rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Dr Sir William Petty (* 27. Mai 1623 z Romsey in dr Groofschaft Hampshire; † 16. Dezämber 1687 z London) isch en Ökonoom, Wüsseschaftler und Filosoof gsi. Er gältet as dr Vater vo dr änglische Nazionalökonomii. Dr William Petty het zu de Gründermitgliider vo dr Royal Society ghöört. 1654 het er vom Oliver Cromwell d Ufgoob überchoo, ganz Irland in e Kataster ufznee. Mit däm sogenannte Down Survey isch er 1656 fertig worde. Vo 1666 het er sich vor allem mit em Woolstand vo Irland beschäfdigt, und er het e hufe Middel vorgschlaage, wie sich s Land us sinere Rückständigkäit chönnt befreije. Vo de Arbäiter het er nid grad vil ghalte. Vom Staat het er e Politik vom laissez-faire gforderet. Er isch drfür gsi, iiri Löön uf e Minimum z beschränke, wil er dänggt het, ass si umso füüler wurde, je mee si wurde verdiene. Er het nid nume sini diräkte Noochfolger wie dr Richard Cantillon beiiflusst, sondern au e baar vo de grösste ökonomische Dänker wie dr Adam Smith, dr Karl Marx, wo von em gsäit het, er sig e „friwole, blünderigssüchtige und charakterlose Abentüürer“ gsi, oder dr John Maynard Keynes. A Treatise of Taxes and Contributions (1662) Political
Dr Johannes Weinmar (* 18. Merz 1715 z Bondorf, wo-nr am 9. Sebdember 1795 au gschdorba ischt) ischt a bedeidender deitscher Orglbauer gwäa. Dr Johannes Weinmar – manchmôl isch der Familianama au „Weimar“ odr „Weimer“ gschriiba wôrra – ischt am 18. Merz 1715 z Bondorf bei Herraberg uff d Welt komma. Sei Vadder Jakob Weinmar isch en deam Ort dr Wirt vom Gaschthaus «Traube» gwäa. Ibr sei Kendheit ond Jugend isch nix bekannt. Mr woiß et amôl, wo-nr sei Handwerk als Orglbauer glernt hôt. A baar Ôzeiche vo seim Schaffa deidet abr druff nôô, dass meglicherweise oiner vo dr Orglbauer-Familie Schmahl en Heilbronn sei Lehrmoischtr gwäa ischt. Em Jôhr 1749 hôt dr Johannes Weinmar d Maria Katharina Weimar – a weitlaifiga Vorwanda us Bondorf – zom Traualdar gfihrt. Dô drnôch hôt’r en seim Hoimetort a Werkstatt firs Orglbaua grendet. En dr Zeit vo 1752 bis 1780 hôt der Môô a ganz beachtlicha Ôzahl vo Kirchaorgla gschaffa. Sei Frau hôt em Lauf dr Zeit sechs Kendr uff d Welt brôcht. Sei zwoideldeschder Soh Johann Jakob Weinmar (1751 bis 1822) ischt au Orglbauer wôrra ond hôt em Ondrnehma vo seim Vadder mitgschafft. Am 9. Sebdember 1795 hôt dr Johannes Weinmar en seim
Dr Johann Joachim Becher (* 6. Mai 1635 z Speyer; † Oktober 1682 z London) isch e dütsche Gleerte, Ökonoom und Alchemist gsi. Er gältet as dr bedütendst vo alle dütsche Merkantiliste. Dr Becher het sich vor allem für d Chemii-Alchemii und d Ökonomii intressiert. Er het e Interlingua-Sprooch entworfe, wo numerisch representiert worde isch und gältet as Vorlöifer vo dr modärne Idee vo dr maschinelle Übersetzig. Er het 1683 au en Ufzugssüsteem für Uure beschriibe, wo uf dr Energii vo dr Wermi basiert gsi isch, und en anders, wo s Räägewasser vom Dach vo sim Huus verwändet het. Er isch au e Befürworter vom Aabau vo de Härdöpfel z