rlitschk/wikidir huggingface dataset:
St. Catharines (IPA: [ˌseɪ̯nt̚ˈkæθəɹɪns]) isch e Stadt z Kanada i dr Provinz Ontario. S isch d gröschti Stadt vum Niagarakreis un het (2006) chnapp 132.000 Ywohner; in dr Agglomeration läbe über 390.000 Mänsche. D Stadt leit am nördliche Ygang zum Welland Canal un am südliche Ufer vum Ontariosee aa einer vo de Hauptvercheersaggse zwüsche dr us-amerikanische Gränz wo numme 19 km entfernt isch, un Toronto wo 51 km nördlich leit. Zwei grössri Hochschuele, d Brock Universität un s Niagara College sin z St.Catharines beheimatet. Dr offiziele Spitznamme vo dr Stadt isch ufgrund vo de 4 km² vo öffentlichi Gärte un Parks „d Gartestadt“ (Garden City). Vo de Yheimische wird St. Catharines umgangssprochlich St. Kitts gnannt. Dr Mohawk-namme vo dr Stadt isch Teiotenonhsà:kton. St. Catharines leit im Zentrum vo dr Niagara Halbinsel im üsserschte Süde vo Ontario. D Nochbarstädt sin Thorold, Niagara-on-the-Lake, Niagara Falls, Fort Erie, Welland, Pelham, Lincoln, Grimsby un Hamilton. Toronto isch uugfähr 100 km (51 km Luftlinie) vo St.Catharines eweg. St. Catharines un Thorold lönn direkt näbenander un zwüsche de Lüt us St.Catharines un Thorold bstoht e gwüssi Animosität. D Bwohner vo Thorold befürchte vorallem irgetwenn uf St. Catharines ygmeidet z werre. Zum Teil wege dem isch Thorold
Dè Zaschtlerbach isch èn knapp 17 km langè linkè Näbbèbach vo dè Dreisam im Südschwarzwald öschtlich vo Fryburg in Baddè-Württèbärg. Sin Unterlauf heisst Krummbach, sin mittlerè Laufabschnitt wörd au Oschterbach benamst. Dè Zaschtlerbach entschtòt uss èm Huufè vo Quällbächle im Zaschtler Loch, èm högschtglègènè Kar z Dütschland un ußerhalb vo dè Alpè. Im Karboddè a dè Zaschtler Hüttè wèchslèd sich chlyni Sumpfflächè un Rundhöger ab; sèbbi zeigèd deilwys Gletscherschrammè us dè Würmkaaltzit. Bis i dè Auguscht iè wörd dè Bach dõ vom Schmèlzwasser vom Wächtè am gächè Oschterrain vom Fèldbärggipfel gschpyst. Dè Zaschtlerbach durchflǜèßt aaschlièßend è Wannèdal, wo am Aafang chlyni Stègele im Dalboddè un steili Haaldè hèt. S Zaschtlerdal volauft znägscht gu Nordè un denn gschtreckt in nordweschtlichi Richtung. Am unterschtè Stègele findet mò am Fuèß von èrè Blogg- un Felsschturzhaaldè diè sognanntè Zaschtler Iislöcher, wo nõch èm Abschmelzè vom würmkaaltzitlichè Dalglètscher entschtandè isch. Unter dè Blögg sammlèt sich au im Summer schwèrèri kaalti Luft, un mit dè Vodunschtungskälti, wo bim Uusdritt us èm Haaldèfuèß dèzuè chunnt, cha sich oft bis Èndi Juli Iis bildè. Bi dè Yheimischè sin si als nadürlicho Küèlschränk berüchtigt. Zwǜschè m Dotè Maa (1.320,7 m ü. NHN) un èm Hinterwaaldchopf (1.198 m ü. NHN)
Dr Simon Marius (latinisiert vu Mayr, * 10. Jänner 1573 in Gunzehuse/Bayern; † 26. Dezember 1624 in Ansbe) isch e dytsche Astronom sowie Schüeler vum Tycho Brahe un vum Johannes Kepler gsi. Er het 1610 uabhängig vum Galileo Galilei ebefalls die vier große Mönd vum Jupiter entdeckt. Trotzeme Prioritätsstritt het er später vorgschlage, si Galileischi Mönd z'nenne. Galilei het si noch dr Familie Medici benenne welle. Si hän später die vum Marius vorgschlagene Nämme Io, Europa, Ganymed