rlitschk/wikidir huggingface dataset:
John Burroughs (am 3. April 1837 bi Roxbury, Delaware County, New York uf d Wält cho; gschtorbe am 29. März 1921 ufere Zugfahrt vo Kalifornie nach New York) isch en US-amerikanische Naturforscher und Schriftschteller gsy, uf jede Fall nach dr Beschrybig vo sim Biografe Edward Renehan. Dr Buuresohn isch en liideschaftliche Angler gsy und het en trocknige Humor bsässe. Im Genre vo de nordamerikanische naturkundliche Ufsätz gilt er als de bedüütendsti Autor nach Henry David Thoreau - aber sini Wärk sind no nie ins Dütsche übersetzt worde. Em Burroughs sis Elterehuus isch zmitst in de Catskill-Bärge gstande, und er hets scho mit sibzähni verloh, well sin Vater nüt vo sim Bildigsdrang het welle wüsse. Är het denn au sis Studium in New York sälber müesse zahle. In däre Zit in New York het er d'Wärk vo William Wordsworth und Ralph Wado Emerson glääse, und beidi händ ihn nachhaltig beiiflusst. Im Johr 1856 verloht är ds Seminaar vo Cooperstown, und es Johr drufabe het är d'Ursula North ghüürote. En erste literarische Erfolg het är im Johr 1860 erziilt, und zwor mitemne Ufsatz in de Zytschrift "Atlantic Monthly". Während em amerikanische Bürgerkrieg het är in Washington D.C. e Stell als Sekretär vom
De Henri Louis Constant Zislin (* 16. Juni 1875 en Mulhouse; † 5. Mai 1958 en Paris) isch en elsässischer Journalischt, Grafiker ond Karikaturist gse. Er het sich durch sai Arbait gegä dia Zuagherigkait vom Elsass zom Deutsche Reich engagiirt. Em September 1916 isch em d Staatsaagherigkeit vu Elsass-Lothringe zamme met em Hansi Waltz aberkennt worre. D Rue Henri Zislin i Mulhouse isch noch em benannt. Steinmann, Paul et Candir, René, "Henri Zislin", préface de Liliane Lardanchet, édition J. Do Bentzinger, Colmar, 1994. In-4, 128 pages, nombreuses illustrations en noir et en couleurs, bibliographie. Guck z. B. http://www.ww1-propaganda-cards.com/henri_zislin.html So stoots em Elsässer Kurier Nr. 179 vom 13. Septembr 1916, guck au — (Memento vom 22. Mai 2016 im Internet Archive) Normdate: GND: 174292767 | LCCN: n95012322 | SUDOC/IdRef: 088214346 | VIAF: 5087755
Dr Charles Aznavour isch e armenisch-franzöösische Schaasonnier, Liedtexter, Komponist und Filmschauspiiler gsii. Usserdäm isch er dr armenisch Botschafter in dr Schwiz und bi de Veräinte Nazioone z Gämf gsii. Dr Aznavour het mee as es halbs Joohrhundert zu de bekanntiste Persönligkäite vom franzöösische Schaasoo ghöört. Dr Durchbruch isch em 1946 glunge, wo d Édith Piaf uf in ufmerksam worde isch und in uf e Turnee dur Frankriich und die Veräinigte Staate mitgnoo het. Dr Charles Aznavour het mee as duusig Schaasoo gschriibe und sä in fümf Sprooche, drunder au Dütsch interpretiert. D Teggst vo sine Lieder handle vilmol vo dr Liebi. E baar vo sine bekanntiste Lieder si La Bohème, La Mamma, Que c’est triste Venise, She, Mourir d’aimer, Paris au mois d’août, Je m’voyais déjà, Les Comédiens, Tu t’laisses aller, Emmenez-moi, Comme ils disent, Pour faire une jam. As Schauspiiler het dr Aznavour in mee as sibzig Film mitgspiilt, under anderem 1979 in dr Verfilmig vo Die Blechtrommel vom Volker Schlöndorff und 2002 in Atom Egoyan sonere Reflexioon über Künstler, Erinnerig und die armenischi Gschicht Ararat. Si letscht Rolle het er 2006 in The Colonel gspiilt. Er het denn gsäit, er wurd käini witere Film dräije. Sit Juni 2009
