rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Dr Jean-Auguste-Dominique Ingres [ɛ̃ːgʀ] (* 29. August 1780 z Montauban; † 14. Januar 1867 z Bariis) isch e franzöösische Mooler gsi und äine vo de bedütendste Verdräter vo dr offizielle Kunst im Frankriich vom 19. Joorhundert. Dr Ingres het bim Jacques-Louis David gleert und an dr École des Beaux-Arts z Bariis. Er het 1801 mit em Gmäld Dr Achill empfangt d Bittgsandschaft vom Agamemnon dr aagseeni Prix de Rome gwunne, isch aber spüüter nüme so erfolgriich gsi. Mit em Briis isch e Studium z Rom choo, das het er 1806 aagfange und isch nochhäär grad z Italie bliibe. Sini Wärk us deere Zit si hüfig kritisiert worde. Won er bim Salon de Paris Erfolg gha het, isch er 1824 uf Frankriich zrugg und isch zum anerkennte Künstler vo siner Zit worde. 1825 het er vom Köönig s Chrüz vo dr Eerelegioon überchoo, 1829 isch er Brofässer an dr Ecole des Beaux-Arts worde. Won er 1834 e Misserfolg im Salon ghaa het, het dr Ingres beschlosse, dört nüme uszstelle, und isch 1835 as Diräkter vo dr Académie de France à Rome uf Rom zrugg. Wo si Amtszit dört ume gsi isch, isch er 1841 uf Bariis zrugg und het wider an
Jùutütsch ( [ˈjʊu̯tytʃ](info), hd. Jaundeutsch, senslertütsch: Jùùntütsch) ìsch d Mùndart va dr Gmìi Jùu (Jaun) mìt de bìede Düerfer Jùu ù Fàng (Im Fang) ìm Kanton Frybùrg. Jùu ìsch dì enzìgì tütschspraachìgì Gmìi ìm Grüerschbìzìrk (Greyerzerland), ù ds Jùutütsch ìsch ìnnerhaùb va de Tütschschwyzer Mùndarte eppes Appartegs. Dia Mùndartspraach gküert zum Höchstalemannische ùn ìsch mia mitem Berner Oberländisch wa mitem Senslertütsche verwònt. Dr Grùnd derfǜǜr ìsch a spraachlìchì Isolation va Jùu: Z desúús (ìm Weschte) ìsch d Spraachgrenza zu de Wäùtsche, wa mù Französisch red, früer Patois; ìm Norde ìsch dr Wääg in de tütschspraaìg Sensebezìrk mìt hueje Bäärga versperrta, wa mù nùmme ùber de Nǜüschels (Euschelspass) ds Fues drùber chòò. Aber òò dì Kontäkt zum Sǜbetaù (Simmental) ìm Kanton Bärn sì lengì Zyt iender raar gsy, syt ass sì enetem Brùch (Jaunpass) dr Glùube tùsche hìi, aber Jùu katòòlesch blìben ìsch. In däm Artikel wärde dì Dialäktbyyspìù ì dr Dieth-Schrybeg (glyych wì ìm Senslertütsche Wörterbuech) ù der hüt nò gǜùtege Schryyb-Rìchtlinie va der Tüschfrybùrger Arbìitsgmìinschaft (DFAG) gschrìbe. Wì nüüt òndersch òòggee ìsch, sy dì kursive Byyspìùwörter ùff Jùutütsch gschrìbe. Dì Gschìcht „Dr Jouner Geisshirt“ ìsch nìt òòpasst a dì Dieth-Schrybeg. Ds ierscht Maù wǜsseschaftlech bìschrìbe chua ìsch ds Jùutütsch
Mit Retrospektive (lat. retrospectare „zruggluege“) bezäichnet mä im Allgemäine e Rückblick. In dr bildende Kunst isch d Retrospektive e Kunstusstellig, wo im Noochiine s Lääbenswärk vom ene Künstler belüüchdet. Im Beriich vom Film verstoot mä drunder e Filmräije, wo mögligst alli wichdige Wärk vom ene Filmreschissöör, vom ene Filmschauspiiler, vo andere Filmschaffende, vo dr Filmkunst von ere bestimmte Epoche oder vom ene bestimmte Schaner umfasst. Retrospektive si vilmol Däil vom ene Filmfestival Au in vile Kommunale Kino si Retrospektive Bestanddäil vom Brogramm. D Catherine David, die künstlerischi Läitere vo dr documenta X (1997) het dr Begriff vo dr Retroperspektive as Beschriibig drvo brucht, wie si d Sach aagoot. Im Zämmehang mit em Läitmotiv „Blick zrugg noch vorne“ isch drmit gmäint gsi, ass mä d Usstellig in Bezuug zu de vergangene documenta-Usstellige setzt und sä gliichzitig in deeren iiri „Dradizioon vo dr Innovazioon“ stellt. documenta und Museum Fridericianum Veranstaltungs-GmbH: dX 1997, o.D. online unter http://www.documenta12.de/d100.html?