rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Dr Maximilian Carl Emil Weber (* 21. April 1864 z Erfurt; † 14. Juni 1920 z Münche) isch e dütsche Sozioloog, Jurist, National- und Sozialökonom gsi. Dr Weber gilt as äine vo de Klassiker vo dr Soziologii und au vo alle Kultur- und Sozialwüsseschafte. Uf dr ganze Wält wird im Weber si Wärk vo verschiidene politische und wüsseschaftstheoretische Laager anerkennt. Dr Weber het mit sine Theorie und Begriffsdefinizioone e groosse Iifluss uf die sogenannte Spezielle Soziologie ghaa, bsundrigs uf d Wirtschafts-, d Herrschafts- und d Religionssoziologii. Usserdäm chunnt vo iim s Brinzip vo dr Wärtnöitralidäät. Bi de Wärk, wo in de «Gesammelte Aufsätze», Tübinge 1988, enthalte si, wird dr dörtig Veröffentligungsort mit aagee. 1889 Zur Geschichte der Handelsgesellschaften im Mittelalter, Stuttgart 1889. Habilitationsschrift in Handelsrecht, GASW 312–443, drus s 3. Kapitel Die Familien- und Arbeitsgemeinschaften separat veröffentligt: Entwickelung des Solidarhaftprinzips und des Sondervermögens der offenen Handelsgesellschaft aus den Haushalts- und Gewerbegemeinschaften in den italienischen Städten, Stuttgart 1889, Inauguraldissertation 1891 Die römische Agrargeschichte in ihrer Bedeutung für das Staats- und Privatrecht, Stuttgart 1891. Habilitationsschrift in Römischem Recht, Reprint Amsterdam 1962 1891–1892 Die Verhältnisse der Landarbeiter im ostelbischen Deutschland. Die Verhältnisse der Landarbeiter in Deutschland, geschildert auf Grund der vom Verein für
Dr Ludwig Josef Johann Wittgenstein (* 26. April 1889 z Wien; † 29. April 1951 z Cambridge) isch en ööstriichisch-britische Filosoof gsi. Er het bedütendi Biidrääg zur Filosofií vo dr Logik, vo dr Sprooch und vom Bewusstsii gmacht. Sini bäide Hauptwärk Logisch-philosophische Abhandlung (Tractatus Logico-Philosophicus 1921) und Philosophische Untersuchungen (1953, postum) si wichdigi Bezugspünggt vo zwäi filosofische Schuele worde, vom Logische Positivismus und vo dr Analütische Sproochfilosofii. Si Filosofii wird mänggisch in e früeji Faase und e spooti Faase iidäilt. Sis früeje Dängge chunnt im Tractatus zur Sprooch, sis spöötere in de Undersuechige. Am Aafang het sich dr Wittgenstein mit de logische Beziejige zwüsche Proposizioone und dr Wält abgee. Er het glaubt, ass er alli filosoofische Brobleem chönn lööse, wenn er d Logik vo dere Beziejig chönn klääre. Spööter het er e Hufe vo sine früeje Ideä abgleent und het gsäit, ass d Bedütig vo de Wörter vo dr Funkzioon chunnt innerhalb vom Sproochspiil, e Begriff won er zämme mit em Friedrich Waismann entwigglet het. Dr Wittgenstein het die mäiste Gebiet vo de Gäistes- und Sozialwüsseschafte beiiflusst, sini Ideä wärde aber uf die verschiidenste Arte interbretiert. Werkausgabe in 8 Bänden, Frankfurt am Main, 1984 Vorlesungen über die Philosophie der Psychologie
Dr Jalaluddin Muhammad Akbar isch noch sim Vater Nasir ud din Muhammad Humayun Groossmogul vo Indie worde und het vo 1556 bis 1605 gherrscht. Er gältet näben em Ashoka as äine vo de bedütendste Herrscher in dr Gschicht vo Indie. Er isch au e hervorragende Diplomat und Militärstrateeg gsi und het eso mit ere Politik vo religiöser Toleranz im Dialog mit Verdräter vo de wichdigste Glaubensrichdige sini Gebiet chönne erwitere. Dr Akbar het as erste Mogul-Herrscher e Hindu ghürootet, e Rajpute-Brinzässin us Amber und het d