rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Es het drei Dachorganisazioone vo dr schwizerische Aarbäiterbeweegig gee, wo sich as Schwizerische Aarbäiterbund bezäichnet häi. Am Aafang vo dr industrielle Revoluzioon isch s für Schwizer Aarbäiter schwiirig gsi, sich z organisiere. Iiri Absichte si bi de Aarbeitsgääber uf weenig Geegeliebi gstoosse und s politische Süsteem het s seer schwiirig gmacht, d Gsetz, wo die ermere Gsellschaftsschichte fast immer benoochdäiligt häi, z ändere. Erst in de 1860er Joor häi sich in dr Schwiz e Hufe Gwärkschafte afo bilde, sig s dass d Ziil vo Hilfskasse abgänderet worde si, oder dass sich Aarbäiterveräin, wo sich vorhäär dr Gsellikäit oder dr Bildig vo iire Mitgliider gwidmet und mit Politik mäistens nit vil z due gha häi, vilmol wäge Aarbetskomflikt nöi organisiert häi. Wo 1864 z London die »Internationale Arbeiter-Assoziation« gründet worde isch, het si au in dr Schwiz Aahänger gfunde. Im gliiche Joor isch z Gämf e browisorischs Komitee und bald druf e Sekzioon um e Johann Philipp Becker (1809–1886) entstande und bald au witeri lokaali Sekzioone in dr Wälschshwiz und in de Joor druf z Basel (1865), in dr Ostschwiz (1866), in Bäärn (1867) und Luzärn (1868). Am 19. Merz 1865 isch z Züüri vo Arbäiterorganisazioone us fümf Kantöön en erste
Der André Spitzer (*4. Juli 1945 z Temischwara z Rumäniä; † 6. Septämer 1972 z Fürschtefäldbrugg z Dütschland BR) isch e Fächtmeischter u Trainer vo der israelische Fächtmanschaft bi de Olympische Summerspiel 1972 gsi. Är isch eine vo de elf Sportler u Trainer gsi, wo bim Olympia-Attentat z Münche vo paleschtinänsische Terrorischte als Geisle sy gno u im aschluss ermordet worde sy. Der André Spitzer isch z Rumäniä gebore worde. Syni Eltere hei bei der Holokaust überläbt. Der Spitzer isch 11 Jährig wo sy Vater stirbt. Mit 19i wänderet är nach mit syre Muetter nach Israel us. Z Israel wird är Chrftrainer vom Isarlische Fächtverband. Im Jahr 1968 geit är nach Holland zoge. Der Israelisch Fächtverband het ne zur Wyterbildig ga Holand gschickt. Z Holland schaffet är aber ou wyter als Fächttraniner. Bim trainig vo der Fächtere Ankie stellt sech use, das si scho mal z Israel isch gsi u der Spitzer verliebt sech i si. Si gö zäme nach Israel woner ä nationali Fächtakademie eröffnet. 1971 hürate di beide z Holland. Im Summer 1972 wird syni Tochter Anouk gebore. U de chunnt är ou no d Mitteilig über das är a d Olympiade z Münche darf. Da d Ankie
Langenau (Wirdâberg) isch a Schtadt, wo ogfähr 16 km nord-öschtlich von Ulm (Donau) ligt. Obwohl d Schdadt et arg gross isch, isch se oinâ von de greeschde em Alb-Donau-Krois. Schdatt Langenau (wiâ em hochdeitschâ) sagât oine au Langânau odr Langnau. Zur Gmoid drzuâ gherâd nebr dr Schdat Langânau au d Derfr Albeck mit zwoi Weilr Oschdrschdett ond Schduubâlau, Geddengâ ond Herflsengâ (älle drei seid 1972). Nôchbrgmoidâ send Närâschdett ond Ellengâ em Nordâ, Rammengâ em Oschdâ, Leibhoim ond Elchengâ em Siidâ, d Schadt Ulm em Siidweschdâ ond Boimrschdett ond Bärâschdadt em Weschdâ. Zom Gmoidsvrwaldongsvrband Langenau, wo mâ bei dr Gmoidsreform en de 1970 eigrichdâd hôd, gheerâd nebâ dr Schdadt Langenau au de ooabhengige Gmoidâ Aaldâ, Asslfengâ, Ballâdorf, Bärâschdadt, Bêrslengâ, Brôidengâ, Holzkirch, Neâschdett, Närâschdett, Ellengâ, Rammengâ, Setzengâ ond Weidâschdett. Langenau ligt am Rand von dr Schwäbischâ Alb. Durch Langenau fliâßt d Nau woher ao dr Name kommt. 