rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Vandœuvres (frankoprovenzalisch [a ˈvɑ̃dyːvɘr]) isch e bolitischi Gmai im Kanton Gämf in dr Schwyz. Vandœuvres lyt am linke Stade vum Gämfersee. Zue dr Gmai ghere s Dorf Vandœuvres un d Wyler Chougny, Crête, Miolan un Pressy. Dr Bann umfasst 39 % landwirtschaftligi Flechine, 6 % Wald, 51 % Sidligsflechine un 4 % Vercheersflechine. Nochbergmaine sin Collonge-Bellerive im Norde, Choulex im Oschte, Thônex im Sidoschte, Chêne-Bourg im Side, Chêne-Bougeries im Sidweschte un Cologny im Weschte. Vandœuvres isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1225 as Vandovre. Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 De Uusländeraateil isch anne 2011 bi 30,6 % gläge. 31,0 % vu dr Yywohner sin anne 2000 reformiert gsi, 37,7 % remisch-katholisch. Gmaindspresidänti isch d Miserez Laurence (syt 2020), Vorgängeri isch d Catherin Kuffer (2012-2020) gsii. Bi dr Volkszellig 2000 hän vu dr 2.333 Yywohner 1.876 Franzesisch as Hauptsproch aagee, 131 Dytsch, 42 Italienisch un 284 anderi Sproche. Dr alt frankoprovenzalisch Patois isch wahrschyns Ändi 19./Aafangs 20. Jh. uusgstorbe. Ergebnis us dr Volkszellige vu 1990 un 2000, wu zum Dail Lyt Patois as Sproch aagchryzlet hän, gälte in dr Sprochwisseschaft as Artefakt un hän ihre Ursprung ender in statistische Fähler oder ass d Lyt unter „Patois“ ihr Regionalfranzesisch verstehn. Commons:
Vernier (frankoprovenzalisch [a varˈɲɛ]) isch e bolitischi Gmai im Kanton Gämf in dr Schwyz. Vernier lyt am rächte Stade vum Rottu. Zue dr Gmai ghere d Quartier Vernier-village, Châtelaine, Balexert, Les Libellules, Cointrin, Les Avanchets, Aïre un Le Lignon. Dr Bann umfasst 13 % landwirtschaftligi Flechine, 10 % Wald, 57 % Sidligsflechine, 16 % Vercheersflechine un 4 % Gwässerflechine. Nochbergmaine sin Meyrin, Le Grand-Saconnex, Gämf, Lancy, Onex, Bernex un Satigny. Vernier isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1209 as Verneyer. Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 De Uusländeraateil isch anne 2011 bi 45,2 % gläge. 15,0 % vu dr Yywohner sin anne 2000 reformiert gsi, 42,8 % remisch-katholisch. Bi dr Nationalrotswahle 2011 het s des Ergebnis gee: FDP 9,8 %, CVP 6,8 %, GLP 1,9 %, GP 13,5 %, MCR 17,1 %, SP 23,7 %, SVP 16,9 %, Sunschtigi 10,1 %. Gmaindspresidänt isch dr Yvan Rochat (Stand 2012). Bi dr Volkszellig 2000 hän vu dr 29.559 Yywohner 21.767 Franzesisch as Hauptsproch aagee, 908 Dytsch, 1.452 Italienisch un 5.432 anderi Sproche. Dr alt frankoprovenzalisch Patois isch wahrschyns Ändi 19./Aafangs 20. Jh. uusgstorbe. Ergebnis us dr Volkszellige vu 1990 un 2000, wu zum Dail Lyt Patois as Sproch aagchryzlet hän, gälte in