Sonderstüüre für Nit-Muslim abgschafft. Er het mit sinere Hürootspolitik die lokale Fürste an sich bunde und es effiziänts Stüürsüstem iigfüert. Arnold Hottinger: Akbar der Große (1542–1605). Herrscher über Indien durch Versöhnung der Religionen, Wilhelm Fink Verlag, Münche 1998, ISBN 978-3-7705-3335-0. Heike Franke: Akbar und Gahangir. Untersuchungen zur politischen und religiösen Legitimation in Wort und Bild. Hamburg 2007, ISBN 978-3-936912-34-0. Bamber Gascoigne: Die Grossmoguln. Glanz und Größe mohammedanischer Fürsten in Indien. Prisma, Gütersloh 1987, ISBN 3-570-09930-X. Sri Ram Sharma: The Religious Policy of the Mughal Emperors. London, 2. Ufl. 1962, ISBN 978-0-2103-3935-0. Commons: Akbar – Sammlig vo Multimediadateie Biographii vom Akbar Normdate: GND: 118644181 | LCCN: n80002413 | SUDOC/IdRef: 028180275 | VIAF: 3264079
Dr Simón José Antonio de la Santísima Trinidad Bolívar Palacios y Blanco [siˈmon boˈli.βaɾ] (* 24. Juli 1783 z Caracas, Capitanía General de Venezuela, hüte Venezuela; † 17. Dezämber 1830 z Santa Marta, Kolumbie isch e südamerikanische Unabhängigkeitskämpfer gsi und zum Nazionalheld in vile südamerikanische Länder worde. Er isch au as „El Libertador“ (dr Befrejer) bekannt. Dr Bolívar isch dr Aafüerer vo dr südamerikanische Unabhängigkäitsbeweegig gege die spanische Kolonialheere in den hütige latiinamerikanische Staate Venezuela, Kolumbie, Panama, Ecuador, Peru und Boliwie gsi. Am 5. Juli 1811 isch z Venezuela die Ersti Republik usgrüeft worde, die isch aber scho am 25. Juli vo de Spanier wider underworfe worde. Dr Bolivar isch uf Cartagena in Kolumbie gflüchdet und het am 14. Mai 1813 dr Kampf witergfüert, het am 6. August Caracas erooberet und die Zwäiti Venezolanischi Republik usgrüeft. 1818 het er d Understützig vom Bresidänt vo Haiti, em Alexandre Sabès Pétion, überchoo und het bis 1819 s spanische Viezeköönigriich Neu-Granada befreit. Am 7. Septämber 1821 het dr Bolívar d Republik Groosskolumbie gründet und isch dr erst Bresidänt dört worde. 1822 isch er mit em argentinische General José de San Martín zämmedroffe und dä het em s überloo, Peru z befreije. Dr peruanisch
Dr Sir Winston Leonard Spencer-Churchill (* 30. Novämber 1874 z Woodstock (Ängland); † 24. Januar 1965 z London) gältet as dr bedütendst britisch Staatsmaa im 20. Joorhundert. Er isch vo 1940 bis 1945 und vo 1951 bis 1955 Brömieeminister gsi und het Groossbritannie im Zwäite Wältchrieg aagfüert. Er het vorhäär scho meereri Regierigsböste ghaa, under anderem dä vom Erste Lord vo dr Admiralidäät, dä vom Inne- und dä vom Finanzminister. Er het sich e Naame as Autor vo politische und historische Wärk gmacht und het 1953 dr Nobelbriis für Litratuur überchoo. Dr Winston Churchill isch uf d Eliteschuele z Ascot, Brighton und Harrow gange und isch e baar mol hocke bliibe. Bim Militär isch er zwäimol dur d Ufnaambrüefig gflooge, bevor er 1893 Kadett z Sandhurst und mit äinazwanzig Kawallerii-Lütnant bim 4. Husareregimänt worde isch. An dr Milidäärakademii und in dr Armee het s im Churchill gfalle und er het afo studiere und sälber afo schriibe. Zwüsche 1895 und 1901 isch dr Churchill as aktive Soldat und Chriegsreporter bi fümf verschiidene Kolonialchrieg drbii gsi und isch in dr Schlacht vo Omdurman in äinere vo de letschte groosse Kawalleriiattacke in dr britische Milidärgschicht mitgritte. Im Zwäite Burechrieg isch er Chriegsreporter gsi.