'S Langenauer Ried gilt als oes von de quellreichschde Gebiete en ganz Deitschland. Meh als 3 Milljona Leid werrad von dr Hauptfassung vom Zweckverband Landeswasserversorgung mit Trinkwassr versorgt. 'S Wahrzoecha von Langenau isch dr Kirchturm von dr Martinskirche im Schdadtzentrum, wo ma von weit weg seah kah. Langenau hat 2003 sei 1000-jährigs Jubiläum gfeirad. D
Dr Karl I. vu Bade (* 1427; † 24. Februar 1475 z Pforze; gnännt dr Chrieger) isch Markgrof vu Bade gsii. Är isch dr erscht Suhn us dr Verbindig vu dr Katharina vu Lothringe un em Markgrof Jakob I. vu Bade gsii. Dr Karl I. isch weniger no sym diplomatische Vater, nai, meh no sym strytbare Großvater chuu. Dr Karl I. het 1462 mit em Churfirscht Friedrich I. vu dr Pfalz, gnännt dr Siigrych, Händel ghaa, wu zum Badisch-Pfälzische Chrieg gfiert hän. Wu dr Markgrof im Stryt zwisch em Chaiser Friedrich III., em Papscht Pius II. un verschidene Firschte um d Bsetzig vum Bischofsstuel vu Mainz zerscht versuecht ghaa het z vermittle, no aber doch d Bartei vu sym Brueder, em Bischof Georg vu Metz, ergriffe het, isch s druf zum Badisch-Pfälzische Chrieg chuu. Dodrus isch s zue Verwieschtige un Plinderige uf boode Syte chuu un in dr Schlacht bi Seckenheim isch dr Markgrof dur dr Friedrich I. vu dr Pfalz feschtgsetzt wore. Ass er frei chuu isch, het dr Markgrof mieße 25.000 Gulde zahle, sy Aadail an dr Grofschaft Sponheim as Pfand abgee un Pforze zum pfälzische Lääche mache. Dr Friedrich I. vu dr Pfalz het dodermit sy Aaspruch
Dr Markgrof Jakob I. vu Bade (* 15. März 1407 z Hachberg; † 13. Oktober 1453 z Mühlburg) het vu 1431 bis 1453 d Markgrofschaft Bade regiert. Dr Jakob I. vu Bade isch dr eltscht Suhn vum Markgrof Bernhard I. vu Bade un dr Anna vu Oettingen gsii. Dr Vater isch seli religiees gsii un het as Chilchestifter gwirkt, wäge däm sin au syni Chinder e sträng religiees erzoge wore. Är het s Chloschter Fremersberg gstiftet un het derfir gsorgt, ass Stiftschilche Bade-Bade wichtiger woren isch. Dr Jakob I. isch s gegedail vu sym Vater gsii. Dr Enea Silvio de Piccolomini het en eso karakterisiert: "Wäg synere Grächtigkait un Schlaii unter dr Dytsche beriemt". In junge Johr isch er Verwalter vu dr Bsitzige z Hohenberg, bis er im Alter vu 24 Johr d Regierig vu Bade ibernuu het. Är isch e strytbare Ritter un e sparsame Landesvater gsii, un d Firschte hän en ghärn as Schlichter ghaa. Beedi Chaiser – dr Siegmund un dr Friedrich III. –, wun er drunter dient het, hän en arg gschätzt. Wu syni Schweschter Agnes im Stryt um d Erbfolg, wäg ere Friegeburt dur e vorehligi unebebirtigi Bezieig mit eme badische Adlige, gflichtet isch, het
