rlitschk/wikidir huggingface dataset:
D Ursprung vom Ustertag ligt i de Ergeignis vom 22. November 1830 z Uschter im Kanton Züri, wo Arbeiter bin ere Demonstration d Spinnerei «Corrodi & Pfister» abebrennt hai (lueg Usterbrand). Er wird bis hüt jedes Johr a dem Tag in de reformiirte Chile vo Uschter gfiiret. In de Folg vo de Niderlag vom Napoleon am 23. Dezember 1813 bi Leipzig isch in de Schwiiz di napolenischi Ordning zämegheit un im Kanton Zürich het sich d Reschtauration düregsetzt. Im Johr 1814 isch e neui Verfassig in Chraft träte, wo s Volk nüt degege z säge het gha. Di entscheidend Änderig isch d Zämesetzig vom grosse Rot gsi. 130 vo de 212 Röt sin für d Schtadt Züri reserviirt gsi. S het zunächscht so usgsäh, als dät d Bevölkerig vom Kanton di konservativ Verfassig akzeptiire. Aber d Unzfrideheit isch gross gsi, bsunders z Winti. Di liberali un radikali Opposition het sich bsunders in Schütze- un Gsangsverei organisiirt. Wo z Frankriich im 1830i d Julirevolution usbrochen isch, het de Gross Rot vom Kanton Unruhe welle z vor cho un het am de 1. November vo dem Johr e Verfassigsrevision in Uftrag gäh. Aber do isch es scho z schpot gsi un di
Fähler bir Vorlage * Parametername unbekannt (Vorlage:Infobox Fußballklub): "manager; adresse; spitzname" São Paulo Futebol Clube isch ä Fuesballverein us da brasilianischa Stadt São Paulo. Sini Fans wärde "São Paulinos" gnennt. De Verein isch zum erschte mou am 25. Januar 1930 gründet worde und isch füf Johr spöter nomou gründet worde. Är isch us de Zämelegig vom Club Athletico Paulistano und de Associação Atlética das Palmeiras entstange. D Vereinsfarbe si vo de beidne vorhergangnige Vereine übernoh worde: rot und wiis vo Paulistanho und wiis und schwarz vo Palmeiras. I sinere erste Saison isch de Verein Zwöite worde, i de zwöite het er Meisterschaft vo São Paulo ghout. Wäge finanzieue Problem het sich de Club 1935 ufglöst und isch nume wäg em Isatz vo de Fans neu gründet worde. Commons: FC São Paulo – Sammlig vo Multimediadateie Offizielli Website vom FC São Paulo
Näftebach isch e politischi Gmäind im Bezirk Wintertuur im Kanton Züri, Schwiiz. Blasonierig Schräg gviert vo Silber und Blau S Wappe gaht uf d Freiherre vo Wart zruck und isch 1921 zum Gmeindswappe bstimmt worde. Näftebach isch äs Dorf diräkt bi Winti im untere Tösstal, 19 km Luftlinie vo Züri eweg. S lit uf ere Schotterterrasse am Südhang vom Irchel. Vo dr Gmeindflächi - 1495 ha - diene 55 % dr Landwirtschaft, 30 % isch Wald, 10 % isch Siedligsgebiet und 4 % diene em Verchehr. Uf de 1. Januar 2013 wird de Wiiler Oberhueb (au Obere Hueb) vo de Gmeind Buech abtrännt und Näftebach aagschlosse. In dr römischer Zeit isch in dr Steimöri (unterhalb vom Fridhof) e römischer Guetshof gsi, wo hüt überbaut isch (Sattleracherstrass und Aspacherstrass). Bi dr Uusgrabige het mer da 1986 in eme Bronzegfäss e Münzhort entdeckt mit 1'243 römische Silbermünze us dr Jahre 197-265 n. Chr. Di erscht urchundlich Erwähnig stammt us em Jahr 1209, wo e Lütpriester vo „Neftinbach“ bimene Rächtsgschäft mitgwirkt het. S Biet het dr Freiherre vo Wart ghört. Dene ihr Wappe isch au sit 1921 s offiziell Gmeindswappe. Im Mai 1799 isch im Dorf zuemene Gfecht zwische dr Franzose und dr
