rlitschk/wikidir huggingface dataset:
De Apron oder Roi du Doubs (frz. »Doubs-König«), uf tütsch au Rhônestreber (Zingel asper; alemanischi Näme) isch e Süesswasserfisch, wo ganz empfindli uf Wasserverschmutzig reagiert. Er isch starch bidroot und chorz vor em uussterbe. De Apron isch e dünne länglich Fisch, wo 15 bis 20 cm lang werd. Er het e bruu-schwarz gfleckte Körper, de Rugge isch dunkler. De Buuch und di groosse Flosse sind wiissslich. De Apron isch en endemische Fisch vom Rotte underhalb vo Gempf und au i de Nebeflüss. Hütt lebt er nume no i vier Flüss. Im Doubs im Kantoo Jura und z Frankriich i de Drôme (Dép. Drôme) und i de Durance und Beaune i de südfranzösische Alpe. S werd agnoo as zur Zitt im Ganze nöd mee as 500 Exemplar lebet, dodevo rund 50 i de Schwiz. De Apron mag suberi klari Flüss mit ere määssige Ströömig und eme stainige Grund. Je noch Population lebt er endweder im Flachwasser, mengisch aber au a Stele under 120 cm. De Apron isch e nachtaktive Bodefisch, wo de Grund noch Würmer und Schnegge absuecht. D Laichzitt goot vom Februar bis in April. S Wiibli lait 5000 bis 6000 Aier, wo am Chiis chlebe bliibet. Noch öppe 14
Bopparder Linie oder Korf-Korb-Linie wird in dr Sprochwisseschaft e Isoglosse gnännt, wu zwische dr Benrather Linie un dr dat-das-Linie vu Siidwescht no Nordoscht verlauft. In dr Dialäkt nerdlig vu däre Linie sait mer Korf, sidlig sait mer Korb. D Korf-Korb-Linie isch Dail vum Ryynische Fächer un näbe dr dat-das-Linie aini vu dr wichtige Abgränzige vu dr moselfränkische zue dr ryyfränkische Dialäkt. D Bopparder Linie isch gnännt no dr Stadt Boppard, wu si iber dr Ryy goht. dtv-Atlas zur deutschen Sprache, 13. durchgesehene Auflage, München 2001
S Bachnüünaug oder de Staibiisser (Lampetra planeri; alemanischi Näme) isch e europäische Süesswasserfisch, wo i de Schwiiz chorz vorem Uussterbe isch, well s ganz empfindli uf Wasserverschmutzig reagiert. Degege het sich in Europa de Bistand vom Bachnüünaug guet erholt und d Aart gelt as nöd gföördet. D Nüünauge ghöred nöd zo de "echte Fisch", wie di maiste Süesswasserfisch, und hend au kai Chnöche. D Nüünauge - s git meriri Arte devoo - bildet en aigni Chlass (Petromyzontida) vo de Wirbeltier. De Staibiisser het e schlangeförmige Körper und werd 8 bis 16 cm lang. Er hett kai Schuppe, deför aber e schliimigi Huut. Er hett e runds Suugmuul und em hindere End e lange schmaale Flossesoom. De Staibiisser chunnt i Europa vor, i subere suurstoffriiche Bäch und Flüss miteme sandige oder chiisige Grund, wo geg de Atlantik, d Nordsee und d Ostsee abflüüsset, feelt aber uf de Iberische Halbinsle. S Bachnüünaug chunnt ganz selte no im Schwiizer Mitelland vor. De Staibiisser bliibt lang im Laarfestadium und grüblet i dere Zitt uf em Grund im Sand ume und fresst chliini Organisme. Noch drai bis fööf Joor verwandlet er sich im Summer in en uusgwachsne Staibiisser. E paar Mönet druuf versammlet si sich
