rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Koreferänz (au Referänzidentidäät) isch e Begriff us dr Sproochwüsseschaft und allgemäin us dr Semiotik. Mä reedet vo Koreferänz, wenn in ere Üsserig mit zwäi verschiidene sproochlige Usdrück s gliiche bezäichnet wird. Dä, wo die Üsserig macht, beziet sich mit de bäide Usdrück uf die gliichi ussersproochligi Entidäät. Die bäide Usdrück bezien sich in däm Konteggst uf s gliiche, das häisst si häi dr gliich Referänt. Im ene Teggst si Koreferänzbezieige e Middel vo dr Teggstkohäsioon. Koreferänz git s bsundrigs dur e Bezieig zwüsche Satzbestanddäil, wo sich dr äint von ene uf dr ander beziet, oder wo sich gegesitig ufenander bezien. Bischbil: Im Satz "Dr Chlaus het gsäit, är schriibi für d Wikipedia." si Chlaus und är koreferänt, wemm mit är dr Chlaus sich sälber gmäint het. Wenn hingege scho vo öbber anderem d Reed gsi isch, wie zum Bischbil, wemm mer vom Peter greedet häi und dr Chlaus het gsäit, är (und mit är het dr Chlaus dr Peter gmäint) schriibi für d Wikipedia, denn si Chlaus und är nid koreferänt. Roland Harweg: Pronomina und Textkonstitution. Fink, Münche 1968.
S Zaalwort, au Numerale (lat., Plural: Numeralia oder Numeralie), wird in dr Sproochwüsseschaft mänggisch as äigeni Wortart aagluegt. Zu de Zaalwörter ghööre d Grundzaalwörter (au Kardinalzaale oder Kardinalia), wo, wie iire Naame loot lo vermuete, die grundlegende Zaalwörter si. Bischbil: äins, zwäi, zwölf usw. Mit Hilf vo de Ordnigszaalwörter (Ordinalzaale, Ordinalia) cha mä Räijefolge ufstelle. Bischbil: dr ersti Ritter, mi dritts Huen Bi de Widerholigszaalwörter underschäidet mä zwüsche bestimmte und umbestimmte: bestimmt: äimol, viermol, zwölfmol umbestimmt: mänggisch, meermol, vilmol S gliiche gältet für d Vervilfältigungszaalwörter (Multiplikativa): bestimmt: zwäifach, vierfach usw. umbestimmt: meerfach, vilfach D Zaalwörter vom Distributiv wärde im Dütsche nit as e Wort bildet, sondern mit jee umschriibe: Bischbil: jee äins, jee zwäi, jee drei, usw. D Gattigszaale beschriibe e bestimmti Zaal vo verschiidene Arte und wärde uf Dütsch mit -läi bildet: Bischbil: äinerläi, zwäierläi, dreierläi Mit Sammelzaale (Kollektivzaale) macht mä us däm, wo zämmeghört e (Kollektivum): D Sammelzaal bäidi isch e Räst vom ene westgermanische Dual und wird im Allgemäine wie en Adjektiv dekliniert: Bischbil: bäidi sini Eltere Sammelzaale bildet mä im Allgemäine mit z und -t: Bischbil: z zwäit, z dritt, z viert, … Bruchzaale bestöön us eme Zeler und eme Nenner. Dr Zeler isch e Kardinalzaal.
