rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Ice Age 4 - Voll verschoben (im Original Ice Age: Continental Drift) isch de vierti Teil vo de computeranimierte Serie. Er isch im Jahr 2012 id Kinos cho und mer chan en au in 3D gseh. Mit debii sind wieder di bekannte Figure us de erschte drü Teil. Manni: es Mammut Ellie: au es Mammut, em Manni sini Partnerin Peaches: D Mammut-Tochter vom Manni und de Ellie Sid: es Fuultier, gschproche vom Otto Waalkes Diego: De Säbelzahtiger Scrat: Es Säbelzahnhörnli, immer uf de Jagd nach siner Nuss Es git aber au Neui Persone: Käptn Utan: En skrupellose Pirat Shira: E Säbelzahtiger-Dame S Hörnli Scrat landet bi siner Suechi nach de Nuss im Mittelpunkt vo de Erde und löst so e Kontinetalverschiebig us. D Familie vom Manni wird trennt, wo en grosse iisblock abbricht und ewäg gspüelt wird. De Manni, de Diego und de Sid triibed hilflos im Meer. De Manni wot um jede Priis zu sinere Famile, de Ellie und de Peaches zrugg. Nach churzer Ziit träffed si uf Pirate und werded gfange gno vom Käptn Utan. Si chönd sich aber nach eme Kampf befreie und triibed wieder mit enere iisscholle devo. Nach einiger Ziit erreiched sie Land. Si gsend,
Fischingen isch de Name vo folgende Ort: Z Bade-Würteberg, Dütschland: Fischige (Bade), e Gmeind im Landkreis Lörrach Fischinge (Sulz am Negger), en Ortsteil vo de Stadt Sulz am Negger im Landchrais Rodwyyl I de Schwiz: Fischinge TG, e politischi Gmaind im Thurgi Lueg au: Chloster Fischinge, e Benediktinerchloster z Fischinge im Thurgi
Meucon (bretonisch Meukon) isch e franzesischi Gmai im Département Morbihan in dr Region Bretagne. D Gmai ghert zum Kanton Vannes-3 un zum Arrondissement Vannes. Meucon lyt 7 km vu Vannes un 45 km vu Lorient uf ere Hechi zwische 45 m un 132 m iber Normalnull. Meucon isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1275 as Montgonne (1387: Moncon, 1453: Montcon, 1516: Mautcon, 1630: Merucon). Dr Maire vu Meucon isch dr Pierrick Messager. Meucon ghert zum Kommunalverband Golfe du Morbihan - Vannes Agglomération. Dr traditionell Dialäkt vu Meucon ghert zum Bretonisch. Chilche Saine-Madeleine (1497, umböue 1838, Durm 1888) Kapäll Saint-Adrien (16. Jh.) Alti Kapäll Saint-Barthélemy, Cranhuac (15. Jh.) Gallischi Stèle (Yysezyt), bi dr Kapäll Saint-Barthélemy. Commons: Meucon – Sammlig vo Multimediadateie http://www.meucon.fr Meucon uf geobreizh.com (Internet-Archive) Liste des maires au 25 avril 2014 (data.gouv.fr)
Missiriac (Gallo Miczeriac, bretonisch Megerieg) isch e franzesischi Gmai im Département Morbihan in dr Region Bretagne. D Gmai ghert zum Kanton Moréac un zum Arrondissement Vannes. Missiriac lyt 37 km vu Vannes un 76 km vu Lorient uf ere Hechi zwische 9 m un 96 m iber Normalnull. Missiriac isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1030 as Miceriac D Maire vu Missiriac isch d Christelle Marcy. Missiriac ghert zum Kommunalverband Oust à Brocéliande Communauté. Dr traditionell Dialäkt vu Missiriac ghert zum Gallo. Chilche Notre-Dame (11. Jh., Glockedurm 1572 Château du Guen (18.Jh.) Château du Nelhouet Château de la Morlaye (18. Jh.) Château de Lourmes Commons: Missiriac – Sammlig vo Multimediadateie Missiriac uf ccvol.com Missiriac uf geobreizh.com (Internet-Archive) Liste des maires au 25 avril 2014 (data.gouv.fr)
