rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Dr Peter Marxer (* 11. Merz 1933 z Vadoz; † 30. Mai 2016 z Vadoz) isch e liechestainische Rächtsaawalt un Bolitiker gsii. Dr Marxer het vu 1953 bis 1957 an dr Universitet Innschbruck studiert un het dert 1957 zum Dr. iur. promoviert. Derno het er anne 1958 e Rächtspraktikum z Fealdkirch un z Vadoz gmacht. Anne 1959 isch er as Rächtsaawalt z Liechtestai zuegloo wore. Är het derno in dr 1925 vu sym Vater Ludwig Marxer grindete Aawaltskanzlei Marxer & Partner gschafft. Noch em Dod vu sym Vater het er 1962 d Aawaltskanzlei ibernuu. Vu 1966 bis 1982 isch er fir di Furtschrittli Burgerbartei (FBP) Abgordneter im Landdag vum Firschtetum Liechtestai gsii un het vu 1967 bis 1982 as Fraktionsfierer vu dr FBP fungiert. Vu 1970 bis 1982 isch er Barteibresidänt vu dr FBP gsii. Ab 1964 isch dr Marxer Gsellschafter un Bresidänt vum Verwaltigsrot vu dr Confida Treuhand- und Revisions-AG z Vadoz gsii un ab 1993 Gsellschafter vu dr Centrum Bank AG. Derzue isch er vu 1993 bis 2011 Bresidänt vum Verwaltigsrot vu dr Centrum Bank AG un ab 2011 Ehrebresidänt vum Verwaltigsrot vu dr Centrum Bank AG. Em Marxer isch anne 1991 dr Titel „Fürstlicher Justizrat“ verlihe wore.
Dr Rupert Neudeck (* 14. Mai 1939 z Danzig, † 31. Mai 2016) isch e dytsche Schurnalischt un Mänscherächtler gsii. Är isch Mitgrinder vu dr Organisation Cap Anamur / Deutsche Not-Ärzte un Vorsitzer vum Frideskorps Grünhelme e. V. gsii. Wältwyt bekannt woren isch er anne 1979 dur d Rettig vu Döuserte vietnamesische Flichtling („boat people“) im Chinesische Meer mit dr Cap Anamur. Dr Neudeck het Ändi Jänner 1945 mit syre Mueter un syne Gschwischter mieße vu Danzig flichte. Si sin derno in di weschtfälisch Stadt Hagen chuu, wu dr Neudeck ufgwachsen un dert uf s Fichte-Gymnasium gangen isch. Noch em Abitur anne 1958 het er Philosophy, Germanischtik, Soziology un katholischi Theology studiert. Är het s Studium anne 1961 abbrochen un isch in dr Jesuitenorde yydrätte. Noch em Uusdritt us em Orde het er wyter studiert un 1970 dr Abschluss gmacht. Anne 1972 isch er an dr Universitet Münster mit dr Arbet „Politische Ethik bei Jean-Paul Sartre und Albert Camus“ zum Doktor vu dr Philosophy promoviert wore. Scho as Studänt het er as Redakteer bim Semesterspiegel gschafft. Noch em Studium het er zerscht bi dr katholische Funk-Korrespondenz z Köln gschafft un ab 1977 as Redakteer bim Deutschlandfunk. Im Johr 1979 het
Mit Volksbuech wärde volksdümligi Schrifte bezäichnet, wo mäistens in Prosa verfasst si. Dr Joseph Görres und dr Johann Gottfried von Herder häi dr Begriff am Ändi vom 18. Joorhundert iigfüert as Bezäichnig für d Historie, wo sit em Mittelalter vom e bräite Publikum glääse worde si. Mä zelt drzue alti Gschichte, romantischi Abentüür, volksdümligi Saage, määrlihafti Legände und Schwänk. Iire Ursprung häi si zum Däil in Ridderdichdige, Minnelieder und örtlige Saage gha. Mäistens isch iiri ursprünglig griimti Form in Prosa ufglööst worde und mä het sä in ere volksdümlige Sprooch