rlitschk/wikidir huggingface dataset:
D Metafüsik (latiinisch metaphysiöbbe, vo griechisch μετά, metá, „nochhär, hinder, enned“, und φύσις, phýsis, „Natur, natüürligi Beschaffehäit“) isch e Grunddiszipliin vo dr Filosofii. Metafüsischi Süsteementwürf behandle in iire klassische Forme die zentraale Brobleem vo dr theoretische Filosofii: d Beschriibig vo de Fundamänt, Vorussetzige, Ursache oder „erste Gründ“, de allgemäinste Struktuure, Gsetzligkäite und Brinzipie und vom Sinn und Zwäck vo dr ganze Wirkligkäit bzw. vo allem Sii. Konkret bedütet das, ass die klassischi Metafüsik „letzti Frooge“ verhandlet, zum Bischbil: Git s e letzte Sinn, worum d Wält überhaupt existiert? Und drfür, ass si grad eso isch, wie si isch? Git s e Gott oder Götter und wenn joo, was kchönne mr über iin oder si wüsse? Was macht s Wääse vom Mensch us? Git s so öbbis wie „Gäistigs“, bsunders e grundleegende Underschiid zwüschen em Gäist und dr Materie? Het dr Mensch en unstärbligi Seel oder e Freie Wille? Duet sich alles ändere oder git s au Sache und Zämmehäng, wo immer gliich bliibe? Geegeständ vo dr Metafüsik sige noch em klassische Erkläärigsaaspruch d Beriich vo dr Wirkligkäit, wo nit dur empirischi Äinzelundersuechige zuegänglig si, sondern deene iiri Basis si. Dr Aaspruch, überhaupt Erkenntniss usserhalb vo de Gränze vo dr sinnlige
Di Chile Bärgdietike isch di reformiirti Dorfchile in de Gmeind Bärgdietike im Schwiizer Kanton Aargau. De Chilebau isch im 1960 aagfange worde und im 1961 isch d Iiweihig gsi. Di Reformiirte vo Bärgdietike hei bis im Johr 1940 zu de Zürcher Chilegmeind Dietike-Urdorf ghört. De Grossi Rot vom Kanton Aargau het dann, wo di reformiirti Chilegmeind Schpreitebach gründt worde-n-isch, entschide, dass Bärgdietike als Teilchilegmeind zu dere Chilegmeind chunnt. Sit em 1984 isch di reformiirti Chilegmeind Bärgdietike selbschständig. S Gebäud het de Architekten Zschokke entworfe und bauet. De Chileruum het d Form vo eme Zält und de Chileturm stoht frei denebe. Im Turm sind viir Glocke, wo d Näme vo de vier Evangelischte übercho hei. In de Chile het's Glasfaischter vo eme Schpreitebacher Künschtler. D Orgle isch vo de Firma Metzler Orgelbau us em benachbarte Dietike bauet worde. Di letzscht Renovation vo de Chile isch im 1985 gsi. Commons: Chile Bärgdietike – Sammlig vo Multimediadateie Informatione über d Chile uf de Website vo de Gmeind Bärgdietike Informatione über d Chile uf de Website vo de reformiirte Landeschille 47.3896348.388178Koordinate: 47° 23′ 22,7″ N, 8° 23′ 17,4″ O; CH1903: 671694 / 249190
Dr Cennino Cennini (* um 1370 z Colle di Val d’Elsa, Floränz; † um 1440 z Floränz; au Cennino d'Andrea Cennini) isch en italiänische Mooler gsi. Er isch in dr Dradizioon vom Giotto di Bondone gstande, wo mä as dr Gründer vo dr italiänische Rönessans Moolerei aaluegt. In de Urkunde daucht er 1388 zum erste Mol uf as Mooler vo Freske über s Lääbe vom Häilige Stefan in dr Chille San Lucchese bi Poggibonsi. Aber er isch as Verfasser vom ene Handbuech über d Moolerei, em Libro dell'arte o trattato della pittura, berüemt worde. Er het s gege 1400 