Dr Jakob vu Bade (* 6. Juni 1471 uf Burg Hochebade/Bade-Bade; † 27. April 1511 z Köln) isch e badische Brinz, (Titular-)Markgrof vu Bade un ab 1503 as Jakob II. vu Bade Erzbischof un Churfirscht vu Trier gsii. Dr Jakob vu Bade isch dr eltscht Suhn un s zwait vu fufzeh Chinder vum Markgrof Christoph I. (1453–1527) un däm syre Frau Ottilie vu Katzenelnbogen (um 1451–1517) gsii. Reguleer wär het er as Markgrof Jakob II. d Regierig vu dr Markgrofschaft Bade ibernuu, het aber no dr Familietradizion e gaischtligi Laufbahn yygschlaa. Ab 1489 het er z Bologna un z Rom Theology studiert. Anne 1490 isch er uf zeh Johr zum Propscht vum Stift St. Paulin z Trier gwehlt wore, im Johr druf au zum Domizellar. 1497 bis 1498 sich er Domkanoniker z Mainz un z Augschburg gsii, 1499 cheniglige Chammerrichter. Sy Großunkel, dr Erzbischof vu Trier Johann II. vu Bade, het en am 16. Jänner 1500 zum Koadjutor mit em Rächt uf Noofolg (lat. „coadiutor cum iure successionis“) gmacht, är sich drei Johr speter gstorbe, am 9. Februar 1503. Scho syter 1501 het dr Jakob vu Bade d Regierigsgschäft vum Erzbischtum gfiert. Diräkt noch em Dod vum Johann II. isch
E Dranskriptionssyschtem isch e Lütschrift, wu mer drmit in ere gordnete Art d Lüt vu dr gsprochene Sproch ufs Babiir bringt. Dr Sprochatlas vu dr ditsche Schwiz (SDS) un dr Elsässisch Sprochatlas (ALA) verwände e Lütschrift (Dranskriptionssystem), wu an s Syschtem vum Eduard Böhmer un vum Graziadio Ascoli aglähnt isch un scho im AIS (Sprach-und Sachatlas Italiens und der Südschweiz, Zofingen 1928–40) (NavigAIS-web Interaktive Version) agwändet wore isch. Dr Südweschditsch Sprochatlas (SSA) het d Lütschrift vu dr Schwizer mit e baar gleine Abassunge ibernumme. Aü anderi sprochwisseschaftligi Arbete in dr oberditsche Dialäktologii verwände des Dranskriptionssyschtem, do drunter isch dr Vorarlbärger Sprochatlas un dr Sprochatlas vu Bayrisch-Schwabe. In noch wennig entwickleter Form isch e Variante vu däm System anne 1924 in dr „Teuthonista – Zeitschrift für deutsche Dialektforschung und Sprachgeschichte“ vereffentligt un fir alli Arbete zur Pflicht gmacht wore, wu in däre Zitschrift hän solle vereffentligt wäre. Drum redet mer aü vu dr Teuthonista. D Grundzeiche vu däm Syschtem sin d Buechstabe vum latiinische Alphabet. Bi dr Vokal verträtte d Grundzeiche (also a, e, i, o , ö, u un ü) e „neutralen, mittleren Gehörseindruck“ (Seidelmann) vu däne Lüt. Abwichunge vu däm normale Ghersiidruck wäre dur „diakritischi Zeiche“, also Hekli, Pinkt,
Dr Jean-Marie Le Pen ( [ʒɑ̃maʁi ləpɛn](info) uff Frànzeesch, [lə̹ˈpɛn] uff Diitsch; * 20. Jüüni 1928 z’ La Trinité-sur-Mer, Département Morbihan, Bretagne àls Jean Marie Louis Le Pen) ìsch a frànzeescher rachtsextreemer Politiker. Sii politischer Schtil gìlt àls rachtspopülìstisch. Bekànnt worra-n-ìsch’r vu 1972 bis 2015 àls Grìndungsmìtglìed un Vorsìtzender vu dr Pàrtäi Front National (FN), em hìttiga Rassemblement National. Dr Le Pen hàt àls Legionäär un Soldààt ìm Indochina- un Àlgeriakriag diant. D’rwillscht hàt’r ìn mehrera poujadischta Orgànisàzioona siina politischa Kàrriar