rlitschk/wikidir huggingface dataset:
S’ Sunnafìnschterniss vum 25. Oktoower 2022 ìsch a rain pàrziälla Fìnschterniss gsìì, wo m’r unteràndrem ìm àlamànnischa Schproochràuim hann känna sah. Ààgfànga hàt’s ìn dr Neecha vum Iislànd. Dr Hàlbschàtta-n-ìsch d’rnooh südoschtwarts gwàndert; wagadam hàt maa ìn fàscht gànz Öiropà a tailwiis verfìnschterta Sunna gsah. Dr Hàlbschàtta vum Mond ìsch àui ìm Nordoschta vun Àfrikà gsìì. Ìm Noorda-n-ìsch s’ Sìchtbàrkaitsgebiat vu dr Tààg-Nacht-Granz vu dr Polààrnàcht begranzt gsìì —ìm Oktoower 2022 hàt d’ Polààrnàcht grààd düa ààfànga. Ìm Verlàuif vum Fìnschterniss ìsch dr Hàlbschàtta bis ìn dr wäschtliga Tail vun Àsia gwàndert un ìsch bis ìn Ìndià gànga. D’ màximààla Bedäckung ìsch ìn dr Regioon Jugra ääschtlig vum Ural im Wäschtsibirischa Tiaflànd z’ sah gsìì; doo sìnn äbba 82 Prozant vu dr Sunna vum Mond bedäckt gsìì. 16 Moneeta noh-n-em Sunnafìnschterniss vum 10. Jüüni 2021 hann m’r nochamol a Sunnafìnschterniss ìm diitschschproochiga Ràuim känna beobàchta. D’ Bedäckung ìsch àwwer numma maassig gsìì. D’ greeschta Verfìnschterung ìsch ìm Nordoschta vu Diitschlànd gsìì, uff dr Ìnsel Rügen, mìt màximààl 35,3 Prozent Bedäckung. D’ grìngschta Verfìnschterung ìsch ìm Süüdwäschta, z’ Zärmatt ìm Kàntoon Wallis, mìt màximààl 15,7 Prozant Bedäckung beobàchtet worra. Dr naachschta Sunnafìnschterniss, wo m’r ìm diitschproochiga Ràuim wara sah, ìsch d’
Dr Gustav Güldenstein (1888 — 1972) isch e dütsch-schwizerische Komponist, Muusigpedagoog, und Muusigschriftsteller gsi. Dr Gustav Güldenstein isch am 23. Juni 1888 z Münche uf d Wält choo. Er het in sim Lääbe z Baasel, Dresde, Freiburg im Brisgau, Gämf und Münche gschafft. Er isch e Schüeler vom Émile Jaques-Dalcroze gsi, wo as Begründer vo dr rhüthmisch-musikaalische Erziejig gältet, und het bim Edmund Husserl Filosofii studiert. Vo 1921 aa isch dr Güldenstein am Konserwatorium Baasel Leerer für Rhüthmik, Solfääsch, Harmoniileer und Improwisazioon gsi. 1953 isch er bangsioniert worde. Dr Güldenstein het zu de früeje Fenomenolooge ghöört zämme mit em Waldemar Conrad und em Hans Mersmann, wo d Methodik vo dr Fenomenologii uf d Muusig aagwändet häi. Dr Güldenstein isch mit dr Nora Siebert (*1904, † 08.01.1997 z Baasel) verhürootet gsi. Am 02.11.1939 isch iire Soon Matthias Felix uf d Wält choo. Dr Gustav Güldenstein isch am 21. Januar 1972 z Rieche gstorbe. Modulations-Lehre. Stuttgart : Grüninger 1917. Zweite, umgearbeitete und vermehrte Auflage mit einem Notenanhang unter Mitarbeit namhafter Komponisten. Stuttgart : Klett 1929. Probleme der Tonalität : eine kritische Untersuchung. Diss. Phil. Basel. Stuttgart : C. Grüninger Nachf. E. Klett 1927. Theorie der Tonart. Stuttgart : Klett 1920, 1928; Basel,