verbräitet. E Begriff für s Fäld, wo mit em Wort Volksbuech erfasst wird und nöitraaler isch, weer «niidrige Määrt vom Früedruck», wo niidrig im Sinn vom e niidrige Briis oder vom en aaspruchsloose Stiil cha ufgfasst wärde. Weder si d Stoff vo dene Ditel spezifisch, no isch iiri Härkumft äihäitlig. Die historischi Brodukzioon, wo mä im 19. Joorhundert mit de Volksbüecher nume zum ä Däil erfasst het, isch vor allem in dr Sprooch, dr Tüpografii und dr Illustrazioon typisch andersch gestaltet as d Aagebot vom ‹ghoobene› Buechmäärt. Die äigeni Gstaltig isch d Antwort gsi uf d Aasprüch vo de Kunde und het sich zwüsche 1450 und 1800 die ganz Zit
Dr Eewig Juud (au wandernd Juud) isch e Figur us christlige Volkssaage, wo im 13. Joorhundert entstande isch. Si häi vom ene Maa, wo d Häärkumft von em ursprünglig umbekannt gsi isch. Dä het dr Jesus Christus uf em Wääg zur Chrüzigung verspottet und isch wäge däm verfluecht worde, ass er unstärblig für immer dur d Wält müess wandere. S anonüüme düütschsproochige Volksbuch vom Ewigen Juden, wo 1602 z Leiden druckt worde isch, het us dere Figur e Juud gmacht und iim dr Naame Ahasveros (Ahasverus, e Aaspiilig uf e nitjüüdische Köönig) gee. Die Wariante het sich in ganz Öiropa verbräitet und isch vo Antisemite immer wider as Argumänt gege d Juude broocht worde. D Figur vom Juud, wo eewig dur alli Zite muess wandere, het in de Volkssaage vo de verschiidene Kulture underschidligi Nääme gha (Cartaphilus, Buttadeus, Matathias, Paul Marrane und andere). Z Frankriich isch dr Naame Isaac Laquedem glöifig gsi, und isch in Legände aber au in ere Nowälle vom Alexandre Dumas vorchoo. Si isch sithäär in e hufe literarische Wärk, in dr Kunst und in dr Muusig as Thema vorchoo. Si het im Antisemitismus vor allem in dr nazionalsozialistische Bropaganda in dr Zit vom Nazionalsozialismus e groossi
D Weingartner Liederhandschrift, sältener Stuttgarter Liederhandschrift, in dr Germanistik churz au Handschrift B, isch ä Sammlig vo Minnelüürik us em früeje 14. Joorhundert. Usser de Minnelieder het s no ä Sangspruch vom Walther vo dr Vogelwäid, Fragmänt von ere Mariechlaag (wo in dr Handschrift C im Gopfriid vo Stroossburg zuegschriibe wird, aber nit vo däm stammt), d Minneleer vom Johann vo Konstanz und ä spöötere Iidraag vo zää Ziile uf dr Site 310. Si isch woorschinlig zwüsche 1310 und 1320 z Konstanz gschriibe worde. D Handschrift B versammlet alli bedütende Lüüriker vom Hoochmiddelalter, wo zwüsche 1170/80 und 1230/40 gschafft häi. D Weingartner Handschrift gältet näbe de andere bäide ooberdütsche Liederhandschrifte, dr Groosse und dr Chliine Häidelbärger Liederhandschrift as Hauptkwelle für was mer über d Blüetizit vom Minnesang wüsse. In dr Handschrift chömme die Autore vot: Franz Pfeiffer (Hrsg.): Weingartner Liederhandschrift. 1843 (Digitalisat uf books.google.de; desgleichen University of Michigan) Georg Wilhelm Zapf: Reisen in einige Klöster Schwabens, durch den Schwarzwald und in die Schweiz. Erlangen, 1786, S. 13 (Digitalisat uf books.google.de) Carmen Kämmerer: Die Weingartner Liederhandschrift in der Württembergischen Landesbibliothek Stuttgart. In: Bibliotheksdienst. Band 44, Nr. 6, 2010, ISSN 0006-1972, ZDB-ID 501896-1, S. 553–564 (online [abgerufen am 26. November 2015]). Ulrich