O mein Papa isch dr Titl vo-ma Liad vom Schweizer Kombonischda Paul Burkhard, wo en de 1950er Jôhr zo-ma internazionala Welterfolg wôrra ischt. En sellem Liad schildret a jonga Frau ganz liibevoll ihrn Vadder, wo et bloß a wondrbarer Zirkusclown ond Soildenzer, sondern au a scheener Môô gwäa ond drom vo älle Leit bewondret wôrra ischt. Em Jôhr 1939 wuud en Zirich em Paul Burkhard sei Operedde Der Schwarze Hecht em schwiizerditscha Dialekt nôch-ma Libreddo vom Jürg Amstein uruffgfihrt. Dr musikalische Heheponkt dô dren ischt a Liad, vortraga emma gebrochena Hochdeitsch mit grammadische Fehler, wo dr Refrain laudet: O mein Papa war eine wunderbare Clown, o mein Papa war eine große Kinstler …. Zonägschd fendet des Liad abr koi bsondra Beachdong. Zäah Jôhr schbätr macht dô drvoo dr Schweizer Rondfonk a Uffnahm mit dr Lys Assia ond brengt’s uff-ra Schallbladd raus. Des isch dr Durchbruch. Des Liad wuud an Riesaerfolg, ond des et bloß en dr Schweiz. S wuud en älle meegliche Sprôcha ibrsetzt ond vo-ma Haufa Sängerinna en ihre Muedrsprôcha gsonga. Dr Paul Burkhard landet an Welthit. Dô druff schlägt dr Erik Charell em Paul Burkhard vor, vom Schwarza Hecht a hochdeitscha Fassong rauszobrenga. Er selbr ibrsetzt’s, odr bessr
Dr Giuseppe Fortunino Francesco Verdi (* 9. oder 10. Oktober 1813 z Le Roncole, Herzogtum Parma; † 27. Januar 1901 z Mailand) isch en italiänische Komponist vo dr Romantik gsi, wo vor allem mit sine Opere berüemt worde isch. Im Verdi sis ussergwöönlige Talänt isch scho früe ufgfalle, und dr Organist z Busseto het em musikalische Underricht gee. Dr Kaufmaa Antonio Barezzi isch si Mezeen worde und vo 1823 aa isch er z Busseto au uf s Gümnasium gange. 1832 het en aber s Konservatorium z Mailand nid welle, und er isch Brivatschüeler vom Vincenzo Lavigna worde. 1836 isch er Muusigdiräkter z Busseto worde und het im Barezzi si Dochder Margherita ghürootet. 1838 isch dr Verdi wider uf Mailand und im Joor druf isch si Opere Oberto, Conte di San Bonifacio mit Erfolg an dr Mailänder Scala ufgfüert worde. Si komischi Opere Un giorno di regno (1840) isch aber uspfiffe worde. Drzue isch denn choo, ass sini Chinder und si Frau gstorbe si, und dr Verdi het s Komponiere welle ufgee. Dr Diräkter vo dr Scala, dr Bartolomeo Merelli, het en aber chönne überreede non e Opere z schriibe. Das isch dr Nabucodonosor (1842; spööter Nabucco) gsi und het e
Dr Otfried Preußler (* 20. Oktober 1923 z Reichenberg, Tschechoslowakei; † 18. Februar 2013 z Prien am Chiemsee) isch e dütsche Chinderbuechautor gsi. Sini bekanntiste Wärk si Der kleine Wassermann, Der Räuber Hotzenplotz, Krabat, Das kleine Gespenst und Die kleine Hexe. Sini zwäiädrissig Büecher si in 55 Sprooche übersetzt worde. D Gsamtuflaag isch 50 Millione Exemplar. Dr Preussler isch z Riichebärg ufgwaggse. Noch dr Matur im Joor 1942 isch er Soldat in dr Weermacht worde und isch 1944 as Offizier in sowjetischi Chriegsgfangeschaft