rlitschk/wikidir huggingface dataset:
S Fraunhofer-Inschtitut fir Solari Energysischtem ISE isch e Yyrichtig vu dr Fraunhofer-Gsellschaft z Fryburg. D Aktiwitete vum Inschtitut ligen in dr aagwändte Forschig un Entwicklig in dr Fächer Ingenieurwisseschaft un Naturwissenschaft uf em Biet vu dr Solartächnik un dr Photovoltaik. S Fraunhofer ISE Labor- un Servicecenter Gelsenkirchen isch e Ussestandort vum Inschtitut, wu zue dr Härstrellig vu Solarzälle forscht. S Inschtitut wird syt em Jänner 2017 vum Hans-Martin Henning un em Andreas Bett glaitet. Vorgänger as Inschtitutslaiter sin vu 2006 bis 2016 dr Eicke R. Weber, vu 1993 bis 2005 dr Joachim Luther un vu 1981 bis 1993 dr Inschtitutsgrinder Adolf Goetzberger gsii. Mit iber 1100 Mitarbaiter isch s Fraunhofer ISE s grescht Solarforschigsinschtitut z Europa. S Budget lyt bi 83,5 Mio. Euro. S Inschtitut isch anne 1981 grindet wore un isch s erscht usseruniwersiter Solarforschigsinschtitut z Europa gsii. S ISE scih vum Adolf Goetzberger grindet wore, wu s Inschtitut vu 1981 bis 1993 glaitet het. Di frieje Schwärpinkt sin gsii: dr Fluoreszänzkolläkter, di Transparänt Wermidämmig un erschti Schritt in Richtig vu dr hocheffiziänte Silicium- un III-V-Solarzällen, Dinnschichtzälle un au Solarsilicium. Scho 1983 isch d Entwicklig vum erschte vollelektronische ISE-Wägselrichter zum Yysatz in autonome Photovoltaikaalage glunge mit eme Wirkigsgrad, wu
Dr Endo Anaconda (aigetli Andreas Flückiger; * 6. Septämber 1955 z Bùùrdlef; † 1. Februar 2022) isch e Schwyzer Singer-Songwriter un Schriftsteller gsii. S Pseudonim Endo het er gwehlt, wel Ändu, e bärndütschi Churzform vu Andreas, usserhalb vum Bärndütsch nit iberall verstande woren isch. Mer en vor allem as Sänger vu dr Bärner Dialäkt-Band Stiller Has gchännt. Dr Endo Anaconda isch as Suhn vun ere eschtrychische Mueter vu Kärnten un eme Schyzer Vater uf d Wält chuu. Ase chlai isch er zerscht z Biu ufgwagse. As Fimfjehrige het er sy Vater verlore, e Bolizischt, wu där bi me Autouufall verunglickt isch. Mit zwelf Johr isch er in e Internat uf Klagenfurt gschickt wore; speter isch sy Familie au dert anne zoge. Z Wien het er e Lehr gmacht as Siibdrucker. In dr frieje 1980er-Johr isch dr Endo Anaconda in d Schwyz retuurchuu un het in verschidene Bärner Musikgruppe gspiilt, unter anderem bi Caduta Massi un dr Alpinisten. Anne 1989 het er zäme mit em Balts Nill d Band Stiller Has grindet un het mit ihm zäme di erscht MC mit em Titel Stiller Has uusebrocht. Ab 2002 isch d Banbd as Trio ufdrätte mit em Gitarrischt René «Schifer» Schafer, wu