De Charpfe (Cyprinus carpio; alemanischi Näme) isch e aapassigsfääige Süesswasserfisch, wo s i verschidnigste Zuchtforme gitt. De Charpfe isch e groosse braite Fisch mit groosse Schuppe, wo verschide gfärbt sii cha. Er hett e chliine Chopf und vier Bartle a de Oberlippe. D Flosse sind eener dunkel gfärbt. Sini langi Ruggeflosse isch relativ schmaal. Charpfe wered 40 bis 80 cm grooss, selte aber au öber ai Meeter. De Charpfe chunnt uursprüngli us Piet rund um s Schwarze Meer, s Chaspische Meer und um de Aralsee. Er mag warmi langsaami Flüüssgwässer und tüüffi Standgwässer, wo vili Wasserpflanze wachset und e waiche schlammige Grund hend. Er isch im Hochmittelalter as e bliebte Zuchtfisch öber ganz Europa verbraitet wore und werd drum bsunders i Taich und Fischwaier ghalte. Hütt git s meriri Zuchtforme, wo us em wilde Donaucharpfe züchtet wore sind: de Schuppecharpfe, Spiegelcharpfe, Zilecharpfe oder de Ledercharpfe, wo kai Schuppe hett. De Wildcharpfe cha dör die Zuchtforme gföördet were, wenn si uusbrechet und Parasite verschleppet. De Charpfe isch e Bodefisch wo im waiche Grund noch Insektelaarfe, Schnegge und Würmer suecht. Ghait d Wassertermperatur under 7 Grad fallt er in e Winterstarri. D Laichzitt isch vom Mai bis in Juli, wenn d Wassertemperatur
De Hecht (Esox lucius; alemanischi Näme) isch e aapassigsfääige Süesswasserfisch und e verbraitete Raubfisch, wo i europäische Gwässer vorchunnt. De Hecht isch e dünne längliche Fisch, wo öppe 40 bis 120 cm lang werd und öppe 10 kg wögt. Wiibli sind gröösser as Mandli. Er hett e flache spitzige Chopf, chliini Auge und vor alem e groosses Muul. Sin Körper isch dunkel miteme Bruu- oder Grüestich und helle Tupfe, Flecke und Straiffe. De Buuch isch heller. Sini Buuchflosse chönd röötlich sii. De Hecht isch i fast ganz Europa verbraitet. Er feelt z Norwege, uf de Iberische Halbinsle und im süüdliche Balkan. Er chunnt au im nördliche Asie und z Nordamerika vor. De Hecht isch e Raubfisch. Er luuret i Uufernööchi im Gstrüpp us Wasserpflanze und schüüsst den blitzschnell uf siis Opfer loos. Er fresst nöd nu anderi Fisch, sondern au chlinneri Hecht chönd i siim Muul lande. Er foot au Amphibie und chliini Wasservögel. Well vili Fisch d Fäkalie vom Hecht am Gruch erchenet, schiisst er a Orte, wo vo sim Jagdplatz wiit ewegg sind. D Laichzitt goot vom Hornig bis in Mai, binere Wassertemperatur zwöschet 5 und 11 Grad. S Wiibli lait abertuusigi Aier, wo a de Wasserpflanze chlebe
D Hundsbarbe (Barbus caninus) isch e Süesswasserfisch wo nu z Norditalie und im Tessin haimisch isch. Si ghöört zo de gföördete Fischarte. D Hundsbarbe isch e längliche Fisch wo 15 bis 25 cm lang werd. Si het e bruu-geele Körper mit schwarze Flecke. A de Oberlippe het si vier Bartle. D Hundsbarbe isch en endemischi Art, wo im Iizugspiet vom Po vorchunnt. Si mag schnelli Flüüssgwässer mit eme chiisige Grund i de süüdliche Voralpe und im Apennin. D Hundsbarbe isch e Bodefisch wo Waichtier fresst. D Laichzitt goot vom Mai bis in Juli. De Laich werd öber eme guet dorströömte chiisige Grund abglait. Mandli sind noch aim Joor, Wiibli noch zwai Joor gschlechtsriif. Hundsbarbe chönd 5 Joor alt were. Maurice Kottelat: European Freshwater Fishes; Cornol 2007. ISBN 978-2-8399-0298-4 Hundsbarbe uf Fishbase.org (englisch)