gfalle. Fümf Joor lang isch er in Gfangenelaager in dr Tatarische Republik gsi, het Typhus, Malaria und Fläckfieber überchoo und bis uf 40 Kilo abgmaageret. Won er im Juni 1949 häi het döfe, het er si Familie im oberbayrische Roosehäim widergfunde. Au si Verlobte Annelies Kind us Riichebärg isch därt gsi und si häi ghürootet und drei Döchder überchoo. Zerst het dr Preußler nume nääben em Bruef gschriibe, under anderem Radiohöörspiil für Chinder. Spööter si die erste Chinderbüecher uusechoo und au e baar Übersetzige. Im Ganze het er 32 Chinder- und Jugendbüecher gschriibe. Die dütschsproochigi Gsamtuflaag isch über 15,2 Millione Exemplar. Es git öbbe 275 Übersetzige in 55 Sprooche. 1951: Das kleine Spiel vom Wettermachen 1951: Das
E Diözese, me sait au Bistum, isch es begränzts Gebiet, wo vome Bischof und sine Lüt glaited werd. S Wort Diözese chunt us de Zyt vo de Römer. S Römische Riich isch i verschidnigi Gebiet uuftailt gsii, wo Dioecesis ghaisse händ. S Wort Bistum, wo vorallem im dütschsproochige Gebiet bruucht werd, verwyst uf de Laiter vo dem Gebiet hii, em Bischof. En alti Bezaichnig z Dütschland för e Diözese isch Sprengel oder Kirch(en)sprengel. Die Form vo de Gebietsuuftailig wird nöd nu i de Römisch-katholische Cherche bruucht. Me kännt die Strukture au i de Orthodoxe Cherchene, i de anglikanische Cherche, i de methodistische Cherche, bi de Altkatholike und bime Tail vo de Lutheraner. D Gränze vonere Diözese halted sich a di politische Strukture. So bestoot zum Bischpil e Bistum i de Schwiz us aim oder us merere Kantön. Wänn sich di politisch Struktur änderet, cha sich au e Diözese uflööse oder uftaile. Jedi Diözese isch en Tail vo de ganze römisch-katholische Wältcherche. För d Errichtig vonere nöie Diözese isch de Papst zueständig. Maischtens sind e paar Diözesene uns de Region zunere Chercheprovinz zämegfasst. De Vorsteher vomene söttige Verbund isch en Erzbischof, wo sälber enere Diözese vorstoot, em Erzbistum. Es git aber
Dr Zhèng Hé (chin. 鄭和 / 郑和, W.-G. Cheng Ho), Geburtsnaame Mǎ Sānbǎo (馬三寶 / 马三宝), muslimische Naame Haddschi Mahmud Schams (arabisch حجّي محمود شمس‎, DMG Ḥaǧǧī Maḥmūd Šams; * 1371 z Kunming in dr Browinz Yunnan; † 1433 oder 1435) isch e chinesische Admiral gsi. Dr Zheng He het zwüsche 1405 und 1433 mit groosse Flotte siibe groossi Expedizioone im Pazifik und im Indische Ozean gmacht. Uf deene het er nit nume mit Erfolg Seeröiber bekämpft, sondern au d Meer bis uf Arabie und Ostafrika erforscht und d Machtaasprüch vom Riich vo dr Middi au milidärisch duuregsetzt. Für d Nawigazioon het er dr Kompass brucht und sini Dschunke si uf deene Räise mee as 50'000 km wit gseeglet. Noch em Dood vom Zheng He isch d Flotte stillgläit worde, China het aber witer Seehandel driibe und isch die bedütendsti Seehandelsmacht in Ostasie gsi, bis dass es noch dr Niiderlaag im Opiumchrieg 1842 si Hegemonii verloore het und d Öiropäer iiri Macht in Asie häi afo uswite. Jacques Gernet: Le monde chinois. 2. L'époque moderne X siècle – XIX siècle. Armand Colin, Paris 2005, ISBN 2-266-16133-4. Geoffrey J. Martin, Preston E. James: All Possible Worlds. A History of Geographical Ideas.