Walter Müller von Kulm (* 31. August 1899 z Basel; † 3. Oktober 1967 z Arlese) isch e Schwizer Komponist, Dirigänt und Muusigpedagoog gsi. Dr Müller vo Kulm isch z Baasel ufgwaggse und het noch ere Usbildig zum Brimaarleerer e baar Joor lang z Othmarsinge gschafft, bevor er sich erst 1927 für e Bruefsstudium am Konserwatorium Baasel entschlosse und bim Volkmar Andreae, Rudolf Moser, Gustav Güldenstein und Felix Weingartner studiert het. Druf het dr Müller vo Kulm im Ufdraag vom Baasler Kammerorkhester e baar erfolgriichi Komposizioone gschriibe. Vo 1939 bis 1954 het er d Baasler Bach-Choor gläitet. Vo 1947 bis 1964 isch er Diräkter vo dr Muusig-Akademii vo dr Stadt Baasel gsi. Dr Müller vo Kulm het sich in verschiidene muusikpedagoogische Verbänd angaschiert (z. B. dr Schwizerisch Muusigpedagoogisch Verband (SMPV), dr Nordwestschwizerisch Choordirigänteverband (NWCHV)). Kammerkonzert für Violine und Streichorchester (1930) Der Erfinder (Opere, 1944) Unser Vater (Oratorium, 1945) Liedsatz «Herr der Stunden, Herr der Tage» uf e Text vom Hermann Hiltbrunner us em Joor 1945 (Uurufgfüert am 31. Mai 1959 z Züüri) Grundriss der Harmonielehre. Baasel, Amerbach 1948. Verena Naegele: Walter Müller von Kulm. In: Andreas Kotte (Hrsg.): Theaterlexikon der Schweiz. Band 2. Chronos, Zürich 2005, ISBN 3-0340-0715-9, S. 1291
Dr Güggu (鷄 jī) isch eis vode zwöuf Tiere im chinesische Kaländer. Güggujohr (酉 yǒu) si gsi: 22. Jänner 1909 bis 9. Februar 1910 - Erde 8. Februar 1921 bis 27. Jänner 1922 - Metall 26. Jänner 1933 bis 13. Februar 1934 - Wasser 13. Februar 1945 bis 1. Februar 1946 - Holz 31. Jänner 1957 bis 17. Februar 1958 - Füür 17. Februar 1969 bis 5. Februar 1970 - Erde 5. Februar 1981 bis 24. Jänner 1982 - Metall 23. Jänner 1993 bis 9. Februar 1994 - Wasser 8. Februar 2005 bis 28. Jänner 2006 - Holz 28. Jänner 2017 bis 15. Februar 2018 - Füür Katharina die Große (*1729-†1796) Katharina II., Zarin vo Russland Johann Wolfgang von Goethe (*1749-†1832) dütsche Schriftschteuer und Dichter (Faust, Götz von Berlichingen) Richard Wagner (*1813-†1883) gebr, Wilhelm Richard Wagner, dütsche Komponist (Tristan und Isolde, Ring der Niebelungen) Giuseppe Verdi (*1813-†1901) gebr. Giuseppe Fortunino Francesco Verdi, italiänische Komponist (Aida) Anthony Eden (*1897-†1977) gnaue Name und Titu: Robert Anthony Eden, 1. Earl of Avon, ehemalige britische Premierminister Papst Paul VI. (*1897-†1978) burg. Giovanni Battista Enrico Antonio Maria Montini, italiänische Kardinau und 261. Papst Philip Mountbatten, Duke of Edinghburg (*1921) bekannter als Prinz Philip, Prinzgemahl vo
D Muusigtheorii isch e Däilgebiet vo dr Muusigwüsseschaft und au en äigeständigi künstlerisch-wüsseschaftligi Diszipliin, wo sich under anderem mit dr Harmoniileer, Kontrapunkt, Formeleer und dr musikaalische Analüüse befasst. D Muusigtheorii isch im antike Griecheland hoochentwicklet gsi. Mä het scho Doonsüsteem usformuliert, e differenzierti Notierig vo de Doonhööchene verwändet und über möögligi ethischi und charakterligi Ghalt vo dr Muusig und vom Musiziere diskutiert. Für d Theoretiker vom Oobeland, im früeje Middelalter und wider in dr Rönessans, het die antik-griechischi Muusigtheori as Usgangspunkt gulte. Mit de legendääre Bricht über e Püthagoras in dr Schmiidi gältet dr Püthagoras vo