rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Dr Atze Schröder isch e Bühnefigur vom dütsche Comedy-Künschtler Hubertus Albers vo Emsdetten. Mit dere Figur tritt dr Albers sit 1995 uf Chleikunscht-Bühne un in Comedy-Fernsehshows uf. Noch ere fiktive Biografie vo dr Kunschtfigur sei dr Atze Schröder am 27. September 1965 als Thomas Schröder im Essener Stadtteil Kray uf d Welt cho. Dr Schröder heb zerscht e Ussbildig zum Danzlehrer gmacht un heb drno Soziologie studiert. 1982 sei er dütscher A-Jugend-Meischter im Gräteturne gsi. D Figur Atze Schröder isch ab 1995 uf dütsche Chleinkunschtbühne z seh gsi, u. a. im Schmidt-Theater z Hamburg un bim Köln Comedy Festival, dodruf au uf ere erfolgriche Dütschland-Tournee. Dr Atze Schröder isch im Fernseh s erscht Mal in de RTL-Comedy-Talkshow T.V. Kaiser dargstellt wore, dodmol in dr Combo „Die The Proll“ zämme mit em „Amaretto von Bali“ un em „Jonas Wagner aus dem 10. Stock“. Greßeri Bekanntheit het d Figur kriegt die Figur dur Stand-Up-Comedy-Uftritt im Quatsch Comedy Club (ProSieben) un dur d Fernsehsendig Alles Atze (RTL). Im Kinofilm 7 Zwerge – Männer allein im Wald (2004) mit em Otto Waalkes isch er dr Hofnaar gsi. Ußerdem het dr Atze Schröder in dr Johre 2000 un 2002 bis 2007 als Moderator vom Dütsche
Mihlacker isch e Stadt im Nordweschte vu Bade-Wirttebärg rund 12 km nordeschtli vu Pforze. Si isch di grescht Stadt vum Enzchreis un bildet e Mittelzäntrum fir d Umlandgmeine. Syt em 1. Jänner 1973 isch Mihlacker e Großi Chreisstadt. Dervor het Mihlacker zum Landchreis Vaehinge ghert. Mit dr Gmei Etise het d Stadt Mihlacker e Verwaltigsgmeinschaft veryybart. S Gebiet vo Mihlacker isch bregt dur d Enz, eme linke Näbefluss vum Necker. D Enz chunnt vu Sidweschte här bi Enzberg in s Stadtgebiet. Dr Stadtdeil Enzberg lyt links vu dr Enz uf em Hechezug, wu d Chränze isch vum Enzdal. No Enzberg fließt d Enz in eme wyte Rächtsrank. In däm Rank lyt Dirrmenz uf dr rächte Enzsyte. Nerdli uf dr Syte wysewy lyt d Chärnstadt vu Mihlacker in eme flache Sytedal. Do din verauft au d Yysenbahn un lyt au dr Bahnhof Mihlacker. Im Oschte vu Dirrmenz versperrt dr Hechezug mit dr Burgruine Leffelstelz dr Enz dr Wäg wyter no Oschte, wäge däm macht si do ne Rank Richtig Side. Hinter em Ort vu Dirrmenz chehrt d Enz dr Lauf wider no Oschte un chunnt dertno bal zum Stadtdeil Lomersche. Vor em Stadtdeil Mihlhause macht d Enz derno zwe wyti Ränk
w1 D Ruine Leffelstelz, au Burg Dirrmenz gnännt, isch e Burgruine iber dr Enzstroß z Dirrmenz, eme Stadtdeil vu Mihlacker im Enzchreis z Bade-Wirttebärg. Die Burgruine isch vu dr Dänkmolstiftig Bade-Wirttebärg zum „Dänkmol vum Monet Mai 2008“ gnännt wore. D Burg isch um 1180 böue un um 1220 erwyteret wore. S isch dr Sitz vu dr Herre von Dürrmenz gsi, anne 1482 isch si an s Chloschter Maulbronn verchauft wore. In dr erscht Helfti vum 17. Johrhundert isch d Burg, wu dert scho läär gstande isch, uusbrunne. Anne 1803 het s Chloschter Maulbronn d Burg an d Gmei Dirrmenz verchauft, derno isch si as Steibruch brucht wore. D Ruine isch schließli zwische 1902 un 1911 vum Verschenerigsverein