rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Dr 15. Jänner isch dr 15. Dag vum Gregorianische Kalender, dodermit blybe no 350 (in Schaltjohr 351) Däg bis zum Änd vum Johr. 1871: Im Dytsch-Franzesische Chrieg siige Preuße un syni Verbindete in dr Schlacht an dr Lisaine in dr Nechi vum belagerete Belfort iber e franzesischi Armee unter em General Charles Denis Bourbaki. 1992: Kroatie un Slowenie wäre vu dr dertemool 12 Staate vu dr EG as unabhängigi Staate anerkännt. 2001: Dr US-Unternämmer Jimmy Wales un dr Philosophi-Dozänt Larry Sanger grinde di frei Enzyklopedi Wikipedia. 1481: Baldassare Peruzzi, italienische Architäkt un Moler 1809: Pierre-Joseph Proudhon, franzesische Ekonom un Soziolog 1840: Joseph Abbott, US-amerikanische Bolitiker 1918: Gamal Abdel Nasser, egyptische Bolitiker 1926: Guido Baumann, Schwyzer Färnsehjournalischt 1929: Martin Luther King, US-amerikanische Baptischtepfaarer un Burgerrächtler 1951: Christoph Eymann, Schwyzer Bolitiker 1957: Mario Van Peebles, US-amerikanische Regischeur un Schauspiiler 1964: Peter Haber, Schwyzer Hischtoriker 1844: Vinzenz Rüttimann, Schwyzer Bolitiker 1889: Josef Martin Knüsel, Schwyzer Bolitiker un Bundesrot 1918: Georg Bötticher, dütsche Grafiker und Schriftsteller 1919: Rosa Luxemburg, Aktivischti vu internationale Arbaiterbewegig 1929: Robert M. Lively, US-amerikanische Bolitiker 1943: William Henry Peter Barber, neiseeländische Bolitiker 1955: Yves Tanguy, franzesische Moler 1964: Josef Brandel, dytsche Bolitiker 2001: Julian Dillier, Schwyzer Schriftsteller 2016: Peter Atteslander,
Dr 16. Jänner isch dr 16. Dag vum Gregorianische Kalender, dodermit blybe no 349 (in Schaltjohr 350) Däg bis zum Änd vum Johr. 1082: E Heer vu dr Normanne unter em Robert Guiskard nimmt di byzantinisch Hafestadt Durazzo yy. 1349: Z Basel wäre bi me Pogrom fuzfg bis sibzg Jude umbrocht. 1739: Z London wird s Oratorium Saul vum Georg Friedrich Händel urufgfiert. 1979: Dr Schah Mohammad Reza Pahlavi verlosst im Zug vu dr Islamische Revolution dr Iran un goht in s Exil uf Ägypte. 2001: Dr Staatsbresidänt vu dr Demokratische Republik Kongo, dr Laurent-Désiré Kabila, wird bin eme Attentat umbrocht. 2013: Dr Landdag vu Rhyland-Pfalz wehlt d Malu Dreyer as erschti Frau zuer Minischterbresidänti. 1931: Johannes Rau, dytsche Bolitiker un Bundesbresidänt 1932: Dian Fossey, US-amerikanischi Zoologi 1942: Bettina Eichin, Schwyzer Bildhaueri 1944: Arno Müller, dytsche Dialäktautor 1969: Bernhard Lasotta, dytsche Bolitiker 1996: Amber Barrett, irischi Fueßballspileri 1160: Hermann III., Markgraf vu Bade 1243: Hermann V., Markgrof vu Bade 1747: Barthold Heinrich Brockes, dytsche Schriftsteller 1853: Matteo Carcassi, italienische Gitarrischt un Kumpenischt 1901: Arnold Böcklin, Schwyzer Moler 1962: Emanuel Stickelberger, Schwyzer Undernäämer und Schriftsteller 1981: Max Rieple, dytsche Schriftsteller 1982: Maria Aebersold, Schwyzer Schriftstelleri 2016: Georgie Lamon, Schwyzer Manager, Autor
