rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Dr 23. Februar isch dr 54. Dag vum Gregorianische Kalender, dodermit blybe no 311 (in Schaltjohr 312) Däg bis zum Änd vum Johr. 1549: Z Konschtanz wird e Wasserwunder am Seerhy beobachtet. S Eraignis isch in dr Zwischezyt wisseschaftlig as Seiche (e Wälle, wu stoht) identifiziert. 1732: S Oratorium Esther vum Georg Friedrich Händel wird urufgfiert. 1766: Mit em Dod vum polnische Chenig Stanislaus I. Leszczyński fallt Lothringe an Frankrych, wie 30 Johr vorhär im Fride vu Wien veryybart. 1835: Im Opéra-Haus z Paris wird d Oper La Juive (Die Jüdin) vum Jacques Fromental Halévy urufgfiert. 1937: In eme Gspräch mit em Schwyzer Alt-Bundesrot Edmund Schulthess verspricht dr Adolf Hitler, di schwyzerisch Neutralität z reschpektiere. 1975: Noch ere Demonschtration gege s blant Atomchraftwärch Wyhl mit 28.000 Dailnämmer bsetze d Atomchraftgeger dr Böublatz zum zwaite Mol. 1803: Johann August Sutter, schwyzerisch-amerikanische Ländereiebsitzer un Grinder vu Nei-Helvetie 1820: Jakob Stämpfli, Schwyzer Bolitiker un Bundesrot 1863: Franz Stuck, e dütsche Zäichner, Mooler und Bildhauer 1873: Jean-Jacques Waltz («Hansi»), elsässische Grafiker un Heimetforscher 1879: Kasimir Sewerinowitsch Malewitsch, russische Chinschtler 1937: Peter Leuthold, Schwyzer Eläktroingenieur 1943: Barbara Traber, Schwyzer Autorin 1950: Hans-Peter Bärtschi, Schwyzer Autor un Fotograf 1966: Didier Queloz, Schwyzer Aschtronom 1981: Jan Böhmermann,
Dr 24. Februar isch dr 55. Dag vum Gregorianische Kalender, dodermit blybe no 310 (in Schaltjohr 311) Däg bis zum Änd vum Johr. 1530: Mit dr Chrenig vum Karl V. dur dr Papscht Clemens VII. wird zum letschte Mol e Chaiser vum Hailige Remische Rych vu dr Dytsche Nation z Italie gchrent. 1871: Dr Charles Darwin publiziert syy zweebändig Wärch The Descent of Man, and Selection in Relation to Sex (dt. Die Abstammung des Menschen und die geschlechtliche Zuchtwahl). 1918: Eschtland verchindet d Unabhängigkait vu Russland. 1920: Us dr Deutsche Arbeiterpartei goht di Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei (NSDAP) fiiri. Am nämlige Dag verchindet dr Adolf Hitler im Minchner Hofbräuhaus s 25-Punkte-Programm, wu unter anderem dr Ufböu vun eme totalitäre Staat din gforderet wird. 1970: Bim Abgang vun ere Lawine cheme 30 Mänsche im Walliser Dorf Reckige ums Läbe. 1989: Churz nach em Start chunnts a Bord vom United-Airlines-Flugs 811 zum ne explosive Druckabfall. Nüün Passagier wärde us em Flugzüüg gsoge, d Maschine het aber sicher z Honolulu chönne lande. 1304: Ibn Battuta, berberische Forschigsraisende 1786: Wilhelm Grimm, dytsche Sprochwisseschaftler un Märlisammler 1870: Emil Anner, Schwyzer Grafiker 1924: James Luther Slayden, US-amerikanische Bolitiker 1953: rosalie, dytschi Chinschtleri 1955: Steve Jobs, US-amerikanisch Unternämmer,