Dr Pleier (* vor 1230; † noch 1270) isch e spootmiddelalterlige dütsche Autor, wo vo 1240 bis 1270 drei noochklassischi Artusromään verfasst het. Er stammt woorschinlig us em ööstriichisch-bayrische Ruum. Si Naame goot vermuetlig uf die middelhoochdütschi Bezäichnig für Schmelzmäister zrugg. In dr Litratuurforschig wird er zum Däil abschetzig as „Compilator“ bezäichnet: Noch dere Uffassig häig er sini Värs us verschiidene Artus-Romään kopiert und ooni äigeni kreativi Läistig zun ere nöije Gschicht zämmegsetzt. Anderi Forscher hingeege verdräte d Mäinig, em Pleier sig s in erster Linie drum gangen, sini Wärk in die literarischi Dradizioon vo de Artusromään iizbette – daas häig er bewusst gmacht und nit öbbe, wil er käni äigene Ideä gha häig. Dr Pleier het bi sine Lääser vorusgsetzt, ass si die klassische Artus-Romään guet wurde kenne; em hütige Lääser chömme dorum gwüssi Elimänt in dr Handlig eender fremd vor und si dorum schwer zum verstoo. Garel vom blüejende Daal Tandareis und Flordibel Meleranz Norbert H. Ott: Der Pleier. In: Neue Deutsche Biographie (NDB). Band 20, Duncker & Humblot, Berlin 2001, ISBN 3-428-00201-6, S. 525 f. Peter Kern: Die Artusromane des Pleier. Untersuchung über den Zusammenhang von Dichtung und literarischer Situation. E. Schmidt, Berlin 1981, ISBN 3-503-01624-4, S.
Mäister Konrad vo Stoffel (au vo Stoffle etc., sälber het er sich von stoffel maister cunrat gnennt) isch e dütsche Dichder im 13. Joorhundert gsi. Si äinzigs bekannte Wärk isch Gauriel vo Muntabel oder dr Ritter mit em Bock, e höfische Värsroman über e Stoff us dr Artusepik im Umkräis vo dr Iweinhandlig. Dr Verfasser git aa, ass er si Vorlaag z Spanie gfunde häig ("Zuo hispania ere daz puoch gewan"). Er isch in zwäi spoote Handschrifte überliiferet. Die äinti isch in dr Fürstebärgische Bibliothek z Donaueschinge (hüte Baadischi Landesbibliothek Karlsrue, Hs. Don. 86). Es isch en umfangriicheri Fassig mit 5642 Värs us em 15. Joorhundert. Die anderi befindet sich hüte in dr Uniwersidääts- und Landesbibliothek Tirol. Die isch uf s Joor 1456 datiert, isch chürzer und woorschinlig entstande, wo mä Passaasche im Wärk kürzt oder ganz usgloo het. D Hiiwiis im Teggst uf e Verfasser und d Häärkumft vom Stoff git s nume in dr Donaueschinger Handschrift. Dört bezäichnet sich dr Konrad as "maister" und au as "werder fryer man". In dr eltere Forschig het men en mänggisch mit eme Stroossburger Domherr identifiziert, wo 1282–1284 urkundlig bezügt isch. Ferdinand Khull: Konrad von Stoffeln, Gauriel von Muntabel. Eine höfische Erzählung
