rlitschk/wikidir huggingface dataset:
As Theaterskandal bezäichnet mä Komflikt um Theateruffüerige, wo gsellschaftligi, moralischi, religiöösi oder künstlerischi Tabu berüere, und eso d Reakzioon vo dr öffentlige Mäinig uusefordere. Es chunnt drbii zu Demonstrazioone, Protest oder sogar Däätligkäite im Zueschauerruum und denn au zu Zitigskampanie oder politische Konsekwänze wie Zensur oder Verbot. Sit ass d Reschii am Theater as en äigeständigi künstlerischi Läistig gältet, stoot vilmol nit nume s Wärk sälber im Middelpunkt vom ene Theaterskandaal sondern au si Inszenierig. Soonigi Komflikt si bsundrigs hitzig an dr Opere, wo s Publikum bsundrigs dradizionsorientiert isch und au uf Tabu-Brüch bi dr Dütig vo Operette heftig reagiert. Theaterskandääl chönne mänggisch au vorusgsäit wärde oder wärde blaant und gliiche denn Inszenierunge wo d Rolle klar verdäilt si: Uf dr äinte Site s Publikum, wo dänggt, ass es e Rächt häig, Kunst z gniesse ooni gstöört z wärde, und uf dr andere Site dr Künstler, wo überzügt isch, ass er dr Gsellschaft e Spiegel müess vor s Gsicht hebe. Sit dr Middi vom 19. Joorhundert gseen d Künstler iiri Ufgoob weeniger din, ass si dr Kataloog vo esthetische Norme wurde erfülle, sondern mee ass si die Norme brobiere z spränge, und dr Skandaal as „spezifischi Erschiinig vom instituzionelle Kunsttheater“
Dr Amor (latiin. amor, -ōris), vilmol au Cupido oder Cupidus, isch in dr römische Müthologii dr Gott und d Personifikazioon vo dr Liebi, oder villicht gnauer vom Sichverliebe, gsi und wird as Bueb ufgfasst, wo vilmol häimlifäiss und booshaft isch und mit sine Pfiil de Lüt ins Härz drifft und si sich dorum verliebe. Öbbis mache drgeege cha mä nid: Omnia vincit Amor („Amor besigt alles“, wo mä s latiinische Wort „amor“ au diräkt mit „Liebi“ cha übersetze). Si griechischs Analog isch dr Eros. Wie dä isch dr Amor dr Soon vo dr Göttin vo dr Liebi, in Rom d Venus, und vom Gott vom Chrieg, em Mars. Woorschinlig am bekanntiste isch d Gschicht vom Amor wo dr Apuleius in sim Roman Metamorphose verzelt, dr Müthos vom Amor und dr Psyche. In dr Emblematik wird dr Amor vilmol au blind daargstellt. Analog zu de griechische Erote, das si meereri chindligi Erosfiguure zämme, wo vilmol as Dekorazioon diene, git s zum Amor d Amorette, wo mäistens as blutti Büebli mit Flüügeli daargstellt wärde. In dr Kunst erschiine si zum Bischbil im Watteau sim Gmäld D Iischiffig uf Kythera. Heinrich Fliedner: Amor und Cupido. Untersuchungen über den römischen Liebesgott. Beiträge zur klassischen
Dr 29. Juli isch dr 210. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 211. in Schaltjohr), dodermit blybe no 155 Däg bis zum Änd vum Johr. 1474: D Burgunder unter em Karl em Küene fange aa mit dr Belagerig vu Neuss. 1851: Dr Aschtronom Annibale de Gasparis entdeckt dr Aschteroid (15) Eunomia. 1925: Bi dr Zeitschrift für Physik goht dr Artikel "Über die quantentheoretische Umdeutung kinematischer und mechanischer Begriffe", em Heisenberg syy bahnbrächendi Arbet zue dr Quantemechnik yy. 1954: Z London erschynt dr erscht Dail vum J. R. R. Tolkien sym Roman Der Herr der Ringe. 