Warth isch de Name vo folgende geografische Objekt: Warth, e Gmaind im Bundesland Nideröstrich Warth, a Gmoand im Bundesland Vorarlbäarg Ortstail: Warth (Hennef), en Ortstail vo de Stadt Hennef im Rhy-Siig-Chreis in Nordrhy-Westfale en Ort i de Gmaind Marklkofen, Landchrais Dingolfing-Landau im Regierigsbezirk Niderbayern Warth (Hückeswagen), en Ortstail vo Hückeswagen in Nordrhy-Westfale en Ortstail vo de Stadt Overath im Rheinisch-Bergische Chrais in Nordrhy-Westfale Warth (Rabenstein), e Ortschaft und Katastralgmaind vo Rabenstein an der Pielach, Nideröstrich Warth TG, e Ortschaft i de politische Gmaind Waart-Winige im Kanton Thurgau en Wiler i de ehemolige Gmaind Sool GL im Kanton Glaris, hüt Gmaind Glarus Süd Gebäude: Schloss Warth, bi Eppan im Südtirol Bärge: Alte Warth, im Thüringer Wald (Wartburgchreis) Warth isch de Name vo folgende Persone: Otto Warth (1845−1918), dütsche Archidekt
Ascot isch e chliine Ort im Parish Sunninghill and Ascot im Borough Windsor and Maidenhead, Berkshire, Ängland. Er isch in drei Gebiet iidäilt: Ascot, North Ascot und South Ascot. Er het öbbe elf duusig Iiwooner. Ascot isch seer bekannt für si dradizionsriichs Pfärderenne, wo sit em 11. August 1711 uf em Ascot Racecourse veraastaltet wird. Tom Kimber-Smith (* 1984), e britische Autirennfaarer Boris Abramowitsch Beresowski, e russische Undernäämer und Politiker - het doo gwoont und isch doo am 23. Merz 2013 gstorbe. Commons: Ascot, Berkshire – Sammlig vo Multimediadateie 51.408333333333-0.67083333333333Koordinate: 51° 24′ 30″ N, 0° 40′ 15″ W
Brighton [ˈbɹaɪtn] isch e Stadt an dr Küste vom Ermelkanal in dr Groofschaft East Sussex und bildet zämme mit dr Stadt Hove nääbedraa sit 1997 d Unitary Authority Brighton and Hove. Im Joor 2001 het Brighton and Hove dr Status von ere City überchoo. Im Gegesatz zu de historische Cities häi die sogenannte Millennium-Cities wie Brighton & Hove nid alli köönigliche City-Briwilegie, wie zum Bischbil e Bischofssitz. Brighton het öbbe 156'000 Iiwooner. D Uniwersidäät Sussex befindet sich im Stadtgebiet und d Uniwersidäät Brighton, wo früener e Polytechnikum gsi isch. Im Kongresszentrum vo Brighton findet fast jeedes Joor e Bardeidaag vo äinere vo de drei groosse politische Bardeie statt. Jeedes Joor im Mai chömme öbbe e halbi Million Zueschauer zum Brighton Festival, em zwäitgrösste Kunstfestival im Veräinigte Köönigriich noch Edinburgh. Commons: Brighton, East Sussex – Sammlig vo Multimediadateie Fotene vo Brighton (änglisch) Tourismus-Website für Brighton (änglisch) Brighton West Pier Trust - Website mit Informazione über d Restaurazionsblän mit Fotene (änglisch) Gschicht (änglisch) Neighbourhood Statistics. Abgrüeft am 20. August 2007.
