rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Dr Abraham Emanuel Fröhlich (* 1. Februar 1796 z Brugg; † 11. Dezämber 1865 z Gäbischtorf) isch e Schwiizer Theoloog, Lehrer und Schriftsteller gsi. Dr Abraham Emanuel Fröhlich isch dr Soon vom Emanuel Fröhlich und vo dr Anna Rosina Fröhlich-Märki gsi. D Grundschuel het er bi sim Vater, wo Gärber und Lehrer gsi isch, bsuecht, und drno isch er as Collegium Humanitatis und denn ufs Collegium Carolinum z Züri ggange. Ane 1817 isch er refermierte Pfarrer worde und het denn grad d Stell als Latynlehrer z Brugg agnoo. 1820 het er d Elisabeth Frei vo Brugg ghürootet. 1823 hätt er welle Stadtpfarrer z Brugg wärde, me het en aber nit gwäält. Sid 1827 isch er Lehrer für Sprooch und Literatur a dr Kantonsschuel z Aarau gsi. Wil er sich i de früene 1830er Joore im politische Kampf vehemänt für die konservatyvi Syte engaschiert het, isch er ane 1835 als Lehrer nümme gwäält worde, sin Nochfolger isch dr Ernst Ludwig Rochholz gsi. Er het denn als Lehrer und Räkter vo dr Bez i der Stadt Aarau gschaffet. Dr Fröhlich het churzi Gschichte, historischi Arbete, Feschtrede, Biografie, Gedicht, Lieder, Ballaade und Faable gschribe. Für die alegoorische und satirische Gschichte isch er zu
Èn Baanschteig wörd im Schwizerdütschè, früèner au zimli oft z Öschterrych un Dütschland, dè/s Perron benamst. Dè Perron isch è vodlèèntes Wort uss èm Französischè, wo dè Baanschteig le perron heißè duèt. Im Änglischè sait mò im Baanschteig platform. Èn Perron isch è Zuèstygsblattform für jeglichi Vokeersartè wiè z. B. Busperron, un è befeschtigti Blattform, wo barallel un mit wènnig Abschtand zuè nèm Ysèbaagleis aaglait isch, um bi Züüg s Y- un Uusschtyygè z erlychtèrè. Mò findet si sèllèwäg in Bahnhööf odder bi Haltepüngt un Halteschtellè. Äänlichi Konschtruktionè git s als Arbètsbünni näbbè Bereitschtellungsgleis. Dié Dütsch Baan bedrybt z Dütschland Baanschteig mit èrè Gsamtlängi vo 2300 Kilometer. Bahnschteig git s au bi Halteschtellè vo Trams, U-Baanè un Seilbaanè. Wôrend früèner eifachi, eventuèll teerti Schüttungè uss Schotter mit mee odder minder befeschtigter Vorderkantè glangt hèn, sin diè hütigè Hochbaanschteig wesèntlich massyveri Konschtruktionè. D Kantè bschtôn üblicherwys uss Winkelstützmuèrè (L-Stei) uss Bedong, wo dè senkrächte Deil obbè brofilyrt isch un asè èn füülbarè Randschtei bildè duèt. Dè Korpus vom Baanschteig isch uffgfüllt un/odder bedonyrt un nǜmmt meischtens Règèwasserdrainagè sowiè Leitungè für d Baanschteigbelüchtung un mèngmòl d Leit-, Sicherungs- un Fèrnmeldetechnig vo dè Bedrybsschtell uff. D Obberflächi isch meischtens mit Bedong-Vobundschteipflaschter belait un,