&L=0 (Site cha nüme abgrüeft wärde; Suche im Webarchiv)[1] [2] Vorlage:Toter Link/www.documenta12.de
Los Angeles [lɔːs ˈændʒələs](info) (us em schbanische Los Ángeles [losˈaŋxeles] ‚D Ängel‘) oder au churz L.A., isch die grössti Stadt im US-Bundesstaat Kalifornie. Si lit am Pazifische Ozean und am Los Angeles River. Los Angeles het 3.831.868 Iiwooner (2009) und isch noch sim Stadtgebiet die zwäitgrössti Stadt vo de Veräinigte Staate noch Nöi York. Mit 11,8 Millione Iiwohner in dr Agglomerazioon, knapp 13 Millione Iiwooner in dr Metropolregion (Metropolitan Statistical Area) und 17,8 Millione in dr erwiiterete Metropolregion stoot d Greater Los Angeles Area under de grösste Metropolregione uf dr Wält uf em 17. Blatz. Dä Iiwooner vo Los Angeles säit mä Angelenos (ændʒəˈlinoʊz). Los Angeles isch d Hauptstadt und dr Verwaltigssitz vom Los Angeles County. D Stadt isch s Wirtschafts-, Gschäfts- und Kulturzentrum vo Kalifornie und es het dört e Hufe Universidäte, Hochschuele, Forschigsinstitut, Theater und Museä. Los Angeles isch dr grösst Standort für d Flugzüüg-- und Ruumfaartindustrii uf dr Wält und isch bekannt wäge dr Film- und Färnseeindustrii (Hollywood), wo düer aasässig isch, und dr Muusigszeene. Los Angeles. In: Brockhuus Enzyklopädii. Brockhuus (brockhaus.de [abgerufen am 14. Februar 2024]). Leonard M. Pitt: Los Angeles. In: Encyclopædia Britannica. Encyclopædia Britannica, Inc. (britisches Englisch, britannica.com [abgerufen am 14. Februar 2024]). Stefan
Chicago [ʃɪˈkɑːgoʊ ; ] (dütsch au: Chikago) isch e Stadt am Südwestufer vom Michigansee im Bundesstaat Illinois in de Veräinigte Staate vo Amerika. Mit ere Iiwoonerzaal vo 2.695.598 (2010) isch si die drittgrössti Stadt in de USA. In dr Agglomerazioon lääbe 8,7 Millione, in dr Metropolregion Chicago 9,7 Millione Mensche (2007). Chicago isch sit dr Middi vom 19. Joorhundert e wichdigi Handelsstadt in de Veräinigte Staate. Iiri Laag het het die Funkzioon begünstigt: d Statdt lit an dr Mündig vom Illinois Waterway, wo die Groosse Seä mit dem Mississippi River und em Golf vo Mexiko verbindet, si isch über e Sankt-Loränz-Seewääg bzw. über dr Eriekanal mit em Atlantik und New York City verbunde, und isch e Chnotepunkt vo wichdige Iisebaanstreckene, wo d West- mit dr Ostküste verbinde. Chicago isch dr Sitz vo dr Chicago Mercantile Exchange, dr grösste Wareterminbörse in de Veräinigte Staate, und vom Chicago Board of Trade, dr grösste Roostoff-, Fiudscher- und Optionsbörse vo de USA. James B. LaGrand: Indian metropolis: Native Americans in Chicago, 1945-75, University of Illinois, 2002 Kristin Becker: Chicago. Ein Mythos in seinen Inszenierungen. Tectum-Verlag, Marburg, 2005, ISBN 3-8288-8929-8 Marco d'Eramo: Das Schwein und der Wolkenkratzer. Chicago: Die Geschichte unserer Zukunft. Rowohlt, Reinbek bei
