rlitschk/wikidir huggingface dataset:
En Gebirgswald oder Bärgwald isch en Wald vo botanisch bsunderer Zämmesetzig, wo im Klima vom Gebirg grad underhalb von dr Baumgränze gedeiht. In de Alpe z. B. isch die charakteristischi Wald-Vegetation en Arve-Lärche-Wald. Drei Viertel vom ganze Schwiizer Waldgebiet sind Gebirgswälder. Sii werde inschtand ghalte, teilwiis gnutzt oder dienet als Schutzwald vor Lawine, Erdrütsch und Schteischlag. Bereits im Mittelalter isch dr Nutze vo dene Bergwälder gäge d Naturgwalte erkennt worde; das bewiise Bannbriefe, wo d Holz-Entnahm us dene "Bannwälder" schtreng unter Schtraf gschtellt händ. WWF Schwiiz: Panda-Magazin III/88
Es Biotop isch en Läbensruum. Urschprünglich schtammt dr Begriff uus dr Ökologie, er wird verwendet für Lebensgmeinschafte vo unterschiidliche Tier- und Pflanze-Arte. Das cha in grosse Landschafts-Rüüm sii, aber au im private Garte. Zum Aalege dört reichts scho fascht, wenn me en relativ flachi Gruebe uushebt, wo s nachhär drii regnet für ne Weiher. Viili Pflanze und Tier wandere ohni wiiters Zuetue dört häre. Me chaas aber au schterker schtüüre, mit Herefüehre vo z. B. Schtrücher mit Wurzle, Schtei-Huufe und altem Holz, wo d Besiedlig vom Biotop begünschtige. WWF Schwiiz: Panda-Magazin, II/80
De Zîo oder Tyr isch en germanische Gott gsii. Me waiss aber nöd sicher, öb er e Chriegsgott, Stammesgott oder Rechtsgott gsii isch. urgerm. *Teiwaz m. „Gott“; aisl. Týr; altengl. Tíw; ahd. nume as Runename öberlieferet: ᛠ ziu. De Name isch vererbt us indogerm. *deiuos m. „Gott“. Au im altisländische het s Wort týr no d Bedütig „Gott“ gha, vor alem im Plural tívar. Danebe isches au de Name vomene Gott gsii. Im Althochdütsche isch de Gott nöd gnennt, mer kenet nu de Name vo de ᛠ-Rune: ziu, e Variation vo de alte ᛏ-Rune. Aber au e Manename isch bekannt: Ziolf, da haisst „Zîo-Wolf“. Denn isch de Name no im Wuchetag Ziischtig enthalte, altalem. ciestag. För die alte Sachse isch de Gott nöd bizügt und d Form *Tiu isch nume die erschlossni Form. Sisch aber mögli, ass de Gott bi de Sachse underem Name Irmin und Saxnot verehrt worden isch. Vill diskutiert werd öber e Glosse, wo sich i de gliiche Handschrift findet wie s Wessobrunner Gebet. Die Glosse lutet "Cyuuari – Suuapa". Da werd gern mit „Zîo-Verehrer“ öbersetzt, isch aber sprochlich falsch. Germanischi Volksnäme wo uf -wari endet, enthalte im erste Tail e Flussname (Amsivarii, Chasuarii) oder e Landesname
En Naturwiise oder Magerwiise oder Duurwiise isch en Wiise, wo uuf nit dür Landwirtschaft überdüngte, relativ naturbelassene Böde gedeiht. Sii beheimatet en riichhaltigi Tier- und Pflanzewält. Damit d Naturwiise nit verbusche, müessi sii aber trotzdem jährlich gmäht werde. Es reicht aber einisch im Jahr, und zwar nit vor Juli oder Auguscht, damit d Pflanze Glegeheit händ, abzsame. En Naturwiise macht sich au sehr guet und isch mit ihrer Tierwält schön anzluege in Privatgärte. Viilfach wird en Unterteilig gmacht in en Naturwiise und nebedra en Rase, wo d Chind chönned schpiele. WWF Schwiiz: Panda-Magazin II/80
