rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Rynech (amtlich Reinach) isch e Gmeind im Bezirk Chulm im Kanton Aargau. S Dorf Rynech lyt im Wynedaal. Es het zwei alti Dorfzäntre, s Oberdorf und s Underdorf. D Sidlig vo Rynech hangt hüt ganz mit dere vo Mänzike zäme. Vo Rynech goot e Houptstrooss is Seetaal übere. Ufem Hombärg im Norde vom Geindbann stoot e Ussichtsdurm uf dr Hochwacht. D Nochbergmeinde sind Leimbech, Zetzbu, Birrbu, Böiu, Mänzike, Rickebach und Gonteschwyl. Dr Name vom Dorf, Rinacha, isch in ere Urkunde vo 1036 s erschte Mol erwäänt. Im 19. Joorhundert sind z Rynech verschidnegi Fabrigge bout worde. Ane 1887 isch d Ysebaanlinie vo Beibel uf Rynech, ane 1906 die vo Rynech uf Möischter und 1904 d Wynetaalbaan vo Aarau undenufe eröffnet worde. Adolf Fischer (1807–1893), Politiker Bertrand Vogt-Hediger (1857–1936), Industrieller und Politiker Theodor Fischer (1872–1925), Chaufmann, Zeichner, Maler, Schriftsteller und Erzähler Hans Hunziker (1874–1942), Unternehmer Irene Blumenstein-Steiner (1896–1984), Juristin und Professorin für Stüür- und Betriibigsrächt Willi Gautschi (1920–2004), Historiker Edgar Lüscher (1925–1990), Experimentalphysiker Kurt Hediger (1932–2022), Kunstmaler Herbert Müller (1940–1981), Rennfahrer Philipp Müller (* 1952), Politiker, 2012–2016 Parteipräsident vo de FDP Schwiiz und Ständeratsmitglid vom Kanton Aargau vo 2015 bis 2019 Niki Reiser (* 1958), Musiker und Filmkomponist Markus Hediger (*
Mänzike isch e Gmeind im Bezirk Chulm im Kanton Aargau. S Dorf lyt ganz oben im Wynedaal. Im Weschte, Süde und Oschte chunt d Gmeind uf ere Lengi vo öppe 13 Kilometer an Kanton Luzärn aa. Im Usserdorf chöme dr Schwarzbach und dr Rickebach id Wyne abe. Dr Ortsname isch in ere Urkunde vo ane 1045 s erschte Mol erwäänt. S Dorf het do Manzinchouen gheisse. Ane 1729 isch die erschti chlyni Fabrigg z Mänzike bout worde, wo me Bauele verarbeitet het. Spöter sind no mee Industrybetrib i dr Gmeind gründet worde, bsunders begchannt isch lang d Alu Mänzike gsi. 1904 isch d Wynetaalbaan uf Mänzike cho, ane 1906 isch d Baanlinie uf Möischter ufggange. Commons: Mänzike – Sammlig vo Multimediadateie Website vo dr Gmeind Mänzike Hans Walti: Menziken In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz. Ständige Wohnbevölkerung nach Staatsangehörigkeitskategorie, Geschlecht und Gemeinde, definitive Jahresergebnisse, 2022. Bei späteren Gemeindefusionen Einwohnerzahlen aufgrund Stand 2022 zusammengefasst. Abruf am 5. September 2023 Normdate: GND: 4515232-9 | VIAF: 236998987
Dr Al'Leu bzw. Alois Josef Leu (* 26. Mai 1953 z Beiwil im Freiamt; † 5. Dezämber 2018) isch e Schwiizer Künschtler und Verleger gsi. 1970 und 1971 het der Al'Leu e bildnerischi Grundusbildig a der École a.b.c. de dessin et peinture z Paris absolviert. Vo 1972 bis 1975 het er e Lehr as Schteibildhauer bim Eugen und Eduard Spörri und bim Franco Annoni absolviert. Nach Witerbildige und emne Galeriepraktikum het er 1978 d'Edition LEU gründet. Vo 1981 bis 1989 isch er Kulturjournalischt bim Aargauer Anzeiger und bir Freiämter