Mihlacker reschtauriert wore. Vu dr Burg sin no Räscht vum Wohndurm un Muurräscht erhalte. Lutz Dursthoff u. a.: Die deutschen Burgen und Schlösser in Farbe. Krüger, Frankfurt am Main 1987, ISBN 3-8105-0228-6, S. 114. Friedrich-Wilhelm Krahe: Burgen des deutschen Mittelalters. Grundriss-Lexikon. Würzburg 1998 Max Miller, Gerhard Taddey: Handbuch der historischen Stätten Deutschlands. Band 6. Baden-Württemberg. Stuttgart 1965 Commons: Burg Löffelstelz – Sammlig vo Multimediadateie Burg Leffelstelz uf burgenwelt.de Burg Leffelstelz uf muehlacker.de Burge im Enzchreis uf burgeninventar.de
Ellwãng, au Ellwãnga isch e Stadt im Oschte vu Bade-Wirttebärg rund 17 km nerdli vu Oole. Si isch no Oole un Gmẽẽd di drittgrescht Stadt vum Oschtalbchreis un bildet e Mittelzäntrum fir d Umlandgmeine. Syt em 1. Februar 1972 isch Ellwãng e Großi Chreisstadt. Mit dr Gmeine Adelmannsfelde, Elleberg, Jagschtzell, Nuiler, Raenao, Roäseberg un Weert het d Stadt Ellwãng e Verwaltigsgmeinschaft veryybart. D Chärnstadt von Ellwãng lyt am Oberlauf vu dr Jagscht. Dr Baan vu Ellwãng het mit ere Flechi vu 12.743 Hektar Aadeil an dr Naturryym Eschtligs Albvorland un Schwebisch-Fränkischi Waldberg, wu bedi Schwebische Keuper-Lias-Land zelle, derzue am Mittelfränkische Becki, eme Deilruum vum Fränkische Keuper-Lias-Land. D Landschaftschränze vum Keupergebiet vu dr Schwebisch-Fränkische Waldberg zum Albvorland verlauft diräkt am eschtlige un sideschtlige Rand vu dr Chärnstadt. D Jagscht chunnt vu Raenao här im Sidwescht in s Stadtgebiet, fließt derno no Norde an dr Stadtdeil Schreze un Rotebach dure, derno dur d Chärnstadt un dr Stadtdeil Rendelbach un verlosst s Stadtgebiet im Nordwescht wider in Richtig Jagschtzell. Dr Beraich vu dr Chärnstadt goht im Oschte bis uf d Hochflechi vum Lias, wun ere dur Hechine vum Schlossberg un vum Scheneberg begränzt wird. Die Stedt un Gmeine gränze an d Stadt Ellwãng
Lindou ischt a Schtadt im Sidweschte vu Bayern am eschtlige Ufer vum Bodesee im Dreiländereck Ditschland-Eschtrich-Schwiz. Lindou isch a Große Kraisschtadt und dr Sitz vu d Verwaltung vum Landkrais Lindou im Regierigsbezirk Schwabe. De historisch Altstadt vu Lindou liit uf de gliichnamige Insel im Bodesee, wu a Fläche vu 0,68 km² hot. Det leabend rund 3.000 Iwohner. Früehner isch d Iwohnerzahl vu d Insel vil greßer gsi, bi dr Volkszellig am 16. Juni 1925 z. B. sind as 5.968 Lit gsi. D Insel ischt durch an Damm und a Bruck mit em Feschtland verbunde. Zue Lindou ghert o de kloe Insle Hoy un d Galgeinsle (heit a Halbinsle). Deneabe hot s a Fels im Winkel zwisch em Isebahndamm und em Parkblatz uf dr Hintere Insel, dr Hexestoe, wu maischtens unter Wasser liit und mit eme Seezeiche kännzaichnet isch. S git e Legend um dää und e zwete, kloenere Hexestoe im Remerbad us dr iro-schottische Missionarszit mit am Gallus und am Columban. Aloe scho mit de feschtländische Schtadtdail Schache, Äschach, Reitin und Zech (vu Weschte no Oschte) hot d Stadt Lindou iber siibe Kilometer Bodeseeufer. De natirlig Uferform in dr Lindouer Gegnig isch a Binsegirtel, derno Moosmatte und schlän feschts Gländ.