San Francisco [ˌsæn fɹənˈsɪskoʊ], offiziell City and County of San Francisco, isch e Stadt und e Metropolregioon im US-Bundesstaat Kalifornie an dr Westküste vo de Veräinigte Staate vo Amerika. Mit 805.235 Iiwohner isch si die viertgrössti Stadt vo Kalifornie. Im globaale Vergliich gältet si näben äänlig groosse Stedt wie etwa Frankfurt am Main oder Amsterdam als middelgroossi Wältstadt. Dr Naame vo dr Stadt chunnt us em Schbaanische. San Francisco isch noch em Häilige Franziskus, also em Franz vo Assisi, benennt. E Spitznaame für d Stadt, wo bi de Iiwooner lang verpöönt gsi isch aber in de letzte Joor immer mee akzeptiert wird, isch Frisco. San Francisco lit in dr Nööchi vo dr San-Andreas-Verwärfig und s Risiko für Ärdbeebe isch hooch. Am 18. April 1906 isch s bis jetzt schwerste Ärdbeebe bassiert, won e Sterki vo 7,8 uf dr Richterskala ghaa het. Öbbe 3000 Mensche si im Beebe und in de Füür druf umchoo und drei Viertel vo San Francisco si zerstöört oder stark beschäädigt worde. Zu de Seenswürdikäite ghööre s Fisherman’s Wharf-Kwardier mit sine Bäize, d Golden Gate Bridge, d Lombard Street, dr Wulkechratzer Transamerica Pyramid, s eltiste Bauwärk in dr Stadt, d Mission Dolores, s Gwärb- und Woongebiet Presidio,
Dr Maurice-Yves Sandoz (au Maurice Sandoz; * 2. April 1892 z Basel; † 5. Juni 1958 z Lausanne) isch e Schwizer Schriftsteller gsi. Er gältet as dr bedütendsti Schwizer Verzeler vo dr Fantastik. Glägentlig zelt män en au zum Surrealismus. Dr Sandoz isch dr Soon vom Edouard Sandoz, em Gründer vo de Basler Sandoz-Wärk, gsi und dr Brueder vom Bildhauer Edouard-Marcel Sandoz. Er isch e Groossänkel vom berüemte Chirurg Matthias Mayer und Groossnöwöö vom Mooler Emil David. Die Abstammig erklärt viellicht die wüsseschaftlig-künstlerischi Doppelbegoobig vom Autor, wo mer em näbe belletristische Wärk au Arbäite über d Spektroskopii und d Zämmensetzig vo de Farbstoff verdanke. Si Familie isch seer riich gsi und drotzdäm het er gschafft, zerst as Chemiker und Komponist. Wäge siner Forschigsarbet het er en Augechrankhäit überchoo und het si Laufbaan as Wüsseschaftler müesse ufgee. Vo denn aa het er brueflig afo schriibe, was er vorhär nume as Hobby gmacht het. Dr Sandoz het si Hauptwoonsitz z Rom gha, isch aber die ganzi Zit uf Räise gsi. 1958 het er Sälbstmord begange. Si Erstwärk, Le jeune auteur et le perroquet (1920), wo vom Ronald Firbank inspiriert gsi isch, het nume määssige Biifall gfunde. 1937 het er d Souvenirs fantastiques
Dr Walter Elias „Walt“ Disney (* 5. Dezämber 1901 z Chicago, Illinois; † 15. Dezämber 1966 z Los Angeles, Kalifornie) isch en amerikanische Filmbroduzänt gsi. Er het under anderem Naturfilm broduziert und Zäichedrickfiguure erfunde. Mit sine Figuure, Film und Themepark isch er e Persoon gsi, wo d Kultuur vom 20. Joorhundert brägt het wie weenig anderi. Er het mee as 800 Uszäichnige und Eerige überchoo, drunder 26 Oscar. Bob Thomas: Walt Disney. Die Original-Biographie 384 S. Ehapa, Stuttgart 1986, ISBN 3-7704-0705-9 Reinhold Reitberger: Walt Disney. Mit Selbstzeugnissen und Bilddokumenten dargestellt. 