rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Der Ahrgau oder Argau isch im Middelalter es Gebiet mit ere eigene Grafschaft im Heilige Römische Rych gsi. Dr Gau isch am Fluss Ahr gläge gsi und het zu Niderlootringe und zum Erzbischtum Köln ghört. Hüt isch die Landschaft e Deil vom dütsche Bundesland Rheinland-Pfalz. Dr Name vo dämm Gau chunt im ene Dokumänt vo anne 880 i dr Schrybwys „Arisco“ vor, anne 882 als „pagus Aroensis“, im Joor 1064 als „Argowe“ und 1065 heisst er „Archgouwe“. Me kännt us em hööche Middelalter es bar Näme vo de Argaugraafe: ane 930 dr Graf Sigbod 1064 dr Graf Sicco 1065 dr Graf Pertold Die andere middelalterleche Gaugrafschafte rings um en Argau sing gsii: dr Mayenfeldgau, dr Eifelgau, dr Zülpichgau, dr Bonngau und ännet em Rhy no dr Auelgau. Aargau Geschichtlicher Atlas der Rheinlande, 7. Lieferung, IV.9: Die mittelalterlichen Gaue, 2000, 1 Kartenblatt, 1 Beiheft, bearbeitet von Thomas Bauer, ISBN 3-7927-1818-9. Werner Bornheim: Zur älteren Geschichte der Grafen von Ahre in „Archiv für mittelrheinische Kirchengeschichte“, 1954, S. 130.
D Burg Alt-Dierschtäi isch e middelalterlechi Burg im sisgauische Piet vom Jura gsii. Hüt isch dr Burgplatz i dr aargauische Gmeind Gipf-Oberfrick, und vo dr ehemolige Burg sind nume no Räschte vo dr Ruyne z gseh. Wil me bi Uusgrabige es baar Sache vo dr Burg gfunde het, weiss me, ass d Burg Dierschtäi scho öpen am Ändi vom zääte Joorhundert bout worden isch, also als eini vo de eerschte sötige Feschtigen im Land. Es isch dr Stammsitz vom bedüütende Adelsgschlächt vo de Dierschtäiner gsi. Wo die im zwölfte Joorhundert uf e nöji Burg im Laufedaal gange sind, het die dr Name «Nöi-Dierschtäi» übercho, und sider heisst die alti Burg im Fricktal ebe die «alti Dierschtäi». Zum Name vo de Dierschtäiner basst s Bild uf em Wappe; es zeigt uf em guldige Fäld e rooti Hirschchue uf em grüene Drüübärg. Dr Bouplatz vo dr Burg isch uf dr Südoschtsyte vom Dierschtäibärg, also nid ganz uf em Bärg obe, sondern am Hang bim ene mächtige Felsblock, wo me druff e feschti Burgalag het chönne boue. Mit dr Zyt sind am abheltige Bärghang verschideni Geböid zu dr Chärnburg derzue cho. Wyter nidsi zue lyt no hüt es Landwirtschaftsgebiet mit Fluernäme, wo uf
S National Museum of Women in the Arts stoot z Washington, D.C. und es isch eis vo de gröschte Museeè für Kunscht i den USA. Es isch s bedüütendschte Museum uf dr Wält, wo einzig Wärch vo Fraue samlet. S Huus isch spoot im 20. Joorhundert gründet worde. Agfange het s mit dr private Kunschtsamlig vo dr Wilhelmina Cole Holladay. Ane 1981 isch s nöie Museum uufgange; es isch e privati Stiftig. Sid 1987 isch s Museum in emen eigete Huus. D Sache, wo men i däm Frauekunschtmuseum gseht, sind Wärch us der Zyt vo dr Renaissance bis hütt. S Museum het under anderem Wärch vo dene