rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Dööm isch e Stadt im Piemont. Dr ofiziell iteliänisch Name isch Domodossola. Uf Düütsch het Domodossola dr Name «Tüem» oder «Duum» übercho; d Walser säget ere «Dööm». Die Stadt het en inträssanti Namensgschicht. Bi de Röömer het si uf latyynisch zerscht «Oscella Lepontiorum» und spöter «Domus Ossulae» gheisse. Do druss isch dr hüttig iteliänisch Ortsname entstande. I dr yheimische lombardische Sprooch heisst si «Dòm». D Stadt lyt im Eschetaal am rächten Ufer vo dr Ryss. Si isch di zweitgröschti Stadt vo dr Provinz Verbano-Cusio-Ossola. Zum Stadtgebiet ghöre d Kwartier Mocogna, Castanedo, Badulerio, San Quirico, Quartero, Anzuno, Maggianigo, Calice, Borgata Casa Delle Rane, Calvario, Cisore, Corte, Gabi Valle, Boschetto, Siberia und Nosere. Domodossola isch e Vercheerschnotepunkt. Im Nochberdorf Crevadossola zweigt d Passtrooss übere Simplon vo dr Talstroos, wo wyter ufe is Pomatt goot, ab. E Strooss git’s is Bognancotaal, und no eini is Vigezzotaal. Im Baanhof bi dr Stadt foot d Bärgstrecki vo dr Ysebaan aa, wo zum Simplundunnel ufe stygt und wyter uf Brig füehrt. Gägen Oschte fahrt me vo Dööm uus mit dr Centovallibaan uf Locarno in dr Schwiiz. am Määrtplatz en Altstadtgass en anderi Altstadtgass d Kollegiatschile Santi Gervasio e Protasio da drin isch en Sacro Monte Räschte
D Provinz Verbano-Cusio-Ossola isch en Provinz i dr iteliänische Regioon Piemont. D Provinz chunt im Norde a d Schwiizer Kantöön Tessin und Wallis aa. D Provinz lyt im Nordweschte vom Langesee. Geografisch gseh entspricht sy so zimli em Yzugsgebiet vom Fluss Ryss, wo uf iteliänisch «Toce» heisst. D Hauptstadt isch Verbania am Ufer vom Langesee. Die zwöitgröschti Stadt isch Domodossola, wo uf Düütsch früener dr Name «Tüem» gha get. D Walser säget ere «Dööm». «Verbano» isch an andere iteliänische Name vom Langesee. «Cusio» isch dr zwöit iteliänisch Name vom Ortasee. Dä lyt echly weschtlech vom Langesee und je öppe zur Helfti i dr Provinz Verbano-Cusio-Ossola und i dr Nochberprovinz Vercelli. S Haupttaal heisst Ossola, und es het dr düütsch Name «Eschetaal». Ganz im Weschte goot d Provinz bis zum Bärgmassyv vom Monte Rosa, wo bi de Walser dr Name «Gourner» het. I dr Provinz sind es baar vo den alte Walsersidlige vom Piemont: Pomatt Urnafaasch Makanaa Saley Ager Opsu (Ogschtu) Migiandone S Land im Eschetaal und am Langesee ghört zum tradizionelle Sproochgebiet vom Weschtlombardische. Am See unde wird d Mundart Bisun gredt, d Sprooch im obere Eschetaal isch dr Tessiner Tieläkt. Ganz oben i de Tääler isch s Süüdwalserdüütsch d