un Kallisto erhalde. Ihr Entdeckig isch e Sensation gsi, wil si wie e Sunnesystem im Chleine ussähne, un het d'Dursetzig vum heliozentrische Weltbild gegenyberem traditionelle, geozentrische igleitet. Dr Marius het usserdem - ebefalls uabhängig vu andere Astronome - d'Sunneflecke sowie anno 1612 au dr Andromedanäbel (Messier-Nummere M31), die üsrer Sunne nächstligend gross Galaxi, entdeckt. Dass si e Sternsystem wie üseri Milchstross isch, het aber erst anno 1923 dr Edwin Hubble am 2,5 Meter-Teleskop vum Mount-Wilson-Observatorium noochwiise chänne. Im frie Aug erschint si als winzigs Wölkli, wo vuneme Stern 5. Grössi chum z'underschiide isch. Nooch ihm isch au s Simon-Marius Gymnasium in sinere Burtsstadt Gunzehuse benennt. Schrift über den Kometen von 1596. Nürnberg 1596 Tabulae directionum novae. Nürnberg 1599 Die Ersten Sechs Bücher Elementorum
Dr Seh Calaz (* 2. August 1990 z Simbabwe als Tawanda Mumanyi) isch e simbabwische Rapper. Dr Seh Calaz isch bi Harare ufgwachse und het d St. Peter's Primary School, d Mutendi High School und d Trust Academy z Harare bsuecht. Är het d Thembelihle Moyo ghürote und het mit ihre e Tochter. 2013 het er sini Karriere mit em Song Mabhanditi agfange, wo i de Slums viral gange isch, aber ned vo Radiosänder abgspilt worde isch. Ersch sin Song Mumota Murikubvira isch vo de meischte Radiosänder abgspilt worde. 2013 isch dr Seh Calaz am King-of-the-Dancehall-Wettbewärb zum beschte männliche Dancehall-Künstler („Best Male Dancehall Artist“) gwählt worde. Im gliche Johr het dr Seh Calaz mit em Turbulence zämme e Remix vom Seh Calaz sim Song Mumota Murikubvira veröffentlicht. 2016 isch dr Seh Calaz sächsfach für di simbabwische Zimdancehall Awards nominiert worde. Bhanditi Rebirth (2015) Jamba Ngoma November (2016) Bholato Bholato (2020) Bvopfiro Pariro (2022) Biografie auf pindula.co.zw Zimdancehall Awards 2016: Who Got The Most Nominations? Artikel auf newsvyb.com
Zimdancehall, au Zimbabwe Dancehall, isch es Subgenre vom Reggae/Dancehall und chonnt us Simbabwe. Zimdancehall het agfange i de schpäter 1980er Johr mit lokale Stars, wo sech vo jamaikanische Musiker händ inspiriere lo und glichzitig ihre eigene simbabwische Stil entwicklet. In de 1990er Johr isch e grösseri Generation vo Zimdancehall-Artiste entschdande, und Startime Supa Power isch eine vo de erste gsi, wo d Künstler drzue brocht het, ihri Songs ufznäh. Dr Ifluss uf e simbabwischi Musigmärt isch konstant gwachse, wird hüt vo Jung und Alt glost und nimmt e grosse Prozäntsatz vom simbabwische Radio ii. Drzue träge au di regelmässige Zimdancehall Awards bi. Dr Zimdancehall gilt as politisches Ventil für di wirtschaftlech unterdrückti Bevölkerig vo Zimbabwe. Zimdancehall. Archiviert vom Original am 24. Februar 2015. Abgrüeft am 24. Februar 2015. Does dancehall offer intellectual alignment with Africa?. In: Panorama Magazine. Abgrüeft am 30. Mai 2014. Here Are The Zimdancehall Awards 2016 Winners uf newsvyb.com Uche Onyebadi: Music as a Platform for Political Communication. IGI Global, 2017, ISBN 978-1-5225-1987-4, Zimbabwe Dancehall Music as a Site of Resistance, S. 238–256 (englisch).
