rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Mompech isch aini vu dr 105 Gmaine z Luxeburg. Zue Mompech ghere d Ortschafte Buerschdref (Boursdorf), Bur (Born), Giwenech (Givenich), Hierber (Herborn), Liljen (Lilien), Méischdref (Mörsdorf/Moersdorf) un Mompech. Mompech lyt im Oschte vu Luxeburg an dr Gränz zue Dytschland. E Großdail vu dr Gmai lyt im Dal vu dr Sauer. Am Hang iber dr Sauer nordwschtlig vu dr Ortschaft Méischdref het s e Naturschutzbiet mit eme Orchideeälehrpfad. Mompech ghert zum Kanton Iechternach im Distrikt Gréivemaacher. Dr Burgermaischter vu Mompech isch dr Joseph Schoellen. Scheffe sin d Chantal Hein-Zimmer un dr Ernzer Roger. Gwehlt wird iber e Majorzwahl. Bur isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1084 as Burna, Méischdref anne 893 as Meroldi uilla, Mompech anne 1220 as Mombach (1363: Mainpach, 1400: Mampach). Uf em Pafebierg un uf em Burer Bierg stehn insgsamt acht Windchraftaalage. Dr luxeburgisch Dialäkt vu Mompech ghert zum Moselfränkisch. Chilche Bur Chilche Hierber Chilche Méischdref Schloss Bur Chilche Bur Chilche Hierber Chilche Méischdref Schloss Bur >Windchraftaalage uf em Pafebierg Commons: Mompach – Sammlig vo Multimediadateie www.mompach.lu Normdate: VIAF: 129997704
Dr Karl Peters (* 23. Januar 1904 z Koblänz; † 2. Juli 1998 z Münschder) isch en internazional bekannte Exbärt für Schdraafbrozäss- u Jugendrächd gsi, wo über d Teorii u d Braxis vom Widerufnaamirächd gschribe hed. Vo 1942 bis 1946 isch der Peters ordentleche Brofässer für Schdraafrächd u Schdraafbrozässornig ar Uni Greifswald gsi; vo 1946 bis 1962 hed er e Leerschduel ar Uni Münschder gha. 1972 isch er emeritiert worde. Är isch näb däm no 13 Jaar lang Schdaatsaawalt gsi u hed vili Jaar lang näbenamdlech as Oberlandesgrichtsraat gschaffed. Dr Peters hed sech si Läbdag für Lockerige n im Schdrafvollzuug u gäg Juschdizirrtümer iigsedzt. Für sini Verdienschd i de Kriminalwüsseschafde hed er verschidnigi Briise berchoo (goldigi Beccaria-Medallie, Verdienschdorde vor Bundesrepublik Dütschland, Komturchrüz u Ehredokdertitel). Wesen und Stellung der neben dem Volkshause stehenden Kammeren im parlamentarischen Mehrkammersystem. Regensberg, Münster 1927 (Dissertation, Universität Münster, 1927). Die kriminalpolitische Stellung Strafrichters bei der Bestimmung der Strafrechtsfolgen. Springer, Berlin 1932. Zeugenlüge und Prozessausgang. Röhrscheid, Bonn 1939. Jugendgerichtsgesetz vom 16. Februar 1923 mit ergänzenden Gesetzen, Verordnungen und Verwaltungsvorschriften auf dem Gebiete des Jugendstrafrechts. Zusammengestellt und erläutert von Karl Peters. De Gruyter, Berlin 1942. Werdendes Jugendstrafrecht: Gedanken, Entwurf und Begründung zur Neugestaltung des Jugendgerichtsgesetzes. Dümmler, Bonn 1947.
