rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Hüttike isch e Gmeind im Schwiizer Kanton Züri. D Gmeind ligt im Furttal und ghört zum Bezirk Tielschtoorf. Hüttike ligt am Fuess vom Altbärg an de Schtroos vo Würelos uf Rägeschdorf. Nochbargmeind sind s aargauischi Würelos und di Zürcher Gmeinde Otelfinge, Dänike und Oetwil an der Limmat. Hüttike isch di Gmeind im Kanton Züri, wo de chlinscht Gmeindsbann het. S erschti Mol in ere Urkund isch Hüttike im Johr 883 uftaucht als Huttinchova. En Adalbert het in dere Urkund sin Bsitz de Abtei vom Fraumöischter z Züri abträte und het dodefür anderi bsitztümer am Türlersee übercho. Sowohl s höchi, wi au s Nidergricht isch im 14. Johrhundert bi de Habsburger gsi und de Ort het zum Amt Siggethal ghört. En Teil vo de Höf im Ort hei scho früeh zum Chloschter Wettige ghört, anderi de Badener Spitalverwaltig. Wo mit de Eroberig vo de Habsburger Territorie im 1415 d Grafschaft Bade entschtande isch, isch Hüttike en Teil dervo gsi, bis ins Johr 1798. Bis ins 1803 isch Hüttike dann en Teil vom Kanton Bade gsi, bevor es zum Kanton Züri cho isch. Bis ins Johr 1868 hei d Hüttiker zu de reformiirte Chilegmeinde Würelos ghört, sind dann aber Otelfinge zuteilt worde.
Dr El Greco (schbanisch el ‚dr‘, italienisch Greco ‚Griech‘; * um 1541 uf Kreta in Candia (hüte Iraklio) oder z Fodele; † 7. April 1614 z Toledo; äigentlig Domínikos Theotokópoulos, noigriech. Δομήνικος Θεοτοκόπουλος) isch e Mooler, Bildhauer und Archidekt vo griechischer Häärkumft gsi und dr Hauptmäister vom schbanische Manierismus bezieigswiis vo dr usklingende Rönessãs. Dr El Greco het z Kreta, wo denn dr Republik Venedig ghöört het, as Ikonemooler gschafft, bevor er uf Italie usgwanderet isch. Er isch e Verdräter vo dr Kretische Schuel gsi und in sim Wärk gseet mä d Dradizioone vo dr büzantinische Mooltechnik wie au Nöierige vo dr Rönessãs. Vo öbbe 1565 aa het er im Ateliee vom Tizian z Venedig gschafft und isch under em Iifluss vom Jacopo Bassano und vom Tintorettos gstande. 1570 isch er uf Rom und spööter uf Schbanie. 1577 isch er z Madrid gsi und denn z Toledo, won er e groossi Wärkstatt ghaa und für e schbanisch Hoofaadel gmoolt het. Zu sine Fründ z Toledo het dr Humanist Antonio Covarrubias y Leyva ghöört. Für d Chlosterchille dörte vo de Zisterzienserinne vo S. Domingo de Silos (el Antiguo) het er äins vo sine letschte und bedütendste Bilder gmoolt: d Aabätig vo
Dr Diego Rodríguez de Silva y Velázquez (dauft am 6. Juni 1599 z Sevilla; † 6. August 1660 z Madrid), mäistens as Diego Velázquez bezäichnet, isch e spanische Mooler vom Barock gsi. Er het zu de wichdigste Pordreemooler vo sinere Zit ghöört. As Mooler am Hoof vom spanische Köönig Philipp em Vierte het er e huuffe Mitgliider vo dr königliche Familie und Aaghöörigi vom Hoof pordretiert. Dr Velázquez isch vo Sevilla gsi. Si Vater, dr Juan Rodríguez de Silva, isch e Jurischt gsi. Sini Mueter het Jerónima Velázquez gheisse, und der Soon het wie dozmol üblech iire Name übercho. Sevilla isch es kulturells Zäntrum vo Spanie gsi. Dr Velasquez het bim Mooler Francisco Herrera dr Bruef glert und isch denn zum Francisco Pacheco del Rí gange zum no me Syte vom Moole lere könne. Ane 1618 het er däm sini Dochter Juana ghürotet. Als Mooler het me dr Velasquez z Spanie gly als der gröscht Naturalischt agluegt; sini Portree si bsunders beliebt gsi, erscht rächt won er ane 1623 als Hofmooler vom König Philipp em Vierte berueffe worden isch. 1627 het dr Velasquez en Moolweppewärb vom König gwunne. Er het denn no vil Gält verdient mit dene Bilder, wo hütte