D Topikalisierig (vo griech. τόπος/tópos „Blatz“, „Ort“) oder au Vorfäldbsetzig oder änglisch dislocation bezäichnet in dr allgemäine Sproochwüsseschaft e Beweegig uf dr Ebeni vom Satz, wo d Gliider vom Satz, vor allem Nominal- bzw. Preposizionalfraase, us iirer Grundstellig im Satz an e Posizioon innerhalb vom Satz verschoobe wärde, wo diskurspragmatisch uusghoobe isch, das häisst entschäidend für d Bedütig vom ganze Satz isch. D Topikalisierig cha drfür iigsetzt wärde, ass e bestimmte Däil von ere Ussaag zerst vorchunnt und eso as Thema bzw. Topik uuseghoobe wird. Bischbil: In vile Sprooche (z. B. Änglisch oder Dütsch) isch d Topikalisierig en obligatorische Brozäss. Im ummarkierte Fall, das häisst wenn nüt äxtra uuseghoobe wird, stoot mäistens s Subjekt vom Satz am Aafang: Dr Hans het e Säggsi im Rächne überchoo. Wemm mä aber d Bedütig vom ene andere Satzdäil will uuseheebe, denn wird dä anstatt vom Subjekt an dr Aafang vom Satz verschoobe: E Säggsi het dr Hans im Rächne überchoo. oder Im Rächne het dr Hans e Säggsi überchoo. Hadumod Bußmann: Lexikon der Sprachwissenschaft. 2. Aufl. Kröner, Stuttgart 1990; ISBN 3-5204-5202-2 Helmut Glück (Hrsg.): Metzler-Lexikon Sprache. 4. Auflage, Verlag J.B. Metzler, Stuttgart, 2010, ISBN 3-476-02335-4 Knud Lambrecht: Dislocation. In: Martin Haspelmath et al.
Dr Karl II., dr Kaali (* 13. Juni 823 z Frankfurt am Main; † 6. Oktober 877 z Avrieux bi Modane) us em Aadelsgschlächt vo de Karolinger isch vo 843 bis 877 dr westfränkisch Köönig gsi und vo 875 bis 877 Köönig vo Italie und Römische Kaiser. Dr Karl isch dr jüngsti Soon vom Ludwig em Fromme us däm sinere zwäite Ee mit dr Judith. Nochdäm dr Karl dr Groof Bernhard vo Septimanie im Joor 844 het lo hiirichde, isch d Vermuetig ufchoo, er sig wäge Eebruch mit em Karl siner Mueter döödet worde. Vor allem d Brüeder vom Karl, wo mit em rivalisiert häi, häi s Grücht verbräitet, ass dr Karl möögligerwiis gar nit im Ludwig si Soon sig, sondern dr Soon vom Bernhard us däm sinere Beziejig mit dr Judith. Es isch vilmol vermuetet worde, dr Karl sig vom Walahfrid Strabo erzooge worde, wo mä uf Aache an dr Karolingisch Hoof het lo choo. Für das git s aner käini Bewiis. Dr Karl isch säggsi gsi, won er im August 829 zum dux Alemanniae ernennt worde isch. Scho 838 isch er zum Underköönig vo Nöistrie (s nördlige Frankriich) kröönt worde. Noch em Dood vom Kaiser Ludwig 840 und
Ostfränkisch isch die südöstligi Dialäktgrubbe vo de fränkische Mundarte und ghöört as Hochfränkisch innerhalb vom Dialäktkontinuum zum Übergangsberiich zwüschen em middeldütsche und em oberdütsche Sproochruum. Es wird im Allgemäine zur oberdütsche Grubbe zelt. S ostfränkische Sproochgebiet goot vo dr Region Heilbronn-Franke und Tauberfranke in Baade-Württebärg über die bayrische Regierigsbezirk Middel-, Unter- und Oberfranke, Südthüringe über s bayrische Vogtland bis in dr Übergangsberiich vom säggsische Vogtland. In Hesse schwätzt mä Ostfränkisch vor allem im Beriich vo dr Rhön. Bis zur Verdriibig vo de Dütschbööme isch s ostfränkische Dialäktgebiet bis in die hütigi