rlitschk/wikidir huggingface dataset:
D Chlylokomotyvè vo dè Leischtungsgruppè II (Byschpill: Baureiè Kö II) sin als Chlylokomotyvè – mit wènnig Masse un gringer Aadrybsleischtung – für lychti Rangyruffgaabè entwicklèt worrè. Si sin nõch èm Teschtè von è baar Vosuèchslokomotyvè ab 1932 bi dè DRG in Diènscht gschtellt un uff chlynè Baanhööf im lychtè Voschuèb- un Rangyrdiènscht ygsetzt worrè. D Entwicklung vo sèllnè Faarzüüg hèt d Abwicklung vom Güètervokeer wǜrtschaftlicher machè söllè. Dèzuè hèt dè entschprèchend gschuèlte Uffsichtsbeamte d Rangyruffgaabè mit dè Chlylok in Einmannbediènung erledigè chönnè söllè. Entschprèchend sin d Maschinnè sparsam mit Wartung un Unterhalt entwicklèt worrè. Im Bedryb hèttet si ooni technisch gschuèltes Personal lycht bediènbar sy söllè. Im Johr 1930 sin 18 Vosuèchslokomotyvè in Bedryb gnõ worrè. Ei Johr spôter sin 16 Lokomotyvè i d Leischtungsgruppè II wèg dè Leischtung un dè dõdurch bedingtè Klassifizyrung chò. Zuèdèmm sin dört d Loks in 4000–4015, gfüürt vo Kö/Kb/Ks nõch dè Aadrybsart, umzeichnèt worrè. Keini vo dè Maschinnè mit Vobrènnungsmotor isch länger wiè-nè Dekadè im Staatsbaandiènscht gsi odder isch mèngmòl no churzi Zit als Hǜlfslok im internè Voschub witter bruucht worrè. Diè vyr Akku-Loks abber sin fascht 40 Johr im Bedrybsdiénscht gsi, eini dèvó isch nõch irèm Vokauf als Wärchslokomotyv bis Èndi vo dè
D Aretha Louise Franklin (* 25. Merz 1942 z Memphis, Tennessee; † 16. Augschte 2018 z Detroit, Michigan) isch e US-amerikanischi Soul-Sängeri, Songwriteri un Pianischti gsii. Si isch au „First Lady of Soul“ oder „Queen of Soul“ gnännt wore. Ihre musikalisch Späktrum schließt au R&B, Gospel, Jazz bis zue Pop un Dance yy. In ihre johrzehntelange Karriere isch si vylfach mit em wichtigschte amerikanische Musikbryys Grammy uuszaichnet wore. Zue ihre bekannteschte Lieder zelle „Respect“", „Think“ un "„Chain of Fools“. Respect isch zur Hymne vu dr afroamerikanische Befreiigs- un dr Frauebewegig wore. Anne 1987 isch d Franklin as erschti Frau in d Rock and Roll Hall of Fame ufgnuu wore. D Musikzytschrift Rolling Stone het si 2010 di bescht Sängeri vu allne Zyte gnännt. 2009 het si bim Amtsaadrit vum US-Bresidänt Barack Obama gsunge. 1961: Aretha 1962: The Tender, the Moving, the Swinging Aretha Franklin 1962: Spirituals Recorded During Service at New Bethel Baptist Church-Detroit, Mich. 1962: The Electrifying Aretha Franklin 1963: Laughing On the Outside 1964: Two Sides of Love 1964: Unforgettable – A Tribute to Dinah Washington 1965: Runnin’ Out of Fools 1965: Yeah!!! 1965: Once in a Lifetime 1965: Songs of Faith 1966: Soul Sister 1967: Aretha Arrives