D Brugg vo Brugg isch e Brugg, wo i dr Stadt Brugg über d Aare goot. A däre Stell grad näbe dr Altstadt vo Brugg muess d Aare, wo oben und undedra en breite Fluss isch, dur en ganz en ängi und tüüffi Schlucht im Chalchfelse, wo zum Rand vom Juramassyv under am Bruggerbärg ghört. Die grossi Chluft het dr Fluss us em Gschtei use grabet, won er dr Lauf i dr Yschzyt wägem Moräneschutt vom Rüüsgletscher het müesse gäge Bärg zue verlegge. Dr Grabe mit sänkrächte und deils sogar überhängende Sytewänd isch a dr schmeelschte Stell nur grad öppe 12 Meter breit und drby öppe 26 Meter tüüf. Dr Wasserspiegel vo dr Aare isch bi durchschnittlichem Nidrigwasser öppe uf dr Koote vo 330 Meter über Meer, und s Wasser stoot dört immer mindeschtens 12 Meter hööch i dr Schlucht unde. Bi de grosse Hochwasser vom 19. Joorhundert isch d Aare mängmol sächs Meter höcher choo. Der Bode bi dr Brugg isch aber no öppe sächs Meter wyter obe. So isch dr Platz, wo d Stadt Brugg druff entstanden isch, guet vor em Wasser gschützt. Oben a dr Schlucht vo Brugg chunt d Aare us em Auegebiet bi Alteburg und
Olymp (altgriechisch: ᾿Όλυμπος, Ólympos) bezaichnet verschidnigi Berg: Olymp, de höchst Berg vu Gricheland, wi in de grichische Mythologi de Göttersitz isch Olymp (Zypern), de höchst Berg uf Zypere Olympus Mons, ä Marsvulkan, de höchst Berg im Sunnesystem Uludağ, alt bithynische Olymp, de höchst Berg in de westliche Türkei Es git no meh Berg wo so haiße uf grichische Insle un in Chlaiasie. In de englische Schribwiis Mount Olympus git's u. a. folgendi Berg: Mount Olympus (Neuseeland) Mount Olympus (Colorado), USA Mount Olympus (Hawaii), USA Mount Olympus (Kalifornien), USA Mount Olympus (Kentucky), USA Mount Olympus (Utah), USA Mount Olympus (Vermont), USA Mount Olympus (Washington), USA Mount Olympus (Tasmanien), Australie lueg au: Olympia
Di International Walser Schyymaischterschaft (dt. Internationale Walser Skimeisterschaft) isch e Ski-Wettkampf, wu all zwai Johr z aire vu dr Walsersiidlige in d Alpe stattfindet. Anne 1989 het dr Schi-Club Großwalsertal zum zwanzgjehrige Jubiläum d Sportverain us allne Walsersiidlige yyglade zue re Schyy-Maischterschaft vu dr Walser. Wel s Inträssi eso groß gsii isch, het mer bschlosse, ass die Walser Skimeisterschaft all zwai Johr uusdrait wird. S git Alpinschyy-, Langlauf- un au Snowboardränne. Näb em Sport stoot au s gegesytig Chännelehre im Mittelpunkt. 1. Internationale Walser Skimeisterschaften z Faschina 1989 2. Internationale Walser Skimeisterschaften z Mittelberg 1991 3. Internationale Walser Skimeisterschaften z Mittelberg am 30. Jänner 1993 4. Internationale Walser Skimeisterschaften z Greschonei 8./9. April 1995 5. Internationale Walser Skimeisterschaften z Obersaxe am 15. Merz 1997 6. Internationale Walser Skimeisterschaften z Trisäbärg/Malbuu am 4. Merz 1999 7. Internationale Walser Skimeisterschaften z Soontig am 31. Merz 2001 8. Internationale Walser Skimeisterschaften z Gurin am 15. Merz 2003 9. Internationale Walser Skimeisterschaften im Silbertal am 2. April 2005 10. Internationale Walser Skimeisterschaften z Splüügä am 24. Merz 2007 11. Internationale Walser Skimeisterschaften z Galtür am 17. Jänner 2009 12. Internationale Walser Skimeisterschaften im Leetschutal am 19. Merz 2011 13. Internationale Walser Skimeisterschaften im Laternsertal