Tschechischi Republik gange. Im Volksmund säit mä de ostfränkische Dialäkt, bsundrigs de mainfränkische Mundarte, äifach Fränkisch. Wisseschaftlig dokumäntiert wird s wird s Ostfränkisch dur s Brojäkt „Fränkischs Wörterbuech“, wo sin Sitz sit 2020 z Erlangen het. Jens Sobisch: Fränkisch – Das Deutsch der Franken. Reise Know-How, ISBN 3894164743, auch als Audio-CD. Anthony R. Rowley: East Franconian. In: Charles V. J. Russ (Hrsg.): The Dialects of Modern German. A Linguistic Survey. Routledge, London 1990, ISBN 0-415-00308-3, S. 394–416. Eberhard Wagner, Alfred Klepsch: Handwörterbuch von Bayerisch-Franken. 3., unveränderte Auflage. Fränkischer Tag GmbH, Bamberg 2007, ISBN 978-3-936897-52-4. „Fränkische Dialekte“ Artikel im Historischen Lexikon Bayerns Projekt „Fränkisches Wörterbuch“ Almut König: Fränkisches Wörterbuch –
Südfränkisch oder Südrhiifränkisch isch e Dialäktgrubbe im Übergang vom Oberdütsch zum Middeldütsch. Die Dialäkt redet mer im Norde vom Land Baade-Württebärg (Karlsrue, Heilbronn, Mosbach), in dr Südostpfalz un im e schmale Streife im Norde vum Elsass gschwätzt wird. Umgangssproochlig säit mer de südfränkische Dialäkt im Norde vom ehemoolige Staat Baade, wo s Kurpfälzisch zum Däil starke Iifluss het uf sä, zämme mit em Kurpfälzische au „Baadisch“. Speziell um Karlsrue ume git s au d Bezäichnig Brigantedütsch. De südränkische Dialäkt, wo mä in Nordwürttebärg schwätzt, säit mer hingege nit „Baadisch“, sondern vilmol – und falsch – „Schwääbisch“. D Abgränzig vom Dialäktruum isch nit idäntisch mit de politische Gränze zwüsche Baade und Württebärg, wo erst 1803 entstande si. Mä underschäidet im Südfränkische und Nordbaadische verschiideni Mundarte wie s Karlsrueische, s Kraichgäuische und s Odenwäldische. Doonarchiv zum Thema Dialäkt Hanna Heidt: Erinnerungen an die Vergangenheit. Eigenverlag, Schwanen Stutensee-Staffort 2003 Heiner Joswig: So ebbas. Stutensee-Hefte 2, Stadt Stutensee 2002 und Hengd a Engele an da Wan(d): Der Stafforter Dialekt - Variante des Südfränkischen. Stutensee Hefte 6, Stadt Stutensee 2010 ISBN 978-3-9811869-3-2 Heiner Joswig im Stadtwiki Karlsruhe
Autostroosse sind Schnällverbindigsstroosse, wo i de Regel nu Fahrzüg mit ere Mindischtgschwindigkait druf fahre dörfed und wo weniger guet uusbaut sind, als Autobahne. I de Schwiz sind d Autostroose im Underschid zu de Autobahne nöd richtigstrännt und händ nöd immer en Pannestraiffe. Si sind aber, mit Uusnahm vo e paar kantonale Autostroosse, wie d Autobahne mautpflichtig, me bruucht also e Vignette. D Mindischtgschwindigkait isch 80 km/h und me dörf i de Regel höchschtens 100 km/h fahre. Uf gwüsse Streckene, zum Bischpil i Tunnel, isch e tüüferi Gschwindigkait vorgee. E bekannti Strecki isch d San Bernardino-Route (en Tail vo de A13) zwüsched Riichenau und Bellinzona. Im Förschtetum Liechtestai gits e kai Autobahne und kai Autostroose. Es git aber uf de Schwizer Site vom Rhii, also diräkt noch de Gränze, füüf Aaschlüss bi de A13. Und öber de Zoll bi Schaawald isches nu e paar Kilometer bis zu de Rhintal-Autobahn im Vorarlberg.
