rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Vilzäller oder Meerzäller (Metabionta) si Lääbewääse, wo us meerere oder vile Zälle ufbaut si. Ächti Meer- und Vilzäller underschäide sich vo Kolonie vo äizällige Lääbewääse wil dr Zällverband e gmäinsame Stoffwäggsel het, d Zälle e mee oder weniger usbrägti Ufgoobedäilig häi und sich vilmol Gwääb usbilde. D Gränze zwüsche Meerzäller und Vilzäller isch nit genau definiert. Meerzälligi Lääbewääse umfasse die mäiste Dier (Animalia), Pflanze (Plantae) und Bilz (Fungi). Bi Alge im ängere Sinn und bi Bakterie (Bacteria) git s Übergangsforme zur Meerzälligkäit. Neil A. Campbell: Biologie. Spektrum Lehrbuch, 6. Uflaag, uusegee vom J. Markl, Spektrum Verlag, Häidelbärg, Berlin 2003, ISBN 3-8274-1352-4. Peter H. Raven, Ray F. Evert, Susan E. Eichhorn: Biologie der Pflanzen. Walter de Gruyter, Berlin, New York 2000, ISBN 3-11-015462-5. W. A. Müller, M. Hassel: Entwicklungsbiologie, Springer, Heidelberg 1999, ISBN 3-540-65867-X. Minelli, Alessandro: Forms of Becoming: The Evolutionary Biology of Development. Princeton University Press, 2009, ISBN 0-691-13568-1. Minelli, Alessandro: Perspectives in Animal Phylogeny and Evolution. Oxford Univ Press, 2008, ISBN 0-19-856621-2.
Äizäller si Lääbewääse, wo us nume äinere Zälle bestöön. D Iidäilig in Äizäller und Meerzäller isch nume e Beschriibig und git kä Uskunft über Verwandtschaftsgrad, Lääbenswiis oder innere Ufbau und Stoffwäggselvorgäng. Äizäller bilde kä gschlossnigi Verwandtschaftsgrubbe. Si umfasse alli Archäe, die mäiste Bakterie, e baar Bilz und e Hufe Protiste. Si si zwüsche weniger als äim µm (z. B. Nanoarchaeum equitans) und meerere Santimeter (z. B. Acetabularia) grooss. Mänggi Äizäller chönne Zällkolonie bilde. Die erste Äizäller si 1674 vom Antoni van Leeuwenhoek entdeckt worde. Noch eltere Uffassige si alli Öikaryote in die bäide Riich Pflanze und Dier iidäilt worde, es het also au äizälligi Pflanze und Dier gee. So het mä zum Bischbil d Amöbe zu de äizällige Dier zelt, mänggi vo iire Verdräter zu de Schliimbilz, und die begäisslete Flagellate wie Euglena äntwäder zu de äizällige Alge oder zu de äizällige Dier. Wilfried Westheide, Reinhard M. Rieger (Hrsg.): Spezielle Zoologie. Teil 1: Einzeller und Wirbellose Tiere. 2. Uflaag, Spektrum Akademischer Verlag, Häidelbärg 2006. ISBN 3-8274-1575-6 Antony van Leewenhoek: Observations, Communicated to the Publisher by Mr. Antony van Leewenhoeck, in a Dutch Letter of the 9th of Octob. 1676. Here English'd: Concerning little Animals by him observed in Rain- Well-
