rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Bernhardt isch ein dütsche Familienname. Adelheid Bernhardt (1854–1915), e dütschi Schriftstellere, Schauspiilere und Reschissöörin Arthur Henrique Bernhardt (* 1982), e brasilianische Fuessballspiiler Christian Bernhardt (* 1964) e dütsche Schriftsteller Clyde Bernhardt (1905–1986), en amerikanische Jazz-Posaunist und Bandleader Curtis Bernhardt (1899–1981), e dütsch-amerikanische Reschissöör Franz-Alexander Bernhardt (* 1951), e dütsche Landespolitiker (Hamburg) (CDU) Georg Bernhardt (1892–1964), e dütsche Schachkomponist Hans Bernhardt (1906–1940), e dütsche Bahnvelofaarer Horst Bernhardt (* 1951), e dütsche Bobfaarer Jacqueline Bernhardt (* 1977), e dütschi Landespolitikerin (Die Linke) Johannes Bernhardt (1897–1980), e Generalverdräter vo Mannesmann in Spanisch-Marokko Josef Bernhardt (* 1960), en östriichische Künstler Jürgen Bernhardt (* 1938), e dütsche Physiker und Straaleschutzexpärte Karl-Heinz Bernhardt (1927–2004), e dütsche Theolog und Orientalist Markus Bernhardt (* 1959), e Brofässer für Gschichtsdidaktik an dr Pedagogische Hochschuel Freiburg Oliver Bernhardt (* 1976), e dütsche Iishockispiiler Oskar Ernst Bernhardt (1875–1941; Abd-ru-shin), dr dütsch Gründer vo dr Gralsbewegig Otto Bernhardt (* 1942), e dütsche Politiker (CDU) Rainer Bernhardt (* 1942), e dütsche Althistoriker Reinhold Bernhardt (* 1957), e dütsche Theolog Rüdiger Bernhardt (* 1940), e dütsche Germanist, Publizist und Autor; Professor vo Germanistik an dr Universität Halle Rudolf Bernhardt (* 1925), e dütsche Völkerrächtler Sarah Bernhardt (1844–1923), e französischi Schauspiilere Vipa Bernhardt (* 1982),
Glücksspiil, mänggisch au as Hazardspiil (vo französisch hasard, dt. Zuefall, abgläitet vo arabisch az-zahr, dr Meerzaal vo Spiilwürfel bezäichnet, si Spiil, wo dr Verlauf von ene maassgääblig vom Zuefall bestimmt isch. In rächtliger Hiisicht si Glücksspiil Spiil um Vermöögenswärt, wo dr Gwünn und Verlust bin ene usschliesslig oder vorwiegend vom Zuefall abhänge und nit vom Gschick oder de Entschäidige vo de Spiiler. E Hufe Lüt wärde spiilsüchtig, wil si äntwäder Verlust wider wäi iispiile oder noch eme Gwünn gradzue gierig wärde. Bi de mäiste pathologische Spiiler lööst e hooche Gwünn, wo dr Spiiler früe ghaa het, d Sucht us. Si chönne e groosse Däil vo iirem Iikomme verspiile oder verschulde sich sogar, zum ihri Sucht finanziere. Wil wäge däm vilmol ganzi Familie in Existänznööt groote si, git s hützudags e Hufe Sälbsthilfgrubbe für Spiilsüchtigi und in gwüsse Länder muess dr Betriiber vom ene Kasino iigrife, wenn er merkt, ass öbber us Sucht und nid us Vergnüege spiilt. Au wenn es sich bi dr Spiilsucht um e Chrankhet handlet, wo mä muess ärnst nee, si iiri volkswirtschaftlige Uswirkige immer no seer vil chliiner as d Woolfaartschoste, wo dur e Alkohol- und Tubakmissbruuch entstönde. Martin Bahr: Glücks- und Gewinnspielrecht. Eine Einführung in
Morphin, in dr Umgangssprooch hüfig Morphium, isch e Haupt-Alkaloid vom Opium und ghöört zu de Opiate bzw. Opioide. Es wird in dr Medizin as äins vo de sterkste bekannte natüürlige Schmärzmiddel (Analgetikum) iigsetzt. Es isch s erste Alkaloid, wo in Reinform isoliert worden isch. S Morphin wird us Opium, d. h. us em drochnete Milchsaft vom Schloofmoon (Papaver somniferum), gwunne. D Totalsynthese isch düür und liiferet nume chliini Usbütene – bi dr Fuchs-Synthese si s öbbe 10 %. D Usgangsstoff drfür si Phenylalanin und 4-Hydroxyphenyl-acetaldehyd. S Norcoclaurin isch e wichdigs Zwüschebrodukt. Über Reticulin wärde denn d Morphinan-Alkaloid bildet, wo s Morphin drzue ghöört. Au Süüger chönne Morphin enzymatisch us L-Tyrosin und L-Dopa ufbaue. Morphin wird zur Behandlig vo starke und sterkste Schmärze verwändet. Es git s in dr Form vo Retard-Kapsle und -Dablette, Bruusedablette, Dropfe, Retard-Granulat, Zäpfli, Pflaster und Injekzioonslöösige.