Künschtlerinne: Sofonisba Anguissola Rosalba Carriera Lavinia Fontana Marguerite Gérard Angelika Kauffmann Adélaïde Labille-Guiard Judith Leyster Charlotte Mercier Louise Moillon Marie-Geneviève Navarre Clara Peeters Rachel Ruysch Elisabetta Sirani Anna Dorothea Therbusch Elisabeth-Louise Vigée-Lebrun Cecilia Beaux Rosa Bonheur Mary Cassatt Camille Claudel Eva Gonzalès Berthe Morisot Lilla Cabot Perry Lola Álvarez Bravo Alice Baber Sonia Delaunay Eulabee Dix Malvina Hoffmann Frida Kahlo Ida Kohlmeyer Käthe Kollwitz Elaine de Kooning Lotte Laserstein Marie Laurencin Doris Lee Paula Modersohn-Becker Gabriele Münter Anne Truitt Suzanne Valadon Marguerite Thompson Zorach Commons: National Museum of Women in the Arts –
Dr Tag wo d Ärden überlaschtet isch – er heisst uf Änglisch Earth Overshoot Day – isch dèè Tag im Joor, wo d Organisazioon Global Footprint Network vonnem usgrächnet het, ass d Mönschheit scho so vil Sache uf dr Wält verbruucht het wie d Ärden im ganze Joor cha produziere. Me seit au, dass d Mönsche vo dèm Zytpunkt a im Räschte vom Joor bim Wälthuushalt gwüssermasse Schulde mache, wo d Zuekumft belaschte. Im Joor 2019 isch dèè Momänt gmäss dere Rächnig für die ganzi Wält am 29. Juli gsi. Für d Schwiiz elei gluegt wär s scho dr 7. Mai und für Düütschland dr 3. Mai gsi. Me nimt für die Rächnig Informazioone übere gsamthaft Vrbruuch vo Rooschtoff, wo immer wider nochewachse, und tuet druus dr Ökologisch Fuessabdruck vo de Länder uusrächne. Das bedüütet, ass me woot usefinde, ob es Land nachhaltig wirtschaftet und nume so vil Material vrbruucht wie s sälber immer wider cha us dr Natur gwünne oder obs meh isch; und i däm Fall wäär s eso, dass es eigentlech meh als numen ei Ärde bruuchti zum alles wo nötig isch fürezbringe. Bi de wyt entwicklete Länder isch dr Momänt, wo d Fähigkeit vo dr Wält
D Orne Saosnoise isch èn Fluss z Frankryych, wo i dè Regionè Normandy un Loire-Gau volauft. D Orne Saosnoise entschpringt im Regionalè Nadurpark Perche, im Bann vu Montgaudry. Dè Fluss entwässerèt generèll Richtung Südweschtè un mündet nõch 53 Kilometer bi Montbizot als linkè Näbbèfluss i d Sarthe. Si flǜèßt durch d Landschaft Saosnois, wo sèllèrè Orne dè Nammè gää hèt, well s au nò dè Sarthe-Näbbèfluss Orne champenoise git. Apropos Nämmègää, d Orne Saosnoise benamst widderum s normannische Département Orne, well d Orne Saosnois im Gegèsatz zuè dè chlyne Schwõschter, d Orne champenoise, durch s Département Orne durrè gòt. Beidè Orne-Flüssle gmeinsam isch d Passage vum Département Sarthe am Unterlauf wèg dè Mündung i d Sarthe. Mamers Saint-Pierre-des-Ormes Ballon Congé-sur-Orne Montbizon geoportail.fr D Aagaabè übber d Flusslängi fuèßèd uff dè Informationè übber d Orne Saosnoise uf sandre.eaufrance.fr (franzöösisch), abgruèfè am 26. Novembèr 2011, grundet uff volli Kilometer.