S Massaker vo My Lai isch der Mord an 503 wehrlose Zivilpersone während em Vietnam-Chrieg am 16. März 1968 durch amerikanischi Soldate im Dorf My Lai gsii. Doderbi isch alles, was im Dorf glebt het, massakriert worde: Männer, Fraue, Greise, Chinder und auch alli Tier im Dorf. Der einzig Vorwurf: Die Lüüt heige mit em nordvietnamesisch Feind zämmegschaffet. Der US-amerikanisch Aggressionsforscher Friedrich Hacker konzediert de Amerikaner in siim Buech Aggression - Die Brutalisierung der modernen Welt, immerhin sige die Verantwortliche nachhär öffentlich vor Gricht gschtellt worde, was sinerziit bin ere im Chrieg befindliche Nation noch kei Selbstverschtändlichkeit gsii seig. Der Kommandant von dere Einheit, der Lüütnant William Calley, wo eigehändig ebefalls 22 Persone massakriert het, isch von däm Gricht denn sogar zu lebenslänglicher Haft verurteilt worde. Das het in der amerikanische Öffentlichkeit en nationalistische Entrüschtigs-Schturm uusglöst, für vieli het der Calley sogar als Chriegsheld golte, wo nur der Kommunismus bekämpft heig. Do druuf hin het der Präsident Richard Nixon der Calley zu Huusarrescht begnadigt, wo denn bereits nach vier Jahr uufghobe worde isch. Der Friedrich Hacker schriibt derzue wiiter: Er war von der US-Armee systematisch trainiert und konditioniert worden, alles Leben, das nicht die selbe Uniform trug, zu vernichten. Bernd
Dr FC Basel isch e Verein vom schwizerische Fuessballverband SFV, wo z Basel dehei isch. Är schpylt momentan in dr Raiffeisen Super League, dr högschte Schwyzer Liga. S Johresbudget beträit öbbe 60 Millione Schwyzer Frangge. Dr Verein isch am 15. Novämber 1893 als "Footballclub Basel" gründet worde. Dr Veräin, wo vo de Fans "Eff Cee Bee" gnennt wird, het im 20. Joorhundert syni stärchschti Zyt in de 1960er und 1970er Johr gha mit im Ganze sibe Mäischtertitel und drei Pokalsig. In de 1980er Johr aber isch der FCB zymlig erfolglos gsi und het 1988 sogar müesse us dr Nationalliga A, dr ehemolige erschte Fuessball-Liga vo dr Schwyz, abstyge. Erscht 1994 isch er ins Oberhuus zruggkehrt. Unter em Präsident René C. Jäggi isch dr gross Erfolg ins Schtadion "St.-Jakob-Park" zruggkho: 2002 het de Basler Verein s'Double mit Maischterschaft und Pokalsig gfyret. Druffabe isch em FCB als dr zwäite Schwyzer Fuessballmannschaft nach de Grasshoppers Züri, wo 1995 und 1996 an dr Champions League teilgno hän, d'Qualifikation zu de Champions League glunge. D'Basler hän drby überraschend d Zwüscherundi, wo unterdesse abgschafft worden isch, erräicht und hän unter anderem Celtic Glasgow und de FC Liverpool us em Wettbewärb gworfe. 2004 het dr FC Basel
D Abchürzig DRS chan folgendes bedüüte: Deutsche und Rätoromanische Schweiz, im ehemolige Name vo de öffentlichrächtliche Sänder Schwizer Radio DRS (zum Bispil: DRS 1, DRS 2, DRS 3, DRS 4 News, DRS Musikwelle, DRS Virus und Schwizer Färnseh (bis 2005: SF DRS) di Dütschi Rälly Serii Deutsche Rechnungslegungsstandards de Dütsch Rollstuel-Sportverband d Diözese Rottenburg-Stuttgart Direct Rail Services, e britischi Bahngsellschaft D Abchürzig Drs. oder drs. cahn bedüüte: e Drucksach lat.: doctorandus (Doktorand)
Ząbrowo (dytsch Sommerau) isch e Dorf in dr polnische Woiwodschaft Pommern. S ghert zue dr Gmina Stare Pole (dt. Altfelde) im Chrais Malbork (dt. Marienburg). D Ortschaft het 393 (2015) Yywohner un lyt rund 50 km sideschtli vu Danzig. Zwee Kilometer sideschtlig vu Ząbrowo verlauft d Landesstroße DK 22, e Verbindig zwische dr polnisch-dytsche un dr polnisch-russische Gränze. Am weschtlige Ort fließt d Nogat, e 62 km lange Mindigsarm vu dr Weichsel.