Dr Cosmus Freuler (* 3. August 1780 z Wartau; † 10. Dezember 1838 z Glaris) ischt e Buechtrucker und Schriftsteller usem Glarnerland gsii. Er ischt dr Suu gsi vum Markus Freuler, wo Pfarer gsi ischt. Er hät ane 1799 di eerscht Truckery im Kantuu ggründet und i dere i dr Helvetik und au schpääter vil offizielli Schrifte vum Kantuu und denn au di eerschte Zytige vum Glarnerland useggii. Vu ane 1808 bis 1838 ischt er as Lehrer a dr evangelische Schuel z Glaris aagschtellt gsi. Dr Freuler ghöört zu de früenschte Schwyzer Mundartschriftsteller. Ueber Arznei-Krämer und medicinische Polizei, in: Glarner Kantonsblatt 1821, S. 120–127. Bauerngespräch. Fridolin. Jakob. Melchior, in: Glarner Kantonsblatt 1822, S. 86–96. Volksgespräche und Erzählungen nach der Glarnerschen Mundart, 1834 Das grüe, rot und gelb Goggärdli, 1835 Byschpiil vo de Schrifte, wo i dr Truckery vum Freuler usechuu sind: Levi Feldmann: Poetische Schilderungen über die Kriegs-Vorfälle und politischen Veränderungen, welche den alten Kanton Glarus vom Jahr 1798 bis 1801 betraffen, 1802 Johann Rudolf Zwicki: Gedächtnis-Rede des im Jahr 1388 zu Näfels im Kanton Glarus rühmlich erfochtenen Sieges: vorgetragen zu Glarus den 5ten April 1810 über Psalm CXLIV.V.15 Jost Heer: Rede bey Vollziehung des Todes-Urtheils Fridolin Oswalds von Bilten:
Dr Yannick Buttet (* 12. Juli 1977 z Monthey) isch e Schwyzer Bolitiker (CVP). Mit dr Wahle vum 23. Oktober 2011 bis zum 17. Dezämber 2017 isch er Nationalrot gsii. Dr Buttet isch vu 2002 bis 2005 Bresidänt vu dr JCVP im Bezirk Monthey gsii un ab 2005 bis 2009 Bresidänt vu dr JCVP Valais romand. Syt Jänner 2009 isch dr Buttet im Gmaitrot, dr Exekutive vu dr Gmai Collombey-Muraz un ab 2013 isch er au Gmaibresidänt gsii. Vu 2008 bis 2012 isch er Vize-Bresidänt vu dr CVP Valais romand. Dr Buttet het Yysitz in dr Kummission fir Umwält, Ruumblanig un Energy un dr Redaktionskummission ghaa. Syni bolitische Schwärpinkt ligen in dr Regional-, Sozial-, Verchehrs-, Familien- un Jugedbolitik. In Novämber 2017 isch dr Buttet im Zug vu Vorwirf wäge Stalking un sexuäller Beleschtigung as Vizebresidänt vu dr Schwyzerische Offiziersgsellschaft un dr CVP Schwyz zruggdrätte, d Staatsaawaltschaft vum Kanton Wallis het wäge Verdacht uf Neetigung e Strofverfahren ufgmacht. Am 17. Dezämber 2017 isch dr Buttet au as Nationalrot zruggdrätte. Dr Buttet isch ghyrote, het zwai Chinder un läbt mit syre Familie z Collombey-Muraz. In dr Schwyzer Armee isch er Oberschtleutnant (zurzyt suschpändiert). Yannick Buttet uf dr Websyte vo dr Bundesversammlig (Iigreichti
De Galileo Galilei [ɡaliˈlɛːo ɡaliˈlɛːi] (* 15. Februar 1564 z Pisa; † 8. Jänner 1642 z Arcetri bi Florenz) isch e italienische Mathematiker, Physiker un Astronom gsi, wo bahnbrechendi Entdeckige uf mehrere Biet vu de Naturwisseschafte gmacht het. Er isch de Begründer vu de Experimentalphysik, wu de technisch Fortschritt druf beroiht. Nooch em Galilei bnennt sin: im cgs-System d'Ainhait fer d'Fallbeschlünigig „Gal“; e Krater ufem Mond; d'Rumsonde Galileo, baut fer d'Erforschig vum Planet Jupiter