rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Chärnerchindä isch e politischi Gmeind im Bezirk Sissech vom Kanton Basel-Landschaft in dr Schwiiz. Chärnerchindä isch e Buuredorf und Wohngmeind uffeme Hochplatau yberem Homburgertal uff 552 m. ü. M. Nochbergmeinde sin Wittschbrg, Buckte, Läufelfinge und Diegte. S Wappe, wos sit 1939 gitt, zaigt e goldigi Sunne yber-em-e-ne silbrige Pflueg uf blauem Grund. S Wappe stoht fyr dr fruchtbari Aggerbau vo dr Gmeind. 1359 wird dr Ort als Kennichingen s'erschti Moll erwähnt, 1455 denn als Kenrkingen. Uffgrund vo dr Ändig uf -ingen goht me vonere friehmittelalterlige Gründig us. Chärnerchindä isch eis vo de siibe Dörfer vo dr Herrschaft Homburg gsi, wo 1305 in Bsitz vom Bischof vo Basel und 1400 an d Stadt Basel sälber cho isch. Sit 1814 gheerts Dorf aber zem Bezirk Sissach und nid Waldeburg wie die andere Homburger Deerfer. Nördlig vom Dorf, uffenere Hochebeni zwische Chärnerchindä und Wittschbrg hetts en einzigartige Usichtspunkt, vo wo us me vier Schlösser vo de Landvogt vo dr alte Landschaft Basel gseh ka: Homburg, Farnsburg, Waldeburg und Ramstei. S Walter Eglin-Museum zaigt d Wärk vo däm lokale Moler und plastische Kynschtler (1895-1966). S Museum isch sit 1995 im alte Gmeinhüsli unterbrocht und 2001 erwiteret worde. Offe isch es jede erscht Sunntig im
Chilchbrg (hochdytsch Kilchberg) isch e politischi Gmeind im Bezirk Sissech vom Kanton Basel-Landschaft in dr Schwiiz. Sie isch noch Yywohner die glainscht Gmeind vom Baselbiet. S Buredorf Chilchbrg ligt überem Aitel uf 580 m. ü. M. Nochbergmeinde sin im Tal unde Däggnau und uff dr Hechi Rünebrg und Zeglige. Mit Rünebrg und Zeglige zämme bildet Chilchbrg au e Verwaltigsverbund. Öffentlige Irichtige sin in dene beide Dörfer zfinde. S Wappe vo 1944 stellt s Siigel vo de Herre vo Chilchbrg dar. Es isch dur en schwarze Fade schreg teilt: Obe silbrig, unde viermol umgekehrt schreg teilt in silber und schwarz abwäggselnd Einzelni Fund uss dr Steizyt und dr Römerzyt zaige, dass scho frieh Lyt in däm Gebiet gläbt hän. Im friehne Mittelalter isch d St. Martins-Chile baut worde. Noch ihre isch d Sidlig Chilperch (1226) gnennt worde. Vermuetlig hett dr Ort em Bischof vo Basel gheert und isch spöter an d Grafe vo Froburg cho. Die häns Dorf an e Adelsgschlächt übergeh, wo sich "nach Kilchberg" gnennt hän und wohrschiins deert, wo hytte s Pfarrhuus stoht, e Burg bewohnt hän. 1376 wärde d Grafe vo Thierstai als Bsitzer vom Dorf gnennt. S Patronatsrächt, also s Rächt, dr Pfarrer z bestimme und
Däggnau isch e politischi Gmeind im Bezirk Sissech vom Kanton Basel-Landschaft in dr Schwiiz. Däggnau liggt am Ändi vom flachere Dail vom Aitel uff 438 m. ü. M. am Nordportal vom Haustai-Basistunnel vo dr SBB. Nochbergmeinde sin talabwärts Gälterchindä und Ormalinge und uff de umliigende Hügel Wäislige, Chilchbrg und Rünebrg. Däggnau wird vo dr Ysebahnlinie Basel-Olte erschlosse und hett e eigene Bahnhof - dr letschti im Kanton uff däre Linie, bevor dr Zug ins Nordportal vom Hauestaibasistunnel inefahrt, wo grad nochem Bahnhof stoht. S Wappe stammt vo 1945. Es symbolisiert dr Eibach, wo umgeh isch vo griene Wiise. Drumm isch s Wappe au ganz grien, usser in dr Mitti, wo sänkrächt e breiti Wällelinie s Wappe durchzieht. Zue Urzyte hän Höhlebäre in dr Gegend gläbt. 