rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Friedrich Chrysander (* 8. Juli 1826 z Lübtheen; † 3. Septämber 1901 z Bergedorf bi Hamburg) isch e dütsche Muusigwüsseschaftler und e Herusgääber vo de Wärk vom Georg Friedrich Händel gsi. Dr Friedrich Chrysander het Filosofii an dr Uniwersidäät Rostock studiert, denn het er im Usland, under anderm z Ängland gläbt. Er isch zrugg uf Dütschland zurückgekehrt, het z Laueburg gläbt und z Vellahn in Meckleburg. Vo 1866 aa het er z Bergedorf bi Hamburg gwoont. Zämme mit em Historiker Georg Gervinus het dr Chrysander 1856 die Dütschi Händel-Gsellschaft gründet zum alli Wärk vom Georg Friedrich Händel uusezgee. D Gsellschaft het sich scho noch vier Jooren ufglööst, und denn het dr Chrysander d Arbet an dr Gsamtusgoob meer oder weeniger elläi gmacht. Er isch vo von 1868 bis 1871 und no äinisch vo 1875 bis 1882 Redaktöör vo dr Allgemeine musikalische Zeitung gsi und und isch e Pionier vo dr Muusigkritik gsi. 1885 het dr Friedrich Chrysander mit em Philipp Spitta und em Guido Adler d Vierteljahrsschrift für Musikwissenschaft gründet. E Hufe vo de historische Studie vom Chrysander si au in de Jahrbücher für Musikwissenschaft und in der Vierteljahrsschrift für Musikwissenschaft erschiine. Ferdinand Pfohl: Friedrich Chrysander. Festrede gehalten in der
Die Hallische Händel-Usgoob (HHA) isch e Historisch-Kritischi Gsamtusgoob vo de Wärk vom Komponist Georg Friedrich Händel (1685–1759), wo alli Kwelle, wo mä het chönne finde in Betracht ziet. Si isch für d Forschig wie au für d Braxis dänggt. Si wird vo dr Georg-Friedrich-Händel-Gesellschaft e. V. Halle (Saale) uusegee und erschiint sit 1955 im Bärenreiter-Verlag. D Usgoob isch in fümf Serie iidält und enthaltet dütschi und änglischi Fassige. Serii I Oratorie und groossi Kantate Serii II Opere Serii III Chillemuusig Serii IV Instrumentalmuusig (Klavier-, Kammer- und Orchestermuusig) Serii V Chliineri Gsangswärk Hallische Händel-Ausgabe
Dr armenisch Kaländer (altarmenischi Era) isch en Underart vom egüptische Kaländer, e Sunnekaländer ooni Schaltjoor. S Joor bestoot us 12 Mööned, wo jeede 30 Dääg het und eme zuesätzlige Mooned, wo män em epagomenê säit mit fümf Dääg. Dr Nöijoorsdaag fallt uf d Daag-und Nachtgliichi im Früelig. 1461 Joor im armenische Kaländer entspräche 1460 im julianische. Dr hütig Züklus vom Kaländer foot im Joor 552 n. Chr. aa und dr erst Daag vom Züklus isch noch em julianische Kaländer dr 11. Juli 552. Dr Usgangspunkt vom Kaländer isch dr 11. August 2492 v. Chr., wo dr legendääri Köönig Hayk dr babylonisch Köönig Bel besigt het.