Dr Rudolf Hotzenköcherle (* 12. Aprile 1903 z Kuur, † 8. Dezämber 1976 z Züri) isch e Schwyzer Schbroochforscher gsii. Dr Rudolf Hotzenköcherle isch e Bùùrger vù Rongèlla im Bündnerland gsii (syy Familie isch aber èèrschd 1862 dèrd us Siiddydschland yybùùrgered woore). Syyni Eldere sin dr Rudolf Hotzenköcherle (1866–1934), e Buechdrucker z Kuur, ùn d Anna Lina geb. Kramer (1880–1962) vù Nüereschtoorf gsii. Ùf d Schuel gangen isch er z Kuur ùf d Primarschuel (1910–1916), derno ùf d bindnerisch Kantonsschuel z Kuur (1916–1923), wùn er ane 1923 mid dr Matura abgschlose hed. Dr Hotzenköcherle hed derno vù ane 1923 bis 1925 an dr Universideed Gämf Schbroochwiseschafd schdudierd bim Charles Bally ùn em Albert Séchehaye, wù baide zue dr Gämfer Strukuralischte ghèèrd hän. Vù 1925 bis 1932 hed dr Hotzenköcherle Universideed Züri Germanischtik ùn Romanischtik schdudierd. Syyni wichdigschde Lèèrer sin doo dr Albert Bachmann ùn dr Emil Ermatinger (Germanischtik), ùn dr Louis Gauchat ùn dr Jakob Jud (Romanischtik) gsii. Promovierd hed dr Hotzenköcherle ane 1932 bim Albert Bachmann mid ere Ortsgrammatik iber dr Dialäkt vù Mùte: Die Mundart von Mutten. Laut- und Flexionslehre. 1934/35 hed dr Rudolf Hotzenköcherle e Lèèrùfdraag fir Germaanischi Philologyy an dr Uni Züri ghaa. 1935 isch er
Jamaika [jaˈmaɪ̯ka]/[dʒaˈmaɪ̯ka] (ängl. Jamaica [ʤəˈmeɪkə]; patois Jumieka) isch e Inselstaat in dr Karibik, wu zum Commonwealth of Nations ghert. Dr Name laitet si vum arawakische Xaymaca oder Chaymakas ab, wu „Quälleland“ oder „Holz- un Wasserland“ maint. Mer chännt di ehmolig britisch Kolony fir ihri vylsytig Kultur, aber au fir ihri soziale un wirtschaftlige Brobläm. D Hauptstadt vu Jamaika isch Kingston. Jamaika isch di drittgrescht Insle vu dr Großen Antille. Si lyt 145 Kilometer sidli vu Kuba un – drännt dur dr Jamaica Channel – 160 Kilometer weschtli vu Hispaniola (Quisqueya) mit dr Staate Haiti un Dominikanischi Republik. S mittelamerikanisch Feschtland isch 635 Kilometer vum Weschtspitz ewäg. Bi re Lengi vu 235 Kilometer un ere Braiti zwische 35 un 82 Kilometer nimmt d Hauptinsle ne Flechi vu 10.991 Quadratkilometer yy. Vor dr Sidweschtkischte lyt d Pedro Bank, e unterseeischi Hebig, wu uf ere Flechi vu 8000 Quadratkilometer e Wasserdiefi vu weniger wie 100 Meter het. In dr Bank lige d Pedro Cays, e Inselgruppe mit ere Gsamtflechi vu 23 Hektar. S Staatsbiet vu Jamaika umfasst näbe dr Hauptinsle un dr Pedro Cays no d Inselgruppe vu dr Morant Cays, wu rund 60 Kilometer sidweschtli lige. D Atoll Serranilla-Bank, Bajo Nuevo un