Dr 17. Jänner isch dr 17. Dag vum Gregorianische Kalender, dodermit blybe no 348 (in Schaltjohr 349) Däg bis zum Änd vum Johr. 1641: Wel s Yys vu dr zuegfrorene Duene bricht, vertschääderet s im Dryssgjehrige Chrieg e Iberraschigsaagriff vu schwedisch-franzesische Druppe uf d Stadt Rengschburg, wu ne Rychsdag stattfindet. 1871: D Preuße siige im Dytsch-Franzesische Chrieg in dr Schlacht an dr Lisaine bi Belfort. 1885: In dr Schlacht vu Abu Klea im Sudan sigt e britischi Armee iber d Aahänger vum Mahdi Muhammad Ahmad. Am 26. Jänner erobere d Mahdischte d Hauptstadt Khartum, dodermit chunnt di tirkisch-egyptisch Herrschaft im Sudan zum Änd. 1917: D USA chaufe fir 25 Millione US-Dollar d Jumpfereinsle vu Dänemark ab. 1929: In dr Dageszytig New York Journal erschynt zum erschte Mol Popeye, erfunde vum Zaichner Elzie Crisler Segar. 1938: Z Paris wird d Exposition Internationale du Surréalisme ufgmacht. 1501: Leonhart Fuchs, dytsche Botaniker und Mediziner 1768: Sebastian Fahrländer, düütschen und Schwiizer Dokter und Politiker 1790: Johann Georg Frech, dytsche Komponischt, Organischt un Musikpedagog 1863: Emanuel La Roche, Schwyzer Architäkt 1867: Carl Laemmle, dytsch-amerikanische Filmproduzänt 1883: Angelo Abisso, italienische Bolitiker 1929: Klaus Sander, dytsche Biolog 1931: Monica Gubser, Schwyzer Schauspiileri 1931: Sonja Sutter, dytschi Schauspiileri
[ˈantɔɲiːn ˈlɛɔpɔlt ˈdvɔr̝aːk] (* 8. Septämber 1841 z Nelahozeves; † 1. Mai 1904 z Prag) isch e böömische Komponist gsi. D Familie vom Dvorak isch musikalisch gsi. Si Vater het d Bratsche gspiilt und zwäi Unggle von em si Bruefsmusiker gsi. In dr Schuel vo Nelahozeves (Mühlhuuse) het em si Leerer, dr Joseph Spitz, Giigeunderricht gee. 1853 isch er uf Zlonice (Slonitz) zum Dütsch leereund het dört bim Kantor Anton Liehmann gleert Klavier und Orgle spiile. Im Herbst 1856 isch er uf Česká Kamenice (Böömisch Kamnitz), vom Oktober 1857 isch er uf d Orgleschuel, und het im Orchester vom Cäcilieveräin Bratsche gspiilt. Vom Summer 1859 aa het dr Dvorak elf Joor lang as Bratschist im brivate Orchester vom Karl Komzák gspiilt. 1862 isch er im Prager Opereorchester Erste Bratschist worde. 1870 het er sini ersti Opere, Alfred, gschriibe, wo aber zu sine Läbzite nie ufgfüert worde isch. Im Juli 1871 het er si Boste im Orchester ufgee zum mee Zit zum komponiere haa. D Opere Der König und der Köhler isch nid ufgfüert worde, wil si z schwirig zum singe gsi isch, bis er sä nöigschriibe het und si im Novämber 1874 erfolgriich ufgfüert worde isch. Wo dr Johannes Brahms
