rlitschk/wikidir huggingface dataset:
As Röömischi Republik (latiin. res publica, wörtlig äigentlig „öffentligi Sach, öffentligi Aagläägehäit“, mäistens in dr Bedütig vo „Gmäinwääse“, uf modärni Verhältniss überdräit au „Staat“) bezäichnet mä d Verfassigsform vom Röömische Riich in dr Zit zwüschen em Ändi vo dr Monarchii (aagääblig im Joor 509 v. d. Z.) und dr Iirichdig vom Prinzipaat am 13. Januar 27 v. d. Z. dur dr Machtverzicht vom röömische Senat, wo d Epoche vo dr röömische Kaiserzit drmit aafoot. Die Röömischi Republik cha mä am beste as Mischverfassig mit aristokraatische und gwüsse demokraatische Elimänt bezäichne. Im Staatslääbe vo de Röömer het au s kultische Elimänt e groossi Rolle gspiilt, wo mit monarchisch brägte Instituzioone Iifluss uf d res publica gnoo het. Im ängere Sinn stoot dr Begriff „röömischi Republik“ für d Gschicht vom Röömische Riich, wo die republikaanisch Verfassig in Chraft gsi isch. Im antike latiinische Sproochgebruuch hingeege het res publica au allgemäin d röömisch Staat bezäichnet, und zwar vo dr Gründig vo dr Stadt Room bis zum Ändi vo dr spootantike Kaiserzit. Au itaalischi Gmäinwääse, wo frei vo dr röömische Herrschaft gsi si, het mä res publica gsäit. Für d Zit vo dr äigentlige Republik, also dr Staatsform zwüschen em Königdum und dr Kaiserzit,
Dr Ottavio Kàrdinàl Cagiano de Azevedo (* 7. Nowamber 1845 z’ Frosinone, Kìrchaschtààt; † 11. Jüüli 1927 z’ Anzio, Prowìnz Rom) ìsch a itàlianischer Gaischtlig’r un Küriakàrdinàl vu dr reemisch-kàthoolischa Kìrìch gsìì. Dr Ottavio Cagiano de Azevedo ìsch a Növöö gsìì vum Antonio Maria Kàrdinàl Cagiano de Azevedo. Siina filosoofischa un theologischa Üssbìldung hàt’r ìm Seminààri vu Grottaferrata bikumma. Ànna 1868 ìsch’r zem Priaschter gwäijt worra. Doo druff ìsch’r Gmaindaseelsorger z’ Rom gsìì. Vu 1892 àà hàt’r fìr d’ reemischa Küria gschàfft; doo ìsch’r bis 1901 Pàpschtliger Kammerer un àb 1901 Pàpschtliger Majordomus gsìì. Àm 11. Dezamber 1905 hàt’ne dr Pàpscht Piüs X. àls Kàrdinàldiàkon kréiart —sii Tìteldiàkonii ìsch Santi Cosma e Damiano gsìì. Ànna 1913 hàt’r ’ne àls Pro-Prefäkt ärnännt, un d’rnooh àls Kàrdinàlprefäkt vu dr Religioosakongregàzioon. Dr Cagiano de Azevedo hàt àn dr Pàpschtwàhl vu 1914 tailgnumma, wu dr Benedikt XV. gwählt worra-n-ìsch. Dr Benedikt XV. hàt’ne àm 6. Dezamber 1915 àls Kànzler vu dr Hailiga Reemischa Kìrìch ärnännt un hàt’ne àm saalwa Tààg zem Kàrdinààlpriaschter mìt dr Tìtelkìrìch San Lorenzo in Damaso ärhoowa. Witterscht hàt dr Cagiano de Azevedo àn dr Pàpschtwàhl vu 1922 mìtgmàcht, wu dr Piüs XI. gwählt worra-n-ìsch. Dr Ottavio Cagiano de Azevedo ìsch
