rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Stegen isch dr Namme vu mehrere Ortschafte un Ortsdeiler. Stäge (Dreisamdal) isch e Gmei im dytsche Landchreis Brisgau-Hochschwarzwald bi Friburg im Brisgau . Steeën, Ortschaft in de luxeburgische Gmeind Ärenzdallgemeng D'Fraktion Stegen isch Deil vu dr Gmei Bruneck in Südtirol (Italie). Bargfeld-Stegen isch e schleswig-holsteinischi Gmei nördlich vu Hamburg in Dytschland Stegen am Ammersee isch e Ortsdeil vu Inning am Ammersee in Bayre, Dytschland
Rhiland-Pfalz isch e Bundesland im Südweschte vu dr Bundesrepublik Dytschland. Gültigi Abchürzige sin RLP, RPF bzw. RP. Rhyland-Pfalz umfasst im Norde vum Rhynische Schifergebirg dr sidlige Dail vu dr Eifel, dr Hunsrück, dr weschtli Westerwald, s sidweschtli Siegerland un dr nordweschtli Dail vum Taunus un im Side s Mainzer Becki, s Rhyhessisch Buckelland, d Nordpfälzer Bärgland, di Weschtpfälzisch Moosniderig, d Westricher Hochflechi, dr Pfälzerwald un e Dail vu dr Oberrhynische Diefebeni. S gränzt im Norden an Nordrhy-Weschtfale, im Oschten an Hessen un Bade-Wirttebärg, im Siden an di franzesisch Regione Elsass un Lothringe un s Saarland, un im Weschten an Luxemburg un di belgisch Region Wallonie (Provinz Lüttich). Mit rund 42 Brozänt Waldflechi ghert Rhyland-Pfalz zue dr waldrychschte Länder z Dytschland. Wichtig Fliss, wu dur Rhyland-Pfalz fließe, sin Rhy, Mosel, Saar, Lahn, Nahe, Sauer, Our, Glan un Sieg. Dr greschte See isch dr Laacher See, e Kratersee vun eme verleschte Vulkan. Anmderi greßeri See sin d Maar in dr Eiffel, wu au dur Vulkan entstande sin. S Land Rhyland-Pfalz isch noch em Zweiten Weltkrieg am 30. Augschte 1946 as Dail vu dr franzesische Bsatzigszone grindet wore. Firigangen isch s in dr Hauptsach us em sidlige Dail vu dr preußische Rhyprovinz (Regierigsbezirk
S Internationalä Einheitesystem, au eifach SI (Abch. für frz.: Le Système international d'unités) gnännt, verkörperät s modernä metrische System und isch s Einheitssystem für physikalischi Einheitä, wo am wytischte verbreitet isch. Es stammt ursprünglich us de Bedürfnis vo de Wüsseschaft und Forschig, isch aber inzwüsche au s voorherrschende Einheitssystem für Wirtschaft und Handel. I de Europäische Union und i de meistä anderä Staate isch d Benützig vom SI im amtlichä oder gscheftlichä Schriftvercheer gsetzlich vorgschribä. Dur s SI wärded physikalischi Einheitä zu uusgwähltä Grössä feschtgleid. D Uuswahl erfolgt - under de Berüggsichtigung vo de gältendä wüsseschaftlichä Theorie - nach praktischä Gsichtspünkt. Nöd-physikalischi Grössä, zum Biispil wirtschaftlichi oder sozialwüsseschaftlichi Grössä, werded im SI nöd definiert. S SI isch 1954 beschlossä wordä und bestaht hüt us sibä Basiseinheitä zu sibä entsprächendä Basisgrossä, wo per Konvention festgleit si. Für d Überwachig vo de Konsistänz und Eidütigkeit vom SI isch s Internationalä Büro für Gwicht und Mass (BIPM) zuäständig. National sind di metrologischä Staatsinstitut zuäständig, für sie hät sich vor churzem d Abchürzig NMI (= national metrological institute) iibürgeret. NMI sind in Düütschland di Physikalisch-Technisch Bundesaastalt (PTB), i de Schwiiz s Bundesamt für Metrologii und Akkreditierig (METAS), in Österriich s Bundesamt für Eich- und