Dr Nicolas Poussin [pu'sɛ̃] (* 15. Juni 1594 z Les Andelys (Normandi); † 19. Novämber 1665 z Rom) isch e franzöösische Mooler in dr Zit vom klassizistische Barock gsi. Dr Poussin isch zwüsche 1612 und 1621 z Rouen und Bariis zum Mooler usbildet worde. Dört het er dr Dichder Marino kenne gleert, wo sis Inträssi für die griechischi und römischi Müthologii gweckt het. Dr Poussin het für im Marino si Epos über d Venus und dr Adonis Zäichnige gmacht. 1624 isch er uf Rom und het d Bekanntschaft vo d Mooler Jacques Stella und Claude Lorrain gmacht, vom Cassiano dal Pozzo, eo im Kardinal Barberini si Sekretäär gsi isch, und vom dütsche Mooler und Schriftsteller Joachim Sandrart, wo spööter über en brichtet het. Er het d Wärk vom Tizian und vom Raffael gstudiert und au die antike Kunstwärk in dr Sammlig und em Archiv vom dal Pozzo. 1630 het er d Anne Marie Dughet ghürootet, d Dochder vom ene franzöösische Koch z Rom. Dr Poussin het s as Mooler schweer gha Arbet z finde, wil dr Babst und die Aadlige etablierti Italiäner wie dr Guido Reni, dr Pietro da Cortona oder d Carracci vorzooge häi. 1627 het em dr Kardinal
Dr Sima Qian (chin. 司馬遷/司马迁; Sīmǎ Qiān/Ssŭma Ch'ien), Großjehrigkaitsname Zichang (chin. 子長/子长; Zǐcháng/Tzu-ch'ang; * um 145 v. Chr.; † um 90 v. Chr.) isch e chinesische Hischtoriker un Schriftsteller gsii. Dr Sima Qian isch dr Verfasser vum Shiji (史記), em erschte Iberblick iber meh wie zwaidöusert Johr vu dr chinesische Gschicht vum legendäre Geele Chaiser bis zum Chaiser Wudi us dr Han-Dynaschti un giltet as Begrinder vu dr chinesische Gschichtsschryybig. Är isch wie sy Vater Sima Tan Hofaschtrolog am Hof vum Chang'an gsii un het wäge däm Zuegang zue allne chaiserlige Archiv ghaa. Drotz ass d Form vu dr Gschichtsschryybig bis dert im Lauf vu dr Johrhundert stark variiert ghaa het, hän sich speteri Gschichtsschryyber am Stil vu s Sima Qians Shiji orientiert. Des isch au dodra glääge, ass dr Ban Gu (班固) in syym „Han Shu“] (漢書) d Form vum Shiji as Standard ufgriffe het. Dää Standard het au uf d Gschicht vu Korea un uf di japanisch Gschichtsschryybig yygwirkt. Dr Sima Qian un syy Shiji hän eso ne große Yyfluss uf di chinesisch Gschichtsschryybig un dr chinesisch Prosastil ghaa, dass mer duruus cha verglyyche mit dr Wirkig vu Alte Teschtamänt in dr Bibel un s Herodots Historiai. Records