und de galileische Mond; s'zuekimftig Satellitenavigationssystem Galileo; e populärwisseschaftlichi Fernsähsendig, wo Galileo haisst e dimensionslosi Chennzahl vu de Strömigsmechanik (Galilei-Zahl) e Hotel- un Fluegreservationssystem (Galileo) De Galileo Galilei het us ere verarmte Florentiner Patrizierfamilie gstammt. Si Familiezwiig het de Namme vume bedütede Vorfahre agnu, vum Arzt Galileo Bonaiuti (15. Johrhundert). Im Galilei si Vadder Vincenzo isch Duechhändler, Musiker un Musiktheoretiker gsi un het als soniger mathematischi Chenntniss un Interesse gha; er het de Zämmehang zwische Saitespannig un Tonhöchi undersuecht un debi die viilliicht erst nitlinear Beziehig vu de Physik entdeckt. Es isch wohrschinlich, dass de jung Galileo nit bloß systematisch-experimentelli Undersuechige in Kombination mit streng mathematischer Formuleerig vu sinem Vadder glernt het, sundern au de Widerwille, uraldi Autoritäte kritiklos z'akzepteere. De Galilei isch als Novize ime
D FBW, eigetli Franz Brozincevic & Cie., isch e Fabrikant vo Laschtwääge i dr Schwiiz gsi. De Franz Brozincevic, wo ane 1892 us Kroazie id Schwiiz ygwanderet isch, hät 1910 z Züri aagfange Laschtwääge boue. Die Faarzüüg händ de Naame Franz gha und sind i de Schwiiz als Poschtauto pruucht worde. 1916 hät de Brozincevic d Motoorefabrigg z Wetzike gchauft, und vo 1918 aa hät di nöi Firma FBW z Wetzike Laschtwääge und Autobüs bout. Im Zwäite Wältchrieg hät d Schwiizr Armee vil Laschtwääge vo de FBW ygsetzt. Und sid de 1950er Joore sind i de Autofabrigg z Wetzike au Trolleybüss konstruiert worde. 1978 hät de Konzärn Oerlikon-Bührle d FBW übernaa, und 1982 isch die mid em Saurer z Arbon zsämegläit worde. D Fabrigg z Wetzike hät ane 1985 de letscht FBW-Laschtwage gliferet. FBW Poschtauto vo 1951 FBW-Frontlänker FBW C40U Poschtauto Buss vom Automobilvercheer Frutige-Adelbode FBW Poschtauto vo 1978 FBW 71U Trolleybus vo 1983 FBW Flugzüügtankwage Commons: FBW-Fahrzüüg – Sammlig vo Multimediadateie Website vom FBW-Club
Attalens (patois [taˈlɛ̃]) isch a politischi Gmiin im Vivisbachbezirk im Kanton Fryybùrg, Schwyyz. Attalens liit imene Tal zwüschem Mont Vuarat ùn em Mont Pèlerin. Zue de Gmiin Attalens ghööre d Dörfer Vuarat ù Tatroz ù d Wyyler Corcelles ù Rombuet. Va de Gmiinflechi si 62,4 % landwirtschaftlichi Flechi, 26,5 % Waud, 11 % Sidligsflechi ù 0,1 % schüschtigi Flechi. Nachpuurgmiine va Attalens si Bossonnens, Granges (Veveyse) ù Remaufens im Kanton Fryybùrg ù Chardonne, Jongny, Corsier-sur-Vevey ù Oron im Waadtland. Attalens isch zum eerschte Maul gnamset choo im Jaar 867 aus Haltningum. Quela: Bundesamt für Statistik 2005 De Uusländeraateel isch 2010 bi 14,2 % gläge. 63,6 % va de Yywoner si im Jaar 2000 römisch-katholisch gsii, 20,5 % evangelisch-reformiert. Bi de Vouchszelig 2000 hii va de 2252 Yywoner 92,2 % Franzöösisch aus Hùùptspraach aaggää, 3,5 % Tüütsch ù 4,3 % anderi Spraache. De aut frankoprovenzalisch Patois hii im Jaar 2000 na iigene Aagabe na 12 va de 2252 Yywohner ggredt. Commons: Attalens – Sammlig vo Multimediadateie www.attalens.ch Jean-François Steiert: Attalens In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz. Ständige Wohnbevölkerung nach Staatsangehörigkeitskategorie, Geschlecht und Gemeinde, definitive Jahresergebnisse, 2022. Bei späteren Gemeindefusionen Einwohnerzahlen aufgrund Stand 2022 zusammengefasst. Abruf am 5. September 2023 Bundesamt für