Monnerech isch aini vu dr 105 Gmaine z Luxeburg. Zue Monnerech ghere d Ortschafte Biergem (Bergem), Féiz (Fötz/Foetz), Monnerech, Steebrécken (Steinbrücken/Pontpierre), derzu d Gheft Lameschmillen un Schwindhaus. Monnerech ghert zum Kanton Esch-Uelzecht im Distrikt Lëtzebuerg. Dr Burgermaischter vu Monnerech isch dr Dan Kersch (LSAP). Scheffe sin dr Jeannot Fürpass un dr Jean Orlando. Gwehlt wird iber e Proporzwahl. Monnerech isch zum erschte Mol gnännt wore anne anne 965 as Munderchinga (997: Munderkinga, 1069: Munderdinga, 1128: Mondrekinge). Dr luxeburgisch Dialäkt vu Monnerech ghert zum Moselfränkisch. Monnerech isch dr Sitz vum Luxeburgische Fueßballverband. Chilche Monnerech (1738, Barockstil) Chilche Bergem Rothuus Chilche Monnerech Chilche Bergem Hubert Loutsch (1878–1946), Bolitiker Tom Laterza (* 1992), Fueßballspiler Commons: Mondercange – Sammlig vo Multimediadateie www.mondercange.lu Normdate: VIAF: 138070898
D Volkshoochschuel vo bäide Basel (churz VHS BB) isch e öffentligi Leerinstituzioon für Erwaggseni, wo äng mit dr Universidäät Basel verbunde isch. Si wird vo dr «Stiftung Volkshochschule und Seniorenuniversität beider Basel» dräit, und vo de Kantöön Basel-Landschaft und Basel-Stadt mitfinanziert. D Veraastaltige behandle Theme us verschidnige Wüssensgebiet, und die mäiste Dozäntinne und Dozänte gäbe au an dr Uni Underricht. D Volkshoochschuel Basel isch 1919 vo zwäi Brofässer gründet worde, vom Altphiloloog Johannes Stroux und vom Botaniker Gustav Senn. Si isch dr Uni aagliideret gsi: mä het sich im Kollegiegeböid am Petersblatz iigschriibe, d Vordrääg häi in de Uni-Höörsääl stattgfunde und d Leerer si Dozänte an dr Uni gsi. D «Kommissioon für d Volkshoochschuelkürs» het us Brofässer us allne Fakulteete bestande, eme Mitgliid vom Basler Erzieigsroot, eme Verdräter vo dr Kuratel und e baar Verdräter vo dr Höörerschaft. 1938 isch dr Biologiibrofässer Adolf Portmann Bresidänt vo dr Kommissioon worde und het sich drfür iigsetzt, ass d Volkshoochschuel mee Unabhängikäit vo dr Uni bechiem. 1966 isch d Läiterstell iigfüert worde, und d Kommissioon het dr Werner Humm zum erste Läiter gweelt. S Sekretariaat isch im Huus zum Stäärne an dr Münzgass underbrocht worde und bruefsbezoogeni Usbildigsleergäng si iigfüert worde. Under em
Kinshasa (bis 3. Mai 1966 frz. Léopoldville, Churzform frz. Léoville, ndl. Leopoldstad) isch d Hauptstadt vu dr Demokratische Republik Kongo. D Stadt het öpe 12 Millione Yywohner, d Agglomeration Kinshasa-Brazzaville öpe 14 Millione (2010) un isch dodermit hinter Kairo un Lagos di drittgrescht Stadt vu Afrika. Dr Hauptstadtdischtrikt vu dr Neutrale Stadt (frz. Ville neutre) het dr Status vun ere Brovinz un wird vun eme Gouverneur regiert, wu vum Bresidänt ernännt wird. Kinshasa isch s bolitisch, wirtschaftlig un kulturäll Zäntrum vum Land. D Stadt isch Sitz vu dr kongolesische Regierig, em Barlemänt, vu allne staatlige Zäntralbeherde un vu vyle diplomatische Verdrättige. Kinshasa isch dr wichtigscht Verchehrschnopf vum Land mit em internationale Flughafe Aéroport international de Ndjili un s het