rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Dr Hartmann vo Aue († vermuetlig zwüsche 1210 und 1220) gältet näben em Wolfram vo Eschebach und em Gopfriid vo Stroossburg as dr bedütendst Epiker vo dr sogenannte middelhoochdütsche Klassik um 1200. Zämme mit em Heinrich vo Veldeke stoot er am Aafang vom hööfische Roman, wo us Frankriich überno worde isch. Vom Hartmann si d Värsgschichte Erec, Gregorius oder Der gute Sünder, Der arme Heinrich, Iwein, en allegorischs Stritgsprööch, wo under em Naame S Glaagebüechli bekannt isch, überliiferet und e baar Minnelieder und Chrüzlieder. Vom Hartmann kennt mä weder si Härkumft sicher, no won er gschafft het. Er het in ere middelhoochdütsche Litratuursprooch gschriibe, wo starki Dialäktäigehäite mögligst vermiide het, so dass sich sini Wärk überregional häi chönne verbräite. Sini Riim wiise aber uf druf aane, ass er us em alemannische Ruum cho isch. Doodrzue basst d Beschriibig vom Hartmann as von der Swâben lande bim Heinrich vom Düürlin (Crône, V. 2353). Mä cha also aanee ass er us em Herzoogdum Schwoobe gstammt het. Aue isch en Ortsnaame, wo so vil vorchunnt, ass mä dr gnaui Häärkumftsort vom Hartmann nit cha festleege. Mööglig weere Au bi Ravensburg (Chlooster Wissenau), Au bi Freiburg, Eglisau (im Kanton Züüri) und Obernau am Neckar
D Schwizer Poscht hät 1964 als dritts Land (noch der Dütscha Bundesposcht und em United States Postal Service) d Poschtlaitzahla iigfüehrt. I da Schwiiz sind d Poschtleitzahla vierschtellig. Wi bim neua Poschtleitzahlasyschtem z Dütschland ka a Gmeind mehreri Poschtlaitzahla erhalta. Dass a Ortschaft a aigeni Poschtlaitzahl hät, bedütet also nöd, dass es sich umana sälbschtschtändegi politischi Gmaind handlet. Dazua kunnt no, dass a Poschtlaitzahl mehreri politischi Gmainda umfassa ka (Bsp.: 3048 Worblaufen, umfasst Tail vo da Gmainda Bern und Ittigen), also a aidütegi Zuaordnig i beid Richtiga nöd 100 % möglich isch. Zuasätzlich ischt d Adressierig vo einzelna Poschtschtella i grössera Städt vilfach nöd möglich (3000 Bern 1, 3000 Bern 2 usw.) Us demm Grund wört intern mit sexschtelliga Poschtlaitzahla gschaffet (300001, 300002). I di schwizerische Poschtlaitzahla isch o s Förschtetum Liachtaschtei ibezoga. Di dütsch Enklava Büsingen am Hochrhein wia au di italienisch Enklava Campione d’Italia händ zuasätzlich zur nationala no je a eigeni Schwiizer Poschtleitzahl (Campione hät sit Aafangs 2020 nu no di national PLZ). D Poschtleitzahla sind nochmana logischa Prinzip ufbaut. Di viar Ziffara sägid jedi ainzeln öppis über dia geographisch Lag vom beträffenda Ort us: 1. Ziffera: Laitkrais 2. Ziffera: Laitgebiat 3. Ziffera: Strecki (hät hüt ir
