rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Port-Valais isch e Gmeind im Kanton Wallis i dr Schwiiz. Si ghört zum Bezirk Monthey im Unterwallis und isch französischsprochig. D Gmeind ligt am obere Ändi vom Gämfersee, dört, wo d Roone zunderscht im Wallis in See mündet. Zu dr Gmeind ghöre zwo Ortschafte: Le Bouveret, wo diräkt am See ligt, und Les Evouettes, vier Kilometer südlech vom See im Roonetaal. Am Ufer bi Le Bouveret hed s en Schiffländi. Di beide Dörfer sind am Fuess vom Bärg Le Grammont, wo im Weschte vom Taal näbem Gämfersee stoot und 2172 Meter höch isch. Dr Bärg chunt im Joor 1306 in ere Urkunde mid em latynische Name grandis mons, was höche Bärg heisst, vor. Oben a Les Evouettes isch uf halber Höchi am Bärghang d Alpsidlig Chalavornaire in ere Rodigsinsle im Wald. Vo dr Alpweid us gseet me wyt übere Gämfersee, und drum isch dä Ussichtspunkt i der Weschtschwiiz seer bekannt. A däre Stell, wo sech au Wanderwäg chrüze, hed s en Bärgwirdschaft. No wyter oben isch d Alp La Dérotchie. Bi der erste Roonekorrekzion vom Kanton Wallis, wo nach enere grosse Überschwmmig im Roonetal ane 1860 pschlosse worden und vo 1863 bis 1894 gangen isch, hed d Roone es neus
Sizilie (italiänisch und sizilianisch Sicilia) isch en autonomi Region vo Italie. D Region Sizilie umfasst d Insle Sizilie und die vorglagerete Insle und Inselgruppene. Das sind die Ägadische, Liparische und Pelagische Insle und d Einzelinsle Ustica, Pantelleria und Lampedusa. Im Norde ghöret die Mittelmeer-Insle zum Tyrrhenische, im Süde ehnder zum Libysche Meer. Östlich vo Sizilie liit s Ionische Meer. Sizilie het als autonomi Region es Sonderstatut, wo sit 1948 bestaht. Bis 2001 isch de Presidänt vo de Regionalregierig (Presidente della Giunta Regionale) dur d Regionalversammlig gwählt worde. 2001 isch d Diräktwahl dur d Bevölkerig iigfüehrt worde und sini Amtsbezeichnig i „Presidänt vo de Region“ (Presidente della Regione) gänderet worde. Commons: Sizilie – Sammlig vo Multimediadateie 37.56666666666714.266666666667Koordinate: 37° 34′ N, 14° 16′ O
Belgie offiziell Königriich Belgie (ndl. Koninkrijk België, frz. Royaume de Belgique, dt. Königreich Belgien), isch en Staat z Europa. Er ligt im Weschte vom Kontinent a de Nordsee. Nachbarländer sin di Niderlande, Dütschland, Luxemburg un Frankriich. Belgie isch eis vo de Gründigsmitglider vo de Europäische Wirtschaftsgmeinschaft (EWG), wo hüt Europäischi Union (EU) heisst. Di Inschtitution het i de belgische Hauptschtadt Brüssel ihre Sitz. Zämme mit de Niderlande un Luxemburg bildet Belgie de Verbund vo de Benelux-Staate. Sit sinere Unabhängigkeit im Johr 1830 un de Verfassig vo 1831 isch Belgie e parlamentarischi Monarchii. S Land het drei Sprachgruppe un s Zämmeläbe vo denne isch nöd immer eifach. D niderländisch sprechende Flame, wo im Norde vom Land läbbe, wei meh Eigeschtändigkeit, wovor di ärmere französischsprachige Wallone im Süde Angscht hei. Derzu chunnt no e dütschi Sprachgruppe im Oschte vom Land. D Hauptschtadt Brüssel isch offiziell zweischprachig. Sit de 1970er Johr versuecht ma z Belgie d Schpannige durch e Dezentralisirig ab zbaue. So het me de Schtaat 1993 in en Bundesschtaat umgwandelt. Gliichwohl isch d Politik im Land sit Jahre glähmt, weil de Schtriit immer no nöd biiglegt isch. Z Belgie git s hüte drei Amtssprooche, Niiderländisch, Franzöösisch und Dütsch. Di drei Sprochgmeinschafte