D Orne Champenoise isch è Flüssle z Frankryych, wo im Loire-Gau volauft. D Orne Champenoise entschpringt im öschtlichè Bann vu Coulans-sur-Gée in Gränznôchi zuè dè südweschtlichè Normandii. Dè Fluss entwässerèt generèll Richtung Südweschtè un mündet nõch 24,3 Kilometer im Stadtgebièt vu Roézé-sur-Sarthe als rächtè Näbbèfluss i d Sarthe. D Orne Champenoise hèt è großi Schwôschter, d Orne Saosnoise, wo im normannische Département Orne dè Nammè git. Beidè Orne-Flüssle gmeinsam isch d Passage vum Département Sarthe am Gsamtlauf/Unterlauf vu dè Sarthe. Coulans-sur-Gée Chaufour-Notre-Dame Fay Pruillé-le-Chétif Saint-Georges-du-Bois Étival-lès-le-Mans Voivres-lès-le-Mans Roézé-sur-Sarthe geoportail.fr
Dè Begriff von èrè Commune nouvelle z Frankriich wörd für è reformiti Großgmaind bruucht, wo durch dè Zämmèschluß vo früèner selbschtändigè Gmaindè per Dekret im Johr 2010 uff d Wält chò isch. D Rächtsgrundlaag dõdefür isch im Artikel 21 vum Gsetz Nr. 2010-1563 vum 16. Dezembèr 2010 („Reform vo dè Gebiètskörperschaftè“) feschtglait worrè. Sèlli Vorgangswys isch gwäält worrè, um è Reform vo Gmaindè z realisyrè un macht dè Zämmèschluss vo Nõchbòrgmaindè èbbèso möglich wiè au vo ganzè Gmaindevobänd, wo sich zuè nèrè "Commune nouvelle" voänderè wenn. D Commune nouvelle löst d Communes associées ab, wo durch s Gsetz Marcellin vum 16. Juli 1971 gschaffè worrè sin. D Commune nouvelle hèt s Zyl, diè übberfälligi Gmaindsreform z Frankriich ändlich z realisyrè, nõchdèm s Konzèpt vu dè Vowaltungsgmeinschaftè (CdC) sèlli Reform nit ermöglicht hèt, u. a. well d CdC dè kommunale Vowaltungsuffwand nit reduzyrt hèt, sondern nur interkommunali Aaglegèheitè effiziènter greglèt hèt. Bi dè neue Großgmaindè isch es z. B. jetzt möglich, d Kommunalvowaltung z voschlankè, idèmm d Communes déléguées uffglöst wörrèd, d CdC bildèt immer è zuèsätzlichi Vowaltungseinheit. È "Commune nouvelle" cha im Bann vo Gmaindè gschaffè worrè, wo anènand gränzèd: uff Aadraag vo allnè Gmainderôt, uff Aadraag vo mindeschtens zwei
De grichisch Namme Tethys (altgriechisch: Τηθύς) isch nit z'verwexle mit em Namme Thetis, änere Meeresnymphe ebefalls us de grichische Mythologi. Folgendi Verwendige vum Begriff Tethys sin bekannt: Tethys (Mythologie), ä Titani in de grichische Mythologi Tethys (Saturnmond) ä nooch ihre benennte Saturnmond Tethysmeer, ä nooch ihre benennts Meer im Erdzittalder vum Paläozoikum
Dè Amur [aˈmuːɐ̯] odder Heilong Jiang (russisch Аму́р, chin. 黑龙江, Hēilóng Jiāng) isch èn 2824 Kilometer langè Stròm z China un z Russland, wo i dè nördliche Pazifik mündè duèt. Amur uff ewenisch Tamur für Großè Fluss; Heilong Jiang vo chin. 黑龍江, Hēilóng Jiāng für Fluss vum Schwarzè Drachè. Dè Fluss entschtòt 61 Kilometer weschtlich vo Mohe durch dè Zämmèfluss vo dè Argun un dè Schilka. Nõch sèllèrè Flusshochzit flǜeßt dè Amur uff knapp 2000 Kilometer Längi als Gränzfluss zwǜschè Russland am linkè Ufer un China am rächtè Ufer gu Südoschtè. Er nǜmmt s Wasser vom Bureja, Huma He, Seja un Songhua Jiang (Sungari) uff. Vor èm Sichote-Alin („Küschtègebirge“) knickt er im chinesisch-russischè Dǜèfland gu Nordoschtè ab. Obberhalb