Kanada isch e Bundesstaat z Nordamerika. Mit ere Fläche vo fascht 10.000.000 Quadratkilometer isch es s zweitgröschte Land uf dr Welt. D Bevölkerungszahl isch aber nit so groß, Kanada hätt rund 32.000.000 Iiwohner. Kanada isch langi Zit britischi Kolonii gsii und isch au hüt no Teil vom Commonwealth. Kanada isch e sognennts Commonwealth Realm, also e Monarchii mit em britische König Charles III. als Staatsoberhaupt, verträtte dur e Generalgouverneur. Amtssproch vu Kanada sind Änglisch und Französisch. I de Provinz Québec isch numme Französisch amtlich, d Provinz Neu-Braunschweig isch offiziell zwöisprachig (Französisch und Englisch). Québec het sehr rigorosi Sprochgsetz zum Schutz vu dr französische Sproch. So werre dert au englischi Firmenämme ybersetzt: „PFK“ stoht z. B. fer „Poulet Frit Kentucky“, was im Rest vu dr Welt „KFC (Kentucky Fried Chicken)“ heisst. Kanada bistaat us zää «Provinze» (Gliidstaate) und drüü «Territorie». D Entwigglig zum hüttige Staat het übr 200 Joor duuret. Provinze: Territorie: Ottawa (Hauptstadt) Calgary Halifax Montréal Québec Toronto Vancouver Winnipeg Commons: Kanada – Sammlig vo Multimediadateie di offiziell Website vo Kanada (englisch/französisch) d Website vom Fremdeverkehrsamt vo Kanada (dütsch) Census Profile. Census 2011. Statistics Canada, 28. September 2012, abgruefen am 10. Dezember 2012 (änglisch). Estimates of population, Canada, provinces and
Dr Amtsbezirk Moutier (alemanisch Amtsbezirk Münschter, dütsch elter Amtsbezirk Münster) isch bis zum 31. Dezember 2009 e Verwautigskreis im Kanton Bärn mit Houptort Moutier gsi. Är het 26 Gmeinde umfasst: Dr Amtsbezirk Moutier het 38'386 Ywohner (Stang 31. Dezämber 2008) uf 681 km² gha. Sit em 1. Jänner 2010 ghöre auui Gmeinde zum Verwautigskreis Bärner Jura. Am 1. Juli 1996 isch d Gmeind Vellerat na nere Vouksabstimmig vom Bezirk Moutier abtrännt un em Bezirk Dälschberg im Kanton Jura zueteilt worde. Commons: Bezirk Moutier – Sammlig vo Multimediadateie Stéphanie Lachat: Moutier (Amtsbezirk). In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz.