Dr 25. Februar isch dr 56. Dag vum Gregorianische Kalender, dodermit blybe no 309 (in Schaltjohr 310) Däg bis zum Änd vum Johr. 1803: Di usserordelig Kommission vum Immerwährende Rychsdag z Regensburg verabschidet dr Rychsdeputationshauptschluss, wu ne Neiornig vum Hailige Remische Rych wäg em Verluscht vu dr linksrhynische Biet in dr Koalitionschrieg an Frankrych vorsiht. 1947: S Gedicht Land der Berge, Land am Strome vu dr Paula von Preradović wird dur Bschluss vum Minischterrot zum Hymnetext vu dr Republik Eschtrych. 1967: Z Ulm wird d Medizinisch-Naturwissenschaftliche Hochschule Ulm grindet. 2006: Dr dytsch Biathlet Michael Greis gwinnt bi dr XX. Olympische Winterspiil z Turin im Massestartränne iber 15 Kilometer syy dritti Goldmedallie. 1841: Pierre-Auguste Renoir, franzesische Moler 1842: Karl May, e dütsche Schriftsteller 1843: Friedrich Schneeberger, Schwyzer Gsanglehrer un Komponischt 1852: Georg Wenker, dytsche Sprochwisseschaftler 1887: Ewald Mataré, dytsche Moler un Bildhauer 1901: Franz Kerber, dytsche Bolitiker 1902: Karl Friedrich Müller, dytsche Sprochwisseschaftler 1916: Selvarajan Yesudian, indische Yogalehrer 1925: Gabriel Andres, elsässische Musiker un Journalischt 1936: Rolf Lyssy, Schwyzer Filmmacher 1953: Martin Kippenberger, dytsche Chinschtler 1961: Hermann Gröhe, dytsche Bolitiker 1970: Daniel Renkonen, dytsche Bolitiker 1265: Ulrich I., Grof vu Wirttebärg 1713: Friedrich I., Chenig vu Preuße 1811: Andreas Merian, Schwyzer
S Kaiserriich China isch 221 vor dr Zitewändi vom Kaiser Qín Shǐhuáng gründet worde. Es het denn zumol us meerere Köönigriich bestande, wo in dr Zit vo de stritende Riich erooberet worde si. Es het 2133 Joor lang existiert, bis dass am 1. Januar 1912 die chinesischi Republik vom Sun Yatsen usgrüeft worde isch. Churz druf het dr letscht Kaiser Pǔ Yí abdanggt. Dr Yuán Shìkǎi, wo dr ersti Bresidänt vo dr Republik China worde isch, het sich 1915 sälber zum Kaiser vo China ernennt. Das nöije Kaiserriich isch aber scho 1916 wider abgschafft worde und het wie alli andere, spöötere Restaurazioonssversüech gschichtlig fast käi Bedütig. Im Lauf vo dr Gschicht vom chinesische Kaiserriich het s verschiideni Dünastie gee. Die wichdigste si: Jacques Gernet: Die chinesische Welt. Die Geschichte Chinas von den Anfängen bis zur Jetztzeit. Suhrkamp Taschenbuch Bd. 1505. Suhrkamp, Frankfurt 1988. ISBN 3-518-38005-2. Rainer Hoffmann, Qiuhua Hu: China. Seine Geschichte von den Anfängen bis zum Ende der Kaiserzeit. Freiburg 2007. Klaus Mäding: China. „Kaiserreich und Moderne“. Cornelsen Verlag Berlin, 2 Bde. 2002 u. 2003. Herbert Franke, Rolf Trauzettel (Hrsg.): Das Chinesische Kaiserreich. Fischer Weltgeschichte Bd. 19. Frankfurt a. M. 1999 (12. Aufl.). ISBN 3-596-60019-7 Jean Baptiste du Halde:
Balch (Balkh; Persisch بلخ, altgriechisch Baktra; au Zariaspa: altiranisch "Goldigs Ross", arabisch au ام المدائن / DMG Ummu'l-madā’in = "Mueter vo de Stedt") isch e Stadt in dr Browinz Balch im Norde vo Afghanistan und e Vorort vo Masar-e Scharif, dr grösste Stadt in Nordafghanistan. Balch isch dr wichdigsti Wallfaartsort im Land. 2012 het mä usgrächnet ass d Stadt 87'000 Iiwooner het. In de letschte Joor isch si enorm gwaggse. Balch gältet as äini vo de Wiege vo dr iranische Zivilisazioon. In dr Antike het d Stadt Baktra (griech.: Βακτρα) ghäisse und isch d Hauptstadt vo Baktrie gsi. Dört isch d Siidestrooss uf d Handelsstrooss vom Kaspische Meer uf Vorderindie gstoosse. Öbbe 500 v. d. Z. häi die persische Achämenide d Stadt erooberet bis si im Winter 329/28 v. d. Z. an dr Alexander dr Grooss gfalle isch. Under de Seleukide (vo 312 v. d. Z. aa) isch Baktra/Balch e griechischi Kolonii gsi. Denn isch si Däil vom griechisch-baktrische Riich worde, wo im 2. Joorhundert vo de Sake erooberet worde isch. Under em Iifluss vom Buddhismus isch e griechisch-buddhistischi Mischkultur entstande, wo d Buddha-Statue vo Bamiyan Züüge drvo gsi si, bis si im Joor 2001 vo de Taliban zerstöört worde
D Pazifikspiil (ängl.: Pacific Games, bis 2007 South Pacific Games) sin Sportwettkampfveraastaltige, wu regelmäßig im sidpazifische Ruum stattfinde. Si sin uf Vorschlag vum fidschianische Bolitiker Sahu Khan yygfiert un zum erschte Mol anne 1963 z Suva (Fidschi) uusdrait wore. E große Aadail am Erfolg vu dr Spiil het dr erscht Director of Organisation, F.J. Coyne, ghaa. D Pacific Games wäre vum Pacific Games Council organisiert, wu sich zämmesetzt us em Exekutiv-Komitee, dr Fachuusschiss un dr nationale fir d Pacific Games zueständige Sportverbänd, wu in dr Pacific Games Association organisiertsin, zmaischt di Nationale Olympische Komitee, zem Dail aber au Sonderverbänd fir di pazifische Spiil, wu s, wie z Mikronesie, kai aigeni NOK git. Dr Ablauf isch seli stark an dää vu dr Olympische Spiil aaglähnt (Ereffnigszeremony, Fahne, Yyzug vu dr Athlete...) D Merewai Turukawa Vesikula, e Chugelstoßeri vu Fidschi, isch di erscht Gwinneri vun ere Goldmedallie bi dr South Pacific Games gsi. In insgsamt 60 Entschaidige het Fidschi 34 mol Gold gwunne. Anne 2007 het s Fueßballturnier vu dr South Pacific Games as erschti Rundi vum OFC Nation Cup 2008 dient. Di letschte South Pacific Games hän anne 2007 uf Samoa stattgfunde. No dr Abschlussveraastaltig am 8. Septämber 2007 isch dr
Dr Dschingis Khan (ursprünglig Temüdschin oder Temüüdschin, mongolisch Тэмүжин, Тэмүүжин: tatarisch: der Schmiid; * woorschinlig um 1155, 1162 oder 1167; † woorschinlig am 18. August 1227) isch e Chan vo de Mongole gsi, wo die mongolische Stämm veräinigt het. Si häi denn under iim e groosse Däil vo Zentralasie und Nordchina erooberet. Si Regierigszit as dr erst Grooss-Chan vo de Mongole isch vo 1206 bis 1227 gange. Won er zum Groosskhan vo alle Mongole erhoobe worde isch, het er aagfange, no mee Gebiet z eroobere: im Oste bis an s Japanische Meer und im Weste bis zum Kaspische Meer. Zum das Riich chönne verwalte, het er en äigeni Schrift für s Mongolische lo entwiggle und er het Gsetz duuregsetzt, wo ufgschriibe gsi si und für alli gulte häi. Noch sim Dood isch s Riich under sine Söön