vo Chabarowsk mündet dè Ussuri y, dè Amur isch ab dört kein Gränzfluss mee un fließt bis zuè dè Mündung nu uff russischem Gebièt. Uff èm Wäg zuè dè Mündung nimmt er s Wasser vum Amgun uff. Dè Amur mündet lycht öschtlich vo Nikolajewsk i dè Tartarèsund, è Meeresschtrõß zwǜschè m Ochotskischè un èm Japanischè Meer am Nordwescht-Rand vum Pazifik. D Flussmündung lyt witter öschtlich un gegèübber vum nördlichè Änd vo dè Inslè Sachalin. Uff èm Amur cha mò uff sinèrè gsamtè
Dr Gregor dr Groß (Gregorius, as Papscht Gregor I.; * um 540 z Rom; † 12. Merz 604 au dert) isch vu 590 bis 604 Papscht gsii. Är giltet as ain vu dr wichtigschte Päpscht un isch dr jingscht vu dr vier große latynische Chilchevätere vu dr Spotantiki. Anne 1295 isch er hailiggsproche wore. Dr Gregor isch wahrschyns us dr stadtremische Patrizierfamilie vu dr Anicier chuu, wu im 5. Johrhundert zwee vu dr letschte weschtremische Chaiser gstellt ghaa het un au z Oschtrom bzw. z Konstantinopel zue dr Oberschicht zellt ghaa het. Dr Gregor isch en Uränkel zum Papscht Felix II. (III.) († 492). gsii. Em Gregor sy Vater Gordianus isch en hoche Beamter vu dr Stadt Rom gsii, un au dr Gregor het aafangs no däre Familiedradizion e grindligi rhetorischi un juristischi Uusbildig gmacht un isch derno Bolitiker wore. No syre Amtszyt as Praefectus urbi vu Rom – em hegschte Amt, wu ne Senator im Biet vu Italie het chenne haa – het er si anne 575 aber fir e Lääbe as Mench entschide; villicht au wel em e Perschpäktiv fir e wyteri Karriere gfählt het im Dienscht vum Chaiser. Dr weschtremisch Senat isch syt em Gotechrieg (535–552) am
Gregor I. isch de Name vo däne Persone: Gregor I. (* um 540; † 12. März 604), en Papst und Chilevater, wo au as Gregorius und vorallem as Gregor de Grooss bekannt isch Gregor I. Gans († 26. Augste 1701), vo 1686 bis 1701 Abt vom Benediktinerchloster z Obertheres, Underfranke, Bayern Gregor I. (Jerusalem) († zwüsche Augste 1281 und Mai 1291), en griechisch-orthodoxe Patriarch z Jerusalem
D Burg Manegg staat uf eme Gländvorsprung uf de Oschtsyte vom Albisgrat im Piet vo de Stadt Züri. Hüt isch vonnere nu na ganz wenig vo de Ruyne übrig. D Burgstell lyt uf de Hööchi vo 624 Meter, diräkt oben am Stadtdäil Läibach, am Bèèrg oben a de Syl. So wie de Platz Manegg git’s am Albis und am Üetlibèèrg non es baar anderi Uuslöifer vom Bèèrg, wo mene im Dialäkt -egg säit: d Juchegg, d Bernegg, d Rossweidliegg und na anderi. So wie uf de Manegg isch au na uf ere andere Egg en Zürcher Burgruyne z gseh, d Frysebèèrg. D Burg Manegg chunt s erschte mal im ene Dokumänt vo ane 1303 vor. Wie alt ass si isch wäiss me nöd. Im 14. Jaarhundert hät d Burg de Zürcher Ritterfamilie Manesse ghöört. De Ital Manesse hät se anne 1393 emene Visli vrchauft, und im Jaar 1400 isch si in Psitz vom Chlooschter Selnau cho. 1409 isch si abeprännt, und dänn isch si en Ruyne plibe. De Burgplatz isch hüt en schönen Oort, wo men uf Wanderige hiigaat. Me cha verschideni Fuesswääg vo de Allmänd und vo Läibach gaa und bi de Manegg verby oben a de wilde Falätsche