2019: es isch dr «Tag wo d Ärden überlaschtet isch». 1883: Benito Mussolini, faschistische Diktator vu Italie 1955: Samir, Schwyzer Regisseur 1962: Beat Siebenhaar, Schwyzer Sproochforscher und Dialäktolog 1963: Nina Degele, dytschi Soziologi 1994: King Ku$ha, albanische Rapper 1827: Johann Martin Usteri, Zürcher Mundartdichter 1856: Robert Schumann, dütsche Komponist 1890: Vincent van Gogh, niderländische Moler 1900: Umberto I., Chenig vu Italie 1983: Luis Buñuel, spanisch-mexikanische Filmmacher 1994: Dorothy Crowfoot Hodgkin, britischi Biochemikeri 1997: Herbert Marcuse, dütsch-amerikanische Filosoof, Politoloog und Sozioloog 2012: Wilhelm Horkel, dytsche Pfarrer un Schriftsteller 2012: André Weckmann, elsässische Schriftsteller 2023: Rosemarie Banholzer, dytschi Schriftstelleri Commons: 29. Juli – Sammlig vo Multimediadateie
Dr 30. Juli isch dr 211. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 212. in Schaltjohr), dodermit blybe no 154 Däg bis zum Änd vum Johr. 1502: Dr Christoph Kolumbus chunnt uf syre vierte Rais zue dr karbische Insle Guanaja an dr Nordkischte vum hitige Honduras. 1916: Dr Aschtronom Grigori Nikolajewitsch Neuimin entdeckt dr Aschteroid (951) Gaspra. 1966: Ängland wird bi dr Wältmaischterschaft im aigene Land dur e 4:2-Siig no Verlengerig gege Dytschland zum erschte Mol Fueßballwältmaischter. Dr Geoff Hurst erziilt mit em zwischezytlige 3:2 s beriemt Wembley-Tor. 1980: Vanuatu wird unabhängig vu Frankrych un Großbritannie. 1980: D Knesset bschließt s Jerusalem-Gsetz, wu ganz Jerusalem, mitsamt em bsetzte Oschtjerusalem, zue dr „eebige Hauptstadt“ vu Israel erklert. 2000: Dr Hugo Chávez wird mit fascht 60 % vu dr Stimme zum zwaite Mol zum Bresidänt vu Venezuela gwehlt. 1863: Henry Ford, US-amerikanische Unternämmer 1877: Friedrich Alfred Schmid Noerr, dytsche Philosoph un Schrifsteller 1896: Rudolf Schoch, Schwyzer Musikpädagog 1924: Otto Borst, dytsche Historiker un Autor 1933: Rudolf Paul, evangelische Pfarrer un schwebische Bibelibersetzer 1936: Dietz-Werner Steck, dytsche Schauspiler 1957: Gabriele Reich-Gutjahr, dytschi Bolitikeri 1898: Otto von Bismarck, dytsche Bolitiker 1971: Georgi Asparuchow, bulgarisch Fueßballspiler 2007: Ingmar Bergman, schwedische Regisseur Commons: 30. Juli – Sammlig vo
Dr 31. Juli isch dr 212. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 213. in Schaltjohr), dodermit blybe no 153 Däg bis zum Änd vum Johr. 1833: Altschwyz dänkt draa, Kantonsdail, wu im Vorjohr as „Schwyz ussers Land“ abgfalle sin, mit Waffegwalt z unterwärfe. D Dagsatzig losst s Kantonsbiet wäge däm militärisch bsetze. 1921: S erscht Konzert vu dr Donaueschinger Kammermusik-Aufführungen zur Förderung zeitgenössischer Tonkunst wird ufgfiert. 1959: E Gruppe vu baskische Studänte grindet d Untergrundortganisation Euskadi Ta Askatasuna (ETA), wu mit terroristische Mittel gege d Franco-Diktatur z Spanie un fir e unabhängig Baskeland kämpft. 