47.5550976638897.7894353861111Koordinate: 47° 33′ 18″ N, 7° 47′ 22″ O; CH1903: 626406 / 267212 f1 Die Alti Rhybrugg vo Rhyfälde isch es Bauwärch, wo zwüsche dr Stadt Rhyfälde im Kanton Aargau i dr Schwiiz uf dr lingge Syte vom Fluss und dr Stadt Baadisch Rhyfälde uf dr rächte Syte übere Rhy goot. Si überkweert au d Landesgränze zwüsche dr Schwiiz und Dütschland. Die Brugg git s sid em Joor 1912, und si heisst Alti Brugg, wil ane 2006 zwöiehalb Kilometer flussabwärts die nöji Rhybrugg vo dr dütsche Bundesautobaan A 861 i Betrib gnoo worde n isch. D Brugg füert nid in ere grade Linie übere Fluss, dr Hochrhy, sondern macht uf dr Rhyinsle – em Inseli, wie me z Rhyfälde seit –, wo noch bim Schwiizer Ufer isch, en starche Boge. D Insle isch grad als natüürleche Bruggepfiiler prucht worde, und das isch au scho bi de früenere Brugge so gsi. Wie über ne Burggrabe isch die erschti Brugg vo dr Stadt bis uf d Insle im Rhy gange, wo d Grofe vo Rhyfälde im Middelalter iry Burg baut hei: der Stei vo Rhyfälde. Di erschti Brugg ganz übere Rhy bi dr middelalterliche Stadt Rhyfälde isch under de Zähringer im 12.
Luxeburi, lux. Lëtzebuerg, dt. Luxemburg, frz. Luxembourg, ésch e Ländele én Weschteuropa. ’S grenzt ém Norde un Weschte àn Belgie ém Oschte àn Ditschland un im Süde àn Frànkrich. Mét Belgie un d’Néderlande bildt’s d Beneluxstaate. Mét dene zwei Länd’r v’rbindt’s e làngi, z. T. staatlich einheitlichi, g’meinsàmi G’schicht. Luxeburi ass Member vun der UEBL, der Europäescher Unioun, der OECD an der NATO. D’Hoiptstàdt het de namligi Nàmme wie’s Lànd: Luxemburg , frieh’r Lützelburg (analog: Lutzelbourg, F.). De Nàmme vum Lànd stàmmt vun de Herrsch’rfàmeli un där vun d’Stàdt od’r viilmeh vun e klein Buri, de Lucilinburhuc (Lützelburg), wo sich de Nàmme vun de Hoiptstàdt drüss entwicklet het, un de Stàmmsitz vun de feudale Dynaschtie gsin ésch. Luxeburi ésch e Grossherzogtum – ’s einzigi, wie àls e Staat exischtiirt én de Walt – un het sich àls selles durch d’G’schicht d’Unabhängigkeit als a Nàtionalstaat erhalte. In mànchi Bereiche lehnt’s si àww’r àn de „gross Brüed’r“, ’s Künnijrich Belgie àn – vor d’Infiehrung vum Euro zuem Bispiil monetär. ’S Prinziip vun de Luxeburj’r ésch: Mir wëlle bleiwe wat mir sinn! lüeg au: Luxeburgischi Sproch, bsunders s Kapitel Gebruch Z Luxeburg sin lut em Gsetz vom 24. Februar 1984 Dütsch, Französisch und
. D Anna Sutter (* 26. November 1871 z Wil em Kanton Sanggale, † 29. Juni 1910 z Stuegert) ischt a Schweizer Opernsengere gwäa, wo sowohl als Sopranischdin wia au als Subredde am wirdabergischa keniglicha Hoftheader z Stuegert ihre greeschde Erfolg gfeiret hot ond als Opfer vo-ra Eifersuchts-Trageede hot sterba miaßa. D Anna Sutter kommt am 26. November 1871 em schweizerischa Wil uff d Welt. Noch ihrer Schuelausbildong studiirt-se Klaviir ond Gsang, zerscht z Bern ond nochher noh z Mincha. Wia-se do drmit ferdich ischt, kriagt-se