S Chraftwèèrch Lätte isch es Wasserchraftwèèrch vo de Stadt Züri. Es staat a de Limet zmitzt i de Stadt, und es isch es schööns Dänkmal vo de Technikgschicht. Wo ane 1868 d Zürcher Wasserversorgig gründet worden isch, hät die scho gly s mechanisch Wèèrch a de Limet boue zum d Pumpene aztrybe, wos bruucht hät zum s Wasser i die hööch glägne Stadtkwartier ufezpumpe. Am Züribèèrg oben isch als Wasserspycher de Resiweiher usgrabe worde. Sid 1878 hät s Wasserwèèrch dezue ane au scho mit ere Transmission Chraft i d Fabrigge vo de Umgäbig im Induschtrykwartier gliferet. Am Afgang hät s Wèèrch i de Limet es Naadlewehr gha zum de Fluss chly ufzstaue. Scho 1892 hät me s Lätte-Wèèrch zum ene elektrische Chraftwèèrch uspoue. De Resiweiher isch jetz defüür daa gsi, zum mit de elektrischen Energy i Zyte, wo wenig im Stromnetz pruucht worden isch, Wasser ufezpumpe, wome dänn bi Spitzeverbruuch wider hät uf d Turbyne chönnen abelaa. D Stadt Züri isch aber jetz so starch gwachse, ass s alte Lättewèèrch nüme glanget öät; sid 1904 isch au na Strom vom Chraftwèèrch i de Beznau a de Aare und sid 1906 vom Albulawèèrch im Pündnerland choo. 1935 staat i de Limet
Der elter Rüdiger Manesse, wo im drizääte Joorhundert uf d Wält choo und am 5. Septämber 1304 z Züri gstorben isch, isch e Ritter und Rootsherr gsi. Er isch us emene Adelsgschlächt vo Züri gsi, und me weiss, ass er ane 1264 als Stadtbürger ufgnoo worden isch. 1268 isch er in Root vo dr Stadt choo, und er chunt i de Kwelle vo dr Gschicht i säber Zyt immer wider vor. Dr Manesse isch bekant für syni Fröid a der Kunscht vom Minnesang. Er het bekanti Lieder vo de Sänger us synere Zyt gsamlet. Mit sym Soon het er e bedüütendi Liedersamlig zämegstellt, wo hüt als Codex Manesse oder Heidelberger Liederhandschrift berümept isch. So isch er eini vo de bedüütende Figuure us dr Afangszyt vo dr Stadtzürcher Literaturgschicht. Max Schiendorfer: Manesse, Rüdiger II.. In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz. Georg von Wyß: Manesse, Rüdiger. In: Allgemeine Deutsche Biographie (ADB). Band 20, Duncker & Humblot, Leipzig 1884, S. 188 f. Rudolf Gamper: Manesse, Rüdiger d. Ä.. In: Neue Deutsche Biographie (NDB). Band 16, Duncker & Humblot, Berlin 1990, ISBN 3-428-00197-4, S. 23 f.
D Lischt vun dr Gmeina im Département Indre zellt àlla 241 Gmeina ìm Département Indre uf. Gmeina bìs 2015 Gmeina bìs 2018 2019: Füsion Levroux un Saint-Pierre-de-Lamps → Levroux Füsion Villentrois un Faverolles → Villentrois-Faverolles-en-Berry 2016: Füsion Levroux un Saint-Martin-de-Lamps → Levroux Füsion Saint-Maur un Villers-les-Ormes → Saint-Maur Füsion Parpeçay, Sainte-Cécile un Varennes-sur-Fouzon → Val-Fouzon
Kalypso (Altgriechisch: Καλυψώ, Latin: Calypso) bezaichnet Kalypso (Mythologie), ä Nymphe us de grichische Mythologi (53) Kalypso, en Asteroid vom Hoptgürtel Calypso (Mond), ä Saturnmond Calypso (Schiff), ä Forschigsschiff vum Jacques-Yves Cousteau Calypso (Musik), ä Danz un ä Musikrichtig Calypso (Gattung) d Gattig us de Familie vu de Orchidee (Orchidaceae)
