rlitschk/wikidir huggingface dataset:
D Tea-Party-Bewegig isch e bolitischi, rächtspopulistischi, konservativi Broteschtbewegig in dr Vereinigte Staate, wu anne 2009 as Reaktion uf Bankerettigsversuech un Konjunkturpaket dermit aagfange het, ihri Aahänger z mobilisiere gege Styyrbolitik un anderi Maßnamme vu dr Bundesregierung z Washington. Dr Namme vu dr Bewegig beziet sich uf d Boston Tea Party vu 1773. E wichtige Uusleser sin di große Rettigspaket vu dr amerikanische Regierig gsi, wu im Zämmehang mit dr Finanzkrise bunde wore sin. D Bewegung setzt sich us ere Vilzahl vu Gruppe zämme, au wä sich di vum Dick Armey gfiert Stiftig FreedomWorks zuen ere informälle Dachorganisation entwicklet het. Noch ere Umfrog vu dr New York Times un CBS News lige d Aahänger vu dr Bewegig vum Wohhlstand un Bildigsnivoo här iber em US-Durschnitt un hän Angscht vor em sozialen Abstig. Si sin konservativer yygstellt wie d Republikaner in ihrem Gsamtdurschnitt; si bschryybe sich sälber as „seli konservativ“ un Bresidänt Obama dergege as „seli links“. Derwylscht Republikaner im Allgmeine sage, si seje mit dr Bolitik z Washington uuzfride, sage d Aahänger vu dr Bewegig, si seje wietig uf en Washington. Ihri Hauptsorg bstoht dodrin, ass em Obama syy Bolitik meh druf grichtet sej, d Inträsse vu dr Unterschichte z verdrätte
D Schlacht bi Marignano het am 13. und 14. September 1515 in de Nöchi vom hütige Ort Melegnano, wo in dere Zit Marignano gheisse het, stattgfunde. Es isch en Teil vo de Usenandersetzige zwüsche Frankriich und de Eidgnosseschaft gsi, wo um s Herzogtum Mailand gschtritte häi. Dr Rückzug vo de Eidgenosse, wo d Schlacht verlore gsi isch, het früener as dr ersti dokumentierti gordneti Rückzug sit dr Antike gulte, was aber mee und mee in Froog gstellt wird. D Schlacht bi Marignano isch eini vo de letschte grosse Schlachte gsi, wo d Eidgnosseschaft dra teilgnoh het. Für d Gschicht vo dr Eidgnosseschaft isch di Schlacht insofern bedütend, dass d Eidgnosse ufgrund vo de Niderlag und em Friiede, wo si druf mit Frankriich gschlosse häi, ihre Expansionsdrang Richtig Süüde iigschtellt häi. Vor dr Schlacht häi d Franzoose de Eidgenosse allerhand versproche, wenn si wurde abzie und uf iiri Aasprüch uf Mailand wurde verzichte: e Million Chroone, dr mailändisch Herzog Maximilian Sforza wurd mit eme franzöösische Aadelsditel abgfunde und Frankriich wurd die äidgenössische Eroobrige vo 1500 im Tessin anerkenne. D Westschwiizer Ort Bärn, Soledurn, Friburg häi dä Vorschlaag aagnoo und iiri Drubbe, öbbe 10'000 Maa, abzooge. Dr bäbstlig Legat und dr Walliser