A Muggaseggel (au Muggaseggele odr Muggaseggl) isch s kloinscht schwäbisch Längemaß. Wemma gnau isch, isch es s Zeigungsglied von eme Muggamännle. Schwoba nennet de Stuabaflieg med etwa 7 mm Körperlänge Mugg. Der wisseschaftlich Aedeagus gnannte Körperteil had der Entomologe Dr. Hans-Peter Tschorsnig vom Stuagarter Naturkundemuseum vermesse. Nach seiner Ondasuchung koa die bislang recht vage Maßangabe Muggaseggl präzisiert werde auf en Durchschnittswert von 0,22 Millimetern. Ma sott beachte, dass der Ausdrugg au im (nord)badische und fränggische gern gebraacht wird. Muiggaseggele isch dabei net nur a massoihoit. Wann oiner aussm Auslann nach Bade oder Wirteberg ziegt, dann sen die Roigschmäggte ofdd agsäuert, woil sie koi Dialeggt räda kenne. Jetz weellet die lait drudsäm zoige, das se dazughere. Deswech nemmet se Wärter wie de muggeseggel gern mit uff, woil dann a jeder wois, uuui - seller Roigschmäggte wais wie mer schwetzt mit di Lait. Die Brigande hend oine von de friheschte Jumelasche mit Halle in der DDR ghet, 1987 scho. Als die dann a Kochbuch gschriabe hend, isch a kloi Dialeggdlexiko in dem Biachle roikomme ons Muggeseggele naderlich mid. Omgherd had in der Siddeutsch Zaitung, der Thomas Lindner, Scheff vom Groz-Beckert in Albstadt, was a Großkopfeter au vom VDMA isch, gsait, das au
Dr Marco Polo (* öbbe 1254 vermuetlig z Venedig; † 8. Januar 1324 z Venedig) isch e venezianische Händler gsi, wo mit sim Bricht über sini Räis uf China bekannt worde isch. Es het zwar immer wider äinzelni Gschichtswüsseschaftler gee, wo wäge falsche Aagoobe und andere Brobleem mit de Bricht draa zwiiflet häi, öb er si China-Räis wirklig gmacht häig, die mäiste Historiker glaube aber an d Historiziteet vo dr Räis. Bevor d Polos uf Asie zu de Mongoole gräist si, häi scho dr Mönch Johannes de Plano Carpini im Ufdraag vom Babst Innozenz IV. und spööter au dr Wilhelm vo Rubruk im Ufdraag vom franzöösische Köönig Louis IX. e sone Räis gmacht und wo si zrugg gsi si, Bricht drüber verfasst. Im Marco Polo si Vater Niccolò und si Unggle Maffeo (au Maffio oder Matteo) si bäidi Juwelehändler us Venedig gsi. 1260 si si zu dr Wolga ufbroche, zum Edelstäi go z verchaufe. si si uf Konstantinopel, vo dört uf Sudak (d Italiäner und d Byzantiner häi dr Stadt Soldaia gsäit) uf dr Krim, wo dr Marco dr Elteri, dr dritt vo de Polo Brüeder, e Büro ghaa het. Das isch öbbe dr gliich Wääg gsi, wo au dr
Dr 18. Jänner isch dr 18. Dag vum Gregorianische Kalender, dodermit blybe no 347 (in Schaltjohr 348) Däg bis zum Änd vum Johr. 0474: Noch em Dod vum Leo I. wird sy Änkel Leo II. Chaiser vum Oschtremische Rych. 1701: Dr Friedrich I. wird dr erscht Chenig vu Preuße. 1828: D Chenigrych Bayern un Wirttebärg bilde dr Siddytsch Zollverain. 1871: Dr Wilhelm I. vu Preuße wird noch em Triumph im Dytsch-Franzesische Chrieg im Spiegelsaal vum Schloss vu Versailles zum dytsche Chaiser proklamiert. Dodermit wird s Dytsch Rych grindet. 1989: D Tupolew Tu-155 ds erschte Flugzüüg mit em ne Ärdgasatriib uf der Wält absolviert si Erschtflug. 2005: Z Tolouse wird vor prominänte Gescht un Medieverdrätter dr Prototyp vum Airbus A380 vorgstellt. 