ufdäilt worde und die häi s no mee vergröösseret. Aber scho zwäi Generazioone spööter isch s usenandergheit. Gudrun Ziegler, Alexander Hogh: Die Mongolen, im Reich des Dschingis Khan. Theiss, Stuttgart 2005. ISBN 3-8062-1940-0 Hans Leicht: Dschingis Khan. Sonderausgabe.: Eroberer. Stammesfürst. Vordenker. Patmos, Düsseldorf 2002. ISBN 3-491-96050-9 Reinhold Neumann-Hoditz: Dschingis Khan. Rowohlt, Reinbek bei Hamburg 1985. ISBN 3-499-50345-X Paul Ratchnevsky: Genghis Khan – His
Dr 26. Februar isch dr 57. Dag vum Gregorianische Kalender, dodermit blybe no 308 (in Schaltjohr 309) Däg bis zum Änd vum Johr. 1376: Bin eme Turnier zue dr Fasnet uf em Minschterblatz z Basel chunnt s zum Ufstand gege dr habsburgisch Herzog Leopold III. Di Bees Fasnet fiert no dr Niderschlagig zue schwäre Sanktione gege d Stadt. 1752: Im Theatre Royal in Covent Garden wird s Oratorium Jephtha vum Georg Friedrich Händel urufgfiert. 1815: Dr Napoleon Bonaparte verlosst syy Verbannigsort uf Elba un macht sich uf dr Wäg uf Frankrych go d Herrschaft wider z ibernee. 1885: D Berliner Afrikakonferänz bstetigt dr Kongo-Freistaat as Privatbsitz vu dr Kongogsellschaft un dodermit vum Leopold II. vu Belgie un reglet d Kolonialisierig vu Afrika. D Fliss Niger un Kongo wäre fir d Schifffahrt freigee un s Verbot vum Sklavehandel wird international feschtglait. 1663: Thomas Newcomen, änglische Erfinder 1740: Pierre-Nicolas Chenaux, Schwyzer Revolutionär 1802: Victor Hugo, franzesische Schriftsteller 1857: Emma Boos-Jegher, Schwyzer Frauerächtleri 1862: Max Leu, Schwiizer Bildhauer 1881: Nat Patton, US-amerikanische Bolitiker 1899: Max Petitpierre, Schwyzer Bolitiker un Bundesrot 1903: Eugen Falk-Breitenbach, dytsche Moler um Haimetdichter 1918: Tony Troxler, elsässische Schriftsteller un Schauspiler 1922: Julian Dillier, Schwyzer Schriftsteller 1928: Fats Domino, US-amerikanische
Dr 27. Februar isch dr 58. Dag vum Gregorianische Kalender, dodermit blybe no 307 (in Schaltjohr 308) Däg bis zum Änd vum Johr. 1740: Im Theater in Lincoln’s Inn Fields wird s Oratorium L’Allegro, il Penseroso ed il Moderato vum Georg Friedrich Händel urufgfiert. 1844: Dr spanisch Dail vu dr Karibikinsle Hispaniola, Santo Domingo, wird unter em Name Dominikanischi Republik unabhängig vu Haiti. 1848: Dr Funke vu dr franzesische Februarrevolution gumpt iber uf d Großherzogtum Baden un lest di Badisch Revolution uus: Uf dr Mannemer Volksversammlig wird e Petition mit vier Forderige an d Regierig bschlosse. 1867: Dr ungarisch Rychsdag, wu no dr Ungarische Revolution ufglest woren isch, wird im Ramme vum Eschtrychisch-Ungarische Uusglych widerhärgstellt. 1885: Dr Chaiser Wilhelm II. unterschrybt e Schutzbrief, wu di dytsche Bsetzige z Oschtafrika legalisiert. 1933: Noch ere Brandstiftig brännt dr Rychsdag z Berlin ab. As Reaktion druf isch Reichstagsbrandverordnung erloo wore, en entschaidende Schritt in dr Errichtig vu dr nationalsozialistische Diktatur. 1976: D Frente POLISARIO rieft im Weschtsaharakonflikt di Demokratisch Arabisch Republik Sahara uf em Biet vu dr ehmolige spanische Koloni Weschtsahara uus. 1826: August Corrodi, Schwyzer Moler un Dichter 1855: Jean Bonnard, Schwyzer Romanischt 1894; Traugott Vogel, Schwyzer Schriftsteller 1928: Georgette Tsinguirides, dytsch-griechischi