Dr Walter Zwingli (* 28. Septämber 1925 z Sanggale; † 10. Juli 2018 z Rhinegg; haimetbrächtigt z Nesslau) isch e Schwyzer Bolitiker (FDP) gsii. D Walter Zwingli het vu 1941 bis 1947 uf Buureheef un an dr kantonale-landwirtschaftlige Schuel z Flawil Buur glehrt. Ab 1948 het er an dr ETH Züri Ingenieur-Agronomy studiert un mit em Diplom (Dipl. Ing.-Agr.) abgschlosse. Anne 1956 isch er dert bim Rudolf Koblet un em Albert Frey-Wyssling zum Dr. sc. nat. promoviert wore. Är isch vu 1958 bis 1977 Diräkter vu dr kantonale Landwirtschaftsschuel Custerhof z Rhinegg un vu 1977 bis 1984 vu dr Landwirtschaftsschuel Rhiihof z Salez gsii. Vu 1984 bis 1990 het er as Landwirtschaftslehrer gschafft. Vu 1964 bis 1970 isch er Vorstandsmitglid un vu 1970 bis 1973 Bresidsänt vu dr Landwirtschaftlige Gsellschaft vum Kanton Sanggale gsii. Vu 1973 bis 1981 isch er zerscht Vizebresidänt, vu 1981 bis 1989 Bresdidänt vum Sanggalische Buureverband gsii. Dr Zwingli isch Mitglid vu dr FDP gsii. Är het vu 1976 bis 1984 em Große Rot vum Kanton Sanggale un vu 1984 bis 1991 em Nationalrot aaghert. Dr Zwingli het si vor allem fir s Boderächt vu dr Buure un fir s landwirtschaftli Bildigswäse un au dr Uusböu
D DB-Baureiè Köf III (sit 1968 Baureiè 331 bis 335) umfasst lychti zweiachsigi Rangyrlokomotyvè (Chlylokomotyvè) vo dè Dütschè Bundesbaan bzw. vo dè Dütschè Baan AG. Für dè Ysatz uff chlynè un mittelgroßé Baanhööf, wo mò mee odder wènniger regelmäßig rangyrè muè, hét schu diè Dütsche Rychsbaan Chlyloks vo dè Leischtungsgruppè I (bis 39 PS / 28,7 kW) un Leischtungsgruppè II (bis 149 PS / 110 kW) aagschafft. Sèlli Faarzüüg hèn zum Inventar vom jewyligè Baanhof ghört un hèt dört d Bediènung vom Aaschlièßer im Wagèladungsvokeer übbernõ, wa zuè nèrè dütlichè Vokürzung vo dè Faarzitè bi durchlaufendè Güèterzüüg gfüürt hèt, well d Streggèloks dè Rangyrdiènscht uff dè Unterwägsbaanhööf nǜmmi sèlber machè hèn müèsè. Nõch èm Zweitè Wältchrièg sin Zugdeile, wo mò rangyrè hèt müèsè, abber mèngmòl so schwèr gsi, dass d Chlyloks vo Leischtungsgruppè II mit ènè übberfordert gsi sin, dè Gebruuch von èrè „richtigè“ Rangyrlok abber uss Koschtègründ uusgschiddè isch. Chlyloks hèn vor allem bi dé Personalkoschtè Vordeil botè, well si kein voll uusbildètè Lokfüürer bruucht hèn, sondern au von èm gring qualifizyrtè Chlylokbedièner bediènt wörrè hèn dürfè. Um d Luggè zwǜschè dè Chlyloks un dè V 60 zuè z machè, hèt diè Dütschi Bundesbaan am Èndi vo dè 1950er
Dr Kofi Atta Annan (* 8. April 1938 z Kumasi, Goldkischte; † 18. August 2018 z Bärn, Schwyz) isch e ghanaische Diplomat gsii. Är isch vu 1997 bis 2006 dr sibt Generalsekretär vu dr Verainte Natione gsii. 2001 het er zäme mit dr Verainte Natione dr Friidesnobelbryys fir sy „Yysatz fir e besser organisierti un fridligeri Wält“. Dr Kofi Annan isch am 8. April 1938 as Suhn vum Henry Reginald Annan un dr Rose Eshun in dr ghanaische Stadt Kumasi uf d Wält chuu un ai Dag speter daift wore. Ghana isch um