rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Hilika, au Hirika isch e neohethitische Staat im Tauros gsii, im Norde hets a Tabal grenzt und im Süüde a Hiyawa. De Name Hilika isch im altgriechische zo Kilikia wore, wo aber denn e vill gröösers Piet bizaichnet hett. Ane 858 het de Pihirisi vo Hilaku zäme mit anderne neohethitische Förste zonere antiassyrische Allianz ghört, wo geg de Assyrerkönig Salmanessar III. atretten isch, aber vo dem bisigt woren isch. Nöd vill spööter hett de Halparundiya vo Kurkuma Hilika aagriffe. An 645 isch de König Sandasarme vo de Kimmerier aagriffe wore, er hett drumm de Mugallu vo Tabal und de lydisch König Guggu (de Gyges) um Helff bette. Piḫirim (858 v. Chr.) Sanda-Šarme (645 v. Chr.)
Porte du Ried ìsch a frànzeescha Gmein ìm Arrondissement Colmar-Ribeauvillé (Kanton Colmer-2) ìm Owerelsàss (Haut-Rhin). Porte du Ried ìsch àm 1. Janner 2016 grìnda worra. Sa kummt vu dr Fusion vu da Gmeina Holzwihr un Riedweier. Vun 1871 bìs 1918 han d Derfer zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert. Dr Maire vu Porte du Ried ìsch dr Christian Durr. Porte du Ried gheert zum Kommünàlverbànd Colmar Agglomération. Dr elsassisch Dialekt vu Porte du Ried ghert zum Owerrhinàlemànnisch. Commons: Porte du Ried – Sammlig vo Multimediadateie Liste des maires au 25 avril 2014 (data.gouv.fr)
D`Wojwodina isch a Region im Norda va Serbien, wo va füf verschiidena Völker bewohnt wird. Die wichtigschta sind di Serba und di Ungarn. Vorm zwoata Weltkriag händ do oh viile Dütsche, die sognannta Donauschwoba glebt. Dia händ, wia die dütsche Armee noch Serbien ko isch, eifach ihre siiba Sacha packt und sind nach Dütschland ganga. Die Hauptstadt isch Novi Sad. Die Wojwodina isch oh im ehemaliga Jugoslawien ufgrund va da viila Völker a autonome Region gsi. Novi Sad Vršac Zitadele vo Petrovaradin Ledinci-See Srbobran Kanjiža Kikinda Matica srpska Serbisches Nationaltheater Ungare i de Wojwodina
Dr Peter Michael Tauber (* 22. Augschte 1974 z Frankfurt am Main) isch e dytsche Bolitiker (CDU). Är isch syt 2008 Bundesdagsabgordnete un vum 16. Dezämber 2013 bis zum 26. Februar 2018 Generalsekretär vu dr CDU gsii. Noch em Abitur 1994 am Grimmelshausen-Gymnasium z Gelnhausen het ab em Wintersemeschter 1994/1995 Mittleri un Neieri Gschicht, Germanischtik un Bolitikwisseschaft an dr Johann Wolfgang Goethe-Universität Frankfurt am Main studiert. Fir dr Wehrdienscht het er s Studium zytwys unterboche. Anne 2000 het er mit em akademische Grad Magister Artium abgschlosse. Vu 2000 bis 2001 isch dr Tauber wisseschaftlige Mitarbaiter im Sonderforschigsberaich/FK 435 „Wissenskultur und gesellschaftlicher Wandel“ vu dr Johann Wolfgang Goethe-Universitet Frankfurt am Main gsii. Vu 2001 bis 2003 isch er Landesgschäftsfierer vu dr Jungen Union Hessen un vu 2003 bis 2004 persenlige Referänt vu dr hessische Kultusminischteri un stellverdrättende Minischterbresidänti Karin Wolff gsii. Vu 2004 bis 2007 isch er Doktorand bim Lothar Gall am Historische Seminar vu dr Universitet Frankfurt am Main gsii, finanziert dur e Stipendium vu dr Hanns-Seidel-Stifti. Anne 2007 isch er promoviert wore mit ere Dissertation iber di gsellschaftli Stellig un ideologisch Funktionalisierig vum Sport im Dytsche Chaiserrych. Bis zue dr Bundesdagswahl isch er Prässesprächer vu dr Deutsche Vermögensberatung AG