Dr Dinkl (Triticum aestivum subsp. spelta), isch a Gwächs en dr Familie vo de Süßgräser (Poaceae) der Gattung Triticum L. Dr Dinkl hoißd au Schwobakorn, weil r öfdr bei de Schwoba aabaud wurd. En dr Schwiz hoisd r au Chorn, Fäse odr Spälz. Dr Nama Dinkl kommd vom althochdeitscha thinkil (9. Jh.). A andrr Nama, Spelz, gohd auf a Oigaschafd zruck, mo ma ned mog, s Korn gohd schleachd vo dr Hüll, em Schbelz. Ortsnama wia Dinkelsbühl, Dinkelhausen, Dinggelscherba odr Berg wia dr Dinkelberg, ond Familienama wia Dinkelacker zoigad d Bedeidong vom Dinkl. Dr Dinkl isch a spontane Einkreuzung vo ama Wildgras, em Aegilops squarroasa, en da Emmer. Dinkl am Halm Dinkl mid ond ohne Spelz Dinklkörnr Dinklbrod Seela aus Dinkl Dr Urdinkl war z wenig standfeschd ond d Erträg z kloi, so isch dr Urdinkl mid Woiza kreuzd worra. Oberkulmer Rotkorn ond Schwobakorn send echde Dinkelsorten. S Franckenkorn isch a Kreizong. En dr deidscha Landwirdschafd send blos Wendrsorda zuaglassa. D Zualassong isch d Voraussedsong fir da gwerblicha Aabau. D genetisch Urschbrenglehoid isch beim Dinkl a Thema, weil d Oigaschafda vom Dinkl, wia Vrdräglichkeid fir d Leid, da Ausschlag drfir isch. Drneba isch em Dinklmehl ofd au Woizamehl dren, mo
Japan (jpn. 日本 Nihon/Nippon; ) isch na Yndoneesie, Madagaskar ù Papua-Neuguinea de viertgrööschta Insùstaat vo de Wäüt. Är ligt im Pazyyfyk vor de Kǜschta vo Rùsslann ù Korea. De Landesnaame setzt sich ùs de Ziiche 日 (Usspraach ni, i de Bedüttig „Taag“ oder „Sùna“) ù 本 (Usspraach hon, i de Bedüttig „Uursprùng“ oder „Wùrzla“) zäme. Japan isch deshaub o bekannt ùs „Lann vo de ufgangendi Sùna“. Sowoou de früüera mütholoogischa Naame Cipangu aus o Japan liite sich vermuetlech vo de chyneeseschi Usspraach vo de Schrǜftziiche (chyn. 日本國 rìbĕnguó) ab. Im Middelalter häi d Öiropäer Japan Cipangu gsäit, wo vo dr Wu-Ussprooch vo dr Bezäichnig vom Land 日本国 (jap. Nihon-/Nippon-koku, Pinyin: rìběnguó) abgläitet gsi isch. Japan isch en Inselstaat un bstoht in dr Hauptsach us ere Inselchette, wu an dr Oschtkischte vu Asie lang goot. D Hauptinsle sin Hokkaidō im Norde, di zäntral un grescht Insle Honshū un im Side derno d Insle Shikoku un Kyūshū. Derzue cheme 6.848 chalineri Insle (mit zmindescht 100 m Umfang bi Hochwasser), wu si vor allem in dr Seto-Inlandsee un in dr Chette vu dr Ryūkyū-Insle kunzäntriere. Wel Japan en Inselstaat isch, het s kai diräkti Nochberländer. Indiräkt gränzen aber Russland, Nordkorea, Sidkorea, China un
Dr Ökumenisch Root vo de Chilene (ÖRK) oder au Wältchileroot isch e Tachorganisazioon vo dr ökumenische Bewegigi vo de Chrischte. D Organisazioon, wo ane 1948 z Amsterdam ggründet worden isch, isch z Gämf dehei. Derzue ghöre 348 regionali chrischtlechi Chilene us öppe 120 Länder vo dr ganze Wält. Dr ÖRK wott hälfe d Chrischte, wo zu underschidleche Chilene i verschidene Kultuure ghöre, zämezfüere. Es wyts Zyl isch es, zun ere Einheit vo alne Chrischte z cho. Uf em Wääg dörthi macht dr ÖRK Projäkt, wo für d Zämenarbet zwüsche de Chilene wältwyt und i de einzelne Länder guet sind. Drüberuse tuet dr Ökumenisch Root vo de Chilene au mit Verträter vo de andere Wältreligione