Dr Anton Muheim (* 13. Juni 1916 z Lozärn; † 11. Mai 2016; vu Lozärn un Flüele) isch e Schwyzer Bolitiker (SP). Är isch Regierigsrot vum Kanton Lozärn, Nationalrot un Nationalrotsbresidänt gsii. Dr Muheim isch as Suhn vun eme Schiffkontrolleur, SUVA-Beamten un Bolitiker uf d Wält chuu. Är isch ghyrote gsii mit dr Sekundarlehrein Elsa Grossmann. Dr Muheim het an dr Universitete Züri un Bärn Rächstwisseschaften un Volkswirtschaft studiert, het derni zum Dr. nat. oec. Promoviert un bim Nationalrot Eduard Arnold en Aawaltspraktikum gmacht. Vu 1942 bis 1959 het er en aigeni Chanzlei bedribe. Dr Muheim isch Mitglid vu dr Sozialdemokratische Bartei vu dr Schwyz gsii un isch anne 1943 in dr Große Stadtrot vu dr Stadt Lozärn gwehlt wore, wun er bis 1959 Mitglid gsii isch. Dernäbe isch er vu 1949 bis 1959 Bresidänt vu dr Lozärner Sektion vum VPOD gsii. Anne 1959 isch dr Muheim in dr Regierigsrot vum Kanton Lozärn gwehlt isch dert Vorsteher vum Juschtizdepartemänt wore. In dr Lozärner Regierig isch er s erscht Mitglid vu dr SP gsii un het mit syre Wahl e Tradition vu dr Regierigsbedailigung vu dr SP im Kanton Lozärn grindet, wuerscht anne 2015 noch em Ruggdritt vu dr Yvonne Schärli
Fähler bir Vorlage * Parametername unbekannt (Vorlage:Infobox Fußballklub): "manager; adresse; spitzname" Dr Racing Club Strasbourg Alsace (RCSA) ìsch s wìchstigschta Füeßbàllverein vu Stroßburg. Ar ìsch ànna 1906 unter em Nàmma „FC Neudorf“ grìnda worra. Ar spìelt zitter 1914 ìm Meinau Stàdium. S Verein ìsch ànna 1906 dur Schialer ìm Viartel Neudorf grìnda worra, àls „FC Neudorf“. 's ìsch nìt s eerschta Füeßbàllverein vu dr Stàdt Stroßburg gsìì, sallamols hàt's scho s „Straßburger Fußball Verein“ gaa, wo mehr elitischt gsìì ìsch. Ànna 1909 ìsch s Schialerverein a frèi Verein worra, as hàt sìch àn d südditscha Füeßbàll-Liga zammagschlossa un hàt àn dr Meischterschàft fànga à teilnamma. Zitter 1914 spìelt s Verein ìn dr Meinau-Viartel, ìm Hämmerle-Garten. Àm And vum erschta Waltkriag, ànna 1919, ìsch s Elsàss frànzeesch worra. Dr Verein hàt àls frànzeescher Nàmma „Racing Club de Strasbourg“ ààgnumma. Dr Racing Club de Strasbourg ìsch meischtens ìn dr 1. Division gsìì, mìt àb un züe Perioda ìn dr 2. Division. Ìm Johr 2010 ìsch àwer s Verein ìn Nàtionàl àwa gànga un hàt si Profi-Stàtus verlora. Ìm Summer 2011 ìsch si Züestànd noch schlìmmer worra: si Präsidant, dr Jafar Hilali, hàt s Verein fer 1 symboliker Euro ìm Thomas Fritz, a
Löhningen isch de Name vo däne Ortschafte: Löhningen SH, e Gmaind im Kanton Schaffuuse, Schwiz Löhningen, es Dorf i de Gmaind Üelige-Birchedorf, Landchrais Waldshuet, Bade-Würtebärg, Dütschland nöd zverwächsle mit Löningen, es Cherchdorf (sit vor 822) bzw. Stadt (sit 1982) im Landchrais Cloppenburg, Nidersachse, Dütschland
D École nationale supérieure de techniques avancées Bretagne esch e Technischi Hochschuel vu Brest (Frànkrich). Si isch Mitgliid vo der Conférence des Grandes Ecoles und vo der Gruppe ENSTA. Commons: École nationale supérieure de techniques avancées Bretagne – Sammlig vo Multimediadateie www.ensta-bretagne.fr (frànzeesch)