Dr Abu Abdullah Muhammad ibn Battuta, arabisch أبو عبد الله محمد بن بطوطة‎, DMG Abū ʿAbd Allāh Muḥammad b. Baṭṭūṭa, (* 24. Februar 1304 z Tanger/Marokko; † 1368 oder 1377 in Marokko) isch e berberische Forschigsräisende im 14. Joorhundert gsi. Won er äinäzwanzig gsi isch, het er die muslimischi Pilgerfaart uf Mekka gmacht. Denn isch er witer gräist, und het e Räis vo mee as 120'000 Kilometer dur die ganzi islamischi Wält und drüber uuse gmacht. Si Bricht under em Ditel Rihla / رحلة‎ / riḥla /‚Reise‘ verzellt vo däm, won em bassiert isch. Fast alles, was mä über s Lääbe vom Ibn Battuta wäiss, stammt us ere äinzige Kwelle – nämlig vom Ibn Battuta sälber. Do und dört isch s äidütig, ass er Aagoobe über Ort oder Abentüür erfunde het, aber vilmol cha mä hüt nüm feststelle, öb er über Daatsache brichtet oder Määrli vrzelt. Ibn Batuta: Die Reise des Arabers Ibn Batuta durch Indien und China. (14. Jahrhundert). Bearbeitet vom Hans von Mžik. Hamburg: Gutenberg, 1911 (Bibliothek denkwürdiger Reisen. Bd. 5). Ibn Batuta: Travels in Asia and Africa 1325-1354, translated and selected by Gibb. London 1939. Ibn Battuta: Reisen bis ans Ende der Welt 1325 - 1353. Stuttgart:
Dr Elvis Aaron Presley (* 8. Januar 1935 z Tupelo, Mississippi; † 16. August 1977 z Memphis, Tennessee), und äifach as „Elvis“ bekannt, isch en amerikanische Sänger, Musiker und Schauspiiler gsi, und gältet as äine vo de wichdigste Verdräter vo dr Rock- und Popkultur im 20. Joorhundert. Wäge sine Erfolg und sinere Usstraalig wird er au as „King of Rock ’n’ Roll“ oder äifach as „King“ bezäichnet. Dr Presley het woorschinlig mee as e Milliarde Doondreeger verchauft und gältet uf dr ganze Wält as dr erfolgriichsti Solo-Künstler. Dr Presley het si Karriere 1954 as äine vo de erste Muusiker vo dr Rockabilly-Beweegig aagfange. Das isch e Fusion vo dr „wisse“ Country-Muusig und em „schwarze“ Rhythm & Blues gsi. Si Durchbruch het er 1956 ghaa, won er zun ere Identifikazioonsfigur vo dr Rock-’n’-Roll-Beweegig worde isch und isch kontrovers diskutiert worde. Er het mit sine Büüneufdritt, wo usgsproche körperbedoont gsi si, für Furore gsorgt in ere Zit, wo daas noonig zum Standardrepertuar vo Läiv-Enterteiner ghöört het. Im Presley si Markezäiche si si markanti Stimm gsi, wo fast drei Oktave umfasst het, und si innovative, emozionsglaadnige Gsangsstil, won er mit ene in underschiidlige Schaaner wie Rock, Pop, Country, Gospel und Blues erfolgriich gsi
Dr Georg Friedrich Händel (noch em Daufregister Georg Friederich Händel, anglisiert: George Frideric Handel; * 23. Februarjul./5. Märzgreg. 1685 z Halle a. d. Saale; † 14. April 1759 z London) isch e dütsch-britische Komponist in dr Epoche vom Barock gsi. Si Wärk umfasst 42 Opere und 25 Oratorie – drunder dr Messiah mit em wältbekannte Chor „Halleluja“ –, Chillemuusig für en änglisch Hoof, Kantaate, Kammer- und Klaviermuusig und e Hufe Wärk für Orchester. Im Händel sis künstlerische Schaffe het alli musikalische Schaaner vo sinere Zit umfasst. Er het gliichzitig au as Opereundernäämer gschafft. Er gältet as äine vo de fruchtbarste und iiflussriichste