e Huffe Universitete, Hochschuele un Museeä. Kinshasa lyt am Pool Malebo am Kongo-Fluss diräktvis-à-vis vu Brazzaville, dr Hauptstadt vu dr Republik Kongo, 350 Meter iber em Meeresspiegel. Vor em Durbruch durch d Niderguineaschwelle staut sich dr wasserrych Kongo zuen eme See uf, em Pool Malebo, wu rund 30 Kilometer lang, 21 Kilometer brait un maximal 16 Meter dief isch. Dr Kongo isch erscht oberhalb vum Pool Malebo schiffbar. S Verwaltigsbiet vu dr Hauptstadt het e Flechi vu 9.965 Quadratkilometer. Dodervu het
D Meret Oppenheim (* 6. Oktober 1913 z Charlotteburg, hüte Berlin; † 15. Novämber 1985 z Basel) isch e dütsch-schwizerischi surrealistischi Künstlere und Lyrikere gsi. Si isch äini vo de wichdigste Verdräterinne vom magische Surrealismus. D Meret Oppenheim isch 1913 as Chind vom Hamburger Arzt Erich Alfons Oppenheim und siner Schwizer Frau Eva Wenger uf d Wält choo. Iire Naame chunnt vo Meretlein us em Gottfried Keller sim Grüner Heinrich. Si isch evangelisch erzooge worde. Wäärend em Erste Wältchrieg het si mit iirer Mueter z Delsbärg im Huus vo de Groosseltere gläbt. Vo 1918 bis 1932 het d Familie z Stäine im Südweste vo Dütschland nooch bi dr Schwizer Gränze gwoont. Si isch z Schopfe, z Zäll, z Basel, z Köönigsfäld und z Lörrach in d Schuel und het scho früe welle Moolere wärde. 1933 isch si uf Bariis gange und het dört dr Alberto Giacometti und dr Hans Arp kennegleert, und die häi sä iiglaade, im Salon des Surindépendants uszstelle. Si het im Kräis vo de Surrealiste André Breton, Marcel Duchamp und Max Ernst vercheert, und verschidnigi Kunstwärk gmacht, darunder s Déjeuner en fourrure (Morgenässe im Belz) – e Kaffidasse, wo mit Belz überzooge gsi isch und wo im
Dr Georges Hugnet (* 11. Juli 1906 z Bariis.Bariis; † 26. Juni 1974 z Saint-Martin de Ré) isch e franzöösische Dichter, Schriftsteller, Dramatiker, Illustrator und Filmmacher gsi. Dr Georges Hugnet isch z Buenos Aires, Argentinie ufgwaggse. 1913 isch er uf Bariis zrugg. 1920 isch s entschäidende Joor in siner Karriere gsiwo dr Max Jacob si Mentor worden isch und iim Kontakt und Zuegang zu dr Bariiser Kunstszene verschafft het. Er isch denn Fründ vo vile iiflussriiche Künstler worde, wie vom Joan Miró, Marcel Duchamp, Pablo Picasso, Tristan Tzara, Man Ray und vom Jean Cocteau. Dr Hugnet isch 1926 in Kontakt mit de Surrealiste choo, het bi vile vo iire Aktiviteete mitgmacht, het dichtet, Kollasche zämmegstellt, Büecher gschriibe und Buechiibänd für surrealistischi Publikazioone gstaltet, mänggisch in Zämmenarbet mit sim Fründ Joan Miró. 1929 isch si Film La Perle im Studio Ursulines z Bariis vorgstellt worde. In de 1930er Joor isch dr Hugnet Mitgliid in dr surrealistische Beweegig gsi. Dr André Breton het im Hugnet si Ardikel Spirit of Dada in Painting glääse und het sich afo für iin intressiere; dr Tristan Tzara het sä bekannt gmacht mitenand. 1936 het dr Hugnet ghulfe die International Surrealist Exhibition in de New Burlington Galleries