De Süesswasser Schliimfisch oder d Cagnetta (Salaria fluviatilis) isch e Süesswasserfisch wo im Mittelmeerruum vorchunnt und au im Tessin haimisch isch. D Cagnetta isch e längliche Fisch, wo 8–10 cm lang werd. Mandli und Wiibli gsiend verschiden uus. S Wiibli isch geel und het bruuni Straiffe, s Mandli isch eener blau mit dunkle Straiffe, doch cha d Farb individuell noch Standort und Luune ändere. Baidi hend e tüpflete Chopf und wiissi Punkt um d Auge und am Hals. D Ruggeflosse bildet a schmaals Band. D Cagneta het kai Schuppe, deför e schliimigi Hutt. D Cagnetta chunnt rund um s Mittelmeer vor, vom Maghreb öber Spanie, Italie, Adria, Griecheland, Törkai bis uf Zypere. Si lebt em liebste i klare langsame Flüüssgwässer mit eme stainige Grund, cha aber au i chüstenööche Lagune miteme chliine Salzghalt vorchoo. Zudem lebt si in e paar Seeje am Alpesüdrand, so im Langesee, im Luganersee und im Gardasee. D Cagnetta lebt under Stai und fresst Insektelaarfe, chliini Chrustetier und au ganz chliini Fischli. Mandli bauet e Hööli undereme Stai und hend e Revier, wo si vertaidiget. D Laichzitt goot vom April bis in Juli, wenn Wassertemperatur öber 18 Grad stiigt. S Wiibli lait 200 bis 300 Aier
De Ghiozzo (Padogobius bonelli) isch e Süesswasserfisch wo z Norditalie endemisch isch und au im Tessin vorchunnt. De Ghiozzo isch e dünne längliche Fisch, wo 5 bis 7 cm lang werd. Mandli und Wiibli gsiend verschiden uus. S Wiibli isch hellbruu-dunkelbruu gfleckt und het dorsichtigi Flosse. Mandli sind dünkler und hend groossi bloilichi Flosse. De Ghiozzo isch en endemische Fisch im Iizugspiet vom Po, aso i Nordiatalie, im Tessin, aber au z Kroatie. Er mag subers Wasser und lebt i Flüüsgwässer und Standgwässer mit eme Grund us Chiselstai, wo au vill Wasserpflanze drinn wachset. De Ghiozzo isch e Bodefisch, wo Wirbelloosi fresst. D Laichzitt goot vom April bis in Juni, wenn d Wassertemperatur öber 20 Grad stiigt. S Wiibli chlebt sini Aier under Stai oder a Muschle und s Mandli biwacht deno de Laich. Er verdaitig sis Revier mit Grüüsch. De Ghiozzo werd noch aim Joor gschlechtsriiff. Maurice Kottelat: European Freshwater Fishes; Cornol 2007. ISBN 978-2-8399-0298-4 Ghiozzo uf Fishbase.org (englisch)
Dr Hermann Kurz (* 30. Novembr 1813 z Reitlenga, † 10. Okdobr 1873 en Diibenga) isch a deitscher Schriftsteller, Ibrsetzer, Lyriker ond Theolog gwäa. Mr zehlt-en zo de schwäbische Romandiker ond Mitglied vo dr Schwäbischa Dichderschuel ond vom Seracher Dichterkreis. Sei richdiger Familianama ischt „Kurtz“ gwäa; abr ab 1848 hot’r sich bloß noh „Kurz“ gschriiba. Dr Hermann Kurz kommt am 30. Novembr 1813 z Reitlenga uf d Welt. Sei Vaddr ischt an ôôgsäaner Kaufmôô, wo us-ra alda Reitlenger Glockagiaßerfamilie stammt. Scho