rede. Im ÖRK sind vil grossi evangelischi, refermierti, methodistischi, baptistischi, anglikanischi, altkatolischi, orthodoxi und altorientalischi Chilene drby. s katolische Bistum vo de Alt-Katholike z Düütschland EKD Vereinigung vo de düütsche Mennonite Arbetsgmeinschaft vo de chrischtleche Chilene vo Düütschland Alt-Katholischi Chile vo Öschtrych Evangelischi Chilene vom Augsburer und Helvetische Bikäntnis z Öschtrych dr Ökumenisch Root vo de Chilene vo Öschtrych Chrischtkatolischi Chile vo dr Schwiiz dr Schwiizerisch Evangelisch Chilepund d Arbetsgmeinschaft vo de chirschtleche Chilene vo dr Schwiiz Website vom Ökumenische Root vo de Chilene Ruth Rouse,
S Freiamt (frühner Freiji Ämter) isch ä Region in dr Schwiiz und lit im Südoste vom Kanton Aargau. Es umfasst s Gebiet zwüsch em Lindebärg und em Heitersbärg, vo dr Ändmoräne bi Othmarsinge bis zur Rüüss be Tüetu. Hüte wird s Gebiet vo de beide Bezirk Brämgarte und Muri as Freiamt bezeichnet. Dene ländlige Gegende im Rüüss- und Bönzdal sait mä im Volksmund ufgrund vo der mehrheitlig katholische Bevölkerig au dr „schwarz Ärdteil“. Brämgarte, Muuri, Sëis, Villmärge und Wohle ghöre zu de wichtigste Ortschafte vom Freiamt; än anders Balligsgebiet isch d Region rund um ä Mutschälle. Bis hüt isch Brämgarte di äinzig Freiämter Schtadt, es hed scho im Mittelalter sis Stadträcht öbercho. Letschti hed aber de Gmeindrot vo Wole, de grööschte Freiämter Gmeind, gfonde, mer müessi os Wolen au e Schtadt mache. Bi de Abschtimmig im Mai 2009 isch s Volch aber degäge gsi. S Freiamt lit in erä zentrale Lag im Mittelland. In erä halbe Stund chunnt mä im Auti noch Zöri, Zug und Lozärn. Urschprünglich isch s Freiamt es Untertanegebiet vo der Alte Eidgenosseschaft gsii, dänn esch s ir Helvetik zum Kanton Aargau cho. Freiamt d Portalsiite für s Freiamt Wettingen und Wohlen werden nicht Städte Artikel uf
Martin Graf isch de Name vo dëne Lüüt: Martin Graf (Schweizer Politiker) (* 1954), en Zürcher Politiker vo de GPS und früenerige Entwickligshälffer Martin Graf (österreichischer Politiker) (* 1960), en ööschterychische Politiker vo der FPÖ Martin Graf (Sportler) (* 1982), en Schlittesportler us dem Süüdtirool Martin Hannes Graf (* 1975), en Schwyzer Gërmanischt Und dänn gits na: Martin Graff (* 1944), en Autor, Kabarettischt und Filmmacher us em Elsis
D Vereinigung katholischer Priester und ihrer Frauen e. V. isch z Dütschlond ä Verein vun däne gschasste Prieschter us de Katholische Kirch, wu sich nimm ôn s Zölibat halte hen kinne. Weltwit sin sitter 1964 yber 85.000 Prieschter us däm Grund usm Ômt gônge. D Verein isch d Ônloufschtell fyr alli Prieschter, wu noch dr Hochzyt ihr Bruef verlore hen Fraue, wu mit Prieschter verhiratet sin Fraue un Prischter wu so zômmelebe d Kindr us denn Ehe d Fraue wu us ähnliche Grind au gônge worre sin Mönch un Kloschterfraue wu s Kloschter volasse hen Lit wu sich solidarisiere mit ene Karin Jäckel, "Sag keinem, wer dein Vater ist", Bastei Lübbe, ISBN 3-404-60543-8 d Homepage uf dütsch