Under ere Nekrose (au Nekrobiose) (griechisch νέκρωσις nékrosis „s Dööde“, au „s Abstärbe vo äinzelne Gliider“, zu νεκρόω nekroo „i due dööde“) wird in dr Biologii und in dr Medizin dr pathologisch Undergang vo äinzelne oder meerere Zälle vom ene lääbige Organismus verstande. Dr Begriff vo dr Apoptose hingege wird as dr füsiologisch Undergang vo äinzelne Zälle oder bestimmte Zällpopulazione definiert und dorum au as programmierte Zälldood bezäichnet. Nekrose git s nit nume bim Mensch und bi Dier sondern au bi Pflanze. Gift, Bakterie, Näärstoff- und Suurstoffmangel, Radioaktiwidäät und e Hufe anders chönne under Umständ zum Zälldood füere. S Gwääb näbedra reagiert mit ere Entzündig. Dur die Entzündigsreakzion wärde Frässzälle (Makrofaage) aaglockt und die schütte entzündligi Botestoff wie dr Tumornekrosefaktor (TNF) us. Wäge däm entstoot denn im Beriich vo dr Nekrose au en Apoptose. Die cha farmakologisch blockiert wärde, und das cha au zur Therapii vo Nekrose iigsetzt wärde. Je noch dr Gwääbart häilt d Nekrose, wenn d Zälle noochwaggse, komplett ab wie zum Bischbil bi de Darmzälle noch ere Wirusinfekzion, oder dr nekrotisch Däil vom Gwääb wird dur e Narbe vo Bindgwääb ersetzt wie zum Bischbil bi dr Härzmuskle noch eme Härzinfarkt, was si Funkzion iischränkt. D Entzündigsreakzion cha
f k x x x Dè Fäldbärgpass isch mit 1.231,3 m ü. NHN dè zweithögschste Bergpass vo Dütschland. Er lyt im Hochschwarzwald (Baddè-Württèbärg, Dütschland) zwǜschè m Fäldbärg (1.493 m ü. NHN) im Nordè un dè Grõfèmatt (1.377 m ü. NHN) im Südè. D Passhöchi am Zeiger un d Oschtrampè ligèd uff èm Gebièt vo dè Gmeind Fäldbärg. Diè èrschtè Diskussionè übber dè Bau von èrè Strõß übber dè Feldbärg hèn um 1840 im Wiisèdal stattgfundè. Nit nu d Gmeindè, sondern au diè Induschtrybedryb im Dal hèn è Vobindig i d Baar haa wellè, well si iri Rohschtoff uss dè Baar un èm obberè Deil vom Schwõbeland (Bürschtèinduschtry) sowiè uss Öschterrych (Zunderinduschtry) bezogè hèn un dört neui Absatzmärkt hèn wellè erschlièßè. Bis dörthy hèn d Rohschtoffliferungè dè Wäg übber dè Pass Hochi Wacht bi Bèrnau) un s Bräägbachdal nää müèsè. Kurz vor dè Revolution vo 1848/49 isch èn Saumwäg Todtnau–Zeiger–Bärèdal–Altglashüttè aaglait un mit Wäg gu Lènzkirch un St. Bläsy vobundè worrè. 1847 hèt dè Staat s Strõßèbrojèkt einersits als wichtig aagluèget, abber s isch um s Gèld gschtrittè worrè, wo vo dè Aaligergmeindè un èm Huus Fürschtèbärg hèt söllè chò. 1866 isch èn staatlichè Zuèschuss vo 20.000 Guldè gwäört worrè, un
Gellert cha si E Kwardier in dr Baasler Dalbe dr Ditel vom ene dütsche Film us em Joor 2007 vom Diräkter Ayassi (bürgerlig Stefan Epmeier) mit em Ken Duken Gellert isch dr Familienaame vo dene Persone: Christlieb Ehregott Gellert (1713–1795), e dütsche Metallurg und Mineralog Christian Fürchtegott Gellert (1715–1769), e dütsche Dichder und Filosof Cornelius Gellert (1881–1944), e dütsche Politiker vo dr SPD Darco Gellert (* 1968), e dütsch-französische Graffiti-Künstler Joachim Gellert (* 1958), e dütsche Dschääs- und Wältmusiker Lawrence Gellert (1898–1979), en amerikanische Folklorforscher Otto Gellert (1929–2014), e dütsche Wirtschaftsbrüefer, Stüür- und Undernäämeberooter