D Hechi isch d Längi in vertikaler Richtung. Si isch e eidimensionali Gress un wird doher in Längeeiheite gmesse. De Begriff wird in unterschidlichi Zommenhäng mit verschideni Definitione verwendet. Bi Objekt meint d Hechi di vertikal Ussdehnung. Beispiel: De Eiffelturm het e Hehi vun 300 m. In de Geometrie spricht ma vun de Hechi vun nem Polygon (Vileck, bsunders bim Dreieck) oder bim Polyeder (Vilflächner). E sonigi Hechi isch e Lot vunera Eck uffera Syte (binem Polygon) bzw. uff e Syteflächi (bim Polyeder). Im Bezug zueneme Punkt isch d Hechi de vertikal Abstond vunem Objekt. Bispiil: E Hochspringer erreicht e Hehe vun iber 2 m. In de Luftfahrt isch d Masseiheit Fuess ieblich. In de Geodäsie meint d Hehi, (änglisch Elevation), de Abschtond vun ra Referenzflechi (Geoid), wie zum Biispil de Mittelwert vum Meeresspiegel. Onwendung findet do vor allem di sognennt Normalhöhennull, aber au Meter iber Adria (i de Schwiz Meter iber Meer) oder Seekartenull werre bruucht un bilde dobi d Grundlag vun jedere Hechemessung. Biispiil: De Genfersee leit inera Hechi von 372 m iberm Meeresspiegel. Zum Teil werre Höhe au physikalisch als Potenzial vum Erdschwerefeld definiert. D ellipsoidisch Hechi isch de Abschtond vun nem Punkt vum Bezugsellipsoid, gmesse längs
UTF-16 isch e Kodierung fir Unicode-Zeiche, optimiert uf di am meischte bruchte Zeiche us de „Basic multilingual plane“ (BMP). UTF-16 wird vum Unicode-Konsortium un au vun ISO/IEC 10646 definiert. Unicode definiert dodebi e zuesätzligi Semantik. E gnauer Verglich findet mer im Anhong C vum Unicode-4.0-Standard. D ISO-Norm definiert usserdem e Kodierung UCS-2, wo aber numme 16-Bit-Darschtellunge vun de BMP erlaubt. D BMP enthaltet d Unicode-Zeiche, wo de Code vun ene im Berich U+0000 bis U+FFFF lit. In dem Berich sin fir UTF-16 Ersatz-Zeiche (ängl. surrogate characters) reserviert. D Zeiche uss de BMP werre dodebi direkt uff d 16 Bits vun ere UTF-16-Code-Unit abbildet. Unicode-Zeiche, wu de Code sich nit mit 16 Bit darschtelle losst, belege zwei 16-Bit-Werter (ängl: code units), wu sich uss so gnonnte Ersatzzeiche (ängl: surrogate character) wiä folgt zommesetze: Bit 31 24|23 16|15 8|7 0| +-+-+-+-+-+-+-+-+-+-+-+-+-+-+-+-+-+-+-+-+-+-+-+-+-+-+-+-+-+-+-+-+ |0 0 0 0 0 0 0 0|0 0 0 z z z z z|x x x x x x y y|y y y y y y y y| +-+-+-+-+-+-+-+-+-+-+-+-+-+-+-+-+-+-+-+-+-+-+-+-+-+-+-+-+-+-+-+-+ High-Surrogate (U+D800 ... U+DBFF) |15 8|7 0| +-+-+-+-+-+-+-+-+-+-+-+-+-+-+-+-+ |1 1 0 1 1 0 Z Z|Z Z x x x x x x| +-+-+-+-+-+-+-+-+-+-+-+-+-+-+-+-+ Low-Surrogate (U+DC00 ... U+DFFF) |15 8|7 0|