Dr Heinrich vo Veldeke (* vor 1150; † zwüsche 1190 und 1200; middelhoochdütsch: Heinrich von Veldig, limburgisch: Heinric van Veldeke, niederländisch: Hendrik van Veldeke) isch in Dütschland mäistens as e niiderländisch-dütsche Dichter vom 12. Joorhundert bekannt. Er het us eme aadlige Gschlächt gstammt, wo in dr Nööchi vo Maastricht si Sitz gha het. In sim häimetlige Limburg wird dr Veldeke aber bsundrigs as en altlimburgische Dichter vereert. Dr Heinrich vo Veldeke isch en Epiker und Minnesänger gsi. Die hööfischi Uffassig vo dr Minne isch charakteristisch für en; er het zu de erste ghöört, wo Forme und Motiv vo dr prowenzalische Trubaduurlürik ufgnoo häi. Servatius-Legände (6000 Värs): e Bearbäitig wo uf d Aaregig vo dr Grööfin Agnes vo Loon vor 1170 entstande isch. Eneasroman (13'500 Värs), früener au Eneide oder Eneit gnennt. Das Wärk isch 1187/89 abgschlosse gsi und mit em isch si Autor zum Begründer vom middelhoochdütsche höfische Roman worde. D Hauptkwelle isch nit im Vergil si Aeneis, sondern dr altfranzöösisch Roman d’Énéas (öbbe 1160), wo anonym überlieferet worde isch und siinersits uf em Vergil basiert. Lürik: e chli mee as 30 Minnelieder, wo die mäiste äi Stroofe häi, z. B. „Ez sint guotiu niuwe mâre“ (MF 56,1v). S Lied
◄ | 18. Jh. | 19. Jh. | 20. Jahrhundert | 21. Jh. | 22. Jh. 1900er | 1910er | 1920er | 1930er | 1940er | 1950er | 1960er | 1970er | 1980er | 1990er S 20. Jaarhundert hät am 1. Jänner 1901 aagfange. Allerdings häd de damaligi Kaiser vo Tüütschland, de Wilhelm II. es mathematisch falsches Dekret usegee, won z Tüütschland de Aafang vom neue Jaarhundert uf de 1. Jänner 1900 verleit häd. S 20. Jaarhundert ghört zur Epoche vo de Neuziit und häd am 31. Dezämber 2000 uufghört. Erschta Wältkriag (1914–1918) Sozialistische und kommunistische Revolutiona z‘Europa, z Asie und z Amerika Oktoberrevolution (1917) Novemberrevolution (1918) Chinesische Revolution (1949) nochdäm Tibet vo da chinesischa Volksbefreiungsarmee bsetzt wora isch (1951) Kubanische Revolution (1959] Zwoata Wältkriag (1939–1945) Holocaust und Shoa Kubakrise (1962) Vietnamkrieg (1964-1975) Teilung vo Dütschland Nochhostkonflikt Palästinakrieg (1948) Sächs-Daag-Chrieg (1967) Jom-Kippur-Krieg (1973) Intifada (ab 1987) D‘Generalversammlung vo da Vereinta Nationa verkündet 1948 in Form vo nara UNO-Resolution die Menscherecht vo de Vereinte Natione Unabgängigkeit vo vielna ehamaliga Kolonia. Kulturrevolution in de Volksrepublik China (1966-1976) 68er-Bewegig Reaktorkatastrophe vo Tschernobyl (26. April 1986) Widervereinigung vo da zwoa dütscha Staata (1990) Elektronik (erst mit Röhre, spöter mit Transistore) Röhre Transistor Computerchip Funktechnik
Dr hööfisch Roman ist die epischi Groossform (Gattig) vo dr hööfische Dichdig. Er het alti Saagestoff verwändet, wo us keltische, antike und orientalische Kwelle gstammt häi und zuegänglig worde si, wil dr Horizont vo dr hööfische Kultur dur d Chrüzzüüg erwiteret worde isch. S Thema vo dere Dichdig vom Hoochmiddelalter si d Ridder gsi, wo an de Hööf vo de Fürste gläbt häi. Über d Autore git wäiss mä mäistens nid vil. Mä goot vom Schribstiil und vom