Dr Georg Beis (* 13. Septämber 1923 z Bad Heilbrunn; † 5. Oktober 2022 z Augschburg) isch e dytsche remisch-kadolische Gaischtlig un Domdekan gsii. In dr Zyt vu dr Sedisvakanz zwisch em Erzbischof Josef Stimpfle un em Bischof Viktor Josef Dammertz OSB het er as Diezesanadminischtrator vu dr Diezese Augschburg gamtet. Dr Beis isch zäme mit syne drei Gschwischtrig z Bad Heilbrunn ufgwagse. Anne 1942 het er s Abitur gmacht un isch derno zue dr Wehrmacht yyzoge wore. Noch em Chrieg het er Kadolischi Theology studiert un het s Studium am 21. Mai 1950 zäme mit em spetere Weihbischof un Dompropscht Max Ziegelbauer mit dr Prieschterweih abgschlosse. No ne baa Johr as Kaplan z Geäschdhoofe un as Stadtprediger z Genzburg isch er anne 1958 Bfaarer z Thinga un 1961 z Geggenga wore. Anne 1968 isch er Dombfaarer un Stadtdekan z Augschburg wore. Im Johr 1970 isch er zum Domkapitular ufgschwore un 1985 zum Domdekan ernännt wore. In dr Zyt vu dr Sedisvakanz zwisch em Bischof Josef Stimpfle un em Bischof Viktor Josef Dammertz OSB het er vum 1. April 1992 bis zum 31. Jännr 1993 s Bischtum Augschburg as Diezesanadminischtrator glaitet. Dr Papscht Johannes Paul II. het en am 25.
Röömischi Republik stoot für: die Röömischi Republik in dr Antike vo 510 bis 27 v. d. Z. die Röömischi Senaatsrepublik 1145–54 vom Arnold vo Brescia aagfüert (1252–78 senatoorischi Restaurazioonsversüech) die churzlääbigi middelalterligi Stadtrepublik Room, 1347 vom Cola di Rienzo errichdet, (1354 e vergääblige Restaurazioonsversuech) d „Dochderrepublik“, wo 1798–99 vom Napoléon Bonaparte in Rom errichdet worde und under franzöösischer Hegemonii gstande isch die Röömischi Republik, wo vom Februar bis Juli 1849 bestande het
Die japaanischi Schrift bestoot us meerere Schrifte. Im japaanische Schriftsüsteem brucht mä Kanji, Kana und Romaji funktionaal gliichberächdigt nääbenenander as Schribschrift. D Kanji (japaanisch 漢字) chömme vo dr chineesische Schrift (chin. 漢字 / 汉字, Hànzì) und bilde as Logogramm mäistens dr Wortstamm ab. Kana, d. h. Hiragana (japaanisch 平仮名 oder ひらがな) und Katakana (japaanisch 片仮名 oder カタカナ) hingeege si Silbeschrifte (gnauer Moreschrifte) us em histoorische Man’yōgana, wo sich vo dr chineesische „Graasschrift“ (au Konzäptschrift) häärläitet. Die drei Schrifte wärde im ISO-15924-Kood mit dr Abchürzig Jpan zsämmegfasst. As witeri Schrift wird in dr modärne japaanische Sprooch s latiinische Alfabeet verwändet, wo z Japan as Rōmaji (japanisch ローマ字) bezäichnet wird. Zaale wärde äntwäder im Kanji oder mit araabische Ziffere gschriibe. Die verschiidene Schriftarte häi speziifischi Funkzioone (z. B. Hiragana vilmol für grammatikaalischi Forme, Katakana hauptsächlig für Fremdwörter, Kanji hüfig für e Sinninhalt). Die histoorisch gwaggsene komplexe Schriftkultuure mit de verschiidene Schrifte wärde in Alldaagstext paralleel brucht. Dr Ardikel «Japanische Schrift» uf dr dütsche Wikipedia Nanette Gottlieb: Kanji Politics. Language Policy and Japanese Script. Kegan Paul International, London 1996, ISBN 0-7103-0512-5. Yaeko Sato Habein: The History of the Japanese Written Language. University of Tokyo Press, Tokyo 1984, ISBN 0-86008-347-0. Wolfgang Hadamitzky: Kanji &