Ackerbau isch en landwirtschaftlichi Produktionsform. Sii wird betriibe, siit d Mensche sässhaft sind, also siit Jahrtuusige. Ca. siit dr Mitti vom 20. Jahrhundert sind in Europa die mosaikartige chliine Ackerfläche langsam zu immer grössere Gebilde worde, und zwar dur Melioratione. S Ziil isch en effizienteri und wirtschaftlicheri Bebauuig dur au immer grösser werdendi Maschine gsii. Me het deshalb au hindernisfreii Bebauigs-Fläche welle: Hecke, Bäum, Bäch, Wiise, Wegschtreife - fascht alles isch dodermit verschwunde in dr Ackerlandschaft. Hüüt giits wieder gwüssi gegeläufigi Bewegige für ne naturnöhere Ackerbau. WWF Schwiiz: Panda-Magazin II/95
Dr Borkechäfer isch es Schadinsekt, wo vor allem im Wald und dodermit bii dr Forschtwirtschaft grossi Schäde angrichtet het und das teils immer no tuet. Er ghört zu dr Familie vo de Rüsselchäfer. S Wiibli nagt unter dr Baumrinde en Gang. Es deponiert denn d Larve in Siitegäng drvo. D Larve ernähre sich ebefalls von dr Baumrinde. Das het dr Forschtwirtschaft grossi wirtschaftlichi Schäde brocht, allerdings chamme de Chäfer hüüt z. B. mit de sogen. Borkechäfer-Falle bekämpfe. Me het au gmerkt, dass vor allem Totholz, wo me loot lo liige schtatt s uusezruume, d Borkechäfer vom Nutzholz ablenke. Knaurs Lexikon - Das Wissen unserer Zeit
E Kläraalag isch en technischi Aalag an Gwässer, wo me bruucht, um Schad- und Schmutzschtoff uus em dräckige Wasser z nää. Sit es se giit, sind die früener teils schtark verschmutzte Gwässer (uus Huushalt, Induschtrii und Landwirtschaft) wider süüberer worde. D Grundreinigung macht me i de Kläraalage zerscht mit mechanische Filter und denn dur di biologischi Reinigungsschtufe. Bakterie zersetze dört d Schmutzschtoff, wobii me em Wasser dur nes Rüehrwärk schtändig Suurschtoff für de Abbau-Prozäss muess zuefüere. Vili, aber no nit alli Kläraalage händ zuedäm en chemischi Reinigungsschtufe, wo au chemischi Verbindige chönned abbaut werde. Knaurs Lexikon. Das Wissen unserer Zeit.
Dr Kibitz isch en schwarz-wiisse Vogel mit langem Federschopf uuf em Chopf. Er lebt vor allem in Ried- und Ackerbau-Gebiet. S Nescht macht er in seichte Ärdmulde und chleidets mit Halme uus. Er het ei Bruet pro Jahr. Nahrig: Insekte, Larve, Schnegge, Sämereie und Gras. Einzeln tuet er au überwintere. Dr Kibitz-Beschtand isch dur die intensivi Landwirtschaft sehr schtark reduziert worde, es giit ne fascht nu no in Naturschutz-Gebiet. Im Volchsglaube sind alti Jumpfere i Kibitz verwandlet worde, lueg der Artikel übers Giritzemoos. Naturforschende Gesellschaft Kanton Solothurn, Heft 37