Abraxas ischt a Handlongsballett en fenf Bildr mit dr Musik vom schwäbischa Kombonischda Werner Egk. Dr sell hôt au s Libreddo gschriiba ond dr Elsässer Marcel Luipart hôt d Choreografii drzua gmacht. S erscht Môl uf d Bihne komma isch des Werk am 6. Juni 1948 am Prinzregendatheatr z Mincha. Dô drbei hend dr Marcel Luipard, d Solange Schwarz, d Irina Kladiwowa ond d Nika Nilanowa-Sanftleben d Hauptrolla danzt. Des Ballett behandlet da Fauscht-Stoff. Dr Begriff „Abraxas“ stammt aus dr jiidischa Geheimlehre „Kabbala“ ond muaß beim Egk seim Ballett so vrstanda werra, dass des Wesa, wo ebbes Bees em Senn fihrt, an Haufa Meglichkeida hôt, sich zo vorwandla. Dr Doktr Fauscht D Archischposa, em Deifl sei liabschda Geschbiilin D Bellaschtriga, a scheena Hex A Schlang An Tiger Dr Keenich vo Schpanien De schee Helena D Gretl (Margarete) D Hofgsellschaft Wei-selige Trenker Middlalderlichs Volk Burscha ond Mädla ond sonscht noh a baar Nebafigura Des Ballett schbiilt en Deitschland, z Schbanien ond en dr Hell zor Zeit vom Middlalder ond zo-ma kloina Doil au en dr Antike. Dr alde Fauscht ruaft d Goischtr vo dr Hell zo sich. Uff oimôl standet a Schlang, a Tiger ond dui scheena Hex Bellaschtriga en seim
D Yvonne Feri (* 21. März 1966 z Bade, vo Hedige) isch e Schwiizer Politikerin vo de (SP). Sit em 2011 isch si Nationalrötin. Vom 1998 bis ins 2008 isch d Yvonne Feri Grossrötin im Kanton Aargau gsi und von 2001 bis 2005 Iiwohnerrötin z Wettige. Sit em 2006 isch si derte im Gmeindrot mit em Ressort «Sozials, Vormundschaft und Gsundheit». In de SP isch si sit em 2008 Präsidentin vom Bezirk Bade. Am 23. Oktober 2011 isch si bi de Schwiizer Parlamentswahle mit 28'255 Stimmen uf em vierte Platz vo de Aargauer SP-Kandidate cho, wo drü Sitz im Nationalrot eroberet het. Wil d Pascale Bruderer, wo s beschti SP-Ergäbnis im Aargau gha het, in de Ständerot gwählt worde-n-isch, isch d Yvonne Feri in de Nationalrot nachgrückt. Bi de Nationalratswahle im Oktober 2015 hat sie im Aargau uf em zweite Listeplatz grad hinter em Cédric Wermuth gstande. Si het ihn stimmemässig aber überholt und het so ihre Nationalrotssitz verteidiget. Aafangs 2016 het si mitteild, dass si bi de kommunale Gsamterneuerigswahle im Oktober 2017 nüm für de Wettiger Gmeindrot wird kandidiire und im März het si de Rücktritt um es Johr vorverschobe uf Ändi 2016. Am 12. Auguscht 2016 het d
Dr Chanakya (Sanskrit: चाणक्य Cāṇakya) (* um 350 v. Chr.; † um 283 v. Chr.) isch e Minischter un ängschte Beroter vum Chandragupta Maurya (* um 340 v. Chr.; † um 293 v. Chr.), em erschte Chaiser vum altindische Maurya-Ryych, gsii un het e großi Roll gspiilt bim Ufstiig vum Chandragupta Maurya. Zwai Biecher wäre em Chanakya zuegschriibe: Arthashastra un Nitishastra. S Arthashastra isch e bolitisch Lehrbuech, wu iber Gäld- un Finanzbolitik, internationali Beziehige, militerischi Strategie un anderi Staatsaagläägehaite dischpetiert. Dr Verfasser vu däm Buech nännt sich „Kautilya“, wu mit em Chanakya identifiziert wird. S wird aber vermuetet, dass no ne andere Autor Dail byydrait het. S Nitishastra isch e Schrift iber di ideal Lääbeswyys, wu vil iberliferet iber di indisch Kultur in sällere Zyt. Roger Boesche: The first great political realist: Kautilya and his Arthashastra. Lanham: Lexington Books, 2002. Hermann Kulke, Dietmar Rothermund: Geschichte Indiens. Von der Induskultur bis heute. Aktual. Sonderaufl., Verlag C. H. Beck, München 2006, ISBN 3-406-54997-7.