D Katja Früh (* 3. Mai 1953 z Züri) isch e Schwyzer Schauspiileri, Reschiseeri un Dramaturgi. D Katja Früh isch e Dochter vum Schwyzer Reschiseer Kurt Früh un dr Wiener Schauspiileri Eva Langraf, d Schauspiileri Jessica Früh isch iri Schweschter. D Katja Früh isch uf d Zürcher Chunschtgwäärbeschuel gange un het dert anne 1969 dr Abschluss gmacht. Vu 1970 bis 1972 isch Si Bihnebild- un Reschyasssischtänti am Theater am Nöimèèrt Züri unter anderem bim Horst Zankl, em Gerhard Rühm un em Claus Bremer gsii. Vu 1972 bis 1975 het si ne Schauspiiluusbildig am Max-Reinhardt-Seminar z Berlin gmacht. Ab 1975 war sie unter anderem in Hannover, Wuppertal und ihrer Heimatstadt Zürich engagiert. Ab 1975 het si Engaschmänt an dr Stedtische Bihne Wuppertal un am Staatstheater Hannover ghaa, un in dr Schwyz unter anderem am Schauspiilhuus Züri un am Theater am Nöimèèrt Züri. Ab 1978 het si am Zürcher Schauspiilhuus sälber inszeniert. Vu 1978 bis 1982 het si bim Schwyzer Radio DRS e Uusbildig zur Heerspiildramaturgi un -reschiseeri gmacht. 1980 isch si Reschiseeri un Dramaturgi bi Schwyzer Radio DRS wore. Si het unter anderem mit dr Schauspiiler Otto Sander un Peter Fitz un zytgnessische Autore zämegschafft. Im Chäller vum Schauspiilhuus Züri het
Dr Palmach פלמ״ח (Akronym vo hebräisch Plugot Machaz פלוגות מחץ Iisatzdrubbe) isch am 19. Mai 1941 vo dr jüüdische Undergrundorganisazioon Hagana gründet worde. Er isch e paramilidäärischi Organisazioon gsi, wo sich uf s Dreening vo Jugendlige konzentriert het. Dr Palmach isch zimlig chlii gsi – bis 1947 het er nume us fümf Batallioon bestande (ca. 2000 Maa, d Angelika Timm het 3000 Maa gschetzt, vo deene 2000 Reserwiste), het aber e wichdigi Rolle gspiilt, wil sini Mitgliider milidäärisch gründlig usbildet worde si, was si für Füerigsfunkzioone in dr spöötere israelische Armee kwalifiziert het. Palmach-Drubbe häi uf dr Site vo de Allierte im Zwäite Wältchrieg in dr Jüüdische Brigaade kämpft (im Gegesatz zur Lechi under em Yitzhak Shamir, wo witer e Gerillachrieg gege d Brite gfüert häi). Under anderem si si vo 8. Juni bis zum 12. Juli 1941 zsämme mit freifranzöösische und australische Drubbe am Süürisch-Libanesischen Fäldzug drbii gsi. Dr Mosche Dajan het bi dere Kampanie si linggs Aug verloore und isch vo de Ängländer uszäichnet worde. 32 Fallschirmspringer vom Palmach si über Bulgarie, Rumänie, Jugoslawie und dr Slowakei abgsprunge zum d Widerstandsbeweegige z understütze. Aaghöörigi vom Palyam, dr Marinedrubbe vom Palmach, häi under em Jitzhak Rabin am 10. Oktober
Dr Hans-Peter Bärtschi (* 23. Februar 1950 z Winterthur; † 2. Februar 2022) isch e Schwyzer Architäkt, Autor un Fotograf un au Tächnik- un Wirtschaftshischtoriker gsii. Dr Bärtschi het ab 1969 an dr ETH Züri unter anderem bim Aldo Rossi studiert, bi däm het er au sy Diplomarbet iber d Umnutzig vum Zürcher Kaserneareal gmacht. Sy Dissertation iber «Industrialisierung, Eisenbahnschlachten und Städtebau» het er bim Jean-François Bergier gschribe, 1980 het er promoviert. Scho in dr Zyt vum Studium het er si fir dr Erhalt vu Kulturgieter in dr Struktur vu dr Architäktur engaschiert. Är het anne 1979 d «ARIAS-Industriekultur» grindet, go d Dokumentation un Reschtaurierig vu Induschtrydänkmol megli mache. Glychzytig