S hoochdütsche Wort Erde stoot für: dr dritt Blaneet in unserem Sunnesüsteem dr dütsch Ditel vom sowjetische Stummfilm Земля (Semlja) us em Joor 1930 d Wält as s Konzept vom Irdische in ere filosofische Hiisicht d Ärdooberflechi en Elimänt in dr westlige Vier-Elimänt-Leer en Elimänt in dr chinesische Fümf-Elimänt-Leer in dr Elektrotechnik s elektrische Pozential vom läitfähige Ärdriich Erde stoot im witere Sinn für: Boode, dr oberst Däil vo dr Ärdkruste, wo vilmol beläbt isch Humus, Härd, s organische und mineralische Material, wo im Boode entstande isch Bluemenhärd, Pflanzsubstrat für Dopf- Balkon- und Gartepflanze 坤, au Das wo empfoot, s zwäite Zäiche vom I Ging Erde VS, en Ortschaft in dr Gmäind Conthey, Kanton Wallis, Schwiz Die Erde, e dütschi geografischi Fachzitschrift
Spachbi (frz. Spechbach, dt. Spechbach) ìsch a frànzeescha Gmein ìm Arrondissement Altkirch (Kanton Àltkìrech) ìm Owerelsàss (Haut-Rhin). Spachbi ìsch àm 1. Janner 2016 grìnda worra. Sa kummt vu dr Fusion vu da Gmeina Owerspachbi un Nìderspachbi. Dia Fusion ìsch àm 28. Oktower 2015 gwählt worra. Dr Maire vu Spachbi ìsch dr dr Paul Stoffel. Spachbi gheert zum Kommünàlverbànd Sundgau. Dr elsassisch Dialekt vu Spachbi ghert zum Owerrhinàlemànnisch. Kìrch St. Augustin Kìrch St. Augustin Commons: Spechbach (Haut-Rhin) – Sammlig vo Multimediadateie Offiziell Websitt „spechbach.info“ (fr) « La fusion, je suis pour, mais… », ìn dr Zittung L'ALSACE, àm 25.09.2015 (fr) Liste des maires au 25 avril 2014 (data.gouv.fr) Un seul Spechbach au lieu de deux, ìn dr Zittung L'ALSACE, àm 28.10.2015 (fr)
D Ärdooberflechi isch d Gränzflechi zwüsche dr feste Ärdkruste, wo d Bööde umfasst und d Gwässer uf dr äinte Site und dr Atmosfääre uf dr andere. Mä däilt sä noch verschiidene Kriterie ii in Hemisfääre (vo griechisch ἥμισυς hemisys ‚halb‘ und σφαῖρα sfaira ‚Chuugele‘), also in Halbchuugele, das häisst in Helftene vo dr Ärdooberflechi. D Hööchene vom Gländ uf dr Ärdooberflechi wärde uf dr middler Meeresspiegel bezooge. Die Niwooflechi – s Geoid – het fast genau d Form vom ene Ellipsoid und en Ooberflechi vo 510 Millioone km². Doo drvo si 71 % d Flechi vo de Meer, dr Räst vo Land. Dr Umfang bim Ekwator isch wäge dr Zentrifugalchraft vo dr Rotazion 40'075,017 km grooss, 67,154 km bzw. um 0,17 % gröösser as dr Umfang dur d Pol, wo 40'007,863 km grooss isch (bezooge uf s geodätische Referänzellipsoid vo 1980). Dr Poldurchmässer isch 12'713,504 km grooss, 42,816 km bzw. um 0,34 % chliiner as dr Ekwatordurchmässer, 12'756,320 km misst (bezooge uf s Referänzellipsoid; d Zaale si in dr Wirkligkäit e chli andersch). Wäge dene Underschiid im Umfang git s kä Bärg wo äidütig dr höggst uf dr Ärde isch. Wemm mä vo dr Hööchi über em Meeresspiegel usgoot, isch