384 S. Rowohlt, Reinbek bei Hamburg 1987, ISBN 3-499-50226-7 Richard Schickel: Disneys Welt. Zeit, Leben, Kunst & Kommerz des Walt Disney (OT: The Disney Version. The Life, Times, Art and Commerce of Walt Disney). 301 S. Kadmos, Berlin 1997, ISBN 3-931659-10-0 Andreas Platthaus: Von Mann und Maus. Die Welt des Walt Disney. 256 S. Henschel, Berlin 2001, ISBN 3-89487-402-3 Neal Gabler: Walt Disney. The Triumph of the American Imagination 847 S. Knopf, New York 2006 ISBN 978-0-679-43822-9 Louise Krasniewicz: Walt Disney: a biography, Santa Barbara, Calif. [u. a.]: Greenwood, 2010, ISBN 978-0-313-35830-2 Leonard Maltin: The Disney Films. 3. Auflage, 384 S. Hyperion, New York 1995, ISBN 0-7868-8137-2 Elmar Biebl, Dirk
Dr John Hench (* 29. Juni 1908 z Cedar Rapids, Iowa; † 5. Februar 2004 z Burbank, Kalifornie) isch en amerikanische Illustrator, Storyboarder und Production Designer gsi. Er isch äine vo de erste Zäichner vo dr Walt Disney Company gsi und het bin e Hufe Drickfilmklassiker wie Dumbo, Peter Pan oder Cinderella mitgschafft. Noch em Dood vom Walt Disney 1966 isch er maassgäblig an dr Entwicklig vo de Disneyland-Themepark bedäiligt gsi. Dr John Hench isch dr „offizielli“ Mooler vom Micky Maus gsi und het zum 25., 50., 60. und 75. Geburtsdaag vo dere Comic-Figuur iir Bordret gmoolt. 1941: Dumbo (Dumbo) – Storyboard und Kolorierig 1944: Drei Caballeros (Three Caballeros) – Storyboard und Kolorierig 1946: Destino (Destino) – Dräibuech und Storyboard zämme mit em Salvador Dalí; realisiert 2003 1950: Cinderella (Cinderella) – Storyboard und Kolorierig 1951: Alice im Wunderland (Alice in Wonderland) – Storyboard und Kolorierig 1953: Peter Pan (Peter Pan) – Storyboard und Kolorierig 1953: Die Wüste lebt (The Living Desert) – Animationseffekt 1954: 20.000 Meilen unter dem Meer (20000 Leagues Under the Sea) – Büünebild und Animationseffekt 1954: Disneyland: The Disneyland Story – Autor 1959: Donald in Mathmagic Land – Storyboard ab 1965: Autor vo divärse TV-Brodukzioone, won er
Dr Oscar (äigentlig dr Academy Award of Merit) isch e Filmbriis. Er wird jöörlig vo dr amerikanische Academy of Motion Picture Arts and Sciences (AMPAS) für die beste Film vom Vorjoor vergee, isch aber wäge dr Zuelassigsbrozeduur bis uf wenigi Usnaame uf d US-Brodukzioon beschränkt. D Verleijige findet jewils im Februar z Los Angeles statt und bezücht sich uf Film us em Vorjohr. D Uszäichnig isch am 12. Februar 1929 vom domoolige Bresidänt vo de MGM Studios, em Louis B. Mayer, ins Lääbe grüeft worde, fast nüün Joor noch dr Verleijig vom Photoplay Award, wo as dr erst Filmbrii überhaupt gältet. Dr Oscar wird jedes Joor in ere Zeremonii vergee, zur Zit in über 30 verschidnige Kategorie. Er het d Form von ere Statuette vom ene Ritter mit eme Schwärt, wo uf ere Filmrolle stoot. Usser für die amerikanische Spiilfilm git s Kategorie für Churz-, Dokumentar- und Animazioonsfilm. Usländischi Film si in ere Kategorii für sich. Für dass sich e amerikanische Spiilfilm für d Uswaal cha kwalifiziere, muess er im Joor vor dr Verleijig mindestens siibe Dääg lang im ene öffentlige Kino im Gebiet vom Los Angeles County – em Häimetbezirk vo Hollywood – eme zaalende Publikum zäigt worde si.