Dr Eberhard I., dr „Erlaucht“, (* 13. Merz 1265 z Stuegert; † 5. Juni 1325 ebedo) isch vu 1279 bis 1325 Grof vu Wirttebärg gsii. Em Eberhard syy Halbbrueder un Vorgänger Ulrich II. het syy Amt scho mit elf Johr aadrätte. Mer chaa dervu uusgoh, dass dää as Minderjehrige unter dr Vormundschaft vum Grof Hartmann I. vu Greänenge gstanden isch. Dr Ulrich isch anne 1279 gstorbe, syy Vormund Hartmann 1280, so dass dr Eberhard ab däm Zytpunkt d Herrschaft iber d Grofschaft Wirttebärg ohni Yschränkig het chenne uusiebe. D Wahl vum Rudolf vu Habsburg zum Chenig vum Hailige Remische Ryych 1273 het derzue gfiert, ass di territoriale Uuswytige vum Ulrichs I., wu dur dr Gegechenig Heinrich Raspe legitimiert wore sin, an s Ryych zruckgange sin. Dr Rudolf het Ryychslandvogteie errichtet fir d Verwaltig vu dr zruckgforderete Ryychsterritorie. D Landvogtei Niderschwobe het dr Rudolf syym Schwoger Albrecht vu Hohenberg gee. Dr Rudolf het s Ziil ghaa, s Herzogtum Schwobe wideryyzrichte, w uno dr Hiirichtig vum letschte Staufer Konradin anne 1268 ohni Herrscher gsii isch, un het syy minderjehrige Suhn Rudolf zum Herzog ernännt. Dr Eberhard het Widerstand glaischtet gege die Maßnahme. Är het d Situation noch em Dod vum Rudolf 1291
Dr Satyajit Ray (bengalisch সত্যজিত্ রায়, Satyajit Rāẏ; * 2. Mai 1921 z Kalkutta; † 23. April 1992 ebd.) isch e indische Filmregisseur vum bengalische Film gsii. Är het e humanistische Personalstil entwicklel, wu vum franzesische un italienische Neorealismus inschpiriert gsii isch. By syne Film het er wichtigi Ufgabe sälber ibernuu oder het si in Zämmearbet mit dr Spezialischte gmacht, zem Byschpel het dr Ray mitgmacht bi Casting, Regie, Kamera, Schnitt, Musik un Produktion. Dr Ray isch us ere guetsituierte bengalische Chinschtlerfamilie chuu. Syy Großvater Upendrakishore Raychowdhury isch as Verfasser vu Chinderliteratur, Musiker un Wisseschaftler bekannt. Syy Vater Sukumar Ray isch dr beliebtscht bengalisch Verfasser vu Nonsense-Vers (Sammlig: Khai Khai) gsii, är isch gstorbe, wu dr Ray zwaiehalb Johr alt gsii isch. Dr Ray sälber het e Huffe Biecher fir Chinder gschribe, unter anderem e Serie mit Detektivgschichte mit em Detektiv Feluda un aini mit em Profässor Shanku, eme Wisseschaftler, as Hauptkarakter. Scho sy Debut Pather Panchali (1955) het em – un zum erschte Mol fir dr indisch Film – wältwyti Anerkännig brocht. Dr Film het rund e Dutzed Filmbryys iberchuu, dodrunter dr Sonderbryys vu dr Jury bi dr Filmfeschtspiil vu Cannes 1956. S isch dr erscht Dail vu syre