het er in verschidene Museum rund 100 Uusstellige zur Induschtrygschichte kuratiert, wie zum Byschpel syt 1981 fir di ehmolig Bierbröuerei Mühlerama. Derzue het dr Bärtschi iber 30 Biecher im Beraich Tächnik, Architäktur un Böutächnikgschicht, au fir Radio- un Färnsehsändige publiziert. Är het rund 350'000 Foto gmacht zur Induschtry-Arbetswält, wun er zäme mit syre Frau Sylvia Bärtschi-Baumann in d Stiftig Induschtykultur iberfiert un däre vermacht het. Zurzyt wäre die Foto vu dr ETH digitalisiert un unter freier CC-Lizänz online gstellt. Dr Pionier vu dr «Schweizer Industrie-Archäologie» isch, wien er sälber gschribe
Dr Chaim Weizmann (hebräisch ‏חיים ווייצמן‎‎; au Chaijim Weizmann oder Haim Weizmann; (* 27. November 1874 z Motal bi Pinsk, hüte Belarus; † 9. Novämber 1952 z Rechovot, Israel) isch e Chemiker, Bresidänt vo dr Zionistische Wältorganisazioon, en israelische Politiker und e zionistische Füerer gsi und zwüsche 1949 und 1952 dr erst israelisch Staatsbresidänt. Dr Chaim Weizmann isch as e Soon vom Holzhändler Oizer Weizmann uf d Wält choo. Noch em Cheder und em Gümnasium (z Pinsk) het er vo 1892 aa z Darmstadt an drTechnische Hochschuel studiert. Bis 1893 het er au no an dr jüüdische Schuel z Pfungstadt Underricht gee. Vo 1894 aa het er an dr Königliche Technische Hochschuel z Berlin Chemii studiert. 1897 isch dr Weizmann ins schwizerische Freiburg gange, won er 1899 mit dr Note summa cum laude bromoeiert worde isch. Er het zionistischi Veräin z Bärn, Lausanne\Losann und Gämf gründet und dr JÜüdisch Verlag. As Dozänt an dr Uniwersidäät Gänf het er Batänt für Naphthacen-Chinone überchoo und die an die dütschi und franzöösischi Farbenindustrii verkauft. Er isch denn an d Universidäät Manchester go studiere, isch scho e Joor spööter Research Fellow in dr Chemiiabdäilig worde und 1907 e Senior Lecturer in Biochemii. 1906 het
S Luxeburger Abkomme (au Widerguetmachigsabkomme, ängl. Reparations Agreement between Israel and West Germany, Ivrit: הסכם השילומים Heskem HaShilumim) isch e Verdraag zwüsche dr Bundesrepublik Dütschland uf dr äinte Site und Israel und dr Jewish Claims Conference (JCC) uf dr andere, wo am 10. Septämber 1952 abgschlosse worde isch. Dr Inhalt vom Abkomme si Zaalige, Exportgüeter und Dienstläistige im Gsamtwärt vo 3,5 Milliarde D-Mark gsi, zum d Integrazioon vo middelloose jüüdische Flüchtling z understütze, und s Verspräche vo dr Bundesrepublik Vermööge, wo de Juude graubt worde si, zruggzzaale. 3 Milliarde si für e Staat Israel bestimmt gsi, 450 Millioone für jüüdischi Flüchtling, wo usserhalb vo Israel gwoont häi, und 50 Millioone für die, wo nüme zu irgend ere jüüdische Gmäind ghöört häi. Das Abkomme het dr Bundeskanzler Konrad Adenauer (CDU) im Bundesdaag mit de Stimme au vo dr SPD gege Däil vo sinere Regierigskoalizioon duuregsetzt. Au z Israel het s Abkomme nid weenig Gegner gha. Die rewisionistischi Cherut-Pardei, aber au linggi Knessetmitgliider si gegen e Verdraag gsi und d Rehabilitierig vo Dütschland, wo mit em verbunde gsi isch. Hermann-Josef Brodesser: Wiedergutmachung und Kriegsfolgenliquidation. Beck, München 2000, ISBN 3-406-31455-4. Constantin Goschler: Luxemburger Abkommen. In: Dan Diner (Hrsg.): Enzyklopädie jüdischer Geschichte und Kultur