D’ Argonna – uff Frànzeesch l’Argonne [aʁɡɔn](info), ìn Diitschlànd noh-n-em Äärschta Waltkriag maischt Argonner Wàld gnännt – sìnn a Làndschàft ìm Nordoschta vu Frànkrììch. Sa lììga zwìschem Ardenner Gebìrg, dr Champagne un Lothrìnga. Hìtt düen sa Tailer vu da Départements Ardennes, Marne un Meuse umfàssa, fìr a Gsàmtflächa vun äbba 2.150 Kwàdràtkilomeeter. ’S ìsch a hììgaliga Làndschàft nììdriger àss 350 Meeter ìwwer’m Meer, mìt vììla Walder un Wäijer. Dr Hàuiptort vu da Argonna ìsch d’ Schtàdt Sainte-Menehould (äbba 4.100 Iiwoohner). Ìm Àltertumm ìsch d’ Làndschàft bekànnt gsìì fìr siina Keràmikwarkschtätta, wu maa d’ soognànnta Argonnawààra hargschtällt hàt. Schpeeter ìn dr frànzeescha Gschìcht hann a pààr wìchtiga Ärragnissa ìn da Argonna schtàttgfunda: ànna 1791 ìsch dr Keenig Ludwig XVI. uff dr Flucht z’ Varennes fäschtgnumma worra; ìm Joohr druff ìsch d’ Schlàcht vu Valmy geega Pröissa un s’ Hailiga Reemischa Raich gsìì; ìm Äärschta Waltkriag sìnn d’ Wìnter- un d’ Harbschtschlàcht ìn dr Champagne gsìì (ànna 1914 un 1915), so wia d’ Schlàcht um Verdun (ànna 1917) un d’ Maas-Argonna-n-Ààgrìff (ànna 1918). Commons: Argonna – Sammlig vo Multimediadateie Centre d’études argonnais, a kültüräller Verain, wo d’ joohrliga Zittschrìft Horizons d’Argonne veräffentligt (uff Frànzeesch) a Bschriiwung vum Argonner Wàld ìm frànzeescha Nàzionààla
Theora isch e freyer Video-Codec (Video-Coder-Decoder), wu vun de Xiph.Org Foundation entwickelt worre isch. Er ghert zuem Ogg-Containerformat. D Entwicklung bout uf em VP3.2-Codec vun de Firma On2 Technologies uf un zilt druf ab, e patent-freyi Alternativ zue proprietäre nidrig-bitrate Video-Codecs wie RealVideo, DivX odr Windows Media Video z biete. Zurzyt wird au dron gschafft, Theora mit RTP z verbinde, zum d Streaming-Eigeschafte z verbessre. Im August 2001 het d Firma On2 Technolgies de Video-Codec VP3.2 on d Xiph.Org Foundation [1] ibergäbe, zum e unter ere BSD-artige Lizenz quelluffig witer entwickle z lu. Trotz dass VP3.2 patentiert worre isch, het On2 d Recht zur abgabfreye Nutzung vun de jewilige Patent freygebä, un so d Meglichkeit ufgmacht, Theora ohni patentrechtligi Problem un Yschränkunge z nutze. De Code, wu unter em Nome Theora [2] witerentwickelt worre isch, isch om 25. September 2002 in ere erschte Alpha-Version vereffentligt worre. De Nome Theora schtommt vun de Theora Jones, ere Figur us de Cyberpunkgserie „Max Headroom“. Om 1. Juni 2004 isch s Bitstream Freeze feschtglegt worre, des heisst, ass alli Videos, wu mit em Codec ab dert un schpäter erschtellt worre sin, au kinftig mit em Codec glese werre kinne. Im Summer 2004 sin di