Dütschland gsi. Sini volkswirtschaftlige Schrifte wärde vom Eli F. Heckscher mit em Adam Smith sim Wealth of Nations vergliche: Bim Merkantilismus wie bim Liberalismus stoot dr Riichdum im Middelpunkt vom wirtschaftspolitische Strääbe; dr Merkantilismus will aber vor allem d Staatsmacht sterke zum en Äihait bilde gegenüber de middelalterlige Partikularisme und em Universalismus. Aphorismen. Hrsg. v. Carl Böhret: Anregungen und Sentenzen des Polyhistors aus Speyer (1635–1682). In: Schriftenreihe der Johann-Joachim-Becher-Gesellschaft zu Speyer e. V. Speyer 2005. ISSN 1430-8193 Character, pro notitia Linguarum Universali. Frankfurt 1661. Parnassus Medicinalis illustratus. Oder: Ein neues
En Apologeet (vo gr. απολογητής: „Verdäidiger“, απολογία: „Verdäidigungsreed“) isch ursprünglig dr juristisch Magistratsbeamti in dr griechische Polis gsi. In dr früechristlige Zit het mä de Verdräter vo dr christlige Apologii eso gsäit, wo s Christedum im Römische Riich as e vernümftigi Religioon daargstellt und gege Aagriff vo andere Religioone und Filosofie verdäidigt häi. Hüte wird dr Begriff au im ene witere Sinn brucht für e Verdäidiger von ere Leer oder Ideologii, wo uf ere ghobnige, intellektuelle oder wüsseschaftlige Ebeni argumentiert. No vor dr christlige Apologetik häi d Juude iiri Religion müesse verdäidige, und die jüüdischi Apologetik isch immer no aktuell. Si het aber wääred dr Ufkläärig groosse Iifluss uf die öiropäische Intelektuelle gha und het ghulfe, ass im 19. Joorhundert d Juude in Öiropa emanzipiert worde si. D Aafäng vo dr christlige Apologetik findet mä scho im nöije Testamänt, wie «Apostelgschicht» 16,16–34. Au die frühchristligi griechischi apokrüfi Schrift Kerygma Petri («Verkündigung vom Petrus») schloot in die gliich Kerbe. Zu de letschte christlige apologetische Wärk ghöört im Augustinus si De civitate Dei, («Über e Gottesstaat»). Spööteri Autore häis scho nüm nöötig ghaa, s Christedum z verdäidige, wo vo denn aa as Staatsreligioon siinersits die andere Religioone underdruckt het. Kommentar zu frühchristlichen
Dr Utilitarismus (lat. utilitas, Nutze, Vordäil) isch e wärtendi (normativi) Form vo dr zwäckorientierte (teleologische) Ethik, wo in verschiidene Wariante vorchunnt. Näbe dr Ethik isch er au in dr Sozialfilosofii und in de Wirtschaftswüsseschafte vo Bedütig. D Baasis, für wie e Handlig im ene utilitaristische Raame ethisch bewärtet wird, isch s Brinzip vom Nutze. D Grundformle vo däm isch, ass e Handlig oder e Reegle im sittlige bzw. moralische Sinn guet und richdig isch, wenn iiri Folge für s Wool vo dene, wo vo dr Handlig betroffe si, optimal si. Bi dr hedonistische Form vom Utilitarismus isch mit em Wool vo allne s Glück vo de äinzelne gmäint und s chunnt uf d Maxime uuse, ass mä eso söll handle, ass s grösstmööglige Maass an Glück entstoot. Das isch s Brinzip vom maximale Glück, uf Änglisch maximum-happiness principle. Wemm mä s allgemäine Glück as Aggregazioon vom Glück vo de äinzelne Indiwidue uffasst, denn isch dr Utilitarismus en eudaimonistischi Ethik. Wil möögligi Folge und reali Wirkige zentral si drbii, wie e Handlig beurdäilt wird, isch dr Utilitarismus au e konsekwenzialistischi Ethik. Es handlet sich bim Utilitarismus au um e altruistischi und uniwersalistischi Moraltheorii, denn er will, ass es dr Allgemäinhäit immer