Samos spöötistens sit dr Spootantike as Erfinder vo dr theoretische Muusig. Bis zum Middelalter häi braktisch-usfüerendi und theoretischi Muusiker weenig oder gar nüt mitenander z due ghaa. Wääred s braktische Musiziere (wo au s Komponiere drzue ghöört het) dr Charakter vom ene Leerbruef gha het und im Aasee entsprächend niidrig gstande isch, isch die theoretischi Muusig (lat. Musica) innerhalb vo de „Siibe Freije Künst“ zum mathematische Zwiig, em „Quadrivium“, wo hööcher gstande isch, zellt worde. D Muusigtheoretiker häi sich hauptsächlig mit mathemaatische, kosmoloogische und religiööse Bedrachdige beschäftigt, wo si in ere theoreetische Wiis uf Doonläitere und Rhüthme bezooge häi, ooni dass us dene Bedrachdige
Bang Bang ìsch a Liad vu dr britischa Sangera Jessie J, dr US-àmerikànischa Sangera Ariana Grande un dr trinidadischa Rapperin Nicki Minaj. ’S ìsch àm 29. Jüüli 2014 àls Hàuiptsìnggel vun dr Jessie J ìhrem zwaita Schtüdioàlbum Sweet Talker veräffentligt worra. ’S ìsch eewafàlls uff dr Deluxe-Edition vun dr Grande ìhrem Àlbum My Everything z’ loosa. Gschrììwa worra-n-ìsch s’ Liad vum Max Martin, em Savan Kotecha un em Rickard Göransson zamma mìt dr Minaj. Bang Bang ìsch bis àm Plàtz 1 ìn da britischa Sìnggelcharts un ìm Top-5 vu dr US-àmerikànischa Billboard Hot 100 glunga. D’rzüa ìsch s’ Liad ìm Top-10 ìn zàhlriicha wittera Lander gsìì, drunter ìn Belgia, Bülgària, Kànàdà, Dänamàrk, Fìnnlànd, Irlànd, Israel, Nììderlànd, Näiseelànd, Schottlànd un Süüdkoreà. Ìn Diitschlànd ìsch s’ Liad ìm Top-20 gsìì. Ìn da USA ìsch d’ Sìnggel mìt 8-fàch-Plàtiin üsszaichent worra un ìsch ìm Lànd mehr àss 3,5 Millioona Mol verkàuift worra. Bii da Grammy Awards 2015 ìsch s’ Liad ìn dr Kàtegorii „Bäschta-n-Uffiahrung vu’ma Pop-Düatt odd’r -Gruppa“ nominiart worra. Witterscht ìsch’s bii da Kids' Choice Awards 2021 ìn dr Kàtegorii „Bäscht Liad“ üsszaichent worra. CD Single Bang Bang – 3:19 Bang Bang (Jessie J solo Version) – 3:11 Download Bang Bang –
Side to Side ìsch a Liad vu dr Ariana Grande, wo sa zamma mìt dr Rapperin Nicki Minaj uffgnumma hàt. Ärschììna-n-ìsch’s àm 29. Àuigscht 2016 àls drìtta Sìnggel vun ìhrem drìtta Schtüdioàlbum Dangerous Woman. Gschrììwa worra-n-ìsch s’ Liad vu dr Grande zamma mìt’m Savan Kotecha, em Alexander Kronlund, dr Minaj un da zwai Produzänta Max Martin un Ilya. ’S ìsch a Reggae-Pop-Liad, wu d’ Minaj àls Gàschtkìnschtlera düet rappa. S’ Müüsikvideo, wo d’ Hannah Lux Davis reschiart hàt, ìsch àm 28. Àuigscht uff dr Websitta vu dr àmerikànischa Moodamàrka Guess veräffentligt worra. S’ Liad ìsch bis àm Plàtz Viar ìn da US-àmerikànischa un britischa Charts glunga. Domìt ìsch’s ìn dr Grande ìhra äärschta Top-5-Sìnggel üss’m Àlbum Dangerous Woman ìn Àmerikà gsìì, un d’ äärschta Top-10-Sìnggel üss’m Àlbum ìn Groossbritànnia. S’ Liad ìsch àui uff Plàtz Viar ìn Kànàdà, uff Plàtz Dräi ìn Kànàdà un uff Plàtz 2 ìn Näiseelànd ànakumma. D’ Sìnggel ìsch ìn niina Lander àls mehrfàch-Plàtiin üsszaichent worra, drunter ìn da USA, Àuischtrààlia, Kànàdà un Poola. Üsserdam ìsch s’ Müüsikvideo uff YouTube mehr àss 2 Milliàrda mol glüagt worra (Schtànd: Oktoower 2022). Side to Side bii AllMusic (anglisch) Side to Side bii MusicBrainz (hoochdiitsch) Side to Side (Remixes)