en seira Jugend sterbet em Hermann Kurz zerscht dr Vaddr ond bald druf au d Muadr weg. Als Woisakend wuud’r en d Familie vo seira Dote Kenngott ufgnomma. Dui schickt-en uf d Kloschtrschual nôch Maulbronn. Oiner vo seine Mitschialer isch deet a andrer kridischer Kopf, dr David Friedrich Strauß, wo bald sei Freind wuud. Em Johr 1831 dridd dr Hermann Kurz ens Diibenger Stift ei ond fangt ôô, an dr dordiga Universideet evangelischa Theologii zo studiira. Viir Johr schbätr schliaßt’r sei Studiom mit-em theologischa Examâ ab. Jetzt kriagt’r a Stell als Vikar z Ehnenga bei Beblenga. Dô drbei wuud-em klar, dass’r eigentlich et fir da Pfarrerberuaf gschaffa ischt. Drom geit’r sei geischtlicha Laufbôh bald wiidr uf, kaum dass-se so
D Strahleflosser (Actinopterygii) si e Klass vo de Chnochefisch (Osteichthyes). Bis uf d Fleischflosser (Sarcopterygii) und Chnorpelfisch (Chondrichthyes) ghöre alli rezänte (d. h. sonigi wo hüt läbe) Fisch zu däm Taxon, das si im Ganze fast d Helfti vo alle Wirbeldierarte. D Strahleflosser si hüt wältwit verbreitet und besiidle alli aquatische Habitat vo dr Diefsee (öbbe 11000 Meter) bis ins Hochgebirg (bis öbbe 4500 Meter) und vo Thermalquellene (+ 43 °C) bis zu de Polarmeer (− 1,8 °C). Si si in morphologischer, ökologischer und verhaltensbiologischer Hiisicht sehr variabel. Kurt Fiedler: Lehrbuch der Speziellen Zoologie, Band II, Teil 2: Fische, Gustav Fischer Verlag Jena, 1991, ISBN 3-334-00339-6 Joseph S. Nelson: Fishes of the World, John Wiley & Sons, 2006, ISBN 0-471-25031-7 Wilfried Westheide & Reinhard Rieger: Spezielle Zoologie Teil 2: Wirbel und Schädeltiere, 1. Auflage, Spektrum Akademischer Verlag Heidelberg • Berlin, 2004, ISBN 3-8274-0307-3 Commons: Strahleflosser – Sammlig vo Multimediadateie Jonna, R. 2004. Animal Diversity Web: Actinopterygii Guillaume Lecointre, Hervé Le Guyader: Biosystematik. Springer, Berlin Heidelberg, 2006. Seite 437
D Karpfefisch (Cyprinidae) hai öbbe 2500 Arte und si die grössti Familie vo de Chnochefisch (Osteichthyes) und vo de Wirbeldier (Vertebrata) überhaupt. Zu ihne ghöre bekannt Spiisfisch, wie dr Karpfe oder Zierfisch wie dr Goldfisch. Karpfefisch git s in Nordamerika, Europa, Afrika und Asie. D Familie vo de Karpfefisch umfasst rächt chliini Arte, wo weniger as zwei Santimeter lang si, aber au sehr grossi mit ere Lengi vo öbbe zwei Meter. D Fisch in dere Familie hai Chiifer ohni Zehn; uf de Schlundchnoche het s allerdings aagewachsnigi Zehn, wo mä cha bruuche für zum d Arte bestimme. D Schlundzehn stöhn in einere, zwei oder drei Reihjene und wärde meistens gegen e Hornblatte an dr Schädelundersite, de sogenannte Karpfe- oder Mahlstei, bewegt. Die Karpfenartige hai au kei usbildete Mage, d Spiisröhre isch diräkt mit em Middeldarm verbunde. D Schwümmblootere isch zwei- bis mehrdeilig und isch über e Reihje vo acht chliine Chnoche (Weberscher Apparat) mit em Innenohr verbunde, so dass d Schallwälle guet überdrait wärde. Charakteristisch für d Cyprinidae isch au dr Laichusschlag und dr Schreckstoff, en Alarmsubstanz in bsundere Hutzälle, wo Schwarmfisch duet warne, wenn eine von ehne vom ene Räuber (Hächt, Reiher) packt worden isch. Joseph S. Nelson, Fishes
