rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Biecht isch e Form vo Ysch, wo sich uf feschte Gägeständ uus dr Luftfiöchtikäit bildet, wenn s zimmli chalt isch. S Wort bruucht men i den alemannische Dialäkt, und bim schwiizerdütsche Mundartwörterbuech Idiotikon cha me drzue es paar Sache go lääse, au wie s bim Meinrad Lienert und em Gotthälf vorchunt. Es anders Wort drfüür isch Ryffe. Es chunt au öppe no im Rhynische Wörterbuech vor, und au s Idiotikon bringt s, im Band 6. Es wachse uf herte Sache chlyni Yschkristall, wenn s relatyv gsee vill Wasserdampf i der Luft het und deren iiri Tämperatuur under minus acht Grad Celsius gheit. Me seit dämm füsikalische Prozäss i dr Fachsprooch «Resublimazioon». Wenn drby no dr Luft chly bloost, bilde siich länglichi Yschkristall i dr Richtig em Wind zue. Längi Yschforme git’s döört, wo lengeri Zyt Näbel stoot und bsunders vill Fiöchtikäit bringt. De ganz schöne, grosse Biechtkristall seit men «Yschblueme». Dr Ryffe i chalte Nächt isch gfäärlech für Gwächskultuure – und au für d Autofahrer: wenn men e Waage in ere ganz chalte Nacht dusse loot lo stoo und am Morge der Ryffe nit rächt wäggchratzt, git’s e Buess. Biecht uff Böim Biecht-Kristall Biecht, wenns chly Wind gha het Biecht
Hochwald chan eini vo däne Bedütige ha: Hochwald (Waldbau), de chärnwüchsig, uusgwachse Vollbestand bim ene Wald Hochwald isch de Name vo däne geografische Objekt: Ort: Hochwald SO, es Dorf und e Gmeind im Kanton Soledurn Hochwald, en Ortsteil vo de Chreisstadt Rautweil, Bade-Würtebärg Hochwald, en Ortsteil vo de Stadt Waldbröl im Oberbergische Chreis, Nordrhii-Westfale Hochwald, en Ortsteil vo de Gemeinde Issum im Chreis Kleve, Nordrhii-Westfale Hochwald, en Wiiler i de Gmeind Sölden (Ötztal), Tirol Hochwald, de dütsch Name vo de Gmeind Hukvaldy, im Oste vo Mähre Bärg und Bärgzüüg: Hochwald (Schwarzwald) (bis 1121 m), e Hochflächi im Schwarzwald, gad östlich vom Kandel Hochwald (Schwäbische Alb), 1002 m, en Bärg uf de Schwäbische Alb bi Gosheim im Landchreis Duttlinga Hochwald, 919 m, i de Gutensteiner Alpen, Nideröschtriich Hochwald, 851 m, de dütsch Name vom Bärg Chełmiec bi Wałbrzych im Waldeburger Bärgland, im Südweste vo Pole Schwarzwälder Hochwald (Erbeskopf 816 m), en Höchezuug im Hunsrück, Saarland/Rhiland-Pfalz Hochwald (Hvozd), 749 m, im Zittauer Gebirg, Sachse/Tschechie Osburger Hochwald (Rösterkopf 708 m), en Höchezuug im Hunsrück, Rhiland-Pfalz Hochwald (647 m), en Bärg im Thüringer Wald, östlich vo Zella-Mehlis Hochwald (Elsass) (508 m), en Bärgzuug im Nordelsass, südwestlich vo Waisseburich und au: Burg Hukvaldy, e Burg
Zäntralafrika isch e Teil vom Kontinänt Afrika. Me rächnet bi dr UNO die Länder zu däre Regioon: Angola Äquatorialguinea Equatorialginea Gabun Kamerun Demokratische Republik Kongo Demokratischi Republik Kongo Republik Kongo São Tomé und Príncipe Tschad Zentralafrikanischi Republik Dieter H. Kollmer, Torsten Konopka, Martin Rink (Hrsg.): Zentrales Afrika. Paderborn 2015. Commons: Zentralafrika – Sammlig vo Multimediadateie