Urnafaasch, wo uf iteliänisch Ornavasso und i dr lombardische Sprooch Urnavass heisst, isch e Gmaind in dr iteliänische Provinz Verbano-Cusio-Ossola. D Gmeind lyt im undere Deil vom Eschetaal, churz bevor d Ryss in Langesee mündet. S Dorf Migiandone lyt öpe drüü Kilometer wyter oben im Rysstaal und ghört hüt au zu dr Gmeind Urnafaasch. D Nochbargmeinde sind Anzola d’Ossola, Casale Corte Cerro, Gravellona Toce, Loreglia, Mergozzo, Premosello-Chiovenda und Valstrona. Sid em Middelalter isch Urnafaasch es düütschsproochigs Dorf gsi, eis vo dene, wo am wytischte im Süüde fasch am Rand vo de Alpe lige. Es ghört zäme mit em Nochberdorf Migiandone zu dr Gruppe vo de änetpirgische Walserdörfer. D Lüüt vo Urnafaasch sind, wie me vermuetet, us Naters im Wallis, vermuetli aber au us em Simplondaal, wo die vo Ornavasso Herrschaftsrächt gha hend, is Piemont abe choo. Sid em 19. Joorhundert isch jetz zwar s Walserdüütsch z Urnafaasch usgstorbe. D Gmeind zeigt aber no hütt, ass si stolz isch uf die guet bekanti Gschicht mit de Walser; so isch ane 2003 e grossi Gruppe vo Lüüt vom Dorfveräin Gruppo Walser Urnafasch as Walserträffe im Walsertaal ggange. Die sehr erfolgrychi Velorönnfahrerin Elisa Longo Borghini het ane 2016 betoont, si sig die erschti
Bielefeld ˈbiːləfɛlt isch e chraisfreii Stadt im Regierigsbezirk Detmold im Nordoschte vu Nordrhy-Weschtfale. Mit 333.451 Yywohner (Stand 31. Dezämber 2016) isch s di grescht Stadt vu dr Region Oschtweschtfale-Lippe un s wirtschaftli Zäntrum vun ere. In dr Landesplanig isch Bielefeld as «Oberzäntre» yygstuft. Zum erschte Mol gnännt worde isch Bielefeld in ere Urkund vum Chloschter Corvey us dr Mitti vum 9. Jh. as Bylanuelde. Am Nordänd vun eme Querdaal vum vum Teutoburger Wald gläge, het d Chaufmaastadt dr Handel in dr Grofschaft Raveschberg solle ferdere. Bielefeld isch langi Zyt e Zäntrum vu dr Lyyninduschtry gsii. Hit isch d Stadt vor allem Standort vu dr Nahrigsmittelinduschtry, vu Handel- un Dienschtlaischtigunternäme, dr Druck- un Chlaiderinduschtry un vum Maschineböu. Syt 2013 isch Bielefeld as „Fair-Trade-Stadt“ uuszaichnet. In fascht 200 Bielefelder Gschäfter, Kafee, Chilchegmaine, Schuele, Verain un anderi Organisazione cha mer fair ghandleti Brodukt chaufe. Andreas Beaugrand (Hrsg.): Stadtbuch Bielefeld, Tradition und Fortschritt in der ostwestfälischen Metropole. Westfalen Verlag, Bielefeld 1996, ISBN 3-88918-093-0 Doris Bergs, Philipp Sondermann: Bielefeld. Der neue Stadtführer von A bis Z. Bremen/Boston 2000, ISBN 3-927155-72-1 Friedrich W. Bratvogel: Stadtentwicklung und Wohnverhältnisse in Bielefeld unter dem Einfluß der Industrialisierung im 19. Jahrhundert. Ardey-Verlag, Dortmund 1989, ISBN 3-925227-29-6 Jörg Koch: Bielefeld vor
Verbania isch e Stadt im Piemont. Si isch d Hauptstadt vo dr Provinz Verbano-Cusio-Ossola. Zum Stadtgebiet ghöre d Kwartier Antoliva, Bieno, Biganzolo, Cavandone, Intra, Pallanza, Possaccio, Suna, Torchiedo, Trobaso und Zoverallo. Im Weschte vom Stadtgebiet chunt dr Fluss Ryss, wo uf Iteliänisch «Toce» heisst, in Langesee. Bi dr Stadt Verbania isch s Naturschutzpiet Fondo Toce. Verbania lyt am westliche Ufer vom Langesee öpe 15 Kilometer vo dr Gränze zu dr Schwiiz wäg. D Stadt Verbania isch ane 1939 entstande, wo me die beide früenere Stedt Intra und Pallanza zämegleit het. Commons: Verbania – Sammlig vo Multimediadateie Verbania uf dr Website vo de iteliänische Gmeinde Verbania uf de.lagomaggiore.net Demographic Balance and resident population by sex on 31st december 2022. Italian National Institute of Statistics, abgruefen am 14. Mai 2023. Fondotoce uf de.lagomaggiore.net