gschriibe und es isch zerst dur Abschrifte verbräitet worde. Es isch s iiflussriichste Leerbuech über d Moolerei im Spootmiddelalter worde. Au hüte het s no riisigi kulturgschichtligi und kunstgschichtligi Bedütig. Victoria Finlay: Das Geheimnis der Farben, Eine Kulturgeschichte. Berlin 2005, 7. Auflage 2007, ISBN 978-3-548-60496-1, Site 20–23, 437, 438 Marion Elias: Indisciplinabile. Wien 2008 Cennino Cennini: Il libro dell'Arte. Commentato da Franco Brunello. Vicenza 1971. Latifah Troncelli: Cennino Cennini and Leon Battista Alberti: two parallel realities in the Italien Quattrocento. 2001. Das Buch von der Kunst oder Traktat der Malerei des Cennino Cennini da Colle di Valdelsa, übersetzt, mit ere Iiläitig,
Dr Louis Schittly (* 1938) isch e französische Arzt us em elsässische Sundgau. Er isch Mitbegründer vo Médecins Sans Frontières (MSF, Ärzt ohni Grenze). Dr Louis Schittly isch uf em elterliche Burehof in Bärnwiler ufg'wachse. Als junge Arzt isch er anne 1969 im Uftrag vom Rote Chrüz nach Biafra gange, wo sech vo Nigeria het welle lööse. D Kriegsgräuel in Biafra hän en zsämme mit em Bernard Kouchner und andere zur Gründig vo Médecins Sans Frontières 1971 veralasst. Unter dr Leitig vom Malteser-Orde isch er drno zue n eme medizinische Iinsatz nach Vietnam, wo n er die riesige "Kollateral-Schäde" vo dr amerikanische Kriegsfiehrig für d Zivilbevölkerig kenneg'lehrt het. Die Kriegshandlige im Zsämmehang mit em sowjetische Iinmarsch in Afghanistan 1980 hän en drzue brocht, sich vor Ort für d medizinischi Versorgig vo dr afghanische Landbevölkerig iiz'setze. Drnoch het er bis 1996 als Arzt in siinere elsässiche Heimet praktiziert. Zsämme mit em Bernard Kouchner isch er 1996 in de Südsudan gange un isch ärztliche Verantwortliche für s Busch-Spital in Boma worde, speziell für d' örtlichi Organisation un d Rekrutierig vo emigrierte Fachkräfte isch er zueständig gsi. Dr Louis Schittly läbt jetzt mit siinere Familie in Bärnwiler. L'homme qui voulait voir la guerre
Di reformierti Chile Birr isch di reformierti Dorfchile in de aargauische Gmeind Birr in de Schwiiz. Si isch im Johr 1662 bout worde, het aber älteri Vorgängerbaute. Di erscht Erwähnig in ere Urkund von ere Chile z Birr isch us em 1370i. Mit de Iiführig vo de Reformation z Bärn isch au Birr und dodermit d Chile reformiert worde. Di älteschti Chile z Birr, wo an de selbe Schtell gschtande-n-isch, isch us de Zit ums Johr 1000. Di hütig Chile het mindescht 3 Vorgängerbaute, wo me bi de Grabige im 1972i gfunde het. Di erschti Chile isch öppe halb so breit und halb so lang gsi, wi di hütigi. An de Wendi vom 12. zum 13. Johrhundert het me di Chile mit ere Apsis erwiteret. Vermuetlich im 14. Johrhundert isch dann s Chileschiff um die gliichi Lengi, wo si scho gha het, verlängeret worde. Im 16. Johrhundert het me de Chileturm aabout, und im 1662 isch di hütig Chile errichtet worde und zwar vom Baumeischter Abraham Dünz, wo au di praktisch bouglich Chile z Gräniche bauet het. Informatione zu de Baugschicht vo de Chile uf de Website vo de reformierte Chilegmeind 47.4370078.201315Koordinate: 47° 26′ 13,2″ N, 8° 12′ 4,7″ O;