De Andreas Zeller (* 8. Juni 1955, heimatberechtigt z Zweisimme) isch en Schwiizer Theolog und Pfarrer. Er isch Präsident vom Synodalrot vo de Reformierte Chilene Bärn-Jura-Soledurn. Im Aaschluss a d Maturität Typ C am Gymnasium Bärn-Noifeld im 1974i het de Andreas Zeller bis ins 1980i evangelischi Theologi an de Universität Bärn gschtudiirt und isch im 1981i ordiniirt worde. Im 1998i het er promoviirt, mit ere neutestamentlich-konfessionskundlichen Arbet. Vom 1981i bis ins 1987i isch er Pfarrer z Flamatt gsi, wo in dere Zit noch zu de reformierte Chilegmeind vom Seisebezirk (Kanton Fryburg) gehört het. Danach isch er bis ins Johr 2007 Pfarrer z Münsige im Kanton Bärn gsi, bevor er uf de 1. Oktober 2007 sis Amt als Synodalrotspräsident aaträte het. Scho sit em 1999i isch er im Näbeamt Mitglid vom Synodalrot gsi. De Andreas Zeller isch sit em 1982 ghürote mit dr Rosalia Zeller-Mejia. CV uf de Website vo de Reformierte Chilene Bärn-Jura-Soledurn
Alpha Zulu 8 (oder kurz: AZ8) isch de Codename vo eme Londoner Polizischt wo zu ere Spezialiiheit vo de Metropolitan Police ghört. Er het im Mai 2008 mit sächs Scharfschützekollege de Aawalt Mark S. verschosse, wo mit eme Gwehr us em Faischter vo sinere Wohnig z London umegfuchtlet und gschosse het. Bekannt worde-n-isch er wäge sine Ussage vo Gricht zu dem Fall. Im September 2010 isch de Fall Mark S. vom Untersuechigsrichter für Todesfäll untersuecht worde. In dem Zämehang sin di an de Erschiesig beteiligte Polizischte vernoh worde. Im AZ8 sini Ussage hei bi de mündliche Verhandlig noch kein Wirbel usglöst, bim Usdruck vo sine Zügeussage isch aber ufgfalle, dass er bi sine Ussage Songtitel iigflochte het. So het er Quiet Moments (vo Chris de Burgh) uf d Frag gantwortet, woran er sich noch dät erinnere. Er heigi stilli Augeblick wo-n-er dät dänke, alles heig chönne anderscht cho. Au in the line of fire (vo Journey), point of no return (vo Duran Duran), Drop the Gun (vo Kings of the Sun), Any Other Way? (vo de Celine Dion) und Lethal Weapon (vo Ice-T) het er zitiirt. De Polizeipräsident vo London, de Paul Stephenson het sich mit de Wort laa zitiire,
Dr Alexander Frei (* 15. Juli 1979 z Baasel) isch en eemoolige Schwyzer Fuessballspiler. Dr Alexander Frei hèt sy Karriere 1997 aagfange bim FC Baasel, won er sich aber nit hèt kenne dursetze. 1998 isch er zùm FC Thun in di zwaitheggscht Spiilklasse gwäggslet, aber scho ai Joor speeter isch er sym Trainer André Egli zùm FC Luzern gfolgt. An dr Syte vom Kubilay Türkyılmaz hèt er dert syni èèrschte NLA-Gool gschosse. Vu 2001 bis 2002 hèt dr Frei erfolgryych fir Servette Genf gspiilt. In dr Winterpause vo dr Saison 2002/03 hèt er bim franzesische Club Stade Rennes ùnterschriibe. In dr Matsch derno isch dr Frei praktisch nie zum Yysatz koo. Är hèt nùme ai Gool erziilt und hèt ai Penalty verschosse. Zue dr Saison 2003/04 isch s z Rennes zuen eme Trainerwäggsel koo. Dr nei Trainer László Bölöni hèt dr Frei vilmol yygstetzt ùnd dää hèt sich defir mit 20 Saisongool revanchiert, wo ne zùm zwaiterfolgryychschte Goolschitz vu dr heggschte franzesische Liga gmacht hän. Eso dräffsicher isch usser em André Abegglen, em Stéphane Chapuisat ùnd iim no kai Schwyzer im Uusland gsii. Ai Johr speeter, in dr Saison 2004/05, isch er Goolschitzekeenig vo dr Ligue 1 worde. Dr Alexander