Mit em Begriff Wält bezäichnet mä alles, was isch. Er beziet sich nit uf Äinzelfenomeen, sondern uf d Totalidäät. Das Ganze vom Vile in Äim, in ere Wält, cha ufgfasst wärde as d Gsamthäit vo de bezogene Objekt und als Ganzes vo de däilte Beziejige. In sinere witiste Usleegig umfasst dr Begriff d Gsamthäit vom füsikalische Uniwersum bzw. vom Wältall und allem was din existiert. Im ene iigschräggte Sinn bedütet Wält d Ärde. So mäint mä «überall uf dr Ärde», wemm mä «uf dr ganze Wält säit» und e Wältcharte isch nume e Charte vo dr Ärde. In dr Politik wird s Wort Wält verwändet, zum geografischi, wirtschaftligi oder kulturelli Gränze setze. Mä reedet zum Bischbil vo dr Alte Wält, dr Nöije Wält, vom ene Wältriich, von ere Erste, Zwäite, Dritte und Vierte Wält oder au von ere westlige oder ere islamische Wält. Christian Bermes: Welt als Thema der Philosophie. Vom metaphysischen zum natürlichen Weltbegriff. Meiner, Hamburg 2004, ISBN 3-7873-1665-5 . Philosophisches Wörterbuch. Uusegee vom Georgi Schischkoff. Kröner, Stuttgart 1991, ISBN 3-520-01322-3, S. 772. Karl Löwith: Der Weltbegriff der neuzeitlichen Philosophie. Winter, Heidelberg 1960. Theodor Litt: Mensch und Welt. Grundlinien einer Philosophie des Geistes. Federmann, München 1948. Commons: Wält –
D Sauska, älter au Sausa (z Ugarit: ṯuṯk), isch di hurritischi Liebes- und Chrieggöttin. De hurritisch Name bidüttet ‘Groossi’. D Sauska isch nebetem Wettergott Tessub di wichtigsti Gotthait vo de Hurriter gsii. Si isch d Schwöster vom Tessub und d Töchter vom Kumarbi. Si het meriri Biglaiterine, di zwoo wichtigste sind d Ninatta und d Kulitta. Si isch scho früe a di mesopotamischi Göttin Ištar vo Ninive aagliche woore. Im Mitanni-Riich und bi de Osthurriter isch si di wichtigsti Göttin gsii, bi de Westhurriter isch si zom Tail vo de Ḫebat zruggdrängt wore. Im hethitische Felshailigtum Yazılıkaya isch d Sauska i de männliche Götterprozession zäme mit de Ninatta und de Kulitta abbildet. Si werd immer mit zwee Flögel abbildet, wo us de Schultere wachset. Obwoll d Sauska uusdrüggli as e erotisch raizvolli Göttin bischribe werd, cha si as Chriegggöttin au männlich dargstellt were. I de neohethitische Zitt werd d Sauska witter vereert. Imene Relief us Arslantepe stoot si uf zwee Vögel und het wie i bronzezittliche Abbildige zwee Flögel. Volkert Haas: Geschichte der hethitischen Religion (= Handbuch der Orientalistik, Band 1,15). Brill, Leiden 1994, ISBN 978-9-004-09799-5. Piotr Taracha: Religions of Second Millennium Anatolia. Harrassowitz 2009. ISBN 978-3-447-05885-8