Rumänisch isch e romanischi Sproch, wo vor allem z Rumänie und z Moldawie, aber au z Bulgarie, Serbie, Ungarn und in de Ukraine gschwätzt wird. Moldauisch isch e Variante vo Rumänisch, wo wäret dr Sowjetunion d Amtssproch vo de Moldawische Sozialistische Republik gsi isch. Andersch as Rumänisch, wo mit latiinische Buechstabe gschribe wird, isch Moldauisch dozmol mit kirilische Buechstabe gschribe worde. Hüt isch das nume no z Transnischtrie der Fall. Rumänisch isch ursprünglig e romanischi Sproch. Si isch zwüsche 600 und 900 n. Chr. uss em Vulgärlatyn entstande. Di albanische Elemänt bewyse, dass d Entstehig südlig vo de Donau gsi isch. Derno hät s Rumänisch Wörter vo diverse andere Sproche übernoh. Sälli sin vor allem s Bulgarische, s Ungarische, s Türkische, s Griechnische, s Russische und s Dütsche. Spöter hät mer au französischi und italiänischi Wörter übernoh, ihri Verwändig isch aber zruckgange. Di inneri Sprochform isch noch mit säller vo de albanische und slawische Sproche verwandt. Was d Herchunft vom Rumänische betrifft, git's bi de Romanischte zwei Theorye: D Rumäne sin im 10. Johrhundert ins hüttige Rumänie cho. D Sproch hät sich uss derre vo de römische Sydler z Dakie entwickelt. Wäge de chleine Zahl an eltere gschribene Züügniss in
Gurin, im Dialäkt vùm Oord Gurín, oder Griin uusgschbroche, ùf Tessiner Lombardisch Guríng, ùf Italiänisch Bosco ùn amtlig Bosco/Gurin, isch e Walsergmai ime Sytedaal vom Meitåll im Schwyzer Kanton Tessin. Noochbergmaine vù Gurin sin Cevio, Campo ùn Cerentino im Tessin ùn Pomatt ùn Premia in dr idalieenische Provinz Verbano-Cusio-Ossola im Piemont. Gurin lyd uf 1507 m im Gurinertal (Valle di Bosco), wù zem Rovannatal (Valle di Campo) ghèèrd, eme Sydedaal vùm Meitåll (Valle Maggia). Dr Baan vù dr Gmai hed 2212 ha. Doodervù sin 28,1 % landwirdschafdligi Nùzflächi, 27,8 % Wald ùn Ghiirschd, 0.9 % iberböudi Flächi ùn 43,3 ùùgnùzdi Gebiirgsflächi Z Gurin hed s vier Alpe: z Alp, em Ban, en Bobnä, en Hèrli, Wolfschtaaful. Fiejeri Alpe sin Alpulti, Andätschei gsii. Bäärg: där Bùmböin = Burkchächrennu (2331,2 m, ital. Bombogno), Chleinhoorä (2171 m), Kräschtu (2139 m, ital. Cresta), Groosshoorä (2150 m), Maartschäschpetz (2688,1 m), Patnal = Sunnubäärg (2748,4 m, ital. Madone), Retzbäärg (2591,9 m), Schtraalbann (2780 m), Wandfluähoorä (2863 m, ital. Pizzo Biela) Päss: Furku, Griinär Furku (Guriner Furke, 2323 m, Ibergang in s Pomatt, di hendär Furku (2423 m), Kramèrku (2518 m), schwirige Ibergang ùf Premia, ùn Quadrèla (ital. Passo Quadrella), dr Wääg ùf Campo Vallemaggia Seeä: där
S Gurijnärtitsch isch dr hegschdalemanisch Dialäkt vù Gurin. Es ghèèrd doodrmid zem Siidwalsertiitsch. Gurin isch e Ùfnaameord vùm Schwyzer Schbroochatlas gsii. D Ùfnaam isch vùm Rudolf Hotzenköcherle im Mèèrz 1954 gmachd woore. Zue dr glyyche Zyd hed dr William Moulton Toonùfnaame z Gurin gmachd, wù derno ane 1971 vùm Rudolf Hotzenköcherle ùn em Rudolf Brunner verefendligd woore sin. Dr Aristide Baragiola, en idalienische Lèèrer ùn Universideedsdozänt, hed ane 1891 e kumedierti