Schrätteli sin bösi Lüt – meistens aber alti Wiibli – wo z’Nacht umewandle gönt und anderi drucke, wenn sie uf em Rucke oder uf der linke Site lige. Mer seit, dass sie zem Schlüsselloch und züe alle Chlinge iine chömme. In mängge Gschichte wird beschriebe wie eini wo als Schrätteli furtgoht go anderi drucke in de eigene Wohnig wie dod doliegt, will ihri Seele ebbe als Schrätteli furt isch. Wemmer ganz schnell isch, no cha mers Schrätteli mänggmol verwütsche grad bevor oder au nochdäm es öbber druckt het. No müeß mer ganz schnell nochem griffe, und am beste usem Fenschter bohle. Wenn s’Schrätteli an eime chunnt, no düet mer am beste alli Löcher züestopfe, Schlüssellöcher, Ritze in der Tüere usw. derno müeß sich s’Schrätteli in siinere woore Gstalt zeige.
Ditzenge isch a Stadt in dr Mitti Bade-Wirttebärg un gränzt im Sidoschte an Stuegert. Ditzenge isch no Ludisburg, Biedge-Bissenge, Kornweschte un Vaehinge di fimftgrescht Stadt vum Landchreis Ludisburg. D Gmei Ditzenge het am 26. April 1966 d Stadträcht iberchuu un syter em 1. Oktober 1976 Großi Chreisstadt. Ditzenge lyt im sidweschtlige Neckerbecki zwisch em Strudelbach im Weschte un dr Glems im Oschte vum Stadtgebiet im Strohgai am Ibergang zum Lange Fäld. D Glems, a rächte Näbefluss vu dr Enz, durfließt d Chärnstadt vu Ditzenge. D Innestadt lyt uf dr rächte Syte vum Fluss, wu firejer d Gränze zwische dr beide Bistimer Speyer un Konschtanz gsi isch. Die Stedt un Gmeine gränze an d Stadt Ditzenge (im Uhrzeigersinn vu Oschte uus): Stuegert-Weilimdorf (Stadtchreis Stuegert), Gaerlenge (Landchreis Ludisburg), Leaberg un Weissich (beidi Landchreis Beblenga) un Eberdenge, Hemmenge un Korntal-Menchenge (alli Landchreis Ludisburg). Zue Ditzenge ghere di friejere sälbständige un in dr 1970er Johr yygliderete Gmeine Hirschlande, Hoimerdenge un Scheckenge. Die ehmolige Gmeine bilde Stadtdeil un sin hite Ortschafte im Sinn vu dr bade-wirttebärgische Gmeindsornig mit eme Ortschaftsrot, wu vu dr Bevelkerig bi jedere Kommunalwahl nej gwehlt wird, mit eme Ortsvorsteher as Vorsitz. Zue dr Stadt Ditzenge in dr Chränze vum 30. Juni
Fraidestadt isch e Stadt z Bade-Wirttebärg rund 65 km sidweschtli vu Stuegert un 60 Kilometer sidli vu Charlsrue. Si isch e anerkännte hailklimatische un Kneipp-Kurort un e traditionsryychi Turismusstadt. Fraidestadt isch hite Sitz vum Landrotsamt vum Landchrais Fraidestadt un bildet e Mittelzäntrum fir d Umlandgmeine. Syt em 1. Jänner 1988 isch Fraidestadt e Großi Chreisstadt. Mit dr Gmaine Bad Rippoldsau-Schapbach un Seewald het d Stadt Fraidestadt ne Verwaltigsgmeinschaft veryybart. Fraidestadt lyt im nordeschtlige Schwarzwald am Rand vun ere schläne Ebeni, wu no Oschte abegoht un s Quällgebiet vum Neckerzuefluss Glatt isch. Weschtli vum Stadtzäntrum goht s Gländ im Beraich vum Wyyler Christophsdal gäch abe zum dief yygschnitene Dal vum Forbach, wu zue dr Murg fließt. Segs Kilometer no