Woche gsi. Vo 1993 bis 1994 isch er zerschmol Presidänt vom Zürcher Schriftsteller-Verbandes und des Verbandes Ostschweizer Autoren (ZSV) gsi. Vo 1991 bis 2017 het er e Lehruftrag im Beriich vo der Erwachsenebildig für Figurativi Plastik und Abstrakti Skulptur z Züri gha. Ab 2011 isch er Gmeindrot vo der Grüenliberale Partei vo dr Schdadt Opfikon / Glattbrugg gsi. Dr Leu het as Schteibildhauer gschafft und het Büecher zu Gägewartskunscht und Lyrik veröffentlecht. Är isch mit der Künschtlerin Martina Leu verhürotet gsi. Sini Edition LEU isch uf Gägewartsliteratur und Kunschtkatalög fokussiert. Är isch ab 2010 wider dr Presidänt vom Zürcher Schriftsteller und Schriftstellerinnen Verband gsi. Al'Leu. In: Sikart (Lexikon un Datebank zue
Dr Zürcher Schriftsteller und Schriftstellerinnen Verband, Verband Ostschweizer Autorinnen und Autoren (ZSV) isch e Verband vo Schriftschdeller, wo mit Züri in Verbindig schdönd. Dr ZSV isch 1942 vom Max Gertsch, em Willi Stokar und em Jenö Marton under em Name Zürcher Schriftsteller-Verein gründet worde. Är git d Zitschrift WORT use. Max Gertsch, 1942–1948 Ernst Aeppli, 1948—1950 Rudolf Hoesli, 1950–1955 Otto Steiger, 1956–1957 Alfred Flückiger, 1958–1970 Heiner Gross, 1970–1974 Toni Föllmi, 1974–1977 Peter Riesterer, 1977–1983 Al'Leu, 1983–1994 Elisabeth Brägger–Bisang, 1995 interimistisch Eveline Scherer, 1996–1998 Oskar Stucky, 1998–2001 Ernst Schlatter, 2002–2010 Al'Leu, wider sit 2011 Zürcher Schrifttum der Gegenwart – Autoren des Zürcher Schriftsteller-Vereins und ihre Werke. Orell Füssli, Zürich 1961. OCLC 610492604 Rolf Dorner: Panorama der Mentalitäten: 70 Jahre ZSV. In: WORT, Nr. 35, S. 15–19, online. Offizielli Websiite Rolf Dorner: Panorama der Mentalitäten: 70 Jahre ZSV. In: WORT, Nr. 35, S. 15-19, online. Normdate: GND: 10121850-3 | VIAF: 154596484
Chiis oder Grien heisst en Art vo Bode uf em Feschtland, wo vo Flüss i dr Nöchi vo Gebirg mit ere grosse Mängi vo Stei bildet worden isch. Und Chiis seit men au allgemein enere Sorte vo Gstei, wo us runde Steistück mid ere bestimmte Grössi bestoot. I dr Materialwirtschaft rächnet me gmäss der Norm DIN 4022 Chörner, wo mindeschtens 2 und maximal 63 Millimeter gross sind, zum Chiis. Chlyneri Deili heisse Sand. S mittelhochdüütsche wort kis bedüütet «grobe Sand». I dr Mundart seit me de gröbere Chiisstück au Chiselstei. S alemannische Wort «Grien» chunt hüt vor allem no im Bärndüütsche vor und a vilne Oort i dr Düütschschwiiz und z Baade-Württebärg als Fluername. Wäge der Erosioon vo de Bärge und noch Bärgstürz bringe Bech, Flüss und Gletscher Stück vo de Felse obenabe. Zerscht sind das unregelmässigi Bröcke mit grobe, mängmol scharfe Kante. Wenn si i de Gwässer wyter transportiert wärde, chöme si gly rundi Forme über und wärde immer chlyner. Do derby entstoot no meh Sand und fyns Material, wo mit em Wasser vil wyter als d Steine wägggfüert wird. I de Bärgtääler und i de flache Landschafte wyter usse blybe die häregschwemmte Stoff lige. I de Gebiet, wo