Dr Victor Brauner (* 15. Juni 1903 z Piatra Neamț, Rumäänie; † 12. Merz 1966 z Bariis) isch e franzöösische Mooler vo jüüdisch-rumänischer Abstammig gsi und e bedütende Verdräter vom Surrealismus. Dr Brauner het 1921 si Studium an dr Akademie vo de Schööne Künst Bukarest (hüte: Nazionaali Universidät vo de Künst Bukarest) absolviert und het 1924 s dadaistische Schurnaal 75 HP gründet. Er isch mit de Eltere vo dr Hedda Sterne befründet gsi und het ere dr Surrealismus nooch brocht. 1930 isch er uf Bariis gange, won er sich dr surrealistische Beweegig aagschlosse het. 1933 het em dr André Breton, won er 1934 bortretiert het, dört zu siner erste Äinzelusstellig verhulfe. 1938 het dr Brauner bin ere Schleegerei s lingge Aug verloore, s Bildmotiiv vom überdimensionaale, staarre äinzelne Aug chunnt vo denn aa hüfig in sine Wärk vor. 1940 isch dr Mooler vor de Nazionalsozialiste in d Püreneä gflüchdet, spööter in d Alpe. Noch em Chrieg isch er uf Bariis zrugg, won er 1966 an ere Flebitis gstorbe isch. Er isch uf em Friidhoof vo Montmartre begraabe. Dr Brauner het, wie au dr Constantin Brâncuși, dr Eugène Ionesco, Mircea Eliade, Panait Istrati und dr Emil Cioran, zu dr bedütende Gmäind
Dr Karl Walker (* 4. Jänner 1904 z Strassburg; † 5. Dezämber 1975 z Berlin) isch e dütsche Soziaalwüsseschafder u Bolitiker gsii. Sis Pseudonym isch Carl Heinrich gsii. Dr Walker hed e Leer as Buechbinder gmachd u hed sälber (aso ooni ane Uni z gah) Volkswirtschafdsteorii glernt. Wärend dr Naziziit z Dütschland hed er e chliini Firma für Füürschutzaaschdrich gha, won er bis zu 40 Aagschdellti gha hed. Mit verschidnige n Ökonome hed er Briefkontakt gha; unger dene isch o dr John Maynard Keynes gsii. Nach 1938 het sech, drotz däm dass d Nazis d Freiwirtschaftsbewegig verbotte hei, e sognennte Freiwirtschafdleche Arbets–chreis zämetäa, wo näbem Otto Lautenbach u em Franz Hochstetter o dr Karl Walker derzue ghört hed. Zäme hei si 1943 u 1944 es Sofortbrogramm zur finanzielle u wirtschafdleche Überwindig vo de Chriegsfolge uf d Bei gschdellt, wo nach em Chrieg de n Aahänger vom Silvio Gsell as Baasis für iri Dätigkeite ghulfe hed: si hei alli Forme vo schdaatlecher Zwangswirtschafd welle n uufbräche. Nach em Zwöite Wältchrieg het dr Walker as Verlaagslektor z Bayern afo schaffe u hed brobiert, ds Schwiizer Modäll vor WIR Bank (Wirtschaftsring) z Dütschland iizfüere. Är isch Schrifdleiter vor Ziitschrifd Die Gefährten: Monatsschrift für
Dr Marcel Schwander (* 30. Dezember 1929 z Netstal (Kantoon Glaarus); † 13. Juni 2010 z Clarens VD (Kantoon Wattland) isch e Schwiizer Schurnalischd u literaarische Übersetzer gsii. Dr Schwander hed Bolitik ar Uni Bärn u z Paris schdudiert u hed 1956 dr Dokdertitel berchoo. Är hed vili Büecher über d Romandie u iri Mendalidäat gschribe. Drzue isch er Ziitigsredakder gsi, u Weschdschwiiz–Korreschbondänt für e Dagesaazeiger. Vo 1960 bis 1968 isch er no im Bieler Schdatraat gsi, u e Ziit lang im Bärner Grossrat. Dr Schwander hed verschidnigi Briise gwunne: 1975 d Eeregaab vom Kantoon Züri 1986 dr Prix de l’Etat de Berne 1986 dr Internazionali Jugendbuechbriis Tokio 1987 d Silbermedallie vor Buechmäss z Leipzig 1988 dr Prix du Jura libre 1999 dr Oertli-Briis Yytrag über Marcel Schwander im Lexikon vom Verein Autorinnen und Autoren der Schweiz Doodesmäldig im Tages-Aazeiger Churzbiografii vom Marcel Schwander im „Nonkonformismus Archiv vom Fredi Lerch.“ Schwiizerischs Literatuurarchiv, 2011. Normdate: GND: 118007270 | LCCN: n83329875 | SUDOC/IdRef: 030122260 | VIAF: 56735513
