rlitschk/wikidir huggingface dataset:
De grundet halboffnig Vorderzungevokal isch en Vokal vo dr menschliche Sprooch, wo in mangi Sprooche vor dr Wält vorchunt. S Zeiche im IPA defür isch œ. Mer bezeichnet de Luut im Alemannische meischt als „offnigs-ö“. Es isch en Vorderzungevokal. D Zung isch so wyt füre wie mögli ohni dass im Mundruum e Engi entstoot. Es isch en halboffene Vokal. D Zung isch uff halbem Wäg zwüsche eme offnige un eme mittlere Vokal. Es isch en grundete Vokal. D Lippe sin also grundet. Schäuble, Bruno. (2002). Wääredütsch: Mundart in Wehr. Drey Verlag. ISBN 3-933765-11-0 Schaller, Pascale & Schiesser, Alexandra. (2009). Sprachen und Kulturen. Heft 1: Freiburgerdeutsch. Schweizerische Akademie der Geistes- und Sozialwissenschaften. Fleischer, Jürg un Schmid, Stephan. (2006). Illustrations of the IPA: Zurich German. Journal of the International Phonetic Association, 36/2.
De ungrundet halbgschlossnig Vorderzungevokal isch en Vokal vo dr menschliche Sprooch, wo in mangi Sprooche vor dr Wält vorchunt. S Zeiche im IPA defür isch e. In de alemannische Dialäkt wo es en git, chunt de Vokal meischt in zwei Forme, lang un churz, vor. Mer bezeichnet de Luut im Alemannische meischt als „gschlossnigs-e“. Es isch en Vorderzungevokal. D Zung isch so wyt füre wie mögli ohni dass im Mundruum e Engi entstoot. Es isch en halbgschlossnige Vokal. D Zung isch uff halbem Wäg zwüsche eme gschlossene un eme mittlere Vokal. Es isch en ungrundete Vokal. D Lippe sin also nit grundet (gspreizt). Suter, Rudolf. (1976). Baseldeutsch-Grammatik: 2. Auflage. Christoph Merian Verlag: Basel. ISBN 3-85816-001-6. pp. 35 Schäuble, Bruno. (2002). Wääredütsch: Mundart in Wehr. Drey Verlag. ISBN 3-933765-11-0 Sutter, Jürgen. (2008). Opfinger Wörterbuch. Schillinger Verlag: Freiburg. ISBN 978-3-89155-342-8 Fleischer, Jürg un Schmid, Stephan. (2006). Illustrations of the IPA: Zurich German. Journal of the International Phonetic Association, 36/2. Carbonell, Joan F.; Llisterri, Joaquim (1992), "Catalan", Journal of the International Phonetic Association 22 (1-2): 53–56 Fougeron, Cecile; Smith, Caroline L (1993), "Illustrations of the IPA:French", Journal of the International Phonetic Association 23 (2): 73–76 Shosted, Ryan K.; Vakhtang, Chikovani (2006), "Standard Georgian",
De grundet halbgschlossnig Vorderzungevokal isch en Vokal vo dr menschliche Sprooch, wo in mangi Sprooche vor dr Wält vorchunt. S Zeiche im IPA defür isch ø. In de alemannische Dialäkt wo es en git, chunt de Vokal meischt in zwei Forme, lang un churz, vor. Mer bezeichnet de Luut im Alemannische meischt als „gschlossnigs-ö“. Es isch en Vorderzungevokal. D Zung isch so wyt füre wie mögli ohni dass im Mundruum e Engi entstoot. Es isch en halbgschlossnige Vokal. D Zung isch uff halbem Wäg zwüsche eme gschlossene un eme mittlere Vokal. Es isch en grundete Vokal. D Lippe sin also grundet. Schäuble, Bruno. (2002). Wääredütsch: Mundart in Wehr. Drey Verlag. ISBN 3-933765-11-0 Fleischer, Jürg un Schmid, Stephan. (2006). Illustrations of the IPA: Zurich German. Journal of the International Phonetic Association, 36/2. Fougeron, Cecile; Smith, Caroline L (1993), "Illustrations of the IPA:French", Journal of the International Phonetic Association 23 (2): 73–76 Szende, Tamás (1994), "Illustrations of the IPA:Hungarian", Journal of the International Phonetic Alphabet 24 (2): 91–94