Versoix (frankoprovenzalisch [a varˈʃwe]) isch e bolitischi Gmai im Kanton Gämf in dr Schwyz. Versoix lyt am weschtlige Stade vum Gämfersee, an dr Gränz zue Frankrych. Zue dr Gmai ghere Ecogia, La Pelotière, Montfleury, Pont-Céard, Richelien un Sauverny. Dr Bann umfasst 29 % landwirtschaftligi Flechine, 38 % Wald, 24 % Sidligsflechine, 9 % Vercheersflechine un 1 % Gwässerflechine. Nochbergmaine sin d Waadtländer Gmaine Chavannes-des-Bois un Mies, d Gämfer Gmaine Genthod un Collex-Bossy un di franzesische Gmaine Versonnex un Sauverny Versoix isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1022 as Versoi. Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 De Uusländeraateil isch anne 2011 bi 42,5 % gläge. 20,9 % vu dr Yywohner sin anne 2000 reformiert gsi, 35,6 % remisch-katholisch. Bi dr Nationalrotswahle 2011 het s des Ergebnis gee: FDP 17,2 %, CVP 11,8 %, GLP 4,4 %, GP 16,2 %, MCR 9,5 %, SP 17,2 %, SVP 16,0 %, Sunschtigi 7,7 %. Gmaindspresidänt isch dr Claude Guenequand (Stand 2012). Bi dr Volkszellig 2000 hän vu dr 10.309 Yywohner 7.611 Franzesisch as Hauptsproch aagee, 415 Dytsch, 281 Italienisch un 2.002 anderi Sproche. Dr alt frankoprovenzalisch Patois isch wahrschyns Ändi 19./Aafangs 20. Jh. uusgstorbe. Ergebnis us dr Volkszellige vu 1990 un 2000, wu zum
Veyrier (frankoprovenzalisch [lɘ ˈvløðɘ dɘ ˈvɛri]) isch e bolitischi Gmai im Kanton Gämf in dr Schwyz. Veyrier lyt am linke Stade vu dr Arve, umfasst das gleichnamige. Zue dr Gmai ghere Dorf Veyrier un d Wyler Le Petit-Veyrier, Pinchat, Sierne un Vessy. Dr Bann umfasst 33 % landwirtschaftligi Flechine, 14 % Wald, 42 % Sidligsflechine, 9 % Vercheersflechine un 3 % Gwässerflechine. Nochbergmaine sin Chêne-Bougeries, Thônex, Troinex, Plan-les-Ouates, Carouge un Gämf un di franzesisch Gmai Étrembières. Veyrier isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1201 as Vayrie. Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 De Uusländeraateil isch anne 2011 bi 25,9 % gläge. 23,5 % vu dr Yywohner sin anne 2000 reformiert gsi, 42,4 % remisch-katholisch. Bi dr Nationalrotswahle 2011 het s des Ergebnis gee: FDP 30,0 %, CVP 12,1 %, GLP 4,4 %, GP 11,5 %, MCR 7,4 %, SP 13,6 %, SVP 15,5 %, Sunschtigi 5,5 %. Gmaindspresidänt isch dr Luc Malnati (Stand 2012). Bi dr Volkszellig 2000 hän vu dr 8.892 Yywohner 7.271 Franzesisch as Hauptsproch aagee, 517 Dytsch, 158 Italienisch un 946 anderi Sproche. Dr alt frankoprovenzalisch Patois isch wahrschyns Ändi 19./Aafangs 20. Jh. uusgstorbe. Ergebnis us dr Volkszellige vu 1990 un 2000, wu zum Dail Lyt Patois