Samlig vù Guriner Volgslieder uusegee. E chùùrz Kapitel zùm Gurijnärtitsch hèd s au im Emil Balmer sym Buech iiber d Siidwalser. D Emily Gerstner-Hirzel hed ab 1969 Saage, Määrli, Schwängg, Lieder, Bflanzenäme ùn anderi volchschùndligi Foorme gsamled, wù si in e baar Biecher verefendligd hed. Poschdùm isch 2014 no ne Dail vù irem Wèèrderbuech uusegee woore. Dr Ängländer Charles V. J. Russ hed zwische 1978 ùn 1988 z Gurin Befroogige ùn Toonùfnaame gmachd. Ane 2002 hed er syyni Ùndersuechige as Buech veerefendligd, dervoor scho ne baar Artikel in Zydschrifde. D Fluurnäme vù Gurin hed dr Niklaus Bigler im Juli 1977 gsamled, mid ere Noochùfnaam im Oktober 1981. Dr Paul Zinsli hed die Samlig derno ane 1984 in syym Buech „Südwalser Namengut“ verefendligd. Nid publizierd sin Ùndersuechige vùm Johann Jakob
48.4172222222229.745706Koordinate: 48° 25′ 2″ N, 9° 44′ 42″ O Seißa isch a Stadttoil vo Blaubeira. D Gegend om Seißa rom isch bräägt von era leichta Higellandschaft, wia se fir d Albhochfläch tibbisch isch. Ogfähr 49 % von dr Gmargong sen Wald. Auf dui Art hot Seißa oina von de graischde Waldflächa vom Alb-Donau-Kreis. Ortsgliederong Zu Seißa ghearat Weenada, Schdoighitt ond d’Hessaheef ond no a baar Heiser von Weiler drzua, wo au no auf dr seißamer Margong send. Seißa isch frihr oigaschdendeg gwea, ghert aber seit 1975 als Ortsdoil zu Blaubeira. Namentlich isch Seißa zom aischda Mol en de achtzger Johr vom 11. Johrhondert erwehnt werra, wann au s Klooschdr von Blaubeira grindat werra isch. Mr goht aber drfo aus, dass d Siedlung a baar Johrhondert elder isch ond vielleicht sogar zu oim von de Urderfer gheert, wia se em dritta Johrhondert entschdanda senn. Dr Naam Sussen, Suzzen, Seißa hoißt sovill wia „Woid“. Bachaus S seißamer Bachaus isch 1921 uffgmacht werra. Sellamol sen d Vorschrifda fir dr Brandschutz verscherft werra ond weil s Holz knapp gwea isch hen sich d Leit emmer mai fir a gmoischafdlechs Bachaus intressiert. Auf dui Art hot ma kenna Brennmadriaal spara, weil dr Ofa no warm
Ibach isch di chleinsti selbständigi Gmeind im Landchreis Waldshüet z Bade-Württeberg. D Gmeind ghört zum Gmeindeverwaltigsverband St. Blasie mit Sitz z St. Blasie. Ibach, als Erholigsort staatlig aerkännt, litt zwüsche St. Blasie und Todtmoos im Hotzewald un im Naturpark Südschwarzwald. D Gmeind litt uff 870 bis 1215 Meter i me wite Dal, wo in de letschte Yszit vom Fäldberggletscher gformt worre isch. Über 65 % vo de Gmeindeflächi bstönn uss Wald. D Gmeind gränzt im Norde an Bernau, im Oste an d Stadt St. Blasie und Dachsberg, im Süde an Gerbel und im Weste an Todtmoos. Zu de Gmeind Ibach ghöre d Dörfer Ober- und Underibach, d Wyler Müeterslehe, s Ghöft Lindau und s Hus Ibachersägi. Im Gmeindegebiet litt d Wiestig Neuezäll. Ergebnis vo dr Landdagswahle sit 2006: 1 2006: WASG, sit 2011: Die Linke E asässigs Undernehme isch s Blockbandsäg- und Hobelwerch Kaiser z Müeterslehe. Überregional bekannt isch Ibach aber durch de „Hotzeblitz“ worre: Ab 1989 isch z Ibach under de Leitig vom Thomas Albiez und in Zämmearbet mit me Schwizer Rännwagekonstrukteur de Hotzeblitz 2000 (eigetlig EL SPORT) entwickelt worre, e hochinnovativs Elektro-Lychtfahrzüg. Produziert isch's bi Simson (Suhl) worre. D Firma isch 1996 Konkurs gange, wyl d Banke nit