vo 1891 bis 1892 a Engagement en Mincha, hendrher bis bis 1893 z Augschburg ond schließlich em Alder vo 22 Johr am Stuegerter Hoftheader. S dauret et lang, ond dui jonga Frau wird en sellra Stadt zom Publikumsliableng, et bloß weaga ihrer Sangeskunscht, sondern au weaga ihrer graußa erodischa Ausstrahlong. Ihre Vorehrer hoißet-se bloß liabevoll uff guat Schwäbisch s Sudderle. An bsondra Glanz vorleiht-se de Rolla vom Georges Bizet seira Carmen, vom Carl Maria von Weber seira Agathe em Freischütz, vom Jacques Offenbach seira Giulietta en Hoffmanns Erzehlonga ond vom Franz Lehár seira Hanna Glawari en dr Luschdiga Witwe. Des Sudderle gilt als oina vo de erschde Sengerenna, wo da Tanz der sieben Schleier
Ibr Stuegert, d Hauptstadt vo Bada-Wirdaberg, geit’s et bloß an Haufa Fachlitradur wia Bildbänd, Reisefihrer, Stadtbeschreibonga ond so weider, sondern au a ganza Roihe vo dr so genannda schöngeischdiga Litradur. Einige Beispiil: Zo de bedeidenschde deitsche Dichter us-em Schwôbalendle zehlt dr Eduard Mörike (1804 bis 1875). Seine ledschde Lebensjôhr hôt der Môô z Stuagert vorbrôcht. Deet hôt’r am Keenigin-Katharina-Stift, ama Gymnasium fir Mädla, Ondrricht en Litradur ond Deitsch gea. A litrarischs Denkmal gsetzt hôt’r sellra Stadt mit seira Märles-Novelle Das Stuttgarter Hutzelmännlein, gschriiba zo-ma kloina Doil sogar em schwäbischa Dialekt, was mr sonscht vo deam Dichter et gwehnt ischt. Rond 130 Jôhr später isch dui Gschicht vom Mörike seim Landsmôô Felix Huby (*1938) zo-ma Theaterstickle fir Kender vrarbeidet wôrra, wo 2003 em Stuegerter Schauspilhaus zom erschda Môl uff d Bihne komma ischt. De meischde Leit abr isch dr Huby bloß bekannt durch seine Kriminalroman om da Kommissar Bienzle, wo au z Stuagert spiilet ond etliche drvoo firs Fernseha vorfilmt wôrra send. Dr Pfarrer ond Oberhofprediger Karl von Gerok (1815 bis 1890) isch zwar et z Stuegert uff d Welt komma, hôt abr lang en sellra Stadt gleabt ond gwirkt. Mit seim Gedicht Gruß an Stuttgart en elf Stroofa hôt’r dera
Dr Manfred Ernst Marquardt (* 25. Dezämber 1927 z Löörech; 14. Jänner 1982 ebedert) isch e dytsche Lehrer un Dichter gsii. Dr Marquardt isch anne 1927 z Löörech uf d Wält chuu, as Suhn vun ere Handwärcherfamilie, sy Vater isch e Dabeziermaischter gsii. Vu 1934 bis 1939 isch er in syre Haimetstadt uf d Hebelschuel gange un derno bis 1948 uf s Hans-Thoma-Gimnasium. Sy Schuelzyt isch im Zweete Wältchrieg zytwys unterbroche gsii dur e Arbetsdienscht z Behme un Chriegsdienscht in dr Wehrmacht. In dr letschte Chriegswuche isch er mit eme Kamrad vu dr Front abghaue in di amerikanisch bsetzte Biet. Bi Haidelberch het er uf eme Buurehof gschafft un het si derno in d Haimet duregschlaa. Noch em Abitur het er an dr Universitet Fryburg ai Semeschter Filosofy, Pedagogik un Psichology studiert un vu 1949 bis 1951 derno an dr Pedagogische Akademy z Löörech. Är het en Abschluss fir s Lehramt an Volksschuele gmacht un derno z Marzell, im obere Kandertal, gschafft. Dert het er au d Sihn vum Wirt uf em Hochblaue (1167 m) unterrichtet, wun er als het mieße ufelaufe, im Winter mit Schyy. Ab 1956 het er z Nidereggene im Markgräflerland unterrichtet un vu 1964 bis zue