47.2538518.692972Koordinate: 47° 15′ 13,9″ N, 8° 41′ 34,7″ O; CH1903: 694946 / 234418 D Villa Liebegg (eigetli Villa zum Liebegg) isch e präägends Bouwärch und en Täil vo me historische Ensemble z Mänidorf am Zürisee. S isch e tüppischi Villa, wiens i de erschte Helfti vom 19. Jaarhundert vo de nöie bürgerliche Elite vo erfolgriiche Handwärcher, Fabrikante, Chauflüüt, Schuelmane, Professore, Ärzt und Architekte pout worde sind. D Bouforme sind vom klassizistische Tämpelideal abglueget. Zierfries und isigi Gländer verusse, Pargett, Täfer und Stuckteckene dine sind en zrughaltende Schmuck. D Villa Liebegg isch uf eme chliini Hügel, em Lismer, grad ob em 1894 eröffnete Baanhoof, zwüsched em alte Dorf, wo vo regionaler Bedüütig isch, und under de reformierte Dorfchile. De Schuelpfleger, Kantons-, Regierigs- und Erziigsraat Eduard Billeter häd d Villa 1835 uf em Grundstück vo me scho eltere Puurehof laa boue. De alti Hof isch eso zum Pächterhuus worde. Scho 1845 hät de Billeter i de Villa «Zum Liebegg» es Chnaabeinstitut gründet. Die Schuel isch äigetli en Eliteastalt gsi. Settig won da id Schuel sind, sind nachhär Oberkorpskommandant, Regierigsrat oder Politiker z Ängland worde. D Chind sind us Italie, Frankriich, Ängland, Brasilie, Russland und no vo andere Orte cho. D Schuel isch
S Chloster Riichenau isch e ehmolegi Abtai vo de Benediktiner uf de Insle Riichenau im Bodesee. De Pirmin hät 724 uf de gröschte Insle im Bodesee s Chloster gründet. De Abt Waldo hät gege Endi vom 8. Johrhunder d Riichenauer Chlosterschuel gründet. Ums Johr 800 hät am Westendi vo de Insle, hüt Niderzäll, de Egino, en ehemolige Bischof vo Verona, d Cherche Sankt Peter und Paul baue loo. Geges Endi vom 9. Johrhundert isch uf de östliche Site vo de Insle d Cherche Sankt Georg errichted worde. En Abt Markus hät im Johr 1540 d Laitig vom Chloster em Bischof vo Konstanz übergee. Es isch dänn bis zu sinnere Uflösig anno 1757 e Priorat blibe. 1803 händ di letschte drü Mönch d Insle verloo. Sit em Johr 2004 läbt z Niderzäll offiziell wider e chlinni Gmainschaft vo Benediktiner, wo för di seelsorgerliche Ufgobe uf de Insle zueständig sind. Sit em Johr 2000 isch d Insle Riichenau wäg em ehmolige Chloster und sine Schrifte uf de Liste vom UNESCO-Wälterbi. Lueg au: Liste der Äbte des Klosters Reichenau Hatto III. vo 888 bis 913 Abt vom Chloster, vo 891 bis 913 au Erzbischof vo Mainz (891–913) gsi Walahfrid Strabo, vo 842 bis
In dere Liste sind alli Kulturgüeter vom Kanton Aargau, wo gmäss dr offizielle Lischte e nazionali Bedütig hend und als «A-Objekt bezeichnet wärde, ufgführt. De Stand vo de Liste richtet sich noch de Version vom Schwiizer Inväntar vo de Kulturgüter, wo e nazionali oder e regionali Bedütig hend, vo ane 2009. Sortiert sind si noch de politische Gmeinde, wo si stönd. Ufgführt sind 175 Bauwärch, elf Sammlige vo Archiiv, Bibliotheke und Museeè und 56 archäologeschi Fundstelle im Kanton. Dokumäntiert sind die Objäkt bi dr kantonale Dänkmolpfläg, bi der Kantonsarchäologii und bi Gmeinde und verschidene Instituzione. A: Archäologie Arch: Archiv B: Bibliothek E: Einzelobjekt M: Museum O: Mehrteiligs Objekt Commons: Kulturgüter von nationaler Bedeutung im Kanton Aargau – Sammlig vo Multimediadateie Fachstell für Kulturgüeterschutz vom Kanton Aargau KGS-Inventar, Bundesamt für Bevölkerungsschutz Kantonsliste Aargau (A-Objekt) vom KGS-Inventar (PDF, 432 KB) Charte mit allne Koordinaten: OSM | WikiMap
