rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Dr Otto Plattner, wo am 29. Juni 1886 z Lieschtel uf d Wält cho und am 20. Oktober 1951 z Schtei am Rhy gstorben isch, isch e Schwiizer Mooler und Grafiker gsi. Er isch dr Soon vom Wilhelm Plattner und vo dr Marie Plattner geb. Strübin gsi. Nach dr Volchsschuel isch er uff d Basler Gwärbschuel ggange und het z Gämf Dekorazionsmooler gleert. De het er z Paris und z Münche gschaffet und anne 1912 z Basel sys eigete Atelier uftoo. I dämm Joor het er d Frida Lüdin, wo au vo Lieschtel gsi isch, ghürootet. I de 1930er Joore isch er wider uff Lieschtel zrugg. Em Plattner syni Hilf het me gärn gholt zum d Latäärne für d Basler Fasnacht z moole. Und er het Landschaftsbilder, Portrait, Entwüürf für Fääne und Plakaat, Zeichnige für es Buech vo der Baselbieter Mundartdichterin Helene Bossert und aller Gattig anderi grafischi Sache gmacht. Vo syne Wäärch sind hüt bsunders die monumäntale Gmäld uf Huusmuure no bekant, so wie die z Basel am Züghuus, am Huus zum grosse Konschtanz und a de Drei Roose. Er het 1911 töörffe d Bilder a dr Basler Rothuusfassaade hälfe reschtauriere. Mängisch het er mit em Mooler Albert Adolf
Stammwoobe vu dr Liachtaschtaaner: dailt vu Gold un Root Hitige Woobe vum fiirschtlige Huus Liachtaschtaa S Huus Liachtaschtaa zellt zue dr eltschte Aadelsfamilie z Europa un stellt hite s Staatsooberhaupt vum Fiirschteduum Liachtaschtaa. Um 1136 wird mit em Hugo vu Liachtaschtaa zum eerschte Mool e Dreeger mit däm Name gnännt. S Huus het iiber hundert Mitgliider, wu nume ne Dail dervu z Liachtaschtaa läbt. Dr Name Liachtaschtaa stammt allwäg vu dr Burg Liechtenstein z Maria Enzersdorf siidli vu Wien. In dr Geegnig vu däre Stammburg un an dr Nordoschtgränze vu Niidereeschtryych hän di friejere Liachtaschtaaner Grundbsitz ghaa. Im Herzogduum Eeschtryych isch s em beemische Cheenigssuun un speetere Cheenig Ottokar II. Přemysl, wun ne Babenbergeri ghyroote het, noch em Uusstäärbe vu dr Babenberger im Mannestamm anne 1246 glunge, d Macht z ibernee. D Aaneraie vu dr eeschtryychische Aadelsfamilie Liachtaschtaa, wu mer cha noowyyse, fangt aa mit em Heinrich I. vu Liachtaschtaa († 1265), wu 1249 d Heerschaft Nikolsburg z Siidmääre vum Ottokar II. as frei Aigeduum gschänkt kriegt het, wun er bolitisch unterstitzt het,. Die Schänkig isch fir d Gschiicht vu dr Liachtaschtaaner arg wiichtig gsii, wel d Familie dooderdur näbe ire Bsitzige z Eeschtryych e naamhafte Bsitz im Biet vu
Dr Orisbach isch es Gwässer im Baselbiet. Dr Bach isch nüün Kilometer lang. Er flüsst dur nes Tal – s Oristal – im Tafeljura und mündet bi Lieschtel id Ergolz. Dr eint Quellbach chunt vom soledurnische Doorff Büüre und der ander, wo Rueschtelbach heisst, us sym Tal, eben em Rueschtel, wo au uf Büüremer Boden isch. Undem am Doorff Büüre münde die beede Bech uf der Fluer Langeschtrich inenand, und das git de dr Orisbach. S schmalen Oristal zdurabb lauft dr Orisbach föif Kilometer gäge Nordoschte bis uf Lieschtel. Linggs vonnem liggen uf iirne Gländterrasse d Döörffer Bantlion und Nuugle, wo zum soledurnische Scharzbuebeland ghööre, und uf dr rächts Syte d Baselbieter Ortschafte Lupsigen und Sältisbäärg. D Kantonsgränze goot em Orisbach noo. Underem Luusebäärg isch die alti Orismüli. Bim Wyler Nöi-Nuugle lauft d Gränze vom Bach furt gäge Nordweschte zu der Sichteren ufe. Der Orisbach chunt jetz in Gmeindbann vo Lieschtel. Drüü Kilometer het er no vor sich bis zu dr Ergolz abe. Doo chunt dr Bach an es paar inträssante Sache verby: dr Fischzucht bim Orishof, em vilfältige Gwäärbgebiet im vorderen Oristal, de Woonquartier Oristal und Schwieri, wo s alte Schwieribechli us em Bach furtlauft, und er gumpet über