Dr Sopraan (sit em 18. Joorhundert us italiäänisch soprano, as ‚Ooberstimm‘ im 16. Joorhundert entstande us italienisch sopra ‚(dr)üüber‘; Meerzaal d Soprään) isch die höggsti menschligi Stimmlaag und wird fast immer vo Fraue gsunge. Si cha aber au vo Buebe vor em Stimmbruch (Buebesopraan) oder vo Manne im Falsett gsunge wärde. Usserdäm isch d Sopranstimm in de vergangene Joorhundert au vo Kastraate bsetzt worde. Nume doo und dört git s „natürligi Kastraate“. In dr Rönessans und dr Barockzit het mä d Sopraanlaag im vokaale und instrumentaale Beriich au as Cantus oder Diskant bezäichnet. Ere Sängere oder eme Sänger in deere Stimmlaag säit mä Sopranistin oder Sopranist oder äifach Sopraan. Dr Doonumfang vo dr Sopraanstimm goot mäistens vo c’ bis a’’, bi Berufssängerinne si aber vil hööcheri Döön mööglig. E baar vo de spezialisierte Gsangsfächer für e Sopraan, wo sich sit em 19. Joorhundert uusebildet häi, si: dr lüürisch Sopraan dr dramaatisch Sopraan dr lüürisch Koloratuursopraan, für Partie won e hoochi Virtuosidäät verlange dr dramaatisch Koloratuursopraan, für Partie won e hoochi Virtuosidäät und Dramaatik verlange d Subrette, für Partie us em koomische Beriich Dr Ardikel «Sopran» uf dr dütsche Wikipedia Carl Dahlhaus, Hans Heinrich Eggebrecht (Uusegääber): Sopran. In: Brockhaus Riemann. Musiklexikon
D Sonja Prunnbauer (* 28. Augschte 1948 z Hamburg) isch e dytschi Gitarrischti, Musikpedagogi un Arrangeuri. Si isch bis zu eire Emeritierig Brofässeri fir Gitarre an dr Hochschuel fir Musik z Fryburg gsii. D Sonja Prunnbauer isch z Hamburg uf d Wält chuu, im Alter vu 13 Johr het si mit em Gitarre spiile aagfange. Si het anne 1968 ire Abschluss am Walddörfer-Gimnasium gmacht un derno zerscht bim Eike Funck z Hamburg un speter bim Karl Scheit an dr Wiener Musikhochschuel studiert. Iri Solo-Karriere het si noch em Siig bim Wettbewärb „Konzerte junger Künstler“ anne 1974 aagfange. Si isch in dr Zyt druf in Hyfe nazionale un internazionale Duo- un Trio-Bsetige in Stuck fir Gitarre mit Fleete, Klarinette, Klavier un Gyge ufdrätte. Unter anderem het si mit em Karl Kaiser (Flete) un dr Petra Müllejans (Gyge) im Trio Sérénade à Trois kunzärtiert. Im Consortium Classicum, wu mit verschidene Bsetzige ufdrätten isch, het si unter anderem mit dr Mirijam Nastasi (Flete), em Dieter Klöcker (Klarinette), em Niklas Schwarz (Viola), em Jan Schroeder (Horn), em Helman Jung (Fagott), em Andreas Krecher (Viola), em Thomas Duis (Piano), dr Andrea Lieberknecht (Flete), em Armin Fromm (Cello) un em Johannes Tappert (Gitarre) e Hufe Stuck
Dr Karl Wilhelm Straub, zmaischt Karl Willy Straub (* 12. Merz 1880 z Charlsrue; † 20. April 1971 z Saarbrücken), isch e dytsche Schriftsteller gsii. Dr Karl Wilhelm Straub isch e Suhn vum Boschtdiräkter Karl Straub un däm syre Frau Wilhelmine geb. Neuz gsii. Ase chlai isch er zerscht z Charlsru un z Manne ufgwagse. Wu sy Vater anne 1893 ins Rychsland uf Schlettstàdt versetzt woren isch, isch dr Karl Willy uf s dertig Gimnasium gange. Sy Abitur het er anne 1900 z Raschti gnacht. Derno het er sy Militerdienscht as Aijehrige z Stroßburi glaischtet. Em Straub sy Zyt