Muusiker vo allne Zite. Noch däm, was im Händel si Biograf Mainwaring verzelt, häig im Händel si Vater zerst welle ass si Soon Jurist wurd und er isch gege sis Inträsse an dr Muusig gsi. Wo aber dr Händel fast achti gsi isch und emol Orgle gspiilt het, het dr Herzog vo Saggse-Wissefels das ghöört und dr Vater überzügt ass dr Bueb Talänt häig und eso het er en Usbildig zum Musiker überchoo. Er het z Halle bim Friedrich Wilhelm Zachow (1663–1712) gleert, wo Komponist und Muusigdiräkter an dr Määrtchille «Unser Lieben Frauen» gsi isch. Er het spööter
Halle (Saale) (bis 1995: Halle/Saale; öbbe vom Ändi vom 15. bis zum Ändi vom 17. Joorhundert: Hall in Sachsen) isch e kräisfreiji Groossstadt im Süüde vo Saggse-Anhalt und lit an dr Saale. Mit mee as 233'000 Iiwooner isch Halle die grössti Stadt und äins vo de drei Oberzentrum vom Bundesland und dr Sitz vom Landesverwaltigsamt. D Stadt bildet zämme mit dr benoochberte Groossstadt Leipzig e Balligsruum und zämme mit Leipzig und nüün andere Stedt in Saggsen-Anhalt, Saggse und Thüringe d Metropolregioon Middeldütschland. Halle isch e bedütende Vercheerschnootepunkt und e wichdigs Wirtschaftszentrum in de nöije Bundesländer. Die ersti urkundligi Erwäänig datiert uf s Joor 806 n. Chr. 1890 het d Stadt scho mee as 100'000 Iiwooner ghaa und isch sit denn e Groossstadt. Si isch die äinzigi dütschi Groossstadt mit mee as 200'000 Iiwoonern im Joor 1945, wo dr Zwäit Wältchrieg fast ooni Schaade überstande het. Iire stedtebauligi Charakter gältet dorum under de dütsche Groossstedt as äinzigartig. As bedütendi Söön vo dr Stadt gälte dr Barockkomponist Georg Friedrich Händel und dr ehemooligi Bundesussenminister Hans-Dietrich Genscher, wo im Stadtteil Reideburg uf d Wält cho isch. Mit de Stifdige, wo dr August Hermann Francke 1698 gründet het, wo 2015 drüber entschiide wird, öb
D Periode vo dr Barockmuusig in dr oobeländische Kunstmuusig wird au as Generalbasszitalter bezäichnet und isch grad noch dr Rönessans choo. Si isch vom Aafang vom 17. bis öbbe zur Middi vom 18. Joorhundert gange. Si zelt hüte zur sogenannte Alte Muusig. Dr Aafang vom musikalische Barock wird dur d Iifüerig vom Generalbass in de Komposizioone vom Claudio Monteverdi markiert. Es isch e Kennzäiche vo dr Barockmuusig und vo dr Muusig vom Rokoko, wo nochhäär cho isch, ass dr Generalbass immer brucht worde isch. Mä cha dr Barock no witer iidäile, öbbe eso: Früebarock (öbbe 1600 bis 1650), wo d Italiäner dominiert häi. Bedütendi Verdräter: Claudio Monteverdi (1567–1643), Heinrich Schütz (1585–1672), Jan Pieterszoon Sweelinck (1562–1621), Girolamo Frescobaldi (1583–1643), Giacomo Carissimi (1605–1674), Johann Heinrich Schmelzer (1623–1680) Hoochbarock (öbbe 1650 bis 1710), wo dr Iifluss vo de Franzoose bedütend gsi isch. Bedütendi Verdräter: Jean-Baptiste Lully (1632–1687), Arcangelo Corelli (1653–1713), Dietrich Buxtehude (1637–1707), Henry Purcell (1659-1695) Spootbarock (öbbe 1710 bis 1750), wo sich die regionaale Stil enander aagnööcheret häi. Bedütendi Verdräter: Georg Philipp Telemann (1681–1767), Carl Heinrich Graun, Johann Adolph Hasse, Johann Sebastian Bach (1685–1750), Antonio Vivaldi (1678–1741), Georg Friedrich Händel (1685–1759), Pieter Hellendaal. Vo dr allgemäine Kultur us gsee, isch noch em