p1 D Burg Stei, wo au Stei vo Rhyfälde heisst, isch e middelalterlechi Adelsburg und derno i der früene Neuzyt en Artilleriifestig gsi näbe der Stadt Rhyfälde im Schwiizer Kanton Aargau. Hüt isch vo der Burg nüt me z gseh, uf em lääre Burgplatz hed s jetz en öffentleche Park, s Inseli. Dört, wo spöter d Stadt Rhyfälde entstanden isch, hed s im Flussbett vom Hochrhy e Felsbarriere us Muschlechalch mid emene Riff, wo wiit über d Wasseroberflechi ufe goot und en Insle noch am lingge Ufer bildet. Däm markante Felse het me eifach der Name Stei gää. Wil der Rhy bi dene Felse, wo früener eine vo de vile Lauffe bildet hend, zimli schmal isch, hed me sid em Middelalter dört liecht en Brügg übere Fluss chönne baue, uf das Gebiet, wo im 20. Joorhundert d Stadt Badisch-Rhyfälde entstanden isch. D Burg, wo wie die vo Bade im Aargau der Name Stei übercho het, chunt i vilne historische Kwelle vor. D Insle isch grad so wyt vom lingge Rhyufer wäg, dass der schmal Näbearm wie ne mächtige Burggrabe würkt, wo me drüber en eifachi Brügg zu der Burg het chönne schlo. Es cha guet sy, dass scho d Römer
Di Verainigte Staate (änglisch United States, churz U.S., US), offiziäll Verainigti Staate vu Amerika (englisch United States of America; abgchirzt U.S.A., USA), au Amerika (änglisch America), sin e demokratische Staat z Nordamerika. Är umfasst 50 Bundesstaate, Hawaii un chlaineri Ussebiet ligen im Pazifik bzw. in dr Karibik. D Hauptstadt isch Washington, D.C., di grescht Stadt New York City. Di Verainigte Staate sin vu dr Flechi mit 9,83 Millionen Quadratkilometer här no Russland un Kanada un vu dr Bevelkerig här mit rund 314 Millionen Yywohner no China un Indie dr drittgrescht Staat vu dr Wält. Di Verainigte Staate hän e gmainsami Gränze mit Kanada, wu insgsamt 8.895 Kilometer lang isch (dodervu rund 2.477 Kilometer zwischen Alaska un Kanada), un mit Mexiko, wu 3.326 Kilometer lang isch. D Gsamtlengi vu dr US-Landesgränze lyt bi 12.221 Kilometer. D Kischtelinie am Atlantik, am Pazifik un am Golf vu Mexiko umfasst insgsamt 19.924 Kilometer. Dr Staat het e Landflechi vu 9.161.924 km², doderzue cheme 664.706 km² Wasserflechine, so dass es e Staatsbiet vu 9.826.630 km² drus git. D Nord-Sid-Uusdehnig zwische dr kanadischen un dr mexikanische Gränze lyt bi rund 2500 Kilometer, d Uusdehnig zwischen Atlantik un Pazifik bi rund 4500 Kilometer. Dr Hauptdail vum Land
Dr Lucius I. (* z Rom; † 5. Merz 254) isch fir acht Monet (25. Juni 253 bis zue sym Dod) Bischof vu Rom gsii. Dr Lucius isch Remer gsii. Vum Chaiser Trebonianus Gallus isch dr Lucius sofort in d Verbannig gschickt wore. Noch em gwaltsame Dod vum Chaiser het er unter däm sym Noofolger Valerian waidli chenne retuurchehre. S Schisma vum Novatian isch unter syre Amtszyt wytergange. Gege dr Rigorismus vu dr Novatianer het er wie scho sy Vorgänger Cornelius di milder Richtig in dr Bueßpraxis verdrätte. Är wird in e bar Brief vum hailige Cyprian vu Karthago gnännt, wu ne as miuetige Bekänner riemt. Erscht speteri Legände brichte vun eme Martyrium. Wie syni Vorgänger het er syni letscht Ruestätt in dr Calixtus-Katakombe