Dr Amtliche Gmeischlüssel (AGS), früeher au Amtlichi Gmeikennzahl (GKZ) oder Gmeichennziffere, isch e Zifferefolg fer d Identifikation vu politisch selbständige Gmeinde oder gmeifreie Gebite. Anderi Nomeklature fier e Abgrenzig vu Gebite sin z. B. d Boschleitzahl oder dr NUTS-Code. Im Marketing werre au Nielsegebiet verwendet. Dr dytsch Gmeoschlüssel isch vor allem fier statistische Zwecke do un wird in dr Dateverarbeitig verwendet, wo mer Gmeilischte brucht. Er wird in Dytschland vu dr Statistische Ämter vu dr einzelne Bundesländer eiheitlich vergä. Dr Gmeischlüssel isch z. B. bim Wohnigswexel uf dr Abmeldig bzw. Ameldig azgä. Er wird aber i. d. R. vum jewilige Iwohnermeldeamt im Rothus itrage. Dr Gmeischlüssel bestot us insgsamt 8 Ziffere, wo sich wie folgt zämmesetze: Die erschte beide Ziffere bezeichne s Bundesland, die 3. Ziffere bezeichnet dr Regierigsbezirk (bi Länder ohni Regierigsbezirke stot do e 0), die 4. un 5. Ziffere bezeichne dr Stadtchreis (chreisfreii Stadt) bzw. dr Landchreis (Chreis) un die 6., 7. un 8. Ziffere bezeichne d Gmei oder e gmeifreis Gebit. Bispiler: 08 3 11 000 = Friburg im Brisgau 08 Bade-Württeberg 3 Regierigsbezirk Friburg 11 Stadtchreis Friburg 000 (Friburg kriegt als Stadtchreis keini wittere Gmeischlüssel) 08 3 15 028 = Ebringe 08 Bade-Württeberg 3 Regierigsbezirk
Dr Begriff Brandenburg bezeichnet Brandeburg, s Land Brandeburg, e Bundesland vo dr Bundesrepublik Dütschland Mark Brandeburg, es historisch Gebit Provinz Brandeburg, die ehemolig Provinz vu Praisse (1815–1947) Brandeburg an dr Havel, e Stadt im Land Brandeburg Brandeburg (Burg), e Burg in dr Stadt Brandeburg an dr Havel Ruine Brandeburg, e Burgruine im Werradal, Thüringe Bistum Brandeburg, es middelalderlichs Bistum (949–1571) Brandeburg (Frisches Haff), dr früeher Namme vu dr Gmei Uschakowo (bi Kaliningrad, Russland) im damolige Ostpraisse Zuchthus Brandeburg, es Gfängnis im Stadtdeil Görde vu Brandeburg an dr Havel Brandenburg (Schiff), e Fregatte vu dr Dytsche Marine Karlheinz Brandenburg, dr Vadder vum mp3-Audiodatekompressionsverfahre Friedrich Wilhelm Graf von Brandenburg, en praissische Ministerpräsident Erich Brandenburg (1868–1946), en dytsche Historiker
D Gmeind Bahlinge am Kaiserstüehl ghert züem Landgreis Emmedinge (Bade-Wirtteberg, Dytschland) De Ort isch nit z'verwexle mit dr Greisstadt Balinge im Zollrealbgreis. De urspringlig ertlig alemannisch Dialekt ghert züem Oberrhinalemannische, wu zöem Nideralemannische zellt. Beispiel zuem Bahlinger Dialekt gits in Heilig (1900). De Ort lit am Rand vum Kaiserstüehl, ebe 20 Kilometer nordwestlig vu Friburg im Brisgau. De Ortsnamme leitet sich vermüetlig vu „Baldinga“ ab, was ebe „bi de Lit vum Baldo“ beditet. D erst urkundlig Erwehnig vum Ort stammt vu anno 762. As e alemannischi Sippesidlig isch de Ort aber schins scho im 3. bis 5. Johrhundert entstande. Vu dr ehmolige Burg Bahlinge isch nit mer erhalte. Sit 1415 het Bahlinge züe de Markgrafschaft Bade ghert un isch dodemit in dr Reformation protestantisch wore. Im Drissigjehrige Grieg un no mol in de Griege vu Ludwig XIV. isch dr Ort fast vellig zerstert wore. Beidi Weltgrieg het de Ort fast unbeschedigt iberstande. Ergebnis vo dr Landdagswahle sit 2006: 1 2006: WASG, sit 2011: Die Linke Bahlinge isch langi Zitt dur d'Landwirtschaft un de Wiböi pregt gsi. In de letzte 100 Johr het de Ort e Modernisierigsschub erläbt. Bahlingen isch 1896 dur d'Kaiserstüehlbahn an s'Iisebahnnetz (Oberrhinlinie) agschlosse wore, in de folgende