De Begriff Québec bezaichnet: Québec (Stadt), e Stadt i de Provinz Québec z Kanada Québec (Provinz), di gröschdi Provinz vo Kanada Québec (Schiff), e briteschi Fregatte im 18. Johrhundert (35165) Québec, Asteroid Ike Quebec (1918–1963), en US-amerikanische Jazzmusiker und Musigproduzent
S Eschetaal, wo me wäge n em yhäimische historische Name au Ossolataal nännt, isch es Taal uf dr Südsyte vo den Alpe im Piemont. Uf Iteliänisch heisst das Taal Val d’Ossola. Dr ursprünglech Name isch s erschte Mol am Afang vom erschte vorchristleche Joorhundert i de Schrifte vom Claudius Ptolemäus erwäänt, wo vo Oskela Lepontíōn schrybt, was uf Düütsch bedüütet: «Oskela vo de Leponzier»; Oskela, s hüttige Domodossola, isch d Hauptstadt vo däm alte Volch gsi. Die verschidene Abschnidd vom Taal sind z’oberscht s Pomatt (uf iteliänisch: Valle Formazza), bis hüt e düütschssproochegi Walsergmeind, s Valle Antigorio bi Domodossola und dr underscht Deil vom Val d’Ossola. Das Alpetaal lyt in dr Provinz Verbano-Cusio-Ossola. S Taal z’durabb flüsst d Ryss, wo bi Domodossola und bim alte Walserdorf Urnafaasch verby chunt und bi Verbania in Langesee mündet. Sid em 13. Joorhundert sind im Eschetaal Dörfer vo de Walser: Pumatt Saley Ager Opsu ( bi Baceno) Urnafaasch Migiandone, e Ortsdeil vo Urnafaasch Im 15. und no einisch im früene 16. Joorhundert hend d Walliser und d Äidgnosse s Eschetaal jewyle für churzi Zyt eroberet und beherrscht. Nach dr Schlacht bi Marignano ane 1515 isch ene das Gebiet wider wägggnoo worde. Commons: Val d'Ossola
D Anna Maria Bacher (* 9. März 1947 z Gurfulu) isch e Walser Mundartschriftstelleri usem Pomatt im Eschetaal. D Bacher isch ane 1947 z Gurfulu, emene Dörfli vo dr Gmeind Pomatt uf d Wält cho. Das isch d Gmeind ganz z’oberscht im Rysstaal vom Piemont z Itaalie. Si het s Seminar Colleggio Rosmini z Domodossola psuecht und isch denn bis 1992 Lehrerin vom Dorf Zumstäg im Pomatt gsi – «Schöölmeischteri», wie si sälber in irere Mundart seit. Z Brendu bi Zumstäg läbt si no hütt mit irere Familie. Vo dr Pomatter Landschaft, irere Heimet, het si ane 2011 im ene Gedicht gschribe, und si seit dervo au emol: «es isch das Tälli es engs, und zwischu dä Bärgu.» Sid si pensioniert worden isch, setzt sech d Bacher y füre Walserveräin, wo sid öppe 1982 d Kultur und d Sprooch vo de Walser im Eschetaal wott erhalte, und si schaffet im Walsermuseum vom Pomatt mit. Über s früenere Läbe vo de Walser het si Ufsätz i Zytschrifte gschribe. Scho dr Vatter vo dr Anna Maria Bacher het Wörter vo dr alte Walsersprooch uf Zedel ufgschribe, und si het sälbr do drmit wytergmacht. E Zyt lang het d Bacher au in irem