D Appezäller Südworst (au Grüeni Worst oder aifach Südwooscht) isch e hälli Brüeworst, wo grüe (roh), kocht oder pasterisiert als Spezialität us de Ostschwiiz verchauft werd. Si gseht fascht us wi a grossi Münchner Wiisworst. Scho 1873 isch ime Brief inne gschribe gsi, as im Appezällische Rindsdärm als Worsthüt bruucht worde segid. Zum s ganz fiine Brät vo de Südworst z mache bruchts Maschinene als Hilfsmittel. Us dem Grund werd d Enstehig vo de Appezäller Südworst im 19. Johrhundert aagsidlet. För d Härstellig vo de Appezäller Südworst brucht me Rinds-, Schwii- und Chalbflaisch. Da Flaisch werd mit em Flaischwolf ganz fii gmale. I da Brät chunnt no Späck, Iis, Chochsalz und Gwörz (Chümmi, Chnoble und so witer). Dia Masse werd inen Rindsdarm abgfüllt. A jedem Endi vo de Worst gits en Chnopf in Darm, mit ame Holzspiessli, wo verhinderet as de Chnopf wieder uufgoht. Je noch Metzger werds au aifach mit ere Schnuer zue punde, öperemol werds mit Metallspangen zuegmacht, wia bi anderne Wurstwaren (wia mängmol bim Särwela). D Appenzäller Südworst, wo maistens als Päärli verchauft wärded, muess me öpa 20 bis 25 Minute i uugfär 70 Grad heissem Wasser züche loo (nöd z haiss - susch verjagt ses). Dia
Dr Luca Pacioli (* um 1445 z Borgo San Sepolcro (hüte Sansepolcro), Toskana; † 1514 oder 1517 z Rom) isch en italiänische Mathematiker und Franziskaner gsi. Bekannt isch er in de Wirtschaftswüsseschafte, wil er 1494 as erste die dobbledi Buechfüerig komplett beschriibe het. Vo 1477 aa isch er Brofässer z Perùgia, Rom, Neapel, Pisa, Venedig, Mailand und Florenz gsi. Dr Pacioli het vermuetlig mit em Piero della Francesca Mathematik studiert. Noch däm sim Dood 1492 si mindestens zwäi vom della Francesca siine im Ganze drei mathematische Schrifte in sim Bsitz gsi und er het sä in sine äigene Wärk verarbäitet, v. a. s Draktat über e Abacus (woorschiinlig vor 1460 verfasst). Dr jüngeri Leonardo da Vinci het von em Mathematikunderricht überchoo, isch mit em befründet gsi und het en zu siner Abhandlig über e Goldig Schnitt aagregt, wo 1509 verläit worden isch und wo dr da Vinci illustriert het. Dr Pacioli verdrättet d These, ass d Perspektividäät d Moolerei zun ere mathematische Diszipliin wie d Muusig machi. Die bekannti Zäichnig vom da Vinci vom Mensch im Quadrat und im Kräis (homo ad quadratum et circulum) findet do din e Dütig, wo sich uf s Strääbe vom (ändlige) Mensch noch Erkenntnis
Dr Brassaï (bürgerlig Gyula Halász; * 9. Septämber 1899 z Kronstadt/Brassó, hüte rum. Brașov, denn z Östriich-Ungarn, hüte z Rumäänie; † 7. Juli 1984 z Nizza) isch e franzöösische Fotograf vo ungarischer Härkumft gsi. Dr Brassaï isch as Gyula Halász uf d Wält choo und het spööter s Psöidonüüm Brassaï („dä wo vo Brassó chunnt“) aagnoo. Er het z Ungarn und Dütschland studiert und isch 1924 uf Bariis cho. Si Fründ André Kertész het en überreedet, si Faszinazioon für s Bariiser (Nacht-)Lääbe in Fotene iizfoo. 