Dr Ulrich III. (* zwische 1286 un 1296; † 11. Juli 1344) isch vu 1325 bis 1344 Grof vu Wirttebärg gsii. Dr Ulrich isch scho in dr Regierigszyt vu syym Vater Grof Eberhard I. stark in d Bolitik yybunde gsii. Anne 1319 het er mit em Chenig Friedrich em Schene ne Bindnisverdrag uusghandlet. Des Bindnis het er no syym Amtsaadritt 1325 wider erneiert, noodäm sich Wirttebärg zwischedure uf d Syte vum Ludwig IV. gwägslet isch. Dr Ludwig un dr Friedrich hän zue sällere zyt alli zwee Aaspruch uf d Herrschaft im Ryych ghoobe. Dur d Uussehnig vu dr beede isch s em Ulrich megli gsii, au noch em Dod vum Friedrich anne 1330 äng mit em Ryych verbunde z blyybe. Des un syy regionali Bindnis- un Erwärbsbolitik hän derzue stark byydrait, dass dr Ulrich s wirttebärgisch Territorium in syre Regierigszyt het chenne dytli vergreßere. Näbe verschidene Erwärbige im Elsass sin vor allem dr Chauf vu Dibenge anne 1342 un d Belähnig mit Merkgreanenge dur dr Chaiser Ludwig dr Bayer anne 1336 z nänne. Dr Ulrich isch mit dr Sophie vu Pfirt ghyrote gsii. Sihn us däre Eh sin dr Grof Eberhard II. dr Greiner un Grof Ulrich IV. Wilfried Schöntag:
Dr Claude Lorrain, au bekannt as Claude Gellée oder Claude Le Lorrain, (* 1600 z Chamagne, Lothringe; † 23. Novämber 1682 z Rom) isch e franzöösische Mooler vom Barock gsi, won en äigene lürisch-romantische Stiil vo dr klassizistische Landschaftsmoolerei entwicklet het. Scho mit drizääni het er z Rom gläbt und het e Leer bim Agostino Tassi gmacht. Spööter isch er woorschiinlig z Neapel bim fläämische Landschaftsmooler Gottfried Wals gsi, 1625 z Frankriich bim Claude Deruet, won er a de Freske vo dr Karmeliterchille z Nancy gschafft het. Denn isch er für immer zrugg uf Rom. Um 1630 het er dört im Palazzo Crescenzi zum letschte Mol Freske gmoolt, vo denn aa het er nume no an dr Staffelei gschafft und het sich as dr füerend Landschaftsmooler etabliert. Für e Köönig Philipp IV. vo Schbanie het er mindestens siibe groossi Landschaftsbilder gmoolt. Im Allgemäine häi sini Ufdraaggääber s Süsche sälber uuseglääse und dorum si d Themene, won er verarbäitet het, sälte wenn nid äimoolig in dr Kunstgschicht. 1682 isch dr Lorrain gstorbe und isch in dr Sanctissima Trinità dei Monti Chille begraabe worde. London, Duke of Westminster Collection Capriccio mit Konstantinbooge (1651) London, National Gallery Landschaft mit em Narziss und dr
Dr Peter Paul Rubens (IPA: [ʁybɛns]) (au Pieter Pauwel Rubens oder Petrus Paulus Rubens, * 28. oder 29. Juni 1577 z Siegen; † 30. Mai 1640 z Antwerpen) isch äine vo de bekanntiste Mooler vom Barock und Diplomat vo dr schbanisch-habsburgischen Chroone gsi. Dr Peter Paul Rubens isch woorschiinlig am 28. Juni 1577 as Soon vom Jan Rubens und vo dr Maria Pypelincks z Siige uf d Wält choo. Er het säggs Gschwüsterti gha. Si Vater isch e Rächtsaawalt gsi, wo z Italie usbildet worden isch. Wil er reformiert gsi isch, isch er 1568 wo s Religionsunrueje gee het, mit siner Familie uf Köln gflüchdet. Dr Vater isch 1587 gstorbe und d Mueter isch mit de Chinder uf Antwärpe züüglet. Dört isch dr Peter Paul Rubens uf d Latiinschuel vom Rumoldus Verdonck (1541–1620) gange und isch denn e Zitlang e Paasche am Hoof vo dr Marguerite de Ligne (1552–1611) gsi. Noch 1592 het er bi de Mooler Tobias Verhaecht (au T. Verhaegt), Adam van Noort und Otto van Veen gleert. 1598 isch er mit dr Leer fertig gsi und isch in d Moolergilde z Antwärpe ufgnoo worde. Im Mai 1600 isch er uf Italie gange, zum dört dr Tizian, dr