Die röömischi Wasserleitig vo dr Ergolz uff Augusta Raurica isch en Kanal us der Röömerzyt. Me het au scho gseit, es sig s lengschte röömische Bouwäärch im Piet vo dr hütige Schwiiz. Me het d Leitig am Afang vom erschte Joorhundert noch Chrischtus gmacht zum Wasser us der Ergolz i die röömischi Stadt Augusta Raurica z bringe. Der Kanal foot uf em Bann vo der hütige Baselbieter Stadt Lieschtel aa und lauft rächts vo dr Ergolz s Tal zdurabb und uff Augscht. Dr grööschti Teil vo dr Leitig, wo öppe sächsehalb Kilometer lang isch, lyt underem Bode. Es isch es ganz usgmuurets Bouwäärch mit eme runde Innegwölb, wo i der antike Zyt öppe vierezwänzgstuusig Kubikmeter Wasser drduur i die römischi Stadt gloffe sind. Wo’s im dritte Joorhundert mit dr Stadt Augusta Raurica wäge den Alemanne iirnen Agriff nodisno nidsi gangen isch, het men au die Leitig nümme pflägt und si het mit dr Zyt ufghört funkzioniere. Sid em sächzääte Joorhundert het men uf de Fälder und spöter bi Bouarbete i de Gmeinde dr Kanal gseh, und si isch bis jetz an öppe füfzg Stelle gnöier undersuecht. Z Lieschtel het men em underirdische Gang Heideloch gseit, was au dr Fluername vom
Dr Markus Ramseier, wo am zwölfte Augschte 1955 z Lieschtel uf d Wält cho und am 21. Juli 2019 gstorben isch, isch e Schwiizer Schriftsteller, Naameforscher, Schnitzelbänkler und Museumsleiter gsi. Er isch z Brattelen ufgwachse und het de a dr Uni Basel d Germanistik, d Anglistik und d Romanistik studiert. Mit ere Arbet zum Theema Mundart und Hochdüütsch am Radio vo der düütsche und der rätoromanische Schwiiz het er anne 1985 dokteriert. Er isch ghüroote gsi und het vier Chind gha. Z’eerscht het dr Markus Ramseier als wüsseschaftlichen Assischtänt am Dütsche Seminaar vo dr Uni Basel gschaffet. Er isch de Lehrer, Journalischt und Lektoor gsi. Und vo 1995 bis 2017 isch syni Arbet am Baselbieter Namebuech ggange; er isch dr Leiter vo dr Forschigsstell für d Fluernäme vom Kanton Baselland gsi. Er isch i allne Gmeinde go d Kulturlandschaft aluege und mit de Lüüt über die lokale Nääme go reede. Derzue het me die alte Kwellen i den Archiv usegsuecht zum d Gschicht vo de Nääme und iiri sproochliche Wurzle erklääre. Für das alles het’s es ganzes Forschigsteam bruucht, und anne 2017 isch das sibebändige Wäärch trukt usecho, es het meh weder füfzgtuusig Nääme drinn. Dr Ramseier het sälber es