f Dr Albis isch e Bärgchetti im Kanton Züri. Dä längzognig und drby zimli schmaal Bärgzuug foot im Süde bi Sylbrugg aa und goot bis uf Urdorf, Uitike und Schliere im Weschte vo Züri. Er isch öppe 22 Kilometer läng und bildet uf vil Abschnitt en Bärggraat, wo meischtens au d Gränze zwüschet de Gmeinde uf beide Syte druff laufe. Uf dr Weschsyte sind under am Albis s Platoo vo Huuse, dr Türlersee und s Reppischtaal, uf dr Oschsyte lyt s Syltaal mit em Sylwald. Vo Sylbrugg a ufzellt sind die bedüütendere Höchine uf em Albis s Mätteli, s Albishorn, dr Bürgle, wo dr höscht Punkt vom Albis isch (914 Meter über Meer), d Hochwacht, dr Ober Langnauerbärg, d Felsenegg und dr Üetlibärg. Bi dr Buechenegg und em Albispass sind Stroosse über e Bärg bout worde, und a divärse Stelle cha me uf Fuesswääg über de Bärg, so wie bi dr Baldere und dr Schnabellücke. Vo Adliswil us goot e Säilbahn uf d Felsenegg, vo Leibach us eini uf Mädike, und uf e Üetlibärg fahrt d Üetlibärgbahn. D Oschtflangge vom Albis isch wäge dr Erosion vo dr Yschzyt a vilne Stelle zimli steil. Es het au grossi Abschnitt, wo’s a
Dr Alban Spitz (* 6. April 1906 z Meisele; † 20. Jänner 1996 z Rhyfälde) isch e dytsche Mooler, Zaichner, Holzschnyyder, Glasmoler un Autor vu chunschtfilosophische Schrifte un alemannische Dialäkttäxt. Dr Alban Spitz isch dr Suh vum Buur un Schmiid Hermann Spitz (1863–1948) un syre Frau Anna geb. Lützelschwab (1871–1942) gsii. Är isch z Meisele uf em Dinkelbärg uf d Wält chuu un ufgwachse. Scho in syre Volksschuelzyt z Meisele vu 1912 bis 1920, wun er vu sym Lehrer Heinrich Eckert im Zaichne gferderet woren isch, het er bschlosse, ass er mol Chunschtmooler will gee. Dr Vater het aber welle, ass er e Handwärch lehrt, wäge däm het er 1921 e Moolerlehr in dr Firma August Kempf z Waldshuet aagfange, wun er 1924 abgschlosse het. Wägere Chranket isch er 1925 z Meisele blibe. Im Johr druf het er as Gsell z Waldshuet bim Chilchemooler Bertsche gschafft, unter anderem het er Ufdreeg z Dodtnau, z Wiechs un uf em Notschrei ghaa. Ab 2. Novämber 1926 het er an dr Charlsruer Chunschtschuel aagfange mit eme Zaichenstudium, zeerscht bim Georg Scholz, wun er e baar chlaineri Eelbilder gmoolt het, 1927 derno bim Ernst Würtenberger (Holzschnitt) un bim Karl Hubbuch (Zaichne). Ab 1928 het
e-Helvetica isch der Name vo de digitale und digitalisierte Sammlige vo der Schwizerische Nationalbibliothek und em Schwizerische Webarchiv. e–Helvetica isch usem glichnamige Projäkt, wo d Nationalbibliothek vo 2001 bis 2006 realisiert het, entschdande. Übere Dienscht vo der e-Helvetica chöi sit 2012 die digitale Sammlige vo der Nationalbibliothek abgfrogt wärde. D Sammlig umfasst historischi Website, elektronisch veröffentlechti Büecher, Periodika, Hochschuelschrifte und Amtsschrifte. Katalog vo e-Helvetica Elena Balzardi: Das Projekt E-Helvetica: eine Momentaufnahme. In: Jahresbericht / Schweizerische Landesbibliothek = Rapport annuel / Bibliothèque nationale suisse. Band 89, 2002, doi:10.5169/seals-362141. e-Helvetica uf Infoclio.ch