formelle, sproochlige Ufbau us und nimmt aa, ass d Verfasser äntwääder Spiillüt, Gäistligi oder au Ridder gsi si. Drei groossi Themekomplex häi d Grundlaag für die mäiste Epos bildet: Matière de Rome (Antike; Aeneas-, Alexander-Romään): vorchristlig, Erooberig, chrüzzuugäänlig Matière de Bretagne (Groossbritannie und d Bretagne; Artus- und Artusritter-Romään): Frauedienst, Eer, Suech/Quest Matière de France (Frankriich; Romään über e Karl dr Grooss und anderi): christlig, Kampf gege Häide Zentralbegriff vo dr hööfische Dichdig si d Minne (d dienende Liebesverheltnis vom Ritter zun ere Daame vo dr Gsellschaft) und s fröidige Lääbensgfüül wo vo dr ganze Gsellschaft dräit worde isch (dr „hôhe muot“). Die hööfischi Epik spieglet en idealisierts Bild vo dr hööfische Lääbenswält. Dr Inhalt isch mäistens e Räije vo Abentüür (aventiure), wo
Dr Vierfachmord vo Rupperswil isch en Mordfall in dr Schwizer Gmeind Rupperswil gsi, wu am 21. Dezember 2015 passiert isch. Er zellt zu de schlimmste Verbreche ir Schwizer Kriminalgschicht. Am 12. Mai 2016 isch dr muetmasslich Dääter schliesslich verhaftet worde. Es isch e 33-jöörige leedige Maa gsi und er het e Gständnis abgläit. Er het d Tat elei und sehr chaltblüetig usgfüehrt. D Opfer sind mit ihm nid in Beziehig gstande und hend en nid kennt. Er isch nid vorbestraft gsi und isch der Polizei vorher nid ufgfalle. Endi Augschte 2016 häts en chlinne Wirbel geh im Netz. Im Lied «Nur din Job» und em gliichnaamige Videoclip kritisiert s Trio Heinz de Specht de Boulevard-Journalismus, vorallem de Blick wäg de Prichterstattig vom Mordfall z Rupperswil. 2018 het der Blick du wider für ufregig gsorget. D Zytig het nämlich ohni Yverständnis der Vollständig Name vom Täter em Thomas N. veröffendlecht. Der Blick het du im 2019 vom Schwyzer Presserat für das grügt will di Agehörige vom Täter so unnötig a Pramger sy gstellt worde. Der Autor vom Buech Für immer. Die unfassbare Tat von Rupperswil und ihre Folgen. isch persönlech vo däm Vierfachmord betroffe gsi. Bi der Läsetour Wörterseh 2019, het
Dr Chrétien de Troyes /kʁetjɛ̃ dətʁwa/ (* um 1140 z Troyes; † um 1190) isch e franzöösische Autor gsi. Er gältet as dr Begründer vo dr Gattig vom Hööfische Romaan und as däm si wichdigst Verdräter in dr altfranzöösische Litratuur. Sini Värsromään häi d Litratuur und Kunst in ganz Öiropa noochhaltig beiiflusst. Si si zum Bischbil Vorlaage für die middelhoochdütsche Epiker Hartmann vo Aue und Wolfram vo Eschebach gsi. Konkreti Lääbensdate vom Chrétien si nit bekannt, usser dass er in sim Roman Erec et Enide verzellt, ass era us Troyes wurd stamme (er het im Dialäkt vo dr Champagne gschriibe) und dass er e gueti Bildig noch dr Art vom ene Kleriker muess gnosse ha. Si Schaffenszit isch offesichtlig vo öbbe 1160 bis in d 1180er-Joor gange. In dr Wismig vo äim vo sine Romään, em Lancelot, stoot, ass er im Ufdraag vo dr Grööfin Marie de Champagne verfasst worde isch, wo dä Ditel 1164 bechoo het, wo si ghürootet het. Si letschts und unvolländets Wärk, dr Conte du Graal, isch im Groof Philipp vo Flandere gwidmet, wo dä Ditel 1169 übernoo het und 1180 Regänt vo Frankriich worde isch. D Widmig isch offesichtlig vor däm Zitpunkt verfasst worde, wil