Mohon isch e franzesischi Gmai im Département Morbihan in dr Region Bretagne. D Gmai ghert zum Kanton Ploërmel un zum Arrondissement Vannes. Mohon lyt 48 km vu Vannes un 71 km vu Lorient uf ere Hechi zwische 47 m un 126 m iber Normalnull. Mohon isch zum erschte Mol gnännt wore anne 872 as Moton (1066: Muthon, 11. Jh.: Mochon, 1171: Mohon, 1179: Mohum, 1251: Mehon, 1453: Monhon, 1491: Mouhon). Dr Maire vu Mohon isch dr Francis Mahieux. Mohon ghert zum Kommunalverband Ploërmel Communauté. Dr traditionell Dialäkt vu Mohon ghert zum Gallo. Chilche Saint-Pierre et Saint-Paul (1881) Kapäll Manoir de Garnouée (1685) Kapäll Saint-Marc (17. Jh.) Kapäll Sainte-Anne (1610) Kapäll Saint-Joseph (1624-1626) Commons: Mohon – Sammlig vo Multimediadateie http://www.mohon.fr Mohon uf geobreizh.com (Internet-Archive) Liste des maires au 25 avril 2014 (data.gouv.fr) Normdate: SUDOC/IdRef: 028637984 | VIAF: 240957498
D Froschlurch (Anura; au: Salientia) sin di mit Abstand arteryychscht vu dr drei rezänte Ornige us dr Wirbeltierklasse vu dr Amphibie. Zue dr Froschlurch zelle unter anderem Chrotte un Unke, di maischte Dier wäre aber – ohni nechere verwandtschaftlige Zämmehang – „Fresche“ gnännt. Di andere Ornige vu dr Amphibie sin d Schwanzlurch (Caudata, Urodela) un d Schlychelurch oder Blindwiele (Gymnophiona). Im Gegesatz zue dr Schwanzlurch wyyse d Froschlurch nume in dr Larvephas im Wasser e Schwanz uf. Mit dr Metamorphos zum Landdier wird dää zruckbildet. Je no Uusbregig vu dr Hinterbai, wu dytli lenger sin wie di vordere Extremitäten, laufe Froschlurch oder hopse oder gumpe. E Dail chenne seli guet chläätere, anderi grabe sich im Bode yy oder läbe ständig im Wasser. Dr Chnocheböu isch wie bi allne Amphibie dailwyyse reduziert. Si hän zem Byschpel, bis uf wenigi Arte vu dr Unterornig Archaeobatrachia, kaini Rippe. Dr Achlsegirtel vu dr Froschlurch isch im Gegesatz zue dr Schwanzlurch verchnecheret un mit eme Schlisselbai uusgstattet. D Huftregion isch bsundersch stabil böue un wyst wyt hinte positionierti Glidmaßeaasätz uf fir di enorm Hebel- un Schubwirkig bim Gumpe. D Hut chlaa glatt syy oder wäärzig. Si isch durstzet vu Schlyymdriise, wu d Oberflechi fycht halte
S Jasse isch e Chartespil mit 36 Spilcharte. Das Spiil isch bsunders im alemannische Sprochrum und dört am meischte in dr Dütschschwiiz und em Vorarlbärg verbraited. Aber au i de wälsche Schwiiz, im Tessin und im Südtirol kännt mes, und es gilt in dr Schwiiz als Nationalsport und em Vorarlbärg als Volkssport Nr. 1. Vom Jasse gitts vili unterschiidlige Spiilvariante, wo vomene einheitlige Grundprinzip abgleitet sin. Meischtens isches es Spiil für vier Lüüt. Bim Jasse kännt me drei unterschiidligi