Dr Airbus A380 (Airbus-intärne Brojäktname Megaliner) isch e vierstrahlig Großruumfluugzyyg vum europäische Flugzyyghärsteller Airbus S. A. S. mit zwei durgängige Passagierdeck. Dr Diefdecker isch s grescht zivil Verchehrsfluugzyyg, wu bishär in Seriefertigung produziert woren isch. In dr Konzeptionsphase isch s Fluugzyyg Airbus A3XX gnännt wore. D Ändmontasch vum Fluugzyyg findet im franzesische Toulouse un d Kabinenuusrischtig im dytsche Hamburg-Finkenwerder statt. Dr Erschtflug vu däm Langstreckefluugzyyg isch am 27. April 2005 mit ere Maschine mit dr Wärchsserienummere MSN001 in dr Version A380-841 absolviert wore. Bishär sin 234 Fluugzyyg vu däm Typ bstellt wore. Di erscht Maschine isch am 15. Oktober 2007 z Toulouse an d Fluuggsellschaft Singapore Airlines ibergee wore un het am 25. Oktober 2007 ihre erschte Passaschierfluug ghaa. Luut Airbus sind 215 vo insgesamt 317 bstellte A380 usgliferet worde. Der Airbus A380 isch du aber nid so guet verchouft worde wi erwartet. Underanderem isch das am Airbus A380-800 gläge. Bi däm het me nämlech d Dragflächine z gross konstrueier, damit me de der Airbus A380-900, wo wäsendlech länger wär gsi, z boue. Doch Airbus het die Variante vom A380 nie boue. So het sech der Airbus A380-800 nid ganz so efizänt la ysetze, wi sech das d Fluggsellschafte hei
Arth isch e politischi Gmäind und ghörd zum Bezirk Schwyz. Zu ihre ghöred drüü Dörfer Arth, Oberarth und Goldau. Au en Teil vo de Rigi ghört zum Gmeindsbann vo Arth. S vermuetlich iischnidenscht Ereignis in de Gschicht isch de Goldauer Bärgschturz am 2. September 1806 gsi. 457 Mönsche sind ums Läbe cho, wo 40'000'000 m³ Fels vo de Südflanke vom Rossbärg uf Goldau und aagränzendi Ort abegrütscht isch. S Dorf Goldau, de Tiirpark vo Goldau und de Bahnhof Arth-Goldau sind uf em Schutt vom Bärgrutsch aaglägt worde. Sit über 150 Johr bringt d Theatergsellschaft Arth i de Wintermönet e Stuck Kultur uf d Bühni, i de letste Johr mit guet 30 Uffüerige pro Saison. De Uusländeraateil isch 2010 bi 24,1 % gläge. 72,2 % vu de Iiwoner sind im Jaar 2000 römisch-katholisch gsii, 9,8 % evangelisch-reformiert. Als Folg vom Trienter Konzil sind 1655 e paar Kapuziner uf Arth cho und händ e provisorisches Chloster gründet. Erst im November 1666 händs näbet de im Johr 1290 s erstmol erwähnte Zeno-Kapälle s neu baute Chloster chöne bezie. Di umpauti Zeno-Kapälle isch am 21. Augste 1667 vom Konstanzer Weihbischof Georg Sigismund Müller gweiht worde. Scho 1680 bis 1681 hät me s Chloster wider
Dr Theodor Zwinger dr Elter (uf d Wält cho am 2. August 1533 z Basel, gstorbe am 10. Merz 1588 z Basel) isch e Basler Mediziner und Humanist gsi. Er het bedütendi Biidräg gmacht zu de literarische Genres vo de Nochschlagwärk und dr Reiseliddratur, wo sich denn hai afo entwiggle. Er isch dr Erst gsi von ere berüehmte Basler Famile vo Wüsseschaftler. Dr Zwinger isch dr Sohn vom Kürschner Leonhard Zwinger gsi, wo 1526 d Basler Bürgerschaft übercho gha het. Si