Châtel-Saint-Denis (Freiburger Patois ) isch e Gmeind vom Distrikt Vivisbach im Kanton Friburg. Früener het me fürs Stedtli de dütsch Ortsname Kastels Sankt Dionys bruucht. Châtel-Saint-Denis liit uf der Wasserscheide zwische de Yzugsgebiet vo dr Rhone und em Rhy. Der Bach Veveyse de Châtel flüsst gäge Südweschte in Gämfersee und do dermit is Gebiet vo dr Rhone, und dr Bach Tatrel, wo en Sytebach vo der Broye isch, flüsst gäge Norde is Gebiet vo der Aare und dodrmit vom Rhy. I de Hügel weschtlech vom Dorf liit der See Lac de Lussy. I de Bärge uf der Südsyte isch s Naturschutzpiet midem See Lac des Joncs. Im Sytedaal vo der Veveyse de Châtel stoot s Feriedorf Les Paccots. Zu dr Gmeind ghöre no d Dörfer Fruence, Prayoud, Villard, Prautey, La Frasse und Le Chaussin. Im Oschte lyt d Gränze vom Gmeindbann vo Châtel-Saint-Denis uf der Bärgchetti vom Moléson. D Gipfel vo dem Bärgzug heisse Teysachaux, Dent de Lys (2014 Meter über Meer), Folliu Borna und Vanil des Artses. D Nochbergmeinde vo Châtel-Saint-Denis sind Semsales, Haut-Intyamon und Remaufens im Kanton Friburg und Blonay, Saint-Légier-La Chiésaz, Corsier und Maracon im Kanton Waadt. Im 11. Joorhundert isch uf emene Felse über em Spitz
Es Fahrzüüg isch es mobyls Vrcheersmiddel zum Lüüt, Sache oder Gräät umezfüere. Me chan d Fahrzüüg uf verschideni Arte underscheide: zum Bischpiil nach em Zwäck vom Transport, nach der Umgäbig, wo si sech drinn beweege, nach der Konstrukzioon vo de Wääge oder au dr Bouwys vo de Strekine, wo d Fahrzüüg druff fahre, oder suscht no nach der Energykwelle, wo dr Apperaat atrybt und derno, eb si einzig oder as Grubbe umefahre. Und me chan au luege, wäm si ghööre und wär ire Betriib organisiert, öbs Privaati sind odr dr Staat, vilech au d Poscht odr s Milidäär odr ä Veräin. Wil jedi Fahrt es Risiko für Unfäll mit sech bringt, mache d Länder Vorschrifte für alli Arte vo Fahrzüüg, wie si z boue sind, wär se kontreliert und wär mit ne törf fahre und wooduure. Und si luege, as d Bolizei dr Vercheer so guet as’s goot überwacht und bi de Unfäll zsäme mid de Füürweer und de Rettigsfahrzüüg und de Rettigshelikopter und de Garaschischte wider uufruumt. So pruucht’s ganz vil Dienscht- und Ysatz- und Hülfsfahrzüüg nu zum dr Vercheer vo de andere Fahrzüüg z ermügleche. No vil meh Fahrzüüg sind defür doo, d Vercheerswääg z boue und die