De Petersdom in Rom (au: Peterschilche; Basilika St. Peter; Petersbasilika; Vatikanischi Basilika, italienisch: Basilica di San Pietro in Vaticano) isch die zwaitgrößt christlich Chilche vu de Welt, nooch de Basilika Notre-Dame de la Paix in Yamoussoukro im Staat Elfenbeinküste, un fasst 60.000 Persone. Er isch d'Grabeschilche vum Apostel Simon Petrus un dodemit ä zentrals Hailigtum vu de römisch-katholische Chilche un aini vu viir römische Patriarchalbasilike. Entgege ere verbraitete Uffassig isch er aber nit d'Kathedrale vu Rom. Säll isch San Giovanni in Laterano (Lateran). Sit im 14. Johrhundert de Hauptwohnsitz vum Papst vum Lateranpalast an de Vatikan verlegt worre isch, isch im Petersdom ä gstaigerti Bedütig zue. D'Hauptfassade vu de Basilika Inneansicht vum Sanktuarium vu de Chupple in Richtig vu de Apsis D' Pietà vum Michelangelo D'Hauptfassade vu de Basilika Petersdom - Längi: 211,5 m - Braiti: 138 m - Höchi: 132,5 m - Grundflächi: 15.160 m² - Bauzitt: 120 Johr, Platz fer ca. 60.000 Mensche. Hagia Sophia - Längi 77 m, Braiti: 71 m - Höchi 56 m - Chuppledurmesser 33 m - Grundflächi: 7560 m² - Bauzitt 5 Jahre (532-537). Basilika Notre-Dame de la Paix - Höchi: 158 m - Grundflächi: 30.000 m²- Bauzitt: 3 Johr, Platz fer ca.
Dr Hugo Marti, wo am 23. Dezämber 1893 z Basel uf d Wält choo und am 20. April 1937 z Davos gstoorben isch, isch e Schwiizer Germanischt, Schriftsteller und Journalischt gsi. Er het i dr Jugendzyt z Basel, z Lieschtel und z Bäärn gläbt und drno isch er go Rächt und Germanistik studiere. Es Wyyli isch er z Rumäänie un z Norweege Lehrer gsi. Sini Diss het er anne 1921 zum Theema vo der Sprooch im ZGB abgää. Dr Marti het als Redakter füre Pestalozzi-Kaländer und spöter bi dr Zytig Der Bund gschaffet. Under em Psöidonym Bepp het er satirischi Sache für die Zytig gschribe. Er het sich für jungi Schriftsteller ygsetzt, öppe dr Friedrich Glauser un dr Kurt Guggenheim. Zu säbere Zyt het dr Otto von Greyerz z Bäärn eender für die tradizionelli Literatur glueget. De Hugo Marti isch lungechrank gsy, het immer wider müesse i Sanatorie go kure und isch nach ere Operation gschtorbe. Im Davoser Stundenbuch het er s Läbe oder eigentlich s Nid-richtig-Läbe als Patiänt imene Sanatorium beschribe. Sache us em Hugo Marti sym Nochlass sind im Schwiizerische Literaturarchyv und im Dichter- und Stadtmuseum Lieschtel. Beiträge zu einem vergleichenden Wörterbuch der deutschen Rechtssprache, auf Grund des
Häiwee isch s Eeländ, d Noot, s Verluscht-Erläbe, wä-mer i de Frömdi isch und mer doch vil lieber wider dihäime wëër. De Johannes Hofer, en elsëëssischen Aarzt, hät 1688 a der Uniwërsitëët Basel as eerschten en Abhandlig über s Häiwee gschribe; si hät de Titel Dissertatio medica de Nostalgia, oder Heimwehe ghaa. Syni Theesen isch gsy, s Häiwee wëërdi im Hirni uusglööst. 1710 hät de Basler Theodor Zwinger in synere Sammlig Fasciculus Dissertationum Medicarum Selectiorum gschribe, s Singe vo Chüeräie löösi bi Schwyzer Soldaaten i frönde Dienscht Häiwee uus und füeri zu Faaneflucht. De Johann Jakob Schüüchzer hät i syne Schrifte die Chranket nöd wie de Hofer im Hirni veroortet, näi, er hät gmäint, de verschide starch Lufttruck im flache Land und i den Alpe tüeg d Bluetzirkulazioon störe und füeri esoo zu Häiwee. Der Albrächt vo Haller hät 1774 i sym Artikel zum Theema Nostalgie, maladie du pay, wo-n-er für d Yverdoner Encyclopédie verfasst hät, gsäit, s Häiwee sei e «Melancholy», wo zu Schwëchi, Chranket und Tood chönn füere. Wee isch es Woort, wo für «Läid, Chumber, Uglück», aber au für «Schmëërze, Chranket» staat. Häiwee hät mer as e Chranket gsee, d «Schwyzerchranket», wie mer eren au gsäit hät.