Simone Luzzatto (au Simha Luzzatto, Simchah Ben Itzaq; * 1582; † 6. Januar 1663 z Venedig) isch e Rabbiner im Ghetto vo dr Republik Venedig im sibzäänte Joorhundert gsi. Dr Luzzato isch us ere Familie choo, wo im 16. Joorhundert us dr Lausitz uf Venedig iigwanderet isch. Er isch vo de bekanntiste Rabbiner z Italie usbildet worde. Sini Response, Uslegige vo de jüüdische Schrifte, si zu sinere Zit bekannt gsi und mä het über sä innerhalb vo de jüüdische Gmäinde diskutiert. Si berüemtists Wärk Discorso circa il stato de gl'Hebrei, et in particolar dimoranti nella Città di Venetia «Diskurs über e Status vo de Juude, bsundrigs über die wo in dr Stadt Venedig woone» isch im Joor 1638 in ere Zit entstande, wo d Juudeverfolgige wider aagfange häi. Dr Luzzatto het s Wärk gschriibe mit em Blick uf d Staatsfüerig vo dr Republik Venedig und het argumentiert, ass es für s Land vo Vordäil weer, wenn d Juude dört toleriert wurde. ooni d Juude wurde usländischi Kauflüt dr Handel übernee und die chönnt dr Doosche nid kontrolliere. Im Luzzatto si Schrift isch uf Italiänisch verfasst gsi und het d Regierig vo Venedig chönne überzüüge und verhinderet, ass d Juude us
Nieuw Amsterdam, dütsch Nöi-Amsterdam, isch vo 1624 bis 1664 dr Sitz vo dr Verwaltig vo dr niiderländische Kolonii Nieuw Nederland (Nöi-Niiderlande) uf em Gebiet rund um s hütige Manhattan gsi. Am Aafang vom 17. Joorhundert häi under anderem au d Holländer d Ostküste vo Nordamerika erforscht und sich an e baar Stelle niidergloo und d Kolonii Nöi Niiderland gründet. E Verdräter vo dr Niiderländische Westindie-Kompanii het 1626 vo de Lenni Lenape s Rächt kauft, sich uf Manna-hatta niiderzloo. Nöi Amsterdam isch entstande und het sich zur wichdigste Siidlig vo dr Kolonii entwigglet. Am 2. Februar 1653 het dr Ort s Stadträcht überchoo. Am 27. August 1664, churz bevor dr Zwäit Änglisch-Niiderländisch Seechrieg usbroche isch, het e britischi Expedizioon under em Richard Nicolls Nieuw Amsterdam ooni Kampf iignoo. Bald druf isch dr Naame zu Nöi York gänderet worde. Berthold Fernow (Hrsg.): The records of New Amsterdam: From 1653 to 1674 Anno Domini. 7 Bde. New York 1897, Baltimore 1976 (Repr.) – Mariana Griswold Van Rensselaer: History of the City of New York in the seventeenth century. Bd 1. New Amsterdam. Nöi York 1909. Günther Schilder, Jan van Bracht: The origins of New York, commentary to the facsimile edition of “Nieuw Amsterdam”