1748: Balthasar Alexis Henri Antoine von Schauenburg, e franzöösische General us em Elsass 1799: Christian Gottlob Barth, dytsche Pfarrer, Lyriker un Autor 1810: Leopold Karl Theodor Froebel, dytsch-schwyzerische Gartechinschtler un Pflanzezichter 1857: Ernest Chuard, Schwyzer Bolitiker un Bundesrot 1942: Thomas Arnold Hammer, Schwyzer Germanischt 1957: Michael Gaedt, dytsche Kabarettischt, Musiker un Schauschbiiler 1886: Franz Liszt, eschtrychisch-ungarische Pianischt un Komponischt 1931: Dällebach Kari, Bärner Stadtoriginal 1971: Rudolf Olaf Tönjachen, Schwyzer Lehrer, Hischtoriker und Autor 1986: Teddy Wilson, US-amerikanische Jazzmusiker 1994: Elisabeth Haich, ungarischi Chinschtleri un Begrinderi vum Yoga z Europa Commons: 31. Juli – Sammlig vo Multimediadateie
Sint Maarten isch es eigeschtändigs Land, wo zum Königriich vo de Niiderlande ghört. Es isch bis zum 9. Oktober 2010 en Teil vo de Niiderländische Antille gsi, wo me als Verwaltigseinheit ufglöst het. Zum Land ghört de südlich Teil vo de zwüsche Frankriich und de Niiderlande teilte Insle St. Martin und e paar unbewohnte chlinere Insle und Felse. D Insle isch ursprünglich vo niiderländische Siidler und Sklave us Afrika bsidlet worde. Die Nachfahre vo dene beide bildet hüt de gröschti Teil vo de Bevölkerig. In de Zwischeziit sind aber 49 % vo de Iiwohner Usländer. Di Iiheimische sind zum gröschte Teil Proteschtante. D Hauptschprooch isch Änglisch, aber au Schpanisch, Niiderländisch und Papiamentu wird gredt. D Hauptstadt Philipsburg het 1'228 Iiwohner, Lower Prince's Quarter 8'123, Dutch Cul de Sac 7'880, Koolbaai 6'046, Upper Prince's Quarter 4'020, Little Bay (Fort Amsterdam) 2'176, Simpson Bay 736 und Lowlands 232 Iiwohner. http://www.nanpa.com/pdf/PL_418.pdf http://www.nanpa.com/pdf/PL_423.pdf http://www.nanpa.com/pdf/PL_429.pdf Commons: Sint Maarten – Sammlig vo Multimediadateie Offizielli Website vo Sint Maarten Chartesammlig vo Sint Maarten
Dr 2. Augschte isch dr 214. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 215. in Schaltjohr), dodermit blybe no 151 Däg bis zum Änd vum Johr. 216 v. Chr.: In dr Schlacht vu Cannae besigt dr Hannibal di remisch Armee unter em Lucius Aemilius Paullus un em Gaius Terentius Varro. 1939: Dr Albert Einstein unterzaichnet e vum Leó Szilárd verfasste Brief an dr US-Bresidänt Franklin D. Roosevelt, wu vor dr Gfohr dr s nationalsozialistisch Dytsch Ryych gwarnt un d Entwicklig vu Chärnwaffe aagregt wird. 1533: Theodor Zwinger der Ältere, Schwyzer Mediziner 1834: Frédéric Auguste Bartholdi, elsässische Bildhauer un Schepfer vu dr Freihaitsstatue 1854: Eugène Ruffy, Schwyzer Bolitiker un Bundesrot 1874: August Steiger, Schwyzer Germanischt 1897: Max Weber, Schwyzer Bolitiker un Bundesrot 1923: Schimon Peres, israelische Bolitiker 1933: Erich Schneider, dytsche Bolitiker 1953: Roland Zoss, Schwyzer Schriftsteller un Liedermacher 1953: Gero Herr, dytsche Liedermacher un Lehrer 1969: Angélica Rivera, mexikanischi Schauspileri 1984: Adelheid Morath, dytschi Radsportleri 1990: Seh Calaz, simbabwische Musiker 1990: Viktoria Fuchs, dytschi Chechi 0257: Stephan I., Bischof vu Rom 1891: Ferdinand Schlöth, Schwyzer Bildhauer 1943: Karl Grunsky, dytsche Musigschriftsteller 1975: Ruth Blum, Schwiizer Lehreri 2003: Oscar Müller, schwebische Volksschauspiiler 2022: Friedrich-Wilhelm von Herrmann, dytsche Philosoph 2023: Laurence Deonna, Schwyzer Journalischti