1689: Charles de Secondat, Baron de Montesquieu, franzesische Schriftsteller un Staatsphilosoph 1823: Victor Ruffy, Schwyzer Bolitiker un Bundesrot 1914: Eduard Strübin, Schwyzer Lehrer un Volkskundler 1924: Hubert Deuringer, dytsche Komponischt, Dirigänt un Musikpedagog 1944: Alexander Van der Bellen, eschtrychische Bolitiker 1946: Joseph Deiss, Schwyzer Bolitiker un Bundesrot 1949: Philippe Starck, franzesische Designer 1964: Fredy Schär, Schwyzer Liedermacher un Kabarettischt 1974: Nubya, Schwyzer Sängeri 1978: Thor Hushovd, norwegische Radrännfahrer 1988: Angelique Kerber, dytschi Tennisspiileri 0474: Leo I., oschtremische Chaiser 1982: Huang
Dr 19. Jänner isch dr 19. Dag vum Gregorianische Kalender, dodermit blybe no 346 (in Schaltjohr 347) Däg bis zum Änd vum Johr. 1795: No dr Eroberig dur s revolutionär Frankrych wird in dr Niderlande di Batavisch Republik as franzesischi Dochterrepublik uusgruefe. 1871: In dr Schlacht bi Buzenval versueche im Dytsch-Franzesische Chrieg di franzesische Druppe, wu z Paris belageret sin, e Uusfall in Richtig Versailles, wäre aber vu preußische Druppe gschlaa. Dr franzesische Nordarmee, wu vu Norde härruckt, goht s am nämlige Dag nit besser. 1973: Z Lausanne fangt dr erscht Wettbewärb vu junge Dänzer um dr Prix de Lausanne aa. 2002: Am Bürgestock in dr Schwyz schließe Verdrätter vu dr Konfliktbarteie im Sezessionschrieg im Sidsudan e Waffestillstand, s Bürgestock-Abchuu. In dr Gspräch, wu derno aafange, ainigt mer sich drei Johr speter uf e Fridesabchuu fir d Region im Sudan, wu em Sidsudan Autonomirächt zuegstande wäre. 0840: Michael III., byzantinische Chaiser 1736: James Watt, schottische Erfinder 1822: Jakob Gerster, Schwyzer Tamburmajor 1839: Paul Cézanne, franzesische Moler 1935: François Couchepin, Schwyzer Bolitiker 1955: Avraham Burg, israelische Bolitiker 1968: Steffi Lemke, dytschi Bolitikeri 1970: Christoph Sieber, dytsche Kabarettischt 0639: Dagobert I., fränkische Chenig 1865: Pierre-Joseph Proudhon, franzesische Ekonom un Soziolog 1874: August
Dr 20. Jänner isch dr 20. Dag vum Gregorianische Kalender, dodermit blybe no 345 (in Schaltjohr 346) Däg bis zum Änd vum Johr. 1663: Z Regensburg fangt fangt e wäg dr Bedrohig dur s Osmanisch Rych e Rychsdag aa, wu dr Immerwähred Rychsdag drus fiirigoht. 1966: Am Schauspilhuus Züri wird s Schauspil Der Meteor vum Friedrich Dürrenmatt urufgfiert. 2009: Dr Demokrat Barack Obama, wu am 4. Novämber 2011 gwehlt woren isch, wird vum Chief Justice John Roberts as erschte Afroamerikaner zum Bresidänt vu dr USA veraidigt. 0842: Theophilos, byzantinische Chaiser 1488: Sebastian Münster, Kosmograph un Hebraischt 1499: Sebastian Franck, Chronischt un Theolog 1716: Karl III., Chenig vu Spanie 1800: Christoph Möhrlen, dytsche Lehrer, Bfaarer un Schriftsteller 1876: Paul Körber, dytsche Haimetdichter 1920: Federico Fellini, italienische Filmmacher 1921: Oscar Müller, schwebische Volksschauspiiler 1946: Roland Hofmaier, dytsche Liedermacher 1966: Peter Tschentscher, dytsche Bolitikeri 1967: Gisela Splett, dytschi Bolitikeri 1974: Thomas Meyer, Schwyzer Schriftsteller 0250: Fabianus, Bischof vu Rom 1779: David Garrick, änglische Schauspiiler 1813: Christoph Martin Wieland, dytsche Dichter 1982: Anna Haag, dytschi Bolitikeri un Frauerächtleri 1991: Fritz Maurer, Schwyzer Unternämmer un Bolitiker 1996: Alban Spitz, dytsche Moler un Autor 2013: Jörg Steiner, e Schwizer Schriftsteller 2014: Claudio Abbado, italiänische Dirigänt und