Dr 28. Februar isch dr 59. Dag vum Gregorianische Kalender, dodermit blybe no 306 (in Schaltjohr 307) Däg bis zum Änd vum Johr. 1638: Noch em verlorene erschte Ufenanderdräffe mit eme chaiserlig-bayerische Entsatzheer in dr Schlacht bi Rhyfälde mueß dr Bernhard von Sachsen-Weimar im Dryssgjehrige Chrieg d Belagerig vu dr Rychsstadt Rhyfälde vorerscht ufgee. 1813: Mit em Vertrag vu Kalisch mit Russland wächslet Preuße uf d Syte vu dr Koalition gege dr Napoleon Bonaparte. 1900: Per Gsetz wäre Großherzogtum Bade Fraue ohni Yyschränkig zum Hochschuelstudium zuegloo. 1809: Franz Xaver Wagner, Schwyzer Jurischt, Politiker und Dichter 1812: Berthold Auerbach, dytsche Schriftsteller 1891: Hermann Umgelter, dytsche Zaichner un Moler 1895: Paul Schmid, dytsche Lyriker un Autor 1896: Hans Stocker, Schwyzer Moler 1932: Esther Strube, dytschi Autori, Bibliothekari un Kommunalbolitikeri 1939: Klaus Meier, dytsche Dialäktdichter 1943: Christian Haller, Schwyzer Schriftsteller 1962: Maya Graf, Schwyzer Politikere 1986: Nyna Cantieni, Schwyzer Pop- un Jazzsängeri 1998: Jana un Sophia Münster, dytschi Noowuchsschauspilerne 0468: Hilarius, Papscht vu dr kadolische Chilche 1358: Fides vo Klinge, Äbtissi vom Fraumöischter z Züri 1572: Aegidius Tschudi, Schwyzer Hischtoriker 1572: Isaak Bowe, äine vo de Aafüerer vo de Baaselbieter Buure im Schwizer Buurechrieg 1680: Johannes Gujan, Schwyzer Pfarrer 1871: Christoph Möhrlen, dytsche
In Schaltjohr wird dr Februar um e Schaltdag verlengeret, dr 29. Februar isch derno dr 60. Dag vum Gregorianische Kalender, dodermit blybe no 306) Däg bis zum Änd vum Johr. 1880: Bim Gotthardtunnel, wu fir d Gotthardbahn dur s Gotthardmassiv in dr Schwyzer Alpe böue wird, erfolgt dr Durstich. 2004: Bi dr Oscarverleihig isch Der Herr der Ringe: Die Rückkehr des Königs, wu in allne elf nominierte Kategorien au uuszaichnet wird, dr erfolgrychscht Film. 1468: Alessandro Farnese, as Paul III. Papscht vu 1534 bis 1549 1792: Gioacchino Rossini, italienische Komponischt 1896: Rudolf Olaf Tönjachen, Schwyzer Lehrer, Hischtoriker und Autor 1936: Fritz Hans Schweingruber, Schwyzer Dendrochronolog 1868: Ludwig I., Chenig vu Bayern 1868: Xaver Wiederkehr, Schwyzer Dichter und Revoluzzer 1968: Werner Lüdi, Schwyzer Botaniker Commons: 29. Februar – Sammlig vo Multimediadateie