D Freihäitsgnaabe oder Freihäite si sit em spoote Middelalter d Iiwooner von ere Bättlerkolonii gsi, wo dusse vor de Stadtmuure vo Baasel uf em Koolebärg gläbt häi und bsundrigi Rächt (Freihäite) gnosse häi. Sonigi Freistett het s denn im Riich nume in vier Stedt ge: z Baasel, z Hamburg, z Augsburg und in ere vierte, umbekannte Stadt. Zur Bättlerzumft häi d Bättler, Giler, Laami, Blindi, Stirnstöösser, dr Scharfrichder, d Schinder und d Dootegreeber ghöört und sit 1414 au d Zigüüner. Dr Baasler Koolebärg isch zu sällere Zit vo Duusige vo Lüt bevölkeret gsi, wo d Baasler Bürger nid häi welle, ass si in dr Stadt wooni, wo aber usser em Bättle e Hufe Arbäite gmacht häi, wo dringend nöötig gsi si. Doo drzue het s Butze vo de Kloake ghöört und s Chemmifääge, und s Schleppe vo de Kornsegg sit ass 1438 s Kornhuus im Züüghuus am Petersblatz ufdoo worden isch. Bi de Hiirichdige häi si im Scharfrichder ghulfe, wo sälber au uf em Koolebärg gläbt het und bi Pestepidemie häi si die Doote begraabe und häi drfür für jeede doot Baasler e chliini Abgoob überchoo. D Freihäitsgnaabe si e Korporazioon gsi, mit eme Hauptmaa, si diräkt em Riichsvogt understande
S Koolebärggricht oder Koolebärgergricht isch vom spoote Middelalter bis zum Aafang vom 17. Joorhundert s Gricht vo dr Korporazioon vo de Freihäitsgnaabe, wo men ä au Freihäite gsäit het, uf em Baasler Koolebärg gsi. Es isch diräggt em Riichsvogt understande. Dä het in Gäldsache sälber Rächt gsproche, as Friidensgricht sis aber d Freihäitsgnaabe gsi, wo grichdet häi, usser ass dr Vogt am Aafang d Parteije het lo schwööre, ass si dr Richtspruch wurde akzeptiere. Sonigi Gricht, wo riichsummiddelbar gsi si, het s nume z Baasel, z Hamburg, z Augsburg und in ere vierte, umbekannte Stadt gee. S Gricht het us eme Richter und säggs Schöffe bestande, wo alli Freihäitsgnaabe gsi si ooni Hoose (wie mä dä Strümpf denn zu mol gsäit het) und ooni Mässer, und het under ere Linde uf em Koolebärg dagt. Dr Vogt het d Richder ernennt, und e Freihäit, wo sich gwäigeret het, het sini Briwilegie verloore. Dr Richder het dr Richtstaab ghebt und isch uf eme Stuel ghoggt, die säggs Urteilssprächer uf Bängg lings und rächts von em. Dr Vogt isch hinder em Richter gstande, und hinder de Schöffe die vier Amtslüt vom Stadtgricht. Im Richter sis rächte Bäi - noch em Bricht vom Felix
46.999.49Koordinate: 46° 59′ 24″ N, 9° 29′ 24″ O; CH1903: 756031 / 206366 f1 D Taminabrugg isch e Stroossebrugg im Taminatal im Kanton Sanggale. D Brugg, wo im Juni 2017 eröffned woren isch, gilt as eini vo de gröschte Bogebrugge und mit ere Längi vo 475 Meter as di Längschti i de Schwiz. Di diräkti Stroosseverbindig vo Bad Ragaz uf Valens, wo hüt nüme befahre wäre dörf, verlauft i me gwüsse Abschnitt öber rutschigs Gländ. Si isch zuedäm rächt stail, hät schmaali Stelle und engi Kurve. Drumm isch d Idee för e Brugg öber s Tobel vo de Tamina ufchoo und e öber 400 Meter langi