Hohwald isch de Name vo däne geografische Objekt: Hohwald, en Teil vom Lausitzer Bärgland z Sachse, östlich vo Dreesde Hohwald, en ehmolegi Gmeind (1994–2007) am gliichnamige Waldgebiet z Sachse Hohwald LU, en Ortsteil vo de Gmeind Flüeli im Kanton Lozärn, Schwiz Hohwald (Unterelsass) e Gmeind im Underelsass, Frankriich Hohwald (Odenwald), en Bärg im Odewald, östlich vom Itterbach, Gmeind Mudau, Necker-Odewald-Chrais, Bade-Wirttebärg Lueg au: Hohenwald Hochwald Howald Howaldt Howalt Hoher Wald
Dr Violebach isch e Bach vo dr Nordweschtschwiiz. Er isch acht Kilometer lang und es Gwässer im Yzugspiet vom Rhy. Syni Kwelle isch i dr aargauische Gmeind Olsberg AG, und dr Bach mündet Augscht und Kaiseraugscht vo rächts häär in d Ergolz, wo gly drufabe in Rhy use laufft. D Kwelle vom Bach isch öppe 190 Meter hööcher als d Mündig. Bi Kaiseraugscht laufft dr Bach dur s Stadtpiet vom antike Augusta Raurica.
Haueschtei seit me zwöine Päss im Jura. Beidi ghöre zu Stroosse, wo us der Gägend vo Basel und Lieschtel über d Jürachöttine is Aaretal im schwiizerische Mittelland lauffe. Dr Name vo de Päss chunt vo dene Passaasche, wo men im Mittelalter churzi Teil vom Wääg usem Chalchfelse vo de Jurabärgen useghaue het. Der äint isch dr Ober Haueschtei. Dä lyt im Gmeindbann vo Langebruck im Baselbiet. Über dä Pass goot d Schwiizer Hauptstroosse nummero 12. Der ander isch dr Unter Haueschtei. D Passhööchi isch uff dr Gränze zwüsche de Gmeinde Läuffelfinge und Haueschtei, wo grad au d Kantonsgränze zwüschem Baselbiet und em Kanton Soledurn isch. Es isch d Hauptstrooss 2, wo döört drüber goot. Vom Name vom Pass chunt dr Ortsname vom Doorff Haueschtei, wo grad oben a der useghauene Stell vom Undere Haueschteipass bi dr Chäppeliflue lyt. d Lischte vo de Jurapäss was dr Name Haueschtei suscht no bedüütet Peter Frey: Hauenstein. In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz.
Dr Name Haueschtäi bruucht men: i dr Geografy für: Hauenstein (Pfalz), e Gmeind vo Rhyland-Pfalz, Dütschland Verbandsgemeinde Hauenstein, e Verbandsgmeind i dr Pfalz Hauenstein (Laufenburg), e Stadtteil vo Lauffeburg, Bade-Würtebärg Hauenstein, e Bärg im Schwarzwald d Grafschaft Haueschtäi, es Piet vo Vorderöschtrych Haueschtäipass, zwöi Päss im Jura: dr ober Haueschtäi dr under Haueschtäi Haueschtäi, es Dorf i der soledurnische Gmeind Haueschtäi-Yflete für Burge und Ruine: Burg Hauenstein e Burgruine bi Lauffeburg Burgstelle Hauenstein, en ehmolegi Burg i dr Pfalz Burg Hauenstein, e Burgruine i dr Steiermark Burg Hauenstein, e Burgruine im Spessart, Bayern Schloss Hauenstein, e Burgruine i dr Tschechische Republik Burg Hauenstein, e Burgruine im Südtirol als Familiename für: Hauenstein (Rittergeschlecht), e adligi Familie am Oberrhy Dan Hauenstein (1894–1978), en düütsche Künschtler Ekkehard Hauenstein, en dütsche Musiker Fritz Hauenstein (1896–1979), en dütsche Journalischt Hans Hauenstein (1912–1989), en öschtrychische Schriftsteller Heinz Hauenstein (1899–1962), en dütsche Soldat Kurt Hauenstein (1949–2011), en öschtrychische Musiker Olli Hauenstein (* 1953), en Schwiizer Gloon i dr Vercheersgeografii: Haueschtäibahn, d Ysebahnlinie vo Basel uf Olte Haueschtäitunäll, es Ysebahntunäll zwüsche Läuffelfinge und Olte Haueschtäibasistunäll, es Ysebahntunäl zwüsche Däggnau und Olte