die Zyt no unter em Name „Goldkischte“ ne britischi Kolony gsii. Sy Familie het zue dr Elite vum Land ghert un isch us dr Ethni vu dr Fante gsii. Syni beede Großväter un e Unkel sin sognännti Chiefs gsii. Sy Vater het langi Zyt as Exportmanager fir d Firma Lever Brothers gschafft. Mit syre 1991 verstorbene Zwillingsschweschter Efua Atta het er dr Zweetname Atta dailt, was in dr Akan-Sproch ‚Zwilling‘ haißt. Anne 1965 het er d Titilola Alakija ghyrote. Us däre Eh het er zwai Chinder, dr Suhn Kojo un d Dochter Ama. Si hän si in dr 1970er Johr drännt, hän si aber erscht anne 1983
Dr Rudolf «Ruedi» Hunsperger (* 6. Juni 1946 z Habstette, Gmai Bouige; † 18. Augschte 2018 z Zollikofe) isch e Schwyzer Schwinger gsii. Dr Hunsperger isch noch em Bärner Hans Stucki dr zweet Schwinger gsii, wu drei Mol Schwingerchenig woren isch. Är het 1966 z Frauefäld, 1969 z Biel un 1974 z Schwyz gwunne. Dr «Rüedu» isch as Schwinger seli populär gsii. Au 1972 z La Chaux-de-Fonds het er as große Favorit gulte, het aber wäg em Dod vu sym Vater nit mitgmacht. Anne 1974 isch em am Brünigschwinget s Fescht mit dr Maximalpinktzahl vu 60.00 gwunne. Des isch bishär no kaim andere Schwinger glunge. Schwingerchenig: 1966, 1969, 1974 Unspunne: 1968 Bärner Kantonals: 1965, 1970 Innerschwyzerischs: 1970 Brünig: 1964, 1967, 1969, 1971, 1974 Rigi: 1967 Schwarzsee: 1965, 1967, 1969, 1970, 1972, 1974 Stoos: 1969 Bärn-Jurassischs: 1968 Ämmitauischs: 1966, 1973 Mittelländischs: 1965, 1967, 1969, 1972, 1974 Oberaargauischs: 1965, 1967, 1970, 1972, 1974 Seeländischs: 1968, 1969, 1971, 1972, 1974 Baselstädtischs: 1972 Waadtländer: 1968 Schwingerkönige seit Gründung des Eidgenössischen Schwingerverbands PDF-Datei uf esv.ch Das Leben machte mit Hunsperger Rüedu einen «Hosenlupf» Radio-Byydraag uf srf.ch vom 27. Juli 2014 Monica Schneider: Er war der Schwinger des Volkes. Nooruef in SonntagsZeitung vum 18. Augschte 2018
Dè Breuer Lokomotor, odder au Breuer Tragtor, isch è lychtes Rangyrfaarzüüg mit Vobrènnungsmotor, wo 1913 vo dè Maschinnè- un Armaturèfabrik vorm. H. Breuer & Co in Högscht am Main entwicklèt worrè isch. Zwǜschè 1914 un 1957 sin vomuètlich mee wiè 1000 Stugg vo dè voschiddènè Tǜpè baut un ins In- un Uusland vokauft worrè. D Zugchraft vo sèllèrè Rangyrhǜlfi hèt sich je nõch Tǜp uff 80 bis 500(!) Tonnè beloffè. Dè Breuer Lokomotor isch vo voschiddénè uusländischè Hèrschteller in Lizenz baut worrè. Schu früè hèt mò für dè Rangyrdiènscht in Rangyrbaanhööf, bi Induschtryaaschlüss odder bi brivaté Aaschlièßer dè Bedarf an èrè koschtégünschtigè Alternatyvé zuè dè vorhandenè Dampfloks schmöggè chönnè. Chlyni Wagèdrèèschiibè, wo s huufèwys in Induschtryaalaagè gää hèt, sin für Loks nit bruuchbar gsi. Als Alternatyvè hèt s Spillaalaagè gää, sèlli sin abber öfter z umschtändlich gsi. Dè Konschtrukteur H. Breuer hèt d Idee ghaa, è zweiachsigs Chlyfaarzüüg mit ekstreem churzèm Radschtand (960 mm) z entwicklè, welles mit èrè Achsè unter m Pufferbalchè vom Wagè faarè duèt, wo z rangyrè isch, un dè Wagè per Mechanig um öppè 20 cm – 30 cm aalupft un asè dè Wagè lycht rangyrè cha. Durchs Aalupfè chunnt gnuèg Riibungsgwicht uff dè Lokomotor, um