D Awoda (hebräisch ‏העבודה‎‎, dütsch: „d Arbet“) isch en israelischi Bardei. Dr vollständig Naame isch Mifleget haAwoda haIsra’elit (‏מפלגת העבודה הישראלית‎‎, dütsch: Israelischi Arbetsbardei). Si isch am 21. Januar 1968 under anderem as d Noochfolgerbardei vo dr Mapai gründet worde. Si isch e zionistischi Bardei in dr lingge Middi. D Bardei isch e Mitgliid vo dr Sozialistische Internazionaale und vo dr Progressive Allianz. Iiri Jugendorganisazioon häisst Mischmeret Tse'irah schel Mifleget haAwoda (‏משמרת הצעירה של מפלגת העבודה‎‎, dütsch: Jungi Garde in dr Arbetsbardei). 1948–1963 David Ben-Gurion 1963–1969 Levi Eschkol 1969–1974 Golda Meïr 1974–1977 Jitzchak Rabin 1977–1992 Schimon Peres 1992–1995 Jitzchak Rabin 1995–1997 Schimon Peres 1997–2001 Ehud Barak 2001–2002 Benjamin Ben Eliezer 2002–2003 Amram Mitzna 2003–2005 Schimon Peres 2005–2007 Amir Peretz 2007–2011 Ehud Barak 2011–2013 Shelly Yachimovich 2013–2017 Jitzchak Herzog 2017–2019 Avi Gabbay 2019–2021 Amir Peretz sit 2021 Merav Michaeli Myron J. Aronoff: Power and ritual in the Israel Labor Party: A study in political anthropology. 2. Auflage. Routledge, Armonk, NY 1993, ISBN 978-1-56324-106-2 (amerikanisches Englisch, Rev. & expanded ed). Efraim Inbar: The decline of the Labour party. In: Israel Affairs. Band 16, Nr. 1, 1. Januar 2010, S. 69–81, doi:10.1080/13537120903462019 (amerikanisches Englisch). Neill Lochery: The Israeli Labour Party. In the Shadow
Vorlage:Infobox Dateiformat/Wartung/magic fehltVorlage:Infobox Dateiformat/Wartung/website fehlt Scalable Vector Graphics (SVG) isch e Schtandard fir d Bschriibung vun zwodimensionale Vektorgrafike in de XML-Syntax. SVG isch im September 2001 vum World Wide Web Consortium (W3C) als Empfehlung ygschtuft worre un wird vun de aktuelle Browser greschteteils unterstitzt. SVG unterschtitzt SMIL Animatione. Manipulatione vum SVG-DOM sin mit Hilf vun ybettete Funktione mit Skriptschproche megli. Wil SVG e XML-Owendung isch, konn si mit em Texteditor ufgmacht un bearbeitet werre un au wie jedes ondre Dateiformat vun geignete Programm ufgmacht werre, z. B. mit dr freye Vektorgrafik-Programm Sodipodi un Inkscape, wu des als ihr eige Datenformat ysetze. E SVG-Datei het d Dateiendung .svg bzw. .svgz, wenn s mit gzip komprimiert worre isch. Siter August 1998 arbeitet s W3C on de Schpezifikation vun de Vektorgrafikschproch SVG, wu im September 2001 di erscht Empfehlung (engl. recommendation) unter em Nome Scalable Vector Graphics (SVG) 1.0 Specification vereffentligt worre isch. Aktuell het d Spezifikation d Version 1.1, siter em September 2003 vum W3C empfohle. D SVG-Version 1.2 isch zur Zyt in Arbet (Stond 2009) un steht aktuell als Entwurf zur Verfiegung. SVG nutzt d Syntax vun de Extensible Markup Language (ängl. fir „erwiterbari Usszeichnungs-Sproch“), XML. Die definiert Grafik isch somit