Billboard /ˈbɪlˌbɔrd/ (Àmerikànisch Anglisch fìr ‚Ààschlààgbratt‘) ìsch a US-àmerikànischa Unterhàltungsmàrka-n-ìm Bsìtz vu dr Billboard-Hollywood Reporter Media Group, wo-n-a Àbtailung vu dr Eldridge Industries ìsch. Billboard ìsch hìtt vor àllem a Online-Zittschrìft fìr Noohrìchta, Ärraignissa un Kritik üss dr Müüsikbransche. Witterscht düet dr Meediakonzärn d’ offiziälla US-Verkàuifscharts fìr Müüsikàlba (dr Billboard 200), Sìnggels (dr Billboard Hot 100) un vu da verschììdena Müüsikrìchtunga veräffentliga. Üsserdam düet s’ Unternamma Verànschtàltunga un TV-Shows orgànisiara un a Verlààg fiahra. Billboard ìsch ànna 1894 vum William Donaldson un em James Hennegan grìnda worra. Àm Ààfàng ìsch’s a Fàchmàgàzin fìr a Plàkààthärschtäller un -Verkàuifer gsìì. Ànna 1900 hàt dr Donaldson ìm Hennegan siina Ààtailer fìr 500 Dollar ìwwernumma. Àm Ààfàng vum 20. Joohrhundert hàt d’ Zittschrìft ìwwer Theema üss dr Ünterhàltungsìndüschtrii wia Zirküs, Massa un Theààterwìrtschàft berìchtet. S’ Unternamma hàt àui a Poschtdianscht fìr Gàuikler grìnda. Wu d’ Müüsikboxa, Schàllplàttaschpììler un Heerkàschta hüüfiger bnutzt worra sìnn, hàt Billboard sii Schwarpunkt uff Müüsik gsätzt. ’S hàt je noh Theema unterschììdliga Zittschrìfta grìnda, fìr àss d’ Billboard-Zittschrìft salbscht numma-n-um Müüsik kààt berìchta. Noh-n-em Tood vum Donaldson ànna 1925 hann siina Kìnder zamma mìt ìm Hennegan siina Kìnder s’ Unternamma ìwwernumma. Ànna 1985 ìsch dr Konzärn ìn priwààta-n-Ààleeger verkàuift worra;
Port of Spain (uff Schpànisch Puerto España, uff Kàribisch-Hindustani शहर / 𑂬𑂯𑂩 / شہر / Sahar), offiziäll The City of Port of Spain (àui Port-of-Spain gschrììwa), ìsch d’ Hàuiptschtàdt vum kàribischa Ìnselschtààt Trinidad un Tobago. Sa lììgt àm Gulf vu Paria àn dr Nordwäschtkìschta vum Ìnsel Trinidad un ìsch Tail vu’ma greessera Bàllungsgebiat zwìscha Chaguaramas ìm Wäschta un Arima ìm Oschta, wo-n-äbba 600.000 Iiwoohner zeehlt. Ànna 2011 hàt d’ Schtàdt salbscht 37.074 Iiwoohner ghàà; domìt ìsch sa noh Chaguanas un San Fernando d’ drìttbeväälkerungsriichschta Gmainda ìm Lànd. Port of Spain ìsch vor àllem a Hàndels- un Verwàltungszäntrum un ìsch sitter 1757 d’ Hàuiptschtàdt vum Lànd. Ìm 19. Joohrhundert ìsch sa fìr a kurza Zitt d’ fàktischa Hàuiptschtàdt vu dr Wäschtìndischa Federàzioon, ema Bund vu zwälf Prowìnza vum Britischa Waltraich, gsìì. Sa ìsch hìtt a wìchtig Zäntrum fìr Finànzdianschtlaischtung fìr d’ gànza Kàribik; ìn dr Schtàdt fìndet maa d’ zwai greeschta Bànka vu dr Regioon. D’rzüa ìsch dr Internàzionààla Flughààfa Piarco dr greeschta Flugplàtz ìm Lànd; vu doo har kààt maa-n-uff mehrera Grossschtädt ìn dr Walt fliaga. Z’ Port of Spain lììgt àui dr greeschta Container-Hààfa vum Lànd; domìt ìsch Port of Spain a wìchtig Zäntrum fìr Schìffsverkehr ìn dr Kàribik.