Side, im Luftkurort Lossburg, chunnt d Kinzig här, wu bi Kähl in Ryy mindet. S Stadtgebiet, wu zum grescht Dail mit Wald deckt isch, stygt aa zue dr Bassheche am Kniebis un wyter bis uf 968 Meter Hechi bi dr Alexanderschanze. Sidli vum Ortsdail Kniebis chunnt dr Fluss Wolf här. Die Stedt un Gmeine gränze an d Stadt Fraidestadt (im Uhrzeigersinn vu Norde uus): Baierschbronn, Seewald, Grembach, Bfalzgrofeweiler, Dornstette, Glatte, Loßburg und Bad Rippoldsau-Schapbach (alli Landchrais Fraidestadt). S Stadtgebiet Fraidestadt glideret sich
Sulzbach isch dr Name vu däne Ortschafte: z Dytschland Sulzbach an der Murr, e Gmai im Rems-Murr-Chrais, Bade-Wirttebärg Sulzbach am Kocher, Ortsdail vu dr Gmai Sulzbach-Laufen im Landchrais Schwäbisch Hall, Baden-Württemberg Sulzba, e Ortsdail vu Lauterbach im Landchrais Rautweil Sulzbach, Ortsdail vu Billigheim im Neckar-Odewald-Chrais, Bade-Wirttebärg Sulzbach, Stadtdail vu Gaggenau im Landchrais Raschti, Bade-Wirttebärg Sulzbach, Ortsdail vu dr Gmai Malsch im Landchrais Charlsrue, Bade-Wirttebärg Sulzbach, Stadtdail vu Weinheim im Ryy-Neckar-Chrais, Bade-Wirttebärg Sulzbach-Rosenberg, e Gmai im Landchrais Amberg-Sulzbach, Bayern Sulzbach am Main, e Gmai im Landchrais Miltenberg, Bayern Sulzbach, Stadtdail vu Aichach im Landkreis Aichach-Friedberg, Bayern Sulzbach an der Donau, Ortsdail vu Donaustauf im Landchrais Regensburg, Bayern Sulzbach, Ortsdail vu Hofheim in Unterfranken im Landchrais Haßberge, Bayern Sulzbach, Ortsdail vu Pfaffenhofen an der Ilm, Bayern Sulzbach am Inn, Ortsdail vu Ruhstorf an der Rott im Landchrais Passau, Bayern Sulzbach, e Gmai im Main-Taunus-Chrais, Hesse Sulzbach, e Gmai im Landchrais Birkenfeld, Ryyland-Pfalz Sulzbach, e Gmai im Rhein-Lahn-Chrais, Ryyland-Pfalz Herren-Sulzbach, e Gmai im Landchrais Kusel, Ryyland-Pfalz Sulzbach, Stadtdail vu Kirn an der Nahe, Ryyland-Pfalz Sulzbach/Saar, e Gmai im Regionalverband Saarbrücken, Saarland Sulzbach, Stadtdail vu Apolda, Thüringe z Frankrych Bàd Sulzbàch, e Gmai im Oberelsass in dr Schwyz Sulzbach AI, Ortsdail vu dr Gmai
Sulzbach (amtlich: Sulzbach ZH) isch än ehemaligi Zifilgmeind und äs Quartier fo dä Stadt Uschter im Kanton Züri. Sulzbach lyt usserhalb fo dä Hausptsidligszone fo dä Schtatt Uschter öppä 3,5 kilometer fom Schtattzäntrum äwegg. S isch äs Dorf, wo sind ländliche Charakter erhalte hät, aber i dä letschte Jaar sind in Sulzbasch au etlichi Äifamiliehüser, wo fo Weggpändler nach Uschter und sogar Züri bewont werdet bout wordä. Im Dorf entschringt dä Suzlbach, fo dem dä Dorfname schtammt und wo in Riedikä id Mönchaltorfer Aa flüsst. Sofort nach äm Dorfzäntrum flüsst dä Bach dur äs naturgschützts Ried. Züwschäd Sulzbach, Riedike und Nottike gits Wald, s reschtllichä Ortgebiet beschtaat mehrhäitlich us landwirtschaftlich gnutztä Wisä und Fälder. Sulzbach lyt absyts fo dä wichtigä fercheerswäg. Dur Sulzbach gaat ä Näbestrass fo