Dr Fäldhas (Lepus europaeus) isch e Suuger us de Familie vo de Hase (Leporidae). Er chunnt vor allem in dr offene und halboffene Landschaft vor. Grundsätzlich findet er sich sogar in relativ intensiv gnutzte Agrar-Landschafte zrächt. Wichtig isch einfach, dass er viil Ruum het und es Mindeschtmass an extensiv bewirtschaftete Fläcke, z. B. ökologischi Uusgliichs-Flächene in dr Landwirtschaft. S natürlich Verbreitigsgebiet umfasst witi Teil vo de südweschtliche Paläarktis. Wäg dr starken Intensivierig vo de Landwirtschaft isch dr Bstand in vile Regione vo Europa ruckläufig. D Schutzgemeinschaft Deutsches Wild het de Feldhas für s Jahr 2001 und wider 2015 zum «Tier des Jahres» erklärt. D Nahrig vom Fäldhas isch rein pflanzlich. S. Aulagnier, P. Haffner, A. J. Mitchell-Jones, F. Moutou, J. Zima: Die Säugetiere Europas, Nordafrikas und Vorderasiens – Der Bestimmungsführer. Haupt, Bern/ Stuttgart/ Wien 2009, ISBN 978-3-258-07506-8, S. 160–161. A. J. Mitchell-Jones, G. Amori, W. Bogdanowicz, B. Krystufek, P. J. H. Reijnders, F. Spitzenberger, M. Stubbe, J. B. M. Thissen, V. Vohralik, J. Zima: The Atlas of European Mammals. Poyser, London, 1999, ISBN 0-85661-130-1, S. 166–167. E. Stresemann (begr.), K. Senglaub (Hrsg.): Exkursionsfauna von Deutschland. Band 3, Wirbeltiere. 12. Auflage, Spektrum, Akademischer Verlag, Heidelberg 1995, ISBN 3-334-60951-0, S. 428. Ilse
Dr Gwässerschutz isch e Deilberych vom Naturschutz. Er het dr Schutz vo Gwässer – das sind bsunders d Meer, d Seeä, d Flüss und d Bech – vor Verschmutzig und Vergiftig zum Ziel. In dr Schwiiz zum Biischpiel hets scho sit em schtarke Bevölkerigs-Wachstum im 19. Jahrhundert und de entschprechend wachsende Huushalt-Abwässer periodisch immer wiider sognänti Alge-Blüetine in de Seeä gäh, ane 1898 sogar bereits in dreine, drunter em grosse Zürisee. Vor allem nach em zweite Wältchrieg isch denn no s starke dünge mit Phosphat i dr Landwirtschaft und dr Gebruuch vo phosphat-haltige Wöschmittel drzue choo: D Gwässer sind wiit über ihri Selbscht-Reinigungschraft überdüngt worde und i deilne isch s ökologische Gliichgwicht umkippt. Im Dezember 1953 het denn s Schwiizer Volk en Verfassigs-Artikel agnoo, wo die gsetzlichi Regelig vom Gwässerschutz ermöglicht het. Es isch aber au no 1964 zu nere Masse-Entfaltig vo Blau-Alge im Vierwaldstettersee cho. Erscht ab denn sind nodisno Kläranlage baut worde, wo das Problem entscherft händ. P. Walder: Gewässerbiologie und Gewässerschutz
En Alge isch en einzelligi, glegentlich au mehrzelligi, Ur-Pflanze, eins vo de erschte Läbewäse uuf dr Ärde. Oft isch sii fadeförmig. Uusser grüene Alge giits au z. B. brünlichi oder rötlichi Forme. D Fortpflanzig erfolgt gschlechtlich oder ungschlechtlich. Alge werde technisch gnutzt oder teils au mit Ertrag vo Einwiss und Fett züchtet. Vor Iifüehrig vo de Kläranlage sind sii in eusne Breitegrade au für die berüchtigte Alge-Blüete uuf überdüngte Seeä verantwortlich gsii. Knaurs Lexikon - Das Wissen unserer Zeit
D Mehrwärtschtüür isch en indiräkti Umsatzschtüür, wo d Wertschöpfig vom ene Produkt oder ere Dienschtleischtig beschtüüret wird. D. h. d Schtüür wird biim Produkt uuf de einzelne Produktions- und Handelsschtufe, wo s Produkt vom einte Unternehme zum nöchschte wiiterverchauft wird, erhobe. Zur Vereinfachig von dr Bürokratie het me allerdings in Düütschland 1968 dr sogenannti Vorschtüür-Abzug iigfüehrt. D Mehrwertschtüür wird au in dr Schwiiz erhobe. Sii het vor einige Jahrzehnt die sogenannti Warenumsatzschtüür abglöst. Knaurs Lexikon - Das Wissen unserer Zeit