1933 isch si Fotibuech Paris de Nuit erschiine, won en sofort berüemt gmacht het. Churz druf het men en uf d Usstellig Photography: 1839-1937 vom Museum of Modern Art iiglaade. Dr Brassaï het vili Talänt ghaa und het sich nid uf d Fotografii beschränkt: Er het zäichnet, gmoolt, as Bildhauer gschafft und gschriibe. Er isch Frönd gsi mit em KünstlerPablo Picasso , em dütsch-britische Fotograaf Bill Brandt und em amerikanische Schriftsteller Henry Miller. Berüemt worde isch si Buech Conversations avec Picasso, won er 1964 veröffentligt het. 1975 isch si Buech Henry Miller - D Bariiser Joor uusechoo. Im Brassaï si Graab isch uf em Friidhoof Montparnasse z Bariis. Im Brassaï sini Arbäite si wäägwiisend für
D Atomfüsik beschäftigt sich mit em Ufbau vo de Atom us Atomkärn und Elektroonehülle und dr Wäggselwirkig zwüsche de Atom und Ione und andere Atom oder Ione, mit Festkörper, mit dr elektromagnetische Straalig, mit elektrische und magnetische Fälder. D Beriich vo dr Atomfüsik und dr theoretische Chemii überschniide sich. D Atomfüsik isch e Däilgebiet vo dr Füsik, wo sich mit dr Füsik vo dr Atomhülle und de Vorgäng, wo din ablaufe, befasst. Si undersuecht u. a. d Verdäilig vo de Elekdroone uf die kwantemechanische Energiinivoo und beschriibt die beobachtete Spektrallinie vo de Atom, dr Ufbau vom Perioodesüsteem vo de Elemänt und d Grundlaage für s Verständnis vo dr chemische Bindig. Hüfig wird d Atomfüsik mit dr Kärnfüsik verwäggslet, wo sich mit dr Strukduur vom Atomkärn beschäftigt; für d Atomfüsik isch dr Atomkärn e Baustäi, wo nid underdäilt wird. D Idee, dass alli Materie us chliinste Däili, de Atom, zämmegsetzt sig, häi scho d Natuurfilosoofe in dr Antike (v. a. der Demokrit) gha. Das isch aber spekulatiiv bliibe, bis im 19. Joorhundert d Undersuechige vom John Dalton, Joseph Louis Gay-Lussac und Ludwig Boltzmann es differenzierters Modäll entwicklet händ. 1895 hett der Henri Becquerel d Radioaktivität vom Atomkern entdeckt. Der Ernest Rutherford
D Atom si Grundbaustäi vo dr Materie. Dr Name läitet sich vom griechische ἄτομοςVorlage:Lang – Invalid: 'gr' * probably 'el' intended átomos ab, was „s Unverschnidbare“ bedütet (vo ἀVorlage:Lang – Invalid: 'gr' * probably 'el' intended a ‚un-‘ und τέμνεινVorlage:Lang – Invalid: 'gr' * probably 'el' intended témnein ‚schniide‘, hüfig au übersetzt mit „s Undäilbare“). En Atom isch die chliinsti Äihäit, wo mä d Materie mit mechanische oder chemische Mittel cha zerleege. Fast zämme mit dr wüsseschaftlig gsicherete Entdeckig vo de Atom am Aafang vom 20. Joorhundert het mä gmerkt, ass au sii nit undäilbar si, sondern us ere Atomhülle mit negativ ufgladene Elektrone und eme positiv glaadene Atomkärn bestöön. Spööter het mä uusegfunde, ass dr Atomkärn us positiv glaadene Protone und unglaadene Nöitrone ufbaut isch. Alli Atomsorte, wo im nöitraalen Zuestand die gliichi Zaal vo Elektrone und Protone häi, ghööre zu gliiche chemische Elemänt. D Zaal vo de Nöitrone in de Atomkärn vom ene Elemänt cha verschiide si, mä reedet vo de Isotop vom ene Elemänt. D Elektrone chönne dur die elektrischi Anzieig statt an äin au an meereri Atomkärn gliichzitig bunde si und eso sonigi Süsteem zämmeheebe: Si bilde Molekül, die chlinste Däil, won e chemischi Verbindig darstelle.