D Vogue (dr Verlaag schribts mit Groosbuechstaabe: VOGUE) isch e Moodezitschrift, wo internationaal verbräitet isch. 1892 isch die ersti Usgoob in de USA im Nöi Yorker Condé Nast Verlag erschiine, wo s bis hüte uusegit bzw. Lizänze verdäilt. Es git hüte nazionaali Usgoobe in 18 Länder. D Vogue het dradizionell e starke Iifluss uf die internazionaali Mode. Für s Rönommee vom ene Model isch s usgezäichnet, wenn si s uf s Ditelbild vo dr Vogue schafft. E wäsentlige Däil vom Erfolg vom Magazin in de letzte 50 Joor isch im künstlerische Diräkter Alexander Liberman und de Schefredaktöörinne Diana Vreeland und Anna Wintour z verdanke. D Wintour wird regelmäässig vo dr PETA aagriffe, wil si gärn Belz aahet und das au in dr Vogue brobagiert. Norberto Angeletti, Alberto Oliva: In Vogue: the illustrated history of the world's most famous fashion magazine, New York, NY: Rizzoli, 2006, ISBN 0-8478-2864-6 Der Teufel trägt Prada, Spiilfilm, USA 2006 The September Issue - Dokumentarfilm über d Brodukzioon vo dr amerikanische Septämberusgoob 2007 - Vogue, 2009 http://www.vogue.de/ Marke VOGUE
Harper’s Bazaar isch dr Ditel vom ene amerikanische Modemagazin, wo wältwit in 19 Länder erschiint. Jede Moonet wärde herusraagendi Fotograafe, Künstler, Disäiner und Autoore iiglaade, z beschriibe, wi si d Wält vo dr Mode, Schöönhäit und Popkultur gseen. S Magazin ghöört zur Hearst Corporation. Bi dr Erstusgoob vom Magazin 1867, wo denn dr Ditel Harper’s Bazar gha het, isch es s ersti vo sinere Art gsi. Gründet worde isch s vo de Verleeger Harper & Brothers (spööter HarperCollins), wo au s Harper’s Magazine uusegee häi. Sit denn het sich s Blatt zum ene Hort für ussergwöönligi Talänt entwicklet. Under anderem häi Moderedaktöör wie dr Carmel Snow, dr Alexei Brodowitsch, d Diana Vreeland, d Anna Wintour, d Carrie Donovan, d Millicent Fenwick oder d Liz Tilberis für s Magazin gschafft und renommierti Fotograafe wie dr Man Ray, d Louise Dahl-Wolfe, dr Richard Avedon, d Inez Van Lamsweerde, d Diane Arbus und dr Patrick Demarchelier. S Harper’s Bazaar erschiint in deene Länder: Dytschland, USA, Australie, Tschechie, Schbaanie, Griecheland, Hongkong, Indoneesie, Japan, Südkorea, Vietnam, Chile, Kolumbie, Mexiko, Venezuela, Litaue, Russland, Singapur, Taiwan, Türkei und Groossbritannie. E dütschi Usgoob vom Harper's Bazaar het s vo 1985 bis 1999 gee. Die scherfsti Konkurränz isch scho
D Elsa Schiaparelli (* 10. Septämber 1890 z Rom; † 13. Novämber 1973 z Bariis) isch e italiänisch-franzöösischi Moodedisäinere gsi. Ihri Karriere het aagfange, wo si für sich e schwarze Bulli gstrickt het mit ere wisse Schläife und wisse Manschette, und dä bin ere Moodeschau aaghaa het. Dä Bulli het dr Schriftstellere Anita Loos eso guet gfalle, ass si iiri Bekannte und Fründinne zur Schiaparelli gschickt het, drunder d Joan Crawford, d Gloria Swanson, d Greta Garbo, d Norma Shearer und d Mae West. 1928 het d Schiaparelli iiren erste Laade ufdoo und fümf Joor spööter het si scho acht Buddike z Bariis und äini z London gha. Mä het gsäit über sä, ass si dr Surrealismus und dr Dadaismus in d Moode brocht häig. Si het au Barfüm entwicklet: "Shocking" und "Si", wo d Juliette Greco e Lied, dr "Valse de Si", drüber gsunge het, wo dr Henri Sauguet gschriibe het. Dr Pablo Picasso und dr Salvador Dalí häi zu iire Fründ ghöört, und dr Jean Cocteau het Stoffmuster für sä entworfe. 1936 het si dr Rissverschluss in d Haute Couture brocht. Si het au s sogenannte Dianakolltee gsellschaftsfäig gmacht, wo bin em äi Aggsle ganz blutt gsi isch.