D Harrow School ghöört zu de bekanntiste änglische Public Schools für Buebe und isch au äifach as "Harrow" bekannt. Si het hüte öbbe 800 Schüeler und lit im Nord-Weste vo London. Uf em Gebiet vo dr hütige Schuel het s Schuele sit 1243 gee. Die hütigi Schuel goot uf e John Lyon zrugg, wo sä 1572 uf dr Grundlaag von ere Royal Charter vo dr Elisabeth I. gründet het. D Schuel ghöört zu de nüün Schuele, wo im Public School Act vo 1868 gnennt wärde und si isch äini vo de siibe Schuele gsi, wo sich 1863 drofe häi und d Cambridge Regle für s Schutte festgläit häi, wo denn äini vo de Grundlaage für d Football Association Regle worde si. Bamber Gascoigne: Encyclopedia of Britain. BCA, London, New York, Sydney, Toronto 1993, ISBN 0-333-54764-0, S. 291. Christopher Tyerman: A History of Harrow School. Oxford University Press, Oxford 2000. ISBN 0-19-822796-5. Harrow School offizielli Website 51.573103-0.333792Koordinate: 51° 34′ 23,2″ N, 0° 20′ 1,7″ W Normdate: GND: 10099762-4 | LCCN: n86135427 | VIAF: 152531118
Elite (urspr. vom latiinische electus, „usglääse“) bezäichnet soziologisch e Grubbierig (daatsächlig oder vermuetet) vo überdurchschnittlig kwalifizierte Persone (Funkzionselite, Läistigselite) oder die herrschende bzw. iiflussriiche Kräis von ere Gsellschaft. Konkret bezieht sich dr Begriff mäistens uf Personekräis, wo nööcher definiert si, wie z. B. d Posizionselite oder d Bildigselite. Dr Elite gegenüber stoot d „Masse“ oder dr „Durchschnitt“ („Normalbürger“). As Elitarismus bezäichnet mä d Ideologii vo Lüt wo dängge, ass si zun ere Elite wurde ghööre und sich entsprächend elitär benäme. Gaetano Mosca ([1896], 1950). Die herrschende Klasse. Münche Vilfredo Pareto (1916), Trattato di sociologia generale (dütsch, kürzt as Allgemeine Soziologie. 1955, ISBN 3-89879-144-0) Robert Michels (1911). Zur Soziologie des Parteiwesens in der modernen Demokratie. Untersuchungen über die oligarchischen Tendenzen des Gruppenlebens. Stuttgart Gottfried Eisermann (1962). Vilfredo Paretos System der allgemeinen Soziologie. Stuttgart Wolfgang Schluchter (1963). Der Elitebegriff als soziologische Kategorie. In: Kölner Zeitschrift für Soziologie und Sozialpsychologie, Jg. 15, S. 233–256 Heinz Hartmann (1964). Funktionale Autorität. Stuttgart: Enke Ralf Dahrendorf (1965). Gesellschaft und Freiheit. Münche, ASIN B0000BHA93 Peter Bachrach (1970). Die Theorie demokratischer Elitenherrschaft. Frankfurt am Main George Lowell Field/John Higley (1983). Eliten und Liberalismus. Opladen K. Wanner, Herkunft und Wiederkunft des Elitemythos, in: Theoretische Konferenz „Marxismus und Studentenbewegung" 9.
Dr Brömieeminister vom Veräinigte Köönigriich isch dr ranghöggsti Minister in dr Regierig vom Veräinigte Köönigriich Groossbritannie und Nordirland. Dr ganz Ditel isch Prime Minister, First Lord of the Treasury and Minister for the Civil Service of the United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland (Brämieeminister, Erste Lord vom Schatzamt und Minister für e Staatsdienst vom Veräinigte Köönigriich vo Groossbritannie und Nordirland). As dr erst Brömieeminister gältet dr Robert Walpole (1721–1742). Dr Keir Starmer isch zur Zit im Amt. Dr Brömieeminister git d Richtline vo dr Regierig aa, ernennt d Mitgliider vo sim Kabinett, koordiniert iiri Arbet und d Arbet vo iire Ministerie, isch bi zeremonielle Aaläss drbii, und representiert d Regierig im Veräinigte Köönigriich und im Usland. Dr Premierminister wird vom Monarch ernennt und es isch Dradizioon, ass er dr Füerer vo dr Meerhäit im Underhuus nimmt. Wenn käi Bardei d Meerhäit het (Hung parliament) – was wägenem Meerhäitswaalrecht sälte bassiert –, ernennt dr Monarch dr füerend Politiker von ere Koalizion oder äine vo de bäide Bardeifüerer. Sit em Aafang vom 20. Joorhundert isch s Dradizioon, ass dr Brömieeminister, wie au die andere Mitgliider vom Kabinett, e Sitz im Underhuus häi. Theoretisch cha dr Monarch dr Brömieeminister (und au