D Marwainzi („die Dunkle“) sind e luwischi Göttergruppe, wo de Gott Sanda biglaitet. Bi de Hethiter hend si Markuwaya und bi de Lydier Mariwda ghaisse. Die drai Näme chönnt uf uranatolisch *marguaya- ‘dunkel’ zruggfüert were. D Funktion vo dere Gruppe isch nöd bikannt. Si chömet zäme mitem Pestgott Iyarri Süüneopfer öber, demit e Pest im hethitische Heer en End nemi. I de neohethitische Zitt wered si zäme mitem Sanda dromm bette, e Graab z schütze. En anderi Inschrift us dere Zitt bizaichnet d Gotthait Nikarawa as „marwanisch“, so as die woll zo dere Gruppe ghöre törst. Di hethitische Markuwaya wered imene Ritual vom Schutzgott gnennt. Di lydische Mariwda werden zäme mit em Śãnta und de Kufaw dromm bete, e Grab z schütze. Alwin Kloekhorst: The Hittite Inherited Lexicon. S. 640, 650f. Volkert Haas: Geschichte der hethitischen Religion. HdO 1,15 (1994). S. 369 Manfred Hutter: Aspects of Luwian Religion. In: H. Craig Melchert (Hrsg.): The Luwians (= Handbuch der Orientalistik. Band 1,68). Brill, Leiden 2003, ISBN 90-04-13009-8, S. 228f. Alfonso Archi: The Heptad in Anatolia. In: Hethitica XVI, 21–24. Volkert Haas: Geschichte der hethitischen Religion (= Handbuch der Orientalistik, Band 1,15). Brill, Leiden 1994, ISBN 978-9-004-09799-5.
Nikarawa oder Nikaruha isch e luwischi Gotthait gsii. Si isch nume us hieroglypheluwische Inschrifte us de neohethitische Zitt bikannt. E Fluech inere Inschrift vom König Yarri vo Karkamis droot dodemit, as d Hünd vo de Gotthait Nikarawa de Chopf vomene Übeltääter fresse sölid. En andere Fluech innere Inschrift usem Land Tabal sprecht ebefalls Drooig uss, as d Gotthait Nikaruha de Übeltääter fresse söll. E dritti Inschrift nennt „Marwawannissa Nika […]“. Wenn de Name die Gotthait maint, denn ghört si zo de Marwainzi-Gotthaite. De Ignace Gelb het vorgschlage, as die Gotthait möglicherwiis mit de mesopotamische Hailgöttin Ninkarrak gliichgsetzt were chönn. Wie anderi Hailgotthaite us dere Region hett si Hünd. I. J. Gelb (1938): The Dogs of Nikarawas. In: The American Journal of Semitic Languages and Literatures 55(2), S. 200-203. Annick Payne: Iron Age Hieroglyphic Luwian Inscriptions. Society of Biblical Literature, Atlanta 2012, ISBN 978-1-58983-269-5.
De Sanda isch e luwische Gott, wo de Tood bringe cha und au chriegerischi Züüg hett, sini gnau Funktion isch aber nöd bikannt. Siin Name chunnt scho im 19. Jh. v. Chr. i luwische Personenäme us Kültepe vor und sin Kult isch no i de Röömerzitt i Chliiasie bilait. I de Bronzezitt isch er mitem babylonische Gott Marduk vergliche woore, doch werd er nume selte gnennt. Sini Biglaiter sind di „bluetige Annaruminzi“, e Göttergruppe wo Unhail bringt. I de neohethitische Zitt bringt er de Tood und werd vo de Marwainzi-Gotthaite („die Dunkle“) biglaitet. I de Antiki het er e wichtige Tempel i de kilikischie Stadt Tarsos ghaa, wo identisch isch mit de moderne gliichnamige Stadt i de Törggai. Er werd uf Münze dargstellt und isch mitem griechisch Gott Herakles vergliche wore. Er isch au z Lydie vereert wore und en Inschrift nennt en zäme mit de Göttin Kufav und de Mariwda, wo de luwische Marwainzi entspreched. Obwoll er offebar nöd grad en aagneme Gott gsii isch, sind dör ali Zitte döre, theophori Näme mit siim Name biliebt gsii. Volkert Haas: Geschichte der hethitischen Religion (= Handbuch der Orientalistik, Band 1,15). Brill, Leiden 1994, ISBN 978-9-004-09799-5.