Schlesie (schlesisch Schläsing, schlonsakisch Ślůnsk, sorbisch Šleska, polnisch Śląsk, tschechisch Slezsko, latiinisch Silesia) isch e Regioon in Middelöiropa uf bäide Site vom Oober- und vom Middellauf vo dr Oder. D Regioon goot im im Süüde bis zu de Sudeete und Beskiide. Schlesie lit noch de Verändrige in de Joor 1922 und 1945 hüte zum grösste Däil in Poole. E chliine Däil im Weste vo dr früenere pröissische Browinz Niiderschlesie ghöört zu Dütschland, s Hultschiner Ländli im süüdlige Däil vo Ooberschlesie und dr grösst Däil vom früenere Ööstriichisch-Schlesie zu Tschechie. Commons: Schlesien – Album mit Multimediadateie Schlesien im dütschsprochige Wikisource Schlesien-Ansichten aus der Graphiksammlung Haselbach Herder-Institut Historisch-topographischer Atlas schlesischer Städte Herder-Institut Schlesisches Museum zu Görlitz Verwaltungsgliederung Schlesiens 1742–1816 Provinz Schlesien Österreichisch-Schlesien Ansichtskarten von schlesischen Orten Schlesische Digitale Bibliothek (polnisch) Schlesische Mundart: Die Dorfkinder Normdate: GND: 4052678-1 | LCCN: sh85122476 | SUDOC/IdRef: 050568779 | VIAF: 316733788
Dr Sidoschtdail vu dr Insle Neiginea isch as Britisch-Neiginea e britischi Kolony gsii. Dr Weschtdail isch di niderländisch Kolony Nioderländisch-Neiginea gsii, dr Nordoschte isch as Chaiser-Wilhelms-Land Dail vu dr dytsche Kolony Dytsch-Neiginea gsii. Anne 1883 het dr Thomas McIlwraith, dr Premierminischter vu Queensland, em Bolizeirichter uf Thursday Island, em Henry Chester, dr Ufdrag gee, dr erschtli Dail vu Neiginea im Name vu dr britische Regierig in Bsitz z nee. Dr Chester het am 4. April 1883 in dr grad nei grindete Sidlig Port Moresby dr britisch Fahne ufzoge. Wel er doderzue nit autorisiert gsii isch, het des di britisch Regierig aber nit anerkännt. Wu di auschtralische Kolonie im Johr druf finanziälli Unterstitzig zuegsait ghaa hän, het dr James Elphinstone Erskine, dr Commodore vu dr auschtralische Station, s Biet am 6. Novämber 1884 vum 141° O bis zum Oschtkap un derzue ne baar chlaini Insle ind rNechi vum Feschtland an dr Goschen-Stroß un im side, mitsamt dr Kosmann-Insle zum britische Protektorat Britisch-Neiginea (British New Guinea territory) erklert. Am 9. Dezämber isch dr Erskine ghaiße wore, s britisch Protektorat au uf d D’Entrecasteaux-Insle un di chlainere Nochberinsle uuszdehne. Zerscht isch dr Generalmajor Peter Scratchley, no dr John Douglas Sunderbevollmächtigte fir s Britisch
Dr Helmut Dold (* 31. Oktober 1958) isch e dytsche Musiker. Mer chännt en in dr Region Lohr as „De Hämme“. Dr Dold isch im Lohrer Stadtdail Kuebach ufgwagse as Suhn vum Metzgermaischter Fridolin Dold un syre Frau Gretel. Noch em Abitur un em Wehrdienscht im Luftwaffe Musikkorps II z Charlsrue het er an dr Musikhochschuel z Fryburg klassischi Drumpete bim Robert Bodenröder studiert. Är isch aber kai klassische Musiker wore un het derfir Blosmusik un Jazz gmacht. An dr städtische Musikschuel Lohr duet er syter anne 1987 Drumpete unterrichte. Dernäbe isch er langi Johr Dirigänt vum Blosorcheschter Hailigezell gsii un het Dixieland gspiilt mit „Papa Klaus und seinen Dixie-Waidags“ z Lohr un speter bi „Fräulein Mayer’s Hinterhausjazzern“ z Fryburg, bi dr „SWR TV Anstaltsband“, mit dr „Albert-Louis-Jazzband“ un dr „Iris Oettinger Jazzband“ z Stuegert. Är dritt Solo uf, mit em Philipp Moehrke as Klavierpartner oder au mit sym Dixie-Quartett, derzue mit em Uwe Ladwig un em Lothar Binder as Trio „Bixology” Us syre Liebi zum alemannische Dialäkt un wel er au aigeni Lioeder het welle schrybe isch sy Mundart-Comedy-Programm „De Hämme“ entstande. Im Silberburg-Verlag het er vier Biecher mit Witz im Dialäkt publiziert, derzue het er verschideni CD vereffetligt.