Dr Sir Alfred Joseph Hitchcock, KBE, (* 13. August 1899 z Leytonstone; † 29. April 1980 z Los Angeles) isch e britische Filmreschissöör und Filmbroduzänt gsi. 1939 isch er in d USA go lääbe und het am 20. April 1955 die amerikanischi Staatsbürgerschaft aagnoo. Dr Hitchcock gältet as äine vo de stilistisch iiflussriichste Spiilfilmreschissöör und het d Begriffe Suspense und MacGuffin in dr Filmwält etabliert. Si Schaner isch dr Thriller gsi, won er dinn Spannig mit Humor verbunde het. D Motiiv vo sine Film, wo immer wider chömme, si Angst, Schuld und Identidätsverlust. E baar mol het er s Thema vom unschuldig Verfolgte variiert. Dr Hitchcock het groosse Wärt druf gläit, die künstlerischi Kontrolle über sini Wärk z bhalte. Si Gsamtwärk umfasst 53 Spiilfilm und ghöört in Hiiblick uf e Publikumserfolg und uf d Rezepzioon dur d Kritik und d Wüsseschaft zu de bedütendste in dr Gschicht vom Film. Dr Hitchcock zelt hüte zu de bekanntiste zitgschichtlige Persöönligkäite. Am 3. Januar 1980 isch er vo dr Königin Elisabeth II. zum Knight Commander vom Order of the British Empire ernennt worde. Laurent Bouzereau: Alfred Hitchcock. Knesebeck, München 2010, ISBN 978-3-86873-250-4. (Mit einem Vorwort von Patricia Hitchcock O’Connell und bisher unveröffentlichtem Bildmaterial
Dr Palstek oder au Bulin isch e Chnüppel wome vorallem bim Seglä vil bruucht. Bim Segle isches sogar ein vo denä Chnüppel, wome am meischte bruucht und wird mängisch au König vo de Chnüppel gnennt. Mitem Palstek chame ganz eifach e feschti Schlaufe ins Ändi vome Seil chnüpple. Mä mues aber ufpasse, dasmenen nur in ei Richtig belaschtet. Wenn menen in mehreri Richtige belaschtet (Ringbelaschtig) den chaner liicht mol ufgoh. Us däm grund darfme en nit bim Chläddere bruche! Zerscht macht me es Aug. Denne füert me s Ändi durs Aug dure, umms lange Ändi umme und dasmol vo dr andere Site durs Aug zrugg. Dr Palstek chame uf zwei Arte chnüpple, nämlig mit em Ändi inneoder ebe usse. Bi dene beide Grafike chame das guet erkenne: s Ändi usse s Ändi inne Beidi Variante hebe aber glich guet, s isch also jedem sälber überlo, wineren chnüpple will. Dr anderthalbfach Bulin fot bim chnüpple glich a wi dr Palstek mitem inneliggende Ändi, er wird aber den no witergfüert. Die Variante chame bim Chlättere guet als Alternative zum Achter bruche. Bimm dopplete Palstek oder dopplete Bulin wird s Seiländi äfach dr Schlaufe noch witergfüert, bises dört wider usechunnt, wos ganze Seil