Gréivemaacher isch aini vu dr 105 Gmaine z Luxeburg. Zue Gréivemaacher ghere näbe dr Ortschaft Gréiwemaacher d Ortsdail Gréiwemaacherbierg (Grevenmacherberg), Manternacherbierg (Manternacherberg) un Potaaschbierg (Potaschberg). Gréivemaacher lyt am linke Stade vu dr Mosel an dr Gränz zue Dytschland. Zwische Gréiwemaacher un dr dytsche Gmai Wellen het s e Staustufe. Gréivemaacher isch dr Verwaltigssitz vum Kanton Gréivemaacher im Distrikt Gréivemaacher. Dr Burgermaischter vu Gréivemaacher isch dr Robert Stahl (DP). Scheffe sin dr Jacques Haas un dr René Sertznig. Gwehlt wird iber e Proporzwahl. Gréivemaacher isch zum erschte Mol gnännt wore anne anne 634 as Machara (902: Machara, 973: Maceria, 1052: Machera, 1084: Macheram (acc.), 1224: Macre). Dr luxeburgisch Dialäkt vu Gréivemaacher ghert zum Moselfränkisch. Spiilchartemueum Jean-Dieudonné Druckmuseum Schmätterlingsgarte Dekanatschilche Sankt Laurentius (18. Jh.) Kräizkapell s alt Rothuus Chilche St. Laurentius Schmätterlingsgarte Mosel-Staustufe Aubière, Frankrych Rob Krier (* 1938), Architäkt Joseph Lortz (1887–1975), Chilchehischtoriker un Theolog Hélène Sertznig (* 1990), Fueßballspileri Commons: Grevenmacher – Sammlig vo Multimediadateie www.grevenmacher.lu Normdate: GND: 4384805-9 | LCCN: nb2012004136 | SUDOC/IdRef: 18124912X | VIAF: 243166890
Groussbus isch aini vu dr 105 Gmaine z Luxeburg. Zue Groussbus ghere d Ortschafte Dellen, Gréiwels (Grevels, friejer au Nei-Brasilien gnännt), Groussbus un Léierhaff (Lehrhof). Groussbus ghert zum Kanton Réiden im Distrikt Dikrech. Dr Burgermaischter vu Groussbus isch dr Nico Simon. Scheffe sin dr Armand Olinger un dr Tom Eyschen. Gwehlt wird iber e Majorzwahl. Dellen isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1128 as Della. Anne 1828 het dr domolig brasilianisch Chaiser Dom Pedro I. bschlosse, kaini europäische Yywanderer me in s Land z loo. E Gruppe vu rund 100 Luxeburger, wu aigetli hän welle uf Brasilie uuswandere un wu ihre ganze Bsitz verchauft ghaa hän un z Bremen nit hän derfe uusraise, sin zruck uf Luxeburg chuu un hän derno vu dr Luxeburger Regierig Land bi Groussbus iberchuu. Do hän si derno d Ortschaft Gréiwels, aafangs au Nei-Brasilien gnännt, grindet, wu hite zue dr Gmai Wal ghert, nume ai Huus ghert zue Groussbus. Dr luxeburgisch Dialäkt vu Groussbus ghert zum Moselfränkisch. Chilche Groussbus Chilche Dellen Chilche Dellen Hof, Mierscherstrooss 12 Hof, Mierscherstrooss 6 De Précoce, d Vorschuel z Dellen Commons: Grosbous – Sammlig vo Multimediadateie www.groussbus.lu Normdate: VIAF: 146395628