Dr 3. Augschte isch dr 215. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 216. in Schaltjohr), dodermit blybe no 150 Däg bis zum Änd vum Johr. 0008: Dr Tiberius Caesar Augustus sigt iber di ufständische Dalmatier in dr Provinz Illyricum. 1492: Dr Christoph Kolumbus bricht zue syre erschte Entdeckigsrais uf. 1645: Dryssgjehrige Chrieg: In dr Schlacht bi Alerheim (Zwooti Schlacht vu Nearle) bsiigt Frankryych e bayerisch-chaiserlig Heer. 1829: Im Opéra-Haus z Paris wird d Oper Guillaume Tell vum Gioacchino Rossini urufgfiert. 1914: Erschte Wältchrieg: S Dytsch Rych erklert Frankryych dr Chrieg un marschiert im neutrale Belgien yy. 1780: Cosmus Freuler, Glarner Mundartschriftsteller 1877: Ludwig Fischer (Germanist), Schwyzer Lehrer und Dialäktolog 1884: Josias Braun-Blanquet, Schwyzer Botaniker 1899: Hanny Christen, Schwyzer Volkskundleri 1900: Lera Millard Thomas, US-amerikanischi Bolitikeri 1912: Ruth von Wild, Schwyzer Lehreri un Flichtlingshälferi 1917: Rudolf Gnägi, Schwyzer Bolitiker un Bundesrot 1918: Maria Aurèlia Capmany, katalanischi Autorin und Feminischtin 1933: Eberhard Beck, dytsche Schriftsteller 1937: Hans Wüthrich, Schwyzer Kumbenischt un Sprochwisseschaftler 1960: Anna-Maria Ravnopolska-Dean, bulgarischi Musikeri 1995: Clara Koppenburg, dytschi Radrännfahreri 1999: Nemo, Schwyzer Musiker*i 1847: Jakob Freivogel, Schwyzer Chnäächt un Revolutionär 1896: Friedrich Staub, Schwyzer Dialäktforscher 1913: Josephine Cochrane, US-amerikanischi Erfinderi 1948: Lorenz Bock, dytsche Bolitiker 1974: Marie Hagmeier-Meier, dytschi Dialäktdichteri
Der Schuh des Manitu isch e Film, wo 2001 entstande isch as Parodii vo de Karl-May-Verfilmige in de 1960er Joor. 11,7 Millione Lüt häi en im Kino gsee und er het 65 Millione Öiro Umsatz an de Kasse gmacht und isch äine vo de erfolgriichste dütsche Film sit em Ändi vom Zwäite Wältchrieg. Der Schuh des Manitu vo Constantin Film isch am 13. Juli 2001 zum erste Mol im Kino zäigt worde und am 7. Merz 2004 im Free-TV. D Rächt für s Färnsee het ProSieben. Dr Film isch as e relativ chliises Projekt under dr Reschii und in dr Brodukzion vom Michael „Bully“ Herbig entstande, wo au dr Hauptverantwortlig für s Dräibuech isch und no zwäi vo de Hauptrolle gspiilt het. Anderi wichdigi Rolle häi dr Christian Tramitz, dr Sky du Mont, d Marie Bäumer und dr Rick Kavanian. S Grundkonzept für e Film het dr Herbig von ere Sketschserii in sinere Comedy-Färnseesändig Bullyparade übernoo. Dr Film parodiert d Karl-May-Verfilmige mit em Pierre Brice und em Lex Barker in de Hauptrolle as Winnetou bezieigswiis Old Shatterhand. Er het au bi de Italo-Western abkupferet. Dr Abahachi, dr Apatschehöiptling, isch woorschinlig nid nume e Wortspiil uf „aber hatschi“, sondern vom Naame