Dr Thunersee isch e Aupesee im Bärner Oberland am nördleche Alperand. Dr See isch 17,5 km lang u max. 3,5 km breit. Syni Flächi betreit 48,3 km², die maximali Tiefi 217 m. Dr Inhaut isch rund 6,5 km³. Di grösste Zueflüss sy d Aare u d Chander. A syne nördlechee Usfluss, dr Aare, isch d'namensgäbendi Stadt Thun z'finde. Nach dr letschte Yszyt het sech dört, wo hütt die zwöi See liege, der so genannti Wendelsee biudet. Dür Ablagerige vo Gschiebe vo de verschiedeni Bergbäche het sech ungefähr ir Mitti vom See e Äbeni, ds "Bödeli", wo hütt d'Gmeinde Interlache, Matte u Untersee druf lige, biudet. Die Schwämmebeni tuet dr See i de Thuner- u Brienzersee teile. By Normauwasserstand ligt dr Seespiegu uf 558 m. ü. NN. Dr Thunersee het es Yzugsgebiet vo 2500 km². By längere, starke Niederschläg cha är deshaub über d'Uefer träte, wöu d'Abflusskapazität vor Aare nume beschränkt isch. Die wichtigi Stoufunktion vom Thunersee erspart dagege ir tieferglägener Stadt Bärn einigi Überschwemmige, bringt ir Stadt Thun hingäge bsongeri Problem mit sech. Dr maximali Abfluss betreit 345 m³ pro Sekunde, dr mittleri Abfluss ligt by 110 m³/s. Sy Houptzuefluss, d'Aare, wird im Südoschten vom 6 Meter höcherglägener Brienzersee gspyse.
Kyburg haissed folgendi geografische Objekt i de Schwiz: Kyburg ZH, e Gmaind im Kanton Züri Kyburg SO, es Dorf i de ehemolige Gmeind Kyburg-Buchegg im Kanton Soledurn Grafschaft Kyburg, e Landvogtai und en Verwaltigsbezirk im Herrschaftsgebiet vo de Stadt Züri Schloss Kyburg, e Burg uf em Gebiet vo de Gmeind Kyburg ZH Kyburg im Name händ folgendi Persone: Kyburger, Grofe vo Kyburg, e Adelsgschlecht mit de Kyburg als Stammsitz (11. Jh. bis 1263) Neu-Kyburg (Adelsgeschlecht), Grofe von Kyburg, au Kyburg-Burgdorf oder Kyburg-Habsburg, e Sitelinie vo de Habsburger (öpe 1273 bis 1417) Lueg au: Kyburgiade, AKV Kyburger
Wald stoot för: Wald, es Ökosystem Wald isch de Name vo folgende Gmeinde: Wald (Allgäu), e Gmeind im Landkreis Ostallgäu, Bayern Wald (Hohenzollern), e Gmeind im Landkreis Sigmaringe, Bade-Würteberg Wald (Oberpfalz), e Gmeind im Landkreis Cham, Bayern Wald am Schoberpaß, e Gmeind i de Staiermark Wald im Pinzgau, e Gmeind im Salzburger Land Wald AR, e Gmeind im Kanton Appezäll-Usserrooden Wald BE, e Gmeind im Kanton Bern Wald ZH, e Gmeind im Kanton Züri Wald isch en Ortsteil z Östriich: Wald am Arlberg im Vorarlbearg Wald isch au: Wald SG, en Ort i de politische Gmeind Neckertal und Tail vom Doppeldorf Wald-Schönegrund Kloster Wald, e Benediktinerinnechloster i de Gmeind Wald im Landkreis Sigmaringe Kloster Wald (Ottobeuren), en Ortsteil vom oberschwäbische Markt Ottobeuren