Landsknächte sind nach em Niidergang vom Rittertum im Schpätmittelalter angworbni Chriegsknächte gsii. Ihre Höhepunkt händ sii im 15. und 16. Jahrhundert ghaa. Sii händ als schtändig verfüegbari Truppe golte. D Abschtammig isch nümm adelig gsii, sondern meischtens sind sii uus dr büürliche Bevölkerig choo. S het Rotte, Fähnli und Regimänter gäh. Knaurs Lexikon - Das Wissen unserer Zeit Commons: Landsknächt – Sammlig vo Multimediadateie
D Mueter Teresa (Hailigi Teresa vu Kalkutta) (Uf d Wält chuu as Anjezë (Agnes) Gonxha Bojaxhiu [ˈaɲɛzə gonˈʤa bɔˈjaʤju]; * 26. Augschte 1910 z Üsküb, Osmanischs Rych (hite Skopje, Nordmazedonie); † 5. Septämber 1997 z Kalkutta, Indie) isch en indischi Ordesschweschter un Missionari albanischer Härchumft gsii. Wältwyt bekannt woren isch si mit ihre dur ihre Glaube motivierte un bregten Arbet mit Arme, Obdachlose, Chranken un Lyt, wu am Stärbe sin, wu si 1979 derfir dr Fridesnobelpryys iberchuu het. In dr katholische Chilche wird d Mueter Teresa syt ihre Hailigsprächig am 4. Septämber 2016 as Hailigi verehrt. Unter anderem wäge dr sozialen un hygienische Zueständ in dr Stärbehyyser un ihre missionarische Motivation sin ihri Arbet un ihri Person aber au umstritte. Worte der Liebe, Einführung von Malcolm Muggeridge (Orinaltitel: A Gift for God, übersetzt von Franz Johna). Herder, Freiburg im Breisgau, Basel, Wien 1977, ISBN 3-451-17974-1. Was zählt, ist das Herz. Gebete, Gedanken, Meditationen. Benno, Leipzig 2004, ISBN 3-7462-1739-3. Mein Leben mit den Armen, mit den wichtigsten Originaltexten, ausgewählt und eingeleitet von Marianne Sammer, Patmos, Ostfildern 2011, ISBN 978-3-491-72567-6. Sei gütig und barmherzig, Worte von Mutter Teresa, herausgegeben von Roswitha Kornprobst, Missio Aachen, Butzon & Bercker, Kevelaer 2016, ISBN 978-3-7666-2289-1. Renzo
Die Lischte zellt die opferriichschte Schlachte und Belagerige von der Wältgschicht uuf. Es sind bsunders dramatischi Ereignis vo grosse Chrieg i verschidene Epoche vo der Gschicht gsi. Bi der Belagerig vo grosse Stedt häng mängmol vil meh Zivilpersone als Soldate s Lääbe verloore. Es sind Schlachte und Belagerige sid der spootantike Zyt, mit vil hunderttuusig Tote und Verletzte, denn Chrieg im Middelalter und sötigi z Asie, vor allem der Chinesisch-Japanisch Chrieg. Z Öiropa sind die grossi Schlachte us dr Ziit von de Napoleonische Chriege und d Wältchrieg vom 20. joorhundert die schlimmschte gsi. 260 vor Chrischtus: Schlacht vo Changping: öppe 700'000 Tooti 451: Schlacht uf da Katalaunische Fälder (im hütige Frankrych), bim Agriff vo de Hunne: öppe 150'000 Tooti 717: Belagerig vo Konstantinopel: öppe 150'000 Tooti 1121: Schlacht vo Didgori z Georgie: öppe 200'000 Tooti 1258: D Belagerig und Eroberig vo Bagdad dur d Mongole: öppe 1 Millioon Tooti 1398: Eroberig vo Delhi: öppe 100'000 Tooti 1813: Schlacht vo Leipzig: 124'000 Tooti 1914: Schlacht z Galizie: öppe 700'000 Tooti 1916: Schlacht a der Somme: 1'120'000 Tooti 1916: Schlacht vo Verdun: öppe 700'000 Tooti 1938: Schlacht vo Wuhan: 540'000 Tooti 1941: Schlacht vo Kiew: öppe 700'000 Tooti 1941: Belagerig vo Odessa:
Fennoskandinavie, au Fennoskandie oder Fennoskandia gnännt, isch en Uusdruck fir di nordeuropäisch Halbinsle, wu si us Finnland (Fenno-), dr Skandinavische Halbinsle (-scandia), Karelien un de Halbinsle Kola zämmesetzt. In regionalgeologischem Kontext wird des Biet, mit Uusnahm vum nordweschtlige (kaledonische) Dail vum Skandinavische Gebirge, al Fennoskandische Schild oder au Baltische Schild gnännt. Dr finnisch Geolog Wilhelm Ramsay het dä Uusdruck 1898 (no andere Quälle erscht 1900) yygfiert un het die Abgränzig vum Biet mit syre geologisch-geografische Ainhait begrindet. Gmaint isch d Halbdinsle, wu dur Nord- un Oschtsee un dur d Linie „Finnische Meerbuese – Ladogasee – Onegasee – Wyss Meer“ vom ibrigen europäische Feschtland abgränzt isch. Hans Hausen: The History of Geology and Mineralogy in Finland 1828–1918. Helsinki 1968 Olaf Holtedahl: Geology of Norway. Oslo 1960 Wilhelm Ramsay: Fennoskandias ålder. In: Fennia. 40. 1917, Nr. 4, S. 1–21 Hans Hausen: Finland 1828-1918. S. 50-51 Holtedahl: Norway S. 1. Geological Map of the Fennoscandian Shield Matti Seppälä, The Physical Geography of Fennoscandia
D Adrienne Braun (* 18. März 1966 z Wisbada) ischt a deitscha Schurnalischdin ond Schriftstellere. D Adrienne Braun ischt am 18. März 1966 z Wisbada uff d Welt komma. Noch ihrem Abidur hot se an dr Universidet Stuegert Germanischdik, Litradurwissaschaft ond Kunschtgeschichde studiirt. Vo 1986 bis 1991 hot se als Reschii-Assischdendin am Wirdabergischa Staatstheader z Stuegert ondr andrem mit de Reschisseer Achim Freier ond Robert Wilson zammagschafft. 1994 hot se bei der Stuegerter Zeidong a Volondariat gmacht. Seit em Johr 1996 schafft se als freie Autorin, Moderatorin, Kunscht- ond Theaderkritikere bei vorschiidene Zeidonga ond Zeitschrifda, so zom Beispiil bei dr Stuegerter Zeidong, ART, Süddeutsche Zeitung, Die Deutsche Bühne etc.). D Kolumna, wo se seit 2003 fir d Stuegerter Zeitung schreibt, send 2011 beim Klöpfer & Meyer Verlag z Diibenga als Buech rauskomma. Künstlerin, Pionierin, Rebellin. Zwanzig außergewöhnliche Frauen aus Baden-Württemberg. Südverlag, Konstanz 2016, ISBN 978-3-87800-035-8. Geben und Nehmen. Wege zur Kunst. Fotografie: Frank Paul Kistner, Gatzanis Verlag, Stuttgart 2016, ISBN 978-3-932855-69-6 Homezone. Fotografien von Lothar Bertrams, Text von Adrienne Braun. Katalog zur Gruppenausstellung Subjektiv – Objektiv – Stativ en dr Stedtischa Galerii vo Oschtfildern. Lindemanns, Stuttgart 2007, ISBN 978-3-89506-273-5 Von den Niederungen des Seins – Oder Tutti bikini capta sunt.