De Hans Kaufmann (* 6. Februar 1942; † 13. Oktober 2007 z Lengg; Chörtsu: K) esch e Schwiizr Schurnalischd o Verbandsfunktionär gsi. De Kaufmann isch fo 1968 bes 1971 Redakter bir Nöiä Bärnr Ziitig gsi u nächär bes 1987 bim Bärner Bund. Wärenddere Ziit ischr „äng med em Schdatpresidänt Reynold Tschäppät vertrout“ gse. Ab 1987 hed er bir Bärnr Ziitig dr Breich „Lokaus“ gleited u esch ir Redakzioonsleitig gsi. 1993 hedne dr Sämi Schmid zom Presidänt fom Inträssivrband Bärnr KMU zom Informazioonsbeufträite u zom politischä Sachbearbeitr fom Vrband gmachd; döten ischr underandräm Schefredakder for Ziitschrefd Bärnr KMU gse. Är esch bire Wandrig am ne Härzversage gschdorbe. Em Choufme si Nachfouger bim Bärner KMU isch dr Hubert Wili gsi. Hans Kaufmann: Us Fäler nüd glert. (Site cha nüme abgrüeft wärde; Suche im Webarchiv)[1] [2] Vorlage:Toter Link/www.bernerkmu.ch Editorial. Im: Berner KMU. Nr. 12, 2002, S. 3. Mid eme Foti fom Hans Kaufmann. Hans Kaufmann gestorben. In: Der Bund. 16. Oktober 2007, S. 25. Hans Kaufmann ist tot. Nooruef. In: Bärner Zitig. 16. Oktober 2007, S. 34. Christian Werder / Andreas Zurbuchen: Der Populärste Berner Stadtpräsident: Reynold Tschäppät, Übervater. In: Bärner Ziitig. 26. Novämbr 2004, S. 25. Zitat: „«Me hed emmer wunderbar mid
Dr Paul Gustave Doré (* 6. Januar 1832 z Stroossburg; † 23. Januar 1883 z Baris) isch e franzöösischer Mooler und Grafiker gsii, wo sich vor allem as Illustrator e Naame gmacht het. Im Doré si Begaabig as Zäichner isch scho ufgfalle, won er no Schüeler gsii isch. Er het au won er erst sibni gsi isch aagfange meerer Instrumänt afo spiile. Uf dr Giige isch er virtuoos worde. Mit nüüni het er zum erste Mol en Illustrazioon vom Dante Alighieri siiner Göttlige Komödie gmacht. Mit drizääni isch er uf Baris gange und het zwäi Joor druf 1847 as Illustrator bim Journal pour rire gschafft. Im gliiche Joor isch au siini ersti Arbet, Die Abenteuer des Herkules, im Pariser Verlag Aubert veröffentligt worde. 1853 het er Illustrazioone für d Wärk vom Lord Byron gmacht, spööter Bilder für en änglischi Bible, und 1863 370 Illustrazioone für die franzöösischi Usgoob vom Miguel de Cervantes sim Don Quijote. D Bibelillustrazioone häi dr Doré z Ängland bekannt gmacht und er het dr Ufdraag überchoo e Bordret vo London z zäichne. 1872 isch s Buech London: A Pilgrimage erschiine mit 180 Stich. S Buech isch drfüür kritisiert worde, ass si Fokus uf d Armekwardier grichdet
Hiefenech isch aini vu dr 105 Gmaine z Luxeburg. Zue Hiefenech ghere d Ortschafte Hiefenech (Heffingen), Reiland (Reuland) un Schierbaach. Derzue chemme no die Wyler un Hef Beezebierg, Furels, Hiefenecher Millen, Reilandermillen, Supp, Schierfemillen, Schierfenhaff un Steebur Hiefenech ghert zum Kanton Miersch im Distrikt Lëtzebuerg. Dr Burgermaischter vu Hiefenech isch dr Guy Schiltz. Scheffe sin dr Georges Sins un dr John Cloos. Gwehlt wird iber e Majorzwahl. Hiefenech isch zum erschte Mol gnännt wore anne anne 953 as Hauechingas (973: Hauechingas, 1030: Henehingen, 1037: Houechingen, 1037: Heneginchen). Dr luxeburgisch Dialäkt vu Hiefenech ghert zum Moselfränkisch. Chilche Hiefenech Chilche Reiland Commons: Heffingen – Sammlig vo Multimediadateie www.heffingen.lu Normdate: GND: 4139039-8 | VIAF: 248131183