Charteset: Die französische, d Dütschschwiizer (me seit ne au dütschi Charte) und die öschtriichische. Mit „französische“ Charte gspilt wird westlig vo dr Brünig-Napf-Rüüss-Linie, also in dr Romandie, in de Kantön Bärn, Soledurn, beidne Basel, em Kanton Aargau (ohnis Freiamt, em Bezirk Bade und dene Teil vom Bezirk Zurzach, wo öschtlig vo dr Aare ligge), zuedäm öschtlig vo dr Brünig-Napf-Rüüss-Linie, wo nid hochalemannisch gschwätzt wird, also im Tessin, z Graubünde und entlang em Bodesee im Thurgau. Die „dütsche“ oder „Dütschschwiizer“ Charte wärde in dr Innerschwiiz, in de Kantöön Züri und Schaffhuuse, in dr Oschtschwiiz (ohni d Bodeseeregion vom Thurgau), im Kanton Aargau (numen im Freiamt und im Bezirk Bade) und teilwys z Liechtestai bruucht. Z Vorarlberg und teilwys z Liechtestai wird mit
Molac (Gallo Mólac, bretonisch Moulleg) isch e franzesischi Gmai im Département Morbihan in dr Region Bretagne. D Gmai ghert zum Kanton Questembert un zum Arrondissement Vannes. Molac lyt 26 km vu Vannes un 70 km vu Lorient uf ere Hechi zwische 22 m un 106 m iber Normalnull. Molac isch zum erschte Mol gnännt wore anne 820 as Mullacum Bis am 14. Merz 1932 isch d Nochbergmai Le Cours Dail vu Molac gsii. D Maire vu Molac isch d Marie-Claude Costa Ribeiro Gomes. Molac ghert zum Kommunalverband Questembert Communauté. Dr traditionell Dialäkt vu Molac ghert zum Gallo. Anne 1806 het d Gmai noch em Charles Coquebert de Montbret no zum bretonische Sprochbiet ghert. Chilche Saint-Cyr (17. Jh.) Kapäll Notre-Dame du Carmel, Lindeul (13. Jh.) Commons: Molac – Sammlig vo Multimediadateie Molac uf geobreizh.com (Internet-Archive) Liste des maires au 25 avril 2014 (data.gouv.fr)
Dr Karl Jauslin (* 21. Mai 1842 z Muttez, Baselbiet, Schwiz; † 12. Oktober 1904 z Muttez) isch e Schwizer Mooler gsi. Er isch vor allem as Historiemooler bekannt worde. Dr Karl Jauslin isch as ersts Chind vom Johannes und dr Maria Jauslin-Leupin uf d Wält cho. Er het drei Schwöstere gha, d Emma (1843 uf d Wält cho), d Lina (1853) und d Bertha (1855). Dr Vater het as Arbäiter im ene Stäibruch gschafft, denn as Chnächt bi sim Schwiigervater und isch schliesslig zur Kantonalsbolizei gange. Wil er immer wider si Arbetsort gwäggslet het, het d Familie vil müesse züügle. In dr Schuel het dr Jauslin näbe Gschicht und Geografii s Zäichne am liebste ghaa. E Hufe Zäichnige us siner Chindhäit si erhalte und zäige, ass en vor allem d Helde us dr Schwizergschicht wie dr Wilhelm Tell oder dr Arnold vo Winkelried intressiert häi. Er het au Köönig, Freihäitskämpfer und Soldate zäichnet, Motive us sinere Umgääbig oder Karikature vo sine Leerer oder Mitschüeler. Noch em Dood vo sim Vater 1858 het d Familie in groosser Armuet gläbt. Dr Jauslin het as Handlanger uf Baustelle müesse schaffe, isch denn aber us gsundhäitlige Gründ in d Siidespinnerei vom Achilles Alioth