De Arif Demolli (Ussprooch: [aˌɾif dɛˈmoɫi]; * 2. Mai 1949 z Murrizaj, Kosovo; † 6. März 2017 z Pristina) isch en kosovo-albanische Schriftsteller ùn Journalischt gsi. Er hät zue de bekannteschte hütige kosovarische Autore ghört. Im dütschsproochige Ruum isch er vorallem dur d Übersetzig vo sym Roman „Es war ein Dorf in Kosova: Die Lebenden und die Toten meiner Kindheit“ (Original: Të gjallët dhe të vdekurit e një fëmijërie) bekannt worde. De Arif Demolli isch am 2. Mai 1949 im abglägene Dorf Murrizaj (serb. Glogovica) ganz im Oschte vùm Kosovo aa de serbische Gränz ùff d Wält cho. De Ort isch hüt verlo. Er isch dört inere arme Buurefamilie ùffgwaggse ùn het dörte au d Grùndschuel bsuecht. S Gymnasium (Shkolla e mesme) hetter in de Hauptstadt Pristina bsuecht, ùn deno Albanologi aa de Philosophische Fakultät vo de Universität Pristina studiert. Drùff hetter bi de Zytige Bota e re ùn de Zytschrift Fjala gschafft. 1981 isch er im Zämmehang mit Studänte-Protescht gäge di jugoslawischi Regierig verhaftet worde ùn für zwei Joor inhaftiert gsi. Nooch synrer Entlassig isch en totals Arbetsverboot über en verhängt worde ùn er het syni bürgerlichi Rächt verloore. Ab 1990 hetter wiider bi Fjala ùn schliessli bi de
Steesel isch aini vu dr 105 Gmaine z Luxeburg. Zue Steesel ghere d Ortschafte Heeschdref (Heisdorf), Mëllerëf (Müllendorf/Mullendorf), Steesel (Steinsel). Steesel lyt im Dal vu dr Uelzecht (Alzette), weschtlig dervu liige Steesel un Mëlleref, eschtlig dervu Heeschdref. Steesel ghert zum Kanton Lëtzebuerg im Distrikt Lëtzebuerg. Dr Burgermaischter vu Steesel isch dr Jean-Pierre Klein (LSAP). Scheffe sin dr Marcel Oberweis (CSV) un dr Fernand Marchetti (LSAP). Gwehlt wird iber e Proporzwahl. Steesel isch zum erschte Mol gnännt wore anne anne 853 as Steinseli (1051: Stensiela, 1051: Steinseila, 1140: Steinsele). Dr luxeburgisch Dialäkt vu Steesel ghert zum Moselfränkisch. Schloss Heeschdref (1888 böue im Renaissance-Stil) Chilche Kathedra Petri, Steesel Schloss Heeschdref Chilche Kathedra Petri Heeschdref Commons: Steinsel – Sammlig vo Multimediadateie www.steinsel.lu Normdate: SUDOC/IdRef: 172756987 | VIAF: 122882216
Stroossen (dt. Strassen, frz. Strassen) isch aini vu dr 105 Gmaine z Luxeburg. Zue Stroossen ghert d Ortschaft Stroossen (Strassen) un e Dail vum Reckendall. Stroossen lyt weschtlig vu dr Stadt Lëtzebuerg. Wyteri Nochbergmaine sin Bartreng im Sidweschte, Mamer im Weschte un Kielen un Koplescht im Norde. Stroossen ghert zum Kanton Lëtzebuerg im Distrikt Lëtzebuerg. Dr Burgermaischter vu Stroossen isch dr Gaston Greiveldinger (LSAP). Scheffe sin dr Nico Pundel (CSV) un dr Jean-Paul Faber (Déi Gréng). Gwehlt wird iber e Proporzwahl. Burgermaischter 1850 - 1860: Jean-Pierre Kemp 1861 - 1866: Pierre Witry 1867 - 1872: Mathias Goergen 1873 - 1875: Mathias Saur 1876 - 1908: Jean Feyder 1909 - 1917: François Groff 1918 - 1928: Jean-Pierre Feyder 1929 - 1931: Michel Weyrich 1932 - 1939: Jean-Pierre Feyder 1940 - 1940: Alphonse Balthasar 1941 - 1942: Michel Weyrich 1944 - 1945: Alphonse Balthasar 1946 - 1963: Paul Barblé 1964 - 1975: Jean Wirtz 1976 - 1993: Fernand Derneden 1994 - 2007: Gaby Leytem-Wantz 2007 - 2007: Juliane Gallion syter 2007: Gaston Greiveldinger Stroossen isch zum erschte Mol gnännt wore anne anne 902 as Straza. Anne 1823 isch Stroossen in d Gmai Bartreng yygmaindet wore. Zum 1. Jänner 1850 isch d Sektion