È Brugg isch è Bauwärch, wo Hindernis in Vokeerswäg (wiè Strôßè, Ysebaastreggènè, Gee- un Radwäg, Wasserstrôßè un Rollbaanè für Flugzüüg) odder Vosorgigsynrichtungè (wiè Rohrleitigè, Transportbändô) überspannt. In Form vo Grüèbruggènè könnet si au Wilddyr diè Querig vo stark frequentyrtè Vokeerswäg ermöglichè. D Hindernis, wo überschpannt werre, sin vo natürlichô Art (wiè Flüss, Meerengè, Schluchtè) odder künschtlich aaglaiti (wiè Autobaanè, Ysebaastreggènè odder Wasserstrôßè). Diè wichtigschtè Bauschtoff für Bruggènè sin bis zum 19. Johrhundert Stei un Holz gsi. So hèn im 6. Johrhundert vor Christus d Babiloniër unter Nebukadnezar II. Bruggènè uss Zùpressè- un Zedèrèholz baut. Dè Bau vo dè Bogèbrugg uss Naturschtei odder Bedong hèn scho d Römer beherrscht, wièe d Pont du Gard hüt no ydrucksvoll belait. Mit dè Induschtrialisyrig isch 1779 mit èm neuè Bauschtoff Gussysè diè erschti Ysèbrugg vo dè Wält entschtandè, The Iron Bridge, è Bogèbrugg vo 30 m Stützwitti übber dè Fluss Severn bi Coalbrookdale (Ängland), wo dè Abraham Darby III. erbaut hèt. Diè witeri Entwicklig vom neuè Bauschtoff hy zu zächem un zugfeschtem Schmydeysè hèt dè Bau vo langè Kettèhängebruggènè ermöglicht. Èini vo dè erschtè bedütendè isch d Menai-Brugg z Wales mit èrè Hauptstützwitti vo 177 m bi nèrè Gsamtlängi vo 521 m gsi, wo
Freyja, au Freia, Freya (aisl. „Herrin“) isch de Name vu dr nordgermanischen Göttin vu de Liebi und de Ehe. Si gilt als bedütendsti Göttin vum nordische Pantheon nach de Frigg, mit dere si i neuziitliche Rezeptione hüüfig glichgsetzt oder verwechslet wird. Si glicht de Venus vum römische Götterhimmel. Us de Skalde-Dichtige sind e paar Beschriibige bekannt, wo als Freyja-Kenningar uufgfasst werded. Die sind Mardöll, Menglöd, Hörn, Gefn, Sýr und Vanadís. Weg ihrem Biiname Gefn, wird si (ehner ufgrund vo Spekulatione) au mit de Göttin Gefjon i Zemmehang bracht. Di südgermanisch Frija (althoochdütsch Friia, Frea) bezieht sich uf d Asegöttin Frigg. D' Freyja ghört zu de Wane, eim vu dr beide Göttergschlecht vu dr nordische Mythologii. Ihre Vatter isch de Meergott Njörd, als Muetter wird d' Skadi, Tochter vum Riise Thiazi gnennt, ihre Brüeder isch de Frey (aisl. Freyr), mit dem si verhüüratet gsii isch, solang si bi de Wane glebt hend. Wo si aber als Geisle zu de Ase cho sind, hend si sich trennt, will de Bruuch vo de Gschwüsterte Liebi, wo bi de Wane üblich gsi isch, bi de Ase verbotte isch. Ihre Maa isch i de eddische Mythologii de Gott Óðr. Mit ihm het si d' Töchtere
Dr 1. Merz isch dr 60. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 61. in Schaltjohr), dodermit blybe no 305 Däg bis zum Änd vum Johr. 1700: In dr broteschtantische Dail vum Hailige Remische Rych un z Dänemark wird dr Gregorianisch Kaländer yygfiert. 1815: Dr Napoleon chehrt us syre Verbannig uf Elba zruck uf Frankrych un dritt syni Herrschaft vu dr Hundert Däg aa. 1843: Dr Kanton Züri bringt d Briefmarke Züri 4 un Züri 6 uuse. 1854: Dr Karl Theodor Robert Luther entdeckt dr Aschteroid (28) Bellona. Am glyche Dag entdeckt dr Albert Marth dr Aschteroid (29) Amphitrite. 1980: D Aschtronome Pierre Laques un Jean Lecacheux entdecke d Helene, e Mond vum Saturn. 1983: D Swatch Group AG stellt z Züri d Swatch-Uhr vor. 2011: Dr Karl-Theodor zu Guttenberg dritt vu sym Amt as Bundesverdaidigungsminischter zrugg. 