Dr Ferruccio (Dante Michelangelo Benvenuto) Busoni (* 1. April 1866 z Empoli bi Floränz; † 27. Juli 1924 z Berlin) isch en italiäänische Pianist, Komponist, Dirigänt, Librettist, Essayist und Muusigpedagoog gsi. Er het au musikaalischi Wärk dranskribiert, d. h. für en anderi Bsetzig beaarbäitet und e HUfe Wärk vo andere Komponiste arrangschiert. Usserdäm het er Klavierwärk vom Johann Sebastian Bach und Franz Liszt uusegee. As Dirigänt isch em die zitgenössischi Muusig am Härz glääge. Dr Busoni isch s äinzige Chind vom ene italiäänische Klarinettewirtuoos und ere dütschstämmige Pianistin us Triest gsi. Sini Eltere häi em dr erst Underricht gee. Scho mit sibni het er sini erste Komposizioone gschriibe und het z Triest si Debü as Pianist mit Stück vom Mozart, Schumann und Clementi gee. 1886 het si internazionaali Karrieere aagfange: zerst am Leipziger Konservatoorium, 1888 am Konservatoorium z Helsinki, 1890/91 z Moskau won er d Gerda Sjöstrand (1862–1956), d Dochder vom ene schweedische Bildhauer, ghürootet het und mite ere zwäi Söön, Benvenuto und Rafaello gha het. Noch ere witere Stazioon z Boston (1891 bis 1894) het er sich 1894 in Berlin niidergloo. Wo Italie de Middelmächt dr Chrieg erkläärt het, isch dr Busoni as „findlige Usländer“ uf Züüri. Noch em
Unter em Titel „Wie d‘Schnurre gwachse isch!“ git s syter 2022 e Poetry Slam uf Alemannisch. Dr erscht Poetry Slam het am 29. Oktober 2022 z Bernau im Schwarzwald stattgfunde. Organisiert hän där Poetry Slam d Muettersproch-Gsellschaft un dr Naturpark Südschwarzwald e. V. D Schirmherrschaft het d Gmai Bernau ibernuu, s SWR4 Studio Fryburg het dr Poetry Slam mitpresäntiert un au ufgnuu. Bis zum 31. Mai 2022 het mer si chenne bewärbe fir e Dailnahm mit eme Täxt oder eme churze Video uf Alemannisch. Mitmache hän alli chenne, wu s 35 Lääbesjohr nonig abgschlosse ghaa hän. Emänd het s sibe Dailnämer*ne gee: Dario Bednarz Fabian Bürkin alias Dr. Haribert Schätzle Valo Christiansen Sandhya Hasswani Mika Jehle Ingrid Ruesch Tabea Steinger Di Dailnämer*ne sin in zwoo Gruppe gegenenander aadrätte. Us em Publikum isch e fimfchepfigi Jury uusgwehlt wore, wu Pinkt vergee het. Di baide Siger*ner us dr bode Gruppe un die Person, wu insgsamt s drittbescht Ergebnis ghaa het, sin im Finale nomol gegenenander aadrätte, des sin dr Fabian Bürkin, d*r Valo Christiansen un d Ingrid Ruesch gsii. Im Finale het schließli s Publikum per Applaussterki entschide. Gwunne het dr Poetry Slam emänd d Ingrid Ruesch. Moderiert woren isch dr Oobe