Die heiligi Radegund isch e tüüringischi Prinzässin, die letschti läbigi Persoon vom tüüringische Königshuus, e fränkischi Königin und e wytume berüemti Chlooschterfrau gsi. Si mues öppen ums Joor 520 uf d Wält cho sii, i dr Landschaft vo de Tüüringer, wo zu säbere Zyt im Nordoschte vo den Alemanne gsi isch, und si isch am 13. Augschte anne 587 i dr akwitanische Stadt Pictavium, em hütige Poitiers z Weschtfrankrych, gstorbe. Si isch e Näbepatroonin vo Frankrych. D Radegund isch d Dochter vom tüüringische König Berthachar gsi; dr Name vo iirere Muetter könnt me nit. Als jungi Frau het si bi de Lüüt vom letschte Tüüringerkönig Herminafrid, wo iire Unggle gsi isch, und däm sinere Frou Amalaberga gläbt. Anne 531 isch für d Tüüringer dr Chrieg gäge d Franke, wo se sind cho agryffe, verloore ggangen und mit iirem eigete Rych isch es umme gsi, es paar vo iine sind zu den Oschtgooten uf Italien is Exil gange. Do isch d Radegund vo de Franke gfangen und mitgnoo worde. Si het jetz i dr fränkische Ortschaft Adtheias gläbt, wo si Latyn gleert het und e Chrischtin worden isch. Anne 540 het dr Frankekönig Chlothar sii zur Frau gnoo; das het dr
Sankt Radegund oder uf düütsch Heiligi Radegund bedüütet: Radegund vo Tüüringe (um 520–587), tüüringischi Prinzässin, fränkischi Königin und Chlooschterfrau Radegund von Chelles, au heiligi Bathilbe Radegund von Wellenburg († um 1290) Radegundchile Radegundchlooschter St. Radegund, e Gmeind z Oberöschtrych Sankt Radegund bei Graz, e Gmeind i der Steiermark
D Baudonivia isch im früene Mittelalter e fränkischi Chlooschterfrau und Gschichtschryberin im Heiligchrüüzchlooschter bi dr Stadt Pictavium, em hütige Poitiers, gsi. Si het i dr Zyt vom spoote sächste bis zum früene sibete Joorhundert gläbt, gnauer weiss me s nit. Si isch d Priorin vom Chlooschter gsi, wo vo der heilige Radegund gründet worden isch. D Baudonivia het als jungi Chlooschterfrau die berüemti Persoon no leere könne. Vo dr Baudonivia git’s Büecher, wo si gschribe het; si isch drmit eini vo den eerschte Chlooschterfraue, wo me vonne literarischi Wäärch het. Die bekantischti vo iirne Schrifte isch d Läbensgschicht vo dr Radegund, wo si drin uf Gheiss vo dr Äptissin Dedimia em Venantius Fortunatus sini erschti Schrift über die bedütendi Frau wyterfüert und prezisieert. Dr Baudonivia vrdanke mer s meischte, wo me vo dr Radegund iirere Leischtig fürs Heiligchrüüzchlooschter weiss. Anderi Sache het si für d Schuel gschribe, öppen e nöji Fassig vom Isidor vo Sevilla sym Lexikon Etymologiae und au en Abschrift vom Euklid synen Elemänt. D Chlooschterfrau vo Pictavium isch eini vo dene Persoone, wo me ne im Land Akwitanie no s Wyterläbe vo der antike Kultur verdankt het. Bi de Sproochforscher het men usegfunde, ass die guet usbildeti