Dr Gellert isch e Kwardier in dr Baasler Dalbe. Bis ins spoote Middelalter si um d Stadt Baasel ume Wälder gstande, wo denn nodinoo abgholzt worde si. Vo doo chunnt dr Naame Göllert (Göllhart-gliechdeti Hard), wo scho im 14. Joorhundert erwäänt worde isch. Uf em Gellert het s noch dr Roodig Fälder, Räbbärg und Obstgärte gha. Und eso isch s lang bliibe, wil s Gebiet dusse vor dr Stadtmuure gläägen isch. Au Summerhüüser het lang niemer dört welle baue, will sit em Aafang vom 14. Joorhundert au dr Galge vom Groossbaasel dört gstande isch und die vornääme Here nid näben eme Hoochgricht häi welle woone. Im Lauf vo dr Zit het mä z Baasel ufghöört, Verbrächer ufzhänke. 1819 isch in dr Stadt die letschti Hiirichdig vollzooge worde und zwar uf em Kopfabheini, wo die drei Mörder Xaver Herrmann vo Colmar, Ferdinand Deissler vo Inzlige und Jakob Föller vo Sonderach köpft worde si. 1822 isch dr Galge abbroche worde und d Baan isch frei gsi, uf em Gellert Willene afo baue. Under de erste isch dr Kaufmaa Christoph Burckhardt-Bachofen (1783–1841) gsi, wo s Gellerguet in de Joor noch em Abriss vom Galge baut het, und in de Joorzäänt druf si an
Diè insgsamt 68 Kilometer langi Bundesschtrõß 317 (Abkürzig: B 317) fangt z Wyl am unterè Basler Rhyknǜǜ aa, im Dreiländeregg Frankrych//Schwiz//Dütschland. Uff eim churzè Deilschtugg gòt si als „zollfreyi Strõß“ übber Schwizer Territorium. Ab Lerrach volauft diè Strõß in nordöschtlicher Richtung – ab Todtnau zimli gäch im Faaler Loch nõch aaschtygend – znägscht durch s Wiisèdal uèzuès un füürt dirèkt obberhalb vo dè Quälle vo dè Wiisè übber dè Fäldbärgpass. Si hört zwǜschè Titisee un Neuschtadt uff, i dèm si chrützigsfrei i d B 31 bi Neuschtadt-Wescht ymündet. Deil vo dè Bundesstrõß isch dört obbè rächtlich gsää au d Stichschtrõß am Seebuck, wo a dè Fäldbärgpasshöchi in nördlicher Richtig abzwygt un witer uèzuès zum Hotel Fäldbärger Hof sowiè zu dè Dalschtation vo dè Fäldbärgbaan füprt. Im Zämmèhang mit èm Bau von èm Chreisvokeer unterhalb vom Hotel un ènèrè neuè Zuèfaart zum Großparkblatz für Dagestourischtè sin im Johr 2007 nu diè letschtè 160 Meter vo sèllèrè urschprünglich 856 Meter langè Strõß in è Gmeindschtrõß umgwidmet un dõmit i d Baulascht vo dè Gmeind Fäldbärg übberfüürt. Dõdemit befindet sich diè högschstglègeni Stell vo dè B 317 nit a dè Passhöchi, sondern am sebbèm Chreisvokeer. Diè „eigèntlich“ Bundesschtrõß füürt in irem witerè Volauf
47.5504777777787.6153166666667Koordinate: 47° 33′ 1,7″ N, 7° 36′ 55,1″ O; CH1903: 613301 / 266655 Dr Galge uf em Gellert isch sit em 14. Joorhundert dr Ort gsi, wo d Stadt Baasel die verurdäilte Verbrächer bis lang in d Nöizit ghänkt het. Dr Gellert isch dennzumol nonig besiidlet gsi. Mä isch vom Dalbedoor us über e Landstrooss bis fast zur Birs cho, und dört isch dr Galge oobe am Abhang gstande, so dass men en scho vo witem het chönne gsee. Er het us drei Süüle bestande, wo