ààgfànga. Ar ìsch vu 1956 bis 1962 Àbgoordneter ìn dr Nàzionààlversàmmlung fìrs Seine-Département gsìì, un hàt d’rnooh ìm Jean-Louis Tixier-Vignancour siina Kàmpània fìr d’ Presidàntschàftswàhl vu 1965 glaita. Uff Wunsch vu dr nàzionàlìschta Beweegung Ordre Nouveau hàt’r ànna 1972 àn dr Grìndung vum Front National mìtgmàcht; ìm gliicha Joohr ìsch’r Vorsìtzender vu dara Pàrtäi worra. Sii Schwarpunkt ìsch d’ Kritik àn d’ frànzeescha-n-Iiwànderungspolitik gsìì. Doo d’rmìt ìsch dr Front National ìn da Joohra 1980 a wìchtiga Pàrtäi ìn dr politischa Làndschàft vu Frànkrììch worra. Dr Le Pen ìsch ànna 1986 àls Àbgoordneter üss Pàriis gwählt worra un ìsch Vorsìtzender vu dr FN-RN-Fràkzioon ìn dr Nàzionààlversàmmlung ìn dr 8. Legislàtüürperiooda vu dr Fìmfta Repüblik gsìì. Ar ìsch vu 1984 bis
Schwendi-Rüüti ischt e politeschi Gmeend (me sääd offiziöll Bezirk) im Kantoo Appezöll Inneroode i de Ostschwiz. De Sitz vo de Bezirksvewaaltig ischt i de Stänegg. Uf de 1. Mai 2022 hend di doozmolige Bezirk Rüüti ond Schwendi zom neue Bezirk Schwendi-Rüüti fusioniert. De Bezirk Schwendi-Rüüti ischt de grööscht Bezirk im Kantoo Appezöll Inneroode und omfasst de gaanz südöschtlich Kantonstääl. Er grenzt im Oschte a d Sangaller Gmeende Aichbeg, Oberied, Aaltstette ond Sennwald, im Süde a Wildhuus-Alt Sankt Johann. Im Weschte liid d Usseroode Gmeend Hondwil, im Nordweschte d Inneroode Bezirk Goote ond Appezöll, im Noorde d Usseroode Gmeend Gääss. Zom Bezirk Schwendi-Rüüti ghörid d Dööfe Stänegg, Eggestande, Brölisou, Wasseraue, Schwendi, Wissbad, de öschtlich Ortstääl vo Appezöll abe au en Huufe Ghööft i de Omgebig vo däne Ortschafte. Dezue choont no de Inneroode Tääl vom Säntis und de öschtlich Tääl vom Alpstää. Commons: Schwende-Rüte – Sammlig vo Multimediadateie d Websiite vom Bezirk Schwendi-Rüüti Ständige Wohnbevölkerung nach Staatsangehörigkeitskategorie, Geschlecht und Gemeinde, definitive Jahresergebnisse, 2022. Bei späteren Gemeindefusionen Einwohnerzahlen aufgrund Stand 2022 zusammengefasst. Abruf am 5. September 2023 Mutations Nr: 3963, Mutationstyp: Gemeindefusion, Datum des Inkrafttretens: 01.05.2022 uf bfs.admin.ch
D’ Le Pen [ləpɛn](info) sìnn a frànzeescha Fàmìlia, wo sitter dr zwaita Hälfta vum 20. Joohrhundert mehrera Politiker drüss gschtàmmt hann. Dia Politiker hann vor àllem ìn dr Pàrtäi Front National (àb’m 1. Jüüni 2018 em Rassemblement National) gheert. Ainiga vun ìhna sìnn Mìtglììd ìm frànzeescha un öiropäischa Pàrlàmant worra. D’ Fàmìlia Le Pen schtàmmt vu dr Bretagne ìm Wäschta vu Frànkrììch. Bekànnt worra-n-ìsch sa sitter’m Bliahja vun ìm Jean-Marie Le Pen siinera politischa Kàrriar. Dr Jean-Marie Le Pen ìsch dr Suhn gsìì vu’ma Fìscher, ehamààliger Soldààt un Gmaindaroot vu La Trinité-sur-Mer ìm Département Morbihan. Ànna 1972 ìsch’r Pàrtäivorsìtzender vum rachtsextreema Front National worra. Ar ìsch fìmf Mol Kàndidààt fìr d’ frànzeescha Schtààtspresidàntschàft gsìì, un ìsch àn dr Presidàntswàhl vu 2022 bis àn dr zwaita Runda glunga. Ànna 2011 hàt’ne siina Tochter Marine Le Pen àls Pàrtäivorsìtzenda vum Front National noohgfolgt. D’ Pàrtäi hàt sa ànna 2018 ìn „Rassemblement National“ loo umbnänna. Sa ìsch dräimol Kàndidààtin fìr d’ Presidàntschàft gsìì un ìsch ànna 2017 un 2022 bis àn dr zwaita Runda vu dr Presidàntschàftswàhl glunga. Ànna 2012 ìsch ìm Jean-Marie Le Pen siina Ankeltochter Marion Maréchal àls Àbgoordneta-n-üss Vaulcuse gwählt worra. Sa ìsch ìn dara Zitt d’ jìngschta-n-Àbgoordneta ìn dr