E Schlagzyle isch e Form vom ene Titel für Tegscht in Zytige, Zytschrifte oder au elektronische Meedie. D Schlagzyle sell d Ufmerksamkeit vo de Lääser packe, won e Syte schnääll überflüüge. Wen öpper d Ussaag vo dere erschte Informazioon guet findet, tuet er wahrschyns derno ender dr ganze Tegscht, wo drzue ghört, au no lääse. Das cha nume funkzioniere, wänn d Schlagzyle churz, liecht lääsbar, prägnant gschriben isch und s Wäsentleche vom Inhalt vom Haupttegscht richtig und möglescht knapp zämefasst. Au d Wärbig bruucht Schlagzyle, wo vilmol bsunders knapp gschribe sind, wil me d Inserat, d Plakat, d Fääne, d Produktdesign oder au d Wärbefänschter vom Internet normalerwys nur extrem churz aluegt. Und d Wärber ir Wirtschaft und ir Politik händ i de Schlagzyle gärn Wortspiili, Frooge und Bhauptige, zum s Inträsse vo de Lüüt z gwünne. Änlech isch es bi de Boulevardzytschrifte, wo d Schlagzyle i grosse und au farbige Schrifte trukt sind und bim Aaluege Emozioone selle bewürke. Simone Hoffmeister: Schlagzeile. In: Historisches Wörterbuch der Rhetorik, Bd. 10, 2011, Sp. 1132–1142. Eckart Klaus Roloff: Tatort Schlagzeile. Journalistische Sündenfälle in Zeitungsüberschriften. In: texten + schreiben, Nr. 4/1981. Barbara Sandig: Syntaktische Typologie der Schlagzeile. Möglichkeiten und Grenzen der Sprachökonomie im
Der Lead-Stil isch e Form vo dr Textgstaltig im Journalismus. Bi de Medie wi de Zytige und Zytschrifte isch es i vilne Fäll üblech, en Bytrag i typischi Deili z glidere: Titel oder Schlagzyle Yleitig, «Vorspann», uf änglisch: Lead Undertitel Hauptdeil vom Tegscht Dr Titel oder d Schlagzyle tuet ganz churz dr Chärn vom Bytrag zämefasse. Dr Vorspann informiert über die wäsentleche Elemänt vo dr Gschicht oder dr Noochricht, öppe d Hauptaktööre, wichtigi Oort und was gnau bassiert isch. Dr eigentlech Pricht verzellt denn je nach Form und Platz, won er tarf ha, alles was für s Thema wichtig isch. Undertitel deile bi grössere Tegscht d Hauptabschnitt y und mache usgwäälti Informazioone oder Meinige no düütlecher. Bi dr Yleitig, also em Lead, luegt me uf die wäsentleche Bestanddeili von ere Noochricht im Informazioonswääse: Wär het öppis gmacht, wo isch was bassiert, wänn isch das gsi – und wär het’s gseit? Dietz Schwiesau, Josef Ohler: Nachrichten – klassisch und multimedial. Ein Handbuch für Ausbildung und Praxis. Wiesbaden 2016
Dozwil isch e Gmeind im Bezirk Arbon im Kanton Thurgau i dä Schwiiz. Dozwil liit im Oberthurgau uf em Seerrugge. Am Dorfrand finded mer herrlichi Ussichtspunkt. Vo dene cha mer bi schönem Wätter de ganz Bodesee überblicke. Im Weschte vo Dozwil isch de Güttingerwald und im Oschte dä Romanshornerwald, Beides optimali Erholigsgebiet. Die nöchschte grosse Ort sind Amriswil i 3 km Entfernig, im Süde, und Romanshorn, 4 km entfernt, im Oschte. Beidi cha mer i wenige Minute erreiche. Mit de Flächi von 130,5 Hektare isch Dozwil di zweitchlinscht Gmeind im Kanton Thurgau. Quelle: Bundesamt für Statistik 2005 Vo dä total 525 Iiwohner (2005) hend 53 Einwohner ä usländischi Staatsbürgerschaft. D Bevölkerig isch sit 1970 stetig gwachse, bliibt aber sit em Johr 2000 ungefähr bi 500 Iiwohner stoh. Vor 1970 isch s Dorf no vom ussterbe bedroht gsi, d Iiwohnerzahle hend döt drastisch abgno. Dozwil het e eignigi Primarschuel. Nur d Chindergärtner gönd in Sommeri in Chindergarte. 