oobe druf Balke glääge si, so dass mä Blatz für säggs Ghänkti uf s Mol ghaa het. Wenn s Umfassigsmüürli baut worde isch, isch umbekannt. Hüte befindet sich am Blatz e dreieggigi Terasse mit eme Müürli zringsum und drei Böim, wo bis 1822 d Süüle vom Galge gstande si. Dr Gellert isch nid dr äinzig Hiirichdigsort gsi. Bevor s Hoochgricht uf e Gellert züüglet worden isch, isch dr Groossbaasler Galge dusse vor dr Spaalevorstadt uf em Lysbüel gstande. Das häig dr Politiker Johann vo Arguel gstöört, uf jede Fall häi das Baasler Bürger verzelt, wo mä sä 1362/69 gfrogt het, was denn bassiert sig. Dr Arguel het Ländereie vor em Spaaledoor gha und d
Mit Rhyknǜǜ wörrèd è baar markanti geografischi Ränk bezeichnèt, wo dè Rhy i sim Volauf beschrybt. Z Bàsel änderèt dè Rhy sini Flièßrichtung vo Oscht-Wescht in è uuslaufendi Kurvè um öppè 90°, und bildet dann in Richtung Nord-Nordoscht d dütsch-französischi Gränz bzw. diè baddisch-elsässischi Gränz bis zu dè Höchi vo Karlsruè. Bolitisch lyt s Rhyknǜǜ am Dreiländeregg, wo vo Dütschland, dè Schwiz un Frankrych bildet wörd, sèllèwäg sait mò sèbbè Region au RegioTriRhena, odder in witè Deilè vo dè Dütschschwiz au Drüländeregg. S ganze Rhyknǜǜ lyg innerhalb vom Schwizer Staatsgebièt un wörd vo dè Stadt Bàsek, Zentrum vo dè RegioTriRhena, un dèmm sinè Gmeindè Riiè un Bettingè besidlet. Witer nördlich ligèd diè südbaddischè Städt Lerrach un Wyl am Rhy sowiè diè französischen Städt Hüningè un Saint-Louis (dört Coude du Rhin "Rhy-Elleboge" gnännt). Stròmobsi begränzt s Grenzacher Horn. Unterhalb vom Rhyknǜǜ lyt tektonisch gsöö dè Obberrhygrabbè, wellè s Hauptelemènt vom Basler Erdbebbègebièt darschtellè duèt. S Rhyknǜǜ isch sit èm Èndi vo dè letschtè Yszit, dè Wurmyszit, entschtandè. Annèdubaki isch dè Rhy no in èrè dirèktè Linniè vom Grenzacher Horn, übber d Gemarkig vo Riiè un Wyl, um zwǜschè Fridlingè un Eimeldingè i si hütiges Bett übber z gò. Diè gwaaltigè Ablagerungè
Di Schwôbischi Donaudalbaan isch è Ysèbaaschtreggi vo Ulm uff Immèdingè, wo gröschtedeils eingleisig un witgehend nit elegtrifizyrt isch. Si isch 133,8 Kilometer lang und wörd au als Donaubaan bezeichnèt. Bekannt isch d Streggi bsunders wègèm Abschnitt im Naturpark Obberi Donau, wo si vo allem bi Radtourischtè belièbt isch. Diè Württèbärgischi un diè Badischi Staatsysèbaanè hèn d Streggi als Deil vo voschidènè Ysèbaabrojèkt zwǜschè dè Johr 1865 un 1890 baut. Dè Bau vom Abschnitt zwǜschè Duttlingè un Inzigkoffè hèt dè dütsche Generalschtaab durrègsetzt, für sellèn hèt d Donaudalbaan als strategischi Baan für dè nôgschste Chrièg mit Frankrych hèt diènè söllè. Sit 1901 isch d Donaudalbaan in Vobindig mit dè Höllèdalbaan Deil vo dè übberregionalè Ysèbaavobindung vo Ulm uff Fryburg. D Donaudalbaan mit irè Bruggè, Stellwärch, Böschungè, Wärterhüsle, Dunnels un diè nõch jewyls badischer odder württèbärgischer „Philosophy“ erbautè Baanhööf isch hüt è ydraits Kulturdenkmòl, dè Obberbau mit dè Schinnè vo dè Baanschtreggi Inzigkoffè-Duttlingè isch allerdings nit gschützt. D Donaudalbaan folgt in witè Deilè im Lauf vo dè jungè Donau un quert selli è baar Mòl. Vo Immèdingè hèr folget d Streggi toujours dè Donau, spôter bassyrt si dè Naturpark Obberi Donau un dõdemit dè Südrand vo dè Schwôbischè Alb. Zwǜschè Inzigkoffè un