Wiesbade isch d Hauptstadt und die zwoutgrössti Stadt vom dütsche Land Hesse. Si isch au en wältbekannte Kurort. Au s Casino het derzu bitrait, dass ma Wiesbade wit übers dütsche usse kennt. Sit 1948 isch Wiesbade dr Sitz vom dütsche statistische Bundesamt und sit 1951 vom Bundeskriminalamt. Die grössti Nochberstadt isch die rhilandpfälzische Landeshauptstadt Mainz. E chli witer ewäg si d Grossstedt und -rüüm Frankfurt am Main, Darmstadt und Mannheim. D Stadt Wiesbade lit an dr Mündig vom Main in Rhii. Si isch eins vu dr zeh Oberzentre vom Land Hesse und bildet mit dr rhilandpfälzische Landeshauptstadt Mainz e länderübergrifends Doppelzentrum. D Iiwohnerzahl vo dr Stadt isch im erste Johrzähnt vom 20. Johrhundert grösser as 100.000 worde, was Wiesbaden zur Grossstadt gmacht het. Med 3100 ha Wengert isch Wiesbade en vo de graischde Waibaugmaind vo Hesse. Hauptsächlich werd Riesling abaut. Wiesbade isch im üsserste Südweste vom Bundesland Hesse. Ufgrund vu sinere Lag in dr Oberrhiebeni un im induschtrielle Kernrüm vu Europa, dr sognennte Blaue Banane, isch Wiesbade e wichtige Verchehrsknotepunkt. Wiesbade wird in 26 Ortsbezirk glydert. Vo denne ghöre di folgende 5 Bezirk zu de „innere“ Ortsbezirk: Mitte Nordost Südost Rheingauviertel Westend 21 witeri definiert mer als „üsseri“ Stadtbezirk: Auringen
Dr Bammert, au Ba(a)wart, Baiwe(r)t, Bauert und äänlig, isch im alemannische Ruum d Bezäichnig für e Fäld-, Wald- oder Druubehüeter, also en offizielli Ufsichtsperson über e Bann uf em Land. Dr alemannisch Bammert entspricht sachlig in vilem em norddütsche Büttel. In Räbgebiet het dr Bammert oder Räbbammert oder Drüübelbammert hauptsächlig d Ufgoob gha, die rife Druube in de Wiibärg vor Vogelschwärm (bsundrigs Stare) z schütze. Das het er mit lutem Rassle gmacht oder er het e Vogel gfange, und däm si Gschrei het die andere verdriibe. D Dienstzit vom Bammert isch beschränkt gsi uf d Zit, wo die erste Druube rif worde si bis zum Ändi vo dr Wiilääsi, also vo öbben em Aafang vom September bis Middi/Ändi vom Oktober. Dr Bammert isch mäistens nit vo dr Gmäind iigsetzt worde, sondern vo de Körperschafte vo de Landbsitzer mit öffentlig-rächtligem Status (in dr Schwiz z. B. Gnossame, Määrtgnosseschafte, Korporazioone). Hüte git s käini offizielle Räbbammert me. Die örtlige Wiibuure mache iiri Arbet und handle eerenamtlig mit offizieller Gnäämigung. Si verdriibe aber nit nume Vögel sondern sorge au drfür, ass Duriste und Wanderer nid in d Wiibärge chömme, wo vo Aafang Septämber aa zuegmacht si, wil au sii erheebligi Schääde chönne verursache
S Gschäid isch e spootmiddelalterligi Behörde z Baasel und im Schwarzbuebeland gsi, wo für d March, d. h. d Gränzstäi, Grääbe, Muure und anderi Markierige vo de Gränze zwüsche de verschidnige Fälder und Fluer zueständig gsi isch. Usserhalb vom Stadtbann vo dr Stadt Baasel het men em Gschäid au Landsgschäid gsäit. Z Basel het s Gschäid bis in s 19. Joorhundert bestande. In dr Stadt Baasel het s im 15. Joorhundert drei Gschäid gee, e groosses und zwäi chliini. S groosse het im Dombrobst ghöört, und dä het dr Vorsitzer vom Gricht, dr Gschäidsmeyer, chönne