De grundet halboffnig Hinterzungevokal isch en Vokal vo dr menschliche Sprooch, wo in mangi Sprooche vor dr Wält vorchunt. S Zeiche im IPA defür isch ɔ. Mer bezeichnet de Luut im Alemannische meischt als „offnigs-o“. Es isch en Hinterzungevokal. D Zung isch so wyt hinte wie mögli ohni dass im Mundruum e Engi entstoot. Es isch en halboffene Vokal. D Zung isch uff halbem Wäg zwüsche eme offnige un eme mittlere Vokal. Es isch en grundete Vokal. D Lippe sin also grundet. Suter, Rudolf. (1976). Baseldeutsch-Grammatik: 2. Auflage. Christoph Merian Verlag: Basel. ISBN 3-85816-001-6. pp. 35 Schäuble, Bruno. (2002). Wäärerdütsch: Mundart in Wehr. Drey Verlag. ISBN 3-933765-11-0 Carbonell, Joan F.; Llisterri, Joaquim (1992), "Catalan", Journal of the International Phonetic Association 22 (1-2): 53–56 Fougeron, Cecile; Smith, Caroline L (1993), "Illustrations of the IPA:French", Journal of the International Phonetic Association 23 (2): 73–76 Shosted, Ryan K.; Vakhtang, Chikovani (2006), "Standard Georgian", Journal of the International Phonetic Association 36 (2): 255–264 Rogers, Derek; d'Arcangeli, Luciana (2004), "Italian", Journal of the International Phonetic Association 34 (1): 117–121 Jassem, Wiktor (2003), "Polish", Journal of the International Phonetic Association 33 (1): 103–107 Cruz-Ferreira, Madalena (1995), "European Portuguese", Journal of the International Phonetic Association 25 (2):
De grundet halbgschlossnig Vorderzungevokal isch en Vokal vo dr menschliche Sprooch, wo in mangi Sprooche vor dr Wält vorchunt. S Zeiche im IPA defür isch o. Mer bezeichnet de Luut im Alemannische meischt als „gschlossnigs-o“. Es isch en Hinterzungevokal. D Zung isch so wyt hinte wie mögli ohni dass im Mundruum e Engi entstoot. Es isch en halbgschlossnige Vokal. D Zung isch uff halbem Wäg zwüsche eme gschlossene un eme mittlere Vokal. Es isch en grundete Vokal. D Lippe sin also grundet. Suter, Rudolf. (1976). Baseldeutsch-Grammatik: 2. Auflage. Christoph Merian Verlag: Basel. ISBN 3-85816-001-6. pp. 35 Schäuble, Bruno. (2002). Wäärerdütsch: Mundart in Wehr. Drey Verlag. ISBN 3-933765-11-0 Sutter, Jürgen. (2008). Opfinger Wörterbuch. Schillinger Verlag: Freiburg. ISBN 978-3-89155-342-8 Fleischer, Jürg un Schmid, Stephan. (2006). Illustrations of the IPA: Zurich German. Journal of the International Phonetic Association, 36/2. Jones, Daniel; Dennis, Ward (1969), The Phonetics of Russian, Cambridge University Press Martínez-Celdrán, Eugenio; Fernández-Planas, Ana Ma.; Carrera-Sabaté, Josefina (2003), "Castilian Spanish", Journal of the International Phonetic Association 33 (2): 255–259 Merrill, Elizabeth (2008), "Tilquipan Zapotec", Journal of the International Phonetic Association 38 (1): 107–114
De ungrundet fascht-offnig Vorderzungevokal isch en Vokal vo dr menschliche Sprooch, wo in mangi Sprooche vor dr Wält vorchunt. S Zeiche im IPA defür isch æ. De Vokal gits numme in mangi Dialäkt vum Alemannische. Im Hochdütsche gits en überhaupt nit. Mer bezeichnet de Luut im Alemannische meischt als „überoffnigs-e“ oder „hells-a“. D Transkription vo däm Luut isch im Alemannische nit ganz eiheitlich. In Transkriptione vum Elsässische findt mer au s Zeiche [a] für de Luut. Des Zeiche wird aber in vili Transkriptione für en „a-Luut“ bruucht, wo wyter hinte im Mund ussgsproche wird. Es isch en Vorderzungevokal. D Zung isch so wyt füre wie mögli ohni dass im Mundruum e Engi entstoot. Es isch en fascht-offene Vokal. D Zung isch fascht so wyt unte im Mund wie bimene offnige Vokal, aber nit ganz. Es isch en ungrundete Vokal. D Lippe sin also nit grundet (gspreizt). Suter, Rudolf. (1976). Baseldeutsch-Grammatik: 2. Auflage. Christoph Merian Verlag: Basel. ISBN 3-85816-001-6. pp. 35 Schäuble, Bruno. (2002). Wäärerdütsch: Mundart in Wehr. Drey Verlag. ISBN 3-933765-11-0 Sutter, Jürgen. (2008). Opfinger Wörterbuch. Schillinger Verlag: Freiburg. ISBN 978-3-89155-342-8 Fleischer, Jürg un Schmid, Stephan. (2006). Illustrations of the IPA: Zurich German. Journal of the International Phonetic Association, 36/2.