Dr Roland Burkhart (* 1946 z Fryburg) isch e dytsche Buechhändler un Liedermacher. Mer chännt en z Sidbade as „Buki“ vor allem fir sy Engaschmänt un syni Lieder gege s blant AKW Wyhl un gege s franzeesisch AKW Fassena ääne vum Rhyy vis-à-vis vu Brysach. Dr Burkhart isch im Fryburger St.-Elisabeth-Chrankehuus uf d Wält chuu. Är isch mit vier Gschwischter in ere Buurefamilie z Iechdinge am Chaiserstuel ufgwachse. Mit zwelf Johr isch er uf Fryburg an s Friedrich-Gimnasium chuu un het dert 1967 Abitur gmacht. In dr Schuelzyt het er im Studiehaim St. Georg gwohnt. No dr Schuel het er z Pfulladorf un z Semmerengea dr Wehrdienscht glaischtet. Scho in dr Schuel, aber vor allem in dr Zyt bi dr Bundeswehr isch er bolitisiert wore. Ab 1969 het er an dr Universitet Fryburg Bolitik un Soziology studiert. Är het noodrägli dr Chriegsdienscht verwaigeret, wu fimf Johr lang brucht het, bis es dure gsii isch. In dr Aafangsjohr vum Studium isch er als im Liberale Club gsii, wu d Fryurger Juged in däne Johr iber Bolitik dischpetiert het un het zwai Johr in dr erschte Gruppe vum Fryburger Chinder- un Jugedtheater mitgmacht. Au im Sozialbolitische Arbetskrais SPAK Obdachlose isch er aktiv
Dr Dieter Thomas Heck, burgerli Carl-Dieter Heckscher (* 29. Dezämber 1937 z Flensburg; † 23. Augschte 2018 z Berlin, isch e dytsche Moderator, Schlagersänger, Schauspiiler, Showmaster, Produzänt un Entertainer gsii. Mer chännt en vor allem as langjehrige Moderator vu dr Schlägersändig ZDF-Hitparade. Dr Heck isch z Flensburg uf d Wält chuu, wu syni Eltere im Mürwik in dr Tirpitzstroß 109 gwohnt hän. Em Heck sy Vater Nils Heckscher isch e usseeelige Suhn vum Carl Gustav zu Ysenburg und Büdingen (1875–1941) gsii. Wu dr Heck e baar Wuche alt gsii isch, sin syni Eltere mit em uf Hamburg zoge, wu sy Vater aane versetzet woren isch- Wäge däm isch dr Dieter Thomas Heck in dr Hansestadt ufgwachse. Im Alter vu fimf Johr isch er bi me Bumbeaagriff z Hamburg znaacht unter ere Chällerstääge verschittet wore. Wäge dä Trauma het er aafange gackere, dur e Gsangsuusbildig het er des wider chenne ablege. Noch em Abschluss vu dr Mittelschuel un ere tächnische Oberschuel het er ni dr Hamburger Borgward-Generalverdrättig e Lehr zum Tächnische Chaufmann gmacht un het dert derno ne Zytlang as Autoverchaufer gschafft. Unter em Namen „Dieter Heckscher“ isch er anne 1959 in dr Talentshow toi, toi, toi vum Peter Frankenfeld as