im Elsass het en nit nume kulturäll bregt, au literarisch dur syni Fryndschafte mit em Paul Schmitthenner, em Paul Bertololy un em Franz Spieser, scho as Schueler het er erschti schriftstellerischi Versuech gmacht. Au in dr Zyt vu sym Jurastudium ab 1902 z Stroßburi, z Fryburg, z Berlin un z Haidelberch het er si Literatur, Theater un Architäktur inträssiert un het au Vorläsige in Filosofy, Germanischtik un Chunschtgschicht bsuecht. Dernäbe het er gschribe un het 1903 in dr Münchner Neueste Nachrichten e Nowälle chenne vereffetlige. Anne 1908 het dr Karl Willy Straub e Volontariat bi dr Haidelbercher Zytig absolviert. Wu dr
E Komöödie (im 15. Joorhundert vo latiinisch cōmoedia, vo altgriechisch κωμῳδία [kōmōdía] vo κωμῳδός [kōmōdós] „koomische Schauspiiler“ und „Lustspiildichter“, ursprünglig „wär am Dionysosfest Spottlieder vorsingt“) isch e Drama mit eme Handligsablauf, wo vilmol ufhäiteret und wo für e Held bzw. d Helde glücklig uuse chunnt. Die underhaltsaami Grundstimmig entstoot dur en überdriibeni Daarstellig vo menschlige Schweche und cha näben em Vergnüüege vom Publikum au kritischi Zwäck haa. D Zueschauer füele sich aazooge vo de Figuure uf dr Büüni, wil si sich sälber in iine gseen, oder aber si luege aber uf sä aabe und lache sä us, wil si Schweche häi, wo mä lieber nid wurd haa, oder wil si zun ere niidrige Gsellschaftsschicht ghööre. Wenn die Haltig gegenüber de koomische Figuure schwankt, reedet mä von ere Draagikomöödie. S Häitere isch vil mol im Vordergrund gstande, so dass mä s weeniger gmerkt ass d Komöödie die „schlächtere Lüt“ (Aristoteles) uf d Büüni söll bringe, sit dr Nöizit also noch dr allgemäine Uffassig nit aadligi bürgerligi Figuuren. Dr Martin Opitz het gsäit: „Die Comedie bestehet in schlechtem wesen vnnd personen“ – si wurd also „Chnächt“ statt „Potentaate“ zäige (Von der Deutschen Poeterey, 1624). Im Zuug vo dr bürgerlige Emanzipazioon git s
Dr Friedrich Alfred Schmid Noerr (bis 1942 nume Schmid) (* 30. Juli 1877 z Durlach, Bade; † 12. Juni 1969 z Percha bi Starnberg) isch e dytsche Kultur- un Religionsfilosof un Schriftsteller gsii. Dr Schmid isch as Suhn vun eme Landwirtschaftslehrer un spetere Ekonomyroot uf d Wält chuu. Noch em Abitur am humanistische Gimnasium Tauberbischofsheim het dr Schmid Noerr ab em Wintersemeschter 1896/1897 an dr Uniwersitet Fryburg Jura studiert, ab em Summersemeschter 1898 Filosofy un Religionswisseschaften un Germanischtik. An dr Uni Fryburg isch er 1896/97 Mitglid vu dr Fryburger Burscheschaft Teutonia wore. Anne 1904 het er z Fryburg promowiertun isch druf an Uniwersitet Haidelberch gwägslet. Dert het er si 1905 mit ere Arbet iber dr Friedrich Heinrich Jacobi habilitiert. Z Haidelberch het er zerscht as Privatdozänt un vu 1910 bis 1917 as usserordelige Brofässer vu dr Filosofy un Eschthetik gkehrt. Är het z Haidelberch Fryndschafte bflägt u. a. mit em Karl Jaspers, em Max Weber un em Rudolf Steiner. Syt 1917 het er z Minche gläbt, speter z Percha am Starnberger See as freie Schriftsteller. Im Raame vu dr Minchner Räterepublik het er im Ufdrag vu dr Gesellschaft für neue Erziehung e Denkschrift zum Entwurf einer neuen Hochschulverfassung gschribe. Ufgwagse