Dr Guido Bachmann (* 28. Januar 1940 z Lozärn; † 19. Oktober 2003 z St. Galle) isch e schwule Schwiizer Schrifdschdeller gsii. Är hed as freie Schrifdschdeller u Schouschbiler z St. Galle gwoont u hed meereri Briise für sis Wärch berchoo. Dr Bachmaa hed am Konservatorium z Bärn Klawier u Schbrächtechnik glernt, u ar Uni Bärn hed er Musiggschichd u Teaterwüsseschafde schdudiert. S erschde Buech vo ihm, Gilgamesch, isch 1966 grad e Skandaal worde wäg sire prowokative Darschdellig vo mönschlecher Sexualidäät, u des hed zum „Burgdorfer Literatuurskandal“ gfüert, wo bis im Bärner Grossrat diskutiert worde n isch. 1990 het dr Bachmaa für sis Läbeswärch dr Literaturbriis vor Schdat Basel berchoo. 1997 hed er sis outobiografische Wärch i zwone Bänd mid em Titel lebenslänglich veröffendlechd, wo viu diskutiert worde n isch. Für Lebenslänglich hed er im gliiche Jaar dr Buechbriis vom Kantoon Bärn u 1998 dr Buechbriis vor Schdat Bärn berchoo. 2003 hed er namal der Buechbriis vom Kantoon Bärn berchoo, dasmal für Sommerweide. Bärner Ziitig, Dienstag, 28. Oktober 2003, S. 22. Rita Valiukonytė: „Ich bin kein Schweizer“ – Persönliche und politische Verweigerung als ästhetische Strategie im autobiographischen Projekt lebenslänglich von Guido Bachmann. Archivlink (Memento vom 4. März 2016 im Internet
Munneref (dt. Bad-Mondorf, frz. Mondorf-les-Bains) isch aini vu dr 105 Gmaine z Luxeburg. Bekannt isch Munneref vor allem dur syy Thermalbad un s Spiilcasino, s ainzig z Luxeburg. Zue Munneref ghere d Ortschafte Altwis (Altwies), Elleng (Ellingen/Ellange) un Munneref, derzue d Wyler un Gheft Kaaschtelmillen, Elleng-Gare, Heinrichsmillen un Maison Brehm. Munneref ghert zum Kanton Réimech im Distrikt Gréivemaacher. Dr Burgermaischter vu Munneref isch dr Maggy Nagel (DP). Scheffe sin dr Norbert Soyka un dr Steve Schleck. Gwehlt wird iber e Proporzwahl. Munneref isch zum erschte Mol gnännt wore anne anne 1069 as Muomendorph (1. H. 12. Jh.: Muomundorf, 1148: Momendorf, 1156: Momenthorp, 1161: Muomendorp). Vu 1659 bis 1769 het Munneref zämme mit dr Gmaine Biermereng, Bus un Duelem zue Frankrych ghert. Im Johr 1769 ich dr Siddail vu dr Gmai Munneref widr zue Franrych chuu un bildet syterhär di lothringisch Gmai Mondorf. Dr luxeburgisch Dialäkt vu Munneref ghert zum Moselfränkisch. Z Munneref hän zwaimol – 1989 un 1995 – d Europamaischterschafte im Dressurryte stattgfunde. Vu 1983 bis 2002 (user in dr Europamaischterschaftsjohr) isch do au ne international Spring- un Dressurrytturnier uusdrait wore. Derzue het z Munneref s CDIO***-Turnier vu Luxeburg mit eme Dressur-Nationebryys stattgfunde. Chilche Saint Michael, Munneref Synagog, Munneref