ernenne. Dr Dombrobst het au d Stroofgälder iizooge, wo sis Gricht de Verurdäilte uferläit het. Das Rächt isch woorschiinlig vom Zäänterächt cho, wo dr Brobst im Bann vo Groossbaasel ghaa het. Dr Meyer het müesse Baasler Bürger und in dr Stadt woonhaft si. Er het d Schäidlüt, d. h. d Biisitzer, d Bammert, wo d Bolizeidiener vom Gricht gsi si, und d Hirte aagstellt. Er het si vor e Stadtschriiber brocht, wo dr Äid us em Stadtbuech vorglääse het. Dä häi si denn müesse schwööre. Die chliinere Gschäid häi im Brobst vo Sankt Alban und dr Zumft zu Räblüt ghöört. Im Brobst vo dr Dalbe
Bann stoot für: dr Usschluss us ere chirchlige Gmäinschaft d Regierigsgwalt vom Aadel im Middelalter e Däil vo dr Macht vo dr Obrigkäit d Rächt zur Nutzig oder Usüebig vom e Gwärb e magische Begriff e Gebietsbezäichnig Bann isch dr Naame von ere Gmäind z Rhiiland-Pfalz vom ene Fluss in Nordirland Bann isch dr Familienaame vo Bill Bann (1902–1973), e schottische Schutter Lueg au: Banntag Bannwald Bannwart Verbannung
Bann isch d Bezäichnig für e Gebiet, wo din d Gebot von ere Obrikäit Gältig häi. Dr Begriff daucht in dr dütsche Sprooch sit em 10. Joorhundert uf. Es bezäichnet mäistens e Herrschaftsgebiet, March, Stadtgebiet oder Verwaltigsbezirk. In däm Zämmehang git s d Usdrück Bannwald, Wildbann und Bannmäile. Vor allem in dr Schwiz, z Südbade und im Elsass isch dr Begriff no aktuell und stoot dört für Gmäindigebiet. In dr Stadt Basel het s no bis 1834 usserhalb vo de Stadtkwardier en undere Bann (gege Norde und Weste), en obere Bann (gege Süüde und Oste), dr Bläsibann (grad näbe em Bläsikwardier) und dr Riechebann usserhalb vo Rieche gee. In dr Nordwestschwiz findet äimol im Joor dr sogenannti Banndaag statt, wo d Iiwooner vo de Gmäinde iire Gmäindsgränze nooch laufe und si kontrolliere (Bannumgang). Im Frickdaal git s in jedere Gmäind dr Maibittgang zu de vier Bannchrüz. Dr Bannumgang het sini Ursprüng im Middelalter. Z Basel het män em Bannritt gsäit und scho 1493 gschriibe, ass d Gschäidheere, wo für d Marche verantwortlig gsi si, scho sit Urzite an dr Uffert e fiirligi Prozessioon um e Stadtbann wurde abhalte, und dass si nochhär in äim Joor im Huus vo de Räblüt
Dr Begriff Bannwald bedütet allgemäin e Stück Wald, wo as Ganzes erhaltenswärt isch, oder e spezielli Form drvo. Im dütschsproochige Ruum wird mit em Usdruck „Bannwald“ allgemäin e Schutzwald bezäichnet (Lawine-, Fälssturz-, Murgang- und Hochwasserschutz), oder e Waldgebiet, wo vom Natur- und Umwältschutz us gschützt oder e Erhooligsruum isch. Forstwirtschaftlig darf er immer no gnützt wärde und bi Schutzwälder isch das sogar usdrücklig erwünscht, bi Kärngebiet vo Naturschutzgebiet isch das aber verbote. S forstlige Sperrgebiet, e Stück Wald, wo nume für e Zit gsperrt isch, isch käi Bannwald. S Schwizer Waldgsetz vo 1874 brucht dr Begriff „Bannwald“ nid, sondern reedet vom Schutzwald. I de Alpe findt me Bann- oder Schutzwälder vorallem under de Bärgwälder. Richard B. Hilf: Der Wald. Wald und