Dr Kopfabheini isch e Baasler Richtstatt vom spoote Middelalter bis ins früeje 19. Joorhundert gsi. Er het sich dusse vor em Stäinedoor befunde, dört, wo hüte dr Parkblatz vom Zolli am Birsig isch. Wääred mä scho us em 13. Joorhundert wäiss, ass im Lysbüel vor em Spaaledoor e Galge gstande isch, wo mä im 14. Joorhundert uf e Gellert verläit het, isch dr Kopfabheini vor em Stäinedoor erst im 15. Joorhundert in Gebruuch cho und dört isch vor allem köpft worde. Das si jeedes Mol populääri Aaläss gsi und d Baasler Bürger si in Masse cho zueluege. Zimperlig isch mä drbii nid umgange. So het mä am Häiligoobe vom Joor 1474 achzää lombardischi Chriegsgfangeni verbrennt. Die letschti Hiirichdig z Baasel het doo am 4. August 1819 stattgfunde, wo dr Mäister Peter Mengis drei Stroosseröiber mit em Schwärt köpft het. Au sümbolischi Hiirichdigunge het mä uf em Kopfabheini vollzooge. Wo d Baasler 1559 uusegfunde häi, ass dr Johann vo Brügge, wo zää Joor im Spiesshoof gläbt het und 1556 gstorbe isch, äigetlig dr Widerdöifer David Joris gsi isch, het mä si Liiche usgrabt und verbrennt. Es het uf em Gländ e Podest ghaa, wo män emol druf köpft het, aber das
Dr Peter Mengis (1769–1856) isch dr letscht Hänker vo dr Stadt Baasel gsi. D Mengis si sit 1582 z Rhiifälde Scharfrichter gsi. 1766 isch dr Martin Mengis as Hänker uf Baasel choo und si Soon Peter het dr Boste im Joor 1804 von em gerbt. Am 4. August 1819 het dr Peter Mengis uf em Kopfabheini vor em Stäinedoor drei Stroosseröiber und Mörder, dr Ferdinand Deisler, dr Xaver Herrmann und dr Jakob Föller, vor 20'000 Zueschauer mit em Schwärt köpft, und das isch die letschti Hiirichdig in dr Stadt Baasel gsi. Am 30. Juni 1838 isch dr Mengis vo sim Amt zruggdräte und d Obrikäit het beschlosse, d Stell nid wider dur en Aasässige z bsetze und wenn s doch wider emol e Hiirichdig oder Körperstroofe gääb, wurd mä e Scharfrichder vo uswärts hoole. Si het mit em Jakob Mengis us Frick e Verdraag abgschlosse und dä erst im Joor 1850 kündet. Dr Peter Mengis het noch dr Demission d Dienstwoonig vo de Baasler Scharfrichder uf em Koolebärg verloo und isch in d Elisabethe züüglet. Er het as Dierarzt afo schaffe und isch 1824 Brueder in dr Zumft zu Gardner worde. Vo denn aa het Baasel kä äigene Scharfrichder me