Šaḥr und Šalim sind zwee ugaritischi Götter vo de Morge- und Oobedämmerig und au vom Morge- und Oobestern. Nochem ugaritische Mythos „D Geburt vo de schöne und gnädige Götter“ schlooft de Göttervatter Il mit zwoo Fraue, oder er versuechts emel, het aber Probleem, weler nöme de jüngst isch. Nocheme Ritual, wo Vögel bröötlet wered, ischer wider voll potent und zügt mit dene zwoo Frau zwee Söö, wo d Näme Šaḥr „Morgedämmerig“ und Šalim „Oobedämmerig“ öberchömed. Die wered ilm nˁmm wysmm „gnädigi und lieblichi Götter“ gnennt. Do s erst Attribut zum arabische Gott Monimos (arab. munˁim „gnäädig“) passt, werd agnoo, ass da Paar mit Götter Monimos und Azizos identisch sind und somit de Morge- und de Oobestern verkörperet. De Šalim werd alaii inere Götterliste a de letschte Stell gnennt. De letschti Platz ninnt s Brüederpaar au inere Schlangebeschwörig ii: meriri Gotthaite wered aagrueffe. Debii werd as Wonnort vo de jewilige Gotthait e wichtigi Kultstadt agge, bim Šaḥr und Šalim aber werd de Himmel als Wonnort gnennt. Im Alte Testament werd de Hēlēl ben Šaḥr „Glanzstern, Soo vo de Morgedämmerig“ gnennt, i de griechisch Bible isch de Uusdrugg dör Eosphoros „Morgestern“ und i de latiinisch Bible dör Lucifer öbersetzt wore. Er werd
De Monimos und Azizos sind zwee Götter und Biglaiter vom Sunegott Helios z Edessa gsii, enere Stadt i de hüttige Törggai zwöschet Euphrat und Tigris. De Chaiser Julian Apostata (360-363) hett öber de Sunekult vo Edessa gschribe und gsait, as de Monimos und de Azizos di ständige Biglaiter vom Helios saied und de Azizos i Prozessione em Helios vorusgöchi. Baid Götter bringed vill Sege uf d Erde. Nochem Jamblichus söll de Azizos de Ares und de Monimos de Hermes sii. Di zwee Götter sind offesichtlich vo de Araber entleent, denn Monimos (Μόνιμος) gitt Arabische muˁnim „gnädig“ und Azizos (῎Αζιζος) ˁaziz „starch“ wider. Obwoll di antike Quelle di beede Götter mit em Hermes und Ares, aso de Planete Merkur und Mars, gliichsetzid, werd agnoo, as si de Morge- und de Oobestern verkörperet, und zwoor de Azizos de Morgestern, wo de chriegerisch Aspekt vo de Venus as Vorchämpfer vom Taag verkörperi, und de Monimos de Oobestern, de lieblich Aspekt vo de Venus. De Azizos werd au i römische Inschrifte us Apulum i de Provinz Dakie gnennt, as deus Azizus bonus puer „Gott Azizus, guete Burscht“. I de Oase Palmyra isch er zäme mitem Arṣu vereert wore, den annt isch as e Kameelriiter
D Eos isch di griechisch Göttin vo de Morgerööti. D Röömer hend si mit de Aurora gliichgsetzt. D Eos isch d Töchter vom Titaanepaar Hyperion und Theia und d Schwöster vom Sunegott Helios und vo de Moogöttin Selene. Si werd as e höbschi Göttin bischribe, wo de Taag verchündt. I de Chunst werd si mit Flögel dargstellt. Si isch aini vo de wenige Göttine, wo Liebschafte mit Sterbliche iigoot und hett e Flair för höbschi jungi Mane, so de Jäger Orion, de Kleitos, de Kephalos und de Tithonos. I de letscht isch si ase verliebt, ass si de Zeus dromm bettet, aser eebig lebe taar. De Wunsch werd erfüllt. Well