Le Pen ìsch a bretoonischer Fàmìlianàmma, wo vu da folgenda Pärsoona trajt wìrd: Fàmìlia Le Pen Jean-Marie Le Pen (1928–), frànzeescher Politiker Marie-Caroline Le Pen (1960–), frànzeescha Politikera Marine Le Pen (1968–), frànzeescha Politikera Marion Maréchal (1989–), frànzeescha Politikera, wo zwìscha 2010 bis 2018 dr Nàmma Marion Maréchal-Le Pen bnutzt hàt Claude Le Pen (1948–2020), frànzeescher Wìrtschàftswìssaschàftler Julien Le Pen (1878–1945), frànzeescher Gwarkschàftler un Ànarkìscht Ulrich Le Pen (1974–), frànzeescher Füassbàllschpììler
Dr Markgrof Georg vu Bade (* 1433; † 11. Februar 1484 z Moyen) het vu 1453 bis 1454 d Markgrofschaft Bade regiert un isch vu 1459 bis zue sym Dod Bischof vu Metz gsii. Är isch dr viert Suhn us dr Verbindig vum Markgrof Jakob I. vu Bade mit dr Katharina vu Lothringe gsii. No dr Vorgabe vu sym Großvater hän nit mee wie zwee Sihn as Erbe vu dr Markgrofschaft in Frog solle chuu. Wäge däm hän nume syne eltere Brieder Karl un Bernhard e wältligi Uusbildig kriegt un är un alli ansdere Gschwischter e sträng gaischtligi Erzieig. Dr Georg isc scho in junge Johr im gaischtlige Stand gsii, isch aber us däm churzfrischtig anne 1453 in wältlige Stand zruggchuu go as Markgrof regiere. Scho 1454 isch er aber in gaischtlige Stand zrugg un isch schließli z Metz Bischof wore. Sy Brueder Karl het no d Regierig vu dr Markgrofschaft ibernuu. Dr Georg isch 1461/1462 aktiv bim Badisch-Pfälzische Chrieg derby gsii, wu wäg dr Mainzer Stiftsfehde uusbrochen isch. Doderby hän si syter 1459 dr Diether vu Isenburg un dr Adolf II. vu Nassau um dr Stuel vum Mainzer Erzbischof gstritte. Dr Adolf het si mit em Georg, em Trierer
D'Abchürzig API stot fer Active Pharmaceutical Ingredient, englischi Bezeichnig fer e Wirkstoff ime Pharmapräparat. Allgmeinarzt, Praktiker un Internist, im Sinn vu Arzt mit Huusarztfunktion Adaptivi Planigsintelligenz, mathematischi Methode fer industrielli Planigsufgabe. American Petroleum Institute, Interesseverband vu dr Öl-, Gas- un petrochemische Industri in dr USA. Analytical Profile Index, Testmethode fer d'Identifikation vu Bakterie uf biochemischem Wäg. Application Programming Interface, in dr Informatik e Programmschnittstelle. Alphabet phonétique international also Internationals Phonetischs Alphabet, lueg IPA Automated Process, Inc., e in dr USA asässige Hersteller vu Outboardkomponente in dr Tontechnik (lueg Weblink)