Hans Valär (* 8. Dezember 1871 i Tischmaa uf Tavaas; † 11. Abrelle 1947 z Chur; Pseudoniim: «Hannsch Hans us Dischmaa») ischt e Leerer, Buutechniker und Architekt gsi, wa vierzg Jaar lang au as Kuurdirekter va Tavaas gwürkt hed. Schwiizwiit bekannt woorden ischt er uber Radio Beromünschter mid schiinen häimetkundliche Sendigen und schiinä tavaasertüütschen Gschichtenä vam Türligiiger. Hans Valär ischt ufm Hoof i Tischmaa uufgwaggse, waa schiin Elträ gepuured häind. Är ischt der Eltscht va füüf Chind gsi. Naa em achte Schuoljaar ir Tischmaaer Primaarschuol ischt Hans, no nid vierzejeerigä, in ds Leererseminaar gä Chur cho. Und vier Jaar speeter, im Juli 1889, hed er ds Püntner Leererpatent im Sack ghan und ischt widrum uuf uf Tavaas und z Glaris im Underschnitt es Wiili Leerer gsi. Wil er s – wie er speeter sälber gschriben hed – naa vier Wintre nümmä lenger vermögen häi, Schuol z ha, hed er di Zimmerileer gmached, schi wiiterbbilded am Technikum Winterthur zum diplomierten Buutechniker und hed de as Architekt gschaffed. Vrhüüraated gsin ischt er mid Marie Branger, Chind häin sch käini gha. Vierzg Jaar lang, va 1902 bis 1942, ischt er Kuurdirekter va Tavaas gsi, und drzuo e lengi Ziit au no im Voorstand
Michael Kuoni (* 29. Jener 1839 z Maiefäld; † 28. Augschtä 1891 z Seewis) ischt Scheff gsin vam Telegraafäbüro z Chur und hed uusinnig gäärä im Diälekt gschribä, au wenn är äs Augäliidä gchan hed. Wiit umer bekannt choon ischt är dür schiini Diälektbiitreeg 1882/84 in dä Sammelheftli Schwizer-Dütsch va Otto Sutermeister. Dött dinä ischt au Dr Spusagang z findä, und drsäb söll luut dm Professer Otto von Greyerz di eerscht Alpänowellä vur Schwiiz im Diälekt sii. Näbscht dm Spusagang findt mä no d Ärzelligä Alpinisches Idyll und Bauerntypen und än Beschriib über Die Hexengerichte im Prättigau. Und 1886/87 sind as Sepäratdruck im Püntner Volchsblatt d Biitreeg Herbstbletter us’m Rhätikon und Das alt Gannyer Bad usserchoon. Är hed schi au welä mid Spraachwüsseschaft abgää und hed über d Überreste der romanischen Sprache in den Thälern der Landquart und der Plessur (Prätigau-Schanfigg) gschribä, aber zäb ischt nid so guät usserchoon. Kuoni hed bi viilnä va imschä Ärzelligä ganz Höck Fuässnootä gmachet und Wöörter ärchleert und das im 19. Jaarhundert. Äs gid asä viil Wöörtli bin im, waa mä lengschtä nümmä chennt. Dass är as Maiefälder im Seewiser und Schierscher Diälekt gschribä hed, chönnti da draa liggä, dass imschä Frau Ursula Hitz
Georg Fient (* 30. Abrellä 1845 in Castanna z Pany; † 5. September 1915 z Chur) ischt än Voorriitter gsin var «eerschtä Mundartwällä», waa um 1900 in dr Schwiiz uusgäbrochä ischt, und imschä humoorvollä Gschichtenä sind bis hütt populeer bblibä. Fient ischt z Pany uufgwagsä. Zeerschtwärch hed är d Uusbildig zum Leerer gmachet und hed an äs paar Oort Schuäl ggään. Ab 1881 ischt är Regiärigssekreteer gsin, und ab 1891 bis 1912 hed är as Kanzliidirekter gamtet. Gschribä hed Fient albig viil und guät. Drum ischt är au as Redakter teetig gsin bim Generalaazeiger, dm Püntner Volchsblatt und bir nüü gründetä Prättiger Ziitig. Viil Ärfolg hed Fientsch Buäch Das Prättigau, ein Beitrag zur Landes- und Volkskunde (1896) fundä. Aber no viil besser aachoon sind imschä Diälektgschichtä. So ischt va im scho 1884 im Heft Schwizer-Dütsch, waa Otto Sutermeister usserggään hed, di Gschicht va dä Chöpflerbodä-Risä und 1886 im Püntner Volchsblatt di bekannt Gschicht va Studäfridli uf äm St. Galler Sengerfescht ärschinä. 1898 ischt ds eerscht Mal ds Büächli Luschtig Gschichtenä usserchoon, waa de speeter no än paar Maal under dm Titel Heimatluft gädruckt choon und hüt no in viilnä Hüüscher z findä ischt. Fient ischt au Koreschpondent für ds Schwiizerischä