Dr Artusroman isch e literarischi Gattig, wo Wärk vo Autore wie em Chrétien de Troyes, Hartmann vo Aue und Ulrich vo Zatzikhoove umfasst. Au im Wolfram vo Eschebach si Parzival wird under dr Bezäichnig „arthurische Gralroman“ zu dere Gattig zelt wie au die sogenannte noochklassische Artusromään vo de Autore Wirnt vo Grafebärg, Heinrich vom Türlin, dr Stricker, dr Pleier und dr Konrad vo Stoffel Was d Wärk vo dene verschiidene Autore gmäinsam häi, isch dass dr legendääri Köönig Artus (ängl. Arthur) und sini Ridder vo dr Daafelrunde immer dr zentraal Bezugspunkt vo dr Handlig bilde, und vo däm chunnt au dr Naame vo dr Gattig. As dr Begründer vom Artusroman gältet dr Franzoos Chrétien de Troyes (1135–1188), wo d Romään Erec et Enide, Cligès, Yvain, Lancelot und Perceval verfasst het, wo mä als die klassische Wärk vom Schaner muess bezäichne. Dr Chrétien het für sini Romään keltischs Verzelguet verarbäitet, wo dur e Geoffrey vo Monmouth sini Historia Regum Britanniae vo öbbe 1136 aa bekannt worde si und für en änglisch Staat as Idealbild und Warnig hätte sölle diene. Au dr Wace het um 1155 im Roman de Brut dä historisch Stoff verarbäitet und iin in e höfische Konteggst gstellt. Was
Dr Till Eulenspiegel, au Dil Ulenspiegel und Dyl Ulenspegel het aagäblig im 14. Joorhundert as e Schelm und Spruchhuffe gläbt. Er isch dr Protagonist von ere middelniiderdütsche Schwanksammlig, wo um 1510 zum erste Mol under em Ditel Ein kurtzweilig lesen von Dil Ulenspiegel, geboren vß dem land zu Brunßwick, wie er sein leben volbracht hat […] vom Stroossburger Verleeger und Drucker Johannes Grüninger. Dr Naame vom Verfasser isch nid aagee. Noch dr Überliiferig isch dr Till Eulenspiegel im Joor 1300 Kneitlingen am Elm uf d Wält choo und im Noochberdorf Ampleben in dr Schlosskapälle vo sim Götti Till vo Uetze dauft worde. D Daufi sig vom Abt Arnold Pfaffenmeyer (oder Arnold Papenmeyer) vom Aegidiechlooster vollzooge worde. Noch em E. Götzinger häig s im Volksbuech über si Härkumft ghäisse: „Bei dem wald Melme genannt, in dem land zuo Sachsen, in dem Dorf Knetlingen, da ward Ulnspiegel geborn, und sein vater hiess Claus Ulnspiegel und sein Mutter Ann Witcken.“ Dr Eulenspiegel isch nit as e Blöödian umegezooge; er isch sine Mitmensche an Gäisteschraft, Verständnis und Witz wit überlääge gsi. Sini Sträich si mäistens drvo choo, ass er e bildligi Spruch wörtlig gnoo het. Eso het er d Schwechene vo sine Mitmensche offegläit
Niideralemannisch heißt mer i der eltere Dialäktologi diä alemannische Dialäkt, wu nerdlig vu dr Isoglosse k/ch (k/ch-Liniä) gschwätzt wäre. Dä Begriff wird do noch em Karl Bohnenberger un sinere Gliiderig 1924 verwändet. I der modärne Dialäktologi bruucht mer Niideralemannisch eener numme für s Oberrhiialemannisch; em Alemannisch bim Bodesee seit mer hüt gärn Mittelalemannisch. Noch em Bohnenberger ghert zum Niederalemannische s Elsass (üsser em Südoschtdeil vum Sunggaü), d Ortenaü, d Boor, s meischt vum Briisgaü, s ditsch Bodeseevorland un Konschtanz, s Allgai, dr grescht Deil vu Voradelbärg un fascht dr ganz Liächtestei. Do heißts also Kind anstatt Chind. Dr alt Stadtbasler Dialäkt isch e niideralemannischi Insle im Hochalemannische, er isch jetz aber uf em Ruckzug. In dr Schwiz sin