S Palais Besenval isch es Barockpalais a der Chronegass 1 i der Schwizer Stadt Soledurn. S Palais het si Name vo de Brüedere Johann Viktor II. Besenval (1671–1736) und Peter Joseph Besenval (1675–1736), wo s Bouwärch hei errichte lo. S isch vo 1703 bis 1706 nach em Vorbild vo französische Schtadthüser vom Adel as Hôtel entre cour et jardin diräkt a der Aare bout. D Aalag beschtoht, vo Oschte nach Weschte, us de Beriiche Ehrehof (Cour d’honneur), Haupttrakt (Corps de Logis) und emene barock konzipierte Garte. D Südfassade vom zweistöckige Palais, uf der Aaresiite, isch praktisch symmetrisch gschtaltet. Nach em Tod vo de Brüedere Besenval 1736 het d Tochter vom Peter Joseph Besenval, d Maria Johanna Margaritha Viktoria Besenval (1704–1793) s Palais überno. Si het der schpöteri Schultheiss Franz Viktor Augustin von Roll (1700–1773) ghürote, so ischs Palais ad Familie von Roll cho. Ihre einzig Sohn Franz Joseph von Roll (1743–1815) het 1793 s Erbe überno und hets 1815 a si jüngscht Sohn Friedrich von Roll (1773–1845) witergä. Während der Ära von Roll isch worschinlech s Besenval–Wappe ufem Südfassade-Gibel entfärnt worde. Der Kanton Soledurn het d Ligeschaft 1829 gchouft, und s Geböid isch Residänz vom Bischof vo Basel worde. Dä
D Verena Rentsch-Mühlethaler, wo am 17. Oktober 1913 z Basel uf d Wält choo und am 19. Juli 1987 z Lieschtel gstoorben isch, isch e Schwiizer Lyrikerin, Jurischtin und Psychologin gsi. Si isch em Jakob Mühlethaler vo Bettigen und un dr Emma Verena geb. Wassermann iiri Dochter gsi. Z Münche het si Poltischi Wüsseschaft studiert und z Darmstadt als Erzieherin gschaffet. 1944 isch si id Schwiiz zrugg, und drno isch si juristischi Sekretärin bi dr Ciba z Basel woorde. Z Schöönewerd het si bim Bally als Betriibspsychologin gschaffet. 1946 het si dr Dokter Otto Rentsch (1898–1985) ghürootet. Si het drü Chind gha, dr Schriftsteller Peter O. Rentsch, d Beatrice Rentsch und dr Andreas Rentsch. D Familie het z Lieschtel gwoont. D Verena Rentsch het Gedicht und Verzellige gschribe. Sache vonnere chamen im Dichter- und Stadtmuseum Lieschtel go aluege. Und immer noch wächst der Mond, Gedicht, mit Farbholzschnitt vom Basler Grafiker Hanns Studer (1920–2018), Lieschtel 1967 Wüstenrose, Gedicht, Züri 1971 Kaum merkliche Übergänge. Verzellige, Züri 1972 Anflug von Grün, Gedicht, Wiesbaden 1974 Ins Wort gefasst, Gedicht, Schaffhausen 1977 Sinai ein Ur, mit Zeichnige vom Hansueli Holzer, Schaffuuse 1977 Verena Rentsch-Mühlethaler In: Personenlexikon des Kantons Basel-Landschaft