Biederbach isch e Gmei im Landchreis Emmedinge in Bade-Württeberg (Dytschland). Dr ursprünglich örtlich alemannisch Dialekt ghört zum Oberrhialemannisch, wo zum Nideralemannische zellt. Gschwätzt wird debi d'Elzdal/Schwarzwald-Variante, wo sich vu dr Dialekt-Variante in dr Rhiebeni vor allem in dr Vokale underschidet (z. B.: stuh / lu / gu statt stoh / lo / go wie in dr Ebeni yblich) S'Hauptdal vu dr Gmei Biederbach isch s'Dal vum gliichnammige Zuefluss vu dr Elz im Südoste vu dr benoochberte Stadt Elze, wo sich vu öppe 350 m y. NN an dr Bachmündig bis uf chnapp 700 m y NN an dr nordöstliche Häng vum 744 m hoch Hünersedel in dr Schwarzwald erhebt. D'Gmarkig vu Biederbach setzt sich us zahlriiche Einzelhöfe un Chleisidlige zämme. Als Ortszentre chönne dr Ortsdeil Dorf im Süde vu dr Gemarkig un dr im Oberdal gläge Ortsdeil Chilchhöfe mit dr Pfarrchilche bezeichnet werre. Insgsamt verdeilt sich s'Ortsgebit uf meh wie 20 Ortschafte, Wiler un Einzelghöfte. Als nennenswerti Sidlige folge im Hauptdal Underdal, Tannhöf, Chilchhöf, Oberdal und Höchehüser ufenander. In dr westliche Sitedäler lige d'Sidlige Dorf, Hinderdal un Uhlsbach, in dr östliche Sitedäler sin's d'Ortsdeiler vu Finsterbach, Hölzberg un Brühl. Illeberg, Knebis, Selbig, Mersberg, Nöidorf un Schlegelsberg zeige sich uf dr
D’ Zuzana Čaputová [ˈzuzana ˈtʂaputɔʋaː], geboorana Strapáková (* 21. Jüüni 1973 z’ Bratislava, Tschechoslowàkäi), ìsch a slowààkischa Jurischta, Umwaltàktìwìschta un soziààlliberààla Politikera. Sa ìsch schtällvertrattanda Vorsìtzanda vu dr Pàrtäi „Progresívne Slovensko“ (Fortschrìttliga Slowàkäi) gsìì un ìsch zitter Jüüni 2019 Presidantin vu dr Slowàkäi. D’ Čaputová hàt Racht àn dr Comenius-Üniwärsiteet z’ Bratislava gschtudiart. Ìhr Àbschluss hàt sa ànna 1996 b’schtànda. D’rnooh hàt sa a pààr Joohra ìn da Regionààlbeheerda vu dr klaina Schtàdt Pezinok g’schàfft, z’äärscht àls Mìtàrwaitera vu dr Rachtsàbtailung, schpeeter ìm Fiahrungsgreemium vu dr Schtàdtverwàltung. Ànna 2010 hàt sa a Ànwàltskànzlai grìnda. Zwìscha 2001 un 2017 hàt sa bii „Via Iuris“, era Bìrgerverainigung, àls Rachtsànwàlt gschàfft. Z’ Pezinok hàt sa kampft, fìr àss dr Bàui vun’ra Àbfàlldeponii nìt gnaamigt wìrd — dia Deponii hatt dr Booda, Luft un Wàsser ìn dr Schtàdt un ìn da Nochbergebiater verschmutzt. Ànna 2013 hàt s’ Owwerschta Grìcht vu dr Slowàkäi äntschììda, àss d’ näija Àbfàlldeponii geega d’ Umwaltnorma gschtossa hatt un hàt dr Betribb nìt g’naamigt. Üsserdam hàt d’ Čaputová zamma mìt dr Nìtregiarungsorgànisàzioon Open Society Foundations gschàfft, fìr geega d’ Schtroofärlääschungsg’sätz kampfa, wo dr ehamooliga Premiarminìschter Vladimír Mečiar ànna 1998 duurag’sätzt ghàà hàt. Dr Nàzionààlroot hàt jedoch s’ G’sätz nìt känna