Friedrich I. ausm Gschlecht von de Schdaufr, gnannt Barbarossa (* um 1122; † 10. Juni 1190 im Fluss Saleph in dr näe von Seleucia) war von 1147 o bis 1152 als Friedrich III. Herzog von Schwauba, von 1152 bis 1190 remisch-deitscher Kenig ond von 1155 bis zua seim Doad remisch-deitscher Kaiser. Friedrich I. Barbarossa (idalienisch fer „Roadbart“) isch om 1122 – wahrscheins en Hagenau – als Ked von Judit von Bayern ond Friedrich II. gebora wora. Am 4. März ischer in dr Folge voma Ousgleich onderschielicher Interessa dr daitsche Fürschda von deselbige zom remisch-daischa Kenig gwält wora. D Welfa ham fer ihra Schtimme z Herzogtum Bayern, d Markgrafschaft Tuszien, z Fürschtentum Sardinien ond weidere Güdr en Aussichd gschdellt griad, wohingega d Zähringer dia Stellvertdredung vom Kenig in Burgund ond dr Provence verschprocha wora isch. Scho am neinda Merz ischer dann in dr Aachner Pfalzkabelle zom Kenig greant wora. Im Herbscht 1154 isch Friedrich über dr Brenner nach Italien zoga, woer sich am 18. Juni 1055 in Rom von Babscht Hadrian hat zom Kaiser greana lassa. Nach dr Kaisergreanung ischs abr scho bald zu ama Zerwürfnis zwischa iham ond am Babscht komma, weil Rainald von Dassel imma Bäbschdlicha schreiba dr Begriff
Dr Valentin Louis Georges Eugène Marcel Proust [pru:st], (* 10. Juli 1871 z Auteuil; † 18. Novämber 1922 z Bariis) isch e franzöösische Schriftsteller und Kritiker gsi. Dr Proust isch am 10. Juli 1871 z Auteuil uf d Wält choo. Si Vater isch dr katholisch Arzt Adrien Proust, si Mueter die jüüdischi Jeanne Weil gsi. Dr Proust isch katholisch dauft worde. Am 24. Mai 1873 isch si Brueder Robert uf d Wält choo. Vom Oktober 1882 aa isch dr Proust uf s Lycée Condorcet gange, dört het er dr Jacques Bizet, dr Daniel Halévy und dr Robert Dreyfus kennegleert. Noch em Lycée isch er 1889 freiwillig zum Milidäär bi dr Infanterii. Dört het er d Bekanntschaft vom Robert de Billy gmacht. Vo 1894 bis 1896 het er mit em Komponist Reynaldo Hahn e Liebesbeziehig ghaa. Im Juni 1896 isch im Proust sis erste Buech, Les plaisirs et les jours, erschiine. Im Joor druf het er e Duell mit em Kritiker Jean Lorrain usgfochte, wil dä e doppeldüütigi Bemerkig über si Buech gmacht het. Denn het er im John Ruskin siini The Bible of Amiens afo übersetze, wo aber erst 1904 uusechoo isch. In deere Zit si si Vater (1903) und
Heischent isch e ehmolig Gmai z Luxeburg. Zum 1. Jänner 2012 het si sich mit dr Gmaine Esch-Sauer un Néngsen zue aire Gmai mit em Name Esch-Sauer zämmegschlosse. Zue dr Gmai Heischent hän d Ortschafte Dierbech (Dirbach), Eschduerf (Eschdorf), Heischent, Heischtergronn (Heiderscheidergrund), Hierheck, Merscheet (Merscheid), Réngel (Ringel) un Toodler (Tadler) ghert. Heischent het zum Kanton Wolz im Distrikt Dikrech ghert. Dr Burgermaischter vu Heischent isch bis 2011 dr Robert Everling gsii. Scheffe sin dr Jules Turpel un dr Marc Binsfeld gsii. Gwehlt woren isch iber e Majorzwahl. Toodler isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1148 as Tatemlar. Dr luxeburgisch Dialäkt vu Heischent ghert zum Moselfränkisch. D Sauer bi Heischtergronn Hierheck Commons: Heiderscheid – Sammlig vo Multimediadateie www.heiderscheid.lu