De Bitterlig (Rhodeus amarus; alemanischi Näme) isch e Süesswasserfisch wo ursprüngli z Osteuropa haimisch gsii isch, sich aber immer me i Mitteleuropa uusbraitet. Er isch au au e bliebte Aquariefisch. De Bitterling isch e längliche silbirge Fisch, wo 9 cm lang werd. I de Laichzitt wered Mandli röötlich, de Hindertail blaugrüe, de Chopf und d Ruggeflosse sind denn dunkel. Wenn kai Muschle ume sind, änderet s Mandli sini Farb nöd. De Bitterling isch früener im südliche Osteuropa haimisch gsii, verbraitet sich aber sitt em Mittelalter immer mee. Er mag warmi Standgwässer bis 700 müM mit eme sandige Grund und mit vill Wasserpflanze. Au i Flüüssgwässer mit ere schwache Ströömig, wie Kanäl oder Altloif chunnt er vor. De Bitterling isch e Bodefisch, wo vo Alge und Wasserpflanze lebt. S Mandli suecht sich e Revier mit ainere oder e paar wenige groose Mischle (Unio sp.; Anodonta sp.) und wanderet au mit de Muschle mit. D Laichzitt goot vom Aprile bis in Augste, wenn d Wassertemperatur öber 15 Grad stiigt. S Wiibli lait miteme Legrüssel 20 bis 50 Aier in e Muschle. S Mandli biwacht und vertaidigt sis Revier und loot kai andere Mandli ane. D Laarfe bliibet öppe e Monet i de
D Aguune uf italienisch Agone (Alosa agone) isch e Süesswasserfisch wo i Seeje am Alpedsüdfuess vorchunnt. Si werd mengisch as en Underart vo de Finte (Alosa fallax ital. cheppia) aaglueget und denn Alosa fallax lacustris gnennt. D Aguune isch e längliche silbrige Fisch, wo 34 cm lang were cha. Si het vier oder fööf groossi dunkli Tupfe uf de Siite. D Flosse sind schwärzlich. D Aguune isch en endemische Fisch vom südliche Alpefuess und lebt i Seeje, so im Ortasee, Langesee, Luganersee, Comersee, Iseosee und Gardasee. Si isch zo dem i Seeje vom Albanerpirg bi Room uusgsetzt wore. D Aguune lebt vo Wasserflöö, Chliichrepsli und au vo chliine Fischli. D Laichzitt goot vom Juni bis in Augste, wenn d Wassertemperatur öber 16 Grad stiigt. D Aguune laichet znacht im helle Mooschii a flache Stele i Uufernööchi. Maurice Kottelat: European Freshwater Fishes. Cornol 2007. ISBN 978-2-8399-0298-4. Agone uf Fishbase.org (englisch)
D Missionärstellig, wüsseschaftlig ventro-ventrali Kopulation, bezeichnet e Position bim Gschlächtsverchehr, wo bim Mensch hüfig brucht wird. Drbii lit d Frau mit gspreizte Bei uf em Rugge und dr Mann lit uf ere. Bim Gschlächtsverchehr under Manne isch bi dr Missionarsstellig dr Partner, wo penetriert, au obe. Dr Name chunnt nit, wie mä hüfig dänggt, drvo, ass christligi Missionär bim Missioniere brobiert haige, die Stellig as die einzig richdigi duurezsetze, wie dr Alfred C. Kinsey behauptet het. Mensche und e baar Primate ghöre zu de wenige Arte, wo ventro-ventral kopuliere und eso vil diräkter uf d Mimik vom Partner chönne reagiere. Im Dierriich isch das Baarigsverhalte sälte, am hüfigste chunnt s bi de Bonobo vor Meistens isch s in Gfangeschaft beobachdet worde, erst 2008 bi Flachlandgorilla in freier Wildbahn. Frans de Waal: Bonobo Sex and Society Archivlink (Memento vom 25. Septämber 2011 im Internet Archive) Gorillas mögen die Missionarsstellung, Die Welt vom 20. Februar 2008 Commons: Missionarsstellung – Sammlig vo Multimediadateie