Dr Heini Strübin, wo vor em Joor 1450 uf d Wält cho und anne 1517 z Lieschtel gstoorben isch, isch e Schwiizer Wirt und Politiker gsi. Er isch vo Heerde im Baadische gsi und anne 1477 z Lieschtel ipürgeret worde, won er scho sid 1476 als Wirt erwäänt isch. Anne 1480 isch er in Stadtroot cho, und vo 1496 bis 1517 isch er dr Schultheiss vo Lieschtel gsi. I dr Stadtgschicht isch er hüt no derfüür bekant, ass er us de Burgunderchrieg vo dr Schlacht bi Nancy e wärtvolli guldigi Schaale heiprocht het; me seit, es sig es Gräät vom burgundische Herzog Karl em Muetige gsi, und si isch eis vo de wärtvollschten Objäkt vom Dichter- und Stadtmuseum Lieschtel. Am Huus, wo dr Strübin synerzyt drinn gwoont het, isch es grosses historischs Muurbild vom Lieschtel Künschtler Otto Plattner (1861–1951), und uff em Brunne vor em Kantonsmuseum Museum.BL stoot als Tänkmool e Bronzefigur vom Bildhauer Jakob Probst, wo dr Strübin zeigt. Samuel Schüpbach-Guggenbühl: Strübin, Heinrich. In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz.
D Damassine isch e Pfluumesorte, wo uf mittlere Hööchine wachst. Si chunt i de Bäärge z Europa und im Nochen Oschte vor. D Frucht vom Damassineboum isch violett und nid bsunders gross. Wenn d Frucht ryyff isch, gheit si vo sälber a Bode, und denn goot me so g uflääse. Im Kanton Jura i dr Schwiiz machtme druus e bsundere Schnaps, wo au Damassine heisst; uf Französisch Eau de Damassine. Das alkoholische Getränk wird im Regischter vo de gschützte Härkumftsagoobe ufgfiört, em AOC (Appellation d’Origine Contrôlée). Die bekantischti Gägend, wo s hütt d Damassine gitt, isch s jurassische Elsgau. d Damassine
D Katastrophebucht isch e Bucht am Zugersee i der Stadt Zug. Ihre Name het si vo der Vorstadtkatastrophe, wo s Zugersee-Ufer am 5. Juli 1887 ibroche isch und Wohnhüser überfluetet het. D Katastrophebucht isch öppe 150 Meter lang und luegt öppe 70 Meter is Land ine. Sie umfasst der Berich vo der Vorstadtbrugg, wo weschtlech vo der Schiffländi Zug Bahnhofsteg vo der Zugersee Schifffahrt, und öschtlech vo der „Rigiecke“ flankiert wird. Si isch Teil vo der Flaniermeile Zuger Vorstadt. Di 112 Meter langi Buchtfront het d Maria Bettina Cogliatti 1998 mit der Farbfäldmolerei trompe-l’œil gschtaltet. Hinter der Bucht isch der Rigiplatz; däm sini künschtlerischi Konzeption vom Anton Egloff (1995) erinneret au ad Vorstadtkatastrophe. D Katastrophebucht isch e beliebte Verastaltigsort, so für s Zuger Seefest, wo all Johr stattfindt, oder 2018 für d UN-Kampagne «Orange the World». Beat Dittli: Zuger Ortsnamen. Lexikon der Siedlungs-, Flur- und Gewässernamen im Kanton Zug. Lokalisierung, Deutung, Geschichten. Band 3: Ho–Q. Balmer, Zug 2007, ISBN 978-3-85548-058-6 (online (abgerufen am 24. Mai 2020). Brigitte Moser: Denk-mal! Erinnerungen an ein historisches Ereignis. In: Kunst im öffentlichen Raum der Stadt Zug. Edition Hochparterre, Zürich 2016, ISBN 978-3-909928-37-8, S. 114–125 (online [PDF]). Fritz Wagner: Zuger Quaianlagen. In: Gesellschaft für Gartenkultur