S Förstetum Liachtaschta ischt uftaalt i zwo Wahlkrais mit total ölf Gmonda. D Uuftailig vom Liachtaschta is Undr- und Oberland isch gschechtlech gwachsa und goht bis is 14. Johrhundert zrogg. Dia Struktur isch ono hüt ir Bevölkerig verworzlet wil jeda Wahlkrais a bestimmte Aazahl vo Abgordnete im Landtag (Parlamänt) hät. S Oberland hät 15 und s Untrland 10 Mandat im Landtag. Zom nördleg glägne Wahlkrais Undrland ghören föf Gmonda vor historischa Herrschaft Schellabärg. Do dezue ghören Escha, Gamprii, Muura, Ruggäll und Schellabärg. Dia ehemolig Rychsherrschaft Schellabärg isch Anno 1699 dor da Först vo Liachtaschta kooft wore. De höttig Wahlkrais hät ko Verwaltigsfunkzione meh. Zum flähamässig grössara Wahlkrais Oberland ghöran sächs Gmanda vo da historischa Grofschaft Vadoz. Do dezua ghöran Baalzers, Planka, Schaa, Tresa, Tresabärg und Vadoz. Dia ehemolig Rychsherrschaft Vadoz isch im Johr 1712 dor da Först vo Liachtaschta erworba wora. Da hüttig Wahlkrais hät ka Verwaltigsfunkzione meh. D Glederig vor Gmonda (Undrland) oder Gmanda (Oberland) mit erna Dörfer, Exklave und Enklave im Ländle send under Gmonda vom Förschtatum Liachtaschtaa beschreba. Gemeinden uf liechtenstein.li Frühgeschichte (Memento vom 25. Mai 2019 im Internet Archive) under Land und Leute uf liechtenstein.li abgruafa am 22. November 2019 Funktion (Memento vom 27. März 2019
Mauren meint: es muslimisches Berbervolk z Nordafrika vo de Römer und Byzantiner meistens synonym au för d Stämm vo de antike Mauretanier, di sogenannte „Mohre“ (Schwarze) brucht Mauren heissed folgendi Ort: Mure, e Gmond im Untrland vom Förstetum Liachtasta Mure, e Ortschaft i de Gmeind Berg im Kanton Thurgau, Schwiz
Dr Zhu Xi (chin. 朱熹 Zhū Xī/Chu Hsi; * 18. Oktober 1130 z Youxi, Fujian-Provinz, China; † 23. April 1200) isch dr wichtigscht Neokonfuzianer vu China gsii. Är het in dr Song-Dynaschti an dr beriemte Akademi vu dr Wysse Hirsch-Grotte glehrt un isch Lehrer un Beroter vum Song-Chaiser gsii. Dr Zhu Xi het iber 70 Wärch gschriibe. In dr Wuyi-Bärg un an andere Ort het er iber 50 privati hecheri Lehraastalte grindet un het as Privatlehrer e baar Döusert Schueler uusbildet. Vil vu syne Schueler sin beriemti Theoretiker wore. In e jedere Stadt, wun er gschafft het, het er e Lehraastalt grindet. Unter dr Wärch vum Zhu Xi isch syy Buech Die Familiennormen der Familie Zhu e wichtig Wärch iber d Regelig vu Familienaaglägehaite wore. Churz vor syym Dod het er syni Aamerkige zum Buech „Das Große Lernen“ (大學 dàxué) korrigiert, wu bis in s 20. Johrhundert as Standard fir d Beamtebriefig dient ghaa het. Dr Zhu Xi het Das Große Lernen zämme mit dr „Gspräch vum Konfuzius“ (論語 / 论语 lùn yǔ oder lún yǔ), em Buech „Mitte und Maß“ (中庸 / 中庸 zhōng yōng) un em Buech vum Mencius (孟子 Mèngzǐ) zue dr sognännte „Vier Biecher“ zämmegfiegt. Chan,