Dr 13. Novämber isch dr 317. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 318. in Schaltjohr), dodermit blybe no 48 Däg bis zum Änd vum Johr. 1474: In dr Schlacht bi Héricourt, dr erschte Schlacht vu dr Burgunderchrieg, sige d Aidgnosse iber dr burgundisch Herzog Karl dr Chien un syy Heer. 1475: In dr Burgunderchrieg sige di verbindete Aidgenosse un Oberwalliser iber s Heer vum mit em Burgunder Karl em Chiene verbindete Herzogtum Savoye in dr Schlacht uf dr Planta. In dr Folg erobere si fascht s gsamt Unterwallis bis Saint Maurice. 1925: Di erscht Surrealismus-Uusstellig wird z Paris ufgmacht mit Wärch vu Pablo Picasso, Man Ray, Hans Arp, Paul Klee, Max Ernst, Giorgio de Chirico, André Masson, Joan Miró un Pierre Roy. 2010: D Militerregierig vu Myanmar entlosst d Aung San Suu Kyi no insgsamt 15 Johr us ihrem Huusarräscht. 0354: Augustinus vu Hippo, Chilchelehrer 1868: Erika Wedekind, dytschi Operesängeri 1881: Rudolf Minger, Schwyzer Bolitiker un Bundesrot 1899: Huang Xianfan, chinesische Hischtoriker 1940: Martin Winterhalter, dytsche Lehrer un Dialäktdichter 1948: Hassan Rohani, iranische Bolitiker 0867: Nikolaus I., Papscht vu 858 bis 867 1484: Andrea Zamometić, Erzbischof vu Krajina 1862: Ludwig Uhland, dytsche Schriftsteller 1868: Gioacchino Rossini, italienische Komponischt 1957: Antonín Zápotocký,
Dr 14. Novämber isch dr 318. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 319. in Schaltjohr), dodermit blybe no 47 Däg bis zum Änd vum Johr. 0565: Dr Justin II. wird Noofolger vum Justinian I. as Chaiser vum Byzantinische Rych. 1633: Im Dryssgjehrige Chrieg erobere schwedischi Druppe unter em Herzog Bernhard vu Sachse-Weimar di Frei Rychsstadt Regensburg. 1918: Noch em vorlaifige Regierigsverzicht vum Großherzog Friedrich II. vu Bade proklamiert di provisorisch Regierig d Republik Bade. 1918: No drei Däg goht dr erscht Generalstreik in dr Gschicht vu dr Schwyz z Änd. 1946: Dr Hermann Hesse kriegt dr Nobelbryys fir Literatur zuegsproche. 1971: Di US-amerikanisch Ruumsonde Mariner 9 chunnt zum Planet Mars un schwenkt as erschti irdischi Sonde iberhaupt in d Umlaufbahn vun eme andere Planet yy. 1663: Friedrich Wilhelm Zachow, dytsche Komponischt 1719: Leopold Mozart, dytsche Komponischt 1840: Claude Monet, franzesische Moler 1889: Jawaharlal Nehru, indische Bolitiker 1906: Hermann Schäufele, Erzbischof vu Friburg 1907: Astrid Lindgren, schwedischi Schriftstelleri 1917: Park Chung-hee, sidkoreanische Bolitiker 1939: Pierre Imhasly, Schwyzer Schriftsteller 1946: Françoise Schaffner, elsässischi Sprochaktivischti 0565: Justinian I., byzantinische Chaiser 1716: Gottfried Wilhelm Leibniz, dytsche Universalglehrte 1831: Georg Wilhelm Friedrich Hegel, dytsche Philosoph 1929: Karl Scheurer, Schwyzer Bolitiker un Bundesrot 1952: Marie Brockmann-Jerosch, Schwyzer