Dr Klaus Werner Johannis (rumänisch Iohannis; * 13. Juni 1959 z Hermannstadt) isch en rumänische Bolitiker un syt 2014 Bresidänt vu Rumänie. Dr Johannis gheert dr rumäniedytsche Volksgruppe vu dr Sibeburger Sachse aa. Vu 2000 bis 2014 isch er Burgermaischter vu Hermannstadt gsii. Am 28. Juni 2014 isch er Vorsitzer vu dr Nationalliberale Bartei (PNL) wore un het dodruf bi dr Bresidäntschaftswahle 2014 kandidiert. Noch em erschte Wahlgang am 2. Novämber 2014 isch er rund zeh Brozäntpinkt hinter em domolige Minischterbresidänt Victor Ponta gläge, wu s absolut Mee verbasst gaa het. Us dr Stichwahl am 16. Novämber 2014 isch derno dr Johannis as Gwinner firigange. 2019 isch er mit iber 60 Brozänt vu dr Stiumme widergwehlt wore. Commons: Klaus Johannis – Sammlig vo Multimediadateie Rumänien vor der Wahl (Site cha nüme abgrüeft wärde; Suche im Webarchiv)[1] [2] Vorlage:Toter Link/www.hss.de (PDF; 592 KB). In: Projektbericht der Hanns-Seidel-Stiftung vom 21. September 2014. Frieder Schuller: Er lügt nicht, er stiehlt nicht, er ist seriös! In: Frankfurter Allgemeine Zeitung, 29. Oktober 2014. Es geht ums Prinzip In: Frankfurter Allgemeine Zeitung, 17. Novämber 2014. Präsident Johannis wiedergewählt, In: Süddeutsche, 24. Novämber 2019 Normdate: GND: 106274649X | LCCN: nb2015016913 | SUDOC/IdRef: 241566371 | VIAF: 315535975
Dr Burgunderchrieg – oder wie me tradizionell au seit: d Burgunderchriege – isch (oder sind) e schwääre politische und militärische Komflikt im füffzääte Joorhundert gsi. Im Chrieg isch uf der einte Syte s Herzogtum Burgund gstande, und däm syni diräkte Gägner sind die schwiizerische Äiggnosse und die Nideri Vereinigung am Oberrhy gsi. Im Hintergrund hän dr französisch König und Chreft im Heilige römische Rych mitgmischlet. D Chriegszyt sälber isch vo anne 1474 bis 1477 ggange. Dr Herzog Sigmund vo Öschtryych het anne 1469 mit em Herzog Karl em Muetige vo Burgund e Vertrag gmacht, ass dää (dr Karl) iim sell hälfe gäge d Äiggnosse; drfüüf überchiemt er s Elsass und s Brysgau zum Pfand. Jetz isch es em französische König Ludwig em Elfte gglunge, d Äiggnosse uf syni Syte z zie; är het scho lang welle s mächtigen, kulturell höchstehende und ryche Burgund underwäärffe. Und bi de Bäärner het me s burgundische Herzogtum au als Gfoor für d Uswytig vom eigete Territorium aglueget. Für es paar vo den andere äiggnössische Ständ wäär Burgund tradizionell e guete Partner gsi, aber das het jetz i dr nöie politische Konschtellaziioon nüüt me ggulte. 1473 und 1474 isch e Pund zwüsche de Rychsstedt Strossburg,
Der Anton Egloff (* 11. Juli 1933 z Wettige, Kanton Aargou) isch e Schwiizer Bildhouer. Är wohnt und schaffet sit 1964 z Lozärn. Vo 1957 bis 1959 het der Egloff en Usbildig i der Bildhouerklass vo der Schuel für Gstaltig Lozärn gmacht. Nochär het er bis 1964 a der Schtaatleche Kunschtakademie Düsseldorf bim Manfred Sieler schtudiert, won er aschliessend Assischtänt worde isch. Är het Arbetskontäkt mit em Joseph Beuys und em Gotthard Graubner