Hengescht, im lokale Dialäkt Hengischt isch e ehmolig Gmai z Luxeburg. Zum 5. Dezämber 2011 het si sich mit dr Gmaine Klierf un Munzen zue aire Gmai mit em Name Klierf zämmegschlosse. Zue Hengescht hän d Ortschafte Fëschbech (Fischbach), Grandsen (Grindhausen), Hengescht (Heinerscheid), Hëpperdang (Hupperdange), Kaalber (Kalborn) un Léiler (Lieler) ghert, derzue no d die Wyler, Hef un Miiline: Fossenhaff (Fossenhof), Kéisfuert (Kaesfurt), Kaalber Millen (Kalborn-Mühle ), Lausduer (Lausdorn) un Tëntesmillen (Tintesmühle). Hengescht lyt im nordeschtlige Éislek (Ösling), dr luxebvurgische Ardenne, zmittsen im Naturpark Our uf re Hechi zwische 276 m un 542 m iber NN. Hengescht het zum Kanton Klierf im Distrikt Dikrech ghert. Dr Burgermaischter vu Hengescht isch bis Dezämber 2011 dr Raymond Thielen gsii. Scheffe sin dr Théo Blasen un d Aline Schroeder-Kreins gsii. Gwehlt woren isch iber e Majorzwahl. Uf em Baan vu dr ehmolige Gmai Hengescht het s e Windpark mit insgsamt elf Windchraftaalage: 3 Windchraftaalage bi Léiler 3 Windchraftaalage bi Hengescht 5 Windchraftaalage bi Fëschbech Dr luxeburgisch Dialäkt vu Hengescht ghert zum Moselfränkisch. Fëschbech Grandsen Wasserdurm z Hengescht Kaalber Chilche z Kaalber Alti Schuel z Kaalber Léiler Alti Schuel z Léiler Kaalber Millen (Alti Miili) Restaurant z Lausduer Tëntesmillen Commons: Heinerscheid – Sammlig vo
Hesper isch aini vu dr 105 Gmaine z Luxeburg. Zue Hesper ghere d Ortschafte Alzeng (Alzingen), Fenteng (Fentange), Hesper, Houwald (Howald) un Izeg (Itzig). Derzue cheme no die Wyler un Hef: Gantebeensmillen, Izegerstee un Sandweiler-Gare. Hesper gränzt im Sidweschte diräkt an d Hauptstadt Luxeburg, im Oschte an Konter un im Side an Réiser un Weiler Zum Tur. Hesper ghert zum Kanton Lëtzebuerg im Distrikt Lëtzebuerg. Dr Burgermaischter vu Hesper isch dr Marc Lies (CSV). Scheffe sin dr Ali Thull (DP), dr Théo Zeimes (CSV) un dr Claude Lamberty (DP). Gwehlt wird iber e Proporzwahl. Hesper isch zum erschte Mol gnännt wore anne anne 867/68 as Hasmaringa marca (1145: Hespringes). Dr luxeburgisch Dialäkt vu Hesper ghert zum Moselfränkisch. Burgruine, im 11. Jh. böue vu dr Herre vu Ruedemaacher, anne 1481 gschlyft, derno wider ufböue un anne 1679 ändgiltig zerstert vu dr Franzose. Chilche Hesper Chilche Izeg Chilche Alzeng Rothuus Chilche Izeg Chilche Alzeng Commons: Hesperange – Sammlig vo Multimediadateie www.hesperange.lu Normdate: GND: 4372865-0 | SUDOC/IdRef: 172672430 | VIAF: 1497148574300424430000