Johann Andreas von Sprecher (* 31. Oktober 1819 z Chur; † 8. Jener 1882 au dert) ischt än Hischtooriker gsin. Är hed au hischtoorischi Romään vrfasst und ischt – für d Alemannia aparti wichtig – weläwääg dr eerscht gsin, waa Literatuur uf Walsertüütsch gschribä hed. Sprecher ischt ds Enekli gsin vam Kommissaari Anton Herkules von Sprecher, und imschä Abstammig ischt va dr Täfaaser Liniä va dä Sprecher von Bernegg. Waa ds Ättisch Handelsfirmä 1820 zämmägäbrochä ischt, ischt d Fämiliä 1824 uf Neuwied im hüttigä Rhiiland-Pfalz gäzüglet. Dört ischt Sprecher in d Herrnhueter Chnabenaastalt in d Schuäl und de z Wetzlar im hüttigä Hessä in ds Gimnaasium. Z Bonn und Heidelberg hed r Spraachwüsseschaft gstudiärt. Uf das ab ischt är Leerer gsin z Nüüeburg, z Genf, z Chur, z Basel und 1847–1948 z Wien. Är ischt än Aahenger var liberaalä Revoluzioon va 1848/49 gsin und hed drum 1849 as Offiziär in dr ungaarische Honvéd-Armee gädiänet, ischt de aber im konserwatiivä Ööschtriich iiglochet choon. Waa sch nä wider frii glaan hend, ischt är zeerscht uf Ängland und hed duä as Privaatgleertä im Huushalt va imschä Schweschter im aargauischä Talä gwürkt. Va 1854 bis 1864 ischt r no Aktuaar vam bündnerischä Erziäigsraat gsi.
S Rüüssdelta isch d Landschaft, wo d Rüüss im Kanton Uri drduur in Urnersee, em südlichste Arm vom Verwaldstettersee, tuet münde. Es isch es flachs Gebiet im Norde vom Kanton, em Urner Underland, zwüsche de Gmeinde Fliäle und Seedorf. D Rüüss het mit em vile Schutt und Sand, wo si zäme mit irne Sytebech vo de Bärge abbetreit, sid dr Yschzyt im Urner Rüsstaal scho ne grossi Flechi ufgschüttet; vor vil tuusig Joor isch s Ufer vom Vierwaldstettersee no es rächts Stuck wyter im Süüde gläge. D Rüss het dr Rand vom Ufer immer wyter gäge Norde usegschobe, und so isch vo Erschtfäld aa uf Alteref und no wyter die grossi Ebeni entstande, wo öppe 10 Kilometer läng isch. Früener isch das Auegebiet und Mattland gsi; jetz sind druff immer meh Hüüser, Gwärbbetriib und Vercheersflechene. Au d Maschte vo de Hochspannigsleitige us den Alpe is Middelland use, d Gleis vo dr Gottertbaan und d Autobaan A2 sind zmitzt i dere Landschaft. D Autobaan chunt sogar no is Gebiet vom hüttige Rüüssdelta. Bis is 20. Joorhundert het sech d Mündig vo dr Rüüss wägem agschwemmte Material als wie wyter is Seegebiet use verschobe. Das guete Chiis und dr Sand sind zwar
Sucre isch d Hauptstadt vu Bolivie und het rund 237.000 Yywohner. Si lyt im zäntrale Siddail vum Land un isch au d Hauptstadt vum Departamento Chuquisaca. D Stadt isch syt 1839 noch em revolutionäre Fierer Antonio José de Sucre gnännt. Mer chännt si fir ihri Schoggi-Spezialitete. Sucre isch anne 1538 vum Pedro Anzurez Marques de Campo Redondo as Ciudad de la Plata de la Nueva Toledo grindet wore. Mer nännt si churz au La Plata un Charcas un uf Quechua Chuquisaca. Wäg em wirtschaftlige Niidergang vu dr Silberbärböustadt Potosí in dr Nechi un dr schlächti Verbindige mit em Räscht vum Land isch dr Regierigssitz vu Bolivie anne 1899 vu Sucre uf La Paz verleageret wore. D Altstadt vu Sucre isch syter 1991 UNESCO-Wältkulturärb. Commons: Sucre – Sammlig vo Multimediadateie d offizielli Website vu dr Stadt Sucre (schpanisch) Normdate: GND: 4118870-6 | LCCN: n80070842 | VIAF: 134865231
Dietwiler isch e Gmeind vom Kanton Jura. D Gmeind lyt im Bezirk Dälschbrg öpe 4 Kilometer weschtlech vo dr Kantonshauptstadt Dälschbrg. S Dorf isch im Tääli vom Bach La Pran und d Hüüser sind dr Strooss noo ufgreit, wo vo Dälschbrg übere Pass vo Les Rangiers id Ajoie goot. Uf dr Südsyte chunt d Autobaan A16 bim Dorf verby und isch do ine Dunnel gleit. D Gmeindgränze lyt änet dr Autobaan ufem Hügel Sur Chaux und uf dr Nordsyte vom Dorf uf dr Kreete vo dr Jurachötti bim Bärgbuurehof Le Sommet. Am Bärg oben isch La Claude Chappuis und am Fuess dr Wyler Develier Dessus mit dr Kapälle Sainte-Philomène. D Nochbergmeinde vo Dietwiler sind Bassecourt, Courfaivre, Courtételle, Delémont, Bourrignon und Boécourt. Ane 1139 isch s Dorf s erschte Mol als Divilier in ere Urkunde erwäänt. 1184 heisst s im ene andere Dokumänt Titewilre. Es het dozmol zum Fürschtbistum Basel gört. Vo 1793 bis 1815 isch s im französische Departemänt Mont-Terrible gsi und sid 1815 im Kanton Bärn gsi, und sid em 1. Jänner 1979 isch d Gmeind im Kanton Jura. Näbem Dorf isch 1980 s Karmeliterinnechloschter Notre-Dame de la Solitude bout worde. Commons: Develier – Sammlig vo Multimediadateie Website vo
Accra (in dr Sproch vu dr Akan: Nkran) isch d Hauptstadt vu Ghana un mit 2.291.352 Yywohner (Stand 2012) di grescht Stadt vum Land un s adminischtrativ un wirtschaftli Zäntrum. In dr Hauptsach wäre Nahrigsmittel, Sperrholz, Textilie un Chemikalie härgstellt. Accra bildet mit dr Stadt Tema un em gmainsame Umland d Greater Accra Region, ais vu zee Regione vu Ghana. Mit em Kotoka International Airport het d Stadt e internationale Flughafe. D Elektroschrottdeponi vu Agbogbloshie, eme Viertel im weschtlige Stadtbiet, isch 2013 vu dr Umwältorganisazioon Blacksmith Institute zue aim vu dr dräckigschte Ort uf dr Wält gwehlt wore. Accra isch im 15. Johrhundert vu dr Ga grindet wore, wu do Handel mit dr Europäer hän welle drybe. S erscht Fort vu dr Portugiese isch vu dr Yyhaimische niderbrännt wore. Im 17. Jh. hän meereri europäischi Kolonialmächt Feschitge in dr Region um Accra böue: d Niderlander 1605 s Fort Ussher, d Schwede 1657 d Christiansborg un d Ängländer 1673 s Fort James. E Ärdbidem het anne 1862 großi Dail vu Accra gschlisse. 1877 isch d Hauptstadt vu dr domalige britische Kolony „Goldkischte“ vu Cape Coast uf Accra verlait wore. Commons: Accra – Sammlig vo Multimediadateie Ghana Statistical Service - Social and
La Chaux-des-Breuleux isch e Gmaind vom Kanton Jura. D Gmeind lyt im Bezirk Freibäärge, öppe 5 Kilometer vom Bezirkshauptort Saignelégier ewäg. Zu La Chaux-des-Breuleux ghöre im Gmeindbann es baar einzelni Puurehöf. Im oschte isch s grosse Riedgebiet La Tourbière. Bim chlyne Dorf isch en Ysebaanhaltstell. S Dorf isch ane 1397 s erschte Mol als La Chaux gnamset worde. Es isch im Fürschtbisum Basel glääge gsi. Commons: La Chaux-des-Breuleux – Sammlig vo Multimediadateie Claude Rebetez: Chaux-des-Breuleux, La. In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz. Ständige Wohnbevölkerung nach Staatsangehörigkeitskategorie, Geschlecht und Gemeinde, definitive Jahresergebnisse, 2022. Bei späteren Gemeindefusionen Einwohnerzahlen aufgrund Stand 2022 zusammengefasst. Abruf am 5. September 2023 Normdate: SUDOC/IdRef: 260980153
Lajoux isch e Gmaind vom Kanton Jura. D Gmeind lyt im Bezirk Freibäärge. S Dorf isch uf ere Hochebeni vo de Freibärge im Platoojura. Es het wyti Flechene, wo Matte druff sind, chlyni Wälder, Weier und Ried. Im Gmeindbann sind d Wyler Les Vacheries de Lajoux, Le Paigre und Fornet-Dessus und einzelni Puurehööf. S Dorf isch s erschte Mol ane 1404 als La Joux Mertenat gnamset, dr Wyler Fornet-Dessus aber scho ane 1181. Dr Ort het em Chlooschter Bellelay ghört. I dr Pfarrchile vo Lajoux, wo ane 1809 bout worden isch, het’s schöni farbegi Glasfäischter vom Chünschtler Coghuf. Commons: Lajoux – Sammlig vo Multimediadateie Website vo dr Gmaind Lajoux Claude Rebetez: Lajoux. In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz. Ständige Wohnbevölkerung nach Staatsangehörigkeitskategorie, Geschlecht und Gemeinde, definitive Jahresergebnisse, 2022. Bei späteren Gemeindefusionen Einwohnerzahlen aufgrund Stand 2022 zusammengefasst. Abruf am 5. September 2023 Normdate: LCCN: no2012134160 | VIAF: 272328351
Hübschebärg isch e Gmaind vom Kanton Jura. D Gmeind lyt im Bezirk Freibäärge grad näbem Bezirkshauptort Saignelégier. Dr Nordrand vom Gmeindbann isch am stotzige Tobel vom Doubs. Im Süüde ghört s Naturschutzgebiet Étang des Royes zu dr Gmeind. Im Gmeindbann sind d Wyyler Les Rouges-Terres, La Bosse, Les Communances, Les Cufattes und Les Rouges-Terres. La Bosse het im Jura es psunders schöns Dorfbild mit syne uralte Buurehüüser. s Dörfli La Bosse s Schuelhuus es Puurehuus z La Bosse Commons: Le Bémont – Sammlig vo Multimediadateie Claude Rebetez: Bémont, Le (JU). In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz. Ständige Wohnbevölkerung nach Staatsangehörigkeitskategorie, Geschlecht und Gemeinde, definitive Jahresergebnisse, 2022. Bei späteren Gemeindefusionen Einwohnerzahlen aufgrund Stand 2022 zusammengefasst. Abruf am 5. September 2023
Schwarzebärg isch e Gmaind vom Kanton Jura. D Gmeind lyt im Bezirk Freibäärge am Rand vom töife Tobel vom Doubs. Im Fluss fallt d Gmeindgränze uf e Lengi vo 5 Kilometer mit dr Landesgränze zu Frnakrych zäme. Am steile Abhang sind höchi Felswänd. Uf dr Felskreete Arête des Sommêtres stoot d Ruyne vo dr alte Burg Spiegelbärg. Im Doubs isch dr Stausee vo La Goule und chly wyter unde s alte Chraftwärch, wo eis vo de eltischte vo dr Schwiiz isch. Es isch ane 1894 bout worde.. Zu Le Noirmont ghöre d Wyyler und Sidlige Le Peu-Péquignot, Le Creux-des-Biches, Les Barrières, Le Cerneux Crétin, Le Cerneutat, Cerneux Renard und Les Côtes. I dr Sänki unden am Dorf sind Turbegebiet. Näbe dr Landwirtschaft het d Gmeind es baar Betriib, wo Uure härstelle. I dr Chäsi wird dr Chääs Tête de Moine gmacht. Bim Baanhof vo Schwarzebärg träffe sech di Ysebaanlinie Saignelégier–La Chaux-de-Fonds und d Tramelan-Breuleux-Schwarzebärg-Bahn. S Dorf wird 1397 s erschte Mol gnamset. D Pfarrchile, wo s Patrozinium vom Sankt Hubert het, isch ane 1513 bout worde. Die moderni Chile isch vo 1969. Commons: Le Noirmont – Sammlig vo Multimediadateie Website vo dr Gmainde Le Noirmont François Kohler: Noirmont, Le. In:
Rudisholz isch e Gmaind vom Kanton Jura. D Gmeind lyt ganz im Weschte vom Bezirk Freibärge und 11 Kilometer nordöstlech vo La Chaux-de-Fonds. Es isch eini vo de Gmeinde vom Kanton Jura mit em grööschte Gmeindsbann. D Hochebeni uf em Platoojura chunt im Nordweschte bis zum Taal vom Doubs. Am Fluss isch d Ruyne vo dr alte Müüli Moulin de la Mort. Chly wyter obe lyt dr Biaufond-See, wo vo dr Staumuur Barrage du Refrain gstaut wird. Die isch mit em französische Chraftwärch Refrain ane 1909 bout worde. D Gmeind het d Dörfli Le Boéchet, Le Peu-Claude, Les Prailats, Sous les Rangs, Le Cerneux-Godat, Le Bois-Français, Les Rosées, La Large-Journée und Biaufond am Doubs unde. S Dorf isch zum erschte Mol im ene Dokumänt vo ane 1484 gnamset. Dr erscht Maa, wo i dem Gebiet het afo huuse, het dr Übername Les Bois Jean Ruedin gha. Vo iim chunt au dr alt düütsch Dorfname Rudisholz. D Chile Sainte-Foy isch ane 1627 bout und 1934 veränderet worde. Commons: Les Bois – Sammlig vo Multimediadateie Website vo dr Gmainde Les Bois Claude Rebetez: Bois, Les. In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz. Ständige Wohnbevölkerung nach Staatsangehörigkeitskategorie, Geschlecht und Gemeinde, definitive Jahresergebnisse, 2022. Bei
Brandisholz isch e Gmaind vom Kanton Jura. D Gmeind lyt im Bezirk Freibärge. Si isch uf dr Hochebeni, wo nördlech vom Mont Soleil lyt. Zu dr Gmeind ghört au no d Sidlig Les Vacheries. S Dorf wird s erschte Mol ane 1429 im ene Dokumänt erwäänt, dr Name isch dört Les Bruilluit gschribe worde. D Chile, wo s Patrozinium vom Heilige Josef het, isch ane 1662 bout worde. Elisabeth Baume-Schneider (* 1963), Politikere bi dr SP Commons: Les Breuleux – Sammlig vo Multimediadateie Website vo dr Gemeinde Les Breuleux (französisch) Claude Rebetez: Breuleux, Les. In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz. Ständige Wohnbevölkerung nach Staatsangehörigkeitskategorie, Geschlecht und Gemeinde, definitive Jahresergebnisse, 2022. Bei späteren Gemeindefusionen Einwohnerzahlen aufgrund Stand 2022 zusammengefasst. Abruf am 5. September 2023 Normdate: GND: 4695933-6 | VIAF: 236572696