Dr Claus-Peter Hilger (* 30. Mai 1941 z St. Bläsi; † 12. Februar 2007 au dert) isch e dytsche Schurnalischt un Haimetforscher gsii. Dr Hilger isch z St. Bläsi ufgwagse. No dr Schuel het er Chaufmann glehrt un ab 1969 as Verlagschaufmann gschafft. Ab 1971 het er as Redaktionslaiter vum Schwarzwälder Bote z St. Bläsi schafft. Anne 2001 isch er in Ruestand gange, het aber au speter no ab un zue fir Zytige gschribe. Dr Hilger het si langi Johr mit dr Gschicht un Kultur vu syre Haimeregion bscheftigt un dodriber gschribe, in dr Zytig, in Zytschrifte, in Johrbiecher un Antologie. Unter anderem het er gforscht un gschribe zum Chloschter St. Bläsi. Dernäbe het dr Hilger au Gedicht un Prosa uf Alemannisch gschribe. Anne 1976 het er bim Dialäktliteraturwettbewärb aktion junge mundart mitgmacht un isch dert fir sy Gedicht „… nu selle wo’s it höre“ uuszaichnet wore. Dr Hilger het si au in Verain engaschiert, är isch zem Byschpel Grindigsmitglid vum „Heimatverein Häusern“ un Mitgrinder vum „Geschichtsverein Hochrhein“ gsii. Dernäbe isch er langi Johr Mitglid im Schwarzwaldverain gsii, wun er vu 1977 bis 1987 au Hauptschriftlaiter vu dr Zytschrift „Der Schwarzwald“ gsii isch. Bolitisch het si dr Claus-Peter Hilger syt
i7 i11 i13 Dr Flugblatz Baasel-Stärnefäld isch vo 1920 aa dr erst Flugblatz vo Baasel in dr Schwiz gsi. Er isch östlig vo dr Stadtgränze in dr Gmäind Birsfälde glääge. 1950 ische er stillgläit worde, wil er nüm het chönne erwiteret wärde, und isch dur e Flughaafe Baasel-Mülhuuse ersetzt worde. Am 21. Juni 1919 het dr Oskar Bider z St. Jakob bi Baasel mit zwäi Bassaschier zum ene Flug rund um d Schwiz gstartet. Noch 7½ Stunde isch dr Dobbeldecker wider am Usgangspunkt glandet, und eso isch d PR-Akzioon, wo d Zitig «Baasler Noochrichde» organisiert het, vo Erfolg kröönt worde. Druf häi innovatiivi Persöönlikäite e Veräin zur Förderig vo dr Ziviilluftfaart in dr Regioon Baasel gründet. Dr Veräin het Aviatik beider Basel ghäisse und het Flugdääg organisiert und e Lotterii veraastaltet. Eso het er s Gäld zämmenbrocht, wo nöötig gsi isch, zum s Stärnefäld, en eebnigs Gländ zwüsche Birsfälde und em Rhii, z pachte und dört e chliine Hangar z baue. Dr Balloonfaarer Eugen Dietschi isch äine vo de Gründer vom Flugblatz gsi. 1920 isch en äifachs Flugfäld für e milidäärische und ziviile Flugbedriib iigrichdet worde. Am 12. Septämber 1920 isch die offizielli Iiweijig mit eme grooss ufzoogene Flugmiiting gsi.