Dr Bezirk Blenio (ital. Distretto di Blenio, dt. veraltet Landvogtei Bollenz) isch ain vu dr acht Bezirk im Kanton Tessin in dr Schwyz. Hauptort isch Acquarossa. Dr Bezirk bstoht su drei Chrais (circoli). syt 1803 Anne 1836 hät sich Ghirone vo de Gmai Aquila abgspalte und hät sich mit de Gmai Bottino zur nöie Gmai Ghirone zämmegschlosse. 1842 respektiv 1846 hät sich Ghirone wider för e paar Joor mit Aquila zämegschlosse. 1853 hät sich Ghirone endgültig vo Aquila trännt und nennt sich wider Ghirone gnännt. Mit Dekret vum 25. Novämber 1927 isch d Gmai Grumo zue dr Gmai Torre yygmaindet wore. syter 2000 Gmaine bis 2003 Gmaine bis 2006 Fusione 2004: Castro, Corzoneso, Dongio, Largario, Leontica, Lottigna, Marolta, Ponto Valentino un Prugiasco → Acquarossa 2006: Aquila, Campo (Blenio), Ghirone, Olivone un Torre → Blenio 1. April 2012: Ludiano, Malvaglia un Semione → Serravalle Ständige Wohnbevölkerung nach Staatsangehörigkeitskategorie, Geschlecht und Gemeinde, definitive Jahresergebnisse, 2022. Bei späteren Gemeindefusionen Einwohnerzahlen aufgrund Stand 2022 zusammengefasst. Abruf am 7. September 2023
Dr Bezirk Bellinzona (it. Distretto di Bellinzona, dt. veraltet. Landvogtei Bellenz) isch ain vu dr acht Bezirk im Kanton Tessin in dr Schwyz. Hauptort isch Bellinzona. Dr Bezirk bstoht us drei Chrais (circoli). Di ainzige Kommunanz, wu s im Dischtrikt Bellinzona no het, isch d Kommunanz Medeglia-Cadenazzo (BFS-Nr. 5391). Bis Merz 2005 isch si Kommunanz Medeglia-Robasacco gnännt wore un het bis zum 31. Dezämber 2003 d BFS-Nr. 5020 gfiert. syt 1803 Mit Dekrete vum 18. bis 20. Novämber 1907 sin di friejere Gmaine Carasso, Ravecchia un Daro zue dr Stadt Bellinzona yygmaindet wore. Mit Dekret vum 23. Novämber 1831 isch di friejer Gmai Vallemorobbia ufdailt wore in d Gmaine Pianezzo, Sant’Antonio un Vallemorobbia in piano. Di letscht isch mit Dekret vum 2. Dezämber 1867 mit Giubiasco fusioniert wore. syt 2000 Gmaine bis 2004 Gmaine bis Novämber 2010 Gmaine bis April 2017 Fusione 2005: Cadenazzo un Robasacco → Cadenazzo 2010: Bironico, Camignolo, Medeglia, Rivera un Sigirino → Monteceneri 2017: Bellinzona, Camorino, Claro, Giubiasco, Gnosca, Gorduno, Gudo, Moleno, Monte Carasso, Pianezzo, Preonzo, Sant’Antonio un Sementina → Bellinzona Commons: Bezirk Bellinzona – Sammlig vo Multimediadateie Giuseppe Chiesi, Pablo Crivelli: Bellinzona (Piveve, Vogtei, Bezirk). In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz. Ständige Wohnbevölkerung nach Staatsangehörigkeitskategorie,
Dr Bezirk Leventina (italienisch Distretto di Leventina, dytsch veraltet Livinen) isch ain vu dr acht Bezirk im Kanton Tessin in dr Schwyz. Er erstrekt sich über s chlinner Val Bedretto und s grösser Valle Leventina. Hauptort isch Faido. Dr Bezirk bstoht us vier Chrais (ital. circoli) mit ihrne Gmaine (ital. comune). syt 1803 Mit Dekret vum 9. Mai 1853 isch Campello, wu bis dert zue Calpiogna ghert het, e aigeständigi Gmai wore. syt 2000 Gmaine bis 2005 Fusione 29. Januar 2006: Calonico, Chiggiogna, Faido un Rossura → Faido 