Dr Magnus Kaiser (* 1964 z Waldshuet) isch e dytsche Physiker un Badäntaawalt. Mer chännt en z Siidbade as Folk- un Bluessänger, unter anderem zäme mit sym eltere Brueder Johannes im Duo Kaiser & Kaiser. Dr Kaiser isch z Birdef im Hotzewald un z Steine im Wisedal ufgwachse. Är isch z Schopfe uf d Schuel gange. Noch em Abitur het er bis 1990 Universitet Fryburg Fysik studiert. Vu 1989 bis 1992 het er z Fryburg as Wisseschaftlige Mitarbaiter am Fraunhofer-Institut für solare Energiesysteme gschafft. Syni Schäärpinkt deert sin Halblaitertächnology, Feschtkeerperfysik, Optik, Mässtächnik, Verfaarestächnik, Leisertächnik, Oberflechetächnik un Elektroonik gsii. Syter anne 1992 schafft er im gwäärblige Räächtschutz un het nääbehäär Badäntaawalt gleert. S Batäntassessorexaame het er anne 1995 gmacht un isch anne 1996 z Dytschland un bim Europäische Maarkeamt as Badäntaawalt zuegloo woore un 1997 derno bim Europäische Badäntamt. Syter 2000 schafft er as Badäntaawalt bi dr dr Chanzlei „Lemcke, Brommer & Partner“ z Chaarlsrue. In syre Freizyt macht er Musik im Beryych Blues, Folk un Rock, är spiilt Gitarre un duet singe. Är het in verschiidene Band gspiilt (z. B. Influence, Soulutions) un isch au scho as Gaschtmusiker mit verschiidene regionaale Band ufdrätte, zem Byschpel mit dr Fryburger Blues Association
Dr Urs Egger (* 1953 z Bärn; † 18. Jänner 2020 z Berlin) isch e Schwyzer Film- un Fäärnseereschiseer gsii. No dr Schuel isch dr Urs Egger in d USA gange un het deert an dr University of California z Los Angeles studiert. Vu 1975 bis 1977 het er as Film-Korreschpondänt vu Los Angeles fir d Züri-Zytig, d Cinema Papers (Sydney) un anderi Publikazioone briichtet. Är het e Reschy-Uusbildig as Director Fellow am American Film Institute z Los Angeles gmacht. Ab 1993 het er vor allem z Berlin gläbt. Syt dr 1990er-Joor Egger e Hufe Fäärnseeprodukzioone fir s effetli-räächtli Fäärnsee inszeniert, wu unter anderem mit drei Grimme-Bryys uuszaichnet woorte sin. ÄR isch im Jänner 2020 im Alter vu 66 Joor noch ere lengere Chranket z Berlin gstoorbe. Zwische 1978 un 1985 isch er as Reschyassischtänt unter anderem bi däne Film engaschiert gsii: James Bond 007 – Der Hauch des Todes (Reschy: John Glen) Der Maulwurf (Reschy: Yves Boisset) Der 4 1/2 Billionen Dollar Vertrag (Reschy: John Frankenheimer) Via Mala (Reschy: Tom Toelle) Schneller als das Auge (Reschy: Nicolas Gessner) 1978: Eiskalte Vögel (Chuurzfilm) 1980: Go West, Young Man (Chuurzfilm) 1986: Motten im Licht 1987: Bilder vom Maler (Dokumentaarfilm) 1990: Tatort:
Régions et Peuples Solidaires – was uf Düütsch öppe heisst: Regioone und Völker hebe zäme – isch e Gruppierig vo Parteie us es paar Piet vo Frankrych. Dä Bund isch anne 1994 vo Lüüt us divärsi Regionalorganisazioone z Aix-en-Provence plaanet und anne 1995 z Rennes gründet worde. Er wott z Frankrych de föderalistische Chreft hälfe und öpis gäge Zäntralismus vo Paris mache, und er isch für die vill Forme vo dr Kultur und luegt für die kulturelle Wärt vo de Regioone. Uf internazionaaler Äbeni schaffet er mit dr Tachorganisazioon Europäischi Freji Allianz zäme. Es git es paar Lüüt vo dene Parteie i dr französische Nazionalversamlig, und au es paar im Parlamänt vo Öiropa. Anne 2005 het d Liga verlangt, Frankrych sell d Europäischa Chàrta vu da Regionàl- oder Mìnderheitasprocha underschrybe. Bi dr Gruppe mache mit: Eusko Alkartasuna, im Baskeland Mouvement Région Savoie, z Savoie Esquerra Republicana de Catalunya, z Nordkatalonie Convergència Democràtica de Catalunya, z Nordkatalonie Partitu di a Nazione Corsa, uff Korsika Femu a Corsica, z Korsika Eusko Alderdi Jeltzalea-Partido Nationalist Vasco, im Baskeland Partit Occitan, z Südfrankrych 57-Le Parti des Mosellans, im Lootringische Unvaniezh Demokratel Breizh, i dr Bretagne Unser Land, im Elsass Congrès mondial amazigh, en Nit-Regierigs-Organisazioon
Mit de vile verschidene Forme vo dr Kultur het d Kulturpolitik z tue. Im Standarddütsch seit me dämm Kulturelle Vielfalt und i dr Fachsprooch au öppe Soziodiversität. Me meint drmit, me müess guet zu de ganz verschidene Läbensforme und Kulture vo de vile mönschliche Gsellschafte luege. Das isch es schwirigs Politikum wäge de staarche zäntralistische Chreft bi de Regierige vo vilne Länder uf dr Wält. Sogar au z Europa cha me gseh, wie schwäär s Überlääbe vo regionale Kulture in es paar Länder isch. Öppis bsunders wichtig wäär s Wyterlääbe vo de chlynere Sprooche; me seit nen au Minderhäitesprooche. D UNO het es Papiir Allgemeine Erklärung zur kulturellen Vielfalt agnoo; es git d UNESCO-Konvention zum Schutz der kulturellen Vielfalt und au Bschlüss i dere Sache vo der EU, öppe die Öiropäischi Charta vo de Regional- und Minderheitesprooche sit 1992. All Joor isch am 21. Mai der internazionaal Maantag füre Schatz vo de vile Kulture. Régions et peuples solidaires Mario d’Angelo: Diversité culturelle et dialogue des civilisations. L’évolution des concepts de 1990 à 2001. Paris 2002. ISBN 2-909941-06-X. UNESCO-Konvention zum Schutz der kulturellen Vielfalt
Huwil isch es Doorff i dr Gmeind Römerswil im Kanton Luzärn. Es lyt zwöi Kilometer weschtlich vom Bezirkshauptort Hooftere und i der Middi zwüsche Hooftere und em Doorff Römerswil. Bi Huwil laufft der Sagibach vom Bärghang a dr Erloose is Tal vom Ronbach use. Der Ortsname vo der Sidlig chunt scho anne 1101 im ene historische Dokumänt vor, er heisst döört Hueneweilare. Im Mittelalter isch es e chlyni Herrschaft vo de Ritter vo Huwil gsi; uf alte Chaarte gseht me no dene iiri früeneri Burg. Bi Huwil isch e grossi Lättgruebe, wo d Ziegelei Hooftere früener dr Lätt für iiri Bachschtei und Ziegel isch go hole. Sid d Ziegelei anne 2013 ufghöört het mit Brönne bruucht si die Gruebe als Depony für alts Material. Vo Huwil chunt dr wyt verbreitet Familiename vo de Huwyler. Geschichte & Tätigkeiten uf diamantkopf.ch abgruefen am 27. Jänner 2020