Dr Günter Vetter (* 4. Juli 1936 z Dorabira; † 6. Oktober 2022) isch e eschtrychische Bolitiker (ÖVP) un Unternämer gsii. Dr Vetter isch vu 1984 bis 1989 as Landesroot Mitglid vu dr Vorarlberger Landesregierig gsii. Dr Günter Vetter isch am 4. Juli 1936 as Suhn vum Ludwig un dr Paula Vetter in dr Vorarlberger Stadt Dorabira uf d Wält chuu. In syre Haimetstadt isch er au uf Volksschuel un d Unterstufe vum Bundesgimnasium Dorabira gange. Är het in zwai NJohr d Handelsschuel Luschtenou absolviert un no anne 1952 e Lehr as Schtaimetz im Schtaimetzbedrib vu dr Eltere aagfange. Die Lehr het er 1955 mit dr Gsellebriefig abgschlosse. Vu 1958 bis 1960 isch dr Vetter zuesätzli uf di dreisemeschtrig Bundesfachschuel fir Schtaitächnik z Salzburg gange, wun er anne 1960 au d Maischterbriefig abglait het. Är isch as Schtaimetzmaischter in dr Bedrib vum Vater yygstige un het en per 1. Jänner 1962 ibernuu. Am 19. Juli 1968 het er d Inge Stembal ghyrote, mit ire het er zwoo Dechtere ghaa (* 1969 un * 1971). Ab 1975 isch er derzue au grichtli veraidete Sachverständige fir s Schtaimetzwäse gsii. Anne 1997 het dr Günter Vetter d Gschäftsfierig vum aigene Schtaimetzbedrib an e
Badewiler befindet sich im Markgräflerland, ebba 30 Kilometer südlich vu Friburg, 30 km nördlich vu Basel un 30 km östlich vu Milhuse entfernt in dr erste Hüegle vum Südschwarzwald. Mit Mülle zämme bildet dr im Landchreis Brisgau-Hochschwarzwald gläge Ort e Verwaltigsgmeinschaft, Nebenem Hauptort ghöre au d'Ortsdeile Schweighof un Lipburg/Sehringe zue Badewiler. Dr Ort isch us ere Besidlig dur d'Römer entstande, wo ebba anno 70 d'Therme Aquae Villae baut hän. Guet erhalde sin noch d'Badealage, wo 1783 under em Markgraf Karl Friedrich wiiderentdeckt, usgrabe un konserviert worre un im Schutz vu ere moderne gläserne Hallekonstruktion z'besichtige sin. Die bereits vu dr Römer gnutzte Thermalquellen, dere ihri wärmsti e Temperatur vu 26,4 °C het, hän de Ruef vu Badewiler als Kurort begründet. Badewiler isch bis ins 15. Johrhundert Sitz vu dr gliichnammige Herrschaft gsi. Ursprünglich in dr Zähringer zueghörig, isch d'Herrschaft 1147 dur Hirot vu Clementia vo Zähringe mit Heinrich dem Löwe an d'Welfe chu. 1444 isch d'Herrschaft Badewiler mit dr Herrschafte Röttele un Suseberg zue dr Markgrafeschaft Bade zämmegschlosse worre. Badenweiler isch Sitz vu dr Markgrafe worre. In Badenwiler - vu dr Reformation bis wit ins 19. Johrhundert fast vollständig evangelisch - git's je e römisch-katholischi un e evangelischi Chilchegmei. Ergebnis
Dr Burkhard Mangold (* 10. Septämber 1873 z Baasel; † 17. Oktober 1950 z Baasel) isch e Schwizer Blakaatgstalter, Mooler, Grafiker und Glaasmooler gsi. Er het Wandmoolereie gmacht und isch e Pionier vo dr Schwizer Blakaatkunst gsi. Im Mangold si Familie isch vo Böckte cho und isch 1868 z Baasel iibürgeret worde. Dr Mangold isch im gliiche Huus ufgwaggse wie dr August Suter, an dr Dalbevorstadt 44 z Baasel. Won er mit dr Schuel fertig gsi isch, het er an dr Allgemäine Gwärbschuel Baasel bim Fritz Schider Zäichne und Moole gleert. Von 1890 bis 1893 het er e Leer as Dekorazioonsmooler gmacht. 1894 isch er uf Bariis, 1894 bis 1900 isch er z Münche gsi, zerst zum sälber leere, denn as Leerer an dr Kunstakademii. Münche isch in sällere Zit füerend gsi in dr Blakaatkunst. Dr Mangold isch zum ene Exponänt vo dr Juugedstiil-Blakaatkunst in dr erste Helfti vom 20. Joorhundert worde. In deere Zit het er au no s «Atelier für dekorative Kunst» gläitet und het in Rumäänie d Wandbilder vom Schloss Peleș restauriert. Dr Mangold het Wand- und Glaasgmäld gmacht, Dekorazioonsentwürf für Umzüüg und Fest, Buechillustrazioone, Chläigrafik wie Exlibris, Diploom, Kaländergrafik, Festcharte und Fasnachtsladärne. Bedütend isch, was er