Diè dütschè Delefonvorwaalnummèrè bschtön uss 5202 Ortsnetz, füüf Nummèrèberych für dè Mobilfunk ((0)15, (0)160, (0)162, (0)163 un (0)17) un è baar Sonderruèfnummèrè. Si wörrèd (hüt) vo dè Bundesnetzagentur (BNetzA) organisyrt un vogää. D Vorwaalè wörrèd yschlièßlich vo dè nationalè Fèrnruèf-Präfix „0“ aagää, ergo wiè si übblicherwys für Delefongschpröch ußerhalb vom Ortsnetz, abber innerhalb vo Dütschland gwäält wörrèd. Im amtlichè Sprõchgebruuch wörrèd Vorwaalè inhaltlich witter unterschiddè. Byschpill: 030 12345678 Ortsnetzruèfnummèrè (Bèrlin) D Vorwaal 030 bschtòt uss Präfix „0“ + Ortsnetzkennzaal (ONKz) „30“ 0170 1234567 Mobilfungnummèrè (T-Mobile) D Vorwaal 0170 bschtòt uss Präfix „0“ + Diènschtekennzaal „17“ + Bloggkennung „0“ 0180 1 123456 Sonderruèfnummèrè (Shared-Cost 3,9 Ct/Minute) D Vorwaal 01801 bschtòt uss Präfix „0“ + Diènschtekennzaal „180“ + Tarifziffèrè „1“ Bi Aarüèf uss èm Uusland wörd diè nationali Vokeersuusscheidungsziffèrè „0“ wegglõ. Byschpill: +49 30 12345678 Ortsnetzruèfnummèrè (Bèrlin) +49 170 1234567 Mobilfunknummèrè (Telekom) +49 1801 123456 Sonderruéfnummèrè (Shared-Cost 3,9 Ct/Minutè) S Plus-Zeichè „+“ muè vom Aaruèfer durch dè jewyls gültige internationale Ruèf-Präfix ersetzt; zum Byschpill „00“ bi Aaruèf vo Europa i s Uusland odder „011“ bi Aarüèfen vo Nordamerika i s Uusland. Bi Yfüürung vom dütschè Vorwaalsischteem isch s Fèrnvomittlungsnetz meeschtuèfig hyrarchisch gliderèt worrè un hèt uff dè analogè Vomittlungstechnig gfuèßt. Jeddi gwäälti
Dr Erwin Nievergelt (* 29. April 1929 z Züri; † 4. Augschte 2018 z Spanie) isch e Schwyzer Ekonom, Wirtschaftsinformatiker un Schachspiiler gsii. Dr Erwin Nievergelt het Mathematik studiert un isch 1957 an dr Universitet Züri mit dr Dissertation „Die Rangkorrelation U“ zum Dr. phil. promoviert wore. Är het vu 1969 bis 1970 as Privatdozänt fir Operations Research an dr Universitet Basel glehrt. Anne 1971 het er e Ruef uf d Profässur fir Allgemeine Betriebswirtschaftslehre, insbesondere mit Berücksichtigung der elektronischen Datenverarbeitung und des Informationswesens an d Universitet St. Galle iberchuu. 1984 isch er uf aigene Wunsch uf e nääbenamtligi, usserordeligi Profässur fir Informatik gwächslet. Parallel het er si in dr Wirtschaft fir Prognostächnike bi Devisekirs mit neuronale Netzwärch un Chinschtliger Intelligänz engaschiert. Mer chännt dr Nievergelt international au as Schachspiiler, in dr 1950er un 1960er Johr het er dr Schwyzer Nationalmannschaft aaghert. Mit däre isch er Dailnämer vu dr Schacholympiade 1954 z n Amsterdam un 1958 z Minche gsii. Bim Clare Benedict Cup, wu 1954 z Züri uusdraitr woren isch, isch er hinter em Lothar Schmid, aber vor em Max Euwe uf dr zweet Blatz chuu. Är isch Grinder vum Schachverain „Nimzowitsch“ z Züri gsii isch fimfmol Schwyzer Mannschaftsmaischter wore.