Meretz (hebräisch ‏מרצ‎‎) isch e linggi bolitischi Bardei z Israel, und isch in dr Knesset verdräte. Dr hebräisch Begriff Meretz bedütet so vil wie „Tatchraft“ oder „Elan“. D Bardei het sich us dr historische Mapam entwigglet, wo linggs vo Mapai politisiert het. Si isch wääred Joorzäänt dr Juniorpartner im Bündnis Maarach mit dr Awoda gsi. Noch iirem Brogramm setzt sich Meretz ii für Bürgerrächt, Soziali Grächtikäit, d Gliichstellig vo dr Frau, Waalreforme und religiööse Pluralismus. Si isch die ersti zionistischi Bardei gsi, wo d Idee vom ene palestinensische Staat understützt het. 1993–1996 Schulamit Aloni 1996–2003 Jossi Sarid 2004–2008 Jossi Beilin 2008–2011 Chaim Oron 2012–2018 Zehava Gal-On 2018–2019 Tamar Zandberg seit 2019 Nitzan Horowitz Dr Jugedverband Young Meretz isch Mitgliid vo dr International Union of Socialist Youth (IUSY, dütsch Sozialistische Juged-Internazionaale). Expected Participants. Progressive Allianz, archiviert vom Original am 10. Juni 2013; abgruefen am 6. Juni 2013. Info: Der Archivlink wurde automatisch eingesetzt und noch nicht geprüft. Bitte prüfe Original- und Archivlink gemäß Anleitung und entferne dann diesen Hinweis.@1@2Vorlage:Webachiv/IABot/progressive-alliance.info Normdate: GND: 1041480253 | LCCN: nr95032782 | VIAF: 130631699
Kanadisch-arktische Archipel haisst a rysigi Inselwält im Norde vo Kanada. Dä Archipel liggt weschtlich vo Grönland und es läbe nur wenig Lüt dört, weniger als 20'000. Politisch ghört dr gröschti Teil vom Archipel zum Territorium Nunavut, e chline Teil im Südweschte zue de Northwest Territories. Die meischte Ywooner läbe uff dr Baffin-Insle, öbbe 10'000 in Iqaluit, dr Hauptstadt vo Nunavut. D Baffin-Insle mit ere Flächi vo mehr als 500'000 km² isch größer als Dytschland (357'588 km²). Landschaftlich interessant und guet erforscht sind d Axel-Heiberg-Insle, d Ellesmere-Insle und ganz im Norde dr Quttinirpaaq-Nationalpark mit dr Ward-Hunt-Insle. Uff dr Cornwallis-Insle, rund 7000 km² groos, isch in Resolute Bay s logistischè Zäntrum für alli Aktivitétè in der öschlichè kanadischè Hocharktis. Commons: Canadian Arctic Archipelago – Sammlig vo Multimediadateie
D Axel-Heiberg-Insle isch mit ere Flächi vo 43'178 km² di sibtgrööscht Insle vo Kanada und dademit öbbis grösser als d Schwiiz. Si ghöört zu de Königin-Elisabeth-Insle im Norde vom Territorium Nunavut. D Insle liggt zwüsche 78° und 81° nördlichr Breiti. D Insle isch nit bewohnt. Si het grossi Gebirg, wo übr 2000 Meter hoch sind, und öbbe e Drittel vo dr Flächi isch mit Gletscher zuedeggd. Dr Schwizer Profässer Fritz Müller (1926–1980) het zämme mit Kollegè vo dr