De fascht-offnig Zentralvokal isch en Vokal vo dr menschliche Sprooch, wo in mangi Sprooche vor dr Wält vorchunt. S Zeiche im IPA defür isch ɐ. Imene Deil alemannischi Dialäkt tritt de Vokal als Luutung vum Schwa uff. Im Hochdütsche gits de Vokal als Vokalisierig vum -er in „Vatta“ oder „aba“. Im Alemannische gits des ursprüngli numme ganz im Oschte, in Gegende vo Vorarlberg. Z Dütschland isch es hüt aber unter em Yfluss vum Hochdütsche au verbreitet. Es isch en Zentralvokal. D Zung isch also in dr Mitti vum Mund, uff halbem Wäg zwüscheme Vorderzungevokal un eme Hinterzungevokal . Es isch en fascht-offene Vokal. D Zung isch fascht so wyt unte im Mund wie bimene offnige Vokal, aber nit ganz. Di Lippe-Rundig für de Vokal isch im IPA nit definiert. Ladefoged, Peter (1999), "American English", Handbook of the International Phonetic Association, Cambridge University Press, p. 41–44 Roca, Iggy; Johnson, Wyn (1999), A Course in Phonology, Blackwell Publishing. pp.186 Barbosa, Plínio A.; Albano, Eleonora C. (2004), "Brazilian Portuguese", Journal of the International Phonetic Association 34 (2): 227–232,
D Loveparade (au Love Parade oder Love-Parade gschribe) isch e Technoparade gsi, wu alljohr durgfiert woren isch. Mit rund zwelf Millione Bsuecher syt ihre Grindig isch si di grescht Danzveraastaltig vu dr Wält gsi. Vu 1989 bis 2006 het si z Berlin stattgfunde, in dr Johre 2007, 2008 un 2010 in verschidene Stedt im Ruhrgebiet. 2004, 2005 un 2009 isch d Parade uusgfalle. Bi dr 19. Loveparade am 24. Juli 2010 z Duisburg isch s im Yygangsberaich zuen eme Uuglick un ere Massepanik chuu, wu s 21 Dodesopfer derbyy gee het, 511 Lyt sin zem Deil schwär verletzt wore. Dää Vorfall het international Bedroffeheit uusglest un isch wältwyt in dr Medie bhandlet wore. Dr Organisator vu dr Loveparade 2010, dr Unternämmer Rainer Schaller, het am Dag no dr Katastrof mitdeilt, ass es zuechimftig kei Loveparade me git in dr bishärige Form. Di erscht Loveparade isch im Summer 1989 vum Matthias Roeingh alias Dr. Motte in Zämmearbet mit syyre dertige Fryndi Danielle de Picciotto iniziiert wore. Vu urspringli 150 Bedeiligte isch die Veraastaltig uf rund 1,5 Millione Bsuecher anne 1999 aagwagse. Noch ere Paus in dr Johre 2004 un 2005 het d Loveparade mit eme gänderete Konzäpt 2006 wider z Berlin
De grundet offnig Hinterzungevokal isch en Vokal vo dr menschliche Sprooch, wo in mangi Sprooche vor dr Wält vorchunt. S Zeiche im IPA defür isch ɒ. In mangi alemannischi Dialäkt wie em Züridütsche, gits de Luut. Es isch en Hinterzungevokal. D Zung isch so wyt hinte wie mögli ohni dass im Mundruum e Engi entstoot. Es isch en offene Vokal. D Zung isch so wyt unte im Mund wie mögli, ohni dass e Engi entstoot. Es isch en grundete Vokal. D Lippe sin also grundet. Fleischer, Jürg un Schmid, Stephan. (2006). Illustrations of the IPA: Zurich German. Journal of the International Phonetic Association, 36/2.