Dr Pierre Yoyotte (uf d Wält cho noch 1900, gstorbe 1940) isch e Surrealist gsi. Er isch uf Martinique uf d Wält choo. Gstudiert het er an dr Sorbonne z Bariis. Wie si Schwöster, d Dichdere Simone Yoyotte (öbbe 1910-1933), het er zur Surrealistegrubbe um e André Breton ghöört. Er het zwar die antikolonialistischi Schrift Humanitarisme meurtrier wie die andere Surrealiste underschriibe, het aber nid zur antikolonialistische Grubbe Légitime défense ghöört, im Geegesatz zu siner Schwöster. 1933 het er in dr fümfte Nummere vo dr Zitschrift Le surréalisme au service de la révolution e fenomenologischi Analüse veröffentligt under em Ditel «Théorie de la fontaine», wo de Ideä vom Salvador Dalí gäänelet het. Däm isch er zu deere Zit noochgstande und wo dr Breton 1934 dr Dalí us dr Grubbe het welle usschliesse, isch dr Yoyotte dr äinzig gsi, wo nid drfüür gstimmt het. Anderi Schrifte vom Yoyotte si marxistisch und freudianisch, wie si Essei über die antifaschistischi Bedütig vom Surrealismus in Documents 34. 1939 het er sich freiwillig zur franzöösische Armee gmäldet und isch Korporaal in de Kolonialdrubbe worde. Er isch 1940 uf ere Erkundigsmissioon umchoo. Franklin Rosemont, Robin D. G. Kelley, Black, brown, & beige: surrealist writings from Africa
Dr Pier Giacomo Grampa (* 28. Oktober 1936 z Busto Arsizio, Provinz Varese, Italie) isch vo 2004 bis 2013 remisch-katholische Bischof vu Lugano gsi. Dr Grampa het zerscht am Prieschterseminar vu Venegono studiert, derno an däm vu Lugano un schließlig an dr theologische Fakultet vu dr Universitet Innschbruck. Am 6. Dezämber 1959 het er vum Francesco Maggi, em Titularbischof vu Terme, in dr San-Nicolao-Chilche vu Lugano d Prieschterweih iberchuu. Vu 1965 bis 1975 isch er Vizeräktor vum Diözesangymnasium un vum Collegio Papio z Ascona gsii, wun er Religion, Philosophi un Gschicht ghaa het, un isch 1975 Pfaarer vu Moghegno un Aurigeno im Maggiatal wore. Anne 1979 isch er as Noofolger vum Amédée Grab Räktor vum Collegio Papio wore un het dernäbe in Religion, Ethik un Staatskund unterrichtet. Am 16. Augschte 1995 isch er zum Kaplan Vu Synere Hailigkait (Monsignore) ernännt wore. 2001 isch er zum Erzprieschter vu Ascona ernännt wore. Dr Papscht Johannes Paul II. het dr Pier Giacomo Grampa am 18. Dezämber 2003 zum Bischof vu Lugano ernännt. Am 25. Jänner 2004 het er d Bischofsweih vum Pier Giacomo De Nicolò, em Ernesto Togni, em Grampa syy Vorgänger as Bischof vu Lugano, un vum Amédée Grab, em Bischof vu
Munzen isch e ehmolig Gmai z Luxeburg. Zum 5. Dezämber 2011 het si sich mit dr Gmaine Klierf un Hengescht zue aire Gmai mit em Name Klierf zämmegschlosse. Zue dr Gmai Munzen hän d Ortschafte Draufelt (Drauffelt), Maarnech (Marnach), Munzen, Rueder (Roder) un Siwwenaler (Siebenaler) ghert. Munzen het zum Kanton Klierf im Distrikt Dikrech ghert. Dr Burgermaischter vu Munzen isch bis Dezämber 2011 dr Emile Eicher. Scheffe sin dr Romain Braquet un dr Mathias Coenjaerts gsii. Gwehlt woren isch iber e Majorzwahl. Munzen isch zum erschte Mol gnännt wore anne 839 as Muniheistati (1404: Monshusen, 1417: Moinshuis, 1419: Muynshusen, 1527: Muentzhusen, 1598: Muntzhausen). Dr luxeburgisch Dialäkt vu Munzen ghert zum Moselfränkisch. Chilche Munzen (13. Jh.) Freiliechtmuseum Robbesscheier Haupeschmaart (Hubertusmäärt, syt em 17. Jh.) Chilche Munzen Robbesscheier Commons: Munshausen – Sammlig vo Multimediadateie www.munshausen.lu