Mueter isch d Christina Herbster gsi, d Schwöster vom Johannes Oporinus, em berüehmte Drucker. Noch ihrem Maa sim Dod, het si dr Humanist Conrad Lycosthenes ghürotet. Er isch uf em Thomas Platter si Latiinschuel gange. Dr Zwinger het 1548 an dr Universität Basel afo studiere, isch aber churz druf uf Lyon gange, won er zwei Johr as Setzer bim ene Buechdrucker gschafft het und gnueg Gäld verdient het, für zum sich an dr Sorbonne z Paris lo iischriibe, won er klassischi Sprooche und Philosophii bim Peter Ramus gstudiert het. Denn isch er churz uf Basel zruggcho und isch denn uf Itale, won er z Padua mit em Hieronymus Turler, wo mit sim De Peregrinatione eins vo de erste Reisebüecher
S Rumantsch Grischun (wörtlich „Bündner Romanisch“; Ussprooch: [ruˈmantʃ griˌʒun](info)) isch e Varietät vùm Bündnerromanische, wo ùff en Entwùrf vùm Romanist Heinrich Schmid uss em Joor 1982 zrùggoot. Es basiert ùff drüü vo de fümf traditionelle romanische Schriftidiom, ùn isch als gmeinsami Schriftsprooch für alli Rätoromane entwigglet worde. Syt 1986 wird es vo de Schwyzer Bùndesverwaltig, ùn syt 1996 vùm Kanton Graubünde als Amtssprooch bruucht. D Yyfierig vùm Rumantsch Grischun isch ùnter de Romane bis hüt sehr ùmstritte, ùn het zumene joorelange erbitterte ùn emotionale Stryt gfiert, wo bis hüt aahaltet. Ab 2004 het mer de Versuech ùnternoo, s Rumantsch Grischun etapewyys als Schuelsprooch in de romanische Gmeie yyzfiere. Wäge neuem Wiiderstand gäge des Projäkt isch de Versuech aber 2011 ùffgee worde, ùn meereri Gmeie hen bschlosse, wiider im regionale Schriftidiom z ùnterrichte. Syt em 19. Joorhùndert het es Versuech gee, e eiheitlichi Schriftsprooch für s Bündnerromanisch z entwerfe. Einer vo de erschte konkrete Entwürf isch s Romonsch fusionau vùm Mittelschuellehrer Gion Antoni Bühler (1825–1897). De Entwùrf het er im Joor 1867 in de Zytschrift Il Novellist, wonner de Herussgeber gsi isch, vorgstellt. Usser ihm sälber isch de Entwùrf aber vo praktisch niemerm gschriibe worde. Nit emool d Lehrer, wonner sälber
D Marienkapelle vo Wettige isch e Kapelle, wo öppe im Johr 1749 uf em Sulperg bauet worde. Scho im Johr 1738 het de Chlosterbaumeister vo Wettige, de Bartholomäus Würsch e Kapelle welle baue. Am 13. März 1738 het er für 15 Gulde vom Chloschter es Stück Land uf em Sulperg kauft. Er het aber sini Plän nöd chönne realisiire und sini Erbe vo dem Land, d Brüeder Franz und Sebastian Bürgler sind mit de Erbschaft zum Bau vo de Kapelle verpflichtet gsi. Mit de Unterstützig vom Chloschter hei sis im 1749i gschafft. Mit de Johr isch de Unterhalt vo dere Kapelle vernaqchlässigt worde und so het si im 1836i müesse grundlegend renoviirt wärde. Di Renovation het's Chloschter zahlt. S isch au d Initiative vom Chloschter gsi, dass di Kapelle en Altar übercho het und es Mariebild. Im 1851i isch in Fronarbeit en vier Fuess breite Weg zu de Kapelle bauet worde, damit me guet het chönne druf laufe. D Kapelle isch nämlich oft bsuecht worde und am 15. Ougschte isch jewils e Prozession gsi. Commons: Marienkapelle Wettingen – Sammlig vo Multimediadateie D Gschicht vo de Kapelle uf de Website von de röm.-kath. Chilegmeind 47.4648.34046Koordinate: 47° 27′ 50,4″ N, 8° 20′