Weidwerk in Geschichte und Gegenwart - Erster Teil [Reprint]. Aula, Wiebelsheim 2003, ISBN 3-494-01331-4 Hans Hausrath: Geschichte des deutschen Waldbaus. Von seinen Anfängen bis 1850. Schriftenreihe des Instituts für Forstpolitik und Raumordnung der Universität Freiburg. Hochschulverlag, Freiburg im Breisgau 1982, ISBN 3-8107-6803-0 Commons: gschützti Wälder – Sammlig vo Multimediadateie Bannwälder in Baden-Württemberg uf forstbw.de Datenbank der Naturwaldreservate Deutschlands uf naturwaelder.de
Dr Banndaag isch e Bruuch in vile Gmäinde vom schwizerische Kanton Basel-Landschaft, vom Zürcher Underland, bsundrigs im Furtdaal und im soledurnische Schwarzbuebeland. An dr Uffert oder eme bestimmte andere Daag im Mai laufe d Bürger von ere Gmäind um d Gmäindsgränze (Bann) ume. Früener häi nume d Manne mitdöffe, hützudaags goot vilmol die ganzi Familie mit. D Lüt si im Allgemäine in Rotte ufdäilt, wo jedi drvo äi Däil vo dr Gränze kontrolliert und d Marchstäi schmückt. Es isch hützudaag fast überall e Volksfest mid Drummler und Pfifer und d Lüt mache Lärme mit Vorderladergweer und Äänligem. Dr Bannumgang het sini Ursprüng im Middelalter. Z Basel het män em Bannritt gsäit und scho 1493 gschriibe, ass d Gschäidheere, wo für d Marche verantwortlig gsi si, scho sit Urzite an dr Uffert e fiirligi Prozessioon um e Stadtbann abghalte häige, und dass si nochhär in äim Joor im Huus vo de Räblüt und im neggste wider im Huus vo de Gärtner für es Festmööli iikeert sige. Es isch vorgschriibe gsi, ass jedes Joor am Oobe vor dr Uffert d Bammert alli Lüt ooni Usnaam und bin ere Stroof vo zää Schilling wurde ufbiete am neggste Morge grad noch dr Mäss sich
Dr Walter Georgii (* 23. Novembr 1887 z Stuegert, † 23. Februar 1967 z Diibenga) ischt a deitscher Pianischt, Musikwissaschaftler ond Hochschuallehrer gwäa. Dr Walter Georgii ischt am 23. Novembr 1887 z Stuegert uff d Welt komma. Deet hôt’r au sei Kendheit ond Jugend vrbrôcht. Nôch-em Abi hôt’r beim Max Paur, wo an dr Musikhochschuel vo seira Hoimetstadt a Moischtrklass gleidet hôt, intensiv s Klaviirschbiila glernt. Em Jôhr 1910 ischt’r selbr Lehrer wôrra, ond zwar an dr Kaiserlich Russischa Musikschuel en Woronesch. Zwoi Jôhr schbätr hôt’s-en wiidr nôch Deitschland zruckzoga. Jetzt hôt’r nomôl zom Studiira ôgfanga, desmôl s Fach Musikwissaschaft am Konservadoriom vo Halle an dr Saale. Em Jôhr 1914 hôt’r deet zom Dr. phil. promoviirt. S Thema vo seira Dissertazioo ischt „Carl Maria von Weber als Klaviirkombonischt“ gwäa. Bei dr schbätra Gesamtausgab vom Weber seine Werk ischt’r als Mit-Herausgeber beteiligt gwäa. Noh em gleicha Jôhr hôt dr Georgii an Lehrufftrag am Konservadoriom z Köln kriagt, wo-nr seine Studenda s Klaviirschbiila beibrôcht hôt. Trotz ällem hôt’r sich abr au noh gnuag Zeit genomma, om als Klaviir-Virtuoos en ganz Eiropa romreisa zo kenna. Nôch-ma Haufa kloinere Schrifda hôt dr Georgii 1941 sei „Geschichte der Klaviermusik zu zwei und vier Händen von