Der kleine Maulwurf (Di chlai Schäärmuus, tschechisch Krtek „Schäärmuus“ bzw. Krteček „Schäärmyysli“) isch d Figur vun ere tschechischi Zaichetrickserie. Si isch anne 1957 vum Prager Zaichner Zdeněk Miler gschaffe wore. Dr Miler het fir e Film iber d Flagsverarbaitig noch ere Zaichetrickfigur gsuecht un sei noch ere Legänd iner e Schäärmuushuffe gstolperet. Eso isch dr Wie der Maulwurf zu seinen Hosen kam entstande, wu dr Miler dr Silbrig Leeb z Venedig dermit gwunne het. Di beschte Kamraade vu dr Schäärmuus sin dr Haas, dr Iigel un d Muus. In dr Film wird em Lääbe in dr Natur au d Umwält in dr Stadt gegenibergstellt, un em naiv-chindlige Lääbe vu dr Dierer dr Alldaag vu dr Mänsche. Aafangs het d Schäärmuus au no gschwätzt, speeter nimi ass er iberaal uf dr Wält verstande wird. Syter anne 1963 isch d Schäärmuus reegelmääßig im tschechoslowakische bzw. speeter tschechische Fäärnseh z sähne gsii. Är isch dert dr Star vum tschechische Sandmännli gsii, em Večerníček. In insgsamt 80 Länder isch di chlai Schäärmuus zum Erfolg woore. Z Weschtdytschland isch d Figur bekannt wore dur Die Sendung mit der Maus. In ere Videoedition het er zem Dail unter dr Namme „Pauli“ drait. D Musik isch vum
Mongolfieere isch dr Naame vom erste Häissluftballoon. Dr Naame chunnt vo siine Erfinder Joseph Michel und Jacques Etienne Montgolfier. Die ersti Mongolfieere isch e chuugeläänlige Sack us Liine gsi mit eme Durchmässer vo 12 m. Im Innere het s e dünni Bapiirschicht gha, und e Netz us Schnuer isch ums Ganze umegspannt gsi und het s in Form ghalte. Am 4. Juni 1783 häi sä d Brüeder Montgolfier de Lüt in iirer Heimetstadt Annonay vorgfüert. Zu deere Zit het mä no dänkt, ass dr Ballon wägen em Rauch wurd ufstiige. Mä het Strauballe und Wulle verbrennt und dr Balloonsack mit Rauch gfüllt und dä het denn afo schwääbe. Denn si d Säili, won er draa aabunde gsi isch, abgmacht worde und dr Balloon isch bis fast uf e Hööchi vo 2000 m uufegflooge und isch öbbe 2 km wit gschwäbt, bevoor er uf e Boode gsunke isch. D Noochricht vo dr „erostatische Maschiine“ het sich gschnäll in ganz Frankriich verbräitet. Denn het dr Brofässer Jacques Alexandre Charles dr ersti Gasballoon, dr „Globe“, lo ufstiige und denn isch s nume no e Froog vo dr Zit gsi, bis dass die erste Bassaschier mitgflooge si. Am 19. Septämber 1783 het e Montgolfieere
D Marie Antoinette (* 2. Novämber 1755 z Wien; † 16. Oktober 1793 z Bariis) isch as Maria Antonia Josepha Johanna Erzherzogin vo Östriich und Prinzässin vo Ungarn, Böhme, dr Toskana usw. bekannt und het us em Huus Habsburg-Lothringe gstammt. Si het dr franzöösisch Droonfolger Louis XVI. ghürootet, isch zerst Dauphine und spööter Königin vo Frankriich und Navarra worde. Si gältet as äini vo de farbevollste Figuure währed dr Franzöösische Revoluzioon. Dr bekannt Spruch, wo in de 1780er Joor as Grücht in Umlauf choo isch und d Härzloosikäit vo dr franzöösische Monarchii hätt sölle bewiise: «Wenn si käi Broot häi, sölle si doch Chueche ässe» stammt aber nit vo iire sondern vom Jean-Jacques Rousseau. Nüün Mönet nochdäm iir Maa hiigrichdet worden isch, het Giliotine au iirem Lääbe en Ändi gmacht. Evelyne Lever: Marie