Dr Umar ibn al-Chattab oder Omar ibn al-Khattab (arab. مر بن الخطاب ʿUmar b. al-Ḫaṭṭāb) (* 592 z Mekka; † 3. Novämber 644 ebedert) isch dr zweet „rächtglaitet“ Kalif vum Islam (634–644) gsii. Wie syy Vorgänger Abu Bakr wird au dr Umar vu dr Schiite nit as Kalif anerkännt. Dr Umar isch anne 592 z Mekka as Suhn vum al-Chattab, eme yyflussryyche Quraisch uf d Wält chuu. Syy Mueter isch d Hantima (arab. حنتمة) gsii. Är isch im Chriegshandwärch uusbildet wore un het d Chunscht vu dr effetlige Reed glehrt. Derno het er fir syy Vater Handelsgschäft erledigt, wu ne in verschideni Länder gfiert ghaa hän. Zerscht isch er e erbitterete Fynd vu dr Muslim un vum Prophete Mohammed gsii. Speter isch er aber vu syre Schwester zum Islam bechehrt wore, un är het sich derno em Mohammed aagschlosse. Noch em Dod vum Abu Bakr 634 isch dr Umar zum Kalif ernännt wore. S Kalifat isch derno in wenige Johr zuen re Großmacht im Noche Oschte ufgstiige, zem Byschpel sin Palästina (634) un Ägypte (639-642) dur dr Amr ibn al-As, Syrie dur dr Chalid ibn al-Walid un dr Irak dur dr Sa'd ibn Abi Waqqas (636) eroberet wore. Anne 636
Dr Rembrandt Harmenszoon van Rijn (* 15. Juli 1606 z Leiden; † 4. Oktober 1669 z Amsterdam; bekannt under sim Vornaame Rembrandt) gältet as äine vo de bedütendste und bekanntiste niiderländische Künstler vom Barock. Er het wääred em Goldige Zitalter vo de Niiderland gschafft, wo s Land e bolitischi, wirtschaftligi und künstlerischi Blüetezit erläbt het. Dr Rembrandt het bim Pieter Lastman studiert, 1625 z Leiden si ersts Ateliee ufdoo und scho bald d Ufmerksamkäit vo de Lüt uf sich zooge. 1631 isch er uf Amsterdam züüglet, won er sich zum ene gfiirte Künstler entwicklet het. Drotzdäm het er immer wider groossi finanzielli Brobleem ghaa und isch 1656 in Konkurs gange und isch schliesslig in Armuet gstorbe. Dr Rembrandt het as Mooler, Radierer und Zäichner gschafft, het e Wärkstatt gläitet und Künstler usbildet. Si Gsamtwärk umfasst under anderem Bordret, Landschafte und biblischi und mythologischi Themene. Zu sine bekanntiste Arbäite zele D Bländig vom Simson, D Nachtwach, D Anatomii vom Dr. Tulp und S Hundertguldeblatt. In sine Historiebilder het dr Rembrandt e Hufe Motiiv ufgriffe, wo bis denn künstlerisch nid bearbäitet worde si, oder het noch nöije Darstelligsmögligkäite für dradizionelli Motiiv gsuecht. E Hufe vo dene Wärk zäichne sich dur starki Hell-Dunkel-Kontrast