E Gränzpunkt isch e geometrisch bestimmte Punkt, mäistens en Abmarchig, wo im Lauf von ere Vermässig vo dr Gränze vom ene Flurstück oder eme Grundstück vermässe worden isch. Gränze in landwirtschaftligem Gebiet und in Wälder wärde mäistens mit Gränzstäi, wo früenerer au as Marchstäi bezäichnet worde si, festgläit. Si wärde frostsicher (d. h. mindestens 60 cm) im Boode vermarcht. In ere Stadt göön Gränze im Allgemäine Muure, Heeg oder oder Ussewänd vo Geböid nooch. Pünkt uf der Gränze wärde z. B. mit iigmäisslete Zäiche markiert. E Gränzzäiche us Granit mit eme iigschliffene Chrüz E Gränzzäiche us Beton mit eme Loch und ere Beschrifdig E spootmiddelalterligs Gränzchrüz D Gränze wärde vo Geodäte vermässe mit ere Genauikäit, wo vo dr Obrikäit festgläit isch. Z Dütschland zum Bischbil git s verschidnigi Gnauikäitsklasse. In Gebiet, wo Grundstück düür si wie in Innestedt, müesse d Abwiichige vilmol chliiner si as in Gebiet wo s Land billig isch. Im nöijere Kataster basiere alli Vermässige uf em äihäitlige Bezuugssüsteem vo dr Landesvermässig, bi eltere mänggisch uf eme lokale. Die genaui Hööchi vo Gränzpünkt wird im Allgemäine nit bestimmt. Historisch het mä as Gränzpünkt vilmol natüürligi Markierige brucht, wo s schweer oder ummööglig gsi isch, si z verschiebe.
Dr Begriff Fremdherrschaft (mänggisch au Xenokratii; altgr. ξένος xenos „Fremde“, au „Gast“, und κρατεῖν kratein „herrsche“) bezäichnet vor allem im gschichtlige Zämmehang Milidäärdiktatuure, wo noch dr Erooberig vom ene Gebiet errichtet wärde, und wo über d Verwaltig dur Bsatzigsdrubbe uusegöön. Allgemäin cha mä jedere Herrschaft vo Fremde im ene bestimmte Territorium eso sääge. Wenn die Bezäichnig bruucht wird, wird gliichzitig d Legitimität vo der bestehende Herrschaftsform in Froog gstellt. Gwöönlig wärde politischi Instituzioone iigrichdet, wo d Füerigsposizioone von ene nit milidäärisch si und vo zivilen Aaghöörige vo dr Macht, wo s Gebiet erooberet het, bezieigswiis mit lokale Statthalter (Vasalle) bsetzt wärde. Kolonialherrschaft gseet mä vilmol as Fremdherrschaft, und dorum zien d Iiwooner vo kolonie vilmol vor, e schlächti Regierig vo Iihämische as e gueti vo Fremde z haa. Bsundrigs si s Staate in dr Dritte Wält wo s Uffassig verdräte, ass Völker iir Sälbstbestimmigsrächt au mit Waffegwalt döfe duuresetze und ass wenn Dritter das understütze, mä nid vom ene Akt vo Aggression chönn reede. D Aggression chiem vilmol vo dr Kolonialmacht. Satellitenstaat Christian Koller: Fremdherrschaft. Ein politischer Kampfbegriff im Zeitalter des Nationalismus. Campus, Frankfurt am Main 2005, ISBN 3-593-37863-9 (Inhalt). Wolfgang Reinhard, Kolonialgeschichtliche Probleme und kolonialhistorische Konzepte, in: Jörn Leonhard/Rolf