Antoinette. Die Biographie. Patmos, 2004, ISBN 3-491-96126-2. Antonia Fraser: Marie Antoinette. DVA, München 2006, ISBN 3-421-04267-5. Konrad Fuchs: Marie Antoinette. In: Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon (BBKL). Band 24, Nordhausen 2005, ISBN 3-88309-247-9, Sp. 1046-1048. Vincent Cronin: Ludwig XVI. und Marie-Antoinette. Eine Biographie. List, Berlin 2005, ISBN 3-548-60591-5. Joan Haslip: Marie Antoinette. Ein tragisches Leben in stürmischen Zeiten. Piper, München 2005, ISBN 3-492-24573-0. Franz Herre: Marie Antoinette. Vom Königsthron zum
Dch Hansueli Christen (* 2. Februar 1917; † 11. Jänner 2003; bekannt als –sten) isch e Schuchnalischd und Satirikch gsi, wo mit dch Schdat und dch Regioon Baasl vchbunde gsi isch. Dch Kristen isch Mitachbäitech bi dch Nationaal-Zitig gsii und isch bekannt worde duur sini „Märtbricht“ in dch Baslch Ziitig. D Stadt Baasl isch äins vo siine Süsche gsi. Oobedrii het er langi Zyt für e Näbelspalter gschafft und im Alter no em Schwizer Radio DRS Kurzbyträg gliiferet. Mit em Ludwig Bernauer und em Peter Pee het dr Kristen s Buech Basel uusegee, wo 1970 bim Pharos Verlag Hansrudolf Schwabe erschiine isch, und 1986 het er mit em Nicolas Crispini Basel: gestern und heute aus dem gleichen Blickwinkel gschriibe. Au yber s Koche het ech Büechech veröffentligt. E baach von ene si Wein muss hinein: Koche mit -sten (1969), Im Kochtopf quer durchs Mittelmeer: südliche Ferienküche (1974) und Das Kochbuch aus der Schweiz (1987). Dr Kristen het 1991 dur de ehemolig Regierigsrot Arnold Schneider de «Ehrespalebärglemer» verliehe biko. Dä Prys wird Persenligkaite zuegsproche, wo d Stadt Baasl über ihri Gränze uuse bikannt gmacht hänn. Hanns Ulrich Christen; Maya Pauletto. Hanns U. Christen -sten ... und d'Fraue. 1963 Bild (Site cha
D Menascherii isch e historischi Form vo dr Dierhaltig, dr Vorlöifer vom zoologische Garde, wo sich erst im Lauf vom 19. Joorhundert entwicklet het. Dr Begriff Menascherii chunnt us em Franzöösische. Er isch e Leenwort us em Wortschatz vo de Buure und isch sit em 17. Joorhundert as Bezäichnig für e hööfischi Dierhaltig beläit. D Encyclopédie Méthodique vo 1782 definiert Menascherii as „établissement de luxe et de curiosité“. Erst spööter het mä dr Begriff au für Wanderusstellige (Wandermenascherii) brucht, wo durs Land zooge si und uf Joormärt gastiert häi. Annelore Rieke–Müller, Lothar Dittrich: Der Löwe brüllt nebenan. Die Gründung Zoologischer Gärten im deutschsprachigen Raum 1833–1869. Böhlau Verlag, Köln u. a. 1998, ISBN 3-412-00798-6. Eric Baratay, Elisabeth Hardouin–Fougier: Zoo. Von der Menagerie zum Tierpark. Verlag Klaus Wagenbach, Berlin 2000, ISBN 3-803-13604-0. (Us em Franzöösische; dr franzöösisch Originalditel: Zoos) Mitchell G. Ash, Lothar Dittrich (Hrsg.): Menagerie des Kaisers – Zoo der Wiener. 250 Jahre Tiergarten Schönbrunn. Pichler, Wien 2002, ISBN 3-85431-269-5. Daniel Hahn: The Tower Menagerie. Being the amazing true story of the Royal collection of wild and ferocious beasts. Simon & Schuster, London 2003, ISBN 0-7432-2081-1. (Englisch) Tiergarten Schönbrunn Panorama-Rundgang über die Pfaueninsel Stiftung preußische Schlösser und Gärten - Pfaueninsel La