Dr Värsroman isch e Gschicht in Värsform, wo as Roman gschriibe isch; in erster Linie die klassische Epos us em Alterdum und dr Ridderroman vo dr hööfische Dichdig vom Middelalter aber au nöizitligi Wärk, vor allem bis ins 19. Joorhundert. Hützudags isch die Form vom Roman sälte. E baar Bischbil vo Värsromään si us em Alterdum Gilgamesch-Epos Odyssee vom Homer Ilias vom Homer us em Middelalter Die göttligi Komödie vom Dante Alighieri Herzog Ernst vom ene umbekannte Autor Lanzelet vom Ulrich vo Zatzikhove Mai und Beaflor vom ene umbekannte Autor Parzival vom Wolfram vo Eschebach Perceval vom Chrétien de Troyes Willehalm vom Wolfram vo Eschebach Willehalm von Orlens vom Rudolf vo Ems Wilhelm von Österreich vom Johann vo Würzburg us dr Nöizit Don Juan vom Byron Eugen Onegin vom Alexander Puschkin Aurora Leigh vo dr Elizabeth Barrett Browning The Ring and the Book vom Robert Browning
Dr Walahfrid Strabo, manchmol liist mr sein Nama au als Walahfried ond hin ond wiider au mit-dem Beinama von der Reichenau (* 808 odr 809 irgendwo am Bodasee, † 18. Auguscht 849 beim Ibrquera vo dr Loire ertronka), gilt laut-em Lexikon der Deutschen Literatur als dr erschde Dichter vo dr alemannischa Litradur. Em Hauptberuaf isch der Moo abr Benediktinermench ond als soddicher en dr Zeit vo 838 bis 849 Abt vom Kloschder Reichenau gwäa. Drneaba hot’r sich au noh Vordenscht als Botaniker ond Diplomat erworba. Sein Nama Strabo bzw. Strabus kommt us-em Ladeinischa ond hoißt Schiilender. Dr Walahfrid kommt so oms Johr 808 rom uff d Welt. Er stammt aus ganz oifache Vorheltnis. Scho em Kendesalder schicket-en seine Eltra ens Kloschder Reichenau. Deet vorfasst’r em Alder vo 15 Johr seine erschde Gedicht. Sei Lehrer Tatto ond dr Abt Erlebald kennet dean Bua ibrhaupt et leida ond stroofet-en mit viil Schläg ond Essensentzug. Als jonger Moo legt’r sei Ordensgelibde ab ond wechslet zom Kloschder Fulda. Deet wuud dr berihmde Hrabanus Maurus zo seim Lehrmoischder. 829 – er ischt jetzt ogfähr zwanzg Johr alt – kommt’r an da Hof vom Kaiser Ludwig dem Frommen noch Aachen, wo-nr als Hilfspriischder em sella seim
S Minnelied isch die hüfigsti Gattig vom Minnesang. Innerhalb vo däm Subtüp git s starki Wariazioone, aber mä cha doch Tendänze erkenne: Dr Sprächer isch mäistens e männligs lüürischs Iich, wo in dr Spiilart vo dr „Hooche Minne“ um d Frau wirbt, oder im monologische Sälbstgesprööch über sis Wäärbe, wo fast immer unerfüllt blibt, noochdänggt. Es isch nume sälte, ass im Minne- oder Wäärbelied e wiibligi Figur reedet, wil d Frau in dere lüürische Gattig me e passiivs Objekt isch, wo dr Maa ums wirbt, und doorum nume sälte as en aktiivs Subjekt zum Wort chunnt. Mä underschäidet verschiideni Arte vo Minnelieder. Äini isch d