D Familie vo de Lachsfisch (Salmonidae), au Salmonide, Forällefisch oder Edelfisch gnennt, umfasst e Hufe Gattige und Arte vo beliebte Spiisfisch, wie Lachs, Forälle, Ränke und Äsche. Si isch die einzigi Familie vo de Lachsartige (Salmoniformes) und wird in die drei Underfamiliene Coregoninae, Salmoninae und Thymallinae iideilt. D Lachsfisch hai ursprünglig usschliesslig uf dr nördligen Ärdhalbchugele gläbt, z Europa, Asie, mit Usnahm vo dr Arabische Halbinsle, vom Indische Subkontinänt und Südostasie, im westlige und nördlige Nordamerika, uf Island und an dr Küste vo Grönland. Lachsfisch läbe äntwäder ihr ganzes Läbe im Süesswasser oder si Wanderarte, wo im Süesswasser uf d Wält chömme, denn in s Meer wandere, dört e baar Johr läbe und zum Laiche wider zrugg in ihri Geburtsgwässer wandere. Z Europa git s sächs heimischi Arte und no sächs anderi, wo vom Mensch us Nordamerika iigfüehrt worde si. Kurt Fiedler: Lehrbuch der Speziellen Zoologie. Band 2: Dietrich Starck (Hrsg.): Wirbeltiere. Teil 2: Fische. Gustav Fischer, Jena 1991, ISBN 3-334-00338-8. Joseph S. Nelson: Fishes of the World. 4th edition. John Wiley & Sons, Hoboken NJ 2006, ISBN 0-471-25031-7. Peter S. Maitland, Keith Linsell: Süßwasserfische. Alle Arten Europas gezeichnet. Kosmos, Stuttgart 2007, ISBN 978-3-440-10962-5. Commons: Lachsfisch – Sammlig vo Multimediadateie
Die Ächte Chnochefisch (Teleostei) si e Deilklass vo de Strahleflosser (Actinopterygii). Si wärde au as Chnochefisch im ängere Sinn bezeichnet, zum se begrifflig eidütig vo de Chnochefisch im witere Sinn (Osteichthyes) z underscheide. Dr wüsseschaftlig Name „Teleostei“ (gr. telos - „Volländig“; osteon - „Chnoche“) bezieht sich uf s Skelett, wo bi vile Arte vollständig verchnöcheret isch. Die rezänte Teleostei wärde au under em Taxon Teleocephala zsämmegfasst und so vo de fossile Forme abgränzt. Zu de Ächte Chnochefisch zele über 96 Prozänt vo alle läbende Fischarte und öbbe d Helfti vo alle beschriibene Wirbeldierarte. Ricardo Betancur-R., Richard E. Broughton, Edward O. Wiley, Kent Carpenter, J. Andrés López, Chenhong Li, Nancy I. Holcroft, Dahiana Arcila, Millicent Sanciangco, James C Cureton II, Feifei Zhang, Thaddaeus Buser, Matthew A. Campbell, Jesus A Ballesteros, Adela Roa-Varon, Stuart Willis, W. Calvin Borden, Thaine Rowley, Paulette C. Reneau, Daniel J. Hough, Guoqing Lu, Terry Grande, Gloria Arratia, Guillermo Ortí: The Tree of Life and a New Classification of Bony Fishes. PLOS Currents Tree of Life. 2013 Apr 18 [last modified: 2013 Apr 23]. Edition 1. doi:10.1371/currents.tol.53ba26640df0ccaee75bb165c8c26288, PDF Ralf Britz: Teleostei, Knochenfische i.e.S. Seiten 240 bis 262 in Wilfried Westheide & Reinhard Rieger: Spezielle Zoologie Teil 2: Wirbel