E Joormärt oder Mäss isch e meerdäägige Märt, wo vilmol scho sit em Middelalter äimol im Joor in ere Stadt stattfindet und Lüt us dr ganze Umgääbig aazieet. Gwüssi Stedt wie zum Bischbil Basel häi e köönigligi Erlaubnis überchoo, mee as äi Mäss im Joor abzhalte. Hüte wird d Bezäichnig au für anderi Märt brucht, wo nid ständig si, hüfig für Volksfest. Äine vo de Gründ dodrfür isch, ass bi Mässe s Ustelle und Verchaufe vo Brodukt über d Zit weeniger wichdig worden isch und d Vergnüegigskomponänte zuegnoo het. Mässe wärde vilmol an eme Chillefiirdig ghalte oder eme Festdaag vom ene Häilige, wo vor Ort stark vereert wird, so wie zum Bischbil Oostere-, Pfingst-, oder Wienachtsmärt bzw. s Annafest. Veräinzelt git es au hüte no saison- oder broduktbedingte Joormärt, so wie zum Bischbil Herbstmässe und Holz-, Ross- oder Wii-Märt. Basler Herbstmäss Mustermäss Basel Florian Dering: Volksbelustigungen. Eine bildreiche Kulturgeschichte von den Fahr-, Belustigungs- und Geschicklichkeitsgeschäften der Schausteller vom achtzehnten Jahrhundert bis zur Gegenwart. Nördlingen 1986, ISBN 3-89190-005-8 Alfred Lehmann: Zwischen Schaubuden und Karussells. Ein Spaziergang über Jahrmärkte und Volksfeste. Schöps, Frankfurt am Main 1952. Sacha-Roger Szabo: Rausch und Rummel. Attraktionen auf Jahrmärkten und in Vergnügungsparks. Eine soziologische Kulturgeschichte. Bielefeld 2006.
Dr Victorien Sardou (* 5. Septämber 1831 z Bariis; † 8. Novämber 1908 z Bariis) isch e franzöösische Dramatiker gsi. Für verschidnigi Bariiser Theater het dr Sardou e Hufe historischi Draamene, Komödie und Libretti für Opere und Operette gschriibe. Er het under anderem für e Camille Saint-Saëns und Jacques Offenbach gschafft. Mä het em immer wider dr Vorwurf vom Blagiaat gmacht. 1877 isch er Mitgliid vo dr Académie française worde. Vo dr gröösste Bedütig us hütiger Sicht isch si Drama La Tosca us em Joor 1887. Dr italiänischi Komponist Giacomo Puccini het scho 1889 draa dänkt, us em Sardou sim Drama en Opere z mache. Aber erst 1898 hät sich dr Puccini und dr Sardou z Bariis droffe. Zämme mit de Librettiste Giuseppe Giacosa und Luigi Illica het dr Puccini d Opere Tosca gschriibe, wo am 14. Januar 1900 z Rom urufgfüert worde isch. La Tosca Madame Sans-Gene Giacomo Puccini (Komponist), Kurt Pahlen (Hrsg.): Tosca. Textbuch italienisch-deutsch (Opern der Welt). Atlantis-Musikverlag, Mainz 2001, ISBN 3-254-08014-9. Commons: Victorien Sardou – Sammlig vo Multimediadateie Victorien Sardou im dütschsprochige Wikisource Kurzbiografi vu dr Académie française (franzesisch) Normdate: GND: 118794566 | LCCN: n79072967 | SUDOC/IdRef: 027122840 | SELIBR: 295453 | VIAF: 17229248