S Laindertitzschu isch dr hegschdalemanisch Dialäkt vùm Land. Es ghèèrd doodrmid zem Siidwalsertiitsch. Im Land isch e Ùfnaameord vùm Schwyzer Schbroochatlas gsii (IT 3). D Ùfnaam isch vùm Fritz Gysling ùn em Rudolf Hotzenköcherle im Oktober 1951 gmachd woore. Dr Lannjer Giovanni Giordani hed ane 1891 e uusfierligi Ortsgrammatik iber dr Dialekt vùm Land gschriibe: La Colonia tedesca di Alagna-Valsesia e il suo dialetto. Im friene 20. Joorhùnderd hed dr Karl Bohnenberger Ùfnaame gmachd ùn si in syn BSG-Band yyber s Walliser- ùn Walserdytsch integrierd, wù 1913 uusechùù isch. In dr sälbe Zytt hed dr cand. phil. Georgi vù Berlin wele ne Dissertation iber Alagna schryybe, aber är isch vor em Abschlus gschdoorbe (waarschyns im Èèrschde Wäldchrieg gfale). D Uuswäärdig vù sym Wäärch fir s Schwyzerisch Idiotikon hed 1400 Zeedel gee – ùn doodermit isch s e Stùg wyd in des Wèèrderbuech yygange. Schdarch im Fokus ghaa hed Alagna dr Bärner Archivar ùn Schrifdschdeller Emil Balmer. Sys Buech „Die Walser im Piemont“, wo 1949 uusechùù isch, isch nid zletschd s Resuldaad gsii vo ganz perseenlege Bezieige zue dr Lainder, ùn er schließt sys Wäärch au mid eme lainderdytsche Wèèrderverzaichnis. D Fluurnäme vùm Land hed dr Paul Zinsli ùf verschiidene Forschigsexkursione
Radioaktividäät isch en Äigeschaft vo instabile Atomkärn, wo sich spontan in anderi Atomkärn umwandle und drbii ionisierndi Straalig usstraale. Däm Brozäss säit mä au radioaktive Verfall oder Kärnverfall. Sorte vo Atom mit instabile Kärn wärden as Radionuklid bezäichnet. Im Normalfall wirkunt im Chäru fanä Atom Kräft, wa die Protonä und Neutronä zemmu hent. Der Kraft seit mu Chärukraft. Der Chäru ist stabil. Aber mit sumä Element mit hocher Ordnigszahl chäment d'Chärnä instabil, d. h. d'Chärukräft längunt nimmä, fär d'Elementarteilini (di Protonä und Neutronä) zämmu z'ha, d. h. der Chäru zerfallt. Dem seit mu Radioaktivität. Radioaktiv sind im Periodusystem fanä Element alle Elemänt ab Ordnigszahl 84, aber eu d'Element 61 und 43. Ds wort leitet sech us em franösische (Radioactivité) ab, und isch 1898 vur Marie Curie prägt worde. Es git dri hauptsächligi Artä va Radioaktivität; Alpha, Beta -und Gammastrahlig. Bi dr Alphastrahlig git dr Chäru Alphateilini ab. Alphateilini sind Heliumchärä. Alphastrahlig isch sehr schwach. Schi chunt nit emal durch es Blatt Papier. Bi dr Betatrahlig entsteit im Chäru es negativ gladus Elektron. Das Elektron isch es Betateili. Dr Chäru git ds Elektron ab und so entsteit Betastrahlig. Für Betastrahlig ufzhaltu, brüchts mehreri Zentimeter Stal. Gamastrahlig entsteit sie mit anderer Strahlig.