Dr Begriff Fromms Basel bezäichnet d Frömmigkeit vo de konservativ-bürgerlige Kräis in dr Stadt Basel, wo vom Pietismus und dr Erweckig brägt gsi isch. D Entwicklig het am Ändi vom 18. Joorhundert aagfange und het iiri volli Wirkig im 19. Joorhundert entfaltet. Dr Pietismus isch Däil vom Lääbe und Dänke vom Basler Groossbürgerdum bis ins früeje 20. Joorhundert bliibe. D Religiosidäät het in dr Gsellschaft vo dr ehemolige Bischofs- und Konzilstadt Basel, wo 1529 reformiert worden isch, scho immer e wichdigi Rolle gschbiilt. Noch dr Glaubensspaltig isch die evangelisch-reformierti Staatschille under calvinistische Iifluss groote, wo bis ins 18. Joorhundert dominiert het. Dr Pietismus und s Döiferdum, wo d Chille dur s persönlige Erlääbe vo dr Zuewändig vo Gott het welle ernöijere, isch z Basel und in dr Basler Landschaft zum erste Mol in de 1710er Joor bezügt. Am Aafang isch s e Reformbeweegig gege die dradizionelli Chille gsi mit däilwiis radikale Züüg, und die herrschendi Orthodoxii het sä bekämft. D Religiosidäät vo de Pietiste isch denn aber chillekonformer worde und vo dr zwäite Helfti vom 18. Joorhundert häi sich die bäide Site enander aabasst. Wichdig für die Entwicklig si dr pietistisch motivierti Pfarrer Hieronymus Annoni (1697–1770) und d Heerehueter Brüedergmäin
Dr Gämfersee (fr: Lac Léman ou: Lac de Genève, en: Lake Geneva oder Lake of Geneva) isch dr gröschti Schwyzer See u ligt im Südweschte vor Schwyz a dr Gränze zu Frankrych. Är isch nach em Plattesee z Ungarn dr zwöitgröschti See vo Mittueuropa. Dr Gämfersee ligt 372 m ü. M., isch 582 km² gross u ar tiefschte Steu 310 m tief. Sy durchschnittlech Wasserihaut ligt by öppe 89 km³. Agränzendi Schwyzer Kantön sy Gämf (Genève), d Waadt (Vaud) u ds Wallis (Valais). Sys Südufer ghört zu Frankrych und isch im Département Haute-Savoie. Grad zwöi Schwyzer Grossstedt lige am Ufer vom Gämfersee: Am Südwestspitz ligt d Kantonshouptstadt Gämf, am Nordufer Lausanne, d Houptstadt vom Kanton Waadt. Wyteri internationau bekannti Städt sy Montreux u Vevey, wo am nordöschtleche Seeufer lige. Di gröschti französischi Stadt am Lac Léman isch Thonon-les-Bains, di bekannteschti isch Evian. D Bezeichnig «Léman» chunt vom früechere latynische Name vor Landschaft: Lemanus oder ou Lemannus, dr Kanton Waadt het afangs vom 19. Jahrhundert zur Ziit vo dr Helvetische Republik äbefaus Léman gheisse. Pierres du Niton Jean-François Bergier: Genfersee. In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz.