S Higgs-Boson oder Higgs-Däili isch en Elementardäili us em Standardmodäll vo dr Elementardäilifüsik. Es isch elektrisch nöitral, het Spin 0 und vrfallt noch ere seer churze Zit. Im allgemäine Sproochgebruch wird s Higgs-Boson hüfig as Ursach für d Masse vo Objekt aagfüert. Das isch us zwäi Gründ nid genau bzw. falsch: Zum äinte entspricht em Higgs-Boson genau dä Däil vom Higgs-Mechanismus, wo nit für d Masse vo de Äichbosone verantwortlig isch – mathematisch isch s Higgs-Boson e Aareegig um dr bsundrigi Grundzuestand ume, wo für d Masse verantwortlig isch. Zum andere chunnt dr grösst Däil vo dr Masse vo nitelementare physikalische Objekt vom ene andere Effekt: dr Bindigsenergii; dr Higgs-Mechanismus chönnt au für anderi Elimentaardäili as d Äichbosone Bidrääg zur Masse mache, z. B. au für Fermione. S Higgs-Boson, wo noch em britische Füsiker Peter Higgs benennt isch, isch s äinzige Elimentaardäili im Standardmodäll vo dr Elimentaardäilifüsik gsi, wo bis vor e baar Joor experimentell nonig het chönne noochgwiise wärde, wil d Energii wo drfür brucht wird für alli Beschlöiniger z grooss gsi isch. Theoretisch isch d Existänz vom Higgs-Boson vom Higgs-Mechanismus, eme Däil vom Standardmodäll, vorusgsäit worde und het d Erkläärig für d Masse vo de Äichbosone gliiferet, de
Néngsen isch e ehmolig Gmai z Luxeburg. Zum 1. Jänner 2012 het si sich mit dr Gmaine Esch-Sauer un Heischent zue aire Gmai mit em Name Esch-Sauer zämmegschlosse. Zue dr Gmai Néngsen hän d Ortschafte Bommel (Bonnal), Burfelt (Burgfried), Ënsber (Insenborn), Lëlz (Lultzhausen) un Néngsen ghert. Néngsen lyt am Stade vum Stausee vu dr Sauer (Stauséi Uewersauer). Nochbergmaine vu dr Gmai Néngsen sin Bauschelt, Esch-Sauer, Rammerech, Stauséigemeng un Wal gsii. Néngsen het zum Kanton Wolz im Distrikt Dikrech ghert. Dr Burgermaischter vu Néngsen isch bis 2011 dr Pierre Bormann gsii. Scheffe sin dr Léon Rippinger un dr Charles Brack gsii. Gwehlt woren isch iber e Majorzwahl. Zum 1. Jänner 2012 het sich Néngsen mit dr Gmaine Esch-Sauer un Heischent zue aire Gmai mit em Name Esch-Sauer zämmegschlosse. Dr luxeburgisch Dialäkt vu Néngsen ghert zum Moselfränkisch. Chilche Ënsber Rothuus, Bommel Burfelt Chilche Ënsber Lëlz Commons: Neunhausen – Sammlig vo Multimediadateie www.neunhausen.lu
Dr Paul Dübi (* 1. Oktober 1908 z Bärn; † 26. Mai 1989) isch e Schwiizer Bolitiker (FDP) gsii. Dr Dübi hed Jura schdudiert u isch Fürschbräch worde. Vo 1954 bis 1974 isch dr Dübi Bärner Grossrat gsii (Wahlchreis Schdat Bärn) für di Freisinnig-Demokratischi Bartei (FDP). Vo 1957 bis 1961 isch er Frakzioonsbresidänt vor FDP gsii; vo 1962 bis 1963 isch er 2. Vize GR gsii, u vo 1963 bis 1964 isch er 1. Vize GR gsii. 1964 isch er es Jaar lang Grossratsbresidänt gsii. Vo 1952 bis 1967 isch dr Dübi Gmeindraat vor Schdat Bärn gsii, u i däm Amt Schueldiräkder vor Schdat Bärn. 1967 isch