E kräisfreiji Stadt (z Baade-Württebärg as Stadtkräis bezäichnet; z Bayre früener au as kräisummiddelbari Stadt) isch e kommunali Gebietskörperschaft. Si erledigt näben em äigene und überdräite Wirkigskräis von ere Gmäind (Stadt, Määrt) und eme Landkräis au in äigener Zueständigkäit d Ufgoobe vo dr undere staatlige Verwaltigsbehörde im Naame vom Staat. Im Beriich vo dr allgemäine und innere Verwaltig isch s Stadtgebiet von ere kräisfreije Stadt z Dütschland staatsfrei (Vollkommunalisierig). Dr Oberbürgermeister von ere kräisfreije Stadt stoot mindestens uf dr gliiche Stuefe in dr Hierarchii wie e Landroot. Stedt mit vergliichbarem Status git s au in vile andere Länder. Im Allgemäine handlet es sich drbii um Grossstedt – also Stedt mit meer als 100'000 Iiwooner – oder gröösseri Middelstedt. Allerdings git s in Baade-Württebärg, Niidersaggse und Nordrhii-Westfaale au Groossstedt, wo nit kräisfrei si, und im Geegesatz drzue z Bayre und in dr Pfalz (wo früener zu Bayre ghöört het und jetz Däil vom Land Rhiiland-Pfalz si) kräisfreiji Stedt, wo weniger as 50'000 Iiwooner häi. Veräinzelt cha mä au dr Sonderfall aadräffe, wo Gmäinde, wo zum e Kräis ghööre, „nume“ e Däil vo de Ufgoobe vom ene Landkräis übernäme (zum Bischbil die Groosse Kräisstedt). Die chlinsti kräisfreiji Stadt z Dütschland isch Zwäibrücke
Dr SIL-Kood isch e Kood für Sprooche, wo us drei Chliibuechstaabe bestoot. SIL International git dr Ethnologue uuse. Das isch e Sammelwärk, wo sit 1951 bestoot und zum Ziil het, alli Sprooche uf dr Wält äihäitlig z klassifiziere und z katalogisiere. Sit dr 14. Uflaage isch dr Ethnologue im Internet frei zuegänglig. In dr 15. Uflaag vom Ethnologue im April 2005 isch dr SIL-Kood an dr ISO/DIS-639-3-Standard vo dr Norm ISO 639 aagliche worde, wo denn entwicklet worden isch. Dorum het s für e Hufe Sprooche nöiji Bezäichnige gee, wo us drei Buechstaabe bestöön. Und au Sprooche, wo scho usgstorbe si, häi e SIL-Kood überchoo. Sitdenn isch SIL International dr offizielli Verwalter vo de ISO-639-3-Kood für lääbigi Sprooche. Unde nooche si e baar bekannti SIL-Kood (in de Chlammere d Kood, wo bis zur 14. Uflaag gültig gsi si). cmn (CHN) Hoochchinesisch hin (HND) Hindi eng (ENG) Änglisch spa (SPN) Spanisch nld (DUT) Niiderländisch swe (SWD) Schwedisch gsg (GSG) Dütschi Gebäärdesprooch scn (SCN) Sizilianisch
Die norwäägischi Sprooch (Äigebezäichnig: norsk [nɔʃk], wo die bäide Standardvarietääte bokmål ['buːkmoːl] und nynorsk ['nyːnɔʃk] umfasst) ghöört zum skandinavische/nordgermanische Zwiig vo de indogermanische Sprooche. Norwäägisch wird vo öbbe fümf Millioone Norwääger as Muetersprooch gschwätzt, wo dr gröscht Däil von ene z Norwääge läbt. Dört isch es d Amtssprooch. Es isch au en Arbets- und Vercheerssprooch im Nordische Root. S Norwäägische isch im Lauf vom 