Dr Jörg Kachelmann (* 15. Juli 1958 z Lörrach, Dytschland) isch e Schwyzer Moderator, Schurnalischt un Unternämmer im Beraich vu dr Meteorologii. Syyni Chänntnis in Meteorologii het er zem Deil autodidaktisch erworbe. Dr Jörg Kachelmann isch z Schaffuuse ufgwagse. Scho ase Chind het er no eigene Aagabe e Meteorolog welle gee un het Wätterufzeichnige gmacht. In dr Schuel- un Summerferine het er fir verschideni Wätterdienscht gschafft. Är het z Züri Geografii, Meteorologie, Mathematik un Physik studiert, het s Studium aber 1983 abbroche – zwee Monet vor syym Exame – un het e Volontariat bi dr Boulevardzytig Sunntigsblick absolviert. Derno het er unter andrem bim Schaffuuser Lokalradio Radio Munot gschafft. Vu dert uus isch er in d Wissnschaftsredaktion vum Schwyzer Färnseh gwägslet. Anne 1988 isch er stellverdrättende Schefredakteer vu dr Schweizer Illustrierte wore. No eigene Aagabe het er em Südwestfunk e baar Monet lang ohni Uuforderig Wättervorhärsage zuegfaxt, bis die aagnuu wore sin. Anne 1989 het dr Jörg Kachelmann e alt Buurehuus z Bächli gchauft un het des in e Wätterstation umböue. Är het 1991 d Meteomedia AG grindet. 1996 isch dr Kachelmann Programmdiräkter vu Wetter- und Reise-TV wore, wu aber no rund zwei Johr dr Bedriib wider yygstellt het. Dr
De ungrundet halbgschlossnig Vorderzungevokal isch en Vokal vo dr menschliche Sprooch, wo in mangi Sprooche vor dr Wält vorchunt. S Zeiche im IPA defür isch ɤ. Es isch en Hinterzungevokal. D Zung isch so wyt hinte wie mögli ohni dass im Mundruum e Engi entstoot. Es isch en halbgschlossnige Vokal. D Zung isch uff halbem Wäg zwüsche eme gschlossene un eme mittlere Vokal. Es isch en ungrundete Vokal. D Lippe sin also gspreizt (nit grundet).
De ungrundet halboffnig Hinterzungevokal isch en Vokal vo dr menschliche Sprooch, wo in mangi Sprooche vor dr Wält vorchunt. S Zeiche im IPA defür isch ʌ. Des Zeiche wird in Transkriptione vum Änglische für de Vokal in Wörter wie but oder love verwändet. In de meischte Dialäkt vum Änglische wird de Vokal hüt aber wyter füre im Mund ussgsproche. S Zeiche <ʌ> wird uss Gwohnheit bybhalte. Es isch en Hinterzungevokal. D Zung isch so wyt hinte wie mögli ohni dass im Mundruum e Engi entstoot. Es isch en halboffene Vokal. D Zung isch uff halbem Wäg zwüsche eme offnige un eme mittlere Vokal. Es isch en ungrundete Vokal. D Lippe sin also gspreizt (nit grundet). Thomas, Erik R. (2001), "An acoustic analysis of vowel variation in New World English", Publication of the American Dialect Society (Duke University Press for the American Dialect Society) 85. pp. 27-28, 61-63 Jones, Daniel (1972), An outline of English phonetics (9th ed.), Cambridge: W. Heffer & Sons Ltd. Gordon, Matthew (2004b), "The West and Midwest: phonology", in Kortmann, Bernd, A Handbook of Varieties of English: Volume 1: Phonology, Walter de Gruyter, pp. 340, ISBN 3-11-017532-0 Roca, Iggy; Johnson, Wyn (1999), Course in Phonology, Blackwell Publishing.