si aber vergesse hett ono eebigi Juged z verlange, werd er immer älter und foot immer mee a verschrumple. Im End werd er ine Zikade verwandlet. Vo emm hett si zwee Söö, de Emathion und de birüemti Memnon, wo im Troianische Chrieg uf de Sitte vo de Troianer chämpft. Ere Maa ist de Astraios und vo dem isch si d Muetter vo de Wind und vo de Sterne, nämmli de Nordwind Boreas, de Süüdwind Notos und de Westwind Zephyros und de Morgestern Eosphoros. D Eos isch en Erb us de
De Helios isch de griechisch Sunegott. D Röömer hend si mit em Sol gliichgsetzt. De Helios isch de Soo vom Titaanepaar Hyperion und Theia und de Brüeder vo de Moogöttin Selene und vo de Morgerööti Eos. Er faart jede Taag miteme Vierspänner öber de Himmel. Er werd miteme Straalechranz dargstell, hüüffig sinds sibe Zagge, wo die sibe Planete symbolisieret. Wo d Götter d Welt under sich uuftailt hend, hend si de Helios vergesse, wo underwegs mit sim Sunewage gsii isch. Em Oobed hends bimerkt und gmaint, si wöled nomol d Welt noi vertaile. De het aber gmaint, er heb vom Himmel obenabe en Insle gsie, wo ebe grad früsch usem Wasser uuftaucht isch und er sai zfrede, wener die öberchömm. Die Insle isch Rhodos gsii. Z Sparta isch de Berg Taleton im Pirg Taygetos em Helios gheiligt gsii. De Helios isch en Erb us de indogermanische Zitt (indogerm. *Seh2uelios m. „Sunegott“; Sanskrit: Sūryaḥ; Latiin: Sōl; Altnordisch: Sól f.) Edward Tripp: Reclams Lexikon der antiken Mythologie. Stueggert, 1991. ISBN 3-15-010371-1
De Eosphoros oder Phosphoros isch de griechisch Gott vom Morgestern. Er isch de Soo vo de Morgerööti, de Eos und em Astraios und de Brüeder vo de Wind Boreas, Zephyros und Notos. Au de Oobedstern Hesperos gelt as siin Brüeder. Mit de Philonis hett er drai Chind ghaa, de Keyx, de Daidalion und d Leukonoe. Dargstellt woren isch er as e blutte gflöglete Jüngling mitere Faggle i de Hand. D Römer hend en mitem Lucifer gliichgsetzt. Edward Tripp: Reclams Lexikon der antiken Mythologie. Stueggert, 1991. ISBN 3-15-010371-1
De Zephyros (altgriech. Ζέφυρος) isch de griechisch Gott vom Westwind. Well de e määssigi füechti Briise bringt, isch er i de Antiki as de aagnemsti Wind empfunde woore. I de röömische Mythologii entsprecht em de Favonius, vo dem siin Name üse Wind Föö herchunnt. Er isch de Soo vom Astraios und vo de Morgerööti Eos. Sini Brüdere sind de Nordwind Boreas, de Süüdwind Notos und de Morgestern Eosphoros. Dargstellt wore isch er as e höbsche Jüngling mit Flögel. Er hett sich in spartanische Jüngling Hyakinthos verliebt, de hett aber mee Auge för de Apollon ghaa. Wi di beede verliebt mitenand ufere Wise Diskos gspillt hend, het de Zephyros us Iifersucht miteme Windhuuch de Diskosworff vom Apollon abglenkt und de Hyakinthos isch töödlich troffe woore. Nochem Nonnus het de Zephyros Trost bim Kyparissos gfunde. Edward Tripp: Reclams Lexikon der antiken Mythologie. Stueggert, 1991. ISBN 3-15-010371-1 Sven Rausch: Zephyros. In: Der Neue Pauly (DNP). Band 12/2, Metzler, Stuttgart 2002, ISBN 3-476-01487-8, Sp. 767–777.