gha. Vo 1964 bis 1990 isch der Egloff Lehrer a der Schuel für Gstaltig z Lozärn gsi. Dört het er d Abteilig Freie Kunst ufbout, wo ner bis 1990 gleitet het. Verschidnigi Schtudieufenthält hei dr Egloff is Usland gfüert. So isch er unter anderem 1991 z London (Atelierufenthalt vo der Kulturschtiftig Landis & Gyr, Zug) und 2005 z Prag (Atelierufenthalt vom Aargouer Kuratorium) gsi. As Plastiker und Zeichner fasst dr Anton Egloff dr Skulpturbegriff wiit: Är lot d Outonomii vom Kunschtwärch grundsätzlech unaataschtet und legt Wärt uf höchi ästhetischi Qualitäte vo sine Skulpture und Arbete uf Papier. E genauso höchi Bedütig aber misst er em örtleche, geischtige und soziale Zämehang bi, wo sini Arbete wohrgno wärde. Aargouer Kunschthus Aarau Kunschtmuseum Lozärn Museum zu Allerheiligen, Schaffuse S Schublademuseum
Dr Josef Viktor Widmann, wo am 20. Februar 1842 z Nennowitz (hüt en Ortsteil vo Brünn, Tschechie) uf d Wält cho und am 6. Novämber 1911 z Bäärn gstorben isch, isch e Schwiizer Schriftsteller und Journalischt gsi. Dr Widmann het i synere Jugend z Lieschtel gläbt, wo sy Vatter Joseph Otto Widmann dr Stadtpfarrer gsi isch. Bi dr Familie isch dr jung Carl Spitteler vil z Bsuech gsi. Dr Josef Widmann het z Basel, z Heidelbäärg un z Jena Theology und Filosofy studiert. 1865 het er d Sophie Brodbeck, geb. Ernst (1836–1911) ghürootet. 1868 isch er dr Diräkter vo der Meitlischuel z Bäärn worde, dä Poschte het er anne 1880 aber wider verloore, wil me bi dr Schuelbehörde gwüssi vo syne Schrifte nit gärn gseh het. Dr Widmann isch de Redakter für s Feuilleton vo der Zytig Der Bund woorde. Er het als Literaturkritiker i dr Schwiiz e bedütendi Rolle gspiilt. Und sälber het er Theaterstuck, Verzellige, Värsromään und es paar Büecher vo syne Reise gschribe. Iim syn literarisch Nachlass lyt im Dichter- und Stadtmuseum Lieschtel und i dr Burgerbiblioteek Bäärn. Es Lied vom Widmann het dr Otto vo Greyerz i synere Liedersamlig Im Röseligarte abtrukt. Zum an bekannt Schwiizer
«Die grössten Schweizer Hits» isch e Sändig vom Schwiizer Färnsee. Es wärde drin Lieder vo Schwiizer Künschtler und Künschtlerinne vortreit und s Färnseepublikum cha elektronisch drüber abschtimme, weles Stück am beliebtischten isch. Sid em Joor 2006 isch d Sändig es paar Mol choo. Anne 2006 ass Färnseeshow am 7. Oktober, im Joor 2007 sächs Mol im Herbscht und im Winter, anne 2008 au sächs Mol im Herbscht, 2009 glych vill mol, und denn het me nach ere zääjöörige Pause d Sändig am 23. Novämber 2019 wider chönnen aluege. Für die populäri Schwiizer Mundartkultur isch das Agebott vo dr Unterhaltigs-Redakzioon vom Färnsee öppis guets; me het vorhäär jewyle mit Medielüüt e grösseri Uswahl vo bekante nöiere Schwiizer Lieder gsuecht und übers Internet zum Uswähle zeigt, und i de Sändige isch e chlyni Reihe drvo choo. Näbe hochdüütschen und änglische Song sind die meischte Lieder uf Schwiizerdüütsch gsi, zwar nid alli in ere bestimte Mundart, teils sin d Tegscht au eifach in ere künschtlich zämgegschribnige Dialäktmischig. I de läbige, effektvolle Shows het im Studio dr Moderator Sven Epiney uff Schwiizerdüütsch durs Programm gfüert. Er het mit ere Gruppe vo Studiogescht über d Schwiizer Musig und anderi Sache gredt, i de früenere Programm