19. und 20. Joorhundert in vier Varietääte standardisiert worde, vo deene si hüte zwäi amtlig anerkennt: Bokmål (dt. „Buechsprooch“), bis 1929 Riksmål: offizielli Standardvarietäät basiert zum grösste Däil uf em Däänische und zum e chliinere Däil uf bestimmte urbane norwäägische Dialäkt Riksmål ['rɪksmoːl] (dt. „Riichssprooch“) im hütige Sinn isch e Variante vom Bokmål: ooni offizielle Status e konservativi Varietäät, wo us historische Gründ no sterker am Däänische orientiert isch als Bokmål Nynorsk (dt. „Nöinorwäägisch“), bis 1929 Landsmål: offizielli Standardvarietäät basiert vor allem uf ländlige norwäägische Dialäkt Høgnorsk ['høːgnɔʃk] (dt. „Hoochnorwäägisch“): ooni offizielle Status e konservativs Nynorsk, wo sterker an dr ursprünglige Standardisierig, so wie si dr Ivar Aasen gschaffe het (Landsmål), orientiert isch Bokmål wird vo öbbe 85 bis 90 Brozänt vo dr norwäägische Bevölkerig gschriibe. Es het sich drbii ursprünglig um e Varietäät vom Däänische
Oberbürgermäister isch e Bezeichnig für e Schef vo de Verwaltige vo gröössere Stedt z Dütschland. In vile gröössere Stedt (Groossstedt, kräisfreije Stedt bzw. Stadtkräis, groosse Kräisstedt und groosse sälbständige Stedt, Middelstedt bzw. e Hufe groosse Stedt wo zum ene Kräis ghööre) het dr Schef vo dr Verwaltig d Amtsbezäichnig Oberbürgermäister (bzw. Oberbürgermäistere). Usserdäm git s im Allgemäine äi oder meereri anderi Bürgermäister, wo im Oberbürgermäister undergordnet si, und Dezernänte, wo für spezielli Themene zueständig si. Das cha diräkt mit dr Iiwoonerzaal vo dr Stadt (Baade-Württebärg: vo 20'000 Iiwooner aa., Saarland: vo 30'000 Iiwooner aa) zämmehänge oder au mit ere bsundrige Bezäichnig vo dr Stadt, wo zum Däil historisch begründet isch (Bayre: Groossi Kräisstadt, zum Däil mit weeniger as 20'000 Iiwooner). In Nordrhii-Westfaale git s nume in kräisfreije Stedt Oberbürgermäister, was z. B. drzue füert, ass d Groossstadt Neuss (151'000 Iiwooner.) im Rhii-Kräis Neuss von eme Bürgermäister gläitet wird. Z Lübeck (211'500 Iiwooner) häisst s Stadtoberhaupt dradizionell nit Oberbürgermäister, sondern Bürgermäister. Die Dradizion däilt die Hansestadt mit em wääsentlig chliinere Wismar. Die und anderi Äinzelhäite – wie öbbe d Froog, wäär dr Oberbürgermäister weelt – si je noch Bundesland underschiidlig und in dr jewiilige Gmäindiornig greeglet. Wenn dr Oberbürgermäister dr Hauptverwaltigsbeamti