De Pablo Neruda (eigentlig Neftalí Reyes Basoalto; * 12. Juli 1904 z Parral, Linares; † 9. Oktober 1973 z Santiago de Chile) isch an vo de wichtigste spanischsprochige Schriftsteller im 20. Joorhundert gsii. Er het 1971 de Nobelpriis för Literatur öbercho. Dr Neruda het sich sit em Mord vom Federico García Lorca im Spanische Bürgerchrieg immer wider gegen e Faschismus iigsetzt. Er het sich aber au mit lingge Politiker verstritte, won em nid radikal gnueg gschunne häi, wie mit em González Videla, wo 1946 zum Bresidänt vo Chile gweelt worden isch. Dä het en wäge sinere Kritik lo verfolge, und dr Neruda het sich vor dr Bolizei afo verstecke und isch schliesslig 1949 ins Exil gange. 1952 het er wider zrug uf Chile dörfe. Am 9. Oktober 1973, zwölf Dääg noch em Putsch vom Augusto Pinochet, isch dr Neruda z Santiago de Chile gstorbe. 1923 Crepusculario – Dämmerung 1924 Veinte poemas de amor y una canción desesperada – Zwanzig Liebesgedichte und ein Lied der Verzweiflung 1933 Residencia en la tierra – Aufenthalt auf der Erde 1937 España en el corazón – Spanien im Herzen 1948 Obras poéticas – Poetische Arbeiten 1950 Canto General – Der Große Gesang (wörtlich: „Der allgemeine
S Chärnchraftwärk Three Mile Island (TMI) isch es AKW im US-amerikanische Bundesstaat Pennsylvania mit ursprünglech zwene Reaktor-Blöck vo je rund 900 Megawatt elektrischer Leischtig. Es isch i de 1970er Johr erbaut worde. Berüemt worde isch das AKW mit Druckwasser-Reaktore dürne Unfall im März 1979. Dür ne Verchettig vo technische Mängel und mönschleche Unzuelänglechkeite hets im Block 2 ne Chärnschmelzi gäh, wo zum Glück nur zun ere relativ chlinnere Freisetzig i d Umgäbig gfüehrt het. Genauer isch es Ventil, wo nur chürzer gäge ne Druck-Transiänte hätt sölle ufgoh, über ne längeri Zytschpanne offe blibe. S Personal, wo nit het chönne abläse, wie dr Wasserstand im Reaktor genau schtoht, hett gmeint, me chönni die automatisch aglaufni Notchüelig vorziitig wieder abschalte. Womit dä Unfall si verhängnivolle Lauf gno hett, bis s Problem vo herbi gruefne Experte nach rund 2,5 Stunde erkennt worde isch und me d Notchüelig no het chönne aschalte. Dr anderi Block Nr. 1 isch nachhär einigi Johr schtill gschtande, ä konsultativi Volksabschtimmig het sogar entschide, ne nümm in Betrieb z nää. Trotzdäm hei nem die verantwortleche Behörde denn i de 1980er Johr än Erlaubnis zum Wiiterbetrieb gäh, är produziert au hütt no Schtrom. Commons: Uufall im Kernkraftwerk Three Mile Island
Technischi Kataschtrophe nennt me es Kataschtrophe-Ereignis, wo us technische Gründ entschtande isch, im Gegesatz zu Naturkataschtrophe, wo d Ursach natüürlig isch. Es hett als Kriterium e Dimension, wo die regionale Rettigschräft vom Kataschtropheschutz vo ihrer Kapazität her überforderet sii. I de meischte Fäll forderet das Ereignis grad wenn s passiert e höchi Azahl vo Todesopfer. S gitt aber au Uusnahme, wie d Kataschtrophe vom Chärnchraftwärk Fukuschima oder d Kataschtrophe vom Chärnchraftwärk Tschernobyl, wo erscht mit viile längerfrischtige Todesfäll, v. a. dur Chräbs z rächne isch; wo aber au als Kataschtrophe-Ereignis gälte. Die wichtigschte Technik-Kataschtrophe bislang si gsii: En Kaskade-Bruch vo 62 Schtaudämm 1975 in der chinesische Provinz Henan, wo rund 85'000 Mänsche drbii umchoo sii und d Chemiekataschtrophe vo Bhopal 1984 in Indie, wo dr direkt Kontakt mit dr Gaswulche nach verschiidene Schätzige 3'800 bis 25'000 Toti gforderet het un bis zu 500'000 Verletzti, wo zum Teil bis hüüt an de Folge liide. In Europa isch s d Kataschtrophe vo Vajont in Norditalie vo 1963 gsii, en Überfluetig vom ene Schtaudamm dur ne Bärgschturz mit rund 2'000 Todesopfer. 85'000 Toti: die erwähnte Henan-Kataschtrophe rund 10'000 Toti: Fushan-Damm in China, 516 n. Chr. 3'500: Isla Verdes (Philippine), 1991 2'300: Machhu II