Dr Johann Jakob Weinmar (* 24. Mai 1751 z Bondorf, wo-nr am 23. Juni 1822 au gschdorba ischt) ischt a bedeidender deitscher Orglbauer gwäa. Dr Johann Jakob Weinmar – manchmôl isch dr Familianama au „Weimar“ oder „Weimer“ gschriiba wôrra – ischt am 24. Mai 1751 z Bondorf bei Herraberg uff d Welt komma. Scho sei Vadder Johannes Weinmar ischt a bedeidender Orglbauer gwäa, wo em Jôhr 1752 en Bondorf a oigena Werkstatt zom Bau vo Kircha-Orgla grendet ghet hôt. Bei sellem hôt dr Johann Jakob des gleiche Handwerk glernt ond hendrher en dr Firma vo seim Vadder mitgschafft. Wia nô dr alde Weinmar em Sebdember 1795 s Zeitliche gsegnet ghet hôt, hôt dr Johann Jakob s Gschäft vo seim Vadder ibrnomma ond em sella sein Baustil weidergfihrt. Wia-nr 30 Jôhr alt gwäa ischt, hôt’r d Bondorfere Maria Barbara Müller gheiradet. Dui hôt em Lauf dr Zeit fenf Kender uff d Welt brôcht. Vo deane send zwoi Buaba au Orglmacher wôrda. Em Jôhr 1815 isch Bondorf vo-ma vorheerenda Fuier hoimgsuacht wôrra. Rond 40 Heiser send bis uff d Grondmaura abebrennt. Ob dô drvoo au d Weinmarsche Orglbau-Werkstatt en Mitleidaschaft zoga wôrra ischt, ischt et bekannt. Mr woiß abr, dass des Ondrnehma
Dr Ferdinand, bekannt as Ferdinand dr Katholisch (aragonesisch Ferrando II o Catolico, * 10. Merz 1452 z Sos; † 23. Januar 1516 z Madrigalejo), isch vo 1468 Köönig vo Sizilie gsi. Vo 1474 bis 1504 isch er, zämme mit sinere Frau Isabella, as Ferdinand V. Köönig vo Kastilie und León gsi. Vo 1479 aa het er as Ferdinand II. d Riich vo dr Chroone vo Aragón regiert. Ab 1505 isch er as Ferdinand III. Köönig vo Neapel gsi. Noch em Dood vo sim Schwiigersoon Philipp het er 1506 z Kastilie d Regäntschaft für si Dochder Johanna übernoo. Dr Ferdinand het zämme mit sinere Frau Isabella über dr grösst Däil vo dr Iberische Halbinsle gherrscht. Si Ee mit dr Köönigin vo Kastilie isch d Grundlaag für e modärn spanisch Staat. In iiri Regierigszit fallt d Erooberig vom Emiraat vo Granaada im Joor 1492, dr letscht maurisch Staat uf dr iberische Halbinsle. Mit dere Erooberig isch d Reconquista ume gsi. Bald druf het er s Alhambra-Edikt uusegee, wo d Juude din ufgforderet worde si, innerhalb vo drei Möönet Spanie und alli spanische Bsitz z verloo oder aber zum Christedum z konwerdiere. D Inkwisizioon under iirem fanatische Füerer, em Groossinkwisitor Tomás de Torquemada,
S Chraftwärch Eglisau-Glattfäldè, mängisch au Chraftwärch Rhysfäldè, isch è Flusschraftwärch am Hochrhy a dè Dütsch-Schwizer Gränz. S Chraftwärch lyt öppè uff èm halbem Wäg zwǜschè Eglisau un Hoètèngè bi Rhysfäldè (Gmeind Glattfäldè). Dè Rüggschtau gòt zrugg bis zu dè Mündig vo dè Thur. S Chraftwärch bruucht s Gfälle zwǜschè dè Thur- un dè Glattmündig. Well dè Rhy a sellèrè Stell d Gränz zwǜschè Dütschland un dè Schwiz bildet, lyt ein Deil vo dè Aalaagè uff baddischèm un dè ander uff zürcherschem Gebièt, dört lyt au s Härz devò, s Chraftwärchsgebäude. Èrschti Studiè zum Bau von èm Chraftwärch in sellèrè Gegend hèt es vo 1900 bis 1910 gää. Nõchdèmm d Zürcher un Schaffuuser Elegtrizidätswörch mit Zuèschtimmig vum Grossherzogdum Baddè 1913 d Konzession für 80 Johr erhaaltè ghaa hèn, hèn d Vorarbetè aagfangè. 1914 hèt diè NOK d Konzession übbernõ. D Blään für dè Bau sin vo dè Architegtè Gebrüèder Pfischter erschtellt worrè. 1915 hèt mò dè Büèz am Bau in Aagriff gnõ. Uffgrund vom Uffschtau hèt am Fluss nõch einigi Hüser grumt wörrè muèsè un d Eglisauer Strõssèbrugg hèt neu baut wörrè muèsè. Well s Chraftwärch dirèkt a dè Mündig vo dè Glatt entschtandè isch, isch selli durch èn Stollü i