← 2013Wahl zum 19. Bundestag 20172021 → Vorlaifig Ändergebnis − Zwootstimme (76,2 % Wahlbedailigung – 1,0 % uugiltigi Stimme) % 40 30 20 10 0 32,9 20,5 12,6 10,7 9,2 8,9 1,0 1,0 3,1 Union SPD AfD FDP Linke Grüne FW PARTEI Sunscht. Gwinn un Verluscht im Verglych zue 2013 %p 8 6 4 2 0 -2 -4 -6 -8 -10 −8,6 −5,2 +7,9 +5,9 +0,6 +0,5 ± 0,0 +0,3 +0,9 Union SPD AfD FDP Linke Grüne FW PARTEI Sunscht. Vorlage:Wahldiagramm/Wartung/Altes Ergebnis nicht 100% Vorlage:Wahldiagramm/Wartung/Fehler in der Farbeingabe - Dunkel D Bundesdagswahl 2017 zum 19. Deutschen Bundestag het am 24. Septämber 2017 stattgfunde. Syt dr Bundesdagswahl 2013 regiert e schwarz-roti Koalition us CDU, CSU un SPD unter dr Bundeschanzleri Angela Merkel (Kabinett Merkel III). Die Linke un Bündnis 90/Die Grünen bilde d Opposition im Dytsche Bundesdag. D FDP un d AfD sin an dr Fimf-Brozänt-Hurd hangeblibe. Zue dr Wahl sin 42 Barteien aadrätte. Dodervu hän 34 Barteie mit Landeslischte kandidiert, acht nume mit Chraisvorschleg. Mit Landeslischte sin die Barteie aadrätte CDU – Christlich Demokratische Union Deutschlands (nit z Bayern) SPD – Sozialdemokratische Partei Deutschlands (in allne Bundesländer) GRÜNE – Bündnis 90/Die Grünen (in allne Bundesländer) FDP – Freie Demokratische Partei
Dr Otto Heinrich Raupp (* 25. Mai 1867 z Dossebach; † 2. Novämber 1945 z Fryburg) isch e dytsche evangelische Bfaarer un Haimetautor gsii. Dr Raupp isch z Dossebach bi Schopfe uf d Wält as Suhn vum Adolf Karl Max Friedrich Raupp, wu syt 1867 z Dossebach evangelische Bfaarer gsii isch un dr Elisabeth geb. Mayer. Syt Mueter isch vu Dossebach gsii. E baar Wuche no syre Geburt isch dr Vater uf Egringen im Markgreflerland versetzt wore, wu dr Otto derno zäme mit syre Schweschter Alwine un sym Brueder Adolf ufgwachsen isch. Scho voreb er uf d Volksschuel chuu isch, het er vu sym Vater s Lääsen un s Schryybe glehrt, wäge däm isch er uf dr Volksschuel gly in di zwoot Klass chuu, Bis er elf Johr alt gsii isch, isch er z Egringen uf d Volksschuel gange, derno het en dr Vater sälber derhaim unterrichtet go ne uf s Gimnasium vorzberaite. Schließlig isch er uf d Obertetia an s Pedagogikim z Löörech chuu. Aafangs het er z Löörech bim Stadtbfaarer Höchstetter gwohnt. No drei Johr isch au sy jingere Brueder Adolf uf Löörech chuu un si hän derno beedi in aagmietete Zimmer im en andere Huus gläbt. Anne
S Département Orne [ˈɔʀn] isch s französische Département mit dè Ordnungsnummèrè 61. S lyt im Nordweschtè vo Frankrych i dè Region Normandy un isch i sèllèrè Region dè südliche Deil. S Département isch nõch èm Fluss Orne benamst. Diè bevölkerungsrychschtè Gmeindè vom Département Orne sin: S Département Orne glyderèt sich in 3 Arrondissement, 21 Kantön un 394 Gmeindé: Normannischi Stuudè- un Widèlandschaft, Öpfelbäum, Hèrrèhüser un edli Rösser prägèd sèllè Deil vo dè Normandy. D Normannè sèlber entschpannè sich gèrn im Thermalkurort Bagnoles-de-l’Orne, wo von èm 7.000 Hektar großè Wald „Forêt d’Andaine“ umgää isch. Z Orne lyt eins vo dè bekannteschtè Nationalgschtüt vo Frankrych, s Haras du Pin. Näbbè dè Zucht vo èrschtklassigè Rösser, wiè zum Byschpill vo dè Kaltblüèterrassè