gfunde. Wu die wider entdeckt woren isch, isch e Stuck vu syre Grabinschrift gfunde wore. Sy Gedänkdag isch dr 4. Merz. In Roskilde: Übertragung der Gebeine: 25. August. Francesco Scorza Barcellona: Lucio I. In: Enciclopedia dei Papi. Rom 2000. Ekkart Sauser: Lucius I. In: Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon (BBKL). Band 5, Herzberg 1993, ISBN 3-88309-043-3, Sp. 301–303. Ytrag in d Catholic Encyclopedia, Robert Appleton Company, New York 1913 (änglisch) Commons: Lucius I. – Sammlig vo Multimediadateie Gsamtwärch vu
Di Remische Verdreg (usser z Dytschland un z Italien zmaischt Verdrag vu Rom gnännt) sin am 25. Merz 1957 vu Belgie, dr Bundesrepublik Dytschland, Frankrych, Italie, Luxemburg un dr Niderlande z Rom (uf em Kapitol, im Senatorepalascht) unterzaichnet wore. D Verdreg sin am 1. Jänner 1958 in Chraft drätte: dr EWG-Verdrag, wu di Europäisch Wirtschaftsgmainschaft (EWG) dermit grindet woren isch, dr EURATOM-Vertrag, wu di Europäisch Atomgmainschaft (EURATOM) dermit grindet woren isch, un s Abchuu iber gmainisami Organ fir di Europäische Gmainschafte, wu feschtglait het, ass EWG, EURATOM un EGKS e gmainsami barlemäntariischi Versammlig (hite s Europäisch Barlemänt), e gmainsame Grichtshof un e gmainsame Wirtschafts- un Sozialuusschuss hän. Di ufzellte Gmainschafte hän zäme mit dr Europäische Gmainschaft fir Chohle un Stahl di Europäische Gmainschafte (ab 1992 di Europäischi Gmainschaft) bildet. Erscht mit em Fusionsvertrag (1965) sin au d Kommission un dr Minischterrot entstande. Wilfried Loth: Der Weg nach Europa. Geschichte der europäischen Integration 1939–1957. V&R, Göttingen 1996, ISBN 3-525-33565-2. Europäischi Kommission: EU-Verträge d Grindigsvertreg uf europa.eu 50 Jahre Römische Verträge uf dr Website vum Dytsche Bundestag (webarchiv.bundestag.de) PDF-Datei vom 19. März 2007 50 Jahre Römische Verträge uf dr Website vum Bundesarchiv (bundesarchiv.de) Römische Verträge uf dr Website vu dr Bundeszentrale fir
Dr Cornelius († Juni 253 z Centumcellae, hit Civitavecchia, Italie) isch vu Merz 251 bis Juni 253 Bischof vu Rom gsii. Anne 251 isch er noch ere Sedisvakanz vu iber aim Johr, in ere churze Zyt, wu s unter em Chaiser Trajanus Decius kai Chrischteverfolgige gee het, zum Papscht gweelt worde. Dr Novatian het em vorgworfe, ass er si bi dr früenere Verfolgig unter em Decius gege Gäld e Schyy verschafft heeb, ass er dr remische Getter gopferet heeb. Drei siditalienischi Bischef hän dr Novatian zum Gegebischof gweit. Wel dr Novation e Widerufnahm vu dr Abgheite (lat. lapsi) abglähnt ghaa het, dr Cornelius aber e mildi Haltig verdrätte ghaa het, isch s zum ändgiltige Bruch un zue dr erschte Chilchespaltig chuu. Uf ere Synod z Rom im Spotjohr 251, wu 60 Bischef dailgnuu hän, sin dr Novatian un syni Aahänger exkommuniziert wore (Novatianisches Schisma). Dr Cornelius het d Hierarchy vu dr Chilche uusböue un het dr Cyprian guet gchännt, wu ne gege d Aagriff vum Novatian unterstitzt ghaa het. E wichtigi Quälle fir dr Stryt mit em Novatian stellt dr Briefwächsel zwisch em Cornelius un em Cyprian dar: in dr Briefsammlig vum Cyprian sin d Brief ep. 49 un ep.