S Toggeburgerhus isch s althärbrocht Puurehus im Toggeburg. Die Art vo Hüser sind i de zwäte Hälfti vom 17. ond 18. Johrhondert baut worde und präget hüt no d Landschaft vom Tal. D Puurehüser uf de Alpenordsite sind vor em Drisgjöhrige Chrieg chli ond inne tunkel gsi. Si händ ä Tach gha mit no wenig Gfäll, well mer zom Teggä no iihämischi Brätterschindle mit grobe Schtää druf gha hät. Am Aafang vom Chrieg hät mer no wenig Isenägel öbercho. Chorz vor äm Johr 1600 hät mer z Lüttich ä neus Vofahre entwicklet zom Nagelise z schpalte schtatt mit äm Hammer z schmede. Die Nägel, wo mer so gmacht hät, hät mer zerscht emoll im holländische Schiffsbau brucht. I de zwäte Hälfti vom 17. Johrhondert sind denn d Priise vo de Isenägel zämekät, und ab 1670 hät mer im Toggeburg die erschte schtattleche Schtrickbauhüser mit schtähle Nageltächer baut. Die Hüser händ aber käne äfache Puure ghört, sondern riiche Kauflüt, wo mit äm Linegwärb riich worde sind. Nochäm ändgültige Fridesvotrag, wo d Äidgnosse nochäm Zwäte Villmärgerchrieg z Aarau am 11. Augschte 1712 gschlosse händ, ond äm Ufchoo vom Bomwolle­schpinne sind vier Föftel vo der Tätschhäuser mit ämene schtähle Tach usbaut oder mit
Unterwasser bezaichnet: unter Wasser, Gegeständ und Lebiwese, wo under de Wasseroberflächi sind bim ene Wasserbauwärch di tüüfer glägnigi Wasserseite, im Gegesatz zum Oberwasser Ort: Unterwasser SG, es Dorf i de Gmaind Wildhuus-Alt Santihann, Kanton Sanggale, Schwiz Unterwasser, en Ortstail vo de Gmaind Ottehööfe, Ortenauchrais, Bade-Würtebärg, Dütschland Unterwasser, es Dorf i de Gmaind Waidring, Bezirk Kitzbüel, Tirol, Öschtriich wie au: Unterwasser (Zeitschrift), e Zitschrift för de Tauchsport Lueg au: Unterwassern, en ehmolegi Gmaind und dänn Ortstail vo Oberwald, wo sit 2009 zur Gmaind Obergoms ghört, Kanton Wallis, Schwiz Underwasser, en Flurname i de Gmaind Reide, Kanton Lozärn, Schwiz Underwasser, en Flurname i de Gmaind Innertkirche, Kanton Bärn, Schwiz
Dr Konrad vo Mure, wo öpe ane 1210 z Muri im Aargau uf d Wält cho und am 30. März 1281 z Züri gstorben isch, isch Theoloog, Autor und Enziklopädischt am Groossmöischter z Züri gsii. Dr Konrad isch im Piet vom aargauische Oort Muri uf d Wält cho, wie me wäge sim Familiename dänkt. Er isch mit em habsburgische Graf und spötere König Rudolf vertrout gsii. Wo ass er s Studium vo de Künscht und dr Theology gmacht het, weiss me nit, es muess uf all Fäll z Italie oder z Frankrych gsi sii. Ane 1233 isch dr Mure as Stift vom Grossmöischter z Züri choo, won er dr Leiter vo dr Stiftsschuel und ane 1244 au Chorherr worden isch. Me het en z Züri öppe als Notar und als Schiidsrichter i Striitfäll z Hilf grueffe. Er isch e vilsytigen Autor gsi, syni Wäärch us dr fascht füfzgjöörige Tätikeit am Stift sind für d Schuel und au für kulturell inträssierti Lüüt z Züri nützlech gsi. So git’s vo iim es Leerbuech über d Grammatik und eis über s Schrybe vo Prosategscht, en Schrift über d Naturkund, won er drfüür vil us dr grossen Enziklopädy vom Isidor vo Sevilla gnoo het,