Percheron, isch es für diè schlossäänlichi Architektur us èm 18. Johrhundert bekannt isch. Us kulinarischer Luègi stòt d Orne für d Kääsesortè Camembert, wo us èm glychnamigè Ort Camembert im Département Orne stammè duèt. È witteri Spezialidät isch dè Poiré, wo us Birrè gmoschtet wörd un hauptsächlich vor èm Ässè als Aperitif bruucht wörd. Öppis generèller stòt dè Öpfelmoscht, wo i dè Flaschè gärt wörd, für d Normandy un au für s Département Orne, dauft wörd er als Cidre. Für s
Grien isch: es alts alemannischs Wort und es Sünonüm für Chiis e Fluername für Stelle a de Flusslöif, wo s Chiisinsle het, zum Bischpiil: d Grien-Insle i dr Limet bi Dietike im Züripiet s Grien am Rhy bi Choblez im Aargau s Gippiger Grien, es Naturschutzpiet a dr Aare bi Gippige, Gmeind Lüggere, im Aargau s Grien a dr alte Aare bi Lyss im Bärnbiet s Dootegrien und s Blansiger Grien am Rhy bi Istei, Gmeind Efrige-Chirche, im Landchreis Lörrach e Zuename vom Kunschtmooler Hans Baldung (do verwiists allerdings uf di grüen Farb, won er gärn bruucht hät) Lueg au: Gries (althoochdütsch grioz ‚Sand, Chiis‘)
Dr Karl Kron (* 28. Novämber 1926 z Aarau; † 3. Oktober 2013 z Muri AG) isch e Schwizer Journalist und Unternähmer (Verleger) gsi. Nach dr Primar- und dr Bezirksschuel z Aarau het er es Praktikum bi der Lithografie Kohlmann z Aarau gmacht. Nach ere Lehr as Schriftsetzer und der Buechdruckerfachschuel z Aarau het er 1951 z Muri AG d Leitig vo der damalige Buechdruckerei Anton Heller und d Redaktionsleitig vo der Lokalzitig Der Freischütz übernoh. Schpöter het er au d Gschäftsfüehrig und d Redaktionsleitig vom Aargauer Anzeigers, schpöter Freiämter Woche, ere Wuchebilag, übernoh. Dr Kron het d Priska Burkart (e Nichte vo der schpötere Druckerei- und Verlagseigetümerin Emilie Heller) ghürote. Nochär isch er Mitinhaber vo der Druckerei und em Zitigsverlag Der Freischütz worde. Mit sinere Frau het er s Unternähme Heller-Druck as Einzelunternähme bis 1997 gführt; denn hei sini beide eltischte Söhn Thomas und Marius s Gschäft übernoh und unter em Name Heller Media AG mit Sitz z Muri in e Aktiegsellschaft umgwandlet. D Zitig isch 2013 in Der Freiämter umbenennt worde, isch aber witerhin sälbständig. Dr Kron isch zudäm 16 Johr lang Presidänt vo der Katholisch-Konservative Ortspartei bzw. irer Nachfolgerin, der CVP Muri gsi, Mitglid vom Gschworenegricht Aarau,
D Edition LEU isch e Schwizer Verlag mit Sitz im Glattpark z Opfike. D Edition LEU isch 1976 vom Al'Leu und em Zitigsverleger Karl Kron as Verlag für nichtkommerzielle Literatur gründet worde. Am Aafang het er bibliophile Lyrik-Bänd veröffentlecht. E jährlech erschinendi internationali Lyrik-Anthologii mit Biträg us der Schwiz, us Öschtrich, Dütschland, Rumänie und de USA isch über mehreri Johr es witers wichtigs Verlagsprojekt gsi. Mitti vo de 1980er Johr het de Verlag mit em Erzählband Flucht zum reinen Wasser vom Wolfgang Mildenberger e Prosa-Reihe gschtartet. Schpöter si witeri Buechreihe i de Beriich Wüsseschaft und Kunst drzuecho. A sim drissgjöhrige Jubiläum hei d Verleger Martina