Dr Johann „Hans“ Friedrich Karl Asperger [hans ˈʔaspɛɐ̯ɡɐ](info) (* 18. Hornung 1906 z’ Wien; † 21. Oktoower 1980 àui doo) ìsch a eeschtriischer Kìnderàrzt un Hailpedàgoog gsìì. Ar ìsch dr Äärschta, wo s’ Asperger-Sündroom, a Form vum Autischmus, bschrììwa hàt. Ìn dr Zitt vum Nàzionààlsoziàlìschmus ìsch’r Mìtglììd vun’ra Kùmmissioon gsìì, wo mehrera Kìnder ìn d’ Ànschtàlt „Am Schpiagelgrund“ ìwwerwììsa hàt. Dia Kìnder, womm’r àls „üsssìchtsloosa Fall“ bschrììwa hàt, sìnn schpeeter ìm Rààhma vu dr Kìnder-Öithànàsii ärmoordert worra — dr Asperger salbscht hàt àn da Ärmordunga nìt mìgtmàcht. Siina Àrweta hàt dr Asperger fàscht numma-n-uff Diitsch verfàsst. Waagadam ìsch’r z’äärscht ìnternàzionààl weenig bekànnt gsìì. Äärscht àb da 1980er Joohra ìsch’r ìm Üsslànd bekànnt worra. D’ britischa Psücholoogin Lorna Wing hàt ìn da 1980er Joohra em Asperger siina Forschunga wittergmàcht: Sa hàt s’ Sündroom aigantlig b’schtìmmt un hàt’s noh-n-ìhm gnännt. Dr Hans Asperger ìsch ìm Hüüs Neustiftgasse 125 ìm 7. Wiener Gmaindabezirk Neubau uff d’ Walt kumma. Ar ìsch dr ältschta vu dräi Briader gsìì. Dr Mìttlera ìsch kurz noh-n-em Geburt gschtoorwa, dr jìngschta ìn ànna 1942 àm Front ìn Rüsslànd ums Laawa kumma. Dr Asperger ìsch ìns Hümànìschta Gümnààsium gànga un hàt d’rnooh Hailkunscht àn dr Üniwärsiteet Wien gschtudiart. Ar hàt
D’ Lorna Gladys Tolchard Wing (* 7. Oktoower 1928 z’ Gillingham, Kent, Anglànd; † 6. Jüüni 2014 ìm Kent) ìsch a britischa Psüschiàtera gsìì, wo d’ Àrweta vum Hans Asperger witterg’màcht un s’ Asperger-Sündroom b’schtìmmt hàt. D’ Lorna Gladys Tolchard ìsch ànna 1928 z’ Gillingham ìm Süüda vun Anglànd uff d’ Walt kumma. Sa ìsch d’ Tochter vum Militäärinscheniöör Bernard Newberry Tolchard (1898–1968) un vu dr Gladys Ethel († 1962) geboorana Whittell gsìì. Sa hàt àb 1949 University College Hospital z’ London g’schtudiart un ìsch d’rnooh Psüschiàtera worra. Sa hàt z’äärscht àm Institute of Psychatry z’ London gschàfft. Wu sa verschtànda hàt, àss ìhra Tochter Susie (1956–2005) autistisch gsìì ìsch, hàt sa sìch fìr d’ Narvaäntwìcklungsschteerunga ìnträssiart un hàt drum fànga-n-àà forscha. Ìn dara Zitt hàt maa g’maint, àss Autismus a saltana Schteerung gsìì ìsch (äbba 1 vu 2,000 odd’r 2500 Kìnder). Dànk dr Wing wìsst m’r zitter da 2010er Joohra, àss’r vììl hüüfiger ufftrìtt (äbba 1 vu 100 Kìnder). Zamma mìt ìhrer Kolleega Judith Gould hàt d’ Wing vììla Pàzianta ìn psüschiààtrischa Iirìchtunga z’ London g’forscht. Zamma mìt dr Gould hàt sa s’ Zäntrum fìr Soziààl- un Kommunikàzioonsschteerunga grìnda, fìr Litt mìt Narvaäntwìcklunga halfa. D’ Wing hàt vììla Biacher