Dr Eugen Heiler (* 23. Dezämber 1907; wänn er gstorben isch, waißt mer nit) isch e dytsche Beamte un Schriftsteller gsii. Dr Heiler isch z Fryburg uf s Realgimnasium gange, do het er au gläbt bis zue sym Dod. Ab 1930 het er in dr Rychsfinanzverwaltig gschafft. Im Zweete Wältchrieg isch er vu 1939 bis 1945 Soldat gsii. Noch em Chrieg het wider as Finanzbeamte gschafft, ab 1949 derno bim Zollamt. Är isch schließli Oberregierigsroot wore, 1970 isch er pänsioniert wore. Dr Heiler het Prosa un Lyrik uf Hochdytsch gschribe. Der Narr und sein Gefolge. 1933. Brautfahrt zum Bodensee. Eine Novelle. Bilder von Helmut Philipp. Verlag Moritz Schauenburg, Lahr/Schwarzwald 1959 107 S. (Silberdistel-Reihe 38/39) Der gotische Dom. Gedichte. 1977. Der Herr von Landrock. Novellen und Kurzgeschichten. 1984. Richard Brüx: Heiler, Eugen. In: Deutsches Literatur-Lexikon. Das 20. Jahrhundert. Begr. v. Wilhelm Kosch. Hrsg. v. Lutz Hagestedt. Band 15 Hauptmann – Heinemann. De Gruyter Saur, Berlin / Zürich / München 2010. Sp. 565
Anglistik (au Änglischi Filologii) isch d Wüsseschaft, wo sich mit dr änglische Sprooch, dr Liddratuur uf Änglisch und dr Kultuur vom änglische Sproochruum beschäftigt. Anglistik/Amerikanistik bzw. Änglischi Filologii (English Studies im änglische Sproochruum) isch e Studiefac, wo an Uniwersidääte und Hoochschuele im dütsche Sproochruum zur Nöifilologii ghöört. Es befasst sich uf wüsseschaftliger Eebeni mit de Beriich vo dr Liddratuur uf Änglisch vor allem dr britische und amerikaanische, dr Sproochwüsseschaft (z. B. Morfologii, Fonologii, Süntax, Soziolinguistik, Pragmatik etc.), dr Sproochbraxis, und landeskundlig-kulturelle Studie vom Sproochruum. Es wärde drbi vilmol underschidligi Zitrüüm aagluegt (z. B. d Liddratuur us em 19. und 20. Joorhundert, dr histoorisch und geegewärdig Sproochgebruuch). An dütsche Uniwersidääte cha mä Anglistik mäistens kombiniert mit mindestens äim andere Studienfach in Leeramtsstudiegäng und in Bachelor- und Master-Studiegäng studiere. Bis zum Ändi vo de 2000er Joor häi e baar Uniwersidääte au e wirtschaftswüsseschaftlig brägte Diplom-Anglistik-Studiegang aabote, wo sithäär vo Bachelor-/Master-Studiegäng ersetzt worde isch. Au d Magister-Studiegäng si im Raame vom Bologna-Brozäss mäistens iigstellt worde. Dr Ardikel «Anglistik» uf dr dütsche Wikipedia Simone Broders: Wissenschaftliches Arbeiten in Anglistik und Amerikanistik. Münche 2015. ISBN 978-3-8252-4427-9. Bernhard Fabian: Ein anglistischer Grundkurs. Berliin 2004. Thomas Finkenstaedt: Kleine Geschichte der Anglistik in Deutschland. Eine Einführung. Darmstadt 1983.