1. Aprile 2012: Anzonico, Calpiogna, Campello, Cavagnago, Faido, Mairengo un Osco → Faido 10. April 2016: Faido un Sobrio → Faido Mario Fransioli, Tiziano Locarnini: Leventina. In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz. Ständige Wohnbevölkerung nach Staatsangehörigkeitskategorie, Geschlecht und Gemeinde, definitive Jahresergebnisse, 2022. Bei späteren Gemeindefusionen Einwohnerzahlen aufgrund Stand 2022 zusammengefasst. Abruf am 7. September 2023
Dr Gustav Benjamin Schwab, wia-nr mit-em ganza Nâma ghoißa hôt, (* 19. Juni 1792 z Stuegert, wo-nr am 4. Novembr 1850 au gschdôrba ischt) ischt a deitscher Schriftsteller, Lyriker, evangelischr Pfarrer ond Gymnasialprofessr gwäa, wo zor Schwäbischa Dichtrschual ond zom Seracher Dichterkreis zehlt. Dr Guschdav Schwab kommt am 19. Juni 1792 z Stuegert uff d Welt. Sei Vaddr isch dr Geheime Hofrat ond Professr an dr Hoha Karlsschual Johann Christoph Schwab ond sei Muadr d Friederike Schwab geborena Rapp, d Dochtr vo-ma Kaufmôô. Nôch-em Abi studiirt dr Schwab ab 1809 an dr Uni Diibenga zwoi Jôhr Filologii ond Filosofii ond hendrher noh Theologii am Evangelischa Stift. Z Diibenga lernt’r da Justinus Kerner ond da Ludwig Uhland kenna ond freindet sich mit-en ôô. Wia-nr mit seim Studiom ferdich ischt, macht’r 1815 a langa Bildongsreis durch an Haufa deitsche Lendr. Dô drbei kommt’r ondr andrem z Weimar mit-em Johann Wolfgang von Goethe, z Berlin mit-em E. T. A. Hoffmann ond em Adalbert von Chamisso ond en Kassel schliaßlich mit de Briadr Grimm zamma. Gega End vom Jôhr 1817 kriagt dr Schwab a Stell als Gymnasialprofessr en seira Hoimetstadt. S Jôhr druff heiradet’r d Sophie Gmelin. Dui brengt em Lauf dr Zeit drei
S Kunstgwärb umfasst die handwärkligi, maschinelli oder industrielli Herstellig vo Gebruuchsgeegeständ mit künstlerischem Aaspruch. Dr Begriff aagwändeti Kunst umfasst alli Beriich vom kunstgwärblige Schaffe: Witeri Begriffe für Geegeständ, wo au as Kunstgeegeständ chönne verstande wärde, si Gebruuchskunst oder dekoratiivi Kunst. Im 19. Joorhundert si zum erste Mol Gwärb-Museum, Kunstgwärbmuseum und Kunstgwärbschuele gründet worde, zum Aaschauigsbischbil für künstlerisch gstalteti Gebruuchsgegeeständ z sammle und z bresentiere und Mensche im Handwärk uszbilde, wo sonigi chönne härstelle. Zu de bekanntiste Schuele vo dr aagwändete Kunst zelt s Bauhaus. Es het vo 1919–1933 bestande und gältet wältwit as Häimstett vo dr Avantgarde vo dr Klassische Modärne uf alle Gebiet vo dr freije und aagwändete Kunst. S Kunstgwärb cha as Vorlöifer vom Broduktdisäin verstande wärde. Im Geegesatz zum Kunsthandwärk, wo Unikaat oder Wärk in chliine Serie herstellt, wärde im Kunstgwärb Gebruuchsgeegeständ au in gröössere Serie, maschinell und noch fremde Entwürf reproduziert. Wäge däm het noch em Walter Benjamin siner Schrift Das Kunstwerk im Zeitalter seiner technischen Reproduzierbarkeit s äinzelne Brodukt käi Aura, und dorum isch dr Kunstcharakter vo dere Art vo dr Produkzioon in Froog gstellt. Usserdäm git s au Broduzänte mit „künstlerischem Aaspruch“, wo Wärk herstelle, wo von vile as kitschig empfunde wärde. Au sonigi