Dr 4. Augschte isch dr 216. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 217. in Schaltjohr), dodermit blybe no 149 Däg bis zum Änd vum Johr. 1782: Z Wien hyrotet dr Wolfgang Amadeus Mozart d Constanze Weber. 1814: S Wallis dritt as Kanton dr Schwyzer Aidgnosseschaft byy. 1870: In dr erschte Schlacht vum Dytsch-Franzesische Chrieg bi Wisseburi im Elsàss sige di preußische Druppe iber di franzesische. 1962: Cymdeithas yr Iaith wird grindet, e Organisation z Wales, wu sich fir d Zuechumpft vu dr Walisische Sproch yysetzt. 1985: Dr Aschtronom Edward L. G. Bowell dr Aschteroid (12225) Yanfernandez. 1521: Urban VII., Papscht vum 15. bis zum 27. Septämber 1590 1720: Samuel Werenfels, Schwyzer Architäkt 1876: Otto Gröger, eschtrychische Dialäktforscher 1883: René Schickele, elsässische Schriftsteller 1901: Louis Armstrong, US-amerikanische Jazzmusiker 1910: Selina Chönz, Schwyzer Schriftstellerin 1931: René Quellet, Schwyzer Pantomine 1933: Eugen A. Meier, e Baasler Autor und Politiker 1936: Mani Matter, Schwyzer Liedermacher 1961: Barack Obama, US-amerikanische Bolitker un Bresidänt 1963: Konrad Epple, dytsche Bolitiker 1972: Audrey Azoulay, französischi Politikerin, Generalsekretärin vo der UNESCO 1989: Myriam Kloster, franzesischi Volleyballspileri 465 v. d. Z.: Xerxes I., persische Großchenig un egptische Pharao 1875: Hans Christian Andersen, dänische Dichter 2016: Dietmar Eisfeld, dytsche Dialäktautor un Liedkomponischt
Dr 5. Augschte isch dr 217. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 218. in Schaltjohr), dodermit blybe no 148 Däg bis zum Änd vum Johr. 1705: Z Hamburg wird d Opere Octavia vum Reinhard Keiser urufgfiert. 1772: In eme Verdrag zwische Russland, Preuße un Echtrych wird Pole zum erschte Mol dailt. S verliert doderby iber e Viertel vu syre Gsamtflechi un iber e Drittel vu syne Yywohner. 1908: E große Dail vu Eschinge fallt eme Brand zum Opfer. Bi Echterdenge verbrännt dr Zeppelin LZ4 wäg eme Gwitter. 1914: Erschte Wältchrieg: Großbritannie erklert em Dytsche Rych dr Chrieg. 1960: Obervolta wird unabhängig vu Frankrych. 1611: Christoph Faesch, Basler Hischtoriker 1907: Zarli Carigiet, Schwyzer Schauspiler 1923: Tibère Vadi, Schwyzer Architäkt 1928: Edgar Rabsch, dytsche Musiker, Organischt un Musikpedagog 1930: Neil Armstrong, US-amerikanische Aschtronaut, erschte Mänsch uf em Mond 1956: Helen Christen, Schwyzer Sproochwüsseschaftere 1968: Marine Le Pen, franzesischi Bolitikeri 1984: Helene Fischer, dytschi Schlagersängeri 1996: Nick Pugliese, US-amerikanische Schauspiler 1191: Rudolf vu Zährige, Erzbischof vu Mainz un Bischof vu Lüttich 1572: Isaak Luria, Rabbiner und Kabbalist 1729: Thomas Newcomen, änglische Erfinder 1838: Johann Rudolf von Frisching, Schwyzer Militär un Bolitiker 1957: Martin Elsaesser, dytsche Architekt 1962: Marilyn Monroe, US-amerikanischi Filmschauspileri 1963: Emilie Locher-Werling,