Dr Louvre z Bariis isch früener e franzöösische Köönigsbalast gsi und het zämme mit em zerstöörte Palais des Tuileries s Bariiser Stadtschloss bildet. S Geböid lit im Zentrum vo Bariis zwüschen em rächte Ufer vo dr Seine und dr Rue de Rivoli. Si Innehoof lit uf dr historische Aggse, wo bim Gloggedurm vo dr Chille St-Germain-l’Auxerrois aafoot und über d Iigangspüramide us Glaas vom Louvre bis zur Grande Arche in La Défense goot; iir Kärnstück si d Champs-Élysées. Im Louvre isch hüte s Museum Musée du Louvre dehäi, wo 8,3 Millione Bsuecher im Joor het. Es het mee Bsuecher as jedes andere Museum und isch dr Usstelligsflechi nooch s drittgrösste Museum uf dr ganze Wält. Im Nordflügel vom Louvre isch d Instituzioon Les Arts Décoratifs mit drei Museum: Musée des Arts décoratifs, Musée de la Mode et du Textile, Musée de la Publicité und de Bibliothèque des Arts décoratifs. Sylvia Jurewitz-Freischmidt: Herrinnen des Louvre. Frankreichs Regentinnen Maria de' Medici und Anne d’Autriche. Casimir Katz, Gernsbach 2005, ISBN 3-925825-98-3. Michael Petzet: Claude Perault und die Architektur des Sonnenkönigs. Der Louvre König Ludwigs XIV. und das Werk Claude Perraults. Deutscher Kunstverlag, München u. a. 2000, ISBN 3-422-06264-5. Pablo Schneider, Philipp Zitzlsperger (Hrsg.):
Chiaroscuro (italiänisch: „hell-dunkel“), Hell-Dunkel-Moolerei, au franz.: Clair-obscur, bezäichnet e Gestaltigsmiddel vo dr Grafik und dr Moolerei, wo in dr Spootrönessans und im Barock entwicklet worden isch. Es zäichnet sich dur starki Hell-Dunkel-Kontrast us und isch iigsetzt worde zum s Rüümlige und dr Usdruck z stäigere. Dr Künstler het s Liecht und dr Schatte brucht, zum Körper und Forme dütliger modelliere und in iirer Rüümligkäit bedoone. Eso si die dramatische Effekt gstäigeret oder d Stimmig isch usdrucksvoller worde. D Nüanse in dr Abstuefig vo de Helligkäitswärt si vo erhööte Däil bis zu Schbitzliechter und Schlagschatte gange. Dr Leonardo da Vinci isch äine vo de erste Künstler gsi, wo sich mit em Verheltnis vo dr Liechtkwelle zum belüüchdete Geegestand und de Bedingige vo Liecht und Schatte intensiv usenandergsetzt häi. Er het en Underschiid gmacht zwüsche luce (Lüüchtliecht) für s Liecht wo belüüchdet, und lumen (Körperliecht) für s Liecht, wo vom Belüüchdete reflektiert wird, und natürligem und künstligem Liecht. Über d Effekt vom Helldunkel het dr Leonardo dr Körper und s Gsicht uuseghoobe, wäärend er für die dransparänti Atmosfääre e rauchig-nääblige Schleier vo wäichem Liecht iigsetzt het. Mit däm Sfumato het er Abstuefige vom Hindergrund bis zur Uflöösig vo de Kontuure üüberchoo. E
Cranach isch dr Familienaame vo deene Persoone: Augustin Cranach (1554–1595), e Mooler und Grafiker, Soon vom Lucas Cranach em Jüngere Eberhard von Cranach-Sichart (1886–1967), e dütsche Germanist, Lektor und Kunstsachverständige Hans Cranach († 1537), e Mooler und Grafiker, Soon vom Lucas Cranach em Eltere Hans Lukas von Cranach (1855–1929), e dütsche Offizier und Burghauptmaa vo dr Wartburg Lucas Cranach dr Jüngeri (1515–1586), e Mooler und Grafiker, Soon vom Lucas Cranach em Eltere Mario von Cranach (* 1931), e dütsche Psücholog und Hochschuelleerer Michael von Cranach (* 1941), e dütsche Psüchiater und Autor Rudolph Anton Lucas von Cranach (1823–1879), e dütsche Politiker und Mitgliid vom Riichsdaag