Mit em Begriff Mongole (altmongolisch: Mongɣul; mongolisch Монгол/Mongol) bezäichnet mä verschiideni ethnischi Grubbierige. Im ängere Sinn si d Mongole Völkergrubbe, wo vo de zentralasiatische mongolische Stämm im 13. Joorhundert abstamme. Im witere Sinn chönne au Völker wie d Dongxiang und anderi drzuezelt wärde. Dr Naame „Mongɣol“ isch zerst für meereri chliineri Volkstämm uf em Gebiet vo dr hütige Mongolei – im Gebiet vom Onon – brucht worde; under em Dschingis Khan im 13. Joorhundert isch s d Bezäichnig für alli monglolische Volksstämm under em Groosskhan worde. Die mäiste Lüt vo mongolischer Abstammig läbe hüte in dr Volksrepublik China (Inneri Mongolei) – was au e Hufe Lüt wo in dr Mongolei laabe, nid wüsse. Denn chömme d Mongolei, Russland und non e baar anderi zentralasiatischi Staate. Mä cha die verschiidene mongolische Grubbe dr Sprooch nooch z. B. grob in West- und Ostmongole iidäile. Zu de Westmongole ghööre z. B. d Kalmücke (v. a. z Russland) und d Oirate (Ööld, Torghut, Khoshut, Bayaad usw., v. a. im Weste vo dr Mongolei und in dr VR China), zu de Ostmongole z. B. d Burjate (v. a. z Russland), Chalcha (v. a. in dr Mongolei) und d Tümed, Chahar, Ordos usw. (v. a. in
Dr 21. Jänner isch dr 21. Dag vum Gregorianische Kalender, dodermit blybe no 344 (in Schaltjohr 345) Däg bis zum Änd vum Johr. 1482: D Portugiese, wu unter em Diogo de Azambuja an dr afrikanische Kischte glandet sin, fange bi Elmina im hitige Ghana mit em Böu vu dr Feschtig São Jorge da Mina aa. Syt 1979 isch si UNESCO-Wältkulturerb. 1525: Im Konflikt um dr Zürcher Reformationsprozäss zwisch em Ulrich Zwingli un em Konrad Grebel un em Felix Manz stellt sich dr Zürcher Stadtrot hinter dr Zwingli. Är verfiegt, dass Chinder speteschtens am achte Dag no dr Geburt mien daift wäre un verbietet em Grebel un em Manz d Glaibigedaifi un dr Unterricht in ihre Bibelschuele. Am nämlige Oobe grinde di beede di erscht Daifergmai. 1643: Dr niderländisch Seefahrer Abel Tasman entdeckt Tonga im Pazifische Ozean. 1793: Franzesischi Revolution: Dr Burger Louis Capet, dr abgsetzt franzesisch Chenig Ludwig XVI., wird uf em Place de la Revolution z Paris guillotiniert. 1893: Wilhelm Zentner, dytsche Germanischt und Musigwüsseschaftler 1901: Eduard Spörri, Schwyzer Bildhauer 1937: Werner Ohm, dytsche Dialäktdichter 1946: Felix Giger, Schwyzer Romanischt und Lexikograf 1954: Thomas de Maizière, dytsche Bolitiker 1963: Dorothea Wehinger, dytschi Bolitikeri 1965: Beat Flach, Schwyzer Politiker 1970:
Kirrzl isch e Dorf im owere Riäd (Ortenau), wu anne 1972 in d'Gmain Missene iigmainded wore-n-isch. Kirrzl het ebbene 1450 Iihwohner un g'hert zuem Ortenaugrais in Baade-Wirddebäärg. D'Undiz, e Bach wu üs de Gegend vun Kibbennä kummt, fliäßt im Oschde am Dorfrand vabei. Hizedags kummt hinder de Undiz no d'Audobahn, un dann kummt de Lohrer Flugblaz. Kirrzl isch vermuedlig schunn um's Johr 900 rum vum Klooschder Schuddere üs grinded wore. D' Mench hän schiints e z'eerscht e Zell (vum ladeinische cella) un e Kirich baut (doher kummt de Namme), schpäter hän sich noo au Büüre do angsiedlt. Noch de Iwerliiferung isch säll Klooschder im Johr 603 grinded wore, anemme Ort wu's schun e remische Villa ghet het. In der karolingisch Zitt isch-es e richs Klooschder gsin, im Middelalder het Schuddere sogar Schdadräächt ghet. D'eldescht Urkund wu Kirrzl drin erwähnt wurd isch awer erscht üsm Johr 1136. S'Wabbe vun Kirrzl zeigd uff me silbrige Grund dr heilig Lorenz vun Rom, wu in sinnere rächt Hand e schwarzer Rooschd hebt un in de Linge e gold'es Schild midd-ere rode Pfluegschar vor sich hewwe dued. S' Kirrzler Roothüüs isch am End vum 19. Johrhundert im Renaissanceschtiil baud wore. Sitt 1962 gitts z'Kirrzl zwei
Dr Johannes de Plano Carpini (au Giovanni Piano Carpini oder Giovanni da Pian del Carpini; * um 1185 z Fian dei Carpini, hüte Magione, bi Perugia in Umbrie; † 1. August 1252 z Bar, Montenegro) isch en italiänische Franziskaner gsi, wo vor allem dur si Räis in d Mongolei bekannt worde isch. Dr Johannes isch e Schüeler vom Franz von Assisi gsi und het in de 1220ern as Missionäär z Dütschland gschafft und dört au dr Franziskanerorde organisiert. Er het meereri Chlöster im Rhiiland und in Saggse gründet. 1222 isch er uf Tunis go missioniere und 1225 uf die Iberischi Halbinsle. Vo 1228 aa het er die franziskanische Ordensbrowinze Teutonia und Saxonia gläitet, und isch immer witer gege Oste go missioniere. 1245 het dr Babst Innozenz IV. dr Johannes in d Ukraine gschiggt, wo denn vo de Mongole bsetzt gsi isch und denn het er no zum mongolische Groosskhan sölle go und brobiere z verhindere, ass d Mongole no witer in Öiropa wurde iidringe. Dr Innozenz IV. het au ghofft, ass d Mongole e Bündnis gegen e Islam wurd iigoo und so d Chrüzfaarerstaate sicherer wurde si. An dr Ostere 1245 isch dr Johannes vo Lyon us dur Bööme und
Dr 22. Jänner isch dr 22. Dag vum Gregorianische Kalender, dodermit blybe no 343 (in Schaltjohr 344) Däg bis zum Änd vum Johr. 1462: D Portugiese entdecke d Insle São Vicente, aini vu dr Atlantik glägene Kapverdischen Insle. 1506: Di erschte 150 Seldner vu dr vum Papscht Julius II. gruefene Schwyzergarde dräffe im Vatikan yy. 1909: Unter em Vorsitz vum Wassily Kandinsky grinde verschideni Moler di Neue Künstlervereinigung München. 1991: Dr Erwin Teufel wird zum Minischterbresidänt vu Bade-Wirttebärg gwehlt. 