Èn Büèl oder è Hogèr isch als Gländeform è mittelgroßi Erhebig in èrè Landschaft, meischtens mit ehnder abgrundetè Formè un mit Pflanzè zuègwachsè. Er isch chlyner als èn Bärg, abber normalerwys größer wiè nen Flüè odder è Boddèwèllè. Ußerdèm isch er normalerwys nit vill länger wiè breit, sunscht wörd d Erhebig als Höè- odder Bärgruggè benamst. Èn Büèl cha Deil von èm Bärg sy, sèll isch oft bi Uusläufer von èm Bärg dè Fall. Büèl chönnèd entschtò durch Erosion vo Erdmatriaal (Erdhügel) durch dè Drugg un d Bewegig vo Iis­massè durch Erosion vu Bärg durch è Erdbebbè un andri geologischi Aktivitätè durch Vulkanismus durch Iischlääg vo Aschtroidè odder vulkanischèm Matriaal durch unglychmäßigi wind- un vegetationsbedingti Ablagerig vo Staub, Sand usw. durch Dyrli (Ameisèhügel, Termitèhügel) durch menschlichs Duè, zum Byschpill Grabhöger Abruumhaaldè (Mullhaaldè) Sidlungè, bi welnè joordausende lang Hüser uff dè Ruinè vi aaltè Hüser baut worrè sin (Tell) Bi Büèl griift d Erosion ringelum (i alli Richtigè) aa, wôrend si im Bärgland nu in zwei Vorzugsrichtungè (dalabsi, Uusbildung vo dendritischè, baumartigè Gròòt­schtrukturè) wǜrkt. Dõhèr sin Büggèlandschaftè meischtens unregelmäßiger strukturyrt wiè z. B. Bärgkettè, Büggele als tǜpischi Mittelgebirgs­schtruktur abber sanfter grundet. Zuènämmendi Erosion vo Hochgebirge hinterlòt Büggele, dõhèr sin Büggele meischtens
Bühel heißèd folgendi geographischi Objèkt: Hügel, neuhochdütsch für dè mittelhochdütsche Begriff Bühel Ußerdèmm sin diè alemannischè Begriff Bühl,Büel un Büèl Abchürzungè vo Bühel. Ortschaftè: Bühel bi Schwarzach, Ortsdeil vom Markt Schwarzach, Landchrais Straubing-Bogè, Bayern Bühel bi Wyßach, Ortsdeil vom Markt Schwarzach, Landchrais Straubing-Bogè, Bayern Bühel (Neukirchen), Ortsdeil vo dè Gmeind Neukirchè, Landchrais Straubing-Bogè, Bayern Bühel (Gemeinde Scharnstein), Ort bi Scharnschtei, Bezirk Gmundè, Obberöschterrych Bühel (Gemeinde Ramsau), Ortsdeil vo Ramsau im Zillertal, Tirol Bärg un Erhebungè: Windische Bühel, Slovenske Gorice, Buggellandschaft z Sloweniè Hübschè Bühel, 2032 m, Bärg im Bregenzerwaldgebirge, Vorarlbärg Rauè Bärg, 2027 m, Bärg bi Lana, Südtirol Tartscher Bühel odder Bichl, 1077 m, Büèl im Vinschgau, Südtirol Bühel isch dè Nammè vo folgendè Personè:: Hans vo Bühel (15. Jh.), elsässischer Dichter Luèg au: Bühl, Büchel, Büel Maria Bühel
47.6248238.443819Koordinate: 47° 37′ 29″ N, 8° 26′ 38″ O Rièdèrè isch èn Ortsdeil vo dè Gmeind Chleggau im Chleggau im Landchrais Waldshuèt. Er bschtòt uss Obber- un Unterrièdèrè. Dè Zuèsatz „am Sand“ vowyst uff s Vorchò vo Graupèsand, wo i dè Sandgruèb Rièdèrè abbaut wörd. Rièdèrè lyt am Unterlauf vom Schwarzbach, dè è ängs Dal hèt, dõrum isch Rièdèrè in Dalrichtung langzogè. Am nördlichè Ortsrand vo Rièdèrè gòt s Schwarzbachdal i d Chleggaurünni übber. Südöschtlich vo Obberrièdèrè gränzt Büèl mit èm Abschtand vo 850 m a Rièdèrè. Well Rièdèrè am Sand mit 14,8 km relativ nòch bi Rièdèrè am Waald lyt, hèt mò sich im Volksmund uff folgendi Regelung geinigt: Rièdèrè am Sand heißt Rièdèrè Rièdèrè am Waald heißt Rièdè Uff èm Schloßbuck finded sich nò d Räschtè vo dè Burg Neuchrenkingè. 