De Hyakinthos isch e höbsche spartanische Jöngling gsii und de Gliebti vom Apollon, vom Westwind Zephyros und vom Kitharoid Thamyris, de letscht isch nochde Bibliotheke vom Apollodor de ersti Maa gsi, wo en andere Maa gliebt hett. De Hyakinthos isch de Soo vom mythische Spartanerkönig Amyklas gsii. Noch dem isch de spartanisch Kultort Amyklai binennt, wo jedes Joor d Hyakinthie gfiiret woore sind, e wichtigs Fest vo de Spartaner. De Apollon und de Hyakinthos hend i de Berge vo Lakonie mitenand gjagt. Si hend sich uuszoge und eri Körper mit Ööl iigribe und afange Diskos spile. Do het de iifersüchtig Zephyros miteme Windhuuch de Diskos vom Apollon abglenkt, und de Hyakinthos isch töödlich troffe woren. Usem Bluet isch e Pflanze gwachse, wo noch em binennt woren isch, die isch aber nöd identisch mit üsere Hyazinthe. Nochem Nonnus het de Zephyros Trost bim Kyparissos gfunde. Edward Tripp: Reclams Lexikon der antiken Mythologie. Stueggert, 1991. ISBN 3-15-010371-1 Fritz Graf: Hyakinthos. In: Der Neue Pauly (DNP). Band 5, Metzler, Stuttgart 1998, ISBN 3-476-01475-4, Sp. 765–767. Apollodor: Bibliotheke 1,3,3
S hoochdütsche Wort Welt stoot für: d Gsamthäit vo allem wo existiert, au Universum Wält as Metonümii für e Blanet Ärde e Gmäind im Kräis Nordfriesland z Schleswig-Holstäi e Spiilcharte im Tarot Die Welt, e dütschi Daageszitig Die Welt, en ööstriichischi Zitschrift vo 1897 bis 1914 welt, e Färnseesänder vo dr Axel Springer SE Welt isch dr Familienaame vo: Holger Welt (* 1958), e dütsche Kommunalpolitiker (SPD) Jochen Welt (* 1947), e dütsche Politiker (SPD), MdB Wolfgang Welt (* 1952), e dütsche Schriftsteller
The Hitchhiker’s Guide to the Galaxy isch s bekanntiste Wärk vom änglische Schriftsteller Douglas Adams. Es handlet sich um e Mischig us Komödie, Satire und Science Fiction. Ursprünglig isch s e Hörspiilserii vo dr BBC gsi. Denn isch s as Roman internazional erfolgriich gsi, und schliesslig für witeri Medie (Färnseeserii, Kompiuterspiil, Miusicl, Kinofilm) umgsetzt worde. D Gschicht het scho früe Kultcharakter überchoo, vor allem dr charakteristisch Humor vom Autor het gfalle. D Gschicht, wo d Baasis vo alle Wersioone isch, si d Abentüür vom Arthur Dent. Dr Dent isch e durchschnittlige Ängländer, wo grad no vo sim Fründ Ford Prefect grettet wird, bevor die usserirdischi Rasse vo de Vogone dr Blanet Ärde zerstöört. Ass dr Ford Prefect en usserirdische Bsuecher uf dr Ärde gsi isch, het dr Dent nid gwüsst und au nid, ass dä uf d Ärde cho isch zum über e Blaneet z rüscherschiere für e galaktischi Enzyklopedii. Wo d Flotte vo de Vogone ufdaucht isch, zum d Ärde z zerstööre, wil si uf dr Rute von ere blaante galaktische Hyperruum-Expressrute gläägen isch, het dr Ford d Gläägehäit bim Schopf packt zum sich und dr Arthur mit Hilf vom ene „Subruum-Äther-Winker“ (Sub-Etha-Sens-O-Matik, en Art elektronische Duume) sozusääge per
Di Hurritischi Sprooch (hurrit. ḫurwoḫe; hethit. ḫurlili) isch en uusgstorbni Sprooch, wo i de Bronzezitt vo de Hurriter z Chliiasie und z Syrie gredt woren isch. Au d König vom Mitanni-Riich hend uf Hurritisch gschribe. Si isch verwandt mitem Urartäische, wo i de früe Isezitt z Armenie gredt woren isch. Di zwoo Sprooche stönd för sich elai und sind kai anderi Sprooche bikannt, wo mit dene verwandt sind. S Hurritische isch i de Kailschrift gschribe woore, z Ugarit i de ugaritische Alphabetschrift und im hethitisch-hurritische Felshailigtum Yazılıkaya mit luwische Hieroglyphe. S isch en Ergativ-Sprooch, da meint, Subjekt vomene transitive Verb stoot im Ergativ nöd im Nominativ und intransitiivi Verbe chönd nume mitem Akkusativ stoo. De bistimmti Artikel werd as Substantiv aaghenggt (wie z. B. i de skadinavische Sprooche).