Dr Robert Descharnes (* 1. Januar 1926 z Nevers, Frankriich; † 15. Februar 2014 im Département Indre-et-Loire) isch e Fotograf, Filmmacher vo dr Avantgarde und äine vo de wichdigste Biograafe vom Mooler Salvador Dalí. Dr Descharnes het d Gala und dr Salvador Dalí 1950 uf em Passaschierschiff America uf ere Räis in d USA kennegleert. Es het sich en ängi Zämmenarbäit zwüsche em Dalí und em Descharnes entwicklet, bsundrigs im Beriich vom Film. 1954 häi si zämme dr Film Die ungewöhnliche Geschichte von der Spitzenklöpplerin und dem Rhinozeros, wo im Dalí sini Theorie über die logarithmischi Spiraale zum Inhalt ghaa het. Dr Descharnes isch en änge Fründ und Sekretäär vom Mooler worde und gältet as dr füerend Expärte vom Dalí sine Wärk. Wo s in de 1980er Joor e Lawiine vo Felschige vom Dali sine Wärk gee het, het dr Dalí dr Descharnes 1986 zum Läiter vom Undernääme Demart gmacht, won er drmit sini Uurheeberrächt het welle schütze. Dr Descharnes het dä Boste bis zu siner Bangsionierig im Joor 2004 ghaa. Robert Descharnes & Gilles Néret: Salvador Dalí. 1904–1989. Benedikt Taschen Verlag 2005, ISBN 3-8228-1210-2. Sonderusgoob 2006 bi Taschen under dr ISBN 3-8228-5005-5 Carré d'Art (Salvador Dalí), Jean-Pierre Thiollet, Anagramme
Dr Bezirk Locarno (ital. Distretto di Locarno, dt. veraltet Landvogtei Luggarus) isch ain vu dr acht Bezirk im Kanton Tessin in dr Schwyz. Hauptort isch Locarno. Dr Bezirk bstoht us sibe Chrais (circoli). syt 1803 Mit Dekret vum 19. Mai 1840 isch Tenero zum Chraishauptort wore. Mit Dekret vum 24. Jänner 1882 isch Gresso e aigeni Gmai wore. Mit Dekret vum 9. Juni 1904 sin d Gmaine Tegna, Verscio un Cavigliano vum Chrais Locarno zum Chrais Melezza chuu un Losone vum Bezirk Melezza zum Circolo delle Isole. Mit Dekret vum 8. Mai 1928 isch d Gmai Solduno zue dr Stadt Locarno yygmaindet wore. Mit Dekret vum 12. Juni 1929 sin d Gmaine Casenzano un Vairano zue dr neie Gmai San Nazzaro fusioniert. Mit Dekret vum 6. März 1972 isch d Gmai Rasa zue Intragna yygmaindet wore. Mit Dekret vum 27. Juni 1994 sin d Gmaine Crana, Russo un Comologno zue dr neie Gmai Onsernone fusioniert. Fusione syt 2000 Gmaine bis 2001 Gmaine bis 2008 Gmaine bis 2009 Gmaine bis 2010 2001: Auressio, Berzona un Loco → Isorno 2008: Cugnasco un Gerra (Verzasca) → Cugnasco-Gerra 2009: Borgnone, Intragna un Palagnedra → Centovalli 25. Abrile 2010: Caviano, Contone, Gerra (Gambarogno), Indemini, Magadino,
Riedike (amtlich: Riedikon) isch än ehemaligi Zifilgmeind und än Ussäwacht fo dä Stadt Uschter im Kanton Züri. Riedike isch äini fo dä sogenannte Ussäwachte vo dä Gmäind Uschter. Riedike hät sin ländliche Charakter total bewaart und schtaat äsoo im föllige Kontrascht zur Induschtryschtatt Uschter. S Dorf befindät sich am südöschtliche Uufer fom Gryfäsee. Durs Dorf flüsst dä Tüfenbach, wo nordweschtlich fom Dorf in Gryfäsee flüsst. Id de Bach flüsst fo Nossike her dä Klusbach. Die weschtlichi Gränze fo Riedike bildet d Mönchaltorfer