Auboranges (patois [lu bɔˈʀɛ̃dzɛ]) isch a politischi Gmiin im Glanebezirk im Kanton Fryybùrg, Schwyyz. Auboranges liit ùf 650 m ü. M., 15 km südweschtlich vam Bezirkshùùptort Romont ùber de Broye. Va de Gmiinflechi si 81,8 % landwirtschaftlichi Flechi, 9,9 % Waud ù 8,3 % Sidligsflechi. Nachpuurgmiine va Auboranges si Ecublens ù Rue im Kanton Fryybùrg ù Oron, Essertes, Servion ù Jorat-Mézières im Kanton Waadt. Auboranges isch zum eerschte Maul gnamset choo im Jaar 1155 aus Alburengens (1175 Arborenges, 1190 Alborengis, 1215 Alborenges,1238 Arboreinges, 1273 Alburenges, 1638 Aulbrenges, 1668 Auborange). Quela: Bundesamt für Statistik 2005 De Uusländeraateel isch 2010 bi 9,4 % gläge. 60,9 % va de Yywoner si im Jaar 2000 römisch-katholisch gsii, 14,5 % evangelisch-reformiert. Bi de Vouchszelig 2000 hii va de 179 Yywoner 94,4 % Franzöösisch aus Hùùptspraach aaggää, 2,2 % Tüütsch ù 3,4 % anderi Spraache. Commons: Auboranges – Sammlig vo Multimediadateie www.auboranges.ch Jean-François Steiert: Auboranges In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz. Ständige Wohnbevölkerung nach Staatsangehörigkeitskategorie, Geschlecht und Gemeinde, definitive Jahresergebnisse, 2022. Bei späteren Gemeindefusionen Einwohnerzahlen aufgrund Stand 2022 zusammengefasst. Abruf am 5. September 2023 Bundesamt für Statistik: Regionalporträts 2012: Kennzahlen aller Gemeinden (Site cha nüme abgrüeft wärde; Suche im Webarchiv)[1] [2] Vorlage:Toter Link/www.bfs.admin.ch, Mai 2012 Bundesamt
Autigny (patois [a oːtiɲi]; tüütsch Ottenach; alem. Òttenach) isch a politischi Gmiin im Saanabezirk im Kanton Fryybùrg, Schwyyz. Autigny liit ùf 684 m ü. M., 13 km südweschtlich va de Kantonshùùptstadt Fryybùrg ùber em Tal va de Glâne. Zue de Gmiin Autigny ghööre o d Wyyler Le Moulin, La Crétause ù Le Saugy. Va de Gmiinflechi si 71,1 % landwirtschaftlichi Flechi, 20,7 % Waud, 7,1 % Sidligsflechi ù 1,1 % schüschtigi Flechi. Nachpuurgmiine va Autigny si Cottens, Gibloux, Villorsonnens, Chénens ù La Brillaz. Autigny isch zum eerschte Maul gnamset choo im Jaar 1068 aus Altignei (1183 Altiniaco, 1217 Altignie, 1228 Autinie, 1273 Autignie, 1285Autignye, 1717 Ottignye; 1555 Aultennachen, 1577 Ottonachen). Quela: Bundesamt für Statistik 2005 De Uusländeraateel isch 2010 bi 9,3 % gläge. 83,7 % va de Yywoner si im Jaar 2000 römisch-katholisch gsii, 8,5 % evangelisch-reformiert. Bi de Vouchszelig 2000 hii va de 612 Yywoner 93,5 % Franzöösisch aus Hùùptspraach aaggää, 2,6 % Tüütsch ù 3,9 % anderi Spraache. De aut frankoprovenzalisch Patois hii im Jaar 2000 na iigene Aagabe na 13 va de 612 Yywohner ggredt. Commons: Autigny – Sammlig vo Multimediadateie www.autigny.ch Marianne Rolle / AA: Autigny. In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz. Ständige Wohnbevölkerung nach Staatsangehörigkeitskategorie,
Derwyylscht em Drissigjährige Chrieg isch es am 3., 5. un 9. August 1644 zue dr Schlacht bi Friiburg im Briisgau chumme. D Schlacht zwische dr Bayere under em Franz von Mercy un dr Franzose under dr Marschäll Condé un Turenne het drei drei Däg duurt und giltet als die verlustriichst vum ganze Chrieg. D Schlacht het unentschide mit dr Bewahrig vum status quo gendet. Kaiserlich-bayerischi Truppe under em Mercy hen sit Ende Juni 1644 Friiburg, gressti Stadt im domolige Vorderestriich belageret, wo vu franzesisch-schwedische Truppe ghalte worre isch. Als Verteidigungsmassnahm hen die Belagerte druf mehreri Vorstädt un Chlester zerstert, um