Dr Uli Schad († 14. Juli 1653 z Baasel) isch en Aafüerer vo de Baaselbieter Buure im Schwizer Buurechrieg vo 1653 gsi. Dr Uli Schad isch woorschinlig z Ooberdorf uf d Wält choo. Vo Bruef isch er Wääber gsi und er isch mit ere Witwe us em bärnische Bipperamt verhürootet gsi. Vo 1649 isch er Grichtssässe am Gricht Waldeburg gsi, 1652 isch er Mitgliid vom Ooberdorfer Banngricht worde. D Baaselbieter häi, wie anderi Underdaane in dr Äidgenosseschaft au, under dr Willkür vo dr Obrikäit glitte und under hooche Stüüre. Dr Schad isch e baar Mol Verdrätter vo sinere Gmäind und vom Amt Waldeburg bi Volksversammlige gsi und bi Verhandlige mit dr Obrikäit. Er isch Abgordnete vo dr Baasler Landschaft an de Landsgmäinde z Sumiswald und z Huttwil gsi und het en Aaschluss an Buurebund befürwortet. Er het zämme mit em Obmaa vom Bund d Posizione vo de Underdaane in de Verhandlige mit iire Obrikäite, wo in dr Middi vom Mai 1653 überall stattgfunde häi, koordiniert, het aber d Herrschaft nit grundsetzlig abgleent. D Buure häi Bärn und Luzärn belaageret und die häi e Friidensverdrag mit ene abgschlosse. Wo sich d Buure häi afo zruggzie, het d Daagsatzig en Armee gschiggt
Dr Orde vo de Augustiner-Eremite (lat. Ordo Eremitarum Sancti Augustini, abkürzt OESA), sit 1963 Augustinerorde (Ordo Sancti Augustini, abkürzt: OSA), isch dr vierti groossi Bättelorde im Spootmiddelalter gsi – noch de Franziskaner, Dominikaner und Karmelite. Si Naame isch vom Chillevater Augustinus vo Hippo choo und er folgt de Augustinusreegle. D Ordensdracht bestoot us eme schwarze Habit, eme Gürtel us Lääder und ere schwarze Kabuze. Dr Bapst Johannes XXIII. het 1963 dr Zuesatz „Eremite“ im Naame lo striiche, wil s eremitische Lääbe scho bald noch dr Gründig kä Kennzäiche vom Orde me gsi isch. Dr Orde isch entstande, wo sich im Joor 1256 die Toskanische Eremite, d Janbonite, d Brictinenser, d Wilhelmite und d Eremite vom Häilige Augustinus zämmegschlosse häi, und isch vo Aafang aa nid eremitisch gsi. In dr erste Helfti vom 14. Joorhundert het dr Orde si erste Blüetezit gha, vo öbbe 1350 aa het häi d Mönch wie die vo andere Orde au de Reegle immer weniger gfolgt. E Reformbeweegig, d Obserwante, het sich bildet, wo au dr Martin Luther Mitgliid gsi isch. D Reformazioon het dr Augustinerorde schweer droffe. In vile Gebiet häi sich d Hüüser ufglööst, wie zum Bischbil z Baasel, wo 1528 d Stadt reformiert
Beppi oder Bebbi isch dr Naame wo sich d Baasler sälber gääbe. D Verchliinerigsform isch Beppeli und wird für Kinder brucht, aber au für Persone, wo mä nit ganz voll ka nee. Beppi isch emol e Spitznaame für Jakob und Johann Jakob gsi, wo im 18. und 19. Joorhundert z Baasel wit verbräitet gsi si. S Wort wird vilmol brucht zum öbbis z bezäichne, wo zu Baasel ghöört, wie dr Bebbisagg, dr offiziell Baasler Abfallsagg, wo mä mit dr Gebüür uf em d Abfallabfuer in dr Stadt zaalt. Dr Naame von ere Faasnachtsgligge isch Basler Bebbi Basel (BBB) und au d Gugge-Muusig Beppi Stompers macht an dr Fasnacht mit. Em Bebbi sy Jazz isch äini vo de grösste Baasler Dschääsveraastaltige und findet jedes Joor im August statt.