1305 wörd dè Ort im Fürschtèbärgischè Urkundèbuch uffgfüürt. Bis 1806 isch er Deil vo dè Hèrrschaft Schwarzèbärg un isch denn 1806 zum Großherzogdum Baddè chò. Am 1. Auguscht 1971 isch diè selbschtändigi Gmeind Rièdè im Raamè vo dè baddè-württèbärgischè Gebietsreform i diè Gmeind Chleggau ygmeindet worrè. Z Rièdèrè bschtòt isch früèner è Quarzwärch für d Gwinnung vo Quarzsand in Bedryb gsi, hauptsächlich für s Voputzè vo Gebäude mit
De Hinter Tierberg isch en 3'445 Meter hohe Bärg in de Urner Alpe. Er ligd uf de Grenze zwüsche de Kantön Bärn und Uri. Uf de Weschtsite vom Bärg isch de Triftgletscher und uf de Oschtsite de Chelengletscher. S Tierbergmassiv bestoht us mehrere Bärg, vo Norde nach Süde sind das de Vorder Tierberg (3'091 Meter), de Mittler Tierberg (3'418 Meter) und ebe de Hinter Tierberg. De Hinter Tierberg het nach Süde e Verbindig zum noch höchere Dammastock, wo uf em Sattel e Höchi vo öppe 3'260 Meter het. Am 28. Auguscht 2016 isch am Bärg e F/A-18 vo de Schwiizer Armee zerschellt, wo im Nebel schints z tüüf gfloge isch. Di gnau Ursach vom Uufall wird no untersuecht. [1] Archivlink (Memento vom 7. Septämber 2016 im Internet Archive)
De Stephan Rothlin (* 1959 z Lache) isch en Schwiizer Wirtschaftsethiker, Jesuit und Dozänt für Wirtschaftsethik a de Universität für Ussewirtschaft und Handel (UIBE) z Peking und a de Sankt-Josephs-Universität z Macao. Deetä isch er au Leiter vom Macao Ricci Institut. Als Wirtschaftsethiker isch de Stephan Rothlin sowohl i de Forschig und Lehr wie au im Consulting tätig. Nach em Bsuäch vom Gymnasium z Einsidlä und Nuolä hät de Rothlin vom 1979 bis 1981 a dä Päpstlichi Universität Gregoriana in Rom und a dä Hochschuel für Philosophie z Münchä Philosophie studiert und Musig mit Schwärgewicht Klavier a de Scuola di Musica Tommaso Ludovico da Victoria. Vom 1984 bis 1987 hät de Rothlin in Paris studiert, Soziologie, und Theologie am Centre Sèvres und Medizinethik am Centre Laennec. Vom 1988 bis 1992 hät de Rothlin Wirtschaftswüsseschafte, Philosophie und Wirtschaftsethik a de Universität Innsbruck studiert und 1991 zum Thema "Gerechtigkeit in Freiheit: Darstellung und kritische Würdigung des Begriffs der Gerechtigkeit im Denken von Friedrich August von Hayek" promoviert. Vo 1992 bis 1998 hät de Rothlin s Akademikerhuus z Züri gleitet. Sit 1998 läbt und schafft er z Peking, Hongkong und z Macao, wo er zäme mit Kollege Verein und Forschigszäntre zur Förderig vo