Der Alemanne isch im Dritte Riich in dr Friiburger Region e hetzerischi Tageszittig vu dr Nationalsozialiste, gsi. Mit dem Namme fer die Zittig hän d'Nazis versuecht, dr Dialekt fer ihr Bluet-un-Bode-Ideologi z'instrumentalisiere. Des Blatt isch 1. 11. 1931 zum erschte Mol z Friiburg rüskumme; dr Chefredakteer isch ab 1932 dr Franz Kerber gsii. 1931 hets mit em Alemanne segs badischi Nazi-Zittige gha, diä eltscht vu däne isch Der Führer gsii. Dr Alemanne isch e Ableger („Kopfblatt“) vum Führer gsii, diä zwo hän sich s Verbreitungsgebiet ufdeilt In dr erschte Üsgab het Der Alemanne iber sich gschriibe: „Seine Aufgabe wird es sein, (...) sowohl den politischen Tageskampf gegen die verlogene rote und schwarze Systempresse aufzunehmen, als auch der zum Nationalsozialismus erwachenden dortigen Bevölkerung lang ersehntes eigenes Sprachrohr im Sinne der Idee Adolf Hitlers zu sein.“ In dr erschte sibe Wuche vu däm Blatt sin segs Üsgabe vum badische Inneminischter verbotte wore, wel si s Volk verhetzt hän; 1932 ischs fir 14 Dag verbotte gsii. D Zittigslandschaft isch am Afang vu dr 30er Johr vum 20. Johrhundert no viil viilfältiger gsii wiä hit. Z Friiburg hets d Volkswacht (SPD), d Freiburger Tagespost (Zentrumspartei) un di liberal Freiburger Zeitung gha. Ab em 30.
Dr Karlheinz Hartmann (* 29. April 1950 in Affalterbach;† 29. August 2023) isch a schwäbischr Volksschauschpilr on Komödiant gwe. Aufgwachsa isch er em Stadtdoil Weilimdorf vo Stuagert. Er hot in Herraberg glebt. Er hot Elektroniker glernt. Mit seim Freind, am Albin Braig hot er sehr lang en dr Komede-Scheuer gschpilt. Unter anderem beim Siebenmühlentaler ond Bei ons verklemmt nix. Seit 1994 isch er emmr dr Birgermoischter bei Hannes und der Bürgermeister gwe. Komede-Scheuer Mäulesmühle Martina Zick: "Mundart sollte auch gescheit sein" (Site cha nüme abgrüeft wärde; Suche im Webarchiv)[1] [2] Vorlage:Toter Link/www.stuttgarter-zeitung.de: Interview mit em Albin Braig un em Karlheinz Hartmann (Leonberger Kreiszeitung, 08.12.2009)
A Amtssproch isch a Sproch, wo mr hauptsächlich braucht bei de Behörda, bei dr Polizei, em Krankahaus ond so weitr. A Amtssproch isch a Sproch wo manchmol (odr oft) net dort gschprocha wird wo mr se hot. Zom Beischpiel isch en Algerie d Amtsschproch Franzesisch. Die verbreitetschte Amtssprocha sen wohl Englisch, Spanisch on Franzesisch. Es folged a paar Beispiile: Amtssprachen uf laenderdaten.de Vielsprachige Schweiz uf switzerland.org
D Schwiizer Wanderwäg (früener Schwiizer Arbetsgmeinschaft für Wanderwäg, Abchürzig SAW) isch d Dachorganisation vo de kantonale Wanderwägverein vo der Schwiiz und Liechtestei. Unter em Name Wanderland Schweiz sind d Wanderwäg au Teil vom Projäkt SchweizMobil. D Schwiiz het es Netz vo markierte Wanderwäg, wo über 65'000 km (2019) lang isch, devo hei 14'000 km Hartbelag und si 21'000 km Bärgwäg. D SAW unterstützt die kantonale Wanderwägverein und koordiniert d Aalage vo Wanderwäg wo über d Kantons- und Landesgränze use gönd. D SAW tuet au Kriterie für d Wägmarkierig festlege. S Schwizer Wanderwägnetz isch 2019 über 65'000 km lang gsi. Sit 2008 wärde d Wanderwäg vo der SAW zäme mit SchweizMobil verwaltet. Mit SchweizMobil wot me meh Touriste azie. Wil d Schwiizer Wanderwäg en wichtiger Teil vo Schwiizer «Touristesportarte» si, si si in SchweizMobil iglideret worde, wil me de d Wanderwäg besser cha iteile und nummeriere. Zäme mit em Bundesamt för Landestopografii tüend d SAW Wandercharte im Massstab vo 1:50'000 mache, und vier Mol im Jahr tüend si d Zitschrift «Wanderland Schweiz» usegä. Fakte für 2020: 80 % vo der Schwiizer Bevölkerig händ s Wanderwägnetz brucht, vo dene düend meh als d Hälfti (57 Prozent) regelmässig wandere. Die kantonale Wanderwägorganisatione händ
Charkiw (ukràinisch Харків [ˈxɑrkiu̯](info); noh-n-em Rüssischa Харьков àui Charkow [ˈxarʲkəf]) ìsch nooh Kiew d’ zwaitgreeschta Schtàdt ìn dr Ukràina, mìt äbba 1,5 Millioona Iiwoohner (Schtànd: 2019). D’ Schtàdt lììgt ìm Nordoschta vum Lànd ìn dr hischtoorischa Regioon Sloboschanschtschina. Sa befìndet sìch àn dr Mìndung vum Fluss Charkiw ìn dr Lopan un vum Lopan ìn dr Udy. Sa ìsch s’ Verwàltungszäntrum vum Oblast Charkiw un vum nàmmensgliicha Rajon. D’ Schtàdt ìsch ìn dr Zitt vum Rüssischa Kaiserraich a wìchtig Ìndüschtrii- un Hàndelszäntrum worra mìt’ma riicha kültürälla Laawa. Àm Ààfàng vum 20. Joohrhundert sìnn d’ maischta Schtàdtbewoohner Rüssa gsìì, àwwer mìt dr Äntwìcklung vu dr Ìndüschtrii sìnn vììla Ukràiner üss dr àrma Làndschàft kumma. D’rwillscht hàt d’ sowjetischa Regiarung d’ Beschrankunga-n-uff dr Üssdruck vu dr ukràinischa Kültüür gmaassigt; àlso ìsch àm And vum Zwaita Waltkriag dr greeschta Tail vu dr Charkiwer Beväälkerung offiziäll àls Ukràinisch beziachent worra. Vu Dezamber 1919 bis ìm Janner 1934 ìsch Charkiw d’ äärschta Hàuiptschtàdt vu dr Ukràinischa Soziàlìschta Sowjetrepüblik gsìì. Mìt 42 Üniwärsitääta un Hoochschüala-n-ìsch Charkiw nooh Kiew s’ bediitendschta Wìssaschàfts- un Bìldungszäntrum ìm Lànd. Sa ìsch àui noch hìtt a wìchtig Ìndüschtriizäntrum; doo wara hàuiptsachlig Màschììna un Eläktrogerääta hargschtällt. Z’ Charkiw sìnn àui mehrera Theààter, Müsee
Der BLS RABe 535 «Lötschberger» isch en Niderfluer-Tribzug vom Härsteller Bombardier Transportation für de Regionalvercher. Ds Fahrzüg isch uf Usschribig vo der BLS für de Isatz als RegioExpress Bern–Brig via Lötschbergtunnel konzipiert. Es handlet sich um en diräkte Abkömmling vom Niderfluer-S-Bahn-Zug BLS RABe 525 «NINA». Der RABe 535 isch en Witerentwicklig vom RABe 525, entwicklet vom Standort Aachen/Dütschland, erbaut vo Bombardier Transportation. Der vierteilig Tribzug het 85 % Niderfluer-Ateil. Under de Füehrerständ vo de beide Endwagn befind sich je es Drehgestell, zwüsche de Wagechäste befinde sich drei Jakobsdrehgestell. D Wagechäste sind in Stahl-Leichtbauwis gfertigt, d Füehrerständ bestöh us Polyester-Verbundstoff. Der Tribzug isch klimatisiert und bietet 28 Plätz inder erst Klass und 143 Plätz inder zweit Klass. Multifunktions-Abteil biete Platz für Koffer, Velos und Chinderwage. In einem vo de Endwage befind sich es behindertegrächts WC mit geschlossenem Toilettensystem. D Traktionsusrüschrig bsteit us zwei IGBT-Stromrichter mit Glichspannigszwüschechreis und total vier Asynchron-Fahrmotore vo je 250 kW Durleischtug. Es handlet sich um en Eisystem-Usrüschtig für ds inder Schwiz üblich 15 kV / 16 2/3 Hz-System. D Anfahrzugkraft betreit 123 kN gegenuber vo 105 kN vo dr «NINA». Als Bremssystem sind en elektrischi Rekuperationsbremse, en Magnetschienenbremse, en ep-Bremse sowie en Federspeicher-Feststellbremse vorhande. D letztere zwei