Oberuster nach Gossau, di sogenannti Sulzbachstrass. S Dorf isch mit dä Autobuslinie 845 fo dä ZOV fom Bahnhof Uschter nach Gossau as öffentlichi Fercheersnetz aagschlosse. Dä Bus fercheert fom Mäntig bis am Frytig tagsüber hablstündlich und am Wuchenänd und am Abig stündlich. Di nöchschti Autobaanyfaart isch Uschter-Oscht in Oberuschter. Bis Aafang nünzäts Jahrhundärt isch Sulzbach än äigäni Zifilgmeind gsy. Am 9. Juli 1927 sind id ehemalige Zifilgmeinde fo Uschter zur politische Gemind Uschter
S Elsassischa Ecomusée ìsch bis 2006 s greeschta Museumsdorf vum Frànkrìch gsìì. As ìsch dàdo a kommerzieller Frèizittpark. As lìegt ìm Elsàss bi Ungerscha, zwìscha Milhüsa un Colmer. S Museum ìsch ànna 1984 grìnda worra un zeigt dàdo sìbzig Gebäi, wo vorhar àn'ma àndra Ort gstànda sìn un wo nèi ufbàuia worra sìn. S Verein hàt sa-n-a so gretta, denn sunscht warta sa àbgrìssa worra. Bi dana Gebäi gheera a Bäckarèi, a Tìpfarèi, a Schüel, a Wohnturm üss Stei un mehrera Büürahäff un Fàchwark-Hiiser. Ànna 1971 han sìch a pààr fleißiga Mìtglìeder vum Verein „Maisons Paysannes d’Alsace“ igsetzt, fer landliga Wohnhiiser z'bhàlta un z'restauriara, wo sunscht àbgrìssa worra warta. Wial vìel vu dana Hiiser àn'ma nèia Ort hàn müeßa lànda, ìsch a ungwehnliga Idee vorkumma. Sa hàn bschlossa, d Hiiser àbz'montiara, fer sa mìt jedem Stìck àn'ma àndra Ort wìder ufmontiara. Ma hàt làng a nèier Plàtz gsüecht, un schliaßlig hàt sìch s Projakt ìm Johr 1980 fer a lahra Plàtz zwìscha Milhüsa un Colmer bschlossa. Ànna 1984 sìn scho zwànzig Gebäi nèi ufbàuia un zum Àlüega gsìì. S Museum, wo dr Marc Grodwohl ànna 1984 grìnda hàt, hàt ìn da letschta Johra ungfahr 280 000 Besüecher ìm Johr ghàà.
Dr Dietmar Dath (* 3. April 1970 z Ryyfälde) isch e dytsche Autor, Schurnalischt un Ibersetzer. Dr Dath isch im badische Schopfe ufgwagse un isch dert uf s Theodor-Heuss-Gymnasium gange. Speter isch er mit syym Vater uf Fryybeg zoge, wun er anne 1990 Abitur am Rotteck-Gymnasium gmacht het. No dr Schuel het er Zivildienscht an dr Fryybeger Uniklinik gmacht un derno Physik und Literaturwisseschafte an dr Universitet Fryybeg studiert. Är läbt z Frankfurt am Main un z Fryybeg. Syt 1990 vereffentligt er in in- un uusländische Zytige un Zytschrifte literarischi un schurnalistischi Byytreg zue gsellschaftlige un popkulturälle Theme, au unter Pseudonyme wie David Dalek, Dagmar Dath oder Dieter Draht. Scho in dr Schuelzyt het er fir s Satirezytschrift Titanic un fir s link Politmagazin konkret gschribe un het Läserbrief an di große Zytige gschickt unter em Pseudonym „Jochen A. Gessner“ (des A. stoht fir „Adolf“). Derzue het er im Lauf vu dr Johr vil Biecher us em Änglisch ibersetzt, z. B. vum Joe R. Lansdale, um Kodwo Eshun un em Buddy Giovinazzo. As Schurnalischt isch dr Dath vu 1998 bis 2000 Schefredakter vu dr Zytschrift Spex gsi un vu 2001 bis 2007 Feuilleton-Redakter vu dr Frankfurter Allgemeinen Zeitung. Dr Dath