1296 isch dr Ort als Tegnow s'erschti Moll erwähnt worde. Im Mittelalter hett dr Ort zu de Grafe vo dr Homburg und dr Frohburg gheert, spöter zu Thierstei und Farnsburg. 1461 isch Däggnau an Basel ko. Bekannt worde isch Däggnau vo 1912 bis 1916, wo me vo Däggnau us dr Hauestai-Basistunnel baut hett. Während däre Zyt isch d Bevelkerigszahl vo Däggnau um e Vielfachs hecher gsi als hytte. Ähnlich wie bi de andere Tunnelderfer in
Dännike isch e politischi Gmeind im Bezirk Sissech vom Kanton Basel-Landschaft in dr Schwiiz. Dännike liggt im Talbode vom Diegtertal uff 430 m. ü. M. am Hang vom obere Gisibärg. Nochbergmeinde sin talufwärts Diegte und talabwärts Zunzge. Wittere gmeinsame Bann hett Dännike mit Diepflike, Höllschtä, Dürne und Wittschbrg. Durch Dännike fiehrt d Autibahn A2 Basel-Chiasso. S Dänniker Wappe isch 1944 gschaffe worde. Es isch in zwei Helftene teilt. Links hetts e schwarzes gotischs "T" uf goldigem Grund, rächts drei schwarzi Schregstrich uf silbrigem Grund. Das ischs Wappe vo dr Herrschaft Eschenz gsi. 1152 isch Dännike als Tennichon s'erschti Moll erwähnt worde. Friener hett dr Ort zur Herrschaft vo Eschenz gheert. Afangs vom 15. Joorhundert sin d'Bsitzverhältnis unklar gsi, sowohl Basel wie Soledurn hän Inträssi gha. 1482 isch d Herrschaft Eschenz Basel zuegfalle. Ab 1798 hett Dännike zem Bezirk Waldeburg gheert und isch erscht noch dr Kantonstrennig 1833 an Bezirk Sissech agliideret worde. Dorfkärn Dännikerflueh Hans-Rudolf Heyer: Die Kunstdenkmäler des Kantons Basel-Landschaft, Band III: Der Bezirk Sissach. Hrsg. von der Gesellschaft für Schweizerische Kunstgeschichte GSK. Bern 1986 (Kunstdenkmäler der Schweiz Band 77). ISBN 3-7643-1796-5. S. 353–367. Offizielli Website Stefan Hess: Tenniken In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz. Ständige Wohnbevölkerung nach Staatsangehörigkeitskategorie,
Diepflike isch e politischi Gmeind im Bezirk Sissech vom Kanton Basel-Landschaft in dr Schwiiz. Diepflike ligt im Homburgertal uff 411 m. ü. M. an dr SBB-Bahnlinie Basel-Sissech-Läufelfinge-Olte, also an dr alte Hauestailinie (Scheitellinie), au Läufelfingerli gnennt. Nochbergmeinde sin Dürne, Gälterchindä, Wittschbrg und Dännike. S Wappe isch vo 1945. Es zeigt uffemene griene Bode e silbrigi Muur miteme rote Tor und Dach voreme schwarze Hintergrund. S Wappe wiist uff dr alt Schwibboge hi, wo wohrschiins zer frienere Zollstell gheeret het. Dr Name vom Dorf isch 1251 als Dyephlinchon s'erschti Moll erwähnt worde. Dr "Hof der Dietphalinge" isch zu Dietphalinchova, Dietphlikon zue Diepflike worde. Im Mittelalter hetts Dorf, wone niiders Gricht, e Mihli und e Steigruebe gha hett, de Grafe vo Thierstei, spöter vo Falkestei gheert. 1363 hän d Grafe vo Froburg, Thierstei und Habsburg e Zollstell z'Diepflike errichtet. 1461 isch dr Ort an Basel ibergange. 1671 hett en Brand e grosse Teil vom Dorf zersteert. In de Wirre vo dr Kantonstrennig het Diepflike zämme mit Gälterchindä (und andere Ort) zerscht treu zue Basel ghalte und isch durch das Agriff vo de Gegner usgsetzt gsi. Um däm z'entgoh, hett sich Diepflike noch enere knappe Abstimmig am 20. Mai 1833 zur neutrale Republik