1729: Gotthold Ephraim Lessing, Dichter vo dr dütsche Ufkläärig 1733: Philipp Carteret, britische Seefahrer un Entdecker 1788: George Gordon Byron, britische Dichter 1800: Christoph Merian, Schwyzer Großgrundbsitzer un Grinder vu dr Christoph Merian Stiftig 1857: John Auguste Clerc, Schwyzer Politiker 1896: Max Barth, dytsche Journalischt un Autor 1898: Sergei Michailowitsch Eisenstein, sowjetische Regisseur 1911: Roberto García Morillo, argentinische Komponischt 1917: Peter Steiner, Schwyzer Wärbefigur un Musiker 1926: Aurèle Nicolet, Schwyzer Fletischt 1930: Elisabeth Schnell, Schwyzer Radiomoderatori un Schauspiileri 1953: Patricia Plattner, Schwyzer Filmmacheri 1965: Anja Freese, dytschi Schauspiileri 1966: Uwe Wassmer, dytsche Fueßballer 0627: Theodelinda, bairischi Prinzässin und Königin vo de Langobrde 1901: Victoria, Chenigi vu Großbritannen un Chaiseri vu Indie 1945: Else Lasker-Schüler, jüdischi tüütschi Dichterin Commons: 22. Jänner –
Dr 23. Jänner isch dr 23. Dag vum Gregorianische Kalender, dodermit blybe no 342 (in Schaltjohr 343) Däg bis zum Änd vum Johr. 1719: Dr Chaiser Karl VI. hebt di boode Grofschafte Vaduz un Schelleberg vum Grof Anton Florian vu Liechtestaa zue me Firschtetum unter em Name Liechtestaa. 1777: Im Chloschter Blaubeire wird dr Dichter un Regimekritiker Christian Friedrich Daniel Schubart uf Befähl vum wirttebärgische Herzog Carl Eugen verhaftet. 1915: Dr John Chilembwe fangt mit 200 Aahänger z Nyassaland (hite Malawi) e antikoloniale Ufstand aa, wu no zwee Däg nidergschlaa wird. 1832: Édouard Manet, franzesische Moler 1862: David Hilbert, dytsche Mathematiker 1904: Karl Peters, dytsche Jurischt 1938: Georg Baselitz, dytsche Moler 1516: Ferdinand II. vo Aragon, Köönig vo Kastilie und León, Aragón und Neapel 1582: Jean Bauhin, franzesische Arzt 1883: Gustave Doré, franzesische Moler 1921: Heinrich Morf, Schwyzer Romanischt 1931: Anna Pawlowna Pawlowa, russischi Ballettdänzeri 1940: Giuseppe Motta, Schwyzer Bolitiker un Bundesrot 1944: Edvard Munch, norwegische Moler 1986: Joseph Beuys, dytsche Chinschtler 1989: Salvador Dalí, spanische Moler 2019: Erna Jansen, dytschi Dialäktdichteri Commons: 23. Jänner – Sammlig vo Multimediadateie
Dr 24. Jänner isch dr 24. Dag vum Gregorianische Kalender, dodermit blybe no 341 (in Schaltjohr 342) Däg bis zum Änd vum Johr. 0041: Dr remisch Chaiser Caligula wird vu dr Prätorianergarde umbrocht, am nämlige Dag wird syy Unkel Claudius zue sym Noofolger uusgruefe. 1656: In dr erschte Schlacht vu Villmerge bsigt in dr Alte Aidgnosseschaft d Strytmacht vu dr katholische Ort d Druppe vu dr reformierte Ort. 1798: Im Waadtland wird di unabhängig Lemanisch Republik uusgruefe. 1941: Di spanisch Yysebahngsellschaft RENFE wird grindet. 1986: D Ruumsonde Voyager 2 passiert dr Uranus un entdeckt doderby zwee wyteri Ring vum Planet. 0076: Hadrian, remische Chaiser 1607: Hans Caspar Dollfus, Milhüüser Bolitiker 1705: Farinelli, italienische Sänger 1776: E. T. A. Hoffmann, e dütsche Schriftsteller vo dr Romantik 1795: Achilles Bischoff, e Schwizer Politiker 1828: Ferdinand Cohn, e dütsche Botaniker und Mikrobiolog 1849: Urs Eggeschwyler, Schwyzer Künschtler 1907: Willy Hege, Schwyzer Bildhauer un Goldschmid 1918: Gottfried von Einem, eschtrychische Komponischt 1940: Joachim Gauck, dytsche Bfaarer, Burgerrächtler un Bundesbresidänt 1943: Peter Struck, dytsche Bolitiker 1955: Siegfried Lehmann, dytsche Bolitiker 1981: Maria Elena Boschi, italienischi Bolitikeri 0041: Caligula, remische Chaiser 0772: Stephan III., Papscht 1903: Jakob Friedrich Wanner, Schwyzer Architäkt 1939: Maximilian Oskar Bircher-Benner, Schwyzer