En Ellipse isch e spezielli gschlossnigi owali Kurve. Si isch äini vo de Chäigelschnitt, die andere si d Parable, d Hyperble, dr Kräis, und in spezielle Fäll dr Punkt, die graadi Linie oder zwäi graadi Linie, wo sich chrütze. In dr Natur chömme Ellipse zum Bischbil in dr Form vo ungstöörte keplersche Blaneetebaane um d Sunne vor. Au bim Zäichne git s vilmol Ellipse, wil e Kräis dur e Parallelbrojekzioon im Allgemäine uf e Ellipse abbildet wird. D Ellipse (vo griechisch ἔλλειψις élleipsis ‚Mangel‘) isch vom Apollonius vo Perge iigfüert worde. Är het ere dr Naame gee, wo sich uf d Exzentrizidäät ε < 1 {\displaystyle \varepsilon <1} beziet. Definizioon vo dr Ellipse as Punktmängi: D Strecki vo äim Brennpunkt zum Rand vo dr Ellipse und witer zum zwäite Brennpunkt isch immer gliich lang. Drei Arte vo Chäigelschnitt: 1. Parable 2. Kräis und Ellipse 3. Hyperble D Ellipse as affins Bild vom Äihäitskräis C. Leopold: Geometrische Grundlagen der Architekturdarstellung. Verlag W. Kohlhammer, Stuttgart 2005, ISBN 3-17-018489-X, S. 55–66. Commons: Ellipse – Sammlig vo Multimediadateie Eric W. Weisstein: Ellipse. In: MathWorld (änglisch). mathematische-basteleien.de Berächnige Formle zum dr Umfabg von ere Ellipse z berächne Website zum dr Umfabg von ere Ellipse z
De Kumarbi (z Ugarit: kmrb, kmrw) isch de hurritisch Chorngott. I de Mythe ninnt er e wichtigi Rolen ii und ich e Gegner vom Wettergott Tessub, wo sii Soo isch. De Kumarbi isch as Chorngott vereert wore. Im hethitisch-hurritische Felshailigtum Yazılıkaya isch er ufem Hoptbild nochem Tessub und dem sin Brüeder Tasmis a de dritt Stell abbildet wore. I de neohethitische Zitt isch er as d Göttin Kumarma witterglebt und het s Epithet „Gueti Gotthait“ trait. Im Mythos „Königtum im Himmel“ isch de Alalu de erst Götterkönig im Himmel und de Ane sitzt zu em sinene Füesse. De Ane stürzt de Alalu und werd noi König im Himmel und de Kumarbi sitz zo em sinene Füesse. Au de Kumarbi strebt s Königum im Himmel aa und s chunnt zom Champf zwöschet emm und em Ane, wo aber underlitt. Er flücht in Himmel ufe. De Kumarbi jagt em noche, schnappt mitem Muul und biisst em Ane sis Gmächt ab. Sigestoll foot de Kumarbi afoo lache, aber de Ane rüeft vom Himmel obenabe: »Froi di nöd z früe, Kumarbi! Mit miim Gmächt hescht au miin Soome verschluckt und mit dem Soome hani di gschwängeret! I ha di erstens mitem mächtige Wettergott Tessub