Dr Aschermittwuch (lat.: Dies Cinerum) markiert im Christetum vo der Westchille dr Afang vo dr 40-tägige Fasteziit, wo an die 40 Täg erinneret, wo dr Jesus in der Wüesti verbrocht het (Mt 4,2 LUT). D Fasteziit umfasst 46 Kalendertäg, und duurt bis zum Karsamstig, die sächs Sunndig (1.–5. Fastesunndig und Palmsunndig), wenn mä nit fastet, si abzzieh. D Ostchille kennt drgege kei Aschermittwuch, wil ihri Fasteziit scho am Sunndig am Oobe afoht. Der Name Aschermittwuch chunnt vom Bruuch, wo mä d Äsche vo de verbrennte Palmzwiig vom vorige Johr gsägnet und die Gläubige mit eme Chrüz us dere Äsche zeichnet het. In der Chille vo Gallie sie Mensche, wo schwer gsündigt hai, an Afang vo dr Buessziit us dr Chille verdriibe worde – in Alähnig an d Verdriibig us em Paradiis (Gen 3 EU). Si hai e Buesschleid azoge und mä het se mit Äsche bestreut. Dr Aschermittwuch isch s Ändi vo dr Fasnachtsziit, e Ziit vo fleischlige Gnüss. Dr Verzicht uf s Fleischässe isch symbolisch für d Abkehr vom Wältlige. Als Uftakt zur Fasteziit findet hüfig e Fischässe, e Froschschänkel- oder au e Schnäggenässe statt. Z Breagaz git as am Aschermittwoch i dar Obrschtadt de Bruch vo Gealdbittlwösch. Do
D Ändrundi vu dr 19. Fueßball-Wältmaischterschaft isch vum 11. Juni bis zum 11. Juli 2010 z Sidafrika un dodermit zem erscht Mol uf em afrikanische Kontinänt uusdrait wore. Dr Bschluss vum Exekutivkomitee vum Wältfueßballverband FIFA isch am 15. Mai 2004 z Züri gfalle. Dr Termin vum internationale Fueßballturnier isch am 6. Dezämber 2006 glychfalls z Züri bekannt gee wore. Wäg eme Rotationsprinzip, wu vu dr FIFA bschlosse woren isch, sin fir d WM 2010 nume Bewärbige vu afrikanische Länder aagnuu wore. Näbe Sidafrika sin no Ägypte un Marokko as Bewärber zugloo wore. E gmainsami Bewärbig vu Libye un Tunesie isch abglähnt wore, Tunesie het sich dodruf zruckzoge. Libye het verchindet, ass es e Bedailigung vu Israel in syym Land nit zueloo deete, un isch churz derno as Bewärber uusgschiide. Di offiziäll Begrindig vu dr FIFA isch gsi, ass d Infrastruktur vu Libye nit längt go ne Wältmaischterschaft uusdrage. Nigeria het doch kai Bewärbig yygraicht, wie s zerscht aagchindet het. Scho im erscht Wahlgang het sich Sidafrika mit 14 zue 10 Stimme gege Marokko durgsetzt. Ägypte het kai Stimme iberchuu. As Uusdragigsort sin zeh Stadie in nyyn Stedt uusgwehlt wore: S FNB-Stadion z Johannesburg, au Soccer-City-Stadion gnännt, isch dr Uusdragigsort vum
Wiil am Rhii [ˌʋiːləmˈriː] isch ä Stadt im Dreiländereck, wo me wägem Vitra Design Museum au Stadt vu dr Stüehl (Nimm Platz in Weil am Rhein) sait. S'lit im Markgräflerland am südlige Rand vum Schwarzwald un bildet mit dä konkurrierende Stadt Lörrach ä regionals Oberzäntrum als dütsche Deil vu dr Agglomeration Basel. Über d'Gränze hät d'Stadt ziemlig güeti Beziehige mit Hüninge, Rieche un Basel uffbaut, sodass me au vunere trinationale Regio