D Web@cadmie esch e Technischi Hochschuel (informatif) vu Le Kremlin-Bicêtre, Lyon, Strossburi (Frànkrich). Si isch Mitgliid vo der IONIS Education Group. D Web@cademie lit zmidzt in dr sogenannte Campus Paritalie uf em Campus IONIS Education Group. Commons: Web@cademie – Sammlig vo Multimediadateie webacademie.org/ (frànzeesch)
i7i12i13i15i15i16i17 Dè Baanhof Schaffuusè isch diè gröscht Baanschtation vo dè Stadt Schaffuusè, suscht git s no dè Haltepungt z Härblingè. Nõch èm Grundbuchydraag ghört dè Baanhof zuè 65 Brozènt dè SBB un zuè 35 Brozènt dè Dütschè Baan. Er wird vo SBB- un DB-Züüg bediènt. Zuèdèmm vokeerèd au Züüg vo dè Thurbo vom Bf. Schaffuusè uus. Dè Schaffuuser Baanhof isch nõch èm Sanggaller Baanhof dè wichtigschte Chnotèbaanhof i dè Oschtschwiz, glychzitig stòt z Schaffuusè näbbè dè beidè Basler Baanhööf dè wichtigschte Gränzbaanhof a dè Gränz zwüschè dè Schwiz un Dütschland. Dè Bf. Schaffuusè lyt im Unterè Härblinger Dal a dè Nordweschtsitè vo dè Schaffuuser Vorschtadt bim Fronwòògblatz. Dè Empfangsbau (EG) isch s Gsicht vom Schaffuuser Baanhof, entschprèchend uffwändig isch s EG uffbaut. Chèrnschtüggli vom EG sin diè beidè Türm, fascht quadratischi, zweischtöckigi Hauptbautè am Nord- un Südchopf vom EG, beidi mit Walmdach vosää. Zwüschè m nördlichè un südlichè Hauptbau lyt dè Mittelflügel mit Satteldach. Dè Mittelflügel hèt i dè Mitti è chlyns Portal. Zuègang zum EG git s übber d Ygäng am südlichè un nördlichè Hauptbau sowiè bim Portal am Mittelflügel. A dè südlichè Hauptbau sin èn originalè Südflügel sowiè dè nõch èm Zweitè Wältchrièg baute neue Südflügel hèrrè gflantscht.
Dr Karl Georg „Charly“ Sauter (* 24. Februar 1922; † 28. Juni 2007 z Meßkirch) isch e dytsche Uhrmacher un Dialäktdichter gsii. Dr Karl Georg Sauter isch as Suhn vum Meßkircher Uhrmacher Karl Heinrich Sauter uf d Wält chuu. S Gschäft, wu näbe me Optik- un Uhrelade au ne Stockfischlade umfasst het, goht zrug uf dr Kolonialwarelade vu sym Urgroßvater Karl Hogg. Däm sy Dochter Emma het dr Uhrmacher Karl Sauter ghyrote un het mit ihm sällem sy 1890 grindet Uhrmachergschäft un dr Kolonialwarelade zämegfiert. D Manne hän iber Generatione as Augeoptiker un Uhrmacher gschafft, d Fraue hän dr Fischlade gfiert. Dr Charly Sauter het au Uhrmacher glehrt un isch 1941 as Soldat in Zweete Wältchrieg yyzoge wore. Wun er im Augschte 1945 retuur us em Chrieg chuu isch, isch er zerscht uf Berlin gange un het dert wyter glehrt. Anne 1964 isch er wider uf Meßkirch haimchuu un het s Gschäft vu dr Eltere ibernuu. Dr Fischlade hän är un sy Frau Martha 1966 ufgee, derfir hän si au näne Uhre au Schmuck verchauft. Mir syre Frau het er e Suhn, Heimrad, un zwoo Dechtere, Ulrike un Verena. Sy Suhn het anne 1995 s Gschäft ibernuu, d Dochter Ulrike
Dr Kanton Risshoffe ìsch a Kanton ìm Unterelsàss ìn dr Region Grand Est z Frànkrich. Hauiptort (frz. bureau centralisateur) vum Kànton ìsch Risshoffe. Dr Kanton isch zem 22. März 2015 nej grinda worra. Angwiller Bìwelse Bìtschoffe Dàmbàch Diefebàch Dìrrebàch Eschbàch Forschem Freschwiller Gerschdorf Gumbertshoffe Gunderschoffe Gunschtett Hajenai Kìndwiller Kutzehüse Làmpertschloch Làngesulzbàch Laubàch Leembàch Lüsann Merikwiller-Beschelbrunn Merzwiller Mietsem Morschbrunn Nìderbrunn Nìdermodere Nìderstaanbach Offwiller Örwiller Ötehoffe Owerbrunn Owerdorf-Spàchbàch Owerstaanbàch Prischdorf Risshoffe (Chef-lieu) Ruubach Val de Moder Wàlburi Werth Wìndstain Wìnge Zìnswiller Dekret Nr. 2014-185 vom frànzeesche Ìnnaminischterium fìr d Nejgstàltung vu Kanton im Département Bas-Rhin