Dr Walesee isch e See i de Kantön St. Galle u Glarus. Dr Name bedütet eigentlech "See vo de Welsche", wöu im Früemittuauter dr Walesee während langer Zyt d'Sprachgränze zwischen de im Weschte läbende Alemanne u de Rätoromane im Oschten biudet het. (Lueg ou: Walestadt.) Dr See ligt uf 419 m.ü.M. u het e Oberflächi vo 24 km². Syni Tiefi betreit 151 m. Dür syni bsungeri Lag (inmitte emene Tau u uf beide Syte bis zu 1000 Meter höchi Steilhängine) isch d'Wassertemperatur am Walesee um nes paar Grad chäuter aus a benachbarte See. Är wird im Summer säute über 20 °C warm. Dr Houptzuefluss isch d'Seez gsy. Syt dr Linthkorrektur i de Jahre 1807 bis 1811 isch d'Linth dr Houptzuefluss. D'Linth het vorhär de Walensee gar nid tangiert u isch vom Glarnerland us direkt i Richtig Zürisee gflosse. Wichtigi Ortschafte am Walesee sy Walestadt, Weese, Quarte, Murg. By Tourischte am beliebteschte isch die nördlech vom Walesee glägeni outofreii Ortschaft Quinte, weli nume dür Schiff oder dür e mehrstündigi Wanderig z'erreiche isch u nes Mittumeerklima bietet. Nördlech vom Walesee befindet sech d'Sonneterrasse Amde u d'Bärgchetti Churfirschte. Südlech vom See befindet sech d'Winter- u Summer-Tourismusregione Flumserbärg u Kerenzerbärg. Verkehrstechnisch isch dr Walesee
Die Alternativi Linggi (AL; franz.: La Gauche; ital.: La Sinistra) isch e linksalternativi Schwiizer Partei, wo für e ökologischi und linki Politik iitritt, aber gägä d EU i de jetzigä Form isch. Si setzt sich für me soziali Grechtigkeit ii. D Partei isch 2010 gründet worde mit em Ziil e neui nationali Partei für Parteie links vo de SP und dä Grüenä z schaffe, wo für e konsequenti Linggi Politik iiträtet. Dara beteiligt sind unter anderem die Alternative Listene i de Kantön Züri und Schaffhuuse gsi und im Welschland Sektione vo de Partei vo de Arbeit und vo de Solidarités im Waadtland (wo die beide Linksparteie zämme mit anderne linke Gruppe und unabhängige unter em Dach vo «La Gauche» uftretet) und in Gämf. Zu dem hend au Les Communistes us Gämf mitgmacht. Us em Wallis isch e Gruppe als Sektion biiträte und im Kanton Bern isch e Sektion vo de Partei neu gründet worde. S wichtigste Organ vo de Partei isch de Kongress, wo jährlich am ene anderne Ort stattfindet, bisher z Schaffhuuse (2009, vor de offizielle Gründig), z Lausanne (2010), z Züri (2011), z Biel (2012) und z Nidau (2015). De Kongress entscheidet über die wichtigste Sache, we neui
D Hoochschuel für Technik vo dr FHNW isch s Usbildigszentrum für Äscheniöör und Äscheniöörinne in dr Nordwestschwiz und isch in dr Forschig und Entwicklig e wichdige Partner für d Wirtschaft. D Hoochschuel für Technik vo dr FHNW umfasst die technische Departemänt vo de ehemoolige FH Aargau und FH Soledurn und Döeile des Departements Industrie der ehemaligen FH der beiden Basel. Dr Hauptstandort vo dr Hoochschuel isch sit 2008 dr Campus z Brugg/Windisch. Anderi Standort si Olte (Studiegang "Optometrii") und Muttez (Studiegang "Mechatronik Trinazional"). In dr