schwätze cha. S bschtoot usemne langzogene Schluuch vo de Riechener Gränze bis an dä Rhii mit Alt-Wiil, Läbelzüe, Otterbach un Friidlige sowie im gröschde Stadtdail Haltige, Märkt un im hochglägene Ötlige. Trotz langjährige Aschträngige isch's no nit so rächt glunge, ä Zäntrum z'schaffe. Immerhin git's aber im Beriich vum Rothus jetzt ä bar nätti Beiz, Cafés un Gschäft un z'Friedlige bim große Ichaufzäntrum ä Lichtspielhuus. Karte fo Wiil Wyl am Rhy isch am 27. Februar 786 zum erschte Mol urkundlig erwähnt worre. In de Urkunde vom Chloster St. Galle hät mer s als "Willa" bezeichnet. Ursprünglig isch d Stadt im Oste vom hüttige Stadtgebiet gläge, wo hütt Altwyl isch. Im 19. und 20. Johrhundert hät de Verchehr und mit em d Römerstroß Bedütig kriegt und d Lüt sin zu
Dr Werner Joseph Egk (* 17. Mai 1901 z Auchsesheim em Regiirongsbezirk Schwoba en Bayern, † 10. Juli 1983 en Inning am Ammersee) ischt a deitscher Kombonischt, Kabellmoischtr ond Hochschuellehrer gwäa, wo haubtsächlich durch seine Opra ond Ballettmusigga bekannt worra ischt. Dr Werner Egk ischt am 17. Mai 1901 en dr boirisch-schwäbischa Gmoid Auchsesheim, wo heit als Stadtdoil zo Donauwörth gheert, als Soh vo-ma Lehrer uf d Welt komma. Domols hot’r noh da Familianama Mayer ghet. Erscht 1937 hot’r offiziell da Kinschtler- ond Familianama Egk fihra däffa. S Gymnasiom hot’r en Augschburg bsuacht. Bald noch em Abi isch’r noch Mincha omzoga, wo-nr vom Carl Orff en dr Kombosizionslehr ondrrichdet worra ischt. Während seim Studiom isch’r arg oft ens Theatr ganga. Do drbei hot’r sich vorgnomma, schbätr amol au Bihnamusiga zo schreiba. Seine erschde Kombosiziona send Schauschbiilmusiga gwäa. Weil dr Egk gsondheitlich a bissle ôôgschlaga gwäa ischt, isch’r em Altr vo 24 Johr a Zeitlang noch Italia ganga, om wiidr ganz gsond zo werra. Wia-nr nôô wiidr en Deitschland zruck gwäa ischt, hot’r a baar Uftragsarbeida fir da Boirischa Rondfonk gschriiba. 1931 ischt bei de Feschtwocha Neue Musik en Mincha sei Oratoriom Furchtlosigkeit und Wohlwollen s erscht Mol ufgfihrt worra, wo-nem
Elsassisch – od’r làng Elsässerditsch – heisse de Dialäkt, wo mer im Elsass redt. Im greeschte Teil vom Elsass redt me nideralemannischs Oberrhiinalemannisch, einzig s Sunngau im Side ghert zum Höchalemannische. Nordeschtlich (Gegend vun Wisseburi/Wäjssebua) wird Sidfränkisch geredt, z Niderlauterbach und z Winge Pfälzisch, nordweschtlich (Krummes Elsàss) wird Lothringer Plàtt (Saar-Rhinfränkisch) geredt. Elsassisch, bzw. Ditsch vun Elsass un Moselle, ésch offiziell e Regionalsproch vun Frànkrich – un’s ésch nooch Okzitànisch de àm meischte gesproche vun àlli regionàli Sproche vun Frànkrich. Noch ere Studie vo 2001 gan 61 % vor elsässische Bevelkerig àà, das si Elsassisch rede. Vo de Jugendliche git nume jede viert àà, sich glagetlich uf Elsassisch z'unterhàlte. In dr Mitti vom 20. Johrhundert han 90 % Elsassisch und/oder Hochditsch