De ungrundet offnig Hinterzungevokal isch en Vokal vo dr menschliche Sprooch, wo in mangi Sprooche vo dr Wält vorchunt. S Zeiche im IPA defür isch ɑ. Im Alemannische bezeichnet mer de Luut meischt als „dunkels-a“ oder „verdumpfts-a“, im Volchsmund au als „Mittelstugg zwüsche a un o“. In vile Dialäkt vum Alemannische wird s /a/ änder hinte im Mund ussgsproche, so dass s Zeiche <ɑ> gerechtfertigt wär. Warschynts wyl es eifacher zum ygee isch, wird für de Luut aber vilmool eifach e normals <a> bruucht. Es isch en Hinterzungevokal. D Zung isch so wyt hinte wie mögli ohni dass im Mundruum e Engi entstoot. Es isch en offene Vokal. D Zung isch so wyt unte im Mund wie mögli, ohni dass e Engi entstoot. Es isch en ungrundete Vokal. D Lippe sin also gspreizt (nit grundet). *Hubert Klausmann: Die Breisgauer Mundarten. Teil I: Textband. Marburg 1985. S. 35 Sutter, Jürgen. (2008). Opfinger Wörterbuch. Schillinger Verlag: Freiburg. ISBN 978-3-89155-342-8 Fougeron, Cecile; Smith, Caroline L (1993), "Illustrations of the IPA:French", Journal of the International Phonetic Association 23 (2): 73–76 Shosted, Ryan K.; Vakhtang, Chikovani (2006), "Standard Georgian", Journal of the International Phonetic Association 36 (2): 255–264
De grundet halbgschlossnig Zentralvokal isch en Vokal vo dr menschliche Sprooch, wo in mangi Sprooche vo dr Wält vorchunt. S Zeiche im IPA defür isch ɵ. De Vokal chunt in mangi alemannischi Dialäkt als Deil vum Diphthong /ue/ in Wörter wie „guet“ oder „sueche“ vor. Es isch en Zentralvokal. D Zung isch also in dr Mitti vum Mund, uff halbem Wäg zwüscheme Vorderzungevokal un eme Hinterzungevokal. Es isch en halbgschlossnige Vokal. D Zung isch uff halbem Wäg zwüsche eme gschlossene un eme mittlere Vokal. Es isch en grundete Vokal. D Lippe sin also grundet. Sutter, Jürgen. (2008). Opfinger Wörterbuch. Schillinger Verlag: Freiburg. ISBN 978-3-89155-342-8 Cox, F.M. (2006), "The acoustic characteristics of /hVd/ vowels in the speech of some Australian teenagers", Australian Journal of Linguistics 26: 147–179 Durie, M.; Hajek, J. (1994), "A revised standard phonemic orthography for Australian English vowels", Australian Journal of Linguistics 14: 93–107 Iivonen, Antti; Harnud, Huhe (2005), "Acoustical comparison of the monophthong systems in Finnish, Mongolian and Udmurt", Journal of the International Phonetic Association 35 (1): 59–71. pp.62, 66-67
De ungrundet halboffnig Zentralvokal isch en Vokal vo dr menschliche Sprooch, wo in mangi Sprooche vor dr Wält vorchunt. S Zeiche im IPA defür isch ɜ. Es isch en Zentralvokal. D Zung isch also in dr Mitti vum Mund, uff halbem Wäg zwüscheme Vorderzungevokal un eme Hinterzungevokal. Es isch en halboffene Vokal. D Zung isch uff halbem Wäg zwüsche eme offnige un eme mittlere Vokal. Es isch en ungrundete Vokal. D Lippe sin also gspreizt (nit grundet). Ladefoged, Peter. (1993). A course in phonetics (3rd ed.). Fort Worth: Harcourt College Publishers. pp. 82 Thomas, Erik R. (2001), An acoustic analysis of vowel variation in New World English, Publication of the American Dialect Society, 85, Duke University Press for the American Dialect Society. pp.27-28