Dr 15. Novämber isch dr 319. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 320. in Schaltjohr), dodermit blybe no 46 Däg bis zum Änd vum Johr. 1315: D Aidgnosse sige iber d Habsburger in dr Schlacht am Morgarte. 1832: Di konservative Schwyzer Kanton Uri, Innerschwyz, Obwalde, Nidwalde, Neueburg un Basel grinde dr Sarnerbund go d Regenerationsbesträbige vu dr Liberale bekämpfe. 1852: Dr Hermann Mayer Salomon Goldschmidt entdeckt dr Aschteroid (21) Lutetia. 1884: Uf Yyladig vum Otto von Bismarck fangt d Berliner Kongokonferenz aa, wu am Änd d Ufdailig vu Afrika in Kolonialbiet stoht. 1893: Dr Fueßballverain FC Basel wird grindet. 1397: Nikolaus V., Papscht vu 1447 bis 1455 1741: Johann Caspar Lavater, Zürcher Pfarrer und Ufkläärer 1807: Theopil L’Orsa, Schwyzer Unternämer 1862: Gerhart Hauptmann, dütsche Dramatiker und Schriftsteller 1938: Hanspeter Born, Schwyzer Journalischt un Autor 1958: Michèle Lutz, franzesischi Bolitikeri 1958: Leslie Malton, amerikanisch-dytschi Schauspiileri 1959: Jürg Daniel Matthys, Schwyzer Chinschtler 1988: Olha Tratsch, ukrainischi Volleyballspileri 1630: Johannes Kepler, dytsche Astronom und Mathematiker 1985: Meret Oppenheim, dytsch-schwyzerischi Chinschtleri un Dichteri 2014: This Jenny, Schwyzer Bolitiker 2014: Georg Zinkel, schwebische Dialäktdichter Commons: 15. Novämber – Sammlig vo Multimediadateie
Dr 16. Novämber isch dr 320. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 321. in Schaltjohr), dodermit blybe no 45 Däg bis zum Änd vum Johr. 1632: Im Dryssgjehrige Chrieg fallt dr Gustav II. Adolf vu Schwede in dr Schlacht bi Lützen. 1852: Dr John Russel Hind entdeckt dr Aschteroid (22) Kalliope. 1924: D Verainigung vu Schwebisch-Alemannische Narrezimft wird grindet. 1938: Im Rame vu syne Forschige zum Butz stellt dr Schwyzer Chemiker Albert Hofmann zum erschte Mol Lysergsäurediethylamid här. 42 v. d. Z.: Tiberius, remische Chaiser 1754: Andrea Rosius à Porta, Schwyzer Theoloog, Schriftsteller und Lehrer 1813: Melchior Josef Martin Knüsel, Schwyzer Bolitker un Bundesrot 1832: Paul Cérésole, Schwyzer Bolitker un Bundesrot 1937: Lothar Späth, dytsche Bolitker un Minischterbresidänt 1944: Jean-Marie Zoellé, elsässische Kommunalbolitiker 1953: Nikolaus Tschenk, dytsche Bolitker 1953: Brigitte Zypries, dytschi Bolitkeri 759: Otmar, Grinder vum Chloschter St. Galle 1632: Gustav II. Adolf, Chenig vu Schwede 1773: John Hawkesworth, änglische Journalischt un Schriftsteller 1959: Franz Fankhauser, Schwyzer Romanischt 1968: Augustin Bea, dytsche Jesuit un Kuriekardinal Commons: 16. Novämber – Sammlig vo Multimediadateie
Dr 17. Novämber isch dr 321. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 322. in Schaltjohr), dodermit blybe no 44 Däg bis zum Änd vum Johr. 1873: Buda, Óbuda un Pest wäre zue dr Stadt Budapest zämmegschlosse. 1905: Korea wird e japanisch Protektorat. 1932: Dr Franz von Papen dritt no dr verlorene Rychsdagswahl as Rychschanzler zrugg, sy Noofolger wird am 3. Dezämber dr Kurt von Schleicher. 1948: Dr Flughafe Chloote wird ufgmacht. 1979: D Johann-Andreas-Schmeller-Gesellschaft e. V. wird grindet. 1996: ICQ, ais vu dr maischtbruchte Instant Messaging (Chat) Programm, wird zum erschte Mol zum Aabelade aabotte. 