As Boloniaa-Brozäss bezäichnet mä e dransnazionaali Hoochschuelreform wo s Ziil het, d Studiegäng und abschlüss in ganz Öiropa äihäitlig z mache. Wenn ganz Öiropa en äihäitlige Hoochschuelruum isch, chönne Studänte lichter in andere Länder studiere. Dr Begriff goot zrugg uf e politisch-brogrammatischi Erkläärig, wo 29 öiropääischi Bildigsminister 1999 im italiäänische Bolonia underschriibe häi. Wääsentligi Elimänt vom Konwergänzbrozäss si: d Harmonisierig vo dr akadeemische Usbildig dur e zwäistuefigs Süsteem vo Studieabschlüss wo für e Bruef kwalifiziere (tüpischerwiis in dr Form vom Bachelor und vom Master), s Iirichde vom en öiropääische Süsteem wo s mööglig macht, Studieläistige z überdrääge und z akkumuliere (European Credit Transfer System churz ECTS), e permanänti Kwalidäätssicherig im Hoochschuelberiich und vor allem in Dütschland en Usrichde vo de Studiegäng uf s Ziil vo dr Fähigkäit uf em Aarbetsmäärt e Beschäfdigung chönne z finde (Employability). Kritisiert am Bolonia-Brozäss wird, ass die radikaali Umstellig vom Hoochschuelsüsteem und iiri braktische Uswirkige uf d Leer an de Hochschuele und uf d Studänte nid guet vorberäited worde sig, ass d Hoochschuele nid mit gnueg Ressurse usgstattet wärde, ass d Brüefigsbraxis z chläidäilig sig und ass s Uniwersidäätswääse drunder wurd liide, wie bi dr waggsende Drennig vo Forschig und Leer; dr Verschuelig vo dr
Dr Wilhelm Horkel (* 3. Dezämber 1909 z Augschburg; † 29. Juli 2012 z Minche) isch e dytsche evangelisch-lutherische Bfaarer un Schriftsteller gsii. Dr Wilhelm Horkel isch e Suhn vum Walter Horkel, wu Chaufmann z Starnberg gsii isch, un syre Frau Johanna, geb. Moser, gsii Är het s Abitur am Gimnasium bi St. Anna z Augschburg gmacht un derno evangelischi Theology, Filosofy, Chilchemusik un Literatur an dr Uniwersitete Erlangen, Dibenga un Göttingen studiert. As Bfaarer isch dr Wilhelm Horkel no syre Ordination zerscht z Neu-Ulm, syt 1940 z Dietersdorf bi Nürnberg yygsetzt gsii. Dert het er bis 1952 gschafft, mit eme chriegsbedingte Unterbruch vu 1942 bis 1945, wun er in dr Rhön gsii isch. Derno het dr Horkel d Bfaarerstell z Lindau ibernuu. Zletscht het er ab 1968 z Minche St.-Matthäus gwirkt. Anne 1973 isch er in Ruestand gange. Dr Wilhelm Horkel isch mit dr Käte, geboreni Bazlen, ghyrote gsii. Är isch anne 2012 im Alter vu 102 Johr z Minche gstorbe. Dr Wilhelm Horkel het langi Johr an chilchlige Zytschrifte mitgschribe un e Hufe Vordreg Volkshochschuele, Akademie un Dagige ghalte. Derzue het er Biecher un Bydreg fir Anthologie gschribe mit religiöser Lyrik un Essay, zue Seelsorg un Parapsychology. Das
Commedia dell’arte (italiäänisch für „Bruefsschauspiilkunst“, wobii commedia allgemäin für s Theater stoot und arte mit „Kunst“ im Sinn vo „Handwärk, Bruef“ söt übersetzt wärde) bezäichnet Wariante vom dradizionelle Theater in de italiäänische Gebiet im 16. bis ins 18. Joorhundert. Anderi Bezäichnige für d Commedia dell’arte si gsi commedia degli zanni , wo d Zanni e bestimmti Grubbe vo Maske gsi si, die vo de äifache Lüt), commedia a soggetto (Szeene- oder Szenaariumtheater), commedia improvvisa oder all’improvviso (Improwisazioonstheater) und commedia delle maschere (Masketheater). Zum d Commedia dell’arte vo andere Theatergattige chänne underschäide het dr Wolfram Krömer vorgschlaage ass d e Theater sig, wo für e Schauspiiler und s Ansambel do sig und nit für