Temptation esch s Debut-Albom vom dütsche Pop-Trio Monrose, veröffentlecht worde vo Starwatch Music ond Warner Music Group ond esch am 8. Dezember 2006 ide Dütschsprochige Region usecho, nochdem d Beldig vo de Band gmacht worde esch, noch de Casingshow Popstars. De grössti Teil vo de Produktion het de Popstars-Juror Dieter Falk ond s britische Produzänte-Team Jiant öbernoh, met Zuesatzbiträg vom Marcus Brosch, Toni Cottura ond em Marc Mozart met sim Mozart & Friends-Team. Ändi Oktober 2006 send di öbrigblobene Finnalistinne vo de füft Popstars-Staffle is Ufnahmestudio gange för ganzi drüü Woche ond hend dete abwächslend verschedeni Versione vo de Band ehres zuekönftige Aubom ufgnoh, metem Juror Dieter Falk ond sim Produktions-Team. Während dem, dass de Falk ond s britische Produzänte-Team Jiant die meischt Arbet am Aubom bigstüret hend, hend die ander Wettkämpfer onder anderem met de Produzänte Bobbybass, Marcus Brosch, Toni Cottura, Jonas Jeberg, Marc Mozart, Major, J Remy, Snowflakers, Derek von Krogh ond em J. Worthy ond osserdem met de Songschriiber Edwin "Lil' Eddie" Serrano, Gary Barlow, Claude-Michel Schönberg ond em Alain Boublil. Temptation het vo de Medie meistens positivi Kritik öbercho. So het de Kritiker Stefan Johannesber vom dütsche Online-Musig-Magazin laut.de d Monrose ond ehres Team för ehri
D Susanne Hochuli (* 26. Auguscht 1965, heimatberechtigt z Reitnau) isch e Schwiizer Politikerin vo de Grüene Partei. Vo 2009 bis 2016 isch si Regirigsrötin im Aargau gsi. D Susanne Hochuli isch uf em Buurehof vo ire Eltere z Reitnau mit drei Gschwüschterte ufgwachse. D Primar- un d Bezirksschuel het si z Reitnau bsuecht, dann d Diplommittelschuel z Aarau un s Chindergärtnerinneseminar z Brugg. Si isch dann Journalischtin worde un het zwei Johr bi de Bärner Zitig gschaffet. 1990 isch si dann retour cho uf de Hof vo irne Eltre, wo sie 1994 übernoh het. Si füert zämme mit irem Läbespartner de Hof als Biobetriib un Rithof. D Susanne Hochuli het e Tochter. 2017 isch d Hochuli zur Präsidentin vo de Stiftung für Patientenschutz gwehlt worde. Sit em 2. März 2004 isch d Susanne Hochuli Grossrötin im Aargau un isch derte Mitglid in de Kommissione für öffentlichi Sicherheit un Volkswirtschaft un Abgabe. Am 30. November 2008 isch si zur erschte grüene Regirigsrötin im Aargau gwählt worde. Irs Amt het si im April 2009 as Vorstehere vom Departement für Gsundheit und Sozials agfange. Für d Waale vo 2016 isch si nümmen aträtte. d Website vo de Susanne Hochuli Simon Hehli: Neuer