D Chornschütti isch en Usschtelligsruum im Lozärner Rothus i der Schwiz. Der Rum wird vo den Abteilige Immobilie und Kultur & Sport vo der Stadt Lozärn bewirtschaftet. Öppe sächsmol im Johr wärde Usschtellige us em Lozärner Kulturläbe organisiert. Unter anderem 1981 und 1982 isch d Chornschütti Mit-Ustragigsort vo de Internationale Musikfeschtwuchene Lozärn gsi. Zudäm het d Usschtelligsreihe «100 Beste Plakate» 2007, 2009, 2012, 2015 und 2017 i der Chornschütti stattgfunge. Di nationali Usschtellig vo der «Gilde Schwizer Bärgmoler» het 2018 i der Chornschütti gaschtiert. Literatur vu un iber Kornschütte in dr bibliografische Datebank WorldCat Raumangebot in der Kornschütte uf der Website vo der Schtadt Lozärn Kornschütte Kultur. Archiviert vom Original am 11. Juli 2019; abgruefen am 26. November 2019. Mani Planzer Big Band: Internationale Musikfestwoche Luzern 1981. Pan, Züri 1981. Hansruedi Willisegger/Luzerner Singer: Englische Madrigale, Volkslieder aus sieben Ländern, Beatles-Songs. Niederberger, Oberdorf-Stans 1982. Normdate: GND: 16083192-1 | VIAF: 430149294493780522917
D Huberte Goote Gallery isch e Schwiizer Kunschtgalerie mit Sitz a der Rigistrass 2 (Seeuferpromenade, am Rigiplatz) z Zoog gsi. D Galerie het der Name vo der Huberte Goote (* 3. Dezember 1919 z Pretoria; † 2005) gha, wo 1941 dr Milliardär Anton Rupert ghürotet het. 1964 isch d Huberte Goote Art Foundation is liechteschteinische Handelsregischter ufgno worde und 2014 uf der Kanalinsle Jersey itreit worde. D Galerie het sech ussereuropäischer Kunscht gwidmet mit de Usschtellige Ndebele: Volkskunst aus Südafrika (1994), Mutter und Kind in der Weltkunst (1997), Art on the rocks: Afrikanische Felsmalerei (1999), Südsee-Ästhetik (2000) und Mali – recalling the temperature of light (2002). Si het zitgnössischi Künschtlerinne und Künschtler gförderet wie d Eliška Bartek (1993), der Stephan Spicher (1993), der Uwe Wittwer (1996), der Alfred Haberpointner (1997), der Kaspar Toggenburger (2000) und der Rolf Iseli (2001). 1996 het si der Psychiater Oscar Forel (1891–1982) in ere Usschtellig as Fotograf gwürdigt. Eliška Bartek: Ausstellung. 1993. OCLC 428024461 Stephan Spicher: 9. September bis 12. Oktober 1993. 1993. Text: Michael Bockemühl. OCLC 636829963 Bruno Murer: Sehkörper: Elemente: Ausstellung. 1993. OCLC 84525733 Lorenz Homberger: Gesichter = faces. 1993. OCLC 31030693 Ndebele: Volkskunst aus Südafrika: 24. März 1994 bis 4. Mai 1994.