Dè Ferdinand Hasenfratz (* 7. Juli 1858 z Untereggingè; † 1. Mai 1943 ebèdo) isch èn Schriftschteller, Poschtagent, Rootsschrieber und Heimètforscher gsii. Er hät sich mit dè Natur, Literatur und Gschicht, vor allem vo sinnèrè alemannischè Heimèt, bschäftigt. Gern hät er sich selber als „Waldschtrolch“ und als „Uhu vum Wuètachtal“ bezeichnèt. Sinni heimètgschichtlichè Werche, Dichtungè und Theaterstückli i Mundart sin meischtens i chliinèrè Ufflaage im Selbschtverlag erschinnè. Er hät liidèschaftlich allès gsammlèt, wa vo historischem Belang für sinni Heimèt gsii isch. So hätter under andèrèm s Churzschwert vom Hans Müller von Bulgenbach bsässè. Im Götterhain 1904 Zwei Zwingherren 1907 Die Reuenthaler Mühle 1908 Der Hufwilm 1908 Der Jahrlauf 1922 Der Krautbettjäger 1922 Im Götterhain beim Opferstein 1924 Der Dorfbrand 1931 Der Basler 1934 Usserdäm hät er ungfähr 40 Theaterstückli und Freilièchtspiele gschribbè, wo no zu sinne Läbzittè, teils i großèm Rahmè, ufgführt worrè sind. Gustav Häusler: Drei alemannischen Dichtern zum Gedächtnis, in: Heimat am Hochrhein, 1963/64, mit Foto. Ferdinand Hasenfratz: Der Krautbettjäger und andere abenteuerliche Spinnstubsagen. Waschechte Waldstrolchiaden und Plaudereien aus dem Wutachtal. 1984.
D Romanistik, oder wie men au seit: die Romanischi Filology isch en Fachbereich vo der algemeine Sproochwüsseschaft. Si tuet einersyts aluege, wie die romanische Sprooche us em Latyyn oder gnauer: us dr Umgangssprooch im Weschtrömische Ryych, em Vulgärlatyyn, use entstande sind und wie me se hüt pruucht. Und drzue analysiert si als Kulturwüsseschaft au d Literatur i dene Sprooche früener und i dr Gägewart. E grosse Deil vom Fachberych isch d Fachdidaktik vo de romanische Sprooche. Dr Name Romanistik isch früener im Düütsche nid für en Sproochwüsseschaft pruucht worde, sondern für dä Deil vo der Rächtsgschicht, wo sech mit em römische Rächt befasst. S isch d Hauptuufgaab vo de Romanischte, di romanische Sprooche mit enand z verglyche und als Deil vo de indogermanische Sprooche systematisch yzordne. Es goot um vil verschideni Sproochgrubbe: s Französisch (mit de französische Regionalsprooche) s Frankoprovenzalisch (mit dr Sprooch vom Augschtaal) s Okzitanisch mit em Languedokisch, em Prowänzalisch und em Gaskonisch s Galloitalisch z Oberitalie mit de Varietääte Piemontesisch, Lombardisch, Ligurisch und Emilianisch-Romagnolisch; dezue ane s Venezisch s Rätoromanisch mit em Bünderromanisch i de Forme Surselvisch, Sutselvisch, Surmeirisch und Ladin Ladynisch Furlanisch s Iteliänisch (mit de regionale Variante: Toskanisch, Sizilisch, Napolitanisch, Kalabresisch usw.) s Sardisch s