Castor stoht für: Castor (Kerntechnik), Spezialbehälter zur Lagerig und zum Transport vo hochradioaktive Stoff Castor (Stern), dr zweithellst Stärn im Stärnbild vo de Zwilling e Diergattig, lueg Biber e Bärggipfel in de Walliser Alpe e dütschs Mineruumboot vo dr Bundesmarine sit 1956 e französische Satellit e Familie vo europäische Höcheforschigsraggete e Klass vo amerikanische Raggetemotor en argentinischi Höcheforschigsraggete en österriichischi Lokomotive en Open-Source Java XML Data Binding Framework e Krater uf em Saturnmond Janus en EU-Projekt zur Entwicklig vo emissionsfreie fossile Chraftwärk e Räbsorte, wo am «Institut für Rebenzüchtung Geilweilerhof» züchtet worden isch e Wachboot vo der chilenische Küstewach (1968) en Erzgruebe vom bergische Land Ort: e Stadt z Alberta, Kanada e Dorf in dr Nöchi vo Peterborough in Cambridgeshire, Ängland dr alt Name vo Caistor St. Edmund, z Norfolk, Ängland Castor im US-Bundesstaat Louisiana Persone: eine vo de Söhn vom Zeus (Dioskure), dr Brueder vom Polydeukes dr Rainer Castor (* 1961), e dütsche Science-Fiction-Autor dr Castor vo Apt (†420) Bischof in Gallie dr Castor vo Karden († um 400), e christlige Heilige und Missionar an dr Mosel
Castor isch d Abchürzig (Akronym) für „cask for storage and transport of radioactive material“, also „Behälter für d Lagerig und dr Dransport vo radioaktivem Material“. D Castor-Behälter si spezielli Behälter, wo radioaktivs Material din glageret und dransportiert wärde. Zu dene Materialie ghöre zum Bispil atomari Brennelemänt oder die hochradioaktive Abfallbrodukt us Atomchraftwärk, wo noch dr Widerufarbeitig übrig bliibe und sicher müesse glageret wärde. Castor isch en international gschützte Markename vo dr GNS «Gesellschaft für Nuklear-Service mbH». Im allgemeine Sprochgebruuch wird s Wort aber au as Synonym für Brennelemäntbehälter oder für Behälter für hochradioaktivi Abfäll brucht. Dr Dransport vo Castor Behälter dur Europa wird vor allem z Dütschland jedes Mol vo groosse Protestbewegige begleitet. N. Paech/E. Spoo/R. Butenschön (Hrsg.): Demokratie-wo und wie? VSA-Verlag, Hamburg 2002. Auf dem Weg in den Atomstaat. Komitee für Grundrechte und Demokratie e. V., Köln 2003. Thomas Oelschläger, Kerstin Enning, Bernd Drücke (Hrsg.): Ahaus. Das Buch zum Castor. Verlag Klemm & Oelschläger, Ulm 1999, ISBN 3-932577-16-7. Genehmigung des Standortzwischenlagers Brunsbüttel vom BFS (PDF-Datei). (1,28 MB) Commons: Castor (Kerntechnik) – Sammlig vo Multimediadateie Härstellersite mit Videos zu divärse Versüech Date Hersteller GNS «Gesellschaft für Nuklear-Service» Lieferant Siempelkamp Transportdate bim «Bundesamt für Strahlenschutz» Castor, e strahlende Zug derstandard.at, 5.