McGill University in Montreal d Insle erforscht. E Forschigsstation existièrt syt em Joor 1959. Sy wird jede Summer vo 5 bis 10 Forscher bsuècht und vo dr Mc Gill University betreut. D Forscher sind sit übr 60 Joor bsunders an zwei Sache interessièrt: D Massebilanz vom White Glacier und di großi, activi Stuuchmoräne vom Thompson-Gletschr. Am White Glacier wird sit em Joor 1959/60 regelmäßig di glaziologischi Massebilanz gmässe. Drzuè misst me im Frièlig an viile Pünggt an dr Gletschroberflächi in Schneegruèbe d Zuènaam im Wintr (dr Schnee wird umgrächnet als Wasserwärt), und im Herbscht an Stange, diè me vorhär ins Yis boort het s Abschmelze im Summr. Wenn d Massebilanz übr mehreri Joor positiv isch, dänn stooßt d Gletschrzunge vor, isch si
D Operazioon «Fliegende Deppig» (hebräisch מבצע מרבד הקסמים - Marvad haksamim) isch e bekannte Decknaame für e Dransbort vo Juude us em Jemen, wo offiziell uf Hebräisch מבצע על כנפי נשרים („Operation Uf de Flüügel vo Adler“) ghäisse het. Si isch zerst ghäim ghalte worde, aber zwüschen em Juni 1949 und em Septämber 1950 si öbbe 49'000 jemenitischi Juude uf Israel gflooge worde. Öbbe 180 Flüüg vo britische und amerikanische Dransbortflugzüüg zwüschen Aden und Israel si gmacht worde, und erst e baar Mööned noch em Ändi vo dr Operazioon isch si an d Öffentlikäit choo. Dä Dransbort wird mänggisch au as מבצע ביאת המשיח (Mivza Biat haMaschiach, dütsch „Operazioon «S Choo vom Messias») bezäichnet. Ministry of Immigrant Absorption, “On Eagles’ Wings” – Aliyah from Yemen (1949) abgrüeft am 3. Juni 2015 The frayed truth of Operation Magic Carpet auf Haaretz.com abgrüeft am 13. Juli 2012 Vered Lee: The frayed truth of Operation Magic Carpet, Haaretz, 28. Mai 2012.
D Lawon-Affäre (au „Lavon-Affäre“) oder au Esseq bisch (hebräisch עסק ביש - dütsch „Unaagnäämi Affääre“) isch e politischi Affäare z Israel gsi, wo noch ere abverheite Ghäimoperazioon vom Milidäärghäimdienst Aman usbroche isch. Die isch 1954 z Egüpte under em Deckname Operazioon Susannah duregfüert worde. E Grubbe vo egüptische Juude isch vom Ghäimdienst rekrutiert worde, zum Bombenaaschleeg vor allem uf amerikanischi und britischi Ziil z Egüpte z mache. Zu deene häi Bibliotheke, Kino und en Erziehigsiirichdig ghöört. D Idee isch gsi, ass mä mit gfelschte Informazioone d Schuld dr Muslimbruederschaft und de egüptische Kommuniste, wo nüt drmit zdue gha häi, wurd in d Schue schiebe und eso e Klima vo Gwalt und politischer Unrue chönnt schaffe. S Ziil vo dere Ghäimoperazioon isch s gsi, ass d Brite die milidäärisch Kontrolle vom Sueskanal nid wurde ufgee. Das het aber nume schlächt funkzioniert, und d Egüpter häi alli israelische Agänte chönne festnee und vor Gricht si d Hindergründ uusechoo. Z Israel het d Affääre bis in d 1960er Joor für Unrue und Usenandersetzige in dr israelische Politik und Öffentligkäit gsorgt. Es het meereri öffentligi und ghäimi Undersuechige dur d Justiz und s Milidäär gee. Dr Schef vom Ghäimdienst het müesse goo, dr Verdäidigungsminister