Hoochschuel het s 12 Institut Institut für 4D-Technologie Institut für Aerosol- und Sensortechnik Institut für Automazioon Institut für Bisniss Endschiniiring Institut für Gäistes- und Naturwüsseschafte Institut für Kunststofftechnik Institut für Mikroelektronik Institut für Mobili und Verdäilti Süsteem Institut für nanotechnischi Kunststoff-Aawändige Institut für Optometrii Institut für Brodukt- und Brodukzionsendschiniiring Institut für Thermo- und Fluid-Endschiniiring mit öbbe 300 Mitarbäiter (Dozänte, Assistänte und wüsseschaftligi Mitarbäiterinne und Mitarbäiter). D Hochschuel für Technik FHNW het e vilfältigs Witerbildigsaagebot. Es git dr Master of Advanced Studies (MAS) und d Zertifikatsleergäng Certificate of Advanced Studies (CAS) und si bietet au chürzeri Fachseminar, Kürs, Workschops und Daagige in de verschidnige Fachgebiet aa: Automazioon Digitals Baue Elektronik Giessereitechnik Informatik Kunststofftechnik Logistik Manidschment und
S Strohdachhuus Leimbach isch es ursprünglich mit Stroh, hüt mit Schilf deckts ehemaligs Buurehuus. Es stoht im Wiler Seebärg, wo zu de Gmeind Leimbach ghört. Es stoht unterm Schutz vom Kanton Aargau und de Eidgnosseschaft und isch im Verzeichnis vo de Kulturgüter mit de Nummer 155 gführt. S Huus ligt im obere Wynetal, e chli ewäg vom Wiler Seebärg mit dem es über e Naturschtroos verbunde-n-isch. S Strohdachhuus uf em Seebärg isch in de Form vomene Schtänderhuus mit Hochschtüde bauet worde und isch mit Stroh deckt worde. Es repräsentiirt dodermit di älteschti aargauischi Hüüserform. D Faischter sind mit Buzeschiibe beschtückt und de Rauchabzug überm Herd, in demfrühener d Würscht und de Schpeck grööcht worde sind, isch us Ruetegflächt bauet worde, wo me mit Lehm bestriche het. Uf em Balke überm Tor zum Tenn isch d Jahreszahl 1783 iigschnitzt, wo em Baujahr vom Huus dürft entspräche. Im Herbst 2011 isch s Dach zum letschte Mol ernoieret worde. Commons: Strohdachhuus Leimbach – Sammlig vo Multimediadateie Zu de Gschicht vo Leimbach uf de Website vo de Gmeind Informatione zum Huus uf de Website vo de Gmeind Leimach Youtube-Video von der Eindeckung des Schilfdachs im September/Oktober 2011
Sukkot (hebr. סֻכּוֹת oder סוּכוֹת, Plural vo Sukka, סֻכָּה, dütsch «Laubhütte», jiddisch Sukkes oder Sikkes, im Surbdaalerjiddisch Sig[g]es) oder Laubhüttefest isch äins vo de drei jüüdische Pilgerfest. S Fest wird im Herbst gfiirt, fümf Dääg nch em Versöönigsdaag, im Septämber oder Oktober. Es isch siiben Dääg lang, vom 15. bis 21. Tischri, em sibte Monet im jüüdische Kaländer. Z Israel und in gwüsse Reformgmäinde isch nume dr ersti Daag e volle Fiirdig, in orthodoxe und konservative Gmäinde in dr Diaspora si s drgeege die erste zwäi Dääg, und d Dääg druf si Halbfiirdig (hebräisch Chol ha-Moed). Em letschte Daag vo Sukkot säit mä Hoschana Rabba und er gältet as dr letscht Daag, wo die göttlige Urdäilssprüch für s Joor no chönne gänderet wärde. Grad noch em Laubhüttefest chömme Schemini Azeret, dr «Achti Daag vo dr Versammlig», und Simchat Tora, s «Torafröidefest». S Fest wird in dr Bible e baar Mol erwäänt. Si Ursprung lit wie dä vo de bäide andere jüüdische Pilgerfest Pessach und Schawuot in dr Kultur vo de Buure und isch woorschinlig kanaanitisch und het dr gliich historisch-landwirtschaftligi Doppelcharakter. S Fest het sich scho in dr Antike wäärend Joorhunderte immer wider veränderet, was mä in de biblische und