D Begriff griechisch-orthodox, griechisch-orientalisch, Griechisch-Orthodoxi Chille oder Griechisch-Orientalische Chille bezäichne im ängere Sinn: d Chille vo Griecheland, wo zur Orthodoxe Chille ghöört (Erzbistum vo Athen und ganz Griecheland), d Chille vo Konstantinopel, wo zur Orthodoxe Chille ghöört (Ökumenischs Patriarchat vo Konstantinopel), äini vo de drei orthodoxe Chille, wo män e griechischi Patriarchat säit, wo zu käinere bestimmte Nazioon ghööre. Das si d Chille vo Alexandria, d Chille vo Antiochia d Chille vo Jerusalem, d Chille vo Züpere (Erzbistum vo Züpere). Bsundrigs in früenere Zite si «griechisch-orthodox» und «griechisch-orientalisch» au Sünonüüm gsi für: jedi anderi Chille in dr orthodoxe Chillegmäinschaft, die orthodoxi Chille as Ganzes. Commons: Greek Orthodox Church – Sammlig vo Multimediadateie
Es git 29 öffentlig-rächtligi Korporazioone z Basel, wo die mäiste von ene us em spoote Middelalter stamme. Die historisch bedütendste under dene si d Zümft, wo im 13. und 14. Joorhundert gründet worde si und no di noo die politischi Macht in dr Stadt an sich grisse häi, bis si sä im Lauf vom 19. Joorhundert wider verloore häi. Bi Korporazioone vo dr Stadt Basel stoot vor em äigentlige Korporazioonsnaame «E.E.», wo «eine ehrenwerte» bedütet. D Chläibasler si, wo iir Stedtli im 14. Joorhundert zur groosse Stadt cho isch, au in d Groossbasler Zümft integriert worde, häi aber au iiri äigene Eeregsellschafte ghaa: «Zum Rääbhuus», «Zur Hääre» und «Zum Gryff». Wo im 15. Joorhundert d Stadt erwiteret und die nöije Stadtmuure baut worde si, häi sich in de fümf Vorstedt Gsellschafte afo entwickle: Im Santihans d Vorstadtgsellschaft «Zur Mägd», in dr Spalevorstadt d «Zur Kräije», in dr Steinevorstadt «Zu de Drei Eidgenosse», in dr Aeschevorstadt «Zum Rupf» und in dr Dalbevorstadt d Gsellschaft «Zum hooche Dolder». Sust git s no d «Gsellschaft vo de Füürschütze», wo 1466 gründet worden isch, die «Akademischi Zumft» us em 19. Joorhundert und d «Bürgerkorporation Chläihünige», wo sit dr Iigmäindig vo Chläihünige 1908 dört en
Dr Émile Storck (* 22. Novamber 1899 z'Gawiller; † 9. Novamber 1973 z'Gawiller) ìsch a elsassischer Dìchter un Schrìftsteller gsìì. Si Wark, sehr lyrisch, beschribt bsunderscht güet d Nàtür un d Làndschàft. Ar hàt aui Theàterstìckla gschrìewa, mìt'ma Wortschàtz wo zeigt àss ma uf Elsassisch wìrklig àlles kààt üsdrucka. Dr Émile Storck ìsch ànna 1899 z'Gawiller uf d Walt kumma, ìn'ra Fàmìlia vu niin Kìnder. Si Vàter, wo aui Émile Storck gheißa hàt, hàt ìn dr Grün-Fàwrìk z'Gawiller gschàft, àls Meischter. Ar hàt Elsassisch gredt. Sina Müeter, d Maria Millien, hàt Welsch gredt. Àls Kìnd ìsch dr Émile Storck ìn d ditscha Schüel z'Gawiller gànga. Dia Schüel gìtt's hìtt noch, unter'm Nàmma „École Émile Storck“. Ànna 1917 hàt'r àn dr Erscht Waltkriag müeßa geh, àls ditscher Soldàt. Ar hàt àwer nìt wälla uf da frànzeescha Truppa schiaßa, un hat derfer vor em Militärgrìcht sotta kumma, wenn's nìt - zum Glìck - dr Wàffastìllstànd vu 1918 gaa hat. Dr Émile Storck ìsch Lehrer worra. Ar hàt dernoh a Agrégation ìn Hochditsch gmàcht. Ànna 1934 ìsch'r vum Elsass furtgànga, fer àls Ditschlehrer ìn àndra Gegend vum Frànkrìch Unterrìcht z'gaa. Zwìscha 1949 un 1965 ìsch'r z'Gawiller ìm Neuenburg-Gebäi Ditschlehrer gsìì, ìn dr „École