Minnechlaag, wo s lüürische Iich im ene Monoloog sich drüber usloot, wie sis Wärbe ooni Erfolg bliibe isch. Im diräkte Wäärblied wändet sich s lüürische Iich diräkt an d Daame, wo s um sä wirbt. D Art, wo am sältenste isch, isch s Frauelooblied. Mäistens chömme nume äinzelni Fraueloobstroofe in Minnelieder vor. In deene wird denn die umworbeni Frau mit alle iire wunderbaare Attribut grüemt. Wenn s lüürische Iich wiiblig isch, het s Lied mäistens d Form vom ene Monoloog. Günther Schweikle: Minnesang, 2. Uflaag (Sammlung Metzler; Band 244). Metzler, Stuttgart/Weimar 1995, ISBN 3-476-10244-0 Günther
◄ | 19. Jh. | 20. Jh. | 21. Jahrhundert | 22. Jh. 2000er | 2010er S 21. Jaarhundert hät am 1. Januar 2001 aagfange und duuret bis am 31. Dezämber 2100. Am 11. September 2001 werded dur Terroraaschlääg beidi Türm vom World Trade Center in New York City zerschtört und s Pentagon in Washington, D.C. schwer beschädiget. Als Reaktion druf rüefed d USA en weltwiite Chrieg gege de Terrorismus uus und fordered e internationali Allianz gege de Terrorismus. Begriff und Phrase wiä "S alti Europa", "D Achse vom Böse", "Wer nöd für öis isch, isch gege öis" und "Präventivschlaag" werded zu Schlagwörter vo dr Politik vom US-Präsident George W. Bush. In viile weschtliche Länder werded schärferi Sicherheitsbestimmige als Schutz gege de Terrorismus erlaa. Datenschützer und Bürgerrechtler drucked ihri Besorgnis drüber uus. D Taliban, vo de USA vor nöd allzu langer Ziit underschtützti Glaubeschrieger in Afghanischtan, werded zum erschte Ziil vo de Vereinigte Schtaate. Imene Blitzchrieg wird s Land iignaa und dr neui Präsident Hamid Karsai tritt siis Amt aa. Normalität isch in Afghanistan bis hüt nöd iikehrt. Begleitet von weltwiite Proteschte in unterschiedlichschte Länder fangt am 20. März 2003 der Irakchrieg aa und de Saddam Hussein wird gfange gnaa.
As Chrüzzuugslüürik bezäichnet mä die middelalterligi Lüürik, wo sich mit de Chrüzzüüg befasst het und au historischi Eräigniss poetisch widergee het. D Chrüzzuugslüürik isch kä äigeni Dichdigsgattig, wil si dur iire Inhalt bestimmt wird. Die erste dütschsproochige Chrüzlieder si scho vor em Zwäite Chrüzzuug (1147–1149) entstande. Us dr Zit vom Vierte Chrüzzuug si käni Chrüzzuugsdichdige überliiferet. Erst vom Fümfte Chrüzzuug (1217–1229) aa si wider Gedicht bekannt. Bedütendi Chrüzzuugsdichter si dr Friedrich vo Huuse, dr Walter vo dr Voogelwäid, dr Albrächt vo Johansdorf, dr Hartmann vo Aue und dr Reinmar dr Alt gsi. D Thematik und d Motiiv vo dr Chrüzzuugslüürik si vilfältig. Zum grösste Däil bestoot d Dichdig us de Gedanke, wo sich dr Protagonist über e Chrüzzuug macht. D Chrüzlieder si vo Hoffnig und vo Druur brägt. Wääred dr Protagonist uf e göttligi Beloonig hofft, macht er sich gliichzitig Sorge um die, wo dehäi bliibe si. D Dichdig vo de Chrüzlieder isch gliichförmig, äänlig wie bim Minnesang. Vilmol goot s um e tüpische Gedankekräis, wie Gott für d Mensche glitte het und wie dr Mensch drfür au si Opfer muess bringe und um d Vergääbig vo de Sünde und d Seligkäit as Beloonig vo Gott. Maria Böhmer: Untersuchungen zur