1995 isch s Oberstufezentrum Dozwil-Kesswil-Uttwil iigweiht worde. Ab em Oberstufealter gönd sit dem alli Schüeler us Dozwil, Kesswil und Uttwil in Dozwil id Schuel. Commons: Dozwil – Sammlig vo Multimediadateie Offiziell Website vo dä Gmeind Dozwil Artikel Dozwil (Site cha nüme abgrüeft wärde; Suche
Dr Isidor vo Sevilla (* öppe 560 z Cartagena; † 4. April 636 z Sevilla) isch e Bischof z Spanie und e Gleerte am Änd vo dr Spootantike gsi. Dr Isidor isch us ere vermögende römische Familie cho. Vo 600 bis 636 isch er Erzbischof vo Sevilla gsi. Zwöimol het er Chileversammlige im Königrych vo de Weschtgoote gleitet. Er isch eine vo de bedüütendschte Schriftsteller us dr Zyt vom Übergang zum früene Middelalter. Sini wichtigschti Leischtig isch es, ass er us de antike Schrifte, wo me zu sinere Zyt no kännt het, alles Fachwüsse zämegsuecht und ufgschribe het, vor alem im Wärch Etymologiarum sive originum libri viginti. Vil vo de Sache, wo die antike Autoore gschribe hend, isch nur no tank em Isidor vo Sevilla bekant. Er het sini Arbete uf Latynisch verfasst. Ane 1598 isch dr Isidor vo dr katolische Chile heiliggsproche worde. Sin Gedänktaag isch dr 4. April. Chürzlech het me vorgschlage, dr Heilig als Schutzpatron vom Internet z nää. Allegoriae quaedam Sanctae Scripturae (De nominibus legis et evangelii) Chronica maiora De ecclesiasticis officiis De fide catholica contra Iudaeos De natura rerum De ortu et obitu patrum De viris illustribus De summo bono Liber differentiarum Etymologiarum sive originum
Vivarium isch es Chlooschtr z Süditalie im 6. Joorhundert gsi. Dr oschtgotisch Gleerti und Filosoof Cassiodor het’s öppe ane 554 ggründet. Vorhär isch er Berooter vom König Theoderich em Grosse gsi. Dr Cassiodor isch is Gebiet vo Kalabrie ggange und het im Gebiet vom hüttige Catanzaro s Chlooschter ufbout, wo alerdings scho öppe nach drissg Joor, wo dr Cassiodor gstorben isch, wider ufglöst worden isch. Vom Chlooschtergründer händ d Mönch d Ufgaab gha, alti Schrifte vo de antiken Autoore zämezträge und drvo Kopie z mache. Eso isch es glunge, i dr unsichere Krisezyt am Ändi vo dr Spootantike s Fachwüsse vo de früenere Joorhunderte und Tegscht vo dr antike Litratur wenigschtens deilwys no ufzbhalte. S Chlooschter Vivarium isch so dr Muschterbetriib für die middelalterliche Chlöschter gsi, wo derno überall in Öiropa d Arbet i de Schrybstube, i de Biblioteeke und de Schuele öppis wäsentlichs vom Mönchsläbe worden isch. Günter Ludwig: Cassiodor. Über den Ursprung der abendländischen Schule. Akademische Verlagsgesellschaft, Frankfurt a. M. 1967, Kapitel Die Gründung von Vivarium, S. 6–28 Ulrich Schindel: Neues zur Überlieferungsgeschichte der Bibliothek des Klosters Vivarium. In: International Journal of the Classical Tradition, 15, s. 1–15.