1701: Johann Jakob Breitinger, Schwiizer Filoloog und Schriftsteller 1810: Frédéric Chopin (uf d Wält chuu am 22. Februar oder am 1. Merz), polnische Komponischt 1855: Meta von Salis, Schwyzer Frauerächtleri 1872: Kurt Blum, dytsche Pfarrer un Dialäktdichter 1906: Heinrich Roth, dytsche Pedagog un Psycholog 1943: Franz Hohler, Schwyzer Schriftsteller, Kabarettischt un Liedermacher 1975: Akrobatik, US-amerikanische Rapper 1977: Inka Kuchler, dytschi Folksängeri 1983: Lupita Nyong’o, kenianischi
Dr 2. Merz isch dr 61. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 62. in Schaltjohr), dodermit blybe no 304 Däg bis zum Änd vum Johr. 1476: D Aidgnosse besiige in dr Schlacht bi Grandson, aire vu dr drei große Schlachte vu dr Burgunderchrieg, dr burgundisch Herzog Karl dr Kien. 1796: Dr Napoleon Bonaparte chunnt im erschte Koalitionschrieg vum franzesische Direktorium dr Oberbefähl iber d Italienarmee iber. 1798: In dr Schwyz entstoht dr Kanton Thurgau, bishär e Gmaini Herrschaft vu dr Alte Aidgnosseschaft. 0570: Childebert II., fränkische Chenig vu Austrasie un Burgund 1803: Johannes Martin, Schwyzer Revoluzzer 1868: Edmund Schulthess, Schwyzer Bolitiker un Bundesrot 1876: Pius XII., Papscht vu 1939 bis 1958 1931: Michail Gorbatschow, russische Bolitiker 1945: Alain Lebeaupin, franzesische Gaischtlige 1962: Regula Rytz, Schwiizer Politikerin 1971: Norbert Hofer, eschtrychische Bolitiker 1835: Franz II., letschte Chaiser vum Hailige Remische Rych un erschte Chaiser vu Eschtrych 1840: Heinrich Wilhelm Olbers, dytsche Dokter un Aschtronom 1895: Berthe Morisot, franzesischi Moleri 1957: Frida Hilty-Gröbly, Schwyzer Mundartschriftstellere 1986: Anna Zollinger-Escher, Schwyzer Germanischti 2023: Wayne Shorter, US-amerikanische Jazzmusiker Commons: 2. Merz – Sammlig vo Multimediadateie
Dr 3. Merz isch dr 62. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 63. in Schaltjohr), dodermit blybe no 303 Däg bis zum Änd vum Johr. 1861: Z Russland hebt dr Zar Alexander II. d Lyybaigeschaft uf, as leschtes Land z Europa. 1923: S US-amerikanisch Nochrichtemagazin Time erschynt zum erschte Mol. 1992: Dr bosnisch Bresidänt Alija Izetbegović erklert noch eme Referendum d Unabhängigkait vu Bosnie un Herzegowina. 2002: S Schwyzer Stimmvolk entschaidet sich in eme Referendum fir dr Byydritt vum Land zue dr Verainte Natione. 2013: S Schwyzer Stimmvolk nimmt mit ere dytlige Meehait d Aidgnessisch Volksiniziativ «gege d Abzockerei» aa. 1805: Jonas Furrer, Schwyzer Bolitiker un Bundesrot 1822: Bernhard Hammer, Schwyzer Bolitiker un Bundesrot 1919: Loki Schmidt, dytschi Botanikeri un Naturschitzeri 1920: Rudolf Ernst Keller, Schwyzer Germanischt 1924: Lys Assia, Schwyzer Sängeri 1927: Pierre Aubert, Schwyzer Bolitiker un Bundesrot 1927: Christian Menn, Schwizer Bouingeniöör 1930: Heiner Geißler, dytsche Bolitiker 1933: Gerhard Mayer-Vorfelder, dytsche Bolitiker un Sportfunktionär 1997: Camila Cabello, kubanisch-US-amerikanischi Sängeri 1193: Saladin, Sultan us dr Ayyubide-Dynaschtii 1414: Jakob Zibol, Basler Bolitiker 1768: Nicola Antonio Porpora, italienische Komponischt 1899: John W. Cranford, US-amerikanische Bolitiker 1907: Leopold Karl Theodor Froebel, dytsch-schwyzerische Gartechinschtler un Pflanzezichter 1944: Anton Geiß, badische Bolitiker 1950: Jakob Schaub,