Dr 6. Augschte isch dr 218. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 219. in Schaltjohr), dodermit blybe no 147 Däg bis zum Änd vum Johr. 1644: Mit dr Schlacht bi Frybeg here dreidägigi Kämpf uf in eme Dräffe, wu zue dr verluschtrychschte Schlachte im Dryssgjehrige Chrieg zellt. Di bayerische Druppe unter em Franz von Mercy un di franzesisch Armee unter em Marschall Condé dränne sich unentschide. 1806: Dr Franz II. lait dr Titel „Kaiser des Heiligen Römischen Reiches Deutscher Nation“ nider un erklert s Rych glychzytig fir erlosche, go ne megligi Wahl vum Napoleon zue syym Noofolger uusschließe. Dodermit ändet no 844 Johr s Hailig Remisch Rych. 1825: Bolivie wird unabhängig vu Spanie. 1945: Dr US-amerikanisch Bomber Enola Gay wirft iber dr japanische Stadt Hiroshima di erscht in eme Chrieg yygsetzt Atombomb ab (Bild). 70.000 bis 80.000 Mänsche sin sofort dot. Bis hite stärbe no Lyt an dr Spotfolge dur d Strahlig. 1962: Jamaika wird unabhängig vu Großbritannie. 1501: Hieronymus Frobenius, Basler Buechdrucker un Verleger 1667: Johann Bernoulli, Schwyzer Mathematiker 1744: Jakob Heinrich Meister, schwyzerische und französische Theoloog und Autor 1785: Johann Andreas Schmeller, dütsche Germanischt, Bibliothekar und bayerische Sproochforscher 1826: Marie Kurz, dytschi Pazifischti un Sozialischti 1892: Paul Artaria, Schwyzer
Dr Jean-Baptiste Lully (* 28. Novämber 1632 z Floränz; † 22. Merz 1687 z Bariis; ursprünglig Giovanni Battista Lulli) isch en italiänische Komponist und Ballettdänzer gsi, wo dr grösst Däil vo sim Lääbe für e Hoof vom Louis XIV. gschafft het. Er isch 1661 franzöösische Bürger worde. Dr Lulli isch z Italie ufgwaggse, bis dass en dr Roger de Lorraine 1646 uf Bariis mitgnoo het für d Anne Marie Louise d’Orléans, so dass öbber gha het, wo si Italiänisch mit em het chönne schwätze. Er het witerhii Muusig studiert und Danz. Im Louvre het dr Lully dr spööter Louis XIV. kennegleert und si si Fründ worde. Dr Kardinal Mazarin het dr Lully gförderet und mit Amour malade, wo am 17. Januar 1657 urufgfüert worde isch, isch im Lully dr Durchbruch as Komponist glunge. Er het witer am Hoof Karriere gmacht und am 5. Mai 1661 het en dr Louis XIV. zum Surintendant de la musique du roi ernennt. Er het mit em Molière zämmegschafft und het s in de 1670er Joor drzue brocht, e Monopol uf Opereuffüerige ghaa und überhaupt uf alli Uffüerige, wo drbii Muusig gspiilt worde isch. Für e Molière isch das bsundrigs schweer worde, wil jetz alli
Couto Pereira (offiziell Major Antônio Couto Pereira) isch s Schtadion vom Coritiba Fuessballclub. S Stadion stoot i de brasilianische Schtadt Curitiba. Es isch 1932 eröffnet worde und het 37'182 Zueschauerblätz. Es isch eins vo de modärnschte Schtadie in dr Paraná und au s gröschte. De Name chunnt vom Major Antônio Couto Pereira, wo vo 1926 bis 1933 abgsee vo e paar Underbrächige Präsident vom Coritiba FC gsi isch. Commons: Estádio Major Antônio Couto Pereira – Sammlig vo Multimediadateie Offizielli Website