und Al’Leu mit de Publikation vom Kriminalroman vo de Roswitha Wegmann Der Fall Arbenz afo e Krimi-Reihe usegä. Dr zweiti Roman vo der Krimi-Reihe, Bauernopfer von Res Perrot, isch für de Zürcher Krimipriis 2010 nominiert worde. Mit de Gründig vo de Reihe Schweizer Persönlichkeiten, wo de Kurt Humbel derfür verantwortlech isch, isch de Chliiverlag Edition LEU 2013 in e Verlags- und Medien GmbH umgwandelt worde. D Edition LEU isch Mitglid vom Schwizerische Buechhändler- und Verleger-Verband. D Verlagsgschicht uf de Website vo de Edition LEU Philippe Daniel Ledermann sinniert über seine Jugendzeit Bischpil von ere Edition
Dr Kuzco (* am 24. Dezämber 1990 z Bärn; bürgerlech Benjamin Leuenberger) isch e Schwiizer Hip Hop-Musiker us Basel. Dr Kuzco isch dur si Mixtape Green Room Sessions 2011 ad Öffentlechkeit drätte. 2013 het er bi 1 City 1 Song mitgmacht. Im gliche Johr bzw. 2015 (The Complete Sessions) het er sis Debut-Album Milchstroossetournee usegä, wobi er vom RFV Basel (Popförderig und Musiknetzwärk vo der Region Basel) unterstützt worde isch. Dodrufabe het er mit Schwizer Hip Hop-Grössene wie em Black Tiger, em Brandhärd, em Shape, em Skor, em Geilerasdu & TAFS kollaboriert. Alli Veröffentlechige si in änger Zämearbet mit em Basler Musiker Audio Dope produziert worde. Albe 2015: Milchstroossetournee (The Complete Sessions) 2015: Anti Radio Mixtapes 2011: Green Room Sessions Suschtigs 2013: 1 City 1 Song Youtube Seite Webseite Artikel im Schlaglicht Kulturblog vom Tages-Anzeiger, 28. Novämber 2013. Kuzco – Milchstroossetournee MST: Jazz Kid meets Gangsta Shit. (Memento vom 5. Mai 2016 im Internet Archive) Teggscht uf der Website vo RFV Basel – Popförderung und Musiknetzwerk der Region Basel.
Dr Dimitri Rougy (* 24. Juni 1997 z Inderlache) isch e Schwizer Politiker mit französische Wurzle. Bekannt worde isch er vor allem dür mediewirksami politischi Aktionen und in sim Amt as Grosse Gmeindrat vo Inderlache. Dr Dimitri Rougy isch z Inderlache uf d Welt cho und isch zäme mit drü Brüedere bi sinere Mueter ufgwachse. Är het d Matur am Gymnasium z Thun absolviert und het für verschidnigi Organisationen in der Entwicklig vo Kampagne und im Marketing gschaffet. Sit Septämber 2016 schtudiert er a der Universität Lozärn Kulturwüsseschafte und schafft sälbschtändig as Campaigner. Dr Dimitri Rougy isch Mitglied vo der Sozialdemokratische Partei z Inderlache. 2015 het er zäme mit dr Patricia Mutti s Jugendparlament Berner Oberland gründet und isch churz drufabe für d SP i Gross Gmeindrat vo Inderlache gwählt worde. Bi de Inderlachner Gmeindswahle 2016 isch er widergwählt worde. Sit 2016 sitzt dr Rougy zudäm im Vorschtand vom SP-Regionalverband im Bärner Oberland. Öffentlechi Ufmerksamkeit het dr Rougy bsunders dür e Aktion im Novämber 2016 bercho, woner zäme mit dr Franziska Schutzbach d Website vom Tages-Azeiger kopiert het und e Fake-Artikel im Name vom Schwizer Journalist Constantin Seibt veröffentlecht het. Bi der Gruppe für e Schwiz ohni Armee het er