Dr Léon Huber (* 25. Juli 1936 z Züri; † 27. Novämber 2015) isch e Schwyzer Nochrichtesprächer gsii. Dr Huber, e glehrte Schauspiiler, isch vu 1963 bis zue syre Pänsionierig anne 1996 Sprächer vu dr Tagesschau vu Schwyzer Färnseh gsii. Sy langjehrig Schaffe un sy Beliebhait as Nochrichtesprächer hän em dr Spitzname «Mr. Tagesschau» yybrocht. Typisch fir n sin syni perfäkt Uussproch ohni Versprächer und sy ruehige Art. Dr Léon Huber isch au dr «Maischter vu dr minimale Mimik» gnännt wore. Bi dr Tagesschau vum 3. Mai 1981 sin maskierti Demonschtranten ins Studio gstirt un hän e Transparänt mit dr Ufschrift «Freedom and Sunshine for Giorgio Bellini» zaigt. Dr Tessiner Giorgio Bellini het as Mitglid vu dr Zürcher Jugedbewegig gulten un isch im Februar 1981 wäge ere aageblige Zämmenarbet mit em Terrorischt Carlos an dr dytsch-schwyerische Gränze verhaftet wore. Im Augschte 1990 het dr Huber churz vor em Aafang vu dr Tagesschau dr Lälli uusegstreckt, die Sequänz isch aber scho ufzaichnet wore. Dr Huber isch syter anne 1968 ghyrote gsii un het e Dochter ghaa. Är het z Züri gläbt. Léon Huber in dr Internet Movie Database Peter Walt: Léon Huber: Tagesschau-Sprecher von 1963 bis 1996, Sändig vu Radio DRS
D Isabella I. vo Kastilie (schbanisch Isabel I de Castilla; * 22. April 1451 z Madrigal de las Altas Torres; † 26. Novämber 1504 z Medina del Campo; au Isabella die Katholisch, span. Isabel la Católica) isch vo 1474 bis zu iirem Dood 1504 d Köönigin vo Kastilie und León und vo 1479 bis 1504 as d Frau vom Ferdinand II. au d Köönigin vo Aragón. D Isabella het zämme mit iirem Maa Ferdinand über e groosse Däil vo dr Iberische Halbinsle gherscht. Si het sich scho 1486 für e Christoph Kolumbus iigsetzt, so dass er denn 1492 Amerika under dr spanisch-kastilische Faane het chönne entdegge. Das isch d Grundlaag für s spöötere spanische Kolonialriich gsi. Under iire isch 1488 dr Consejo de la Suprema y General Inquisición, die spanischi Inkwisizioon iigfüert worde, wo vor allem die sogenannte Marranos undersuecht het, zum uusefinde, öb si im Ghäime immer no Juude sige. Vili von ene si im e Autodafé uf em Schiterhufe verbrennt worde. Churz noch em Ändi vo dr Reconquista, dr Erooberig vom Emiraat vo Granaada, wo dr letscht Stützpunkt vo de Maure in al-Andalus gsi isch, im Januar 1492 het si am 31. Merz 1492 s Alhambra-Edikt underschriibe, wo
Dr Tomás de Torquemada (* 1420 z Valladolid; † 16. Septämber 1498 z Ávila) isch e spanische Dominikaner, Biichtvater vo dr Isabella vo Kastilie und dr erst Groossinkwisitor vo Spanie gsi. Dr Tomás de Torquemada isch uf e Dominikanerkonwänt San Pablo in sinere Geburtsstadt Valladolid gange und isch spööter Prior vom Chloster vo Santa Cruz, Browinz Segovia worde. Er het groosse politische Iifluss as Berooter und Biichtvater vo dr Köönigin Isabella I. und em