Nancy [nɑ̃si] (dütsch veraltet Nanzig, luxeburgisch: Nanzeg) isch e franzöösischi Stadt z Lothringe mit 104.072 Iiwooner (Stand 1. Jan. 2013). Si isch d Hauptstadt (Prefektur) vom Departemänt Meurthe-et-Moselle, Sitz vo dr Communauté urbaine du Grand Nancy, won e Kommunalverband isch, wo 20 Gmäinde umfasst, und Hauptort (chef-lieu) vo vier Kantöön. Historisch isch Nancy d Hauptstadt vom Herzogdum Lothringe (oder Ober-Lothringe) gsi und im noochrevoluzionääre Frankriich d Hauptstadt vo dr Browinz Lothringe (Lorraine). Sit 1777 isch Nancy dr Sitz vom ene römisch-katholische Bistum. D Devise vo dr Stadt isch non inultus premor (lat. für: Niemer längt mi ooni Stroof aa). Dodrmit wird uf d Schlacht bi Nancy 1477 und dr Dood vom Karl em Küene aagspiilt. Au d Distle im Stadtwabbe beziet sich uf daas. Nancy hät es Ensemble vo drei barocke Plätz, wo vo der UNESCO zum Wälteerb erchläärt woorde sind. Es git z Nancy au vil Jugedstyl-Hüüser, wil die Stadt äis von Hauptzäntre vo däm Styl gsy isch. Und au d Aahänger vo de modärne Architäktuur pilgered uf Nancy, s hät drum deet de Jean Prouvé (1901–1984) gwürkt. Tipisch sind au Bergamotte und Mirabelle – s git chuum es Reschterang oder es Ässwaaregschäft, wo die nöd e Role spiltid.
eigentümlich frei (kurz: ef) isch e politischi Monatsschrift, wo sit em 1998i erschint. Si vertritt Positione, wo vo de Herusgeber und em Chefredakter André F. Lichtschlag mit individualistisch, kapitalistisch und libertär bezeichnet werde. E Teil Politikwisseschaftler und Publizischte sehn personelli und sprochlichi Überschniidige mit dr Nöie Rechte. Vom André Lichtschlag, em Chefredakteur vo eigentümlich frei und andere ef-Autore wie z. B. em Hans-Olaf Henkel oder de Vera Lengsfeld wird das aber zruckgwise. De Titel vom Magazin isch nach de eigede Aagobe vo de Begriff Eigetum und Freiheit abgleitet. eigentümlich frei het sich am Aafang im Untertitel «Marktplatz für Liberalismus, Anarchismus und Kapitalismus» gnennt, sit einige Johr heisst's «Freisinn, Eigensinn, Eigentum». D Zitschrift präsentirt sich politisch kämpferisch: «eigentümlich frei stoht uf de Site vo de libertäre Gegewehr». S Zil sig «s Land z verändere. Nöd weniger»„“. Es Aalige vo vilne Autore vo ef isch d Kritik am Iigriife vom Staat in wirtschaftlichi Prozess. Im 1998i het d Zitschrift nach eigede Aagobe, mit 70 feschte Abonnente gschtartet. Hüt ligt d verbreitete Uflag bi öppe 6000 Zitschrifte. D Internetsite chunnt uf monatlich öppe 300'000 Bsuecher (Visits) und me wi ei Million Page Impressions. Im 2004 und im 2005 het's zwei Probe im Einzelverchauf
D Lana isch e Flüssli wo durch d albanische Hauptstadt Tirana dure fliesst. D Lana entspringt ufem Dajti-Berg un fliesst vo dört us durch s Zentrum vo Tirana. Im Zentrum fliesst d Lana durch e Kanal dure. Vo Tirana us fliesst si i nnordweschtlichi Richtig un mündet i de Fluss Tirana. Früener het mer i dr Lana sogar chönne bade, syt 1990 isch si aber verschmutzt un wild verbaut worre. Illegali Hüüser (vorallem Beitze) sin am Ufer baut worre un d meischte vo dänne Hüüser hen ihre Müll direkt in de Fluss entsorgt. Usserdem sin au no Abwässer ygleitet worre un d Lana isch zunere Müllkippe verchomme. Wo dr Edi Rama zum Bürgermeischter gwäält worre isch, sin d illegale Hüüser abgrisse worre, d Lana isch gsüübert worre, e nöier Kanal un Brugge sin baut worre, un d Grüenflächi isch wider hergrichtet worre. Commons: Lana River – Sammlig vo Multimediadateie