dr Blagerer meglichst wänig Meglichkeite fer e Versorgig oder e Iquartierig z gä. Dennoch het dr Mercy schliessli am 27. Juli 1644 d Ybergab vu dr Stadt erzwunge. Die alde Besatzigstruppe hen aber freie Abzug in di franzesisch Festig Briisach erhalde. E franzesisch-waimarischs Entsatzheer vu 10.000 Mann under em Turenne, wo uf em Batzeberg bi Pfaffewiiler, 10 km sidli vu Friiburg glääge isch, het nit in d Kampfhandlige iigriffe, wil's dr Belagerer zahlemässig ditli underläge gsi isch. De Turenne het statt däm uf d Verstärchig under em Condé gwartet, wo in Gwaltmärsch vu bis zue 30 km pro Dag us
Avry isch a politischi Gmiin im Saanabezirk im Kanton Fryybùrg, Schwyyz. Avry liit ùf 679 m ü. M., 7 km westsüdweschtlich va de Kantonshùùptstadt Fryybùrg ùf em Rügge zwüsche de Täler va de Glâne ù de Sonnaz. Zue de Gmiin Avry ghööre d Ortsteel Avry-Bourg ù Avry-Centre ù de Wyyler Corjolens. Va de Gmiinflechi si 75,2 % landwirtschaftlichi Flechi, 11,7 % Waud, 12,9 % Sidligsflechi ù 0,2 % schüschtigi Flechi. Nachpuurgmiine va Avry si Corminboeuf, Matran, Neyruz, La Brillaz, Prez-vers-Noréaz ù Noréaz. Avry isch zum eerschte Maul gnamset choo im Jaar 1162 aus De Avriei. Quela: Bundesamt für Statistik 2005 De Uusländeraateel isch 2010 bi 15,2 % gläge. 76,1 % va de Yywoner si im Jaar 2000 römisch-katholisch gsii, 11,6 % evangelisch-reformiert. Bi de Vouchszelig 2000 hii va de 1299 Yywoner 86 % Franzöösisch aus Hùùptspraach aaggää, 8,2 % Tüütsch ù 5,8 % anderi Spraache. De aut frankoprovenzalisch Patois hii im Jaar 2000 na iigene Aagabe na 5 va de 1299 Yywohner ggredt. Commons: Avry – Sammlig vo Multimediadateie www.avry.ch Marianne Rolle: Avry-sur-Matran. In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz. Ständige Wohnbevölkerung nach Staatsangehörigkeitskategorie, Geschlecht und Gemeinde, definitive Jahresergebnisse, 2022. Bei späteren Gemeindefusionen Einwohnerzahlen aufgrund Stand 2022 zusammengefasst. Abruf am 5.
Belfaux (patois [biːˈfouː]; tüütsch Gumschen; alem. Gùmsche) isch a politischi Gmiin im Saanabezirk im Kanton Fryybùrg, Schwyyz. Belfaux liit ùf 584 m ü. M., 4.5 km westnordweschtlich va de Kantonshùùptstadt Fryybùrg über de Sonnaz. Zue de Gmiin Belfaux ghöört o ds Dorf Cutterwil. Va de Gmiinflechi si 57,2 % landwirtschaftlichi Flechi, 31,4 % Waud, 35,1 % Sidligsflechi ù 0,4 % schüschtigi Flechi. Nachpuurgmiine va Belfaux si La Sonnaz, Givisiez, Corminboeuf, Ponthaux, Grolley ù Misery-Courtion. Belfaux isch zum eerschte Maul gnamset choo im 12. Jaarhundert aus Bel Fo oder Bellofago (1228 Belfo, 1229 Bellfozen, 1416 Belfol; 1283 Gumeschon, 1555 Gumschenn). Quela: Bundesamt für Statistik 2005 De Uusländeraateel isch 2010 bi 20,6 % gläge. 77,3 % va de Yywoner si im Jaar 2000 römisch-katholisch gsii, 8,6 % evangelisch-reformiert. Bi de Vouchszelig 2000 hii va de 2295 Yywoner 85,4 % Franzöösisch aus Hùùptspraach aaggää, 7,7 % Tüütsch ù 6,9 % anderi Spraache. De aut frankoprovenzalisch Patois hii im Jaar 2000 na iigene Aagabe na 23 va de 2295 Yywohner ggredt. Simone Vörös: Belfaux In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz. Commons: Belfaux – Sammlig vo Multimediadateie www.belfaux.ch Ständige Wohnbevölkerung nach Staatsangehörigkeitskategorie, Geschlecht und Gemeinde, definitive Jahresergebnisse, 2022. Bei späteren Gemeindefusionen Einwohnerzahlen aufgrund Stand 2022