En Inneminister isch dr Läiter vom ene Inneministerium), das isch e Ministerium, wo sich um inneri Aagläägehäite, d. h. um d Verwaltig vom ene Land, vom ene Bundesstaat oder vom ene Kanton, uf dr nationale oder bundesstaatlige Eebeni kümmeret. S Ressor vom Inneminister umfasst im vile Staate die inneri Sicherhäit, weniger in Bundesstaate wie dr Schwiz, wo das d Aagläägehäit vom Äidgenössische Justiz- und Bolizeidepartemänt und vo de Kantöön isch, oder in de Veräinigte Staate, wo s United States Department of the Interior vor allem s Land verwaltet und schützt, wo im Bund ghöört. Anderi Aagläägehäite, wo sich vilmol dr Inneminister drum kümmeret, si d Kultur-, d Sozial-, d Gesundhäits-, d Familie- und d Umwältspolitik. D Kompetänze vom Inneminister underschäide sich aso e chlii vo Land zu Land und so au si Titel. Z Dütschland isch s uf dr Eebeni vom Bund dr Bundesinneminister, uf dr Eebeni vo de Länder dr Inneminister oder in de Stadtstaate mit Senat dr Innesenator. Z Ööstriich säit men em Inneminister oder Bundesminister für s Innere und in dr Schwiz isch s dr Vorsteher vom Departemänt vom Innere. Z Ängland häisst er minister of the interior or au minister of home affairs und z Amerika
Jolla Oy isch e unabhängigi finnischi Mobiltelefonfirma, wo es Smartphone uf de Basis vo Sailfish-OS duet entwickle und ab Endi 2013 wot verchaufe. D Entwickler vom Jolla-Handy sind ehemoligi Nokia-Lüt, wo am Nokia N9 gschaffet hei. Wo Nokia di ganz Entwicklig uf Microsoft Windows Phone umgschtellt und s Projekt Nokia N) iigschtellt het, hei si d Firma Jolla gründt. Dazu sind Lüt aagworbe worde, wo mit Linux gschaffet hei und so Endi 2012 de firmeeigeni Meego-Betriebssystem-Nochfolger «Sailfish OS» hei chönne vorschtelle. S erschti Smartphone het Jolla Endi Mai 2013 präsentiirt. Commons: Jolla – Sammlig vo Multimediadateie Offizielli Website Twitter (dütsch) S Linkedin-Profil vo Jolla S Facebookprofil vo Jolla Jolla Ltd.grows into a new phase: strengthens its board and management. (PDF; 47 kB) 3. Mai 2013, abgruefen am 26. Mai 2013. (Site cha nüme abgrüeft wärde; Suche im Webarchiv)[1] [2] Vorlage:Toter Link/ec2-54-228-50-239.eu-west-1.compute.amazonaws.com About. Abgruefen am 17. September 2013. Jolla Oy. In: Business Information System. the Finnish National Board of Patents and Registration, and the Finnish Tax Administration. Archiviert vom Original am 18. Juli 2012. Abgrüeft am 20. Juli 2012.
Dr Kyros II. (altpersisch Kūruš, nöi-persisch کوروش بزرگ‎ (Kurosch-e Bozorg; Kurosch dr Grooss), babylonisch Kuraš, elamisch Kuraš, aramäisch Kureš, hebräisch כורש Koreš, lateinisch Cyrus; * um 590 bis 580 v. d. Z.; † Aug. 530 v. d. Z.), vilmol au Kyros dr Grooss, Soon vom Kambyses I., het Persie vo öbbe 559 bis 530 v. d. Z. regiert. Er isch dr säggst Köönig vo dr Achämenide-Dünastii, won er sträng gno äigentlig gar nid drzueghöört het, und het si Soon Kambyses II. zum Noochfolger ernennt. Dr Kyros het mit sinere Expansionspolitik d Gränze vom altpersische Riich, wo vorhär eender chlii gsi isch, dütlig erwiteret. Under sine Noochfolger isch s denn vo Indie über e Iran, Babylon, Chläiasie bis Egüpte gange und het bis 330 v. d. Z. bestande, wo s vom Alexander eroberet worde isch. Scho bald noch sim Dood isch er vo sim Volk as dr ideali Köönig legändehaft verkläärt worde. Au d Grieche häi en positiv aagluegt und in dr Bible isch er as e religiös tolerante Regänt daargstellt und bis hüte isch das die allgenäini Mäinig. D Perser häi öbbe 550 v. d. Z. d Meder-Konföderazion übernoo und vo 549 aa het dr Kyros d Fürstedümer und Regione