Sandy Island isch de Name vo einige Insle. Z Auschtarlie: Sandy Island (Houtman-Abrolhos), (Houtman-Abrolhos-Archipel) Sandy Island (Neu-Kaledonien), e Phantominsle, wo numme uf Wettercharte und bi google exischtiirt In de Vereinigte Schtaate: Sandy Island (Charlton County, Georgia) Sandy Island (Ware County, Georgia) Sandy Island (Louisiana) Sandy Island (Maryland) Sandy Island (Lincoln County, Missouri) Sandy Island (Perry County, Missouri) Sandy Island (New Hampshire) Sandy Island (New Jersey) Sandy Island (Oregon) Sandy Island (Aiken County, South Carolina) Sandy Island (Georgetown County, South Carolina) Sandy Island (Accomack County, Virginia) Sandy Island (Northampton County, Virginia) Sandy Island (Washington)
Sandy Island (au frz. Île de Sable) isch de Name vonere Insle, zwüschen Auschtralie und Neu-Kaledonie, wo uf Wettercharte und au uf Google Earth verzeichnet isch, aber gar nöd exischtiirt. Wi di Insle in diverse Charte cho isch, weiss me hüt no nöd. Einigi Atlante hei als Quelle für d Exischtenz vo de Insle d CIA aagäh. Dass es di Insle nöd git, hei Forscher vo de Universität Sydney usegfunde, wo im Johr 2012 in de Region sind unterwägs gsi und di Insle nöd gfunde hei. Messige hei an de frogliche Schtelle e Meerestüüfi vo 1400 Meter ergäh.. NZZonline: «Eine Insel entpuppt sich als Phantom» -19.218451159.923172Koordinate: 19° 13′ 6,4″ S, 159° 55′ 23,4″ O
[ljɔ̃] (dütsch veraltet Leyden, latiin. Lugdunum) isch d Hauptstadt vo dr Regioon Auvergne-Rhône-Alpes im Südoste vo Frankriich. D Stadt isch de Sitz vo dr Präfektur vo dr Métropole de Lyon und au vom Département Rhône, au wenn si sit aafangs 2015 nüme zu däm Departemänt ghört. Lyon het fast e halbi Millioon Iiwooner und isch noch Bariis und Maarsei die drittgrössti Stadt im Land. Dr Balligsruum het öbbe 1,3 Millioone Iiwooner und isch dr zwäitgrössti in Frankriich noch dr Île-de-France, em Groossruum Bariis, wo öbbe 11,5 Millioone Iiwooner het. Bi de Röömer isch dört der wichtig Oort Lugdunum gsi, wo e Zyt lang d Hauptstadt von ere römische Provinz gsi isch. Der römisch Kaiser Caracalla isch i der Stadt uf d Wält cho. Me gseht no d Ruine vom grosse römische Theater. Im spoote föifte Johrhundert isch Lugdunum d Stadt vom König vo de Burgunder worde. D Altstadt vo Lyon isch 1998 vo dr UNESCO zum Wältkultuurerb erklärt worde. Lyon isch dr Bischofssitz vom Erzbistum Lyon vo dr römisch-katholische Chile in Frankriich mit dr Kathedraale in dr Altstadt. No mee stoot d Basilika Notre-Dame de Fourvière uuse, wo hööcher isch as die ganzi Stadt. 1871 isch si uf em Spitz