Dr. h. c. Senator e. h. Manfred Rommel (* 24. Dezember 1928 en Schtuegert; † 7. November 2013) ischt von 1974 bis 1996 Oberbürgermeister von Schtuegert gwä. Er gilt als oiner von de beliebteschte Kommunalpolitiker von dr CDU. Er isch dr Sohn vom Generalfeldmarschall Erwin Rommel. Er hot sei Abitur 1947 en Biberach an der Riß gmacht ond aschließend en Dibenga Rechts- on Staatswissenschafta studiert. 1956 hot er sei erschte Aschtellung en dr Landesverwaldong ghet. Dort isch er 1959 Regierungsrat ond no persenlicher Referent vom domoliga Innenminister Hans Filbinger worda. 1971 hot er no als Ministerialdirektor ens Finanzministerium gwechslt on isch na schpäter dort Staatssekretär worda. 1974 isch dr Rommel als Nochfolger vom Arnulf Klett zom Oberbirgermeischter dr Stadt Schtuegert gwählt worda. Er isch seit 1996 Ehrabirger von Schtuegert gwä. Au em Ruheschtand isch er no emmer a beliebter Redner on gfrogter Autor gwä. Überregional bekannt worde isch er als Präsident vom Deitsche Schtädtetag. Präsident der Freiherr-vom-Stein-Gesellschaft Orden wider den tierischen Ernst (1982) Orden des Großoffiziers im Orden von Oranien-Nassau (1982) Ehrensenator der Fachhochschule für Technik Stuttgart (1982) Ehrendoktor der University of Missouri-St. Louis (1983), der Maryland University und der University of Wales Ritter der Ehrenlegion der Französischen Republik (1985)
As Chläibürger het mä ursprünglig d Lüt us dr underste Schicht vom Bürgerdum bezäichnet, wie Handwärker, chliini Kauflüt, Volksschuelleerer u. Ä. as Geegebegriff zum Groossbürgerdum. Hüte wird dr Begriff noch em Duden für «ein Angehöriger des unteren Mittelstandes» oder abwärtend „ein Spiessbürger“ brucht. Es gseet us, wie wenn dr Begriff „Chläibürger“ im 18. und 19. Joorhundert entstande isch. S Wörterbuch vom Johann Christoph Adelung vo 1811 kennt dr Begriff nit, erst im Dütsche Wörterbuech vo de Brüeder Grimm und Noochfolger chunnt er 1873 vor. Es git as Noochwiis e Zitat us em Joor 1783: «in Königsberg heiszen die arbeiter so, im gegensatz der groszbürger». Dr Duden säit über d Häärkumft: «ursprünglich (landschaftlich) = Arbeiter». S Digitaale Wörterbuech vo dr dütsche Sprüüch (DWDS) dänkt, es sig 1830 bim Ludwig Börne erschiine, aber scho im 18. Joorhundert gläägentlig für «Arbäiter» brucht worde. Spööter het s Wort e negatiivi moraalischi Komponänte überchoo: Im Underschiid zum Groosskaufmaa und Groossbürger, wo vilmol internazionaali Beziejige gha het und doorum ‹wältmännischer› dänkt häig, isch dr Begriff „chläibürgerlig“ für e beschränkti Wältsicht vo de ‹Diefergstellte› brucht worde. In dr marxistisch-leninistische Terminologii si «Chläibürger» Nitbroletarier, wo kä feste Klassestandpunkt häige und sich dr Klass, wo grad herrscht, wurde aabasse.