Dr Bööler isch e Bärgübergang im Kanton Aargau. Döört drüber goot e Strooss vo Schöftle im Suureetal uf Chulm im Wynetal. Zwüsche de beede Tääler lyt e langi Reihe vo Höger. Nid wyt wägg vom Bööler isch dr Hoger Hochwacht. Dr höchscht Punkt vo dr Strooss isch uf 611 Meter über Meer. Commons: Bööler – Sammlig vo Multimediadateie
Dr Hermann Heidegger (* 20. Augschte 1920 z Fryburg; † 13. Jänner 2020 z Stääge) isch e dytsche Hischtooriker un Offizier gsii un Noolossverwalter vum Filosoof Martin Heidegger, sym Stiefvater. Anne 2005 het dr Hermann Heidegger im Noochwoort vu dr Briefsammlig »Mein liebes Seelchen!« Briefe Martin Heideggers an seine Frau Elfride, zum eerschte Mool effetli gmacht, ass dr Martin Heidegger nit sy lyyblige Vater isch, derfir dr Dokter Friedrich Caesar, e Juugedfrynd vu dr Elfride, wu anne 1946 gstoorben isch. Dr Martin Heidegger un d Elfride geb. Petri sin syter anne 1917 ghyroote gsii, dr Heidegger het d Vaterschaft akzeptiert ghaa. Dr Hermann Heidegger het as beurlaubte Faanejunker zwai Semeschter Filosofy, Gschiicht, Räächtswisseschaft un Foorschtwiirtschaft studiert. Im Zweete Wältchrieg isch er as Infanteryoffizier viermool verwundet woore. Ab em Spootjoor 1941 het er zwai Joor lang as Rekonvaleszänt z Fryburg verbroocht, un het drei Vorlääsige un e Seminaar vu sym Stiefvater bsuecht. Anne 1945 isch er zum Oberleutnant befeerderet woore un Bataillonskommandeur in ere Volksgrenadier-Division. No dr Ruggcheer us dr sowjetische Chriegsgfangeschaft 1947 het er vu 1948 bis 1952 Gschiicht un Pedagoogik studiert un het derno bis 1955 as Volksschuelleerer gschafft. Anne 1953 het er bim Gerhard Ritter mit ere Dissertation
Ibike isch e Wyler i dr Gmeind Risch im Kanton Zug. D Ortschaft ligt am nördlichen Ändi vom Rooterbärg, a der Strooss vom Doorff Rootchrüüz uf Meierschappel und is Doorff Risch. D Sidlig isch vo den Alemanne im früene Mittelalter gründet worde, wie me wägem Ortsname cha dänke. Anne 1189 chunt dr Name Ipinchon in ere Urkunde zum erschte Mol vor, wo drmit öppis Land a dämm Oort vo de Habsburger em Chlooschter Muri gschänkt wird. S Wirtshuus z Ipinchon isch vo de Habsburger a s Stift z Luzärn choo, und e Puurehof as Chlooschter Ängelbärg. D Stadt Luzärn het dä Hof und s Wirtshuus anne 1406 gchauft und drum dänkt, Ipinchon ghöri jetz ganz zu synere Herrschaft. S Piet ringsume isch aber scho bi der Stadt Zug gsi, und bim Striit zwüsche de beeden eidgenössische Stedt het e Delegazioon vo den andere alten Oort müesse cho entscheide, und so isch Ibike zuugerisch blibe. 1798 isch dr Wyler dr Gmeind Risch zueteilt worde. Wilhelm Josef Meyer: Ibikon. In: Historisch-Biographisches Lexikon der Schweiz. Band 4, Neuenburg 1927, S. 329.