D Sirimavo Ratwatte Dias Bandaranaike (* 17. April 1916 z Balangoda; † 10. Oktober 2000 bi Colombo) isch e singhalesischi Bolitikeri gsii. Si isch di erscht frei gwehlt Regierigsschefi vu dr Wält gsii D Bandaranaike isch drei Mol Premierminischteri vu Ceylon bzw. Sri Lanka gsii, in dr Johr 1960–1965, 1970–1977 un 1994–2000. Si isch Vorsitzeri vu dr Sri Lanka Freedom Party sii. Ihre Mann isch dr friejer Premierminischter S. W. R. D. Bandaranaike gsii. Ihri Dochter Chandrika Kumaratunga isch vu 1994 bis 2005 Bresidänti vum Land gsii. Wu ihre Mann im Septämber 1959 dur e bolitisch radikale buddhistische Mench umbrocht wore isch, isch s Land bolitisch inschtabil wore. Unter em Interimspremier Dahanayake isch d Regierigskoalition ussenandergheit, un fir dr Merz 1960 sin Neiwahle uusgruefe wore. D SLFP, wu vu ihrem Mann grindet un 1956 zum Wahlsiig gfiertworen isch, het d Sirimavo Bandaranaike um Ufdritt im Wahlkampf bäte. Di SLFP isch bi dr Wahle zwootsterkschti Bartei hinter dr UNP (United National Party) wore, wu ne Minderhaitsregierig unter em Senanayake bildet het. Wel die aber ohni Unterstitzig im Barlemänt bliben isch, het s im Juli nomol Neiwahle gee. Us däne Wahle am 20. Juli 1960 isch d SLFP mit dr Sirimavo Bandaranaike
D Louise Franziska Aston, geb. Hoche (* 26. November 1814 z Gröningen; † 21. Dezämber 1871 z Wanga) isch e dytschi Schriftstelleri un Vorkämpferi fir di demokratisch Revolution un Frauebewegig gsii. D Louise Aston isch di jingscht Dochter vum evangelische Theolog un Konsischtorialrot Johann Gottfried Hoche gsii. E elteri Schweschter isch d Eulalia Merx gsii. Mit 17 Johr isch si zuen ere Konvenienzee mit em 23 Johr eltere Samuel Aston, eme änglische Fabrikant z Magdeburg, zwunge wore. Dr Samuel Aston het vor syre Hochzyt scho mit drei Fraue vier uneeligi Chinder ghaa, wun e alli adoptiert het. Us dr Ee mit dr Louise Aston sin drei Dechtere firigange. D Gschicht vu däre Verbindig het d Louise Aston in ihrem Roman »Aus dem Leben einer Frau« (1846) bschrbe. D Louise Aston het en extravagant Lääbe gfiert un z Magdeburg un z Göttingen, wu si si zyzwys ufghalte het, widerholt Skandal provoziert. Anne 1839 isch d Ee uf Dränge vum Samuel Aston gschide wore, s Baar het si aber wider verseent un nomol ghyrote. 1844 hän si si ändgiltig drännt. Mit ihre zwoote Dochter Jenny Louise isch d Louise Aston uf Dytschland retuurchuu un het si z Berlin nidergloo, wu si zytwysmit
Dr Bernhard Werner Goldschmidt (* 23. Oktober 1949 z Ebringe) isch e dytsche Dialäktdichter. Dr Goldschmidt isch vu 1956 bis 1964 uf d Volksschuel z Ebringe gange un het derno bis 1967 e Lehr bim Färnmäldamt z Fryburg gmacht. Dert het er derno au im mittlere tächnische Verwaltigsdienscht gschafft, zerscht as Aagstellte, ab 1970 derno as Beamte. Vu 1981 bis 1984 het er an dr Fachhochschuel Dieburg e Studium zum Nochrichtetächnikingenieur gmacht un het derno im ghobene tächnische Verwaltigsdienscht gschafft. Vu 1995 bis 1997 het er schließlig au no ne Studium zum Wirtschaftsingenieur an dr Fachhochschuel Dieburg gmacht. 2001 isch er pänsioniert wore. Syterhär isch er „us Lyydeschaft“ Räbbuur. Scho in dr 1970er Johr het er aafange schrybe, aafangs uf Hochdytsch, bal aber uf Ebringer Alemannisch. Anne 1999 het er unter em Titel „Zwische de Zile un sunscht no neime“ e Biechli mit Gedicht uusebrocht. Dr Goldschmidt isch Mitgliid vu dr Muettersproch-Gesllschaft un isch zäme mit dr Wiltrud Pfunder Vorsitzer vu dr Regionalgruppe „Schimberg/Batzeberg/Hexedal“ gsii, wu mittlerwyli ufglest wore isch. Fir d „Bürgerliste“ isch dr Goldschmidt 1989 in dr Ebringer Gmaindrot gwehlt wore. Ab 1998 isch er Stellverträtter vum Vogt wore. 2013 isch er no 24 Johr us em Gmaindrot