Dr Gamal Abdel Nasser (egüptisch-Arabisch für جمال عبد الناصر‎ Dschamāl ʿAbd an-Nāsir, DMG Ǧamāl ʿAbd an-Nāṣir; * 15. Januar 1918 z Alexandria; † 28. Septämber 1970 z Kairo) isch en egüptische Offizier und Staatsmaa gsi. Vo 1952 bis 1954 isch er Ministerbresidänt vo Egüpte gsi, vo 1954 bis 1970 Staatsbresidänt und in dr Zit vo dr Veräinigung vo Egüpte mit Sürie Bresidänt vo dr Veräinigte Arabische Republik. Vo 1936 bis 1940 isch er uf d Milidäärakademii z Kairo gange. Wo d Brite 1942 dr König Faruq I. zwunge häi, e pro-britischi Regierig iizsetze, het dr Nasser nid demissioniert wien e Hufe anderi Offizier. Er isch Leerer an dr Milidäärakademii worde und isch äine vo de Gründer vom illegalen „Komitee vo de freie Offizier“ worde. Vo 1948 bis 1949 isch er Hauptmaa im Palestinachrieg gsi und isch e Delegierte bi de Waffestillstandsverhandlige mit Israel uf dr griechischen Insle Rhodos gsi. Im Nasser sini Vorbilder si dr Brofeet Mohammed, dr George Washington, dr Voltaire und dr Gandhi gsi. Er isch en Antisemit gsi, wo wääred em Zwäite Wältchrieg mit de Dütsche sümpatisiert het und het fest dra glaubt, ass d Brotokoll vo de Wiise vo Zion autentisch sige. Under dr Füerig vom
S Fraunhofer-Inschtitut fir Fisikalischi Mässtächnik IPM isch e Yyrichtig vu dr Fraunhofer-Gsellschaft z Fryburg. S Inschtitut entwicklet optischi Mässsischtem un Kumpenänt fir d Produkzionskuntroll, d Objäkt- un Formerfassig un fir d Gas- un Prozässtächnology. Derzue forscht s Inschtitut uf em Biet vu kalorische un thermoeläktrisch Sischtem. D Grindig vum Fraunhofer-Inschtitut fir Fisikalischi Mässtächnik IPM goht zrug uf d Fryburger „Arbeitgruppe Physikalische Weltraumforschung“ (APW), wu dr Karl Rawer anne 1963 grindet ghaa het. 1969 isch d APW in d Fraunhofer-Gsellschaft yyglideret wore, 1973 isch d Gruppe in e nei böúe Inschtitutsgebei in dr Heidenhofstroß zoge un isch in „Fraunhofer-Institut für Physikalische Weltraumforschung IPW“ umgnännt wore. Ab 1979 ibernimmt dr Joachim Hesse d Laitig vum Inschtitut. S git e grundsätzligi strategischi Neiuusrichtig zuen ere aawändigsnoche Forschig fir d Induschtry. S Fraunhofer IPW wird in „Fraunhofer-Institut für Physikalische Messtechnik IPM“ umgnännt un isch ab do in di drei Abdailige Laserspäktroskopy, Faseroptik un Prozässtelemetry ufdailt gsii. Um die Zyt entstehn erschi Laserscanner fir Abstandsmässige un Späktrometer fir d Abgasmässig im Automobil. Anne 1986 goht d Inschtitutslaitig iber an dr Elmar Wagner. Ab dr frieje 1990er Johr wäre d Tächnology vu dr Laserbeliechtig un d Bahnmässtächnik zue zuesätzlige Forschigsschwärpinkt vum Inschtitut. D 3D-Laserscanner zum Iberwache