De Lachs oder Salm, wösseschaftlich gnauer as Atlantische Lachs bizaichnet (Salmo salar; alemanischi Näme), isch e Raubfisch wo i de Oberloif vo Süessgwässer laicht und denn is Meer wanderet, woner meriri Joor lebt. Er isch früener e typische Rhiifisch gsii und het au i Nebeflüss vom Rhii glaicht. Er ghört zo de gföördete Fisch. Nebet de Raubfischerai won em früener starch zuegsetzt het und sunders wege de vile Flussstauwerch het er vill Laichflöss verloore. Hütt chönd Zuchtlächs, wo is fraiji Wasser entwiichet, e Gfoor för de Atlantischi Lachs sii, well die hüüffig Parasite verschleppet. Zodem sind si e genetisches Mischmasch, wa aber weniger tragisch isch, do s selte zo Paarige chunnt. De Lachs isch e längliche Fisch, wo öppe 50–120 cm lang werd. Aslang er im Meer lebt, het er e silbrigi Farb, spööter, wenn er uf d Laichwanderig goot, werd er brüünlich. Uf em Rugge hett er dunkli Tupfe. D Färbig isch aber individuell verschide je noch Ort und Alter. De Lachs lebt im Atlantische Ozean, i de Nordsee, i de Ostsee, im Nordmeer und im Wiisse Meer und i Süessgwässer, wo in Atlantik, i d Nordsee und i d Ostsee und au is Nordmeer mündet. De Lachs chunnt
D Savetta oder de Italienischi Näslig (Chondrostoma soetta) isch e Süesswasserfisch wo z Norditalie und im Tessin haimisch isch. Si ghöört zo de gföördete Fisch. D Savetta isch e längliche, brüünliche Schwarmfisch, mit eme dunkle Rugge und dunkle Flosse. Si werd 25 bis 35 cm lang. D Savetta isch en endemischi Art vom Iizugspiet vom Po und zwoor z Italie und i de Schwiizi im Tessin. Z Sowenie isch si i de 1960er Joore uusgstorbe. Si lebt i Flüss, so im Tessin, im Etsch und i de Brenta und mag tüüffi Flusstele mit ere määssige Ströömig und eme stainige oder chiisige Grund. Si lebt au i groosse Seeje, wie im Langesee und im Luganersee. D Savetta isch e Bodefisch wo vo Wasserpflanze und Waichtier lebt und vo de Stai Alge abschabet. D Laichziit goot vom April bis in Mai. D Savetta sammlet sich denn zo groosse Schwärm und wanderet flussufwäärts. S Wiibli lait a flache guet dorflossne Stele bis zo 100'000 Aier. D Savetta werd im dritte oder vierte Joor gschlechtsriiff und cha föf Joor alt were. Maurice Kottelat: European Freshwater Fishes. Cornol 2007. ISBN 978-2-8399-0298-4. Savetta uf Fishbase.org (englisch) Chondrostoma soetta in dr Rote Lischt vu dr gfehrdete Arten
D Seuffe (Parachondrostoma toxostoma oder mengisch au Chondrostoma toxostoma) isch en europäische Süesswasserfisch wo z Frankriich und im Schwiizer Jura haimisch isch. Si ghört zo de gföördete Fischarte. D Seuffe isch e längliche, silbrig-brüünliche Fisch, wo 20 bis 30 cm lang werd. D Seuffe chunnt z Südfrankriich vor. S ööstliche Piet isch s Iizuugspiet vom Rotte mit em Doubs und anderne Nebeflüss und isch drum au im Schwiizer Jura haimisch. Si feelt aber im