerrichtet. Ane 1963 het er zwoo Erzälige uf Hochtütsch useggäh. Bekannt worde isch är 1967 mit em Band Psalmen, won är i modärne Wort sini Visione vo Gott umschribe het, es Wärch wo bsungers bi tütsche Theologe guet achoo isch. Im gliiche Jahr isch im de Literaturpriis vor Stadt Bärn verliehe worde. Sini erste Mundartvärs si 1968 im Band Henusode usechoo. Sis letschte Wärch het er 1981 publiziert. Vo 1986 bis 1997 isch der Ernst Eggimann für di Freyi Liste im Groossraat vom Kanton Bärn gsässe. Nach sinere Pensionierig het är zrüggzoge i sim Huus z Langnou gläbt u het später si Läbesabe im ne Dorf bi Arles z Südfrankriich verbracht. Nachdäm sech si Gsundheitszuestang verschlächtert gha het, isch är dört ane 2015 gstorbe. 1967 Literaturpriis vo de Stadt Bärn 1968 Literaturpriis vom Kanton Bärn 1971 Förderigspriis vo de Stiftig
Sideburn Sideburn isch e Schwizr Hardrockgruppe wo 1985 vom Roland Pierrehumbert gründet worde isch unter em Name Genocide. D Gruppe isch noch eigene Agabe vo Bands wie AC/DC, Rose Tattoo und ZZ Top beiflusst worde. Bis hüt (Stand Juni 2011) het Band zeh Studioalbe veröffentlicht, mit em Album Jail hends im April 2011 ussrdem s erschte mol d Schwizr Charts erreicht. D Gruppe het au scho mehreri Live-Uftritt absolviert, zum Bispil als Vorgruppe vo dr britische Hardrockgruppe Uriah Heep. swisscharts.com Chartdiskographie Schweiz Website vo Sideburn (englisch)
D Carola Horstmann (* 1948 z Zäll im Wisedal) isch e dytschi Schriftstelleri un Dichteri. D Horstmann isch z Zäll ufgwagse mit drei eltere Gschwischtrig. Noch em Gymnasium un vier Semeschter an dr Basler Kunschtgwerbeschuel het si ne Schweschterelehr an dr Psychiatrische Universitetsklinik Basel absolviert. Derno het si Musiktherapi z Wien studiert un het e baar Johr as Musiktherapeuti gschafft. Si isch ghyrote un het drei Sihn. Ab 1976 het d Carola Horstmann mit ire Familie z Fryburg gläbt, anne 1982 isch d Familie uf Dänzlinge zoge, wu d Horstmann hit no läbt. Im Johr 1997 het d Horstmann aagfange mit Schrybe: Chindhaitserinnerige, Zytigsartikel, Drehbiecher, Churzgschichte. Ab 2003 het si d Sproch vu ihre Chindhait brucht, s Hochalemannisch vum Wiisedal. 2006, 2009 un 2014 het si ne Arbetsstipendium vum Förderkreis deutscher Schriftsteller in Baden-Württemberg iberchuu. 2007 isch ihre erscht Buech erschine mit Churzgschichte uf Alemannisch katzegrabschtai, gferderet vum Förderverein deutsche Schriftsteller in Baden-Württemberg. Anne 2010 het d Carola Horstmann im Ramme vum Literatursummer 2010 an ere Veraastaltig z Dänzlinge mitgwirkt mit sälbschtverfasste szenische Yylage zum Johann Peter Hebel, unter anderem dr chlai Aiakter „Das Hexlein“ noch em glychnamige Gedicht vum Hebel. Im Jänner 2011 isch dr Gedichtband „däsche us schnee“