Tandel isch aini vu dr 105 Gmaine z Luxeburg. Zue Tandel ghere d Ortschafte Baastenduerf (Bastendorf), Bëttel (Bettel), Branebuerg (Brandenburg/Brandenbourg), Furen (Fuhren/Fouhren), Houschterhaff (Hoscheidterhof), Këppenhaff, Laaschent (Landscheid), Longsdref (Longsdorf), Selz, Tandel, Waalsdref (Walsdorf), derzue die Wyler un Gheft: Bleesmillen, Fëschbecherhaff, Fréngerhaff, Marxbierg, Ronnebësch un Schmëttenhaff. Tandel lyt im Nordoschte vu Luxeburg an dr Gränz zue Dytschland. Dur Baastenduerf un Branebuerg lauft d Blees, dur Tandel d Tandelerbaach. Tandel ghert zum Kanton Veianen im Distrikt Dikrech. Dr Burgermaischter vu Tandel isch dr Ali Kaes. Scheffe sin dr Carlo Scheuren, dr John Huberty un dr François Leonardy. Gwehlt wird iber e Majorzwahl. D Gmai Tandel isch entstande am 1. Jänner 2006 dur d Fusion vu dr Gmaine Baastenduerf un Furen. Dr luxeburgisch Dialäkt vu Tandel ghert zum Moselfränkisch. Ruine Branebuerg (10. Jh.) Chilche Hl. Valentin, Laaschent Chilche Bettel Branebuerg mit Burgruine Chilche Bettel Waalsdref s alt Lavoir, Waalsdref D Willibrorduslannen, zwoo Linde bi dr Chilche Laaschent Commons: Tandel – Sammlig vo Multimediadateie www.tandel.lu Normdate: GND: 1234606917 | SUDOC/IdRef: 172755719 | VIAF: 2730162301482920270000
Dr Hans Haug (* 27. Juli 1900 z Basel, † 15. Septembr 1967 z Lausanne) ischt a Schweizer Kombonischt, Dirigent, Pianischt ond Hochschuellehrer gwäa. Dr Hans Haug ischt am 27. Juli 1900 z Basel uff d Welt komma. Nôch-em Abi hôt’r am Konservadoriom vo seira Hoimetstadt Klaviir ond Cello studiirt. Neabaher hôt’r noh an a baar Kurs teilgnomma, wo dr Ferruccio Busoni en Zirich gäa hôt. Dô drnôch hôt’r ab 1920 beim Walter Courvoisier an dr Minchner Akademie der Tonkunst (seit 1998 hoißt dui Hochschule für Musik und Theater München) Kombosizioo studiirt ond s Dirigiira glernt. Wia dr Haug dô drmit ferdich gwäa ischt, hôt’r bei vrschiidne Schweizer Rondfonksender a Ôôstellong als Dirigent gfonda ond emmr en seira Freizeit fleißich komboniirt. Vo 1947 bis 1960 schliaßlich hôt’r beim Konservadoriom z Lausanne a Professur fir Harmoniilehr ond Kontrapunkt ghet. En sellra Stadt hôt’r au seine ledschde Lebensjôhr vorbrôcht ond deet am 15. Septembr em Aldr vo 67 Jôhr seine Auga fir emmr gschlossa. Em Haug seine Kombosiziona send fascht emmr tonal ond melodiees, hin ond wiidr mit a baar jazzige Ôkleng. Drom send-se au vo soddiche Leit leicht zo heera, wo sonscht mit dr klassischa Musik et grad bsondrs vrtraut send.