D Ming-Dünastii (chin. 明朝, míng cháo) het vo 1368 bis 1644 im Kaiserriich China gherrscht. Si het die mongolischi Zuan-Dünastii abglööst und isch im 17. Joorhundert vo dr mandschurische Qing-Dünastii gstürzt worde. D Ming-Dünastii isch vom Rebellefüerer Zhu Yuanzhang, wo d Ufständ vo de Roote Durbaan gege d Herrschaft vo de Mongole aagfüert het. 1363 het er in ere Flotteschlacht uf em Poyang-See si wichdigste Rival, dr „Han“-Brinz Chen You-liang besigt. Er het denn d Verwaltig nöi organisiert und scho 1363 38 Millione Münze lo brääge. Im Joor 1368 het er dr Khan Toghan Timur us Peking verdriibe und dr Mongoleherrschaft en Ändi gmacht. Er het China wirtschaftlig wider ufbaut, het Bewässerigsbrojekt usgfüert und eso jeedes Joor bis zu fümf Millione Hektar Land erschlosse. D Iinaame us dr Stüür uf Chorn het sich in säggs Joor verdreifacht. In dr Ming-Zit isch d Bürokratii gsterkt worde und d Regierig vo de Kaiser isch absolutistisch worde. D Bevölkerig isch in Buure-, Soldate- und Handwärkerfamilie iidäilt worde, und was si häi döfe mache, isch vorgschriibe gsi. Je zää Familie (lijia) si gmäinschaftlig dr Verwaltig gegenüber für Stüüre, öffentligi Dienstläistige und Ornig verantwortlig gsi. Im Lauf vo dr Zit het sich das Süsteem ufgwäicht
Diè Personèzuug-Dampflokomotiv vo dè Gattig P 8 vo dè Preußischè Staatsysèbaanè (Baureihe 38.10–40 vo dè Dütschè Rychsbaan) isch 1906 vo dè Berliner Maschinenbau AG (devoor Louis Schwartzkopff) nõch Vorgaabè vom preußischè Lokomotiv-Dezernentè Robert Garbe konschtruyrt worrè. Sie isch als Nôchfolgetùp vo dè P 6 vorgsää gsi. Well dè Garbe èn Vofechter vo möglichscht eifachè Konschtruktionè gsi isch, hèt mo bi dè P 8 è eifachs Heißdampf-Zwillingstrybwärk vorgsää. Bsunders zguèt kô isch dè P 8 diè graad vom Wilhelm Schmidt entwickleti Heißdampftèchnik, welli zuè nèrè für diè dõmoligi Zit herussraagendè Leischtungsfähigkeit gfüürt hèt. Diè P 8 isch è sehr sparsami Lokomotyv gsi, wo keini großè Aaschprüch a s Könnè vom Lokführer gschtellt hèt. Aafangs hèt dè Garbe diè P 8 sogar als Schnèllzuglok blanet, mit dè Erwartig, è Högschtgschwindigkeit vo 110 km/h z erreichè. Dodèfür sin diè erschtè Exemblaar mit windschnittig zuègschpitztè Führerhüüser ausgrüschtet gsi. Diè Begeischterig vom Personaal übber diè neui Lokomotyv hèt sich znägscht in Gränzè ghaaltè: Dèe seer verdampfungsfreudigè Kessèl (sellè hèt scho è aadüteti Vobrennigskammer am vorderè Ènd vo dè Füèrbüchs kaa) sin zaalrychi Kinderkranketè gegèübber gschtandè, z. B. diè vill z schwach dimensionyrtè Trybschtangèlaager, welli ständig zu Heißläufer gneigt hèn odder dè zuè locker kupplète preußische