Bundesfeschtungè vom Dütschè Rych sin sit 1815 diè befeschtigtè Ort Letzèbursch, Meenz un Landau gsi. Spôter hèn Ulm un Raschtatt ebbèfalls sellèn Status erhaaltè. Si sin dirèkt dè Bundesvosammlig bzw. dè vo irè ygsetztè Bundesmilidärkomission unterschtandè. Am Rand vo dè Pariser Friddenskonferènz hän diè vir Sygermächt Öschterrych, Großbritanniè, Preußè un Russland am 3. Novembèr 1815 diè Städt Meenz, Letzèbursch un Landau zuè Feschtungè vom Dütschè Bund beschtimmt un zuèdèm dè Bau von èrè virtè Bundesfeschtung am Obberrhy vorgsää. Èn Nõchdraagsbeschluss zu dè Bundeschriègsvofassig vom 11. Juli 1822 hèt denn diè gsetzlichi Grundlaag dezuè gschaffè. Diè Übbernaam vo dè Bundesfeschtungè durch dè Bund isch èrscht mit è großè Vozögerig bassyrt. Èrscht am 15. Dezembèr 1825 isch d Feschtung Meenz, am 13. März 1826 Letzèbursch un am 27. Januar 1831 Landau übbernõ worr!. Zu sellè älterè Bundesfeschtungè sin spôter, ab 1841 un 1842, no d Neubautè bi Raschtatt un Ulm dezuè chò. Ußerdèmm isch nõch dè Gaschteiner Konvention vo 1865 Rèndsburg für è witeri Bundesfeschtung vorgsää gsi. Wegè dè 1866 erfolgtè Ufflösig vom Dütschè Bund isch es abber nimmi zu dè Uusfüürung vo sellnè Beschlüss chò. D Bundesfeschtungè hèn zmindescht i dè Aafangsphasè vom Dütschè Bund dè wool einzige Berych wǜrksamer milidärischer
47.5483517.593897Koordinate: 47° 32′ 54,1″ N, 7° 35′ 38″ O; CH1903: 611689 / 266415 Dr Ulmehoof isch en ehemooligs Woonhuus an dr Gardestrooss 93 z Baasel. S Geböid isch äins vo de Baasler Kulturgüeter, wo für d Region vo Bedütig si und isch sit 2002 dänggmolgschützt. Hüte isch die British School/ELA Basel do dehäi. 1893/1894 het s Archidekturbüro Vischer&Fueter für e Brofässer Jacob Wackernagel d Villa an der Gartenstrooss 93 baut. Dr Eduard Vischer-Sarasin und Eduard Fueter-Gelzer häi sich 1872 zun ere Soziedäät zämmedoo und an dr Gardestrooss meereri Hüüser baut. Vo dene si hüte nume no dr Ulmehoof und d Nummere 78 übrig. S Wackernagels häi mit ere 13jöörige Pause vo 1894 aa im Ulmehoof gläbt. Dr Brofässer isch 1938 gstorbe, si Frau zwäi Joor spööter, und s Huus isch denn bis 1942 leer gstande, wo s d Firma Ruhr- und Saarkohle kauft und s Hinderhuus baut het. Es isch bis in d 1990er Firmesitz bliibe. S Geböid isch e groossbürgerligs Stadtbalä im Stiil vom Neobarock, wie z Baasel am Ändi vom 19. Joorhundert nid wenig baut worde si, uf ere 2000 Kwadratmeter groosse Barzälle mit eme Hinderhuus und ere Garteaalaag. Es het zwäi Stöck und 21 Zimmer und uf
E Nerv (latiin. nervus, abkürzt N., Plural nervi, abkürzt Nn.; vo griechisch νεῦρον neúron was "Faade", "Seene" oder "Schnuer" bedütet.) bestoot us Närvefaasere (Zällfortsetz: Axon und Dendrite), wo parallel verlaufe, und um sä ume en Umschlaag vo Bindgwääb häi. Närve ghööre zum perifere Närvesüsteem vom e dierische Organismus und über sä wird Informazioon usduscht. Um die äinzelne Axon vom ene Närv het s en Umschlaag vo Bindgwääb, wo as Endoneurium bezäichnet wird. Meereri Axon si zum ene Närvefaaserebündel zämmegfasst, eme sogenannte Faszikel. D Faszikel sälber stecke au im ene Umschlaag vo Bindgwääb (Perineurium). Dr Bindgwääbumschlaag um dr ganz Närv ume wird as Epineurium bezäichnet. Bi nit-perifere