D Nathalie Barthoulot, wo am 31. Augschte 1968 uf d Wält cho isch, isch e Schwiizer Politikerin. Si isch vo Goumois und d Dochter vom Yvan Siegenthaler und vo dr Marie-Laure Barthoulot geb. Haegeli. Iire Maa isch dr Claude Barthoulot. A dr Uni Nöieburg het si Wirtschaftswüsseschaft studiert. Vo Prueff isch si Chauffrau und Lehrerin a dr Handelsfachschuel vom Kanton Jura gsi. Anne 1990 isch si der SP vom Kanton Jura biiträtte, und sid 1998 isch si für die im Parlamänt vom Kanton gsi. Für s Joor 2007 het me se zu däm synere Presidäntin gwäählt. 2008 isch si d Kopresidäntin vo dr Volchshochschuel Jura woorde. Anne 2009 het d Barthoulot bim kantonale Bildigsdepartemänt agfange schaffe. Döört isch si gsi, bis se s Volch vom Kanton Jura am 8. Novämber 2015 id Kantonsregierig gwählt het. Sid em eerschte Jänner 2016 isch si d Vorsteherin vom Innedepartemänt vom Kanton. Emma Chatelain: Barthoulot, Nathalie (1968-). In: Dictionnaire du Jura, 19. Jänner 2017.
Dr Ulrich „Uli“ Führe (* 22. Meerz 1957 z Löörech) isch e dytsche Kumpenischt un Musiker. Z Siidbaade chänt mer en vor allem as alemannische Sänger un Liedermacher. Dr Uli Führe isch z Haage, z Chränzech, z Löörech, z Fryburg un z Kilchzaarte ufgwagse. Noch em Abituur anne 1978 het er Zivyldienscht glaischtet im hailpedagoogische Chinderhaim Tüllinger Höhe un derno vu 1980 bis 1985 Schuelmusik (Hauptfach Gyyge, Laischtigsfach Gsang) un Popularmusik (Hauptfach Gitarre) z Stuttgart studiert. Anne 1987 het er s Zwait Staatsexaame fir Schuelmusik gmacht. Är schafft as freie Kurslaiter in dr Beraich Stimmbildig fir Choorlaiter*ne un -sänger*ne, Musikerzieher*ne un Liedpedagaogik fir Erzieher*ne un Leerer*ne. Vu 1982 bis 1998 het er Leerufdreeg fir Musikpedagoogik z Stuegart, z Fryburg un z Baasel ghaa. Vu 1997 bis 2014 het er an dr Musikhooschschuel Fryburg Improvisation unterriichtet. Im Joor 2014 het er e Brofässuur an dr Musikhoochschuel Robert-Schumann z Düsseldorf ghaa. Är läbt z Buechebach / Unteribental. Syter anne 1976 dritt er mit alemannische Lieder uf, vor allem z Bade-Wirttebärg, im Elsass un dr Schwyz. Är dritt ellai uf, zum Dail au im Trio mit em Michael Summ – Keyboard un dr Monika Ecker – Cello. Är schrybt aigeni, vylmol ironischi Lieder,
Dr Alfred Huggebäärger, wo am 26. Dezämber 1867 im züürcherische Bertschiken uf d Wält choo und am 14. Februar 1960 im tuurgauische Tiessehofe gstoorben isch, isch e Schwiizer Schriftsteller und Mundartautoor gsi. Er isch dr Soon vom Puur und Fabriggler Salomoo Huggebäärger (1828–1869) und vo dr Margarete geb. Büchi (1839–1911) gsi. Anne 1903 het er d Berta Schmid, wo de bis 1967 gläbt het, ghürootet. Iiri Dochter isch d Martha Büchi-Huggebärger. Dr Alfred Huggebäärger het sim Vater sin Puurebetriib z Bertschike i dr Nööchi vo Winterthur wyter gha und no zimli vergröösseret, 1897 het er im Huus füre Suntig e chlyni Wirtschaft ygrichtet. 