Dr Louis IX. vo Frankriich (* 25. April 1214 z Poissy, vermuetlig uf dr Burg Poissy; † 25. August 1270 z Karthago), isch vo 1226 bis 1270 Köönig vo Frankriich us dr Dünastii vo de Kapetinger gsi. Mä säit em mänggisch au dr Ludwig dr Häilig, oder uf Franzöösisch Saint Louis. Für die arabisch-muslimischi Chroniste isch er äifach Raydāfrans gsi. Dr Louis zelt zu de bedütende öiropäische Monarche im Middelalter. An sini Herschaft erinneret mä sich z Frankriich as e goldigs Zitalter (le siècle d’or de St. Louis), wo s Land uf eme wirtschaftlige und politische Höhepunggt gsi isch. Er isch dr Aafüerer vo zwäi Chrüzzüüg gsi und noch em Dood vom Kaiser Friedrich II. vo Hohestaufe het men en under de öiropäische Herrscher as primus inter pares aagluegt, wo moralisch so integer gsi isch, ass er dr Schiidsrichter in iire Händel worde isch. Dr Louis isch seer fromm gsi (amour de Dieu), und alles won er gmacht het, isch us dr Sicht vom christlige Glaube choo. In middelalterlige Köönigsliste het dr Louis au dr Übernaame „Prud'homme“, was druf aaspiilt, wien er sis Lääbe gläbt het, uf dr Basis vo dr prud’homie, was e Mischig us Määssigung, Vernumft, Dapferkäit und
Dr 25. Jänner isch dr 25. Dag vum Gregorianische Kalender, dodermit blybe no 340 (in Schaltjohr 341) Däg bis zum Änd vum Johr. 1204: Dr byzantinisch Chaiser Alexios IV. wird abgsetzt. 1442: Dr Ludwig I. un syy Brueder Ulrich V. schließe dr Nirtenger Verdrag zur Dailig vum Land Wirttebärg in e Stuegerter Linie un e Uracher Linie. D Dailig goht bis 1482. 1554: Am Feschtdag Pauli Bekehrig grindet dr Jesuitepater José de Anchieta z Brasilie ne Jesuitechloschter, wu si speter d Stadt São Paulo drus entwicklet. 1942: Di Aidgnessisch Volksinitiative «für die Wahl des Bundesrates durch das Volk und die Erhöhung der Mitgliederzahl», wu d Vergreßerig vum Bundesrot un d Wahl vun em dur s Volk verlangt, wird vum Volk abglähnt. 1959: Dr Papscht Johannes XXIII. git im Kapitelsaal vu dr Patriarchalbasilika St. Paul vor dr Muure vor 17 Kardinäl bekannt, dass er unter em Laitmotiv vum Aggiornamento e Konzil fir d Wältchilche wett yyberuefe. 1759: Robert Burns, schottische Dichter 1818: Ferdinand Schlöth, Schwyzer Bildhauer 1861: Alfred Siefert, dytsche Haimetdichter 1903: Wilhelm Maucher, dytsche Pazifischt 1922: Luigi Luca Cavalli-Sforza, italienische Populationsgenetiker 1938: Wladimir Semjonowitsch Wyssozki, russische Schauspiiler, Dichter un Sänger 1946: Silvio Blatter, Schwyzer Schrifsteller 1954: David Grossman, israelische Schrifsteller