suscht numme no e baar Ortschafte im Nord-Oscht-Ecke vu dr Kanton Appezäll un St. Galle niideralemannisch – do heißts Khind oder Kchind – un z Graubünde sin 4 vu 34 Belegort vum Sprochatlas vu dr ditsche Schwiz as niideralemannisch (Khind) üsgwiise – do drunter Chur. Im ditsche Bodeseevorland gits e Ruckzug vum Bodeseealemannische, s Schwebisch dringt virschi. E ähnlige Verlaüf wiä d k/ch-Liniä hän verschiideni anderi Liniä, so d Liniä Hiiser/Hüüser (= Häuser). So isch Hiiser, Miis, Liis e ander Kennzeiche vum
As Chienbäse bezäichnet mä ä Fasnachtsveraastaltig z Liestal, im Hauptort vom Schwizer Kanton Basel-Landschaft. Er findet jedes Joor am Sunndigoobe noch em Aschermittwuch statt. Drbii wärde Fööreschitli zu «Bääse» zämmebunde, aazündet und dur d Altstadt vo Liestel dräit. Ä son ä Bääse isch zwüsche 20 und 100 Kilo schwer. Dr Höhepunkt vom Umzug si d Füürwääge, öbbe zwanzig Wääge us Iise, wo uf jeedem meereri Ster Holz aazündet wärde. Das brennt bsundrigs hooch, grad wenn d Wääge under em Liestler Ooberdoor duure si. Dr Aalass ziet Zääduusigi vo Zueschauer us dr ganze Schwiz und em Usland um Baasel aa. Dass z Liestel scho vor mee as 200 Joor am Funkesunndig Hööchifüür uf dä Bärg Burg und Wissi Flue aazündet worde si, stoot in alte Chronike us sällere Zit. Sit 1902 häi im Zämmehang mit dr Fasnacht Fackleumzüg dur Liestel stattgfunde. Mit em Chienbäse-Umzug sälber het aber erst dr Liestler Beck Eugen Stutz noch em Erste Wältchrieg aagfange. Zerst het er nume e chliine Umzug mit Schüeler organisiert, won er denn 1924 us em Usland wider häichoo isch, isch dr Umzuug grösser worde. Z Dütschland isch dr Chienbäse as Füürwaagenumzug bekannt. Hüte het sich dr Bruuch ooni d Füürwääge under em
Baaselbieterdütsch säit mä dä hoochalemannische Mundarte, wo im Kanton Baaselland gschwätzt wärde, und seer äänlig au im soledurnische Läimedaal und Schwarzbuebeland und in de nordwestligste Däil vom Kanton Aargau. Es isch Däil vom Nordweschtschwizerdütsch, wo mee gmäinsaam het mit de südelsässische und südbaadische Dialäggt as mit de andere Schwizer Mundarte. Äi Grund für daas isch, ass d Regioon wääred Joorhunderte eender gege Norde gluegt het, in s Elsass und Badische. S Baaselbieterdütsch chunnt in zwäi Warietääte vor, en östligi und e westlige, die äinti wird vo südlig vo Muttez bis ins oobere Baaselbiet gschwätzt, die anderi isch im Birsdaal und im Läimedaal verbräitet. Z Muttez und andere Vorört vo dr Stadt schwätzt mä eender im ä Mischdialäggt, wo stedtischi, westligi und östligi Elimänt din vorchömme, wenn au s Ooberbaaselbieterdütsche als wie mee e chli dr sterker Iifluss het. Historisch spieglet dä Underschiid zwüsche Ost und West die politische und konfessionelle Verheltniss, wo in dr Nordwestschwiz gherscht häi: s Birsegg und s Laufedaal häi bis zum Undergang vom Häilige Römische Riich zum Fürstbistum Baasel ghöört und si im spöötere 16. Joorhundert rekatholisiert worde, wääred s Ooberbaaselbiet dr Stadt Baasel Underdaan gsi isch und reformiert bliibe isch. D Ämter Birsegg und Aesch-Pfäffige,