1888: Curt Goetz, dytsch-schwyzerische Regisseur 1904: Paul Chaudet, Schwyzer Bolitker un Bundesrot 1957: Dani Levy, Schwyzer Regisseur 1964: Birgit Klaus, dytschi Moderatori 1968: André Simonazzi, Schwyzer Staatsaagstellte 1975: Raphael Golta, Schwyzer Bolitker 1975: Martin O., Schwyzer Musiker 1983: Christopher Paolini, US-amerikanische Schriftsteller 1917: Auguste Rodin, e franzöösische Bildhauer und Zäichner 1922: Robert Comtesse, Schwyzer Bolitker un Bundesrot 2013: Doris Lessing, britischi Schriftstelleri Commons: 17. Novämber – Sammlig vo Multimediadateie
Dr 18. Novämber isch dr 322. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 323. in Schaltjohr), dodermit blybe no 43 Däg bis zum Änd vum Johr. 1523: Dr Giulio de’ Medici wird Papscht vu dr remisch-katholische Chilche un git sich dr Name Clemens VII. 1626: Z Rom wird dr Petersdom noch ere Böuzyt vu 120 Johr vum Papscht Urban VIII. yygweit. 1659: Im Théâtre du Petit-Boubon z Paris wird d Kumedi «Les Précieuses ridicules» vum Molière urufgfiert. 1803: No dr Wideryyfierig vu dr Sklaverei in dr franzesische Kolonie dur dr Napoleon Bonaparte sige di ufständische Schwarze im franzesische Dail vu Hispaniola unter em Jean-Jacques Dessalines iber d Franzose in dr Schlacht vu Vertières un erkämpfe dodermit ändgiltig d Unabhängigkeit vu Haiti. 1918: Dr Lettisch Volksrot rieft d Unabhängigkait vu Lettland uus. 1943: Dr Roman Das Glasperlenspiel vum Hermann Hesse wird vereffetligt. 1959: Z New York City het dr Film Ben Hur vum William Wyler Premiere. 1915: Voli Geiler, Schwyzer Schauspiileri un Kabarettischti 1923: Richard Bäuerle, dytsche Beck un Fasnetler 1939: Amanda Lear, Sängeri, Schauspiileri un Moleri 1940: Marlies Schoch, Schwyzer Gaschtwirti un Bolitikeri 1962: Julia Philippi, dytschi Bolitikeri 1963: Carola Wolle, dytschi Bolitikeri 1964: Renate Franz, dytschi Schurnalischti 1968: Martin Braun, dytsche
Dr 19. Novämber isch dr 323. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 324. in Schaltjohr), dodermit blybe no 42 Däg bis zum Änd vum Johr. 1931: Dr Earle Haas stellt e Aadrag uf s Batänt fir dr Tampon mit Yyfierhilf, wu är entwicklet het. 1962: Fimf Bundesminischter vu dr FDP drätte wäg dr Spiegel-Affäre zruck. 1972: Bi vorzogene Barlemäntswahle in dr Bundesrepublik Dytschland wird d SPD unter em Willy Brandt zem erschte Mol di sterkscht Bundesdagsfraktion. 1714: Hans Conrad Orelli, Schwyzer Chaufme und Politiker 1939: Louis Menar, Schwyzer Musiker 1956: Andreas Burri, Schwyzer Sprochforscher 1968: Katarina Barley, dytschi Bolitikeri 0498: Anastasius II., Papscht 1288: Rudolf I., Markgrof vu Bade 1409: Johann, Markgrof vu Bade-Hachberg 1643: Claudio Monteverdi, italienische Komponischt 1665: Nicolas Poussin, franzesische Moler 1828: Franz Schubert, eschtrychische Komponischt 1878: Salomon Tobler, Schwyzer Pfarer un Dichter 1921: Maurice Goetschel, Schwyzer Bolitiker 1978: Giorgio de Chirico, italienische Moler 2000: Ruth Mönch, dytschi Schauspiileri un Sängeri 2001: Grete Borgmann, dytschi Frauerächtleri 2005: Magui Bétemps, Augschtaler Mundartsängerin 2020: Khadim Hussain Rizvi, pakischtanische Prediger 2022: Conrad Schierenberg, dytsch-niderländische Chinschtler un Dichter Commons: 19. Novämber – Sammlig vo Multimediadateie