D Europawahl 2024 isch di zehnt Diräktwahl zum Europäische Barlemänt. Si findet vom 6. bis 9. Juni 2024 in dr 27 Mitglidsstaate vu dr Europäische Union statt. Z Dytschland, z Eschtrych un z Frankrych isch si am 9. Juni 2024. Bi dr Europawahl wären 720 Abgordneti gwehlt un dodermit 15 meh wie im vorige Barlemänt un 31 weniger wie vor em Uusdritt vum Verainigte Chenigrych us dr Europäische Union. Europawahl z Frankriich 2024 Commons: Europawahl 2024 – Sammlig vo Multimediadateie europa.eu: Informationen über das Europäische Parlament europeelects.eu: Sondersyte zur Europawahl-Prognose un zur aktuälle Sitzverdailig im Barlemänt Wahlprogramm uf europäischer Ebeni (alphabetisch): Allianz vu dr Liberale un Demokrate fir Europa Europäischi Chrischtligi Bolitischi Bewegig Europäischei Demokratischi Bartei Europäischi Freii Allianz Europäischi Grieni Bartei Europäischi Linki Europäischi Piratebartei Europäischi Volksbartei Sozialdemokratischi Bartei vu Europa Volt Europa
Ändinge am Kaiserstuehl isch e Kleistadt im Landkreis Emmedinge im Südweschte vu Bade-Württeberg. Dr ursprünglich örtlich alemannisch Dialekt ghört zum Oberrhinalemannisch, wo zum Nideralemannische zellt. In dr Stadtmiddi vu Ändinge sin einigi Gässli un Strosse uf alemannisch gschriibe. Uffällig isch debi d'Verwendung vum korrekte Diminutiv -li statt wie suscht in dr Gegend iblich (un falsch) -le. Ändingerisch isch au d'Grundlag vum alemannische Dialekt vu dr Colonia Tovar in Venezuela. Anno 1842 sind 389 Iwohner vun Wyhl und Ändinge ibber Strossburg und Le Havre uf Venezuela usgwanderet und hän dert d Colonia Tovar gründet. S Alemannisch isch vun Generation zue Generation witer gäbbe worre und heisst dert Alemán Coloniero; hüt isch es aber am Ussterbe. S'Städtli Ändinge mit dr Widörfer Amoltere, Kiechlischberge un Kinnigschaffhüse lit im Norde vum Kaiserstüehl. Noochbergmeinde sin Forche, Riegel, Bahlinge, Vogtsburg, Saschbe un Wyhl. D'Stadt lit in ere vu dr wärmschte Gegende vu Ditschland: bim Kaiserstuehl. S'submediterran Klima zeigt sich in dr Qualität vum abaute Wi. Ändinge wird erschtmols 862 urkundlich erwähnt. S het e baar Johrhundert zum Besitz vu dr Herre vu Ändinge ghört, bis es an d'Herre vu Üseberg ibergange isch, wo Andinge 1290 d'Stadtrecht verlihe hän. Wo d'Üseberger 1379 usgstorbe sin, isch d'Stadt in
D' Kaiserstuehlbahn isch e Näbebahn westlich vu Friburg im Breisgau, wo dr Kaiserstuhl, e vulkanischs Gebirg im Oberrhigrabe, mit dr Streckene Gottene - Andinge un Rigel - Brisach am Rhi umschliesst. Uf dr Strecki findet Personenohverchehr, Güeterverchehr un au Museumsiisebahnbetrib statt. D'Streckedeile Gottene - Rigel Ort un Rigel - Andinge sin am 15. Dezember 1894 eröffnet worre. Am 07. September 1895 isch dr Abschnitt Andinge - Brisach gfolgt. Betribe worre isch d'Strecki zuenächst vu dr SEG, später isch si im Besitz vu dr Middelbadische Iisebahngsellschaft gsi un sit 1971 befindet si sich im Eigetum vu dr SWEG. D'Strecki cha mit em Tarif vum Regio-Verchehrsverbund Friburg benutzt werre. D'Ostbahn het e dicht vertaktete S-Bahn-Verchehr, d'Westbahn numme einzelni Zugfahrte.