er zum „Sunderbeuufdreite“ im Dienschd vom Gmeindrat gwält worde. Dr Dübi isch o Adjunkt vor eidgenössische Juschdizabdeilig gsii. Dr Dübi isch a Literatuur indressiert gsii u hed bi de Guete Schrifde mitgschaffed. Paul Dübi u. a.: Hundert Jahre Länggassleist Bern: 1865-1965. Gedenkschrift. Bern: Länggassleist, 1965. Dübi, Paul Wilhelm. In: Willy Keller (Herausgeber): Schweizer Biographisches Archiv. Band 6. Zürich, 1958. S. 33; Foto S. 151. Der Bund, Nr. 201, 13. Mei 1964. Der Bund, Nr. 564, 3. Dezämber 1951. Der Bund, Nr. 341, 31. Dezämber 1967. Die Direktoren der Schulverwaltung seit 1888. (Site cha
Nidderanven isch aini vu dr 105 Gmaine z Luxeburg. Zue Nidderanven ghere d Ortschafte Iernster (Ernster), Hueschtert (Hostert), Nidderaanwen (Niederanven), Rammeldang (Rameldange), Senneng (Senningen), Sennengerbierg (Senningerberg), Stafelter, Ueweraanwen (Oberanven) un Waldhaff, derzue die Wyler un Gheft: Bëschhaus, Brennerei, Engelshaff, Héienhaff, Jeeërhaischen, Fransousegronn, Parishaff, Schetzelbur un Ueweraanwen-Barrière. Nidderanven ghert zum Kanton Lëtzebuerg im Distrikt Lëtzebuerg. Dr Burgermaischter vu Nidderanven isch dr Raymond Weydert (CSV). Scheffe sin dr Jean Schiltz un dr Paul Greis. Gwehlt wird iber e Proporzwahl. Nidderanven isch zum erschte Mol gnännt wore um 300 as Andethannale (1083: Andeuanen, 1123: Andeuenna), Hueschtert anne 1176 as ad Hofsteden. Dr Buurehof Engelshaff isch zem erschte Mol gnännt wore anne 1526, villicht isch do mol s Dorf Engerspach gsi, wu s erscht Mol anne 1403 gnännt wore isch. Dr luxeburgisch Dialäkt vu Nidderanven ghert zum Moselfränkisch. Chilche Nidderaanwen Chilche Iernster Kapell an dr Aiche bim Engelshaff Chilche Nidderaanwen Chilche Iernster Ueweraanwen Kapell an dr Aiche bim Engelshaff Bahnhof Hueschtert Engelshaff Stafelter Nidderanven isch Mitglid im Stedtebund Douzelage, wu 22 Stedt us verschidene Länder vu dr Europäische Union verdrätte isch. Jean „Bim“ Kirchen (1919−2010), Radrännfahrer Commons: Niederanven – Sammlig vo Multimediadateie www.niederanven.lu Normdate: VIAF: 154583956
Noumer isch aini vu dr 105 Gmaine z Luxeburg. Zue Noumer ghere d Ortschafte Kruuchten (Cruchten), Nidderglabech (Niederglabach)), Noumer, Schrondweiler (Schrondweiler) un Uewerglabech (Oberglabach), derzue d Wyler un Gheft Beesten, Buerghaff, Eechelbur (Eichelbour), Klenge Buerghaff, Kruuchten-Gare, Schleederhaff un Seylerhaff. Noumer ghert zum Kanton Miersch im Distrikt Lëtzebuerg. Dr Burgermaischter vu Noumer isch dr Marc Eicher. Scheffe sin dr Jean-Marie Miny un dr Victor Diderrich. Gwehlt wird iber e Majorzwahl. Noumer isch zum erschte Mol gnännt wore anne anne 771 as Nůmera (776/77: Nommoro). Dr luxeburgisch Dialäkt vu Noumer ghert zum Moselfränkisch. Chilche vu Kruuchten (1905) Chilche vu Noumer (1871-73) Chilche vu Schrondweiler (1915/16) Peschtkapell z Kuuchten (1661) Kapell z Uewerglabech (1686) Chilche Kruuchten Chilche Noumer Chilche Schrondweiler Kapell Uewerglabech Ferme z Schrondweiler Buerghaff Commons: Nommern – Sammlig vo Multimediadateie www.nommern.lu Normdate: VIAF: 149909235