Dè Gähle Frauèschuèh odder Gähl-Frauèschuèh (Cypripedium calceolus L.; alemannischi Näme), au Marièfrauèschuèh (diè Blüte vom Gählè Frauèschuèh wörd in Legèndè im Zämmèhang mit dè Jungfrau Maria erwähnt), Europäischè Frauèschuèh oder no hüüfiger eifach nu Frauèschuèh benamst. Dè Gähle Frauèschuèh isch ein vo dè prächtigschtè wildwachsendè Orchideèartè vo Europa un stoht in allè Länder unter strengschtem Schutz (nach FFH-Richtliniè Anhang II). Er ghört zu dè Gattig vo dè Frauèschuèh (Cypripedium) i dè Familliè vo dè Orchideè (Orchidaceae). Um auf diè bsunderi Gföhrdig un Schutzwürdigkeit vo sellerè Art uffmerksam z machè, isch de Gähle Frauèschuèh vom Arbeitskreis Heimische Orchideen 1996 un 2010 zu dè Orchidee vom Johr gwählt worrè. Dè Gählè Frauèschuèh isch è uusduuerndi, chruttähnlichi Pflanzè, wo è Höchi vo 15 bis 60 Zentimeter erreichè duèt. Am è bitzeli bogènè un horigè Stängel findet mo drei bis füüf breit-elliptischi, stängelumfassendi Laubblätter, wo nach ussè spitz zuèlaufet. Selli wyset è Längi zwischè 5 un 13 cm uff. Diè hellgrüènè Laubblätter zeiget a dè Blattuntersitè è fein fluumigi Behorig. Au diè kräftigi Nervatur isch dütlich z erkennè. I dè Regel sin diè einzelnè Triib einblüètig, oft träget sie bi guètem Wachsdum vo dè Pflanzè au zwei Blütè, seltè drei oder vir. Bemerkenswert isch
Dè Türkèbund (Lilium martagon; alemannischi Näme), oder au Türkèbund-Liliè, isch è Pflanzèart us dè Gattig vo dè Liliè (Lilium) i dè noch irè benamstè Martagon-Sektion. Durch iri uffällig gformtè Blüètè un iri großi Wuchshöchi giltet si als eini vo dè stattlichschtè Liliè, wo z Europa heimischè sin. Dè Türkèbund isch è uusduuerndi, chruttählichi Pflanzè, wo zwischè 30 un 150 Zentimeter, seltè bis 200 Zentimeter, erreichè duèt. Diè ovali Zwiblè ka bis acht Zentimeter Durchmesser erreichè un bschtoht uss enèmè Huufè gälè, taillyrtè Schuppè. Wiè vill Geophyten zeichnet si sich durch Zugwurzlè uus, wo für uusreichendi Bodèdüèfi vo dè Zwiblè sorget. Dè eifache, kräftige Stängel isch rund un meischt rotfleckig. Dè Stängel isch bsunders unnè dichter bebläteret. I dè Mitti vom Stängel stönn d Blätter i vir bis acht Schyquirlè us acht bis virzeh Blätter, welli vo unnè noch obè kliiner wörret, suscht sin selli wechselschtändig aagordnet. Diè lanzett ähnlichè Laubblätter wörred circa 15 Zentimeter lang un 5 Zentimeter breit. Si hön èn glattè Rand un sin kahl. Zwischè Juni un Auguscht erschinet i èm rischpigè Blüèteschtand bis zu sèchzeh duftendi, nickendi Blüètè. In freiè Lagè, etwa uf sunnigè Bergwisè, kann è Pflanzè aber auch bis zu zwanzg Blütè entwicklè. Diè