D Annemarie Huber-Hotz (* 16. Augschte 1948 z Baar, Kanton Zug; haimetberäächtigt au dert; † 1. Augschte 2019 bi Schwarzsee, Kanton Fryburg) isch e Schwyzer Beamti gsii. Vu 2000 bis 2007 isch si Bundeschanzleri un di eerscht Frau in däm Amt gsii. Si isch Mitgliid vu dr FDP gsii. D Huber-Hotz isch z Baar uf d Primaar- un Sekundaarschuel gange un derno uf d Kantoonsschuel z Zuug. An dr Universideete Bäärn, Uppsala (Schweede) un Gämf het s Soziology, Ethnology un Bolitikwisseschaft studiert. An dr ETH Züri het si 1976/77 en Noodiploomleergang in Ruumblaanig absolviert. In ihre Studiezyt het si nääbehäär as Ibersetzeri bi dr Internationale Arbetsorganisazion z Gämf gschafft un im Amt fir Ruumblaanig vum Kantoon Zuug Anne 1978 isch d Huber-Hotz in d Bundesverwaltig yydrätte un het zeerscht im Generaalsekretariaat vu dr Bundesversammlig gschafft. Ab 1981 het si s Sekretariaat vum Ständsroot gfiert, zuesetzli het si ab 1989 dr wisseschaftli Barlemäntsdienscht glaitet. Anne 1992 isch si zur Generaalsekreteeri vu dr Bundesversammlig ufgstiige. Wu dr Bundeschanzler François Couchepin sy Ruggdritt aagchindet het, het d Bundesversammlig am 15. Dezämber 1999 sy Noofolg bstimmt. D Huber-Hotz het si im vierte Wahlgang geg dr Vizechanzler Achille Casanova (CVP) duuregsetzt un isch doodermit di
Dr Adeodatus I. (mer chänt en au as Deusdedit I.; † 8.Novämber 618 z Rom) isch vum 19. Oktober 615 bis zue sym Dood Papscht gsii. Är isch z Rom as Suhn vum Subdiakon Stephanus uf d Wält chuu, s gnau Datum waißt mer nit. S haißt, dr Adeodatus sei Benediktinermench gsii, des isch aber nit sicher. Vor dr Wahl zum Papscht isch er rund 40 Johr lang Presbyter z Rom gsii. Är isch am 8. Novämber 618 iz Rom un im Petersdom vergraabe woore. An waas er gstoorbe isch, waißt mer nit, vermuetli an dr Pescht. Är isch dr Eerscht, wu me päpschtli Siigel (bulla) uf offiziälle Dokumänt bruucht het. S isch us Blei gsii un het dr Chrischtus as guete Hiirt zaigt, s Alpha un s Omega un d Ufschrift „Deus dedit Pape“. Us däre Zyt stammt au dr Uusdrck Päpschtligi Bulle. Im Gegesatz zue syne Vorgänger het er d Chilcheämter nit nume an Adligi un ryychi Buurger vergee, nai, är het aa dr aifach Klerus gfeerderet un di Gaischtlige gee bolitischi Ibergriff gschitzt. Umstritte isch sy Anornig „Hic constituit secundam missam in Clero“, wun er aageebli dr Bruuch soll ufglupft haa, ass in aim Gotteshuus nume ai
Der Isaak isch e Figur us em Tanach u em Alte Teschtamänt. Är isch e Sohn vom Abraham u der Vater vom Esau u em Jakob. Är zelt drum zu de drei “Erzvätere”. Em Isaak syni Gschicht spiilt sech im 1Mose 21-27 und 1Mose 35,27-29 ab. Der Isaak isch dä Erzvater, wo me em wenigste über ne erfahrt. Der Isaak isch der zwöiti Sohn vom Abraham u der einzig Sohn vo der Sara. Är isch der Halbbrueder vom Ismael. Der Isaak wird im Alter vo acht Tag beschnitten u nach däm d Sara abgstillt het, richtet der Abraham es grosses Fescht us. (1Mose 21,1-8 ELB) Nach der Vertrybig vom Ismael u der Hagar wird der Abraham uf d Prob gstellt u söll der Isaak opfere. Der Abraham folget u geit i ds Land Morja. Dert bout är en Altar u wott der Isaak opfere. Im letschte Momänt gryft der Ängel Gottes y u sorgt derfür, dass der Isaak nid muess stärbe. A syre stell opferet der Abraham e Widder, wo sech im ne Dornegstrüpp verhänkt het gha. (1Mose 21-22 ELB) Nach däm d Sara gstorben isch, beuftreit der Abraham der Chnächt, wo sys Guet verwaltet, dermit em Isaak e Frou