Närve, wie zum Bischbil bim Seenärv wird dr üsseri Umschlaag us de Hirnhüt bildet, d Dura mater bildet do s Epineurium; s Perineurium und s Endoneurium wärde vo dr Arachnoidea beziejigswiis dr Pia mater und vom Subarachnoidalruum bildet. Noch em Ursprung vo de Närve underschäidet mä bi Wirbeldier zwüsche Spinalnärve, wo im Beriich vom Ruggemark us em Zentralnärvesüsteem (ZNS) uusechömme, und Hirnnärve, wo diräkt vom Hirni chömme. Im Beriich vo de Gliidmaassenursprüng bilde d Spinalnärve Närvegflächt (Plexus brachialis, Plexus lumbosacralis), wo sich Däil vo verschidnige Ruggemarknärve vermische und Plexusnärve forme. Noch dr Richdig vo
Dr Omar Sharif, au Omar El-Sharif, ursprünglig Maechel (Michael) Chalhoub, (* 10. April 1932 z Alexandria; † 10. Juli 2015 z Kairo) isch en egüptische Schauspiiler us ere libanesisch-sürische Familie gsi und en internazional bekannte Bridsch-Spiiler. Si bekanntisti Rolle isch die vom Doktor Schiwago (1965). Dr Omar Sharif het an dr Uniwersidäät Kairo Mathematik und Füsik studiert, het denn aber 1953 under em Naame Omar el Cherif in Film afo ufdräte. In däm Joor het er zum Islam konwertiert, zum die populäri egüptischi Schauspiilere Faten Hamama chönne hüroote, und isch eso uf äi Chlapf in dr arabische Wält berüemt worde. 1962 isch er au internazional bekannt worde, won er im Monumentalfilm Lawrence of Arabia e wichdigi Rolle gha het und drfür e Golden Globe Award und en Oscar-Nominierig überchoo het. 1965 het er im Film Doktor Schiwago an dr Site vo dr Julie Christie gspiilt verliebt und dä Film isch e Riisenerfolg worde. Im Miusikl Funny Girl (1968), het er die zwäiti Hauptrolle näbe dr Barbra Streisand gspiilt. Vo denn aa het er aber as Schauspiiler immer weniger Erfolg gha und het sich schliesslig uf s Bridschspiile afo konzentriere. 1954: Tödliche Rache (Siraa Fil-Wadi) 1958: Goha 1962: Lawrence von Arabien
El Niño (span. für „dr Bueb, s Chind“, do konkret: „s Christchind“) säit mä eme Fenomeen, wenn ungwöönligi, nit züklischi, verändereti Ströömige im ozeanografisch-meteorologische Süsteem vom ekwatoriale Pazifik vorchömme. Dr Naame chunnt vom Zitpunkt, wo s voorchunnt, nämlig zur Wienachtszit. Er stammt vo peruanische Fischer, wo wägen em Effekt wirtschaftligi Schwiirikäite überchömme, wil d Fischschwärm verschwinde. Uf drei Viertel vo dr Ärde het El Niño Iifluss uf s Wätter. Uf de Galápagos-Insle und an dr südamerikanische Küste foot s fest afo räägne und es chunnt zu Überschwemmigen an dr westlige Küste vo Südamerika. Sogar an dr nordamerikanische Westküste git s Überschwemmige. Im Räägewald im Amazonasgebiet hingeege räägnet s nid gnueg. Vor Mexiko chönne gwaltigi Wirbelstürm entstoo, wo enormi Schääde aarichde. In Südostasie und Australie git s wil s nid räägnet Buschfüür und riisigi Waldbränd. Wäärend s in Ostafrika in Länder wie Kenia und Tansania mee Rääge git, isch s in Sambia, Simbabwe, Mosambik und Botswana (Südafrika) dütlig drochniger. In Asie wirkt sich s El-Niño-Fenomeen uf e indisch Monsun us. In El-Niño-Joor räägnet s seer vil mee, wäärend dr Monsun in La-Niña-Joor weniger Niiderschlag mit sich bringt. Öiropa blibt bis uf wenigi Usnaame, wie dr Winter vo 1941/1942, wo für Öiropa