Heike Hennig (* 8. Novämber 1966 z Leipzig) isch e dütschi Reschissöörin, Choreografin und Läitere vom Opere- und Danzansambel Heike Hennig & Co. D Heike Hennig het modärne Danz, Choreografii und Body-Mind-Centering z Köln und am Moving On Center - School for Participatory Arts and Research, in Oakland, Kalifornien, USA, studiert. Denn isch si uf Brasilie und Portugal go schaffe. 1995 isch si zrugg uf Leipzig zurück und het dört vo 1998 aa as freischaffendi Choreografin und Dänzere gschafft. Si het an dr Palucca Schuel Dresde, dr Uniwersidäät Leipzig und an dr Hochschuel für Grafik und Buechkunst Underricht gee. Zämme mit em Friedrich U. Minkus het si 2000 s FZTM - Forum Zitgenössische Danz und Muusig gründet und iir Ansambel Heike Hennig & Co z Leipzig. As künstlerischi Läitere het si mee as 15 Büünestück und 30 interdisziplinäri Kunstprojekt an verschiidene Büüne und Instituzioone entwigglet. Iir Zeit - tanzen seit 1927 und d Fortsetzig ZeitSprünge isch s erfolgriichste Wärk vo dr Hennig und isch mee as 30 mol z Leipzig und uf internazionale Festival ufgfüert worde. Moving On Center FZTM - Forum Zeitgenössischer Tanz und Musik Heike Hennig & Co Marion Appelt: Tanz mit der Zeit, Leipzig, Plöttner Verlag 2008,
Dr 20. Novämber isch dr 324. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 325. in Schaltjohr), dodermit blybe no 41 Däg bis zum Änd vum Johr. 1531: Dr Zweet Kappeler Landfride macht em Zweete Kappelerchrieg e Änd un reglet di religiese Verhältnis in dr Alte Aidgnosseschaft nei. 1911: Z Dresden wird d Sinfonii Das Lied von der Erde vum Gustav Mahler urufgfiert. 1945: Im Justizpalast z Nürnberg fangt mit dr Verläsig vu dr Aachlag dr Nürnberger Prozess (Bild) gege d Hauptchriegsverbrächer vum Dritte Rych, dodrunter dr Hermann Göring, dr Joachim von Ribbentrop un dr Julius Streicher, wäge Chriegsverbräche un Verbräche gege d Mänschligkait. 1949: Z Versailles wird di Federalistisch Union vu dr europäische Volksgruppe (FUEV) grindet. 1966: S Stimmvolk im Schwyzer Kanton Züri stimmt in ere Volksabstimmig gege s Frauewahlrächt. 1880: Karl Grunder, Schwyzer Mundartschriftsteller 1885: Hermann Keller, dytsche Musikwisseschaftler 1923: Alexi Decurtins, Schwyzer Romanischt und Wörterbuechredakter 1924: Benoît Mandelbrot, franzesisch-US-amerikanische Mathematiker 1925: Maja Michailowna Plissezkaja, russischi Ballettdänzeri 1933: Beda Humbel, Schwyzer Bolitiker 1942: Joe Biden, US-amerikanische Bolitker 1985: Renato Kaiser, Schwyzer Slam-Poet un Kabarettischt 1910: Leo Tolstoi, russische Schriftsteller 1975: Francisco Franco, spanische General un Diktator Bueß- un Bättdag Commons: 20. Novämber – Sammlig vo Multimediadateie
Dr 21. Novämber isch dr 325. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 326. in Schaltjohr), dodermit blybe no 40 Däg bis zum Änd vum Johr. 1259 v. Chr.: No dr Schlacht bi Kadesch un johrelange bluetige Gränzstrytigkaite schließe dr ägyptisch Pharao Ramses II. un dr Hethiterchenig Hattusili III. dr Ägyptisch-Hethitisch Fridesvertrag. 1676: Dr dänisch Astronom Ole Rømer stellt dr Pariser Académie des sciences syy These vor, dass d Liechtgschwindigkait e ändligi Greßi sei. Är stitzt sich uf Beobachtige vu dr Verfinschterige vu dr vier Mond vum Jupiter. 