Dr Schwyzer Filmbryys isch zum erschte Mol anne 1998 zue dr Soledurner Filmdäg verlihe wore. Syterhär isch er all Johr im Jänner bi dr Filmdäg vergee wore. Insgsamt sin in dr Vergangehait 600'000 Schwyzer Franke Bryysgälder, in sechs Kategorie, z Verfiegig gstande. Aafangs Merz 2009 het s zum erschte Mol e Färnsehgala im Schwyzer Färnseh unter Uusrichtig vum Bundesamt fir Kultur (BAK) un dr nei grindete Schwyzer Filmakademy stattgfunde. As Bryys-Trophäe git s dr „Quartz“, e Skulptur us em Mineral, wu 2008 dr bis dert verlihene „Viewfinder“ abglest het. D Uuszaichnig wird syterhär zue jedere Uflag vu Designer umgstaltet. Dr Schwyzer Filmbryys soll di Filmschaffenden us dr Schwyz fir ihri rusragende Film uuszaichne. D Jury bstoht us verschidene Personen us dr Beraich Kultur, Film un Medie. D Jury wird all Johr nei bsetzt. D Nominierige wäre dur e nyynchepfigi Kommission feschtglait, wu vum Aidgnessische Departement vum Innere gwehlt wird. Zuegloo sin Schwyzer Film, wu in däm Johr uf verschidene wichtige Filmfeschtival (Inland un Uusland) zaigt wore sin. D Verleihig vum Filmbryys isch bis anne 2008 dur s Bundesamt fir Kultur uusgrichtet wore, zäme mit dr Partner Swiss Films, SRG SSR idée suisse un dr drei Schwyzer Filmfeschtival z Soledurn, z
D Soledurner Filmdäg sin s wichtigscht Filmfeschtival fir dr Schwyzer Film. Si bresäntiere syter anne 1966 all Johr Ändi Jänner z Soledurn im Programm «Panorama Schwyz» e rebresäntativi Uuswahl vu Schwyzer Spiil-, Dokumäntar- un Churzfilm. In Schwätzrundine un Podiumsveraastaltige dischpetiere s Publikum un d Filmbranche iber di zaigte Film un d Schwyzer Filmkultur. Mit all Johr iber 65'000 Zueschauer zelle d Soledurner Filmdäg zue dr renommierteschte Kulturveraastaltigen in dr Schwyz. D Soledurner Filmdäg ghere zue dr eltschte Filmfeschtival vu dr Schwyz. Vum 28. bis 30. Jänner 1966 het d Filmgilde Soledurn e Dagig mit em Titel «Schweizer Film heute» organisiert. Zyyl vu däm Aaloss isch d Kreation vu neie Idee un Inschpiratione fir di junge, unabhängig Schwyzer Filmschaffende gsii. Ai Johr speter isch die Veraastaltig scho unter em Name «Solothurner Filmtage» glofe un im Juli 1967 isch d Schwyzerisch Gsellschaft Soledurner Filmdäg (SGSF) grindet wore, wu syterhär as Verain d Filmdäg organisiert. In dr Gschicht vu dr Filmdäg het s die Diräkter*ne gee: Stephan Portmann: 1967 bis 187 Ivo Kummer: 1987 bis 2011 Seraina Rohrer: 2011 bis 2019 Anita Hugi: 2019 bis 2021 Marianne Wirth / David Wegmüller: 2022 Monica Rosenberg / Niccoló Castelli: syt 2022 Zwische 1998 un 2008