Dr Begriff Doon (mhd. dôn „Melodii“, vo lat. tonus) stoot in dr middelalterlige dütsche Sangvärsdichdig für e Struktur, wo musikalisch und sproochlig isch: Dr Doon bezäichnet näbe dr Melodii s Riimschema, dr metrisch Bau und d Stroofeform. Dr Terminus gältet doorum für alli stroofische Melodie vom dütsche Middelalter (dr Minnesang, d Sangspruchdichdig, die stroofischi Epik, s spootmiddelalterlige Lied, dr Mäistersang). Drnääbe existiere unstroofischi Gattigen wie dr Läich, wo die melodische Äihäite von ene nit under e Terminus Doon falle. D Analüüse und Beschriibig vo middelalterlige Döön cha mäistens nume vom Teggst usgoo, wil Melodie nume in Usnaamfäll ufgschriibe worde si. Die musikalischi Site vo dr Doonkunst vo de Dichder blibt dorum im grösste Maass unzuegänglig. E brominänti Usnaam si die zaalriiche Spruchdöön, wo d Jenaer Liederhandschrift überliiferet. Je noch de Gattige und de Joorhundert häi underschiidligi Tendänze bestande, bekannti Döön wiider z verwände und indiwiduelli nöi z komponiere. Am sterkste isch dr Zuug zur Äinzigartigkäit vo de Dööne im Minnesang vom spoote 12. und im 13. Joorhundert gsi. Genau wie in dr romanische Liedlüürik, und vermuetlig under dern iirem iifluss het doo s Brinzip «äi Lied - äi Doon» gulte. Bi dr Spruchdichdig hingege bestoot e Spruch us nume äinere
Erec et Enide (dütsch Erec) vom Chrétien de Troyes isch e Värsroman us dr Artusepik und isch um 1160 entstande. Erec et Enide umfasst öbbe 7000 Värs und isch im Chrétien si erste Artus-Roman. Er basiert uf dr keltische Artussaag und isch s Echo vo de historische Kämpf zwüsche de Kelte und de säggsische Erooberer. Dr Stoff isch glii druf vom Hartmann vo Aue im Roman Erec adaptiert worde und het so sini öiropäischi Wirkig afo entfalte. Erec et Enide verzelt d Gschicht vom Artusridder Erec, wo in siner erste aventure si Frau Enide hürootet und denn mit ere foot afo zämmelääbe und drbii sini Pflichte vergisst. Erst in ere zwäite aventure verdient sich dr Erec s Rächt, wider am Disch vom Artus döfe sitze. Érec et Énide im Onläin-Vollteggst (franzöösisch) bi Wikisource Eric and Enide as freis Höörbuech (änglisch) bi LibriVox Normdate: GND: 4206733-9 | LCCN: n84803748 | SUDOC/IdRef: 027499960 | SELIBR: 237928 | VIAF: 183100638
Dr Erec isch e middelhoochdütsche Värsroman vom Hartmann vo Aue, wo um 1180/90 entstande isch. Er gältet as dr erst Artusroman uf Dütsch und isch en Adaptazioon vom altfranzöösische Erec et Enide vom Chrétien de Troyes. Die äinzigi fast vollständigi Fassig vom Erec isch im Ambraser Heldebuech erhalte, wo erst gege 1510 für e Kaiser Maximilian I. abgschriibe worde isch. Es existiere no churzi Fragmänt von ere Übersetzig us em Franzöösische, wo dütlig andersch si und mögligerwiis au elter. Die folgt dr Vorlaag seer vil gnauer. Es cha si, ass dr Hartmann für si freijeri Beaarbäitig