Freienbach isch de Name vo däne Ort i de Schwiz: Fryebach, e Dorf i de politischi Gmaind Fryebach im Kanton Schwyz Fraiebaach, en Wailer mit ennere Wallfahrtskapälle oberhalb vo Kobelwald i de politische Gmaind Oberriet SG im Kanton Sanggalle
D Hyäne (Hyaena sp.; alemannischi Näme) sin Roubtier, wo süget und húre fäscht bísse ka. Hyäne sin gschíd. Wenn si jagend gân si ganz stratégisch for. Ds Leittier ire Gruppe isch allig e Wíb; well die sin grösser und wilder wie d Kärle. Früener hepme gmeint Hyäne seien Zwitter; d Gslächtsorgán fo beide glíchen sig naemle râs. Hyäne gíts z Afrike und z Asie. Ir Íszit hets ou z Oyrópe gebe. Me unterschídet fier Arte: die gschäckete Hyäne die brúne Hyäne die tigerlete Hyäne där Ärdwolf Däs isch die gröste Hyäne wos gít: guet anderhalb Mäter exklusif Schwanz. Si kunnt ufe Spitzegschwindigkeit fo füfesächzg km/h. Und si läbet inere Gruppe mit bis zo hundert Tier. D tschäcket (tüpflet) Hyäne ernärt sich houpsächle for Jagd, kan aber ou fo Kadáfer läbe. Die brúne Hyäne, ou Schabrackehyäne oder Strandwolf gheisse, isch e bitzle kleiner aswie die tschäckete Hyäne. Si lebet allei oder mit epár Gspane. Si frisst Koge und lychte Büte. Ir Läbesrúm sin d Savanne und ou Wüestene. Si wónen z Afrike und z Südwestasie und sin nu um wenig grösser wien en halbe Mäter. Nomál frässen si köggnis, well si kei guete Jäger sin. Wie ou d Schabrackehyäne sin se
Makedonie oder au Mazedonie oder präziser Griechisch Makedonie (uf griechisch: Μακεδονία Makedonia) isch e Region im nördliche Griecheland. D Hauptstadt und der wichtigscht Hafe isch Thessaloniki. Griechisch Makedonie werd hüt vor alem ( 98 % ) vo griechische Makedonier bevölkert. Es git aber zwoo chliini Minderheite, d Meglenorumäne und d Arvanite, speziell i de Präfekture Kilkis und Florina. Nooch de Volkszählung vo 2001 bestoot d Bevölkerung us dene Nationalitäte: Grieche (Griechischi Makedonier) 98% Arvanite (Grieche-Albaner) 0,9 % Meglenorumäne (Grieche-Rumäne) und Vlache 0,4 % Roma 0,3 % Sunschtigi 0,4% Im Norde grenzt Makedonie aa Albanie, Nordmazedonie, un Bulgarie. Im Weschte grenzt Makedonie aa de griechisch Teil vom Epirus un im Süde aa Thessalie. Im Oschte grenzt Makedonie aa de griechisch Teil vo Thrakie. Der gröschte Teil vum griechische Mkedonie lit am Ägaische Meer, wo en Tail vom Mittelmeer isch. De höchscht Berg vo Makedonie und au Griecheland isch de Olymp, wo 2917 m höch isch. Noch de griechische Mythologi isch de Olymp de Sitz vo de Götter, wo au de Thron vom Zeus stoot. De Alexander de Gross stammt usem altmakedonische Königshuus. I de Römerzit isch Macedonia en aigni Provinz gsi. De Apostel Paul het en Tromm ghaa, wonem bifole het,
Humbrächtike isch e politischi Gmäind am obere rächte Seeufer vom Zürisee i de Schwiiz. D Gmäind hät 8801 Iiwoner (Stand 31 Dez. 2016) und ghört zum Bezirk Meile im Kanton Züri. S Wappe isch root mit ere goldige Garbe. D Garbe bedüüti de Zäänte, won d Humbrächtiker früener em Chlooschter händ müesse zale. S eltischti Bild vom Wappe isch vo 1676. S isch uf em Chileturm. Humbrächtike isch 1'220 ha gross. 