S Rock the Ring isch es drütägigs Musigfestival, wo sit em Jahr 2014 jährlich stattfindet. Usträgigsort isch de Autobahnchreisel Betzholz bi Hinwil im Zürcher Oberland. www.rockthering.ch – Offizielli Websiite zol.ch - Brichterstatig im Zürcher Oberländer Spektakuläres Ende des Rock the Ring 2016 - Punklegende Iggy Pop als krönender Abschluss | Presseportal-schweiz.ch. 20. Juni 2016 (presseportal-schweiz.ch [abgerufen am 23. März 2017]). Fehler in Vorlage:Literatur – *** Parameterkonflikt: Unbekannte Parameter: archiv-bot, offline, archiv-datum, archiv-url
D Lischde vo alemannische Wenkerböge zaigt e Uuswahl vo Wenkerböge, wo uf de Basis vo de 40 Sätz vom Sproochforscher Georg Wenker (1852–1911) zwüsche 1876 und 1887 oder au spöter entstande sind. D Lischde isch i die Gebiet ufdailt: Briisgau bis Bodesee Allgei alemannischs Bade Vu Wingtersdof bi Raschdi bis Rhine bi Laufeburg am Rhin nuf Schwiz Vum Rhy bis zuem Wallis un Tessin Elsiß: Vu Bischwiller bis uff Chems am Rhin nuf / Sundgoi / Vogese - vu Nord no Süd Sproochruumagabe mit *) beziehe sich uff „Raumgliederung der Mundarten 1950“ Vum Rhy bis zuem Wallis un Tessin Vu Bischwiller bis uff Chems am Rhin nuf Sundgöi Vogese – vu Nord no Süd Zum Anfang Dr Schbrochadlas vom Wenker Franz Patocka: Dialekte und Dialektologie des Deutschen: Eine Einführung in die Dialektologie. Wien: Edition 2004, ISBN 978-3-7069-0246-5 Historischer Atlas von Baden-Württemberg: Raumgliederung der Mundarten um 1950; herausgegeben von der Kommission für geschichtliche Landeskunde in Baden-Württemberg in Verbindung mit dem Landesvermessungsamt Baden-Württemberg. Stuttgart 1972-1988 (Memento vom 22. Juni 2019 im Internet Archive) ISBN 3-921201-10-1
Vorlage:Infobox Chartplatzierungen/Wartung/vorläufige Chartplatzierung Dr Kush Karisma (* 20. April 1987 z Basel; mit richtigem Name Fabian Pöpelt) isch e Schwiizer Rapper. Är isch Gründigsmitglied vo der Gruppe K.W.A.T (was sovil bedüted wie „Köpf wo anders tikke“). 2017 het er sis zweite Soloalbum BÂLΩNCE veröffentlecht. Är isch bekannt für sini zämehängende Stories, woner als Rapper verzellt. Dr Kush Karisma in dr Schwizer Hitparade Pablo Vögtli: Tiefgang, Turn-up & Autotune: «BÂLΩNCE» von Kush Karisma In: Radio SRF Virus, 9. März 2017.