no anderi Kwelle usser em Chrétien ghaa het. Mööglig weer s norwäägische Erex saga. Dr Aafang vo dr Dichdig isch weder in de Fragmänt noch im Ambraser Heldebuech überliiferet. Dr Hartmann isch öbbe zwüsche 1180 und 1205 aktiv gsi. Dr Erec muess wäge stilistische Äigeschafte as dr erst vo sine Romään gälte, und druf het er denn Gregorius, Der arme Heinrich und si zwäite Artusroman Iwein verfasst. Thematisch ordnet mä dr Artusroman dr Matière de Bretagne zue. Dr Erec isch e junge Ridder am Hof vom Köönig Artus. Er gwünnt e Durnier und d Hand vo dr schööne Enite. Iiri Hochzit findet am Hoof
Gregorius oder Der gute Sünder isch e hööfischi Legände vom Hartmann vo Aue. Si isch in middelhoochdütschee Värs verfasst, und wird um 1186 bis 1190 datiert. Dr Roman basiert uf ere franzöösische Vorlaag vom ene umbekannte Autor. Im Broloog entwigglet dr Hartmann allgemäini theologischi Gedanke über Schuld und Buess. Vor Allem warnt er vor em zwîvel (desperatio) (V. 56--75). Wichdig isch d Daarstellig vom biblische Samaritergliichnis (Lk. 10, 30-35; V. 97-143), won er mit andere biblische Gliichniss vermischt und wie die denn usgläit worde si. Er warnt au vor em vürgedanc, wo mä drunder woorschinlig d Sünd vo dr praesumptio muess verstoo (V. 7-34). D Gschicht foot aa mit dr Vorgschicht vom arme Sünder, nämlig mit dr Biografii vo däm sine Eltere (V. 177-922). Wo dr Her vo Akwitaanie (Equitânjâ), wo noch em Dood vo sinere Frau sini zwäi Chinder elläi ufzooge het, am Stärbe isch, beröit er, ass er si Dochder nid versorgt het (V. 239-242). Doorum überloot er iir Schiggsaal sun Soon (V. 259ff.). Eso chunnt s, mit dr Hilf vom Düüfel, zum Inzest (V. 273-410). Die bäide Gschwüsterte häi e Soon, dr Gregorius (V. 411-500). Sie stecken en in e Chaste mit 20 Mark Gold, laade dä
Jorat-Mézières isch e Fusionsgmaind im Schwizer Kanton Waadt, wo uf de 1. Juli 2016 gründet worden isch. D Gmaind, wo im Bezirk Lavaux-Oron ligt, isch us de politische Gmainde Carrouge, Ferlens und Mézières bildet worde. Carrouge isch vorane eini vo de südlichschte Gmainde im Bezirk Broye-Vully gsi, Ferlens und Mézières händ scho vor däre Fusion zum Bezirk Lavaux-Oron ghört und sind döt di nördlichschte Gmainde gsi. Commons: Jorat-Mézières – Sammlig vo Multimediadateie d Website vo de Gmaind Jorat-Mézières Ständige Wohnbevölkerung nach Staatsangehörigkeitskategorie, Geschlecht und Gemeinde, definitive Jahresergebnisse, 2022. Bei späteren Gemeindefusionen Einwohnerzahlen aufgrund Stand 2022 zusammengefasst. Abruf am 5. September 2023
Froideville isch de Name vo däne Ortschafte: Froideville VD, e Gmaind im Kanton Waadt, Schwiz Froideville, en Ortschaft i de Gmaind Ballens im Kanton Waadt, Schwiz Froideville (Jura), e Gmaind im Département Jura, Frankriich Froideville isch de Name vo däne Persone: Franz Isaak von Froideville (1712–1796), en preußische Generalmajor, Inspekter vo de Armee Gabriel Monod von Froideville (1711–1758), en königlich preußische Generalmajor