Dr Robert Schläpfer (* 26. Dezämber 1923 z Züüri; † 14. Oktober 2001 z Liestel) isch e Schwizer Dialäktoloog und Sproochwüsseschaftler gsi. Dr Robert Schläpfer isch z Züüri as Soon vom ene Metzger und ere ehemoolige Näijere uf d Wält choo und ufgwaggse. Er isch dört uf d Brimar- und Sekundarschuel gange und denn uf die kantonali Oberrealschuel (hüte s Mathematisch-Naturwüsseschaftlige Gümnasium). Er het denn an dr Uniwersidäät Züüri dütschi Sprooch- und Litraturwüsseschaft, Gschicht und Volkskund studiert, under anderem bim Sproochwüsseschaftler Rudolf Hotzenköcherle und bim Volkskundler Richard Weiss. In de letschte Semester und noch em Abschluss no wääred siibe Wintersemester isch er Explorator für e Sproochatlas vo dr dütsche Schwiz gsi, wo vom Heinrich Baumgartner und Rudolf Hotzenköcherle gründet worde isch. Er het bim Hotzenköcherle über d Mundart vom Kanton Basel-Landschaft bromowiert. 1951 het er d Elisabeth Frick ghürootet, und 1955 isch d Familie vo Züüri uf Liestel züüglet. Dört het dr Schläpfer e Stell as Leerer an dr Realschuel (hüte Sekundarschuel) übernoo. 1961 isch er z Liestel Konräkder vom erste Baselbieter Gümnasium worde, vo 1965 bis 1975 isch er Diräkder vom nöi gründete kantonale Leererseminar z Liestel gsi. Vo 1976 aa het dr Schläpfer am Sproochatlas vo dr dütsche
S Buchsgau isch e verschide definierti Landschaft in dr Schwiz. Er isch us em alte Augstgau entstande, wo ä Gebiet zwäschen em Rhii und dr Aare östlig vo dr Siggere (bi Soledurn) umfasst het und spööter in d Däil Frickgau, Sisgau, Sornegau und Buchsgau verfalle isch. S Buchsgau isch uf em lingge Ufer vo dr Aare glääge und isch vo dr Siggere bis zum Erzbach (bi Erlinsbach) gange. Im Norde isch d Gränze vom Gau uf dr Wasserschäide im Jura glääge; die hütige Kantonsgränze stamme zum Däil vo doo. Zum Buchsgau häi s Bipperamt, Balsthal-Thal und Langebrugg ghöört, s soledurnische Gäu, s Gebiet vo Olte und dr grösst Däil vom spöötere Bezirk Gösge. Im Joor 1080 het dr Burkhard vo Fenis, dr Bischof vo Baasel, vom Heinrich IV. s Buchsgau as Lääche bechoo. Dr Bischof sinersits het de Groofe vo Frohburg s Amt vomLandgroof im Buchsgau as Lääche überloo. Mee as säggshundert Joor isch dr Fürstbischof vo Baasel dr Ooberläächeherr vo dr Landgroofschaft Buchsgau bliibe. D Frohburger häi im Buchsgau groosse Äigebsitz gha und häi lang die landgrööflige Rächt usgüebt. Uf em Höhepunkt vo iirer Macht um 1200 häi si meereri Stedt as wirtschaftligi Zentrum in däm Gebiet gründet, zum
D GGG Stadtbibliotheegg Baasel isch en öffentligi Bibliotheegg in dr Stadt Basel und dr Umgääbig. Si het siibe Filiale und biete Medie vo Buecher bis zu Kompiuterspiil aa. Die zwei Bibliotheege Binnige und Brattele im Kanton Baselland si au an s Netz vo dr GGG Stadtbibliotheegg agschlosse. D GGG Stadtbibliotheegg Baasel goot uf d Gründig vo dr „Lääsi-Aastalt für d Juugend“ im Joor 1807 dur d Gsellschaft für s Guete und Gmäinnützige Baasel (GGG) zrugg. D Lääsi-Aastalt isch as Gegestück zur Allgemäine Lääsigsellschaft