Dr Edgar Rabsch (* 5. Auguscht 1928 z Tiefenfurt, † 17. Juli 1990 z Ulm) ischt a deitscher Kirchamusiker (Kombonischt, Kantor, Organischt) gwäa. Om et mit-em gleichnamiga Musikpädagoga vrwechslet zo werra, hôt’r seine Werk meischdens mit Edgar Rabsch-Tiefenfurt kennzoichnet. Dr Edgar Rabsch kommt em Johr 1928 em schlesischa Ort Tiefenfurt en dr Nähe vo Bunzlau uff d Welt, wo-nr au aufwechst. Nôch dr Omsiidlong en de jong Bundesrepublik Deitschland studiirt’r an dr Kirchamusikschuel Esslenga evangelischa Kirchamusik. Seine wichdigschde Lehrer send deet dr Hans-Arnold Metzger ond dr Karl Gerok. Hendrher schliaßet sich noh Studia beim Siegfried Reda (1916–1968) ond bei dr franzeesischa Musikpädagogin Marie-Claire Alain (1926–2013) ôô. Sei erschda hauptamtlicha Stell als Kantor ond Organischt kriagt dr Rabsch 1951 an dr Stiftskirch z Backnang. Des Amt fillt’r 21 Jôhr lang aus. Neabaher grendet’r em Jôhr 1963 d Sing- und Musizierwoche für junge Leute en dr ehemaliga Benedikdiner-Abtei Kloschder Lorch. 1972 schliaßlich wuud dr Rabsch dr Erscht Organischt ond Kantor am Ulmer Minschder. Zo seine Uffgaba gheeret sowohl d Leidonga vom Ulmer Motedda-Chor, vom Ulmer Oratoriachor wia au vom Jugendchor vo dr Minschderkandorei. 1979 kriagt’r an Lehrufftrag an dr Staatlicha Hochschuel fir Musik en Trossenga. Sei Amt als Kirchamusiker fillt dr Rabsch
Ravennabrugg isch dè Nammè von èm Viadukt vo dè Höllèdalbaan im Schwarzwald. Sie füürt übber d Ravennaschlucht, wo in Höchi vo dè Ravennabrugg i s obbere Höllèdal übbergòt. p2 f1 Ab 1885 isch d Ravennabrugg als Ysebrugg mit drei gmuèrtè Sandschteipfyler un Staalfachwärchobberbau nõch Blään vom Ysèbaapionier Robert Gèrwig baut worrè. D Brugg hèt èn lychtè Bogè mit èm Halbmesser vo 240 m gmacht, wo d Gschwindigkeit vo dè Züüg zämmè mit èm Stygungsmaß vo 1:20 (glych 50 Promill) uff 15 km/h reduzyrt hèt, d Achslascht isch uff 16 t begränzt gsi. Si isch mee wiè 37 m übber dè Dalsollè vom Ravennabach glègè. D Brugg hèt vyr Öffnungè mit èrè Stützwitti vo je 35 m ghaa. S Gwicht vo dè Ysèbaudeil hèt 255,5 t un d Gsamtkoschtè sin 338.870 Mark gsi. Diè aalt Ravennabrugg isch nõch èm Bau vo dè neuè abgrissè worrè, well d Achslascht vo 16 t nǜmmi guèt gnuèg gsi isch für diè immer schwèrèrè Dampfloks un Züüg. S sin abber nò diè aaltè Widerlager obbè un unnè vorhandè. Volauf vo dè aaltè Brugg Widerlager vo dè aaltè Ravennabrugg 47.91758.0741666666667Koordinate: 47° 55′ 3″ N, 8° 4′ 27″ O f1 Wègè dè gschtigènè Aaforderungè im Zugvokeer –
Saderlach isch e Gmainde im Chrais Arad, im Banat in Rumänien. S Dorf isch 1737 vu Siidler us em Hotzewald grindet wore. Bis zu de Uussiidlung vu de ditsche Iiwohner Endi 20. Jh. isch Saderlach de ainzig Ort in Sidoschteuropa gsi mit eme hochalemannische Dialekt. Zue de hittige Gmainde Zădăreni gheert au noch s Dorf Bodrogu Nou (ditsch Neu-Bodrog, ungarisch Újbodrog). Uf em Hotter vu de Gmainde, vier Kilometer weschtlig vu Saderlach, litt s griechisch-orthodox Chloschter Hodoș-Bodrog, ain Wallfahrtsort, was us em Mittelalter stammt. Saderlach litt im Weschte vu Rumänien im nerdlige Banat, acht Kilometer weschtlig vu de Chraisstadt