Köönig Ferdinand II. ghaa. 1478 isch er Inkwisitor für Kastilie worde und 1483 het s Köönigsbaar bim Bapst Sixtus IV. duuregsetzt, ass er zum erste Groossinkwisitor vom Köönigriich Aragón ernennt worde isch. Spööter isch er au für Kastilie verantwortlig gsi und vo 1484 aa schliesslig für ganz Spanie. Er het z Spanie en äigene inkwisitorische Verwaltigsapparat ufbaut, dr Grundstäi für die Spanischi Inkwisizioon, wo denn bis ins 19. Joorhundert bestande het. S Ziil und d Opfer vo de inkwisitorische Verfolgige si usser Heretiker in erster Linie d Conversos und d Moriscos gsi, Jude beziejigswiis Maure, wo zum Christedum konwertiert häi. Dr Tomás de Torquemada het u. a. s Chloster Santo Tomás z Ávila gründet, won er 1498 gstorbe isch. 1836 isch si Graab z Ávila ufbroche
Die Spanischi Inkwisizioon isch e staatligi Iirichdig in dr Hand vo de spanische Monarche gsi. Die römisch Kurie het nume e seer begränzte Iifluss uf sä ghaa. Die Spanischi Inquisizioon isch uf dr Basis vo dr päpstlige Bulle Exigit sincerae devotionis iigrichdet worde, wo dr Bapst Sixtus IV. am 1. Novämber 1478 erloo het. Die Katholische Köönig häi s Rächt überchoo, in Kastilie d Inkwisitore sälber z ernenne. Das häi si aber erst vom Joor 1480 afo mache, wo si z Kastilie zwäi Inkwisitore iigsetzt häi. Zwar het s z Aragón scho bäpstligi Inkwisizioonsgricht gee, aber dr Köönig Ferdinand II. het bim Bapst duuregsetzt, ass er au dört e staatligi Inkwisizioon het döfe iirichde. 1488 isch z Spanie en äigene Root für d Inkwisizioon ins Lääbe grüeft worde, dr Consejo de la Suprema y General Inquisición. Dr erst Vorsitzend vo däm Root isch dr Generalinkwisitor Tomás de Torquemada gsi. Dä Root, churz Suprema, het dr Grundstäi für die Spanischi Inkwisizioon bildet, wo sich zun ere äigene staatlige Behörde entwigglet het. Am Aafang vom 19. Joorhundert isch die Spanischi Inkwisizioon vo dr Regierig vom Köönig Joseph und au vo de Cortes vo Cadiz abgschafft worde. Wo dr Köönig Ferdinand VII. wider
As Zit vom Nazionalsozialismus (abkürzt NS-Zit) wird d Regierigszit vo dr Nazionalsozialistische Dütsche Arbäiterbartei (NSDAP) im Dütsche Riich bezäichnet. Si het am 30. Januar 1933 mit dr Ernennig vom Adolf Hitler zum Riichskanzler aagfange und isch am 8. Mai 1945 mit dr bedingigsloose Kapitulazioon vo dr Weermacht vor de Alliierte und iire Verbündete ume gsi. D Nazionalsozialiste häi in dere Zit z Dütschland e Diktatur noch em Füererbrinzip iigrichdet und mit em Überfall uf Pole am 1. Septämber 1939 dr Zwäit Wältchrieg aagfange. Näbe dr Verfolgig und Ermordig vo Lüt, wo politisch anders dänkt häi, häi si e hufe anderi Verbräche gege d Menschligkäit gegenüber ethnische, religiööse und andere Minderhäite begange. Öbbe säggs Millione öiropäischi Juude si im Holocaust, wo historisch bischbillos isch, ermordet worde, bis zu 500'000 Sinti und Roma si im Porajmos umchoo und öbbe 100'000 Mensche mit gäistige und körperlige Behindrige im Raame vo dr „Aktion T4“ und dr „Aktion Brandt“. Noch dr Strategii vom sogenannte Hungerblaan häi die dütsche Bsatzer in dr Sowjetunion zwüsche 1941 und 1944 gschätzti 4,2 Millione Mensche bewusst lo verhungere und öbbe 3,1 Millione sowjetischi Soldate si in dütscher Chriegsgfangeschaft gstorbe. D Era vo dr nazionalsozialistische Herschaft z Dütschland und über witi