61 % devo wärded für d Puurerei pruucht und 15 % sind Wald. S Dorf isch a de Gränze zwüsched em Zürisee und em Oberland uf em Rugge vom Pfannestììl. De Ort Fäldbach und d Baanstation sind aber une am See. Wiiler sind Üetzike, Tändlike, Härrgass, Luutike, Lützelsee und Schirmesee. Oberhalb vom Dorf in ere Mulde sind s Üetziker Ried und de Lützelsee. Bed zäme sind e Moorlandschaft vo nationaler Bedüütig. Humbrächtike isch zum eschte Mal gnamset worde um 1200 als Humbrechtigkon (1217 Hunbrechticon). Z Üetzike isch anne 1854 es Schuelhuus poue worde. Im obere Stock hät de Leerer gwont, une isch d Schuelstube gsi. Ali Chinde sind i äi Klass gange. Won d Schuelpfläg im 2004i d Schuel häd wele zuetue - es segi z tüür, hät si
Dr Voradelbärger Sprochatlas heißt mit vollständigem Namme Vorarlberger Sprachatlas mit Einschluss des Fürstentums Liechtenstein, Westtirols und des Allgäus; Abkirzung: VALTS. Des Atlas-Projäkt het Sprochmatrial üs dr agäbene Landschafte gsammlet un vereffentligt. Dr Eugen Gabriel, wu vu Dorebire z Voradelbärg stammt, isch vum Rudolf Hotzenköcherle, vum Grinder un Rüsgäber vum Sprochatlas vu dr ditsche Schwiz (SDS), am Afang vu 60er Johr gschuelt wore un het drno d Arbete am VALTS gleitet. Un zwar meischtens vu Friiburg üs – derte het dr Gabriel e Brofessorestell an dr Uni gha. (Im gliche Hüüs isch aü dr Südweschtditsch Sprochtatlas (SSA) entstande – mit Unterstitzung vum Prof. Gabriel.) Ab 1964 sin z Voradelbärg un im Liächtestei d Erhebunge gmacht wore; bis alli Landschafte erhobe gsii sin, ischs 1985 wore. Anne 1985 isch aü scho dr erscht Band mit 210 Karte vum Eugen Gabriel un vum Hubert Klausmann rüsgä wore; aü diä meischte vu dr blante witere fimpf Bänd sin in dr Zwischezit scho husse. Dr VALTS het mit dr andere alemannische Sprochatlante gmeinsam: S Sprochmatrial isch in verschiidene Ortschafte erhobe wore; do drzue sin ältiigsässini Gwährslit üs däne Ortschafte Red un Antwort gstande. Dr Frogeboge, wu in dr Ortschafte mit Gwährslit durchgschafft wore isch, oriäntiärt
Däninge isch e Gmein in Südbade im Südweschde vu Bade-Württeberg. Si lit um 3 km weschdlig vu dr Kreisstadt Emmedinge un um die 20 km nerdlig vu Friiburg. Dr ursprünglich örtlich alemannisch Dialekt gheert zuem Oberrhiinlemannisch, wu zuem Nideralemannische zellt. D Gmarkungsfläche vu Däninge erstreckt sich au uf d'Elzniederung, d Däninger Bladde un d Niederung vum Däninger Allmänd. D Gmarkung vum Ortsdeil Heimbach lit ganz in de Vorbärgzone, die säll vu Kindringe mit Landeck aü, d Ruäbsäck hänn awwer dezue no ne Adeil an de Elzniederung. D Nimburger Gmarkung mit Boddinge isch dur de Nimbärg prägt, drzue awwer aü no dur d Glotter- un d Dreisamm-Niederung (Gwann See). De grescht Deil vu däne vier Gmarkungen liege in dr Friburger Bucht. Dr geologisch Undergrund vu dr Vorbärgzone wird vu Bundsandstei oder Muschelkalch bildet, wu mit mit meh oder weniger mächtige Lesspakete iwwerdeckt sin. Under Geologe bekannt isch die sog. Landecker Verwerfung im Ortsdeil Landeck. Die Verwerfung isch wo oberhalb vum Ort direkt an dr Stross sichtbar - un e viilfach besuechts Exkursionszil vu geologische Lehrverastaltunge. Bsunders im Iwergang vu dr Vorbergzone zue dr Elzniderung sin d'Lessschichte zimli mächtig. D'Elz sälwer bildet alluviali Kiis- un Sandablagerunge, uf däne friejer vor allem Mattewirtschaft