Arad (saderlacherisch Aaret), rund 120 Meter iber de Adria. D Gmainde litt uf aine flache Hechi am linke Bord vu de Maarscht (rumänisch Mureș, ditsch Marosch oder Mieresch, ungarisch Maros). Zu de hittige Gmainde Zădăreni gheert au noch s Dorf Bodrogu Nou. Uf em Hotter vu de Gmainde, vier Kilometer weschtlig vu Saderlach, litt s griechisch-orthodox Chloschter Hodoș-Bodrog. D Nochberderfer vu Saderlach sin Pecica (ditsch Petschka, ungarisch (Magyar-)Pécska, kroatisch Pečka, serbisch Печка) im Nordweschte, Aradul Nou (saderlacherisch Neij-Aaret, ditsch Neu-Arad, ungarisch Újarad) im Nordoschte, Fântânele (ditsch Engelsbrunn, ungarisch Angyalkút bzw. bis 1899 Kisfalud) im Oschte, Șagu (ditsch Segenthau, volksdiimlig au Dreispitz,
Arad (saderlacherisch Aaret) isch e rumänische Chrais (Județ) im Kreischbiet un Banat mit dr Chraishauptstadt Arad. Sy gängigi Abchizig un s Kfz-Chännzaiche sin AR. Dr Chrais Arad umfasst e Gsamtflechi vu 7754 km². Dr Chrais gränzt im Norde un Nordoschte an dr Chrais Bihor, im Oschte an dr Chrais Alba, im Oschte un Sidoschte an dr Chrais Hunedoara, im Siden an dr Chrais Timiș un im Weschten an Ungarn. Anne 2002 het dr Chrais Arad 461.730 Yywohner un e Bevelkerigsdichti vu 60 Yywohner pro km² ghaa. 82,2 % vu dr Bevelkerig sin Rumäne gsii, 10,7 % Ungarn, 3,8 % Roma un 1,1 % Dytschi (Banater Schwobe). 2011 het dr Chrais Arad 430.629 Yywohner ghaa un e Bevelkerigsdichti vu 56 Einwohnern pro km². Dr Chrais Arad bstoht us 283 Ortschafte, zeh dodervu sin Stedt, 68 sin Gmaine. Di ibrige sin vu dr Verwaltig här dr Stedt un Gmaine zuegornet. Commons: Chrais Arad – Sammlig vo Multimediadateie Websyte vum Chraisrot Arad Charte vum Chrais Arad Volkszellig 2011 z Rumänie (MS Excel; 1,3 MB)
Di gliichgschlächtlich Ee, salopp au Homo-Ee gnännt, isch ä Ee, zivil oder religiös, wo beidi Partner s gliich Gschlächt händ. Wil die «gliichgschlächtlich Ee» ja nöd e bsunderi Ee isch, sondern die gliich für alli, redt me gärn und neutraler au vo de «Ee für alli» oder vo de «Öffnig vo de Ee». S eerscht Land, wo d Ee au für di Homosexuelle legalisiert hät, isch Holland gsii, nämli im Jahr 2001. Sit 2023 gits 34 Länder, wo homosexuelli Paar chönd hürate: Andorra, Argentinie, Australie, Belgie, Brasilie, Chile, Costa Rica, Dänemark, Düütschland, Ecuador, Finnland, Frankriich, Holland, Irland, Island, Kanada, Kolumbie, Kuba?, Luxeburg, Malta, Mexiko, Neuseeland, Norweege, Öschterriich, Portugal, Schwede, Schwiiz, Slowenie, Spanie, Südafrika, Taiwan, s Vereinigt Königriich, diä Vereinigte Staate und Uruguay. Mit der Ee händ gliichgschlächtlichi Paar vil meh Rächt, wiä zum Biispiel s Rächt zum Adoptiere, s Rächt, ohni Eerbschaftsstüre dörfe eerbe, oder s Rächt, medizinischi Entscheidige z träffe. Umfrage zeiged, das allewiil meh Lüt di homosexuell Ee understützed, hauptsächli z Europa, z Australie und z Amerika. I andere Länder wie de Schwiiz, Italie, Griecheland usw. gits anderi Rächtsinschtitut, wo di gliichgschlächtliche Paar anerchänned, wo aber i de Gliichberächtigung mit de heterosexuelle Ee weniger wiit gönd.