Bogebrugg, mit ere Spannwitti vo 260 und ere Höchi vo 35 Meter, uugfär 200 Meter öber em Fluss, wo die beede Ortschafte Pfääfers und Valens verbende söll isch planed wore. Esoo cha e sicheri Zuefahrt vo Ragaz via Pfääfers ermöglicht wäre, ohni as mer en Umwäg öber Vasön, Mapragg und Vadura mache mues. S ganz Projekt, d Brugg und Zuefahrtsstroosse, isch mit rund 56 Millione Franke Choschte budgetiert wore – däför chöni me s Gäld för d Sanierig vo de bishärige Zuefahrt vo Ragaz ufe uf Valens spare. Gege s Projekt vo däm Bruggebau
Chonufinge oder Chnoflige isch ä Gmeind im Kanton Bärn. D Gmeind Chonufinge hät em Amt Chonufinge sy Name gää, isch aber nid di Gmeind mit em Amtssitz. Si ligt im Chisetau am westliche Rand vom Ämmitau. Us däm Grund wirds o aus 'Tor zum Ämmitau' bezeichnet. Chonufinge besteit us de Ortschafte Chonufinge, Chonufinge Dorf, Staude i.E., Ursälle und Gysenstein. Zudäm ghöre d Wiler Herolfinge, Hötschige, Cher und Liimgruebe o derzue. D Nachbergmeindä vo Chonufinge si Häutlige, Freimettige, Niderhünige, Mirchu, Grosshöchstette, Schlosswiu u Münsige. Vor de Fusion mit Münsige si ou no Tägertschi u Trimstei Nochbergmeinda gsii. Im grosse Massstab gluegt ligt Chonufinge ir Mitti zwüsche Bärn, Burgdorf, Langnou i.E. u Thun. D Gmeind isch 1933 entstange dur d Fusion vo de Gmeinde Gysestei (Gysenstein) u Stalde (Stalden im Emmental). Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Chonufinge ghört. S Dorf Chonoufinge isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1148 aus Chonolfingen, Gysestei 1226 aus Gisenstein, Stalde 1258 aus Stalden. Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 8 % gläge. 78,9 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 9,9 % si römisch-katholisch (Stang 2000). Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 17,0
As Opere (vo ital. opera in musica, „musikalischs Wärk“) bezäichnet mä sit 1607 e musikalischi Gattig vom Theater, won e szenisch-dramatischi Handlig dur Muusig daargstellt wird. Usserdäm wird au s Operehuus oder d Theaterkompanii, wo Opere uffüert, as Opere bezäichnet. Mit Opere mäint mä im Allgemäine die öiropäischi Opere, wo im hütige Sinn am Ändi vom 16. Joorhundert z Floränz entstande isch und sich as italiänischi Opere in Öiropa verbräitet het. Spööter het si regionaali Äigeschafte aagnoo, vor allem het mä sä in de nazionaale Sprooche afo konzipiere und uffüere. Die Chinesischi Opere (chin. 戲曲 / 戏曲, Xìqǔ) isch wääred dr Tang-Dünastii (618–906) us Vorforme vom chinesische Muusigtheater entstande. Im Geegesatz zur öiropäische Operedradizioon wo immer eender elitäär gsi isch, isch die chinesischi vo Aafang aa volksnooch gsi und erst spööter häi sich au die hööchere Ständ für sä afo begäistere. Japan het sini äigeni Dradizioon vo Muusigtheater und öiropäischi Begriff si nid seer zuedräffend. S Noh ( 能?) oder nōgaku (能楽?), wo sit em 14. Joorhundert gspiilt wird, und Kabuki (歌舞伎 kabuki?) chönnt mä villicht am beste mit Danztheater bezäichne. Dr Form nooch underschaidet mä zwüsche dr Nummereopere, won e Räije vo Muusigstück dur Rezitativ oder gschwätzti Dialog mit