1913: D Randebahn wird ufgmacht. 1918: Am Änd vum Erschte Wältchrieg verleen di dytsche Druppe s Elsass. 1694: Voltaire, franzesische Schriftsteller un Philosoph 1718: Friedrich Wilhelm Marpurg, dytsche Musiktheoretiker 1802: Stephan Gutzwiller, Schwyzer Bolitiker 1898: René Magritte, belgische Moler 1929: Wolfgang Kleiber, dytsche Sprochwisseschaftler 1933: Harold Haefner, Schwyzer Geograf 1957: Walter Wobmann, Schwyzer Bolitiker 1695: Henry Purcell, änglische Komponischt 1844: Philipp Emanuel von Fellenberg, Schwyzer Pedagog un Agronom 1847: Albert Schott, dytsche Sprochforscher, Gschichtsforscher und Volchskundler 1874: Marià Fortuny, spanische Moler 2012: Roland Lederle, dytsche Haimetdichter Commons: 21. Novämber – Sammlig vo Multimediadateie
Dr 22. Novämber isch dr 326. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 327. in Schaltjohr), dodermit blybe no 39 Däg bis zum Änd vum Johr. 1220: Dr Friedrich II. wird z Rom vum Papscht Honorius III. zum Chaiser vum Hailige Remische Rych gchrent. 1712: Im Londoner Queen’s Theatre wird d Opere Il Pastor fido vum Georg Friedrich Händel urufgfiert. 1830: Uf em Zimiker-Hügel z Uschter versammle sich in dr Zyt vu dr Regeneration rund 10.000 Manne vu dr Zürcher Landschaft un fordere im Memorial vu Uschter e neji liberali Verfassig. 1918: Franzesischi Druppe zien noch em Erschte Wältchrieg z Stroßburi yy un mache dodermit dr churze Phase vu dr Republik Elsaß-Lothringe ne Änd. 1943: Dr Libanon wird unabhängig vu Frankrych. 1946: Z Fryburg chunnt di Berotend Landesversammlig fir Bade zue ire konschtituierende Sitzig zäme. 1963: Dr Bresidänt vu dr Verainigte Staate, dr John F. Kennedy, chunnt bin eme Attentat z Dallas ums Läbe. 1975: Zwee Däg noch em Dod vum Franco wird dr Juan Carlos zum Chenig vu Spanie proklamiert, was in dr Folg zum Ibergang vum Franquismus zur Demokraty fiert. 1990: D Margaret Thatcher, wu syt 1979 regiert het, git ihre Ruggdritt as Premierminischteri vu Großbritannie bekannt. 2005: Dr Angela
Diè Rhydalbahn isch è zweigleisigi elektrifizyrti Ysèbahnhauptstrecki z Badè-Württèberg. Sie volauft durch diè Oberrheinischi Dièfebeni vo Monnèm über Heidelberg, Karlsruèh, Raschtatt, Badè-Oos, Offèbürg un Fryburg im Briisgau nach Baasel un wörd deshalb au Oberrhybahn benamst. Diè Strecki wörd als Deil vo dè badischè Hauptbahn baut. Zwischè Monnèm un Raschtatt volauft sie barallel zu dè badischè Rhybahn. Unterm Titel Neu- un Uusbauschtrecki wörd sit April 1987 am virgleisigè Neu- un Uusbau vo derè Strecki gschaffet, s isch nit absehbar, wenn dè urschprünglich für 2008 vorgsèhni Uusbau fertiggschtellt si wörd (Stand: 2012). D Rhydalbahn zelt zu dè bedütendschtè Streckè im Netz vo dè Dütschè Bahn. Diè Rhydalbahn isch vo dè Badischè Staatsiisèbahn finanzyrt un baut worrè. S erschti Teilschtuck zwischè Monnèm un Heidelberg isch 1840 eröffnet worrè, bis 1855 hät mo die Strecki in mehrerè Deil bis Baasel fertiggschtellt. Diè Strecki isch znägscht mit èrè Spurwiti vo 1600 Millimeter baut worrè. Well diè umligendè Länder un anderi Bahnliniè abber diè Normalschburwiti vo 1435 Millimeter eingsetzt hèn, isch zwischè 1854 un 1855 diè gsamt Strecki uff umbaut worrè. Well dè Stadt Monnèm, dèrè irè natürlichss Yzugsgebyt um Schwetzingè un Hoggenè umè glègè isch, dè Umwäg über Heidelberg nit gfallè hèt, isch 1870 als