Aa. Riedike gränzt im Nordä a Nideruschter, im Oschte a Nossike, im Süde und Sudwescht a Mönchaltorf und im Nordweschte an Gryfäsee. Dur Riedike füärt d Kantonsschtraass Nr. 716 vo Uschter uf Egg, wo äu zur Uufaart uf d Schnällschtraasss über d Forch uf Züri gaat. Ussärdem gits fo Riedike Schtrasse uf Nideruschter, Nossike und Mönchaltorf. As öffäntlichi Färcheersnetz ischt Riedike dur d Buslinie 842 fom Bahnhof Uschter nach Ötwil aagschlosse. Die Buslinie isch bis 1953 äs Tram gsy, di sogenannti Uschter-Ötwil-Bahn. Än Grosstäil fo dä Ywonner fo Riedike sind Pändler, wo in Züri oder in Uschter schaffäd. S Dorf sälber hät sin Puurädorfcharakter erhaltä und es git in Riedike no färschidäni Puuräbetryb. Näbed äm öschtliche Färcheerschräisäl hät
Dr Bezirk Lugano (italienisch Distretto di Lugano, dytsch veraltet Landvogtei Lauis) isch ain vu dr acht Bezirk im Kanton Tessin in dr Schwyz. Hauptort isch Lugano. Dr Bezirk bstoht us zwölf Chrais (circoli). * D Flechine vu dr ehmolige Kommunanzen sin nit berucksichtigt Kommunanz Capriasca/Valcolla (BFS-Nr. 5394; bis 31. Dezämber 2003: 5238) Mit dr Verfassig vu 1814 isch dr Chrais Riva San Vitale vum Bezirk Lugano zum Bezirk Mendrisio chuu. Mit dr Verfassig vu 1814 isch dr Chrais Sala in Chrais Tesserete umgnännt wore. Dr nei Hauptort isch Tesserete wore. Mit Dekret vum 6. Juni 2000 isch dr Chrais Tesserete in Chrais Capriasca umgnännt wore. Sit Mitti April 2013 ufglöst: Mit Dekret vum 12. Juni 1860 isch Caslano Hauptort vu dr Magliasina wore. Mit Dekret vum 9. Mai 1878 isch Cimadera aigeständig wore. Mit Dekret vum 24. Juni 1924 isch d Gmai Biogno uf d Gmaine Bioggio un Breganzona ufdailt wore. Mit Dekret vum 12. Juli 1929 isch d Gmai Calprino in Paradiso umgnännt wore. Mit Dekret vum 20. Dezämber 1945 isch Paradiso Hauptort vum Chrais Carona wore. Mit Dekret vum 15. Oktober 1956 sin d Gmaine Colla, Insone, Scareglia, Signôra un Piandera zue dr neie Gmai Valcolla zämmegschlosse wore.
Dr Bezirk Mendrisio (ital. Distretto di Mendrisio oder Mendrisiotto, dt. veraltet Landvogtei Mendris) isch ain vu dr acht Bezirk im Kanton Tessin in dr Schwyz. Hauptort isch Mendrisio. Dr Bezirk bstoht us fimf Chrais (circoli). Mit dr Verfassig vu 1814 isch dr Chrais Riva San Vitale vum Bezirk Lugano zum Bezirk Mendrisio chuu. Mit Dekret vum 24. November 1975 sin d Gmaine Chiasso un Pedrinate zue dr neie Gmai Chiasso zämmegschlosse wore. Gmaine bis 2003 Gmaine bis April 2009 Gmaine bis Oktober 2009 Gmaine bis 2013 2003: Mendrisio un Salorino → Mendrisio 2003: Casima, Castel San Pietro un Monte → Castel San Pietro April 2009: Arzo, Capolago, Genestrerio, Mendrisio, Rancate un Tremona → Mendrisio Oktober 2009: Bruzella, Cabbio, Caneggio, Morbio Superiore, Muggio un Sagno → Breggia 14. April 2013: Besazio, Ligornetto un Meride → Mendrisio Ständige Wohnbevölkerung nach Staatsangehörigkeitskategorie, Geschlecht und Gemeinde, definitive Jahresergebnisse, 2022. Bei späteren Gemeindefusionen Einwohnerzahlen aufgrund Stand 2022 zusammengefasst. Abruf am 7. September 2023