Baasel gründet worde, wo denn scho zwanzig Joor lang existiert het, aber für Manne us dr Ooberschicht reserwiert gsi isch. D Gründerväter vo dr Lääsi-Aastalt häi nid nume d Bevölkerig mit Litratuur welle versorge, si häi eso dr Iifluss vo de nöije kommerzielle Büechereije welle bekämpfe, wo sit dass d Präss- und Religionsfreihäit under dr Helvetik iigfüert worde isch, em Publikum «schlüpfrigi Romään» aabote häi. D Juugend het eso zun ere «vernümftige Bildig» sölle gfüert wärde statt zu «Lektüre, wo nüt Nutz isch» verfüert wärde. 1823 het d GGG iir Aagebot mit dr Gründig vo dr Bürgerbibliotheegg und 1842 vo dr Arbäiterbibliotheegg erwiteret. Wäm was abote worde isch het vo dr Schicht, vom Alter und vom Gschlächt
Dr Schmiidehoof isch e historischs spootgotischs Geböid in dr Altstadt vo Baasel. Es isch s Gsellschaftshuus vo dr Zumft zu Schmiid gsi. Hüte isch dr Hauptstandort vo dr GGG Stadtbibliotheegg Baasel din. S Geböid isch äins vo de Baasler Kulturgüeter, ao für d Regioon vo Bedütig sin. 1411 het d Zumft zu Schmiid für 350 Gulde in Gold am alte Rindermäärt wisawii vom Kaufhuus d Liigeschaft kauft, wo emol Begine gwoont häi. 1650 het d Zumft vo dr Stadt s Rächt uf en äignige Brunne überchoo. Dr Meergottbrunne stoot immer no im Hoof vom Geböid, und mä chann en gsee, wemm mä vo dr Gärbergass in Schmiidhoof iine goot. Im 19. Joorhundert, wo dr politisch und wirtschaftlig Iifluss vo de Zümft abgschafft worde isch, isch au iiri finanzielli Laag schwiirig worde. 1887 het dr Zumftvorstand vo dr Bürgergmäind d Erlaubnis bechoo, iir Zumfthuus an d «Gsellschaft zur Förderig vom Guete und Gmäinnützige in Baasel» z verkaufe. 130'000 Franke het d GGG müesse aaneblettere für d Liigeschaft, und d Renowazioon, wo nöötig gsi isch, het non emol so vil kostet. Vor em Schmiidhoof an dr Gärbergass 24 stoot sit 1891 e dänggmolgschützts Standbild vom Gründer vo dr GGG, em Isaak Iselin.
E Domain isch e zsämmehängende Teilberich vom hierarchisch ufboute DNS-Namensruum. E Domain goht vo ihrem Domainname us un umfasst immer di gsamti untergordneti «Baumstruktur» (im Unterschid zuer DNS-Zone. De Name vo nere Domain isch glichzitig au ihre FQDN. Bischpil: Ge sig di Domain wikipedia.de. Es exischtiere derzue e Hoscht www.wikipedia.de un di Subdomains intern.wikipedia.de un extern.wikipedia.de un no e Hoscht mail.extern.wikipedia.de. Alli sälli Knote ghöre zuer Domain wikipedia.de. Die Subdomain extern.wikipedia.de isch e eigeständigi Domain, wo nur de Knote mail.extern.wikipedia.de dezue ghört. Domains unterhalb vo Domains wärde au als Subdomain bezeichnet. Domains vo dr höchschte Ebeni (z. B. .de) werde au Top-Level-Domains gnennt. Dämentschprächend heiße di Domains zweiter un dritter Ebeni Second- beziehigswis Third-Level-Domains. Virtuelli Domains verwise nit uf e Hoscht, sondern werde uf e anderi Internet- bzw. Mailadräss umgleitet. Vo dr IANA sin Domains regischtriert worde, dere Name ma in eigene Dokumentatione verwende darf. E Bischpil drfür isch di Domain example.com. Uf RFC 2606 cha di Begründig für di Reservierig vo sälle Domains igseh wärde. Somit isch example.com für 's Internet e Schtandardusdruck, wie es d' Schtandardfunktion Foo im Beriech vo dr Programmierig isch. Mitti 2005 sin no DENIC 9 Millionen .de-Domains regischtriert gsi. Noch sällere Regischtrierigsschtell chömme momentan