Die Eidgenössische Volksinitiative «für die Ausschaffung krimineller Ausländer (Ausschaffungsinitiative)» isch e Volksinitiative vo dr Schwiizerische Volkspartei (SVP). Si isch zsämme mit eme diräkte Gegenentwurf am 28. Novämber 2010 zur Abstimmig cho. D Initiative verlangt d Uswiisig vo usländische Staatsbürger, wo rächtmässig in dr Schwiiz läbe, wo aber rächtschreftig verurdeilt worde si für eins vo de Delikt us ere Liste vo Delikt (schweri Delikt gege Liib und Läbe und Sozialhilfmissbruuch, "Drogehandel" und Iibruch). Si beziet sich uf d Problematik vo dr Usländerkriminalität, wo in dr Schwiiz «e brisants Thema in dr öffentlige Diskussion» isch. Scho s Usländergsetz vo 2005 (AuG) gseht d Möglichkeit vo dr Uswiisig vo Strofdeter vor, loot aber die zueständige Behörde lo entscheide. D Initiante wei aber, ass bi bestimmte Delikt e Verurdeilig automatisch mit ere Uswiisig verbunde wird. Dr eigetligi Vollzug vo dr Uswiisig dur Usschaffig wird (drotz ihrem Ditel) vo dr Initiative nit berüehrt, sondern wird wie bishär dur en Art. 69-71 AuG greglet. D Initiative isch im Bundesblatt am 10. Juli 2007 veröffentligt und am 15. Februar 2008 mit 210'770 beglaubigte Underschrifte bi dr Bundeskanzlei iigreicht worde. Dr Gegenentwurf vom Bundesroot, de «Bundesbeschluss über die Aus- und Wegweisung krimineller Ausländerinnen und Ausländer im Rahmen der
De Stausee Wettige isch durch d Stauig vo de Limmet zwüsche Würelos und Wettige entschtande. De Stausee ligt im Schwiizer Kanton Aargau. Aagränzendi Gmeinde am linke Seeufer sind Chillwange und Noiehof. D Staumuur vom See isch im 1933 fertig gschtellt worde. Si ligt e chli oberhalb vom Chloschter Wettige und ghört de EWZ. Di ursprünglich Konzession für's Chraftwerk isch bis ins 2013 gültig gsi. Um d Johrtusigwänd umme sind aber grösseri Renovationsarbeite notwendig gsi mit Inveschtitionschoschte vo 60 bis 70 Millione Schwiizer Franke, wo bi de kurze Reschtlaufziit nöd wirtschaftlich gsi wäre. Us dem Grund het d EWZ im 1998 en Aatrag uf Verlängerig vo de Konzession gschtellt. So het de Grossi Rot am 16. Januar 2001 e noii Konzession für 80 Johr usgschtellt, wo aber an Umwältuflage knüpft isch gsi, zum Bischpil an de Bau von ere Fischtreppe. Commons: Stausee Wettingen – Sammlig vo Multimediadateie Informatione vo de EWZ zum Chraftwerk Wettige
Albert Schweitzer isch a US-amerikanisch-franzeesischer Film us-em Jôhr 1957 vom amerikanischa Regisseur Jerome Hill. Der Film schildret – zom Doil gschbiilt ond zom Doil dokumentarisch – s Leaba ond d Arbet vo sellem berihmda Urwalddoktr ond Trägr vom Friidensnobelpreis. Dreht worra isch’r a de Originalschauplätz em Elsass ond z Lambarene en Franzesisch-Äquatorialafrika. Da Tekscht hot dr Albert Schweitzer selbr gschriiba ond em Film – zomendescht en dr deitscha Fassong – au gschwätzt. Am Ôfang vrzehlt dr Albert Schweitzer aus seira glicklicha Kendheit en Ginsbach, en Minschtr ond z Mihlhausa em Elsass. Dô drbei goht’r au uf-a bsondrs Erleabnis ei, wo an diafa Eidruck uf-en gmacht hot: Am-ma scheena Sonndich-Morga wuud dr kloi Albert vo-ma andra Bua us-em Dorf ôôgstifdet, mit-ra selbrgmachda Schleidr nôch a baar Veegl zo schiaßa. En deam Moment abr, wo-nr sei Schleidr schbannt, fanget uf-em Kirchdurm d Glogga ôô z leidet. Uf dr Stell schmeißt’r d Schleidr weg, scheicht d Veegl drvoo ond saut hoim, weil-em ganz bletzlich bewusst worra ischt, dass’r om a Härle Hôôr gega s fenfde Gebot („Du sollst nicht töten!