Der Lukas Steiner isch e Schwizer Musigproduzänt. Dr Steiner läbt sit sim nünte Läbesjohr im Kanton Solothurn. Är het e Lehr as Elektroinstallateur absolviert und isch nochär a d Tone-art Tontechnikerschuel z Wien gange. In sim Tonstudio z Langedorf schafft er mit regionale Musiker zäme. Är produziert Beats für Hip Hop, R’n’B, Pop, Wärbe- und Filmmusig. Zu sine Kunde ghöre der Collie Herb und d Rapper Sorgäching und Kym. Unter em Künschtlername Loopsided het der Steiner eigeni Produktione veröffentlecht. 2016 het er vom Kanton Solothurn e „Förderpris Musig“ bercho. Förderpreis Musik 2016 Lukas Steiner uf der Website vo SOKULTUR, em Kantonale Kuratorium für Kulturförderig Solothurn. Fabian Gressly: Produzent Lukas «Loopsided» Steiner hat immer Musik im Kopf. In: kulturzeiger (Informationsmagazin des Kantonalen Kuratoriums für Kulturförderung Solothurn), 01/17 (2017), S. 3—4. Loopsided. (Memento vom 22. Oktober 2017 im Internet Archive) In: Lyrics Magazin, 20. Mai 2015. Viviane Weber: Nicht nur teilhaben, sondern einen Teil haben. (Memento vom 22. Oktober 2017 im Internet Archive) In: Stadtanzeiger Olten, 3. Februar 2016. Kyms Debüt-Album ist ein musikalisches Mosaik. In: az Solothurner Zeitung, 3. Juni 2016. Caroline Beck: Sorgäching und Loopsided präsentieren eine neue Platte mit altem Hip Hop. In: az Solothurner Zeitung, 11. April 2017.
Dr Ludwig Aurbacher (* 26. August 1784 z Tirke, Schwobe; † 25. Mai 1847 z Minke) isch a Allgaier Geistlicher, Hofmoischtr, Leahrer und Schriftsteller gwea. Bekannt wore isch dr Aurbacher vor allem mit Gschichte vo d Sieba Schwoba. Ufgwaxe isch dr Aurbacher in arme Verhältnis. Si Vaddr isch a Naglschmied gwea. Dr Aurbacher hod aber Geistlicher were welle. Nach dr Schul z Landschberg am Lech isch a kurz Chorknab gwea und dann 1795 ufs Benedektinerseminar z Minke ganga, wo er en Gymnasialabschluss gmacht hod. Nacher isch a anno 1801 als Novize ins Kloschter Ottobeire und spauder ins Kloschter Wiblinge ganga. 1803 hod a en Orde aber verlasse. Vo 1804-08 isch a Hofmoischtr boim Kanzler von Weckbecker z Ottobeire gwea und vo 1809-34 Professor für Dytsch und Ästhetik am Kadettecorps z Minke. S Werk vom Aurbacher umfasst a große Bandbroide. Vo Pädagogik über Psychologie, Philologie und Religion bis zur Dichtkunst. Berühmt wore isch ear mid em Volksbüchlein, a Schatzkistle vo dr schwäbische Volkspoesie. Die Geschichte von den Sieben Schwaben: mit 10 lithogr. Darst. [Mit Lithographien Schwinds nach Zeichnungen von Fellner]. Stuttgart, 1832 (Digitalisat) Ein Volksbüchlein. Die Geschichte des ewigen Juden, die Abenteuer der sieben Schwaben, nebst vielen andern erbaulichen und ergötzlichen