D Ramona Pop (* 31. Oktober 1977 z Temeschwar, Rumänie) isch e rumänisch-dytschi Bolitikeri (Bindnis 90/Di Griene) un syt em 8. Dezämber 2016 Burgermaischteri vu Berlin un Senatori fir Wirtschaft, Energy un Bedrib. Dervor isch si ab 2009 Vorsitzeri vu dr Fraktion Bindnis 90/Di Griene im Berliner Abgordnetehuus gsii. D Pop chunnt us ere rumäniedytsche Familie (Banater Schwobe) un isch z Rumänien ufgwachse. Ihri Famili isch anne 1988 uf Dytschland zoge. Noch em Abitur am Wilhelm-Hittorf-Gymnasium z Münster (Westfalen) anne 1997 het d Pop bis 2003 an dr Weschtfälische Wilhelms-Universitet z Münster un dr Freie Universitet Berlin Bolitikwisseschaft studiert un het s Studium am am Otto-Suhr-Inschtitut als Diplom-Bolitologin abgschlosse. Si het di rumänisch un di dytsch Staatsburgerschaft. Syter 1997 isch d Ramona Pop Mitglid bi Bindnis 90/Di Griene. In dr Bartei het si verschideni Ämter ghaa. Si isch vu 1998 bis 2000 Kraisvorstandsmitglid z Münster un vu 2000 bis 2001 Bundessprächeri vu dr Griene Juged gsii. Syt Novämber 2001 isch si Mitglid vum Berliner Abgordnetehuus (MdA)- Si isch aafangs jugedbolitischi Sprächeri vu dr Fraktion gsii, derno stellverdrättendi Fraktionsvorsitzeri un arbetsmärtbolitischi Sprächeri. Si isch Mitglid im Hauptuusschuss, im Unteruusschuss Huushaltskontroll un im Uusschuss fir Integration, Arbet, Beruefligi Bildig un Sozials. Si
Dè Höchèschwander Bärg isch èn Bärgruggè im Südschwarzwald, wo dè Landkreis Waldshut in è öschtlichi un weschtlichi Hälfti unterdeilt. Selli Fungtion als Trènnscheidè chunnt vo allem durch diè Nord-Süd-Uusdehnung vo öppè 16,6 km zschtand, dõdemit gòt dè Bärg vu Hüsèrè im Nordè vom Landchrais bis a s Ufer vum Hochrhy ganz im Südè bi Waldshuèt. Dè Höchèschwander Bärg isch wiè nè Birrè gformt, a dè breiteschte Stell im Südè isch öppè 10 km breit (uff dè Relation Wyylè-Görwihl). Im Nordè bi Höchèschwand isch dè Bärg mit 1.038 m am högschtè. Vo Höchèschwand keit mit èrè moderatè Neigig nõ Südè bis zum Hochrhyufer abbè. Dè Höchèschwander Bärg isch nit nu in Nord-Süd-Richtig gneigt, d Hochflächi wölbt sich au in Wescht-Oscht-Richtung. Dè Höchèschwander Bärg isch wiè sini Nõchbòrè, dè Brändemer Bärg un dè Hotzèwaald, èn Deil vo dè Südschwarzwälder Dach. Im Fall vum Höchèschwander Bärg hèt sèll Dach d Form von èm Walmdach. Am Rand vum Höchèschwander Bärg lyt im Weschtè s Albdal, im Oschtè s Schwarza- un s Schlüècht-Dal. Dè südlichè Rand wörd vum Hochrhydal uff èm Abschnitt Waldshuèt-Albrugg bildèt. Dè Höchèschwander Bärg wörd ganz im Nordè vum Schluchsee, im Oschtè vo dè Schwarza un dè Schlücht un im Weschtè vo
E Bagel (vo Jiddisch בײגל bejgl oder au Beigel, in Pole au bajgiel, bajgel, precel, obwarzanek) isch e Gebäck wo us Hefeteig mit Weize hergstellt und zerst in Wasser kocht und denn bache wird. Der Deig für d Bagel wird zerst abküehlt, in Wasser kocht und denn bache. S Loch in der Mitti isch ursprünglig für e Transport an Holzstange nützlig gsi. D Bagel wärde pur, mit Mohn oder Sesam, mit süesse Zuedate wie Zimetwiibeeri, Blaubeeri oder Schoggolade oder mit reesere wie Chees bache. Mä serviert si au ufgschnitte und füllt se mit Salat, Frischchees oder Ufschnitt, in de USA wärde si hüfig ufgschnite und mit Lachs und Frischchees beleit. Entstande isch de Bagel im 16. Johrhundert oder 17. Johrhundert warschynts z Pole. Dur jüdischi Ywanderer isch er hüt vor allem z Nordamerika verbreitet. Commons: Bagels – Sammlig vo Multimediadateie