De Yoga (Sanskrit: योग, yoga m., zo yuj- „aspanne, aajoche, igschirre“) isch aini vo de sechs klassische System i de indische Philosophii. De Patañjali het as erste i siim Yogasutra de Yoga systematisch dargstellt und beinhaltet ethischi Grundsätz, Körper- und Ooteüebige, Zruggbinde vo de Gidanke und Meditation. Im Weste werd under Yoga maist nume de Hatha Yoga gmaint, wo us Körperhaltige und Ooteüebige bistoot und werd dromm vo villne as Sportart oder Wellness bitribe, ooni oder nu mit gringem spirituellem Kontegscht. Zudem findet de Yoga au immer mee Aawendig i Therapie. E Maa, wo regelmässig und ernsthaft Yoga macht, werd Yogi oder Yogin (skt. yogī) gnennt und e Frau Yogini (skt. yoginī). D Ursprüng vom Yoga liged im Dunkle. Aahand vo bildliche Darstellige uf Fundobjekt vo de Industalkultur werd agnoo, as d Wurzle vom Yoga vorarisch sind. I aaltindische Schrifte tauchet Zügnis öber de Yoga scho früe uuf, so i de Upanischade, im indische Nationalepos Mahabharata (6.Jh.v. Chr.) oder i de Bhagavadgita. De klassischi Yoga isch zerschmol vom Patañjali (2./4.Jh.n. Chr.) im Yogasutra bischribe wore und isch denn scho früe vo verschidnige Autore kommentiert wore. De Yoga isch im 19. Jh. im Weste bikannt wore, het aber nu süüferli Fuess
De stimmlosi dentali Frikativ isch en Konsonant vo dr mänschliche Sprooch, wo relativ sälte isch. S Zeiche im IPA defür isch [θ]. Im alemannische Sproochruum isch de Luut meischt als de „th-Luut“ vo Änglisch thin bekannt. Ùnter de kontinentaleuropäische Sprooche isch er zimli sälte. Als Phonem chùnt er im Albanische, Galizische, Griechische, Spanische, Sardische, verschidne norditalienische Sprooche ùn bstimmte Dialäkt vùm Frankoprovenzalische vor. Im Alemannische sin di dentale Frikativ dur d hochdütschi Luutverschiebig scho im Altalemannische verschwùnde. Vo de germanische Sprooche git es de Luut nùmme no im Änglische ùn Isländische. Es isch en Frikativ; es wird e Engi im Muul bildet, wo de Lùftstrom duredrùggt wird. De Artikulationsort isch dental; d Zùngespitz bildet mit de Zään e Engi. D Phonation isch stimmlos; derwyylscht er produziert wird, vibriere d Stimmbänder nit. Es isch en orale Konsonant; d Lùft goot dur s Muul usse. Es isch en egressive Konsonant; er wird allei dur s Usstoosse vo Lùft mit de Lunge ùn em Zwerchfell erzüügt, wie die meischte mänschliche Sproochluut. Thelwall (1990:37) Grønnum (2005:139) Hall (1944:75) Martínez-Celdrán, Eugenio; Fernández-Planas, Ana Ma.; Carrera-Sabaté, Josefina (2003), "Castilian Spanish", Journal of the International Phonetic Association 33 (2): 255–259
De Krischna (Sanskrit: कृष्ण, Kṛṣṇa „de Dunkli, Schwarzi“; Pali: Kaṇha) gelt im Hinduismus as achte Avatar vom Gott Vishnu. Sini Aahänger vereeret en as Inkarnation vom Göttliche oder au as „Gott i Persoon“. I de Bhagavad Gita, aini vo de wichtigste religiöse Schrifte im Hinduismus, lehrt er as Wagelenker de Prinz Arjuna, öber s richtige Tue und Handle. De Krischna werd as Hirtebueb oder Jüngling mit blaue Huut - wie ali Avatar vom Vishnu - und hüüfig mittere Flööte dargstellt. Villmool werd er vo Chüe oder vomene Pfau beglaitet, mengisch het er au e Pfauefedere i de Hand. E biliebts Thema isch de Tanz mit de Hirtemaitli, de Gopi, oder au nu mit de Radha, sinere Gliebte, wobi die Fraue as d Seel düütet weret, wo mitem Göttliche tanzet. Au