“) vorstoßa hett. Nôch-em Abi fangt dr Albert Schweitzer ôô, Theologii zo studiira. Dô drbei befasst’r sich intensiv mit dr Frôg nôch-em Reacht uf-s
Vorlage:Infobox Fluss/QUELLE-KoordinatenformatVorlage:Infobox Fluss/MÜNDUNG-KoordinatenformatVorlage:Infobox Fluss/VeraltetVorlage:Infobox Fluss/VeraltetVorlage:Infobox Fluss/VeraltetVorlage:Infobox Fluss/VeraltetVorlage:Infobox Fluss/Veraltet D Fils isch e 63 Kilometer lange, rächte bzw. eschtlige Zuefluss vum Necker z Bade-Wirttebärg (Dytschland) D Fils entspringt uf dr Schwebische Alb rund zwee Kilometer sidweschtli vu dr Stadt Wisestoeg. Ihri Karschtquälle, dr Filsursprung lyt uf 625 m ü. NN im Hasedal. Dr jungeFluss Fils bassiert – aafangs in ere nordeschtlige Richtig – d Gmei Mihlhouse, wu uf dr linke Syte dr Winkelbach mindet un d Fils vu dr Filsdalbrucke vu dr A 8 iberbruckt isch. Derno chunnt Gosbach mit dr Mindig vu dr Gos uf dr rächte Syte. Gosbach ghert syt 1975 zue dr Gmei Ditzebach. Im Ort Ditzebach drifft d Hertel uf di link Syte vum Fluss, rächts mindet d Ditz. Dr Wellebach mindet wie di negschte Zuefliss uf dr linke Syte in dr negschte Deggenge in d Fils, derno chunnt Reichebach im Däle, wu zue dr Gmei Deggenge ghert. Do fließt dr Fischbach in d Fils. Au z House an dr Fils, eme Ortsdeil vu dr Gmei Iberkenge git s e Zuefluss, dr Rehrbach. Z Iberkenge chunnt uf dr rächte Syte wie di negschte Zuefliss dr Retelbach. In dr Mitti eme 90-Grad-Linksrankmindet d Eyb z Geislenge yy. Derno
D Kinzig isch e Fluss, wu uf erer Lengi vu 93 km dur dr Mittler Schwarzwald un d Oberrhyy-Diefebeni fließt. Si isch mit ere Wasserfierig vu rund 28 m³/s dr grescht vu dr Fliss vum Schwarzwald, wu in dr Ryy fließe, un het mit ihre Näbefliss s grescht Dalsyschtem vum Schwarzwald gschaffe. Friejer het s Kinzigdal as Gränze zwisch em Nord- un em Sidschwarzwald gulte oder au zwisch em Nord- un em Mittlere Schwarzwald. Syy gsamte Verlauf lyt im Bundesland Bade-Wirttebärg. Mit dr Murg het d Kinzig in dr Wirmyyszyt e gmeins Flusssyschtem bildet (Kinzig-Murg-Fluss). D Kinzig chunt uuse uf em Baan vu dr Gmei Loßburg im Landkreis Freidestadt. Si fließt zerscht in dr Nechi vum eschtlige Gebirgsort in ere sidlige Richtig. Doderby verlosst si e weng sidli vu Alpirschbach dr Landkreis Freidestadt un streipft dr Landkrois Rautweil. Dr grescht Deil vu ihrem Lauf lyt aber im Ortenaukreis. In dr Stadt Schilte biegt d Kinzig no Weschte ab. Bi Huuse wird mit dr Yymindig vum Guetachdal s gwunde Dal breit, ender gradlächt un dicht bsidlet. Bi Hasle biegt ihre Lauf no Nordweschte ab. Bi Offeburg verlosst d Kinzig dr Schwarzwald un mindet bi Kähl in dr Rhyy. In ihrem obere