Die alemannischi Minuskle isch e Schrifttyp, wo mä im achte und em nüünte Joorhundert i de Schrybstube vo de Chlööschter am Bodesee bruucht het. Es isch dr Schwiizer Schriftforscher Albert Bruckner gsi, wo die regionali Schrift beschribe het. I dr Zyt vo de Merowinger und de Karolinger sind i de grosse alemannische Chlööschter Sanggalle und Rychenau und vilecht au am Münschter vo Konstanz und z Freising, z Murbach und im Chlooschter Mondsee Büecher und Urkunde i dem Schrifttyp gschribe worde. Und au dr einzigartig Chlooschterplan vo Sanggalle isch den gmacht worde. Bi dr Kulturreform vo de Karolinger isch dr alemannisch Schrifttyp vo dr karolingische Minuskle verdrängt worde. Natalie Maag: Alemannische Spuren in Lorsch. In: Julia Becker, Tino Licht, Stefan Weinfurter (Hrsg.): Karolingische Klöster. Wissenstransfer und kulturelle Innovation. Berlin/Boston 2015, S. 163–173. Natalie Maag: Alemannische Minuskel (744–846 n. Chr.). Frühe Schriftkultur im Bodenseeraum und Voralpenland. Stuttgart 2014, ISBN 978-3-7772-1422-1. Bernhard Zeller: Schriftformen: Alemanien. In: Hans Rudolf Sennhauser (Hrsg.): Wandel und Konstanz zwischen Bodensee und Lombardei zur Zeit Karls des Grossen. Zürich 2013, S. 310–318. Tino Licht: Die älteste karolingische Minuskel. In: Mittellateinisches Jahrbuch 47, 2012, S. 337–346. Walter Berschin: Sanktgallische Schriftkultur. In: Werner Vogler (Hrsg.): Die Kultur der Abtei Sankt Gallen.
D Regelind (* öppe 885; † 958), au Regelinda, Reginlinde oder Reginlind, isch d Dochter vom Graf vom Zürigau, Herzogin vo Schwoobe und Äptissin vom Chlooschter Fraumöischter z Züri gsi. Wän si uf d Wält cho isch, weiss me nit gnau. Ire Vatter isch dr Zürigaugraf Eberhard dr erschti gsi, d Muetter het Gisela gheisse und vo 869 bis 926 gläbt. Ire Brueder Eberhard dr zwöiti isch wie scho dr Vater Graf vom Zürigau woorde. D Regelind het zwöimol ghürootet; s erschte Mol öppe ane 904 dr Herzog Burchard dr zwöiti vo Schwoobe, wo au no Graf vo Räzie gsi isch. Wo dä ane 926 als Begleiter vom burgundische König Rudolf em zwöite z Italie bi Novara bimene Kampf ums Läbe isch, het gly drufabe dr nöi Herzog Hermann d Wittfrou vo sim Vorgänger ghürootet. Mit em Burchard het si s Frauechlooschter Sankt Margreete z Waldkirch bi Fryburg gründet, wo iri Dochter Gisela d Äptissin worden isch. Iiri anderi Dochter us dr erschte Ee, d Berta (907–966), isch d Frau vom König Rudolf em Zwöite vo Burgund gsi, und d Dochter Ida us dr zwöite Ee die vom Liudolf, em Soon vom Kaiser Otto. En Änkelin, die Heiligi Adelheid vo