Dr 7. Augschte isch dr 219. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 220. in Schaltjohr), dodermit blybe no 146 Däg bis zum Änd vum Johr. 1796: Wirtteberg dritt syy linksrhynische Bsitz Mömpelgard (Montbeliard) im Pariser Fride an Frankrych ab gege ne Zuesicherig vun ere spetere Entschädigung. 1815: D 22 Schwyzer Kantön bschwöre im Zürcher Grossmöischter e Bundesvertrag mit 15 Artikel. 1847: Di Schwyzerisch Nordbahn macht dr erscht Abschnitt vu dr Strecki Züri-Basel zwische Züri un Bade uf. Die erscht Yysebahnstrecki vu dr Schwyz chunnt bal dr Name Spanischbrötlibahn iber. 1960: D Elfebaikischte wird unabhängig vu Frankrych. 1978: Dr bade-wirttebärgisch Minischterbresidänt Hans Filbinger dritt vu sym Amt zruck. Im Lauf vum Johr sin schrittwys vier Doodesurdail bekannt wore, wu är as Marinerichter im Zweete Wältchrieg gfellt oder beaadrait ghaa het. Dur syni Reaktione dodruf het er dr Ruckhalt in dr Effetligkait un in syre Bardei verlore. 2000: E Astronometeam um dr Brett Gladman un dr John J. Kavelaars entdeckt dr Saturnmond Ymir. 0317: Constantius II., Chaiser vum Remische Rych 1817: Xaver Wiederkehr, Schwyzer Dichter und Revoluzzer 1948: Wolfgang Haas, liachtaschtaanische Theolog un Erzbischof vu Vaduz 1958: Klaus Burger, dytsche Bolitiker 1966: Jimmy Wales, US-amerikanische Unternämmer un Grinder vu dr Wikipedia 1969: Markus
Dr 8. Augschte isch dr 220. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 221. in Schaltjohr), dodermit blybe no 145 Däg bis zum Änd vum Johr. 0870: Lotharingie, s „Mittelrych“, wird noch em Dod vum chinderlose Lothar II. im Verdrag vu Meersen zwisch em Weschtfrankerych un em Oschtfrankerych ufdailt. 1570: Im Fride vu Saint-Germain chemme d Hugenotte vum franzesische Chenig Karl IX. vier befeschtigt Stedt, wu si ihri Religion unghinderet chenne uusiebe. 1974: Dr US-Bresidänt Richard Nixon chindet wäg dr Watergate-Affäre syy Ruckdritt aa. 1945: As erschti Lizänzzytig in dr franzesische Besatzigszone wird s Badener Tagblatt z Bade-Bade gnähmigt. 1949: Indie erkännt d Unabhängigkait vu Bhutan aa. 1967: Mit em Vertrag vu Bangkok wird dr Verband vu dr Sidoschtasiatische Natione grindet. 2009: Archäologe vu dr Universität Dibenga finde im weschtsyrische Qatna e 3500 Johr alti Grabchammere us dr Bronzezyt. 1752: Peter Ochs, Schwyzer Bolitker 1865: Robert Haab, Schwyzer Bolitiker un Bundesrot 1902: Paul Dirac, britische Physiker 1946: Christa Heimann-Buß, dytschi Dialäktdichteri 1950: Martine Aubry, franzesischi Bolitikeri 1961: Sabine Kurtz, dytschi Bolitikeri 1981: Roger Federer, Schwyzer Tennisspiler 1996: Théo Gmür, Schwyzer Behindertesportler 0117: Trajan, remische Chaiser 1897: Jacob Burckhardt, Schwyzer Chunschthischtoriker 2008: Herbert Falk, dytsche Abedeeker un Pharmaunternämmer 2014: Raymond Matzen, elsässische Sprochwisseschaftler