Kinzig isch dr Name vu däne Fliss z Dytschland: Kinzig (Schwarzwald), chunnt us em Schwarzwald un mindet in dr Rhyy, Kinzig (Hesse), e Fluss im Main-Kinzig-Kreis, vu Sterbfritz bis Hanau, Kinzig (Mümling), mindet in d Mümling (Hesse). Kinzig isch d Bezeichnig fir bstimmti Hohlgasse in Leeßgegnige im Bryysgau, lueg unter Chinzge Kinzig isch dr Name vun eme Bass in dr Schwyz: Kinzigpass, Pass zwische Schächetal un Muotathal. Kinzig isch dr Familiename vu däne Persone: Wolfram Kinzig (* 1960), syt 1996 Professor fir Chilchegschicht an dr Rheinische Friedrich-Wilhelms-Universität Bonn. Lueg au Ober-Kinzig
Hüttwiile isch e politischi Gmeind im Bezirk Frauefäld im Kanton Thurgau i de Schwiiz. Hüttwiile liit im Seebachtal, nördlich vo Frauefeld, und bstoht us de drei früenere Ortsgmeinde Hüttwile, Nussbaume und Uerschhuuse. Z Nussbaume stoht s Schloss Steinegg, es Gebäude, wo 1866 im Stil vom de Neorenaissance poue wore isch. Drin integriert sind Teil vonere ursprüngliche Burg usem 13. Johrhundert, wo d Herre vo Steinegg poue händ. 1517 isch es abebrennt. Vo 1583 bis 1798 häts em Zürcher Obervogt als Sitz dienet. Hüt ghöört s Schloss Steinegg emene Private. Z Uerschhuuse isch d Burg Hälfeberg. De Hüttwilersee hät e Flächi vo eim Quadratkilometer und liit zäme mit em benochbarte Nussbaumersee und em Hasesee, wo aber nüme zu Hüttwiile ghört, imene Naturschutzgebiet. Trotzdem dörf me im Hüttwilersee bade. Albert Bachmann (1863–1934), Germanischt Toni Hagen (1917–2003), Geolog, Pionier vo de Schwizer Entwickligszämearbed, Hauptperson im Film «Der Ring des Buddha» Hüttwiile vo Süde uus gseh Dr Hüttwiilersee vom Schwimmbad uus Di modern Chilche z Hüttwiile S Restaurant Sonne Alfons Raimann, Peter Erni: Die Kunstdenkmäler des Kantons Thurgau, Thurgau VI. Der Bezirk Steckborn. Hrsg. von der Gesellschaft für Schweizerische Kunstgeschichte GSK. Bern 2001 (Kunstdenkmäler der Schweiz Band 98). Commons: Hüttwiile – Sammlig vo Multimediadateie
Wisedange isch e politischi Gmäind im Bezirk Wintertuur im Kanton Züri, Schwiiz. S Wappe zäigt es Stäibocksghörn. Wisedange liit nordöschtlich vo de Stadt Wintertuur. Zue de Gmäind ghööred au na d Ussewachte Attike (Attikon), Buech (Buch), Mènzegrüüt (Menzengrüt) und Bärtschike. S Piet vo de Gmäind (vor de Fusion mit Bärtschike) hät 53,1 % landwirtschaftlichi Flèchi, 25,1 % Wald, 12,9 % Sidligsflechi, 8,7 % Vercheersflechi und 0,1 % Gwässerflechi umfasst. Wisedange isch zum eschte Mal gnamset worde im Jaar 804 als Wisuntwangas. Uf de 1. Januar 2014 händ Bärtschike und Wisedange zur Gmäind Wisedange fusioniert. Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 (vo Wisedange, ohne Bärtschike) De Uusländeraatäil liit bi 8 % (Stand 2011). 54,0% vo de Iiwooner sind evangelisch-reformiert, 23,9% sind römisch-katholisch (Stand 2011). Bi de Kantonsraatswaale 2011 hät s das Ergebnis ggee: BDP 3,9 %, CVP 9,2 %, EDU 2,7 %, EVP 6,2 %, FDP 13,6 %. GLP 10,5 %, GP 7,0 %, SP 12,0 %, SVP 33,0 %, Suschtigi 1,8 %. Gmäindspresidänt isch de Kurt Roth (Stand 2016). D Arbetslosigkäit isch im Jaar 2010 bi 1,8 % gläge. De züritüütsch Tieläkt vo Wisedange ghört zue de Winterthurer Mundarte. Commons: Wisedange – Sammlig vo Multimediadateie Offizielli Website vo dr Gmeind Wisedange