Der Pfynwald (uf französisch forêt de Finges) isch en grosse Wald i de Alpe. Das Gebiet mid ere Flechi vo zää Quadratkilometer liit im Taal vo der Roone im mittlere Wallis bi Salgesch, Leigg und Agaaru. Vom Illgrabe bis zum Stadtrand vo Siders isch de Wald sächs Kilometer läng. Wen är au vo Liechtige, Stroosse, Gwässer und vom betonierte Oberwasserkanal vom Chraftwärch bi Siders underbrochen isch, gilt er doch als eine vo de schönschte Föhrewälder i de Alpe. Der Pfynwald ghört zu de gröschte Naturschutzpiet vo der Schwiiz. Sid 1963 isch är im schwiizerische Inväntaar vo de wärtvolle Landschafte, em KLN, ytreit gsi, und sid 1998 stoot er im schwiizerische Bundesinväntaar vo de Landschafte, wo nazionali Bedütig hend, em BLN. Der Wald isch drüber use au s Härzstuck vom grössere Regionaale Naturpark Pfyn-Finges, wo im Südoschte bis as Turtmaatelli und im Norde is Taal vo der Dala mit Leukerbad und bis uf d Gemmi goot. Das Areal ghört zu zwölf Gmeinde im middlere Wallis vo Crans-Montana bis Gampil-Braatsch. S Natur- und Landschaftszäntrum Salgesch im Huus vo der uralte Johannidderkomturei vo Salgesch tued über s Schutzpiet informiere und der Veräin Läbens- und Erläbnisruum Pfyn-Finges luegt zum Naturpark. Das Waldgländ liit uf
Di linear Funktion isch zum berächne und zeichne vonnere Gerade. Di allgemein Form luutet f ( x ) = y = m ∗ x + q {\displaystyle f(x)=y=m*x+q} oder au f ( x ) = y = a ∗ x + b {\displaystyle f(x)=y=a*x+b} m respektiv a sind dadebii d'stiigig und q respektiv b d'x-Koordinate vom Schnittpunkt mit de Abszisse. D'stiigig isch s'Verhältnis vo Δy und Δx (Δy / Δx). Zeichnemer jetzt zum Biispil e Geradi mit de Funktion f ( x ) = y = 2 x {\displaystyle f(x)=y=2x} und stelled si ois imene rechtwinklige Koordinatesystem vor. Wemmer jetzt en Bereich definiert, i mim Biispil vom Punkt P(0/0) zum Punkt Q(2/4) (beidi Pünkt müend natürlich uf de Gerade ligge), denn isch s'Δx d'Differenz vom X-Wert vom Punkt Q minus de X-Wert vom Punkt P, also 4. S'Δy rächnet mer analog und chunnt uf 2-0 = 2. Zum jetzt uf d'Stiigi cho müemmer no Δy / Δx rächne, was denn zu 4 / 2 chunnt was schlussändlich 2 ergit. Rächner und Theorie über diä liniarä Funktionä
Der Plaine-Morte-Gletscher (oder au Wildstrubelgletscher; französisch Glacier de la Plaine Morte) isch en Gletscher i de Bärner Alpe. Er ligt im ene höche Bärgtal südlech vom Wildstrubel uf em Biet vo der Gmeind Lengg im Kanton Bärn. Das Tal foot zwüschem Schneehore, emene Usläufer vom Wildstrubel, uf der Nordsyte und em Bärggrat Les Faverges a, goot vier Kilometer gäge Weschte und sinkt den westlech vom Wildstrubel gäge Norde zum steile Tal vom Trüebbach abe; der Trüebbach isch eine vo de Quellbech vo der Simme. Über d Bärgchetti südlech vom Tal und näbem Gletscher lauft d Kantonsgränze vom Kanton Bärn zum Kanton Wallis. D Bärge uf der Gränze heisse Tothore ( französisch: Sex Mort), Pointe de la Plaine Morte und Wisshore. Ganz im Kanton Bärn isch de no als Abschluss vom Bärgchranz rund ume Gletscher s Gletscherhore. Das höche Tal zwüsche dene Bärge isch wyt ufe mid em Ysch vom Gletscher gfüllt und bildet e grossi Schneeflechi uf 2700 bis 2800 Meter über der Meereshöchi. Dört wo s Ysch gäge s Simmetal abefliesst, isch no e chlyni Gletscherzunge, wo der Name Rezligletscher het. A däm entspringt der Trüebbach uf 2470 Meter. Am obere Ändi vom Tal bildet sech östlech vom Yschrügge