1908 isch er is tuurgauische Geerlike, öppe föif Kilometer vo Bertschike wägg und nooch bi Frauefäld, gon es nöis Huus boue, won er wyters als Puur und Schriftsteller gläbt het. Dr Huggebäärger het drnäbet vill glääse und mit dr Zyt sälber agfange öppis uufschryybe. Me het vo iim Gedicht, Romään, Verzelligen und Theaterstück, und syni Sache, bsunders die hochdütsche Gedicht im Buech Hinterm Pflug vo anne 1907, sind au bi bekante Schriftsteller wien em Hermann Hesse und em Ludwig Thoma und im ganze dütschsproochige Ruum guet achoo. Er isch us syne Wäärch go vorlääse, öppen au bim
D Moder ìsch a Fluss ìm Département Unterelsàss. Ìhra Qualla ìsch ìn da Nordvogesa, z Zìttersche, ìm „Moderfeld“. Sa ìsch a Züefluss vum Rhii. Dr Nàmma vum Fluss kummt vu dr Gàllischa Gättin vu da Flìss „Matrae“. D Moder ìsch 82,1 km làng. S Izugsgebììt vu dr Moder ìsch 1720 km² groß. D Moder hàt mehrera Züeflìss: Schuesselthalbaechel (lìnks), 5,0 km Fischbàch (lìnks), 3,6 km Moosbaechel (rachts), 4,2 km Meisebàch (rachts), 12,4 km Seelbàch (lìnks), 5,3 km Weinbaechel (rachts), 4,1 km Soultzbàch (rachts), 8,3 km Tiermattgràwe (Dorfgràwe) (lìnks), 6,2 km Wappachgràwe (rachts), 6,4 km Rothbàch (lìnks), 22,8 km Hengstbaechel (rachts), 2,8 km Landgràwe (lìnks), 6,6 km Närdliche Zinsel (lìnks), 43,2 km Fàlkesteinerbàch (l) Schwàrzbàch (l) Jaegerbaechel (rachts), 11,4 km Zeltenbaechel (rachts), 2,9 km Erlengràwe (rachts), 3,4 km Rotbaechel (Rothgraben) (rachts), 7,7 km Waschgràwe (rachts), 6,2 km Kesselgràwe (rachts), 8,8 km Zorn (rachts), 96,8 km Kleinbàch (rachts), 3,0 km Hellwàsser (rachts), 41,2 km Bi da 31 Städta uf em Wag vu dr Moder sìn zum Beispiil Wìnge, Ìngwiller, Ohlunge, Schweighüse, Hàwenàu, Ewerhoffe, Bìschwiller, Harelse, Säsem. D Moder kummt ìn dr Rhii z Bänem. Commons: Moder – Sammlig vo Multimediadateie Topographische Karten des Institut national de l’information géographique et forestière (IGN) Dàta
D Anna Reinhart, wo öppen anne 1484 z Züri uf d Wält choo und am 24. Dezämber 1538 au döört gstoorben isch, isch e Züürcher Bürgersfrau gsii. Me kännt si hüt bsunders na, wil si d Frau vom Reformator Zwingli woorden isch. Sii isch d Dochter vom Wirt Oswald Reinhart und demm synere Frau Elisabeth gsii. Anne 1504 hät si de Hans Meyer vo Knonau ghüraate, wo im 1517ni gstoorben isch. D Anna hät im Huus zum Hööfli bim Groossmöischter gwoont. D Famlie Knonau hät drüü Chind gha: d Margreet, d Agat un de Gerold. Im Jaar 1519 hät si de Ueli Zwingli gleert känne, wo sid em Jänner vo demm Jaar z Züri gsi isch, er hät de Poschte vom Lüütprieschter am Groosmöischter gha. Won er wäge der Päscht chrank woorden isch, hät sii en gsund pflägt, und sid 1522 händ si dänn zäme gwoont. Die Zwingli hät em Bischof z Konstanz usse gschribe, me well iin doch usem Zölibaat entlaa, was natürlii nöd so eifach ggangen ischt. Es isch dänn au nümme drufaa choo, wil z Züri de grad d Räformazioon gsii isch. Ane 1524 händ de Zwingli un d Anna Reinhart ghüraate. Iiri chind sind d Regula,