Der Regionalverkehr Bern–Solothurn, abgchürzt RBS, isch es Regionalverchersunernähme iner Schwiz. Är betribt vier meterspurigi und mit 1250 Volt Glichspannig elektrifizierti Bahnstrecke ine Kantön Bärn und Soledurn. Alli vier sind in d S-Bahn Bern integriert. Zum RBS ghört o eini vo vier iner Schwiz existierende Streckealage, wo uber es Dreischienengleis verfüege. Einigi Strecketeil und Bahnhöf sind mit der ZSL 90 usgrüschtet. Druberus ghört em RBS o d äbefalls meterspurig, 9,68 Kilometer lang Bahnstrecke Bern–Worb Dorf. Si isch eng mit der Strassenbahn Bern verchnüpft, isch bis 2010 als Linie G bezeichnet worde und isch mit 600 Volt Glichspannig elektrifiziert; sit Dezember 2010 isch für de Zugvercher nüme d RBS, sondern Bernmobil verantwortlich. Ds Schwesterunernähme vom RBS isch der Busbetrieb Solothurn und Umgebung (BSU), wo der Stadt- und Regionalbusvercher in der Region Solothurn betribt. RBS und BSU teile sich d Direktion. Aktionäre sind der Bund (31 %), d Kantön Bärn (35 %) und Solodurn (8 %), Bärner Gemeinde (3 %), d Stadt Solodurn und Solodurner Gemeinde (je 1 %), Bernmobil (15 %) und Privati (6 %). 2014 isch der RBS nach de ISO-Normen 9001 (Qualitätsmanagementnorm), ISO 14001 (Umwelt) und 18001 (Occupational Health and Safety Assessment Series) zertifiziert worde. RBS-Vorortszug ds Unterzollikofe Triebzug vom
D Ellesmere-Insle isch mit mehr als 196'000 km² Flächi die gröschti Insle vom kanadisch-arktische Archipel. D Gebirgskettè uf Ellesmere sind über 2000 m hoch und mit grosse Gletschr bedeggt. Dr höggschti Punggt, dr Barbeau Peak, isch ganz im Norde und 2616 m hoch. Politisch liggt Ellesmere ganz im Norde vom Territorium Nunavut. S Zentrum vo dr Insle isch dur di umliigende Gebirgskettè uf Ellesmere und au uf dr Axel-Heiberg-Insle vo fièchte Luftmasse gschützt, es räägnet sälte und ganz weenig, und es isch hüffig sunnig. Im Polarsummer goht d Sunne mehr als vier Mönet vom April bis zum Auguscht nid untr dr Horizont. D Middeltämpratuure in Eureka ligge drum im Juli zwüsche +5° und +10 °C. Während sunnige Tääg im Juli kann d Lufttämpratuur uff +15 °C oder sogar +20 °C astiige. Im Januar liggt d Middeltämpratuur untr -35 °C, Extremwärt untr -50 °C chömed au vor. Dr Yooresniderschlaag isch in viile Gebièt vo dr Insle wenigr als 80 mm. Will s Wasser fählt, gits in dene Gebièt polari Wièschtene. Wenn aber im Summer unterhalb vo Gletschr und Schneefäldr s Schmelzwasser dr Boode bewässeret, so kunnt e unglaublichi Viilfalt vo Pflanze und Dièr vor. Im Norde vo dr Ellesmere-Insle isch dr
S Kap Columbia isch dr nördlichschti Punggt vo Kanada. Es liggt uff dr Ellesmere-Insle im kanadisch-arktische Archipel und ghört zum Quttinirpaaq-Nationalpark. Vom Kap Columbia uss sind s übr dr Arktischi Ozean bis zum Nordpol nur 766,8 Kilometr. Uff em Arktische Ozean schwimmt Pagg-Ys, wo wägem Klimawandel langsam schmilzt und nur 2 Meter oder sogar weniger digg isch. Die ganzi Ysdeggi bewegt sich mehr als 100 Meter am Tag em Kap entlang vo Oscht nach Wescht. Es staut sich so vor em Kap Columbia und schièbt e grosse Präss-Ys-Rugge uff.