De ungrundet gschlossnige Zentralvokal isch en Vokal vo dr menschliche Sprooch, wo imene Deil Sprooche vo dr Wält vorchunt. S Zeiche im IPA isch ɨ. Es isch en Zentralvokal. D Zung isch also in dr Mitti vum Mund, uff halbem Wäg zwüscheme Vorderzungevokal un eme Hinterzungevokal. Es isch en gschlossene Vokal. D Zung isch also so wyt obe wie mögli ohni dass im Mundruum e Engi entstoot. Es isch en ungrundete Vokal. D Lippe sin also gspreizt (nit grundet). Iivonen, Antti; Harnud, Huhe (2005), "Acoustical comparison of the monophthong systems in Finnish, Mongolian and Udmurt", Journal of the International Phonetic Association 35 (1): 59–71 Jassem, Wiktor (2003), "Polish", Journal of the International Phonetic Association 33 (1): 103–107 Jones, Daniel; Dennis, Ward (1969), The Phonetics of Russian, Cambridge University Press. pp.33 Hargus, Sharon; Beavert, Virginia (2002), "Predictable versus Underlying Vocalism in Yakima Sahaptin", International Journal of American Linguistics 68 (3): 316 Firestone, Homer L. (1965), "Description and classification of Sirionó: A Tupí-Guaraní language.", Janua linguarum, Series Practica, London: Mouton & Co Ball, Martin J. (1984), "Phonetics for phonology", in Ball, Martin J.; Jones, G.E, Welsh Phonology, Cardiff: University of Wales Press, ISBN 0-7083-0861-9
De ungrundet offnig Vorderzungevokal isch en Vokal vo dr menschliche Sprooch. S Zeiche im IPA defür isch a. Fascht jedi Sprooch uff de Wält het en „a-artige“ Vokal, wo je nooch Sprooch wyter füre oder wyter hinte im Mund ussgsproche wird. Wyl Sprooche mit zwei verschidene a-Luut relativ sälte sin, wird s Zeiche <a> wäge däm vilmool au für Zentral- oder Hintervokal bruucht. Wenn e Unterscheidig wichtig isch, cha en offnige Zentralvokal im IPA mit <ä> kennzeichnet werde. S Hochdütsch a wie in „Hand“ isch zum Byspil änder en Zentralvokal, einewäg wird es meischt mit eme normale <a> transkribiert. In Transkriptione vum Alemannische wird s Zeiche <a> wäge däm für verschidni Vokal bruucht. In Transkriptione vum Elsässische findt mer [a] vilmool für s „überoffnig-e“ wie in „Gränz“. De Luut wird sunscht aber meischt mit <æ> transkribiert. Di hüüfigeri Verwändig vum <a> isch für s normali /a/, wie in „Hand“, wo je nooch Dialäkt verschide wyt hinte im Mund ussgsproche wird. Zum Deil wird de Vokal aber au mit <ɑ> transkribiert. Es isch en Vorderzungevokal. D Zung isch so wyt füre wie mögli ohni dass im Mundruum e Engi entstoot. Es isch en offene Vokal. D Zung isch so wyt unte
Schwarzwaldmädel isch a deitscher Musig- ond Hoimetfilm vom Regisseur Hans Deppe us-em Johr 1950. De-sch dr erscht deitsch Farbfilm gwäa, wo noch-em Zwoida Weltkriag dreht worra ischt. D Grondlag fir d Handlong ond d Musig isch d Opredde mit-em gleicha Nama vom Leon Jessel ond vom August Neidhart. D Ussa-Ufnahma send en Bada-Bada ond em Schwarzwald entstanda. S erscht Mol ens Kino komma isch der Film am 7. Sebtembr 1950 em Universum-Lichtspiel-Theater z Stuegert. S Juweliirgschäft Bussmann & Co. hot em Star vo dr Eisrevue em Krischdallpalascht, dr Malwine Heinau, an saumäßig deira Schmuck ausgliiha. Drom geit dr Chef vo dera Firma, dr Fritz Bussmann, seim Mitarbeitr Theo Patzke da Uftrag, jô au guat ufzbasset, dass des wertvolle Zuig et en falsche Hend kommt. Bei dera Ufgab vorliabt sich dr Patzke Hals ibr Kopf en des scheene Mädle ond isch drmit eivrstanda, dass dui dean Schmuck au beim Ball nôch dr letschda Vorstellong traga däff. Sei Hoffnong, deet d Malwine ôôbaggra zo kenna, erfillt sich abr et, weil seim Schwarm scho zwoi andre Manna da Hof machet: dr Malwine ihr Bihnapartner Richard Petersen ond deam sei Freind, dr Konschtmôlr Hans Hauser. Uf oimol daucht bