rlitschk/wikidir huggingface dataset:
D Kamassisch Sproch isch aini vu dr samojedische Sproche. Die bilde zämme mit dr finno-ugrische Sproche di uralisch Sprochfamilie. Kamassisch ghert wie Selkupisch un s uusgstorbe Matorisch zue dr Gruppe vu dr sidsamojedische Sproche. Kamassisch isch z Russland eschtlig vum Ural bis zum Jenissei gschwätzt wore. Dialäkt sin Kamas un Koibal (Kaibal) gsii. Dr Nidergang vu dr Sproch het scho im 18. Johrhundert aagfange, wu d Kamassiner allmeh in dr turksprochige Chakasse ufgange sin. Di letscht Muetersprochleri isch d Klavdiya Plotnikova gsii, wu anne 1989 gstorben isch. Wichtigi Arbete iber s Kamassisch hän di finnische Sprochwisseschaftler Matthias Alexander Castrén un Kai Donner verfasst. S git zahlrychi Tonbänder un Videoufnahme, wäge däm isch s Kamassisch relativ guet dokumentiert. (noch em finno-ugrische phonetische Alfabet) Vokal Im Kamassisch het s 13 Vokal gee: a, e, i, o, u, ü, ä, ö, å, ə, ɛ, e̮ und i̮. Konsonante Plosiv: k, k̕, g, t, t̕, d, ď, p, ṕ, b, b̕, Affrikate: s, ś, š, š̕, z, ź, ž, ž̕, c, ć, č, č̕, ʒ, ʒ́, ǯ, ǯ̕ Nasal: m, ḿ, n, ń, ŋ Frikativ: ɣ, x, x́, δ, f, Halbvokal: w, j Lateral: l, ĺ Tremulant: r, ŕ Joki, A.J. (Hrsg.): Kai Donners
S Kantonsparlament vom Schwizer Kanton Basel-Landschaft isch dr Landroot. Er het 90 Mitgliider, und wird zurzit (2011) vom Urs Hess (SVP) bresidiert. Dr Vizebresidänt isch dr Jörg Degen (SP). Dr Landroot bestoht us 90 Mitgliider. Die wärde noch em Proporzsystem in vier Wahlregione und zwölf Wahlkreis alli vier Johr gwehlt, s letschte Mol am 27. März 2011. D Verdeilig vo de 90 Abgeordnete uf die zwölf Wahlkreis wird noch dr Zahl vo de stimmberächtigte Bürger in jedem Wahlkreis berächnet; jede Wahlkreis het aber mindestens 6 Abgeordneti im Landroot. As Legislative erloot dr Landroot Gsetz, wo em Volk müesse zur Genähmigung oder Ablähnig underbreitet wärde, es sig denn, mindestens 80 % vo de Landrööt haige dr Gsetzesvorlag zuegstimmt. Usseredäm kontrolliert und überwacht dr Landroot d Arbet vo dr Regierig. Dr Landroot versammlet sich in dr Regel zwei Mol im Monet (usser im Juli und im August) immer am Donnschdig im Liestlemer Regierigsgebäud. Siini Sitzige si öffentlig. Gmäss §§ 61 ff. vo dr Kantonsverfassig het dr Landroot die Ufgoobe und Kompetänze: Er erloot alli grundlegende und wichdige Bestimmige in dr Form vo Gsetz. Usfüehrendi Bestimmige erloot er in dr Form vo Dekret, sofärn er dur s Gsetz drzue ermächtigt worden isch. Er
Dr Thor Hushovd (* 18. Januar 1978 z Grimstad) isch e norwägische Velorennfahrer. Dr Hushovd isch 1999 Brofi worde, nochdäm er e Johr vorhär Wältmeister im Zitfahre vo de U23 worden isch. Bi dr Tour de France 2001 het er mit sim Team Crédit Agricole (u. a. mit em Jens Voigt) überraschend s Mannschaftszitfahre gwunne. E Johr druf het er bi dr Tour de France 2002 im Sprint si erst Etappesiig gwunne. Er isch wie zum Bischbil dr Stuart O'Grady en Allrounder, das heisst er setzt sich im Sprint dure, er chunnt in de Bärg sehr guet mit und cha guet Zitfahre und risst gärn us. Im Dezämber 2010 isch dr Thor Hushovd zum Sportler vom Johr vo Norwäge gwehlt worde und het d Aftenposten-Goldmedallie gwunne. 1998 Wältmeister - Einzelzitfahre (U23) 2001 Gsamtklassemänt Paris–Corrèze Gsamtklassemänt Normandii Rundfahrt Gsamtklassemänt Schwede'Rubdfahrt 2002 Norwägische Meister - Einzelzitfahre ei Etappe Tour de France 2003 Grote Prijs Jef Scherens ei Etappe Dauphiné Libéré 2004 Classic Haribo Grand Prix de Denain ei Etappe Dauphiné Libéré Norwägische Meister - Einzelzitfahre Norwägische Meister - Stroosserenne ei Etappe Tour de France Tour de Vendée 2005 ei Etappe Katalonie-Rundfahrt ei Etappe Dauphiné Libéré Norwägische Meister - Einzelzitfahre ei Etappe Vuelta
Katalonie (uf Katalanisch Catalunya) isch e Autonomi Gmainschaft z Spanie. S liit im Nord-Oschte vo de Iberische Halbinsle und grenzt im Norde a Andorra und Frankriich, im Weschte a di spanisch Region Aragón, im Süde a di spanisch Region Valencia und im Oschte as Mittelmeer. Katalonie het schätzigswiis 7'364'000 Iiwohner (im 2008) und isch z Spanie di zweit-bevölkerigrichscht Region. 51,55 % vo de gsamte Bevölkerig, wo Katalanisch redt, wohnt z Katalonie. S katalanisch Parlament het de Wille vo de Bevölkerig ufgnah und Katalonie i de Präamble vom Estatut d’autonomia als Nation bezeichnet. Ebefalls het au de spanisch Staat Katalonie i de Verfassig (Art. 2) als Nation anerkannt. De Quim Torra isch sit 2018 dr Presidänt vo Katalonie. Katalonie isch hüt eini vo de wohlhabendschte Regione vo Spanie. D Hauptstadt isch Barcelona. Im 2006 isch die katalanisch Bevölkerig über 7 Millione gstige. Im Gsamte hets 947 Gmeinde, devo hend 59 meh als 20'000 Iiwohner. Zwei Drittel vo de Bevölkerig wohnt in oder i de Vorort vo Barcelona. s Kataloonische Plataforma per la Llengua Hermann von Staff zu Reitzenstein: Der Befreiungs-Krieg der Katalonier in den Jahren 1808 bis 1814. 2 Bände. 1821/1827. Pilar Arnau i Segarra, Gero Arnscheidt, Tilbert Dídac Stegmann, Manfred
Dr Carl Maria Friedrich Ernst von Weber, wia-nr mit-em ganza Nama ghoißa hôt (* 18. oder 19. Novembr 1786 z Eutin em heidiga Schleswig-Holstein, † 5. Juni 1826 en London), ischt a deitscher Kombonischt, Kabellmoischtr, Pianischt ond Musikschriftsteller gwäa. Er gildet als dr Vollender vo dr deitscha romandischa Opr. Sei bekanndeschts Werk isch Der Freischütz. Älle Vorfahra vom Weber – vädderlicher- ond midderlicherseits – hend ihre Wurzla em alemannischa Schbrôchroom. Drom isch dr Weber eigentlich au a reachdr Alemanne gwäa. Wahrscheinlich isch’r dr greescht Kombonischt, wo seller Volksstamm hervorbrôcht hôt. Dr Carl Maria von Weber kommt em Novembr 1786 z Eutin e-ma Wirtshaus uf d Welt. Da gnaua Dag woiß-mr et. Sicher ischt bloß, dass’r am 20. Novembr kadolisch dauft wuud. Sei Vaddr isch dr Franz Anton von Weber. Der selbr kommt aus Stedda bei Lerrach. Deam widerom sei Vaddr, dr Fridolin Weber, ischt a Scheenauer Amtmann en Zell em Wiisadal. Deet wohnt au em Franz Anton sei Bruadr, dr Franz Friedolin Weber. Dr sell isch dr Vaddr vo dr Constanze Weber, wo viir Jôhr vôr dr Geburt vom Carl Maria d Ehe mit-em Wolfgang Amadeus Mozart eiganga ischt. Dr Franz Anton ischt a bissle hochstablerisch vrôôlagt: Er hôt sich
Fähler bir Vorlage * Parametername unbekannt (Vorlage:Infobox Fußballklub): "adresse; 1; manager; spitzname" Real CD Carabanchel isch ä schpanische Fuessballclub. Si Heimetstadion heisst La Mina und het 2.000 Zueschauerplätz. Der Club isch 1916 gründät worde. Es isch der dritteltisti Fuessballclub z Madrid. Die höchsti Liga, won er je din gspiilt het, isch d Segunda División B. Offizielli Website
Dr Philippe Gilbert (* 5. Juli 1982 z Verviers) isch e belgische Velorennfahrer. Dr Philippe Gilbert het si Brofikarriere 2003 bim Team La Française des Jeux aagfange. Scho in sim erste Johr as Brofi het er e Siig gha, won er die nüünti Etappe vo dr Tour de l’Avenir gwunne het. 2004 isch er Siiger bi dr dritten Etappe vo dr Tour Down Under gsi und het Paris-Corrèze gwunne. Im Johr 2005 het er die zwäiti Etappe vo dr Middelmeer-Rundfahrt gwunne, und denn isch er Erste im Gsamtklassemänt bi dr Tour du Haut Var worde. En witere Erfolg isch si Siig bi dr zwäite Etappe vo de Vier Dääg vo Dünkirche gsi. Usserdäm het er d Trophée des Grimpeurs überchoo. 2005 het dr Gilbert zum erste Mol bi dr Tour de France mitgmacht und het dr fümft Blatz bi dr nüünte Etappe ghoolt, won er im Sprint vom Peloton Zweite hinder em Stuart O'Grady worde isch. 2009 het er innerhalb vo nume zäh Dääg (8. Oktober bis 17. Oktober) mit dr Coppa Sabatini, Paris-Tours, em Giro del Piemonte und dr Lombardei-Rundfahrt vier aagsehni Eidgag-Radrenne gwunne, drunder zwäi Klassiker. In dr Saison 2010 het dr Gilbert dr erst Siig für sini
D Luxemburgerli sind chliini Süessigkeite wo e chlige uusgsend wie farbigi Hamburger. si sind weltbekannt und werded z Züri i de Fabrik vo Lindt & Sprüngli gmacht. E Luxemburgerli bestaht us zwei Makrönli us Mandle, gschlagnigem Eiwiss mit Zucker und ere Crème- oder Ganachefüllig. Jedes Stück het e Durchmesser vo öbbe 2,5 cm. Erfunde het si dr luxeburgisch Konditer Camille Studer, wo s Rezäpt vom ene französische Zuckerbeck im Johr 1957 mit uf Züri brocht het und es dört im Rahme vom ene intärne Wettbewärb verfiineret het. S Gebäck het üsserlig wie au noch em Gschmack e grossi Ähnlikäit mit de Macarons vom Huus Ladurée z Paris, wo sit em Aafang vom 20. Johrhundert bekannt si, si abr biz chliiner. Dr Name Luxemburgerli goht uf dr Spitzname vo sim Erfinder zrugg, wo bi sine Kolleege wäge siner Härkumft Luxeburgerli ghäisse het. Baiser de Mousse, frz. für e ‹Schmutz vo Schuum›, wo aagäblig dr ursprünglig Name gsi sig, sig dr Kundschaft e chli piinlig gsi. Si häige anstatt Schmütz s Gebäck vom Luxeburger verlangt, ebe Luxeburgerli. Es git e Hufe verschiideni Arte vo Luxeburgerli, aber eigentlig si alli gfüllti Maggeröndli. Die wichdigste Gschmacksrichtige si Vanill, Schoggi, Mokka, Schampanier, Himbeeri, Zitrone, Pistasch.
Die Ibersicht zaigt d Sprochfamilie un isolierte Sproche, wu unter em Uusdruck Papua-Sproche zämmegfasst wäre. Des sin alli Sproche im Biet rund um Neiginea, wu nit zue dr Austronesische Sproche, 808 Sproche, dodervu 6 uusgstorbe mit insgsamt rund 4,1 Millione Spräche. Transneuguinea (TNG) (533 Sproche; dodervu 3 uusgstorbe; 3.200.000 Sprächer; Neiginea; Timor, Alor, Pantar) Transneuguinea Hauptzwyg (294 Sproche; dodervu 2 uusgstorbe; 2.600.000 Sprächer; Neiginea (Irian Jaya Und Papua-Neiginea) ) Zentral & Wescht-TNG (249 Sproche; 2.400.000 Sprächer; Zentral- und Wescht-Neiginea) Huon-Finisterre (63 Sproche; 165.000 Sprächer; Nordost-Papua-Neiginea) Huon Oscht: Kate (6 T, S2 80.000, Mape (5000), Dedua (5000), Sene (H), Momare (500), Migabac (1000), Kosorong (2000), Kube (Mongi) (6000) Wescht: Timbe (10.000, Komba (15.000, Nabak (15.000, Ono (5000), Selepet (7000), Sialum (600), Nomu (1000), Kinalakna (200), Kumokio (500), Tobo (2000), Burum-Mindik (7000), Mesem (4000) Kovai: Kovai (Umboi) (5000) Finisterre Erap: Nuk (1000), Nek (1500), Nakama (1000), Munkip (100), Numanggang (2000), Sauk (600), Gusan (800), Finungwa (500), Nimi (1500), Urii (2500), Mamaa (200) Wantoat: Wantoat (10.000, Tama-Irumu (1500), Awara (1500) Gusap-Mot: Rawa (12.000, Nahu (6000), Ngaing (3000), Ufim (500), Nekgini (400), Neko (300), Gira (500) Warup: Gwatike (Dahating) (1200), Asat (1000), Bulgebi (H), Guiarak (100), Asaro'o (Morafa) (600), Forak (200), Degenan (400), Yagomi
Dr Matthyas Jenny (* 14. Juni 1945 z Basel; † 10. Oktober 2021 z Basel) isch e Schwizer Verleger, Autor und Literaturaktivist gsi. Dr Matthyas Jenny het e Lehr agfange imene Reisebüro, het e zitlang mit sine Chinder Caspar und Zoë uf dr griechische Insle Ios gläbt, denn im Tessin und sit 1977 wider z Basel. 1976 het er si Verlaag «Nachtmaschine» gründet, vo 1976 bis 1982 s erste dütschsproochige Poesiidelifon bedriibe, en Idee won er vom John Giorno sim Projekt „Call a poem“ im Museum of Modern Art übernoh het, und vo 1979 bis 1988 dr Daag vo dr Poesii organisiert, wo z Basel, Saarne, Lieschdel, Züri, Bärn, Sanggalle, Kassel und Hamburg stattgfunde het und wo mä drbii au no e «Baum vo dr Poesii» pflanzt het. 1997 het er s Internationale Litraturfestival Basel gründet, won er d Leitig drvo 2007 ufgee het, , 2001 s Internationale Lyrikfestival Basel und het 2003 dr Aastooss gee zur Buechmäss BuchBasel. 1997 het er d Idee für es Litratuurhuusbrojekt usgaarbäitet, wo denn im April 2000 vo dr Christoph Merian Stifdig Basel as «Literaturhaus Basel» realisiert worde isch. Sit 2006 het dr Jenny zsämme mit dr Ursula Wernle s kleine Literaturhaus Basel gläitet.
47.5531388888897.5908333333333Koordinate: 47° 33′ 11,3″ N, 7° 35′ 27″ O; CH1903: 611457 / 266947 S Stadtkino Basel isch e nid kommerziells Chlaikino an dr Klostergass 5 z Basel, wo zum Ziil het, künstlerisch wärtvolli Film z zäige. S Stadtkino Basel isch 1982 vom Veräin «Le Bon Film» gründet worde. «Le Bon Film» isch e Filmklub gsi, wo sit 1931 gueti Film in öffentlige Vorfüehrige in verschidnige Basler Kino zäigt het. Bis 1982 hai nume d Klubmitgliider d Film chönne go luege, denn isch s «Stadtkino Basel» gründet worde, mit dr Absicht, d Film im ene äignige Lokal z zäige, und d Vorfüehrige si für alli zuegänglig worde. As öffentligi Institution het dr Staat s Stadtkino afo subventioniere, und es het siis Aagebot chönne vergrössere. 1998 het s denn an dr Chlostergass in dr Kunsthalle im früehnere Skulpturesaal e Häim mit 99 Sitzblätz gfunde. 2007 isch s Foyer renoviert worde und het e Bar überchoo. 2003 het s dr Kulturbriis vo dr Stadt Basel überchoo für si, wie s dr Regierigsroot bim Verlei vom Briis gsäit het, Pfläg vo dr Filmgschicht und s Brogrammiere vo Film, wo inhaltlig und formal innovativ si, und wo im Verleiaagebot no käi Blatz finde. Im Johr
D Cathy Sharp isch en amerikanischi Dänzere und Choreografin, wo z Basel ihri äignigi freji Danzgrubbe, s «Cathy Sharp Dance Ensemble» läitet. D Sharp isch z Nashville, Tennessee (USA), uf d Wält choo. Si isch uf d «North Carolina School of the Arts» gange und het mit em Duncan Noble, Peter Apple, Bill Griffith, Joop Sanders, David Howard, Pauline Koner und dr Sonja Tyven gschafft. Vo 1968 bis 1973 isch si Mitgliid vom «Atlanta Ballet» in Atlanta, Georgia, und vom «Grands Ballets Canadiens» z Montreal gsi. 1973 isch si uf Basel choo, wo si bim Heinz Spoerli sim «Basler Ballett» het afo danze und denn Solistin worden isch. Ihri Interbretazione in neoklassische und modärne Choreografie hai z Basel grossen Erfolg ghaa. Vo 1978 bis 1988 het si d Ballettschuel vom Basler Theater gläitet, het für Opereinszenierige choreografiert und au für anderi Danzgrubbe gschafft. 1991 het si ihri äignigi Danzgrubbe gründet, s «Cathy Sharp Dance Ensemble», wo hüte e grosses Repertuar an neoklassische und zitgenössische Choreografie het. D Sharp het d Choreografii für meh as 20 Stück gmacht. D Danzgrubbe het au Gastchoreografe iiglaade wie d Nicole Caccivio, dr Nils Christe, dr Richard Wherlock, dr Itzik Galili, dr Etienne Frey und
S Theater im Düüfelhof isch e Chläibühni am Lienerdsgraabe 49 in dr Schwizer Stadt Basel. S Theater im Düüfelhof isch us em «Schiefe Theater» uusegwachse, wo dr Dominique Thommy (eigetlig Thomas Vogt) zämme mit em Albert leVice 1967 as ersts fahrbars Chläitheater gründet het. Säll isch e Konstruktion uf Reeder gsi, wo mä het chönne usenanderklappe und denn e schallisolierte, gschlossnige Theaterruum für 120 Zueschauer komplett mit Bühni worden isch. 1968 isch d Bremiäre gsii und denn si si z Viert, d Monica und dr Dominique Thommy-Kneschaurek und dr Albert leVice und si Frau, siibe Johr lang in ganz Europa umegräist und häi meh as 1'100 Vorstellige gee vor über 90'000 Zueschauer. Wo si sich häi welle sässhaft mache, häi si z Basel e Restorant bedriibe, für zum ihr Theater z subvenzioniere. Däm häi si «Theater/Café zum Teufel» gsäit. 1989 isch do drus s Kultur- und Gasthuus «Der Teufelhof» worde, wo, wie d Gastgäber sääge, ‹Gastronomii, Hotellerii, Theater und Kunst under eim Dach› dehäi si. S Theater het hundert Sitzblätz und e drissig Kwadratmeter groossi Bühni. S Brogramm bestoht vor allem us Satiire- und Kabarettvorstellige. Es git e «Verein Theater im Teufelhof», wo d Ufgoob von em isch, kulturelli Aaläss
D Friburger Mundartgruppe (Freiburger Mundartgruppe e. V. oder au Theater der guten Laune) isch e Laievolkstheatergruppe vu Friburg, wu alljohr 1 bis 2 Stuck uf Alemannisch uffiere. Di maischte Vorstellige finde in dr May-Bellinghausen-Halle im Friburger Stadtdail Hasle statt, s git aber au als Uffierige in verschidene Ortschafte im Brisgau un driber nus. De Vater vu de Elfriede Dierkes geb. Bartosch (1920-2013), dr Wilhelm Bartosch, het zämme mit em Désiré Lutz anne 1924 s Laietheater Elsässische Theater im Breisgau grindet, wu noch em Zweete Wältkrieg als „Alemannische Heimatbühne Freiburg i. Br.“ nei grindet wore isch un sit 1962 „Alemannische Bühne Freiburg e. V.“ haißt. D Elfriede Dierkes het scho ab 1932 in sällem Dialekttheater als Schauspileri mitgmacht un au ab 1950 wider bis 1954, wu si Mueter wore isch. D Elfriede Dierkes het 1958 schließlig e aige Ensemble grindet, d Friburger Mundartgruppe. Entstande isch die Gruppe, wu de 1. Freiburger Handharmonika und Akkordeonclub in sällem Johr s 30. Jubiläum gfiirt het un zue dem Aaloss e Theaterstuck het solle ufgfiert wäre. D Elfriede Dierkes het des Laiethater langi Johr glaitet, unterstitzt vu ihrem Maa, em Hans Dierckes, wu anne 1989 gstorbe isch. D Dierkes het in de Fribuger Mundartgruppe no
D Oottere (Natrix natrix; alemanischi Näme lueg doo) isch die Schlangenart, wo i Mitteleuropa em maiste verbraitet isch. Do si empfindli uf menschlichi Iigriff reagiert ghört si zo de starch bidroote Tier. D Ootere isch kai Giftschlange und för de Mensch nöd gföörli. D Oottere isch e langi dünni dunkli Schlange, d Färbig goot vo grau bis dunkelgrau, lokall chönet au schwarzi Individue vorchoo. Mandli sind zwösched 70 und 95 cm lang, Wiibli zwösched 130 und 140 cm. Si hett e rundliche Chopf, grossi Auge mit groosse Puppile und um s Muul ume het si wiissi Schuppe. Junig Oottere messet bim Schlüüffe 14 bis 22 cm. D Oottere isch i ganz Europa verbraitet, mit Uusnaam vo Irland, Island und em nördliche Skandinavie. I de Alpe chömet Oottere bis maximal 2000 müM. vor, fortpflanze tüend si sich aber nume underhalb vo 1500 müM. S gitt zwoo Underarte vo de Oottere, d Natrix natrix helvetica lebt westlich vom Rhii und d Natrix natrix natrix östlich vom Rhii. östlich vom Rhii gits e Mischpiet, wo vo Bade-Württeberg, Rhiiland-Pfalz, Hesse bis uf Nordrhii-Westfale goot. I de Schwiiz isch d Natrix natrix natrix ganz selte. D Oottere lebt i de Regle i de Nööchi vo
S Grossbasel isch dr linggsrhiinisch Stadtdeil vo dr Schwizer Stadt Basel. S Grossbasel umfasst d Quardier Iseli, Santihanns, Gotthälf, Gundeli, Bachlätte, Bruederholz, Breiti, Dalbe, Am Ring, d Vorstedt und d Grossbasler Altstadt. D Altstadt mit em Münster uf em Münsterhügel und rund um e Märtblatz mit em Roothuus us em 14. Johrhundert isch s eigetlige Zentrum vo Basel. Die änge Stroosse und Gasse lade zum Flaniere ii. S linggsrhiinische Grossbasel wird dur e Iisebahnbrugg, vier Stroossebrugge und vier Personefährene mit em rächtsrhiinische Chlaibasel verbunde. 47.5536287.582102Koordinate: 47° 33′ 13″ N, 7° 34′ 56″ O; CH1903: 610800 / 267000
47.55467.5885Koordinate: 47° 33′ 16,6″ N, 7° 35′ 18,6″ O; CH1903: 611281 / 267109 Die Baseldytschi Bihni isch e Chlaitheater im Lohnhof in dr Schwizer Stadt Basel. Si wird vom Verein «Baseldytschi Bihni» dräit. 1892 isch die «Dramatische Gesellschaft» gründet worde, wo sich 1925 vorgnoh het, s Mundarttheater z pfläge, und ihre Name zu «Dialektgruppe Baseldytschi Bihni» gänderet het. En äignigi Bühni het dr Verein nonig gha. D Mitgliider häi in verschidnige Lokal brobt und ufgfüehrt, drunder im Café Spitz, in dr Cardinalhalle, dr Burgvogtei-Halle, im Gundeldinger-Casino, im Stadttheater, im Kiechli und im Saal im Griifebräu-Horburg. In de 1960er Johr häi si im e Chäller in dr Lienertstrooss 7 Blatz überchoo, wo si drus e chliins Theater gmacht hai. Wäge de Erwiiterige vo de Gymnasie am Kohlebärg, wo 1997 zum Lienert-Gümnasium zämmegläit worde si, häi si 1995 ihre Chäller an dr Lienertstrooss müesse ufgee, häi denn aber e Chäller im Lohnhof 4 überchoo und häi dä as Bühni iigrichdet. S Theater het fast hundert Sitzblätz im Parket und meh as vierzig uf em Balkon. Wil eigetlig braktisch keini Mundartstück me gschriibe wärde, übersetze und adaptiere d Lüt vo dr «Baseldytsche Bihni» modärni fremdsproochige Stück sälber, so zum Bischbil «D Grille und
47.56497.5975Koordinate: 47° 33′ 53,6″ N, 7° 35′ 51″ O; CH1903: 611957 / 268256 S Häbse-Theater isch e Chläibühni in dr Klingedaalstrooss 79 in dr Schwizer Stadt Baasel. S Theater isch 1989 vom Hansjörg Hersberger (Häbse) gründet worde im ene Saal, wo as Kino baut aber nie eso brucht worden isch, und denn vo verschidnigi Lüt für die underschidligste Zwäck brucht worden isch, so het dr Alfred Rasser dört d Uruffüehrig vom «Demokrat Läppli» gee. Noch ere Totalrenovierig het s Theater meh as dreihundert Sitzblätz. Sit 2022 wird s Theater vom Dani vo Wattewyl gläitet. S Theater füehrt Eigebrodukzione uf, drunder Musical und Operette («My Fair Laidy», «Der Zigeunerbaron» u. a.) und Komödiene mit em Häbse und siim Ensemble, won e Deil drvo vom Schwizer Färnseh ufgnoh und gsändet worde si. S vorfasnächtlige Mimösli isch dört schon e baar Johr dehäi und für die Chliine git s Määrliuffüehrige. Gastspiil gee hai Komiker wie dr Hape Kerkeling, dr Bastian Pastewka und dr Olli Dittrich, d Volksschauspiilere Heidi Kabel oder dr Schauspiiler Hannes Schmidhauser. Au Muusig cha mä go loose, vom Neuen Orchester Basel über dr Iwan Rebroff bis zur Dutch Swing College Band. D Website vom Häbse-Theater abgrüeft am 17. Septämber 2011
47.5669444444447.6075Koordinate: 47° 34′ 1″ N, 7° 36′ 27″ O; CH1903: 612709 / 268484 S Förnbacher Theater isch e Theater gsi, wo im Badische Bahnhof z Basel dehäi gsi isch. Hüt isch s e Theaterkompanii ooni äignigs Huus, d «Helmut Förnbacher Theater Company», wo immer no vom Helmut Förnbacher gläitet wird. 1980 het dr Basler Schauspiiler und Reschissör Helmut Förnbacher si freiji Theatergrubbe, d «Helmut Förnbacher Theater Company», gründet. Lang häi si käi Häimbühni gha, hai äi Inszenierig pro Säson ufgfüehrt in dr Stadt Basel sälber oder dr Umgäbig. 1980 isch s in dr Elisabethekiirche gsi, wo si im Hugo vo Hoffmannsthal si «Jedermann» gee hai und im neggste Johr «Das grosse Welttheater» in dr Martinskiirche. In de Johr druf si si vom Botanische Garde Brüglige uf Rieche in Sarasin- und in Wänkepark zooge, hai au im Volkshuus, Pfisterhuus und in dr Mäss Basel ufgfüehrt, bis si 1997 im Badische Bahnhof, im Büffe, glandet si. Vo 1998 bis 2021 het iir Theater dört Förnbacher Theater ghäisse und isch in dr ehemolige Zollhalle dehäi gsi. Hüt isch s wider e Theaterkompanii ooni äignigs Huus. Solang si no käi äignigs Theater gha het, het d Company en äinzigs Stück in dr Säson inszeniert.
D Polizey isch a Exekutivorgan vo nam Staat wo fürd Ufrechterhaltung vo Recht und Ordnung und fürd Strofverfolgung zuaständig isch. In mancha Ländr isch d Polizey ou fürd Überwachung vum Stroßavrkehr zuaständig. Polizista, dia vom Staat agstellt worra siand zum mit bsundriga Reachte dia Maßnahma durchsetza, heand meistens a spezielle Usbildung kriegt und heand in da meista Ländr durch ihre Bstellung zum Polizeybeamte ou a bsundrige Amtsstellung. Polizeyeinheita uf dr ganza Wealt sind mituntr komplett verschieda usbildat und usgstattat. Gmeinsam heand se alle, dass se meistens bwaffnet siand und vom Staat mit speziella Reacht und Pflicht usgstattet worra siand. Zu deana Reacht ghört ou, dass Polizista mit Hilfe vo Gwalt gegs Bürgr vorgoh dürfan wenns nid andersch goht. Sie üaband dodamit s staatliche Gwaltmonopol us. Igsetzt würd dia Gwalt abr in dr Regl nur dänn, wenn andre Bürger, dr Polizist seal oder (abstrakt denkt) dr Staat in Gfohr siand, was juristisch gseaha an sognannta Reachtsgüatrschutz dorstellt. Welle Reachtsgüatr gnau unter speziella Schutz durch'd Polizey gstellt siand und was dia sus no für Ufgaba heat isch vo Staat zu Staat undrschiedlich. I dr Schwiiz und in Dütschland siand Polizeyanglegaheita Sach vo da Kanton beziehungswis da Ländr. Z Östriich und im Liechtastua