Dr 23. Novämber isch dr 327. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 328. in Schaltjohr), dodermit blybe no 38 Däg bis zum Änd vum Johr. 1847: Im Sonderbundchrieg wäre d Druppe vum katholische Sonderbund Johann-Ulrich von Salis-Soglio bi Gisike un Chappu dur di aidgnessische Druppe unter em Guillaume Henri Dufour entschaidend gschlaa. Dodermit hert dr bis hite letscht bewaffnet Konflikt uf em Biet vu dr Schwyz. 1890: Wel noch em Dod vum Chenig Wilhelm III. däm syy Dochter Wilhelmina uf dr niderländische Thron chunnt, erlischt d Personalunion mit Luxemburg, wel dert e rain männligi Thronfolg vorgsääne isch. Luxemburg wird e souverän Großherzogtum unter em Adolf I. us em Huus Nassau. 2000: D Aschtronome Scott S. Sheppard, David C. Jewitt, Yanga R. Fernández un Eugene A. Magnier entdecke e Raie vu Mond vum Planet Jupiter: Iokaste, Harpalyke, Kalyke, Praxidike, Erinome un Isonoe. 2004: S Online-Spiil World of Warcraft chunnt uuse. 912: Otto I. (HRR) „dr Groß“, oschtfränkische Chenig un erschte Chaiser vum Hailige Remische Rych 1836: Emil Kauffmann, dytsche Musikpedagog, Komponischt un Dirigänt 1887: Walter Georgii, dytsche Musikwisseschaftler un Pianischt 1888: Harpo Marx, US-amerikanische Schauspiiler 1896: Hans Kohler, dytsche Bolitiker 1896: Klement Gottwald, tschechoslowakische Bolitiker 1906: Oscar Heiler, schwäbische Volksschauspiiler 1922: Joan
Dr 24. Novämber isch dr 328. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 329. in Schaltjohr), dodermit blybe no 37 Däg bis zum Änd vum Johr. 1411: D Appezäller schließe in dr Appezällerchrieg mit dr acht alte Ort vu dr Alte Aidgnosseschaft e Schutzverdrag, wu si as Zuegwandti Ort yygschränkti Rächte in dr Aidgnosseschaft hän. 1847: Ai Dag no dr entschaidende Niderlag bi Gisike un Chappu im Sonderbundchrieg kapituliert dr katholisch Kanton Lozärn as erschts Mitglid vum Sonderbund in dr Schwyz. 1859: Dr Charles Darwin vereffetligt mit em Wärch On the Origin of Species syy Evolutionstheori. 1937: Z Kassel wird d Oper Tobias Wunderlich vum Joseph Haas urufgfiert. 1632: Baruch de Spinoza, niderländische Philosoph 1784: Johann Ludwig Burckhardt, e Schwizer Oriänträisende 1811: Ulrich Ochsenbein, Schwyzer Bolitker un Bundesrot 1905: Pierre Jaccoud, Schwyzer Aawalt un Bolitiker 1912: Teddy Wilson, US-amerikanische Jazzmusiker 1949: Harald Noth, alemannische Dialäktautor 1956: Bernd Murschel, dytsche Bolitiker 1961: Judith Keller, Schwyzer Schauspileri un Regisseuri 1531: Johannes Oekolampad, Schwyzer Humanischt un Reformator 1880: Auguste-César West, franzesische Beamte un Bolitiker 1972: Mani Matter, Schwyzer Liedermacher 1991: Freddie Mercury, britische Rocksänger Commons: 24. Novämber – Sammlig vo Multimediadateie