Elektronischi Daateveraarbäitig (EDV) isch dr Sammelbegriff für d Erfassig und Beaarbäitig vo Daate dur elektronischi Maschine oder Kompiuter. Mäistens goot s drbii um eender äifachi Brozäss zum groossi Mängene vo mäistens äänlige Daate y veraarbäite. Attribut wie «elektronisch» or «automatisch» wärde mit em Begriff Daateveraarbäitig sit öbbe 1960 brucht, zum zwüsche dr Daateveräärbäitig z underschäide, wo vo Kompiuter im Geegesatz zu Mensche usgfüert wird. Am 5. Oktober 1959 het IBM dr Dransistorrächner IBM 1401 vorgstellt, under dr Üüberschrift "electronic data processing", uf Dütsch Elektronischi Daateveraarbäitig, churz EDV. S Gräät isch as e Witerentwigglig vo dr Lochchartetechnik beschriibe worde. Gliichzitig het IBM dr Reportgenerator RPG uusebrocht, wo dr IBM 1401 mit dr dradizionelle Loochchartetechnik verbunde het. D Vordäil vo dr nöije Technologii si gsii: s Rächne, vor allem d Multiplikazioone und Diwisioone isch seer vil schnäller worde D 1401 het zwar zum Miete dobblet sovil kostet wien e Tabelliermaschine, iire Meerwärt isch aber seer vil gröösser gsi und d Maschiine isch bis am 8. Februar 1971, wo d Brodukzioon iigstellt worde isch, über 12'000 Mol verchauft worde. bis hüte verwände Banke und Versicherigsgsellschafte mänggisch no Löösige, wo vom RPG stamme Commons: Elektronischi Daateveraarbäitig – Sammlig vo Multimediadateie Sascha Kersken: Kompendium der
Dr Muhammad Ali (* 17. Januar 1942 z Louisville, Kentucky as Cassius Marcellus Clay Jr.; † 3. Juni 2016 z Scottsdale, Arizona) isch en amerikanische Boxer gsi. Er het as dr äinzig dr Ditel Unumstrittene Boxwältmäister dreimol in sinere Karriere chönne gwünne. Er het zu de bedütendste Schwergwichtsboxer und bekanntiste Athlete vom 20. Joorhundert ghöört und isch 1999 vom Internazionale Olympische Komitee zum «Sportler vom Joorhundert» gweelt worde. Au usserhalb vom Boxring het dr Ali für Schlagziile gsorgt. So het er öffentlig dr Vietnamchrieg abgleent und het dr Milidäärdienst verwäigeret. In de 1960er Joor het d Emanzipazioonbeweegig vo de Afroamerikaner understützt. Dr Kampf Rumble in the Jungle gegen e George Foreman und d Kämpf Fight of the Century und Thrilla in Manila gegen e Joe Frazier gälte as Klassiker under de Schwergwichtskämpf. Muhammad Ali: GOAT – A Tribute to Muhammad Ali (The Greatest of All Time). Taschen Verlag, Köln 2010 ISBN 3-8228-1627-2. Muhammad Ali: Der Größte. Meine Geschichte. Droemer Knaur, Münche 1976 ISBN 3-426-05600-3. Muhammad Ali, Hana Yasmeen Ali: The Soul of a Butterfly: Reflections on Life’s Journey. Simon & Schuster, 2004 Thomas Hauser, Muhammad Ali: Muhammad Ali: ICH. Mein Leben. Meine Kämpfe. Bombus Verlag, Münche 2011, ISBN 978-3-936261-70-7. David