Billens-Hennens (patois [a bəˈlɛ̃], [a ɛˈnaɛ̃]) isch a politischi Gmiin im Glanebezirk im Kanton Fryybùrg, Schwyyz. Billens-Hennens liit ùf 738 m ü. M., 1.5 km weschtsüdweschtlich vam Bezirkshùùptort Romont ùf eme Rügge zwüsche de Broye ù de Glâne. Zue de Gmiin ghööre d Dörfer Billens ù Hennens ù de Wyyler La Bioleyre. Va de Gmiinflechi si 80,2 % landwirtschaftlichi Flechi, 13,1 % Waud ù 6,7 % Sidligsflechi. Nachpuurgmiine va Billens-Hennens si Romont ù Siviriez im Kanton Fryybùrg ù Lucens, Lovatens ù Prévonloup im Kanton Waadt. Billens-Hennens isch zum eerschte Maul gnamset choo im Jaar 1155 aus Bitlens (1180 Billens, 1228 Billeins), Hennens 1403 aus Henens. Quela: Bundesamt für Statistik 2005 De Uusländeraateel isch 2010 bi 8,6 % gläge. 80,8 % va de Yywoner si im Jaar 2000 römisch-katholisch gsii, 6,9 % evangelisch-reformiert. Bi de Vouchszelig 2000 hii va de 621 Yywoner 96,5 % Franzöösisch aus Hùùptspraach aaggää, 2,4 % Tüütsch ù 1,1 % anderi Spraache. De aut frankoprovenzalisch Patois hii im Jaar 2000 na iigene Aagabe na 17 va de 621 Yywohner ggredt. Commons: Billens-Hennens – Sammlig vo Multimediadateie www.billens-hennens.ch Marianne Rolle: Billens. In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz. Evelyne Maradan: Hennens. In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz. Ständige Wohnbevölkerung
Bö̀ö̀sìnge (amtlich Bösingen; franzöösisch Basens; Friburger Patois [bəʒɜ̃]) isch a politischi Gmiin im Seisabezirk im Kanton Fryybùrg, Schwyyz. Bö̀ö̀sìnge liit ùf 550 m ü. M. am nördliche Rand vam Seisebezirk, 11 km nordöschtlich va de Kantonshùùptstadt Fryybùrg ùber de Saane. Zue de Gmiin Bö̀ö̀sìnge ghööre o d Wyyler Thürlefeld, Tuftera, Niederbösingen, Noflen, Grenchen, Fendringen, Uttewil, Riederberg, Vogelshus, Litzistorf, Richterwil ù Friseneit. Va de Gmiinflechi si 75,8 % landwirtschaftlichi Flechi, 14,8 % Waud, 8,7 % Sidligsflechi ù 0,8 % schüschtigi Flechi. Nachpuurgmiine va Bö̀ö̀sìnge si Wünnewil-Flamatt, Schmitte, Düdinge ù Chliibösige im Kanton Fryybùrg ù Chriechwyl ù Neuenegg ù Loupe im Kanton Bärn. Bö̀ö̀sìnge isch zum eerschte Maul gnamset choo im Jaar 1228 aus Basens (1264 Balsingue lo grant oder Besingen). Quela: Bundesamt für Statistik 2005 De Uusländeraateel isch 2010 bi 7 % gläge. 52,9 % va de Yywoner si im Jaar 2000 römisch-katholisch gsii, 36 % evangelisch-reformiert. Bi de Vouchszelig 2000 hii va de 3117 Yywoner 92,6 % Tüütsch aus Hùùptspraach aaggää, 1,4 % Franzöösisch ù 6 % anderi Spraache. De seislertüütsch Tialäkt va Bö̀ö̀sìnge ghöört zum Hööjschtalemannisch. Jean-François Steiert: Bösingen. In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz. Commons: Bö̀ö̀sìnge – Sammlig vo Multimediadateie www.boesingen.ch Ständige Wohnbevölkerung nach Staatsangehörigkeitskategorie, Geschlecht und Gemeinde,