e Autor oder dr Text, szeenischi Wirkig aasträäbi und nit Brobleeme wurd ufwärfe und Ghalt verdiefe, Maske und Tüpe daarstellt und nit Indiwiduum und iiri Entwicklig, moraalisch indifferänt isch und nit Wärt wurd vermiddle und beleere. Die bäide Hauptgrubbe vo de Maske si d zanni oder zanoni wie z. B. dr Arlecchino gsi und d vecchi, die Alte wie z. B. dr Pantalone; drzue chämme d amorosi bzw. innamorati, wo ooni Maske ufdräte. Vier Zanni Arlecchino, 1671 Brighella, 1570 Pagliaccio, 1600 Colombina, 1683 Zwäi Vecci Pantalone, 1550
D Zisterzienser und Zisterzienserinne si Mönch bzw. Nonne, wo in dr Dradizioon vom Gründer vom Chlooster Cîteaux e Lääbe vo Gebät, Lääse und Aarbet wäi lääbe. Dr Zisterzienserorde isch dur Reforme us dr Dradizioon vom Orde vo de Benediktiner entstande. Zu de verschiidene Zwiig vo de Zisterzienser ghööre usser em Zisterzienserorde (lat. Ordo Cisterciensis, (abkürzt OCist, früener SOCist), em monastische Orde in dr röömisch-katholische Chille, au dr Zisterzienserorde vo dr strängere Observanz, d Drabbiste (abkürzt: OCSO, früener OCR) und die männlige und wiiblige Laiegmäinschafte vo de Zisterzienseroblate, wo äim vo de erwäänte Orde understellt si, und d Kongregazioone vo de Bernhardinerinne. Usserhalb vo dr katholische Chille git s d Gmäinschaft vo de Evangeelische Zisterzienser-Erbe, d Gmäinschaft vo de Alt-Katholische Zisterzienser im Orden vo Port Royal, d Gmäinschaft vo de Mariawite und d Gmäinschafte vo de Zisterzienser Oblaate. Am 1. Septämber 2005 häi (ooni Drabbiste) 1626 Mönch und 825 Nonne zum Zisterzienserorde ghöört. D Entwigglig bi de Drabbiste: Dr Ardikel «Zisterzienser» uf dr dütsche Wikipedia Leopold Janauschek: Originum Cisterciensium. Bd. 1. Wien 1877 (Volltext) Studien zur Geschichte, Kunst und Kultur der Zisterzienser, Lukas Verlag, Berlin 1996ff. (wissenschaftliche Studienreihe mit derzeit ca. 25 Bänden; DNB-Datensatz) Immo Eberl: Die Zisterzienser. Geschichte eines europäischen
Afrikaans, früener au Kapholländisch oder Koloniaal-Niiderländisch, isch äini vo de elf Amtssprooche in dr Republik Südafrika und en anerkannti Minderhäitesprooch und Lingua franca in Namibia. Es ghöört zum westgermaanische Zwiig vo de indogermaanische Sprooche und isch us em Nöiniiderländische vom 17. Joorhundert entstande. Vergliche mit dr hütige niiderländische Standardsprooch het Afrikaans erheebligi morfoloogischi Veräihäitligunge und Veräifachige erläbt. Ursprünglig isch s d Sprooch vo de wisse Buure gsi, hüte si die mäiste Lüt, wo Afrikaans d Muetersprooch von ene isch, Coloureds (Farbigi oder Mischling.) Afrikaans wird hauptsächlig in Südafrika vo 17,54 Millioone Lüt und Namibia (220'000) gschwätzt, und au in andere Staate im südlige Afrika, drunder Sambia (96.000), Eswatini (17.000) und Botswana (8000). In Südafrika isch Afrikaans d Muetersprooch vo öbbe 13,5 % vo alle Iiwooner (noch dr amtlige Volkszellig vo 2011) Dr Ardikel «Afrikaans» uf dr dütsche Wikipedia Jeremy Bergerson: Apperception and linguistic contact between German and Afrikaans. Dissertation. University of California, Berkeley 2011, Digitalisat. Bruce C. Donaldson: A Grammar of Afrikaans (= Mouton Grammar Library. Band 8). Mouton de Gruyter, Berlin / New York 1993, ISBN 3-11-013426-8. Bruce Donaldson: Afrikaans. In: The Germanic Languages. Uusegääber Ekkehard König und Johan van der Auwera. Routledge, London / Nöi York 1994, ISBN