Höri chan folgendes bedüte: Höri ZH, e Gmaind im Kanton Züri Höri BE, e Ortschaft i de Gmeind Riichebaach im Kanton Bärn Höri (Bodensee), e Halbinsle im Bodesee Höri (Schiff), es Bodeseeschiff, wo spöter i Überlinge umgnännt worde isch Lueg au: Hori, Horii
Moos chan folgendes bedüte: Moose, e Abteilig vo de Pflanze Moor, im oberdütsche Moos isch de Name vo folgende Persone: Alexandre Moos (* 1972), Schwizer Radrännfahrer Carl Moos (1878–1959), dütsch-schwizerische Werbegrafiker und Illustrator Hartmann von Moos (1737–1803), Schwizer reformierte Geistliche Helmut Moos (* 1931), dütsche Bildhauer Hermine Moos (1888–1928), dütschi Puppemacheri und Maleri Hildegard Moos-Heindrichs (* 1935), dütschi Schriftstelleri Johann Kaspar Moos (1774-1835), Schwizer Mooler Jürgen Moos (Künstlername giorgio; * 1954), freischaffende Holzbildhauer Leo von Moos (1872–1943), östrichische Bildhauer Lisa Moos (* 1968), dütschi Autori Lotte Moos (1909–2008), dütsch-britischi Dichteri und Dramatikeri Ludwig von Moos (1910–1990), Schwizer Politiker (CVP) Max von Moos (1903–1979), Schwizer Mooler und Grafiker P. Moos, Phillip Moos (* ?) Schwizer Hip-Hop-Künstler Peter von Moos (* 1936), mittellatinische Philolog Salomon Moos (1831–1895), dütsche Mediziner Stanislaus von Moos (* 1940), Schwizer Kunsthistoriker und Architekturtheoretiker Valentin Moos (1904-1982), spöter Bruno Moos, Volksmissionar z Brasilie Veronika Moos-Brochhagen (* 1961), dütschi Künstleri Lueg au: Angiolina Vonmoos (1862–1955), Bündner Dichterin Moos heissed folgendi geografische Objekt: Moos (am Bodensee), e Gmaind im Landchrais Konschdanz z Bade-Würtebärg Moos (Niederbayern), e Gmaind im Landchreis Deggedorf z Bayern Moos-Neederlàrg, e Gmein im Owerelsass, Frankrych Moos in Passeier, e Gmeind im Passeiertal z Südtirol Ortsteil i de
Der Attentäter ischt a deitsch-franzeesisch-italienisch-eschtreichischer Fernsehfilm us-em Jôhr 1969 vom Regisseur Rainer Erler, wo s missglickte Attentat uff da Adolf Hitler durch da schwäbischa Schreiner Georg Elser zom Gegastand hôt. S Drehbuach hôt dr Schwôb Hans Gottschalk geschriiba. Dui Titlroll ischt mit-em Fritz Hollenbeck besetzt wôrra. Z Deitschland isch der Film zom erschda Môl am 9. Novembr 1969 em Programm vo dr ARD ausgschdrahlt wôrra. Federfihrend fir d ARD isch dr Siddeitsche Rundfunk (heit Sidweschtrundfunk [SWR]) en Stuegert gwäa. Scho bevor dr Adolf Hitler an d Macht komma ischt, isch’r koi Garant fir da Friida en Eiropa gwäa. Dr Georg Elser, a schwäbischer Schreinergsell vo dr Oschtalb, siht dui Gfahr vo-ma Kriag deitlich am Horizont raufziah. Drom hôt’r sich zom Ziil gsetzt, dui Kadaschroof mit älle Mittl zo vrhendra. Mit-ra eiserscht graußa Sorgfalt bäschtlet’r a Zeitbomb, wo am 8. Novembr 1939 em Minchner Birgerbreikeller explodiira on da Hitler en da Dod reißa soll. Dui Bomb gôht zwar los ond richdet an vrheerenda Schada ôô, abr dr deitsche Dikdador hôt – ganz em Gegasatz zo seira iblicha Gwohnet – dui Vrsammlong scho a baar Menudda friher vorlassa ond ischt uff dui Weis em Ôschlag entganga. An dr deitsch-schweizerischa Grenz wuud dr