Darstelige vom Krischna as Chliichind, wo Butter und Hung stele tuet, sind verbraitet. Dur d ISKCON underem Swami Prabhupada isch d Vereerig vom Krischna au im Weste verbraitet wore und d Aahänger sind im Volksmund as „Hare Krischna“ bikannt, wegem Mantra wo si singet. S Mahamantra, de Lobgsang för de Krischna erschiint em früeste i de Kali Santarana Upanischad und luutet denno: „Hare Krischna Hare Krischna, Krischna Krischna Hare Hare,
De US-Dollar (United States Dollar, kurz USD, Symbol: $) isch d Wärig, wo i de Vereinigte Staate vo Amerika bruucht wird. Ein Dollar het 100 Cent. Usser in de USA isch dr amerikanisch Dollar au d Währig in a baar andere Staate wie Palau, Osttimor, Mikronesie, Ecuador und de britische Jungfreinsle. Dr Dollar isch die wichdigst internationali Transaktions- und Reservewährig. De US-Dollar isch am 6. Juli 1785 als erschti dezimali Währig i de Staate iigfüärt worde. S Wort chunt vo Daler, dr niderdütsche Form vo Taler. Uf de bekanntischte Dollarnote, de Ei-Dollar-Note, gseht me de George Washington. Wäge ihrer Farb sait mä dere Note au „Greenback“. Z Costa Rica cha me näbe der dert gültige Währig äbefalls mit US-Doller Zahle. Z Costa Rica wird das öppe so ghandhabt wi i der Schwyz u z Lieschtestei mit em Zahle mit Euro. Nume das me z Costa Rica ds Usegäld i Doller über chunnt. US-Dollar – Geldschyne (de,en) Archiviert vom Original am 11. März 2018. Abgrüeft am 10. April 2018.
S Bretonische (bret. Brezhoneg) isch e keltischi Sprooch, wo im Weschte vu dr Bretagne (bret. Breizh) (Frankrich) gsproche wird. S'Bretonische isch e Brythonisch-keltischi Sproch. S'Bretonische isch am engschte mit dr usgschtorbene Kornische Sproch verwandt, un ebefalls eng mitem Walisische. Ferner verwandt ischs mit de gälische Sproche (Irisch, Schottisch-Gälisch un Manx). S'Bretonische isch e inselkeltischi Sproch, stammt also nüt direkt vum Gallische. S'Bretonischi gôht uf d'Schprôch vo brittanischi Ywanderer zruck, wo im 4te un 5te Jôhrhundert vor angelsäggsischi Invasore us Britannie nôch Aremorica gflüchtet sin. Möglich isch, daß d'armorikanischi Bevölkrig, zmindeschtens ufem Land, zu dere Zit nô Gallisch gredt hät, allerdings isch gallisches Subschtrat wege dr nahi Verwandtschaft zwische de brythonischi Schprôche un em Gallisch schwör z ermittle. Im 9te Jôhrhundert hät s'Bretonischi syni öschtlichschti Usbrytig ereicht, s'isch allerdings vum 10te bis 19te Jôhrhundert wyder zruckdränggt wôre (lueg au d'Charte), sydem wird s'Bretonischi au in synim weschtlichi Schprôchgebiet usghöhlt. S'Bretonischi isch zerscht vum Gallo zruckdrängt wôre; sytem 18te Jôhrhundert vum Franzessischi. D'Gründ für d'Verdrängig vum Bretonischi während em Mittelalter leie im Exil un de Romanisierig vur bretonischi Oberschycht während de Chrieg gege d'Normanne un em Umschtand, daß d'beidi politischi Zentre vur Bretagne, Nantes un Rennes, nie vollschtändig bretonischschprôchig gsi sin. Als