De Guy Parmelin (* 9. November 1959 z Bursins) isch en Schwizer Politiker (SVP). Am 9. Dezämber 2015 isch er vo dr Vereinigte Bundesversammlig zum Bundesrot gwählt worde. De Parmelin isch as Sohn vom ene Buur i sim Heimetort ufgwachse und isch z Lausanne uf d Mittelschuel. No de Schuel het er e Uusbildig zum Landwirt und Winzer gmacht. Er isch dänn Wiipuur gsi und het mit sim jüngere Brueder zäme de Hof vo sim Vater gfüert. Er isch verhüroted und läbt mit sire Frau Caroline, ere Dütschlehreri, z Bursins. De Guy Parmelin isch vom Mai 1994 bis im November 2003 im Wadtländer Kantonsparlament gsässe. Bi de Parlamäntswahle im Oktober 2003 isch er in Nationalrot gwählt worde. Von 2000 bis 2004 isch de Parmelin Presidänt vo de SVP vom Kanton Waadt gsi. Im November 2015 hät ihn d SVP-Frakzion vo de Bundesversammlig als eine vo drü offizielle Kandidate für de Bundesrot nominiert. Am 9. Dezämber vom gliiche Johr isch er im dritte Wahlgang mit 138 Stimme als 116. Bundesrot vo de Schwiz gwählt worde. Uf de 1. Jänner 2016 hät er sis Amt aaträte und s Departemänt für Verteidigung, Bevölkerigsschutz und Sport (VBS) vom Bundesrot Ueli Maurer übernoh, wo is
Dr Jossi Sarid (hebräisch ‏יוסי שריד‎‎; * 24. Oktober 1940 z Rechovot; † 4. Dezämber 2015) isch e linggsgrichdete israelische Noochrichde-Kommentator und Politiker gsi. Im Sarid si Geburtsnaame isch Sneider gsi. Er isch zwüschen 1974 und 2006 Mitgliid vo dr Knesset für Ma’arach, Ratz und Meretz gsi. Vo 1992 bis 1996 isch dr Sarid Minister für Umwält und vo 1999 bis 2000 Minister für Erziejig, Kultur und Sport gsi. Zwüsche 1996 und 2003 het er die sozialdemokratischi Meretz-Bardei gfüert. Dr Sarid het z Tel Aviv gläbt. Er isch am 4. Dezämber 2015 im Alter vo fümfesibzig an de Folge von ere Härzattacke gstorbe. Dr Jurist und Schriftsteller Yishai Sarid, wo 1965 uf d Wält cho isch, isch si Soon. Commons: Jossi Sarid – Sammlig vo Multimediadateie Ofer Aderet: Yossi Sarid, Former Knesset Member and Minister, Dies at 75, in: Haaretz, 5. Dezämber 2015 (äng) Normdate: GND: 1112558926 | LCCN: nr97017155 | VIAF: 66373411
47.6086111111118.2327777777778Koordinate: 47° 36′ 31″ N, 8° 13′ 58″ O; CH1903: 659715 / 273406 f1 D Rhybrugg Koblänz–Waldshuèt isch è Strõßèbrugg, wo zwǜschè m Waldshuèter Stadtdeil Schmittènau un Koblänz, dört zwǜschè m Dorf un Baanhof, dè Hochrhy sowiè d dütsch-schwizer Gränz übberbrüggt. S Bauwärch lyt öppè 100 m unterhalb vo dè aaltè Ysèbaabrugg vo 1859 un öppè 200 m obberhalb vo dè Strõssèbrugg a dè Aarèmündig zwǜschè Koblänz un dè Felsènau, d Rhybrugg isch i dè Johr 1931 bis 1932 baut worrè. Èrschti Blaanigè von èrè feschtè Brugg als Ersatz für è Fäärvobindig sin schu vor èm Èrstè Wältchrièg gmacht worrè. D Strõßèbrugg isch für zwei Fahrbaanè un beidsitigi Trottoir uusglait gsi. Si voknüpft im Strõßènetz diè dütsch B 34 uff am rächtè Rhyufer mit dè linksrheinischen schwizer H 7 uff dè linkè Sitè. Für d Schifffaart exischtyrt i dè mittlerè Öffnig è Passagè mit 6,0 m Höchi bim högschtè schiffbarè Wasserschtand. Diè dütsch Gränzabfertigung un diè schwizer Uusgangsabfertigung vum Warèvokeer findet sit 1978 in èrè gmeinsamè Gränzabfertigungsschtell uff dütschem Gebièt statt. 