Dr Arnold Bürkli (* 2. Februar 1833 z Züri; † 6. Mai 1894 au daa) isch e Schwiizer Bauingenieur und Politiker gsy. Dr Bürkli het sid 1850 bim Stadtbouamt vo Züri und vo 1853 aa bi dr Nordoschtbahn gschaffet. Denn het er sech z Berlin und uf ere Studiereis uf Belgien, Ängland und Frankrych wyterbildet. 1858 isch er bi de Vereinigte Schwiizerbahne agstellt gsi, bevor er Stadtingenieur vo Züri worden isch. A dere Posizioon het er wäsentlech es paar grossi stedteboulichi Projäkt chönne gstalte: Under iim sin d Bahnhofbrugg, d Bahnhofstraass, ganzi Kwartieralaage, di stedtisch Wasserversorgig und d Seepromenade mit der Quaibrugg plaanet und bout worde. Am See lyt dr Bürkliplatz, wo an iin erinneret. Dr Arnold Bürkli isch vo 1883 bis 1892 Zürcher Kantonsrat, vo 1888 bis 1892 för di Freisinnige Nationalroot und vo 1876 bis 1893 Presidänt vom Schwiizerischen Ingenieur- und Architekteverein (SIA) gsy. Werner Stutz: Bürkli, Arnold. In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz. Walter Baumann: Arnold Bürkli: 1833–1894. Aufbruch in eine neue Zeit. Schweizer Pioniere der Wirtschaft und Technik. Verein für wirtschaftshistorische Studien, Meilen 1994, ISBN 3-909059-05-8 Commons: Arnold Bürkli – Sammlig vo Multimediadateie dr Bürkliplatz
D Quaibrugg isch e Brugg z Züri. Si stoot a dere Stell zwüschem Bellevue und em Bürkliplatz, wo dr Zürisee uufhört und d Limet afoot. Si isch öpe 120 Meter läng. D Brugg isch vo 1882 bis 1884 bout worde. Si isch e Deil vo dr Zürcher Seepromenade. I de 1980er Joore isch d Bruggeplattform nöi gmacht worde. Richard Heierli, Fritz Hirt, Heinrich Hofacker, Willi Hofmann, Urs Schneider, Erich Möschler: Quaibrücke Zürich. In: Schweizer Ingenieur und Architekt 10, 1985, S. 183–195. Commons: Quaibrücke Zürich – Sammlig vo Multimediadateie
D Olga Meyer (* 30. April 1889 z Züri; † 19. Januar 1972 au daa) isch e Schwiizer Schriftstellerin gsy. D Olga Meyer isch d Dochter vom Johann Emil Meier und vo dr Anna Barbara geb. Lüssi gsy; si isch z Züri ufgwachse. Nach derel het si s Lehrerinneseminar am Grossmöischter psuecht. Drno isch si Lehrerin z Windlach und z Horge worde. Wo si de Schuelchind vo iirere Chindheit verzelt het, het si agfange die Gschichte ufschrybe. Ane 1918 sind die Verzellige vom Verein vo de Zürcher Schuelbibliothekaare trukt usepracht worde. Dr Hans Witzig het derfür Zeichnige gmacht. Das Buech isch au z Düütschland vil glääse worde. Und au mit iirne andere Schrifte het sech d Olga Meyer e Name als Autorin vo Jugendbüecher gmacht. Derzue ane het si als Journalischtin gschaffet, so öpe für die Schwiizerischi Lehrerinne-Zytig. Ane 1959 het si dr Schwiizerisch Jugendbuechprys – als erschti vo dere Reie überhaupt – übercho und zwöimol – 1945 und 1956 – dr Prys vo dr Schwiizerische Schillerstiftig. Anneli. Erlebnisse eines kleinen Landmädchens. 1919. Der kleine Mock. Aus dem Leben eines Stadtbübleins. 1925. Anneli kämpft um Sonne und Freiheit. 1927. Katrinchens Hasenpantöffelchen: Erzählung für die Kleinen. Useggää vom Schwiizerische Jugendschriftewärch 1932.