Dr Franklin Delano Roosevelt [ˈfɹæŋklɪn ˈdɛlənoʊ ˈɹoʊzəvɛlt] (* 30. Januar 1882 in Hyde Park, Nöi York; † 12. April 1945 z Warm Springs, Georgia), vilmol nume mit sine Initiale FDR, isch vo 1933 bis zu sim Dood 1945 dr 32. Bresidänt vo de Veräinigte Staate gsi. Er isch dr Kandidat vo dr Demokratische Bardei gsi und noch sinere erste Amtszit dreimol wiidergweelt worde (1936, 1940 und 1944) – er isch dr äinzig amerikanisch Bresidänt, wo lenger as zwäi Amtsperiode im Bresidänt gsi isch. Si Bresidäntschaft isch dur innepolitischi Reforme under em Schlaagwort New Deal zur Bekämpfig vo dr Wältwirtschaftskrise brägt. Under anderem isch d Sozialversicherig iigfüert worde und das het s Sozialwääse vo de USA für imme veränderet. Ussepolitisch si sini Entschäidige, Groossbritannie mit em Lend-Lease-Act im Kampf gege s Dütsche Riich z understütze, und d Atombombe z entwiggle und denn dr Iidritt vo de Veräinigte Staate in dr Zwäit Wältchrieg im Dezämber 1941 die bedütendste Eräigniss in sinere Karriere gsi. Dr Roosevelt het s Ändi vom Chrieg nüme erläbt. Dr Roosevelt isch sit 1946 uf dr Vordersite vom US-Dime abbildet. Robin Edmonds: Die großen Drei: Churchill, Roosevelt, Stalin. Siedler, Berlin 1999, ISBN 3-442-75566-2. Detlef Junker: Franklin D. Roosevelt, Macht
Dr Charles André Joseph Marie de Gaulle (* 22. Novämber 1890 z Lille, Nord; † 9. Novämber 1970 z Colombey-les-Deux-Églises, Haute-Marne) isch e franzöösische General und Staatsmaa gsi. Im Zwäite Wältchrieg isch er dr Füerer vom Freie Frankriich gsi, wo gege die dütschi Bsatzig kämpft het. Denn isch er vo 1944 bis 1946 dr Schef vo dr Brovisorische Regierig vo dr Franzöösische Republik gsi. Wäärend em Algeriechrieg het er 1958 e Regierig bildet und e Verfassigsreform duuregsetzt, und eso die Fümfti Republik gründet. Vom Januar 1959 bis April 1969 isch er Bresidänt gsi, het zämme mit em dütsche Bundeskanzler Konrad Adenauer dr Grundstäi für die dütsch-franzöösischi Versöönig und für d Entwigglig vo dr Öiropäische Wirtschaftsgmäinschaft gläit, Frankriich en unabhängigi nukleari Macht (force de frappe) verschafft und Algerie d Unabhängikäit gee. Die politischi Ideologii vom Gaullismus, wo uf iin zruggoot, het bis hüte Iifluss uf die franzöösischi Politik. Am 18. Juni 1940 het dr General de Gaulle vo London d Franzose wo no hei welle kämpfe zu sich gruefe. Dr ganzi Krieg het er in England verbracht, mit sinne Soldate, befor er wider nach Frankriich cho isch, mit den Amerikaner, wäre d Operation Neptune, em 6. Juni 1944. Am 26. August
D Elisabeth I., ängl. Elizabeth I., äigentlig Elizabeth Tudor, au bekannt under em Naame The Virgin Queen oder The Maiden Queen („Die jungfröiligi Königin“), Gloriana oder Good Queen Bess (* 7. Septämber 1533 z Greenwich; † 24. Merz 1603 z Richmond), isch vo 1558 bis zu iirem Dood Königin vo Ängland gsi. D Elisabeth isch s fümfte und letschte Mitgliid vo dr Tudor-Dünastii uf em änglische Droon gsi. Iiri Regierigszit as Königin vo Ängland und Irland vo 1558 bis 1603 isch hüte as s Elisabethanische Zitalter bekannt. In deere Zit het die Anglikanischi Chille iiri ändgültigi Usbräägig überchoo, si vili vo de Wärk vom William Shakespeare und vom Christopher Marlowe entstande, het dr Francis Bacon die modärni Wüsseschaft begründet und isch dr Francis Drake um d Wält gseeglet. Die ersti änglischi Kolonii in Amerika isch in deere Zit gründet worde und het zu iire Eere dr Naame Virginia überchoo, und dr Walter Raleigh het dr Härdöpfel und dr Dubak in Öiropa iigfüert. D Heerschaft vo dr Elisabeth isch vo inne vo dr Maria Stuart bedroot gsi, bis bis d Elisabeth iiri schottischi Riwalin am 8. Februar 1587 het lo hiirichde. Vo usse isch die spanischi Armada, wo dr Philipp II.