1981 isch è umfangrychi Inschtandsetzig vo dè Brugg für oppè 1,9 Millionè Schwizer Frankè durrègfüürt worrè. Dè Vokeersfluss übber d Waödshuèter Rhybrugg isch rächt gross, well s sowoll rhyobsi
D Luwier sind e Volch, wo i de Bronzezitt und Isezitt z Anatolie und z Nordsyrie glebt het. Sie hend Luwisch gredt, en indogermanischi Sprooch, wo mitem Hethitische verwandt isch. De Name Luwier isch i de Forschig entstande, nochdem i de hethitische Archiv, womer bim törggische Dorf Boğazköy usgrabe hett, Tegscht förechoo sind, wo uf luwili gschribe wore sind. Us dere Sproochbizaichnig „luwisch“ isch de Name „Luwier“ entstande, obwoll i de Tegscht nie vomene Volch mit dem Name d Reed isch. Nebet de Sproochbizaichnig hets no i de althethitische Zitt e Land Luwiya ggee, womer aber nöd waiss, wo da gnau glegen isch, jedefalls westlich vom Fluss Kızılırmak, woll i Zentralanatolie. Obwoll de Name Luwier i de Forschig hüffig vorchunnt, werd hütt fast immer druf gwise, as die Bizaichnig problematisch sai, und ases vermuetli nie e Volch ggee heb, wo sich as „Luwier“ identifiziert hett. Öberhopt ninnt mer hütt aa, ases doozmool kai Begrifflichkait vo „Volch“ oder „Ethnii“ im hüttige Sii ggee heb. Zodem werd agnoo, as d Sprecher vom Luwische eri Sprooch möglicherwiis andersch gnennt hend, as nämmli luwili di hethitischi Fremdbizaichnig fo dere Sprooch sai. S Luwische isch en indogermanischi Sprooch, wo i de Bronzezitt im zentraale und
47.6058.2233333333333Koordinate: 47° 36′ 18″ N, 8° 13′ 24″ O; CH1903: 659009 / 272997 BW f1 D Aarèbrugg Koblänz–Felsènau isch è Strõssèbrugg, wo zwǜschè m Koblänz un Felsènau, übber d Aarè drübber gòt. Sèlli isch diè letscht reschpektyv diè unterscht Brugg am Lauf vo dè Aarè. S Bauwärch lyt öppè 200 m unterhalb vo dè Rhybrugg Koblänz-Waldshuèt a dè Aarèmündig zwǜschè m Koblänzer Baanhof un dè Felsènau. D Aarèbrugg isch i dè Johr 1931 bis 1932 baut worrè. D Strõßèbrugg isch für zwei Fahrbaanè un beidsitigi Trottoir uusglait gsi. Si füürt diè schwizer H 7 übber d Aarè, d H 7 füürt am linkè Ufer vum Hochrhy un am Jura-Nordfuèss vo dè Felsènau bis Schtei-Säckingè. Diè letscht unter dè Aarèbruggè hèt s am Èndi vum Johr 2009 als Statischt i d Mediè gschafft. Am 27. Novembèr 2009 isch uff dèrrè Brugg èn Mord voübt worrè, wo bis hüt (Stand: sechs Johr spôter) nit uffklärt worrè isch, obwoll dè Fall i dè Fernsee-Sendig Aktèzeichè XY im dütschsprǒchigè Ruum vorgschtellt worrè isch. Koblänz Lüggèrè Beschrybig vo dè technischè Datè mit Bild un Bositionskartè http://www.badische-zeitung.de/aargau/xy-beitrag-ueber-toten-von-der-aarebruecke--32080617.html