Dr 9. Augschte isch dr 221. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 222. in Schaltjohr), dodermit blybe no 144 Däg bis zum Änd vum Johr. 0378: In dr Schlacht vu Adrianopel vernichte di terwingische Gote e remischi Armee under em Chaiser Valens. Dr Chaiser fallt in dr Schlacht. 1514: Dr Herzog Ulrich vu Wirttebärg bstroft 1.700 Buure vum Bundschue-Huffe Armer Konrad in syym Land mit Gäld- un Chärcherstrofe. Alli Aafierer wäre hiigrichtet. 1644: Mit dr Schlacht bi Frybeg chemme dreidägigi Kämpf zum Änd, wu zue dr verluschtrychschte Schlachte im Dryssgjehrige Chrieg zelle. 1680: Dr Ludwig XIV. veryynahmt mit Hilf vu syre Reunionschammere s Elsass mit konstruierte Bsitzaasprich fir Frankrych. 1842: E Gruppe vu Bärgstyger um dr Giovanni Gnifetti bstyge zum erschte Mol d Signalkuppe. 1942: Wel er am Vordag fir di sofortig Unabhängigkait vu Indie yydrätten isch, wird dr Mahatma Gandhi vu dr britische Kolonialmacht näbe ere Raie vu Kongressmitglider verhaftet. 1945: Atombombenabwurf uf di japanisch Stadt Nagasaki, 70.000 Mänsche sin sofort dot. 1956: Z Stuegert chunnt dr Film «Schwarzwaldmelodie» in d Kino. 1738: Anna Pestalozzi, Frau vum Johann Heinrich Pestalozzi 1836: William P. McLean, US-amerikanische Bolitiker 1839: Gaston Paris, französische Sproochwüsseschaftler 1938: Robert Zollitsch, Erzbischof vu Friburg 1945: Peter Dombrowsky,
Dr Pietro Antonio Domenico Bonaventura Trapassi (* 3. Januar 1698 z Rom; † 12. April 1782 z Wien) isch en italiänische Dichter und Librettist gsi. Er isch besser bekannt under sim Psöidonüüm Pietro Metastasio. Dr Metastasio isch z Rom ufgwaggse und vom Vorsitzende vo dr „Accademia dell'Arcadia“ Giovanni Vincenzo Gravina adoptiert worde, won em au si Künstlernaame Metastasio gee het. 1718 isch dr Gravina gstorbe und het sim Adoptivsoon e Vermööge vo 15,000 Scudi vermacht. Er het scho as Chind gschriibe und antiki Teggst übersetzt, 1722 het er denn as Erwaggsene Gli orti esperidi („Die Gärten der Hesperiden“) gschriibe, wo dr Nicola Porpora d Muusig drfüür komponiert het und wo dr berüemti Kastrat Farinelli bi dr Uruffüerig e Solopart din übernoo het. Es isch e Riiseerfolg gsi und die römischi Primadonna Marianna Bulgarelli het sich um en afo kümmere und dank iire het em dr Porpora Muusigunderricht gee und er het au anderi berüemti Komponiste vo sinere Zit kennegleert: dr Hasse, Pergolesi, Alessandro Scarlatti, Vinci, Leo, Durante, und dr Marcello. D Bulgarelli het en adoptiert und die ganzi Trapassi Familie bi sich ufgnoo. Er het denn äi Libretto noch em andere gschriibe, wo vo de berüemtiste Komponiste verdoont und in
Amazonas chan folgendes bedüüte: Amazonas, en peruanisch-brasilianische Fluss, de mächtigst Strom vo de Wält Amazonas (Brasilien), en brasilianische Bundesstaat Amazonas (Kolumbien), e Provinz z Kolumbie Amazonas (Region), e Verwaltigsainhait z Peru Amazonas (Venezuela), en Bundesstaat z Venezuela Amazonas (Chile), en chilenische Bundesstaat Amazonas (Motorrad), e ehemolegi brasilianischi Motorradmarke Amazonas (Satellit), en spanische Kommunikazionssatellit Amazonas – Gefangen in der Hölle des Dschungels, en brasilianische Obetürfilm Amazonas (Roman), en historische Roman i drü Bänd vom dütsche Schriftsteller Alfred Döblin