Gempfersee, well di zom Tail underiridische Stromschnelle underhalb vo Gempf e natüürlichi Schranke för all Fisch sind. S westliche Piet isch s Iizugspiet vo de Garonne. Momentan braitet si sich au i de Flussystem vo de Loire und vo de Seine uus. D Seuffe mag klari und suberi Flüüssgwässer mit ere schnelle Ströömig und eme Grund us Chiselstai. D Seuffe isch e Bodefisch, wo Wirbelloosi fresst und Alge vo de Stai abschabet. D Laichziit goot vom Mai bis in Juni, wenn d Wassertemperatur öber 13 Grad stiigt. D Seuffe versammlet sich denn zo groosse Schwärm, wo i chliini Bäch mitere schnelle Ströömig ineschwümmet zom laiche. S Wiibli lait 600 bis 15'000 Aier. D Laarfe schlüüffet noch 8 Taag. D Seuffe werd mit 3 oder 4i gschlechtsriiff
De Triotto (Rutilus aula) isch e Süesswasserfisch wo z Norditalie endemisch isch und au im Tessin vorchunnt. De Triotto isch e länglich Fisch, wo 12 bis 20 cm lang werd. Er het e wiisse Buuch und e schwaarze Rugge. Vom Aug bis zo de Schwanzflosse goot e dünne bruune Straiffe. Sini Flosse sind grau und e bitzeli dorsichtig. Er het groossi rooti Auge. De Triotto isch im Iizugspiet vom Po endemisch, im nördliche Italie, im Tessin, z Slowenie und au imenen chliine Piet z Kroatie um Zadar ume. Er mag langsami Flüüssgwässer mit vill Wasserpflanze und chunnt au i Seeje, Kanääl und sumpfige Gwässer vor. De Triotto isch e Schwarmfisch, wo sich vo de langsame Ströömig loot lo triibe. Er fresst Alge, Insektelaarfe und Waichtier. D Laichziit goot vom Mai bis in Juli. Debi bildet ai Wiibli und e paar Mandli e chliini Gruppe. De Laich bliibt a Wasserpflanze chlebe. De Triotto cha 7 Joor alt were. Maurice Kottelat: European Freshwater Fishes; Cornol 2007. ISBN 978-2-8399-0298-4 Triotto uf Fishbase.org (englisch)
De Pigo (Rutilus pigus) isch e Süesswasserfisch, wo z Norditalie endemisch isch und au im Tessin vorchunnt. Wege de Raubfischerai ghört de Pigo zo de gföördete Fisch. D Unterart Frauennerfling (Rutilus pigus ssp. virgo (Heckel, 1852)), wo i de obere Donau vorchunnt, werd mengisch als en aigeni Art bitrachtet und denn Rutilus virgo gnennt. De Pigo isch e längliche bronzefarbige Fisch mit ere brüüliche Obersiite, wo 20 bis 45 cm lang werd. D Buuch- und d Schwanzflosse sind röötlich. Sini Auge sind silberig. De Pigo isch im Iizugspiet vom Po endemisch. Er mag tüüffi Flüss mit ere mässige Ströömig, wi de Po, de Tessin, de Etsch oder d Brenta, und läbt döt bis uf e Höchi vo 300 m. Er chunnt au i tüüffe Seeje vor, so im Langesee, im Luganersee und im Comersee. De Pigo lebt i chliine Schwärm und fresst Alge und Wirbelloosi. D Laichzitt goot vom April bis in Juni und de Pigo wanderet denn zo flächere Flusstele. Roland Gerstmeier, Thomas Romig: Die Süßwasserfische Europas für Naturfreunde und Angler. 2. Auflage. Franckh-Kosmos, Stuttgart 2003, ISBN 3-440-09483-9. Joseph S. Nelson: Fishes of the World. 4. Auflage. Wiley, Hoboken 2006, ISBN 978-0-471-25031-9. Pigo uf Fishbase.org (englisch) Churzbschriibig bim Bayerische