verstànde. A Studie vu 2012 zeigt àss 43 % vu dr elsässische Bevelkerig noch Elsassisch kààt. Nume no umgrachnet 5 % vo de Schuelààfanger chene Elsassisch, wel nume no 28.8 % vo den Eltere ihri Kind mindischtens e bitzli Elsassisch lehre. Mehrera Grunda sìn do dràà d Schuld. D deutsche Sproch hot mer im Elsass vum 13. bis zu em 17. Johrhundert gsproche. Mit de Französische Revolution isch d französische Sproch favorisiert worre. Im Johr 1833 isch Französisch zum
Wãẽgaade (amtl. Weingarten) isch a Mittelstadt im Sidoschte vu Bade-Wirttebärg. Si isch no Raveschburg un Wãnge di drittgrescht Stadt vum Landchreis Raveschburg. Syt em 1. Jänner 1974 isch si Großi Chreisstadt. Wãẽgaade isch Sitz vun ere Pedagogischen Hochschuel un ere Hochschuel fir Tächnik, Wirtschaft un Sozialwäse. S het a Flechi vu 12,17 km² un rund 24.500 Yywohner. Di Urspring vu dr Stadt gehn zruck bis in s 5. Johrhundert, d Basilika uf em Martinsberg ghert zue dr greschte Chilcheböute im Barockstil nerdli vu dr Alpe. Wãẽgaade lyt diräkt nerdli vu Raveschburg un wenig Kilometer weschtli vum Altdorfer Wald am Oschtrand vum Schussebecki im mittlere Dal vu dr Schusse, eme rächt Zuefluss vum Ryy, wu in Bodesee fließt. D Altstadt, s friejer Dorf Altdorf, lyt im Dal vu dr Scherzach, eme chleine Bach, wu in d Schusse mindet. S Chloschter Wãẽgaade, wu dr Stadt dr Namme gee het, lyt uf dr nordeschtlige Hechi iber dr Altstadt, em Martinsberg. Durschnittli het s z Wãẽgaade 854 mm Niderschleg im Johr. Die Stedt un Gmeine gränzen an d Stadt Wãẽgaade (im Uhrzeigersinn vu Norde uus): Boeafurt, Schliar, Raveschburg un Bäg. (alli Landchreis Raveschburg) In d Stadt Wãẽgaade sin kei Umlandgmeine yyglideret wore im Ramme
Weingarten stoht fir: e Flechi mit Räbe, im Alemannisch vilmol Wingert, Räbbärg o. ä. Weingarten isch dr Namme vu däne Ortschafte: Wiigarte, e Deil vu dr bolitische Gmei Lommis im Kanton Thurgau, Schwyz Wãẽgaade, e Stadt im Landchreis Raveschburg, Bade-Wirttebärg Wiigarte, en Stadtteil vo Freiburg im Breisgau Wiigarte, e Gmei im Landchreis Karlsruhe, Bade-Wirttebärg Weingarten, e Gmei im Landchreis Germersheim, Rheinland-Pfalz Weingarten, e Gmei im Landchreis Gotha, Thüringe Weingarten, e Ortsdeil vu dr Gmei Gars am Inn Weingarten, e Ortsdeil vu dr Gmei Jetzendorf in Oberbayern Weingarten, e Wyyler in dr Gmei Gstadt am Chiemsee Weingarten, e Stadtdeil vu Lichtenfels, Oberfranke Weingarten, e Stadtdeil vu Scheßlitz, Oberfranke Weingarten, e Ortschaft in dr Gmei Erla, Nidereschtryych Vinařice e Ortsdeil vu Jirkov z Tschechie Weingarten isch dr Namme vu däne Persone: Hermann Weingarten (1834–1892), dytsche, broteschtantische Theolog Julius Weingarten (1836–1910), dytsche Mathematiker Lawrence Weingarten (1897–1975), US-amerikanische Filmproduzänt Michael Weingarten (* 1954), dytsche Philosoph Lueg au: Abtei Weingarten im wirtebärgische Wygarte Verdrag vu Wãẽgaade im dytsche Buurechrieg