Dürne isch e politischi Gmeind im Bezirk Sissech vom Kanton Basel-Landschaft in dr Schwiiz. Dürne ligt am Ygang zem Homburgertal uff 391 m. ü. M. Nochbergmeinde sin dr Bezirkshauptort Sissech, Böckte, Gälterchindä, Diepflike, Wittschbrg, Dännike und Zunzge. S Wappe exischtiert sit 1944. Uffeme goldige Fäld stoht uff eme griene Dreibärg e schwarze Turm mit enere Ringmuure, wo vo zwei offne Pforte flankiert wird. Bi dr Schaffig vo däm Wappe hett me uff d Yberliiferig vom Ortsname, wo uff "bi de Türm" hidyttet, Bezug gno. D Burg sälber zeigt e friehmittelalterlige Fluchtburg mit Turm und Doppeltor. D Farbe erinnere an d Zueghörigkeit zem Homburger Amt. Räschte vo Muure, yygstürzti Gwölb und Einzelfund dytte uff römischi Hüser hi, wo in dr Chilchmatt und in de Gere gstande sin. Dr Ort wird 1101 s'erschti Moll als Durnun erwähnt und stammt woorschiins vo dr mündlige Yberliiferig "bi de Türm" ab. Das isch aber nid sichier. Im 11. Joorhundert hetts Basler Dalbe-Kloschter (Dalbe = St. Alban) z Dürne Bsitz gha, wo me de Eptiger z'Lehe ghe hett. 1305 ischs Dorf an Bischof vo Basel und 1400 an d Stadt sälber ko. Im Mittelalter isch z'Dürne no e gleini St. Blasius-Kapälle gstande. Helene Bossert († 1999
Dr Dietrich Schwanitz (* 23. April 1940 z Werne; † wahrschiins 17. Dezämber 2004 z Harte) isch e ditsche Universitätsprofässer (Anglischt, Literatürwisseschaftler) un e erfolgriche Autor gsii; si Härz het heimlig alemannisch gschlage un si Zunge elimol Bärndütsch gredet. Dr Dieterli isch am 23. April 1940 z Werne im Ruhrgebiärt uf d Wält kumme. Dr het drei greßeri Briäder gha - diä un si Vatter sin noch em Griäg vermisst gsii. So het si Mütter anne 1947 sich uf d Suechi no däne Verschollene gmacht un dä 7-jährig Bue z Dortmund ellei in dr Zug gsetzt. Ziil: mennonitischi Bärgbüüre im Schwizer Jura. Bi däne urchige Alemanne het dr glei Dietrich ke Schuel kenne bsueche, drfir het er d Bibel un ihri Interpretation dur diä Patriarche grindlig känne glehrt - un d Arbet in dr Land- un Viihwirtschaft. Dr het des speter "e Wält im 17. Johrhundert" gnännt. Sini Schuehsole sin üs Holz gsii, si Grind isch gschore gsii, ass d Hoor nit verfilze, wänner bim Mälche dr Schädel an d warm Sitte vu d Kueh glähnt het. Wun er mit Elfi wider gholt wore isch vu sinere Mueter, het er e ganz kählige Akzänt gha, wu im Ruhrgebiät fascht nit
Gälterchinde isch e politischi Gmeind im Bezirk Sissech vom Kanton Basel-Landschaft in dr Schwiiz. Gälterchinde liggt im Oberbaselbiet im obere Ergolztal uff 404 m. ü. M. und isch vo Hügel mit vil Wald umgeh. Nochbergmeinde sin Rickebach, Ormalinge, Däggnau, Rünebrg, Rümlige, Wittschbrg, Diepflike, Dürne und Böckte. S Wappe isch sänkrächt dreiteilt in de Farbe Blau, Silber und Rot und entspricht dodrmit dr franzeesiche Tricolore. Allerdings ischs Gälterchinder Wappe bedytlig elter: Scho 1227 isches urkundlich belegt als Siigel vom froburgische Dienschtmannegschlächt, de Herre vo Gälterchinde. Sit 1944 isch das Wappe offiziell. Uffgrund vo Bodefund weiss me, dass s Gebiet vo Gälterchinde sit dr jüngere Staizyt ohni greesseri Unterbrüch bewohnt gsi isch. 1103 (und nomoll 1154) isch dr Ort als Gelterkingen s erschti Moll erwähnt worde. Er gheert dodrmit zer grosse Gruppe vo de friehalemannische Siidligsname uf -ingen und bedytet «Hof vom Geltrich und sinere Sippe, dä Geltrichinge». Durch stedtischi Schriiber isch s mundartlige ng dure e nd ersetzt worde, wil suscht en alts nd in dr Mundart zue ng worden isch und d Schriiber gmeint hend, das seg au im Ortsname der Fall, was aber gar nid der Fall gsi isch; «Gelterkinden» isch aso e Fäälschriibig (me redet i sottige Fäll
Häfelfinge isch e politischi Gmeind im Bezirk Sissech vom Kanton Basel-Landschaft in dr Schwiiz. Häfelfinge isch ä "Bärgdorf" uf 543 m. ü. M. am Nordweschthang vom Wiseberg im Süde vom Oberbaselbiet. Nochbergmeinde sin Rünebrg, Zeglige, s soledurnische Wiise, Läufelfinge, Buckte und Rümlige. S Wappe - offiziell sit 1946 - kennti fascht e Hommage an Obelix vo de unbesiigbare Gallier si. Denn es zeigt under emene schwarze Querbalke uff goldigem Grund e schwarzes Chessi (Hafe) mit drei Bai. In Wooret aber erinnerts Wappe an Name vor Gmeind. Allerdings isch das ä Fähldyttig (lueg under Gschicht). S'erscht Moll wird Häfelfinge 1358 als Hevelingen urkundlig erwähnt. D Ändig -ingen dyttet uff e friehmittelalterligi alemannischi Sippesiidlig hi. Dr Gründer hett woorschiins Hevilo der Hefwulf gheisse. Also gits e ke Abstammig vomene Hafe (Chessi). Dr Ort hett friener de Froburger gheert, isch denn e Dail vor Herrschaft Homburg worde und mit ihre 1305 an Bischof und 1400 an d Stadt Basel gange. Chirchlig gheert Häfelfinge mit Wittschbrg, Chärnerchindä und Buckte zue Rümlige. Vom Ussichtsturm uff em Wisebärg (1001 m ü. M.) hett me an guete Dääg e wunderbari Färnsicht über dr weschtlig Jura, dr Schwarzwald, d Vogese, s Mittelland, Voralpe und Alpe Draditionells Buurehuus im
Hämmike isch e politischi Gmeind im Bezirk Sissech vom Kanton Basel-Landschaft in dr Schwiiz. Hämmike liggt uf 504m ü.M. zwische Farnsburg und Wischberg imene Talbode. Nochbergmeinde sin Roteflueh, Ormalinge, Buus und die aargauische Hellike und Wägestätte. S Wappe vo 1945 zeigt Staihauerwärkzüg - eis stehend, zwai gkryzt - uff goldigem Grund. D Farbe stamme vom Graf vo Froburg. Dr Ortsname goot zrugg uff en Personename - Hammo oder Hemo - mit dr Sippebezeichnig -ing, wo mit em druffolgende -hofe verschmolze isch. Durch Abschleifig hett sich d Ändig -ken ergeh. D Siidligsgründig isch dodrmit woorschiins alemannisch. Im spote Mittelalter hetts Dorf zur Herrschaft Thierstei-Farnsburg gheert, wo 1461 an d Stadt Basel gfalle isch. Will Hemmike an s' öschtriichisch-habsburgische Fricktal gränzt hett, hett dr Ort hyffiger in Chriegszyte under Brandschatzige miesse lyyde, so im Schwobechrieg und 1633 im drissgjöhrige Chrieg. Scheen bhaueni Türstürz, Ofeplatte etc. züge vo dr bliehende Steihauerei vom 18. und 19. Joorhundert. Verwändet worde isch Schilfsandstei, wo südlig vom "Schlegel" abbaut worde isch. Import und Schwiirigkeite bim Abbau hän d Steihauerinduschtrie z'Hämmike yygoo loo. 1917 isch dr letschti Hämmiker Steihauer gstorbe. Steihauereie im Ortskärn „Zürrergarten Hemmiken“ Schuelhuus, Gmeindverwaltig Buurehuus Meezweckhalle Hans-Rudolf Heyer: Die Kunstdenkmäler des Kantons Basel-Landschaft, Band III:
Stirn unter Sternen isch e Gedichtband, wu dr ditsch un alemannisch Dichter Hermann Burte 1957 rüsgä het. Uf däne fascht 250 Sitte sin 210 Gedichter in gleiner Schrift, des heißt, diä Gedichtsammlig isch nit grafisch ufbähjt. S sin fascht alles neiji Gedichter; s Gedicht „Robert Burns“ isch 1937 scho in s Burtes Sammlig „Anker am Rhein“ gsii. Dr Band isch in drei Abschnitt gordnet: Stirn unter Sternen, Stirn ohne Sterne un Stirn über Sternen. Unter däne Ibertitel sin Gedichter zu allene nur vorstellbare Theme versammlet – wiä fascht alliwiil bim Burte in bundener Sproch – mit Reim un Versmaß, do drunter aü Sonnet. E baar drvu handle iber s Markgräflerland. D meischte Gedichter in Stirn unter Sternen, aber aü in dr andere Gedichtswärk vum Burte, zeichne sich dur des üs, ass mer sich viil drzue ka dänke - d gnapp un bildhaft Sproch losst viil Platz fir Interpretation. Uf dr andere Sitte läse sich diä Gedichter, wu so viil enthalte, nit alliwiil licht. Im Gedicht „Über Eck“ bschribt dr Burte e riisige Glaswirfel, wu des drin bassiärt: „(...) In seinem Innern liegt ein Weib von schönem Wuchs an Haupt und Leib: Natur, Frau Hulda Denkerschreck, schläft hingelehnt im fernen Eck.“
Dr Alb-Donau-Krois isch en Landkrois en Bada-Wirttemberg. Zamma mit em Landkrois Biberach ond dr kroisfreia Stadt Ulm isch er dr bada-wirttembergische Toil von da Regio Donau-Illr im Regierengsbezirk Diibenga. De Alb-Donau-Kreis grenzt im Norde an Landkrois Gebbenga und an Landkrois Hoedna, im Oschte a di bayerische Landkrois Genzburg und Nei-Ulm ond au an di kroisfrei Stadt Ulm, im Süde an Landkrois Bibra und im Weschte an Landkrois Reitlenga. Dr Alb-Donau-Kreis hot em Norda en Adoil an dr Schwäbischa Alb on em Sida an Oberschwaba. Durch da Sida vom Alb-Donau-Krois fliaßt d Donau durch. Bei Obermaachtel kommt se ens Kroisgebiet ond bei Erbach (Donau) verlässt se's wiedr en Richteng Ulm. Dr Alb-Donau-Krois isch 1973 bei da Kroisreform grindet wora. Em Grond gnomma sand do die Landkrois Ulm on Eegne zammagschloßa wora. A paar oinzelne Gmoinda von de Krois Biberach ond Minsenga send au no zomm Alb-Donau-Krois komma ond a paar Gmoinda vom Krois Ehinga san zu Biberach komma, außerdem no zwoi Gmoinda vom Krois Ulm zom Krois Geppenga. Noch da Gmoindsreform sand em Alb-Donau-Krois 55 Gmoinda, dodavo acht Städt, von denne oina a großa Kroisstadt isch (Eegne). Domit isch dr Alb-Donau-Krois dr Landkrois mit de meiste Gmoinda en Bada-Württemberg. D greschda
D schwäbisch Kuche ischt e regionale Kuche wo em Schwobeland (em Südoschta vo Bade-Württeberg), en Bayrisch-Schwobe ond au em Allgai drhoim isch. S send viele Ehnlichkoida mid dr Schwiizer Chuchi, dr badisch Küche ond dr Cuisine alsacienne vorhanda. Es isch oine vo de bsondre Oigahoida von ama Dialekt - bsondrs em Schwäbischa - dass ma vo oim Flecka zom nägschda ondrschiedlich schwädsd, ond des gild au bei de Wördr fir es Essa. Do hoissad Spätzle au Knepfle ond sed drodsdem lang wia suschd ebbes ond s andr mol Knepfle Spätzle ond send kuglrond. Bei de Nama selbr isch s Gleich: Mol mid ama 'a' am End, mol mid ama 'e'. S Wichdigschd abr isch: S schmeggd. Brodsubb Flädlesubb Greakernsubb Läbrknedl en ara Subb Mauldäschle en dr Briah D Brodsubb isch z erschd a Subb zom Reschdlevrwerda gwea, weil ma Brod ned wegwerfa derf ond ned Jeder Henna odr a Sau hod. So a Subb isch ibrall z fende: En Portugal hoißd se Açorda on wurd mid Weißbrod gmachd, en Westfale machd ma se mid Pumpernickel D Greakernsubb machd ma aus em Schwobakorn. S brauchd s ned dass Flädle ibrig send – ma machd se au direkt fir d Subba. Se
In dere Lischt hàt s d Dialektnamme vun dr Ortschàfte ìm Elsàss. Ortsnamme üs de raschtliche àlemànnische Gebiet ka mer uf dr Ìwerblìckssitte Alemannische Ortsname fìnde. (*) In dam Ort wurd Frànzeesisch geredt. (*) In dam Ort wurd Frànzeesisch geredt. Michel Paul Urban: Lieux dits. Dictionnaire étymologique et historique des noms de lieux en Alsace. Édition du Rhin, Strasbourg 2003 E elsassisch Online-Werterbüech mìt ere Lìscht vun Ortsnamme Ortsnamme üs em Elsàss mìt Üssproch én API
D Basler Fasnacht isch die greeschti Fasnacht in dr ganze Schwiz. Im Dezember 2017 isch si in d Repräsentatyv Lischt vom immaterielle Kulturerb vo dr Mänschhait ufgnoo worde. D Basler Fasnacht foot am Mäntig no-n-em Äschermittwuch gnau am Vieri de Morge mit em sogenannte Morgestraich aa. D Fasnacht duurt denn gnau 72 Stund und heert drum am Donschtig Morgen am Vieri mit em Ändstraich wider uff. Wäärend deere Zyt isch d Altstadt vo Basel in feschte Händ vo de Fasnächtler, wo dur d Stroosse zien und musiziere und intrigiere drbyy. Fir e Huffe Basler isch es dr wichtigschti Aaloss im Joor, drum saage si deere Zyt au "die drey scheenschte Dääg". D Basler Fasnacht isch aber nit numme e Schtadtbasler Aagläägehait. Au im Baselbiet wird d Fasnacht gfyyrt. D Buurefasnächt in de Derfer fange am Sunndig vor em Basler Morgestraich aa und hai e Hufe Ähnligkaite mit dr schedtische Fasnacht. Die greeschti Baselbieter Fasnacht isch die vo Lieschdel, wo Zähduusigi vo Zueschauer aazieht. D Baselbieter mache aber au bi dr Fasnacht in dr Schdadt mit, und es git grad sovil Aktyvi vom Land wie us dr Schtadt sälber, bi de Schnitzelbänggler si d Landschäftler sogar e bedytendi Mehrhait. E jeede
Statik (gr. statikos „wo zum Stillstand bringt“) stoot für: e Däilgebiet vo dr Mechanik, wo sich mit de Chreft in umbewegte Süsteem duet beschäftige. Baustatik, e Däilgebiet vom Bauääscheniöörwääse, wo d Berächnig vo reale statische Süsteem umfasst. statischi Analüüse, en Aspäkt vo dr Informatik bi dr Brüefig vo Software Elektrostatik, e Däilgebiet vo dr Physik, wo sich mit ruende elektrische Laadige befasst. e lineari Kennlinie zur Regelig vo Generatorsetz in dr Elektrotechnik Komparativi Statik: dr Vergliich vo meerere gsamtwirtschaftlige Gliichgwichtszueständ in dr Mikroökonomii. Statik isch dr Naame vo dene Persone: Statik Selektah (* 1982), en amerikanische Hip-Hop DJ
Di Baadisch Wyycheenigi wird syder ane 1950 vù Verdreeder vùm Baadische Wyyböuverband gweeld. D Bewäärberne mien us ere Räbbuurefamilie chùù oder glèèrdi Räbyyri oder Chieferi syy oder sùnschd e äänligi Uusbildig haa. Bi der Waal griege si Frooge gschdeld iber d Rääbe, iber s Wyy mache, iber s Wyyräächd, iber d Wäärbig fir Wyy ùn anderi aktuäli Theeme ùn Brobleem us der Wyywirdschafd. Fir s Uurdail gän s Fachwise, d Vordraagswyys, s Ùfdräde ùn d Ärschyynig der Uusschlaag. D Ùfgaab vù der Baadische Wyychenigi isch es, fir der baadisch Wyy in der ganze Wäld as Bodschafderi z wäärbe. Di Baadisch Wyycheenigi isch derno au nominierd fir d Waal vù dr Dydsche Wyycheenigi. (yygchlamered sin schbeederi Näme noo der Hochzyd): * schbeeder Dydschi Wyychenigi woore. Wirdebäärgisch Wyycheenigi Badischi Wyychenigine (Baadische Wyyböuverband)
Di Wiirdebärgisch Wyycheenigi wird syder ane 1950 gweeld. Si wird fir ai Joor gweeld ùn repäsentiert dr Wiirdebärgisch Wyy im Name vùm Wirdebärgische Wyyböuverband. D Bewäärbene mien 18 Joor ald syy ùn mien ebis wise iber dr Wyy ùn dr regional Wyyböu vù Wiirdebäärg. Us dr Bewwärberne wääre au d Wyybrinzäsine gweeld, wù d Wyycheenigi bi iire Ùfgaabe hälfe. Di Wiirdebäärgische Wyycheenigi isch derno au nominierd fir d Waal vù dr Dydsche Wyycheenigi. (Vor 1972 hed s in e Dail Joor kaini gee.): * schbeeder Dydschi Wyychenigi woore. Badischi Wyycheenigi Wiirdebärgischi Wyycheenigine (Wiirdebärgische Wyyböuverband)
Bairisch (bair. un schwäb. Boarisch) isch e Gruppe vo Dialäkt im Südoschte vom dütsche Sprochruum. Zämme mit em Alemannisch und em Oschtfränkische bilde si die sogenannte oberdütsche Mundarte. Drumm wird Bairisch au Oschtoberdütsch gnennt. Bairisch wird vor allem im (fascht) gliichnamige dütsche Bundesland Bayern, i wiite Teil vo Öschtriich und im Südtirol gschwätzt. Öppe 12 Millione Mensche schwätze Bairisch, dodrvo läbt mee wie d Helfti vonene aber nid z Bayern. S Bairische isch mit sine über 12 Millione Sprächer s gröschti zämmehängendi Dialäggtgebiet im dütsche Sprochruum. Zem Bairische gheere de Mundarte vo folgende Gebiet: z Dütschland, im Freistaat Bayern: d Regierigsbezirk Oberbayern, Niderbayern, Oberpfalz, Teil vo Oberfranke und dr Landchrais Aichach-Fridberg und Teil vo de Landchrais Augsburg und Donau-Ries vom Regierigsbezirk Schwabe, wo s sogenannte Altbayern bilde. Dezue chunt no s südliche Vogtland im Südweschte vo Sachse. z Öschtriich: dr ganz Staat, mit Usnahm vom Bundesland Vorarlbärg und em Nordteil vom Tiroler Außerfern (Reutte), wo Alemannisch gschwätzt wird. Im Süüde vo Öschtriich, z Kärnte gits e Minderheit, wo aber Bairisch und Slowenisch redt. z Italie: vor allem dr dütschschproochigi Teil vom Südtirol, drnäbe die Siibe Gmeinde und die Driizäh Gmeinde, wie au Lusern, Fersental, Sappada, Sauris, Timau z Oberitalie (lueg
Dr Otto Keller (* 2. September 1875 z Stuegert, † 26. März 1931 au en Stuegert) isch a schwäbischer Schriftsteller, Dichter ond a bissle au noh Kombonischt gwäa. Dr Otto Keller kommt am 2. Septembr 1875 z Stuegert als Soh vo de Eheleit Gustav Keller ond Pauline geborene Schrempf uff d Welt. Sei Vatter stirbt, wie der Bue grad amôl sechs Jôhr alt isch. Zamma mit seim eltra Bruader Eugen bsuecht‘r d Friedrich-Eugen-Realschual en seira Hoimatstadt. Scho als Schialer fällt‘r uff durch seine Gedicht, wo-nr a baar vo seine Lehrer drmit uff d Schibbe nemmt, ond au durch sei graußa Musikalideet. 1894 beendet‘r sei Studium an dr Technischa Hochschuel mit em erschda Staatsexama. A Ôôschdellong fendet'r nô en Heilbronn als Strôßa- ond Wassrbauinschineer. 1898 stirbt em Keller sei Muader, was-em grauße seelische Schmerza verursacht. Aber noh em gleicha Jôhr voreffentlicht‘r mit seim Bruader Eugen zom erschda Môl a baar vo seine Gedicht en vrschiidne Zeidonga ond Zeitschrifda. Em Alter vo 30 Jôhr schliaßlich heiratet‘r en Zirich, wo-nr enzwischa nôhzoga isch, dui bloß a baar Dag jengere Elisa Esser. 1913 kehrt‘r mit seira Familie – enzwischa send zwoi Dechdrla uff d Welt komma - nôch Stuegert zruck. Bis 1916 hôt dr
p1 D'Burg Lützelhardt (au Lützelhard) isch e Ruine vunere mittelalterliche Burg im Oschde vun Seelbach im Ortenaukreis. Sie isch e Felseburg und lejt uf 460 Meter. Dr Name geht uf's Althochditsche lucilinhart (kleiner Wald) zruck, was im ditsche Sprochraum oft vorkummt. Die drei Deil vun dr Burg leje uf drei unterschiedlich große, bis zu 10 Meter hohe Felse und sin urschpringlich wahrschins mitere Palisade verbunde gsin. Die ufgehende Mure gehn greschdedeils uf Usgrabunge un Rekonschtruktione vun 1926 bis 1929 zruck. Bsonders idrucksvoll sin d'Reschd vum Haupthus mit romanische Palasfenschtre uneme Dracherelief. Im Haupthus isch e mittelalterlichi Zischtern. E Hufe Funde were im Museum der Stadt Lohr ufbewahrt. Urschpringlich het die Burg wahrschins d'Paßschtroß ins Kinzigdal gsichert. D'südlich Ortenau isch ab em 11. Johrhundert immer meh in dr Ifluß vun dr Zähringer kumme. Die sin wahrschins au verantwortlich fir dr Bau vun dr Burg im friehje 12. Johrhundert. Desdrum isch si wahrschins au vuneme Zähringer Minischterialegschlecht bewirtschaftet wore. S'isch awr faschd nix uffgschriebe wore. Ineme Strit zwische dr Staufer und Stroßburger Bischof isch d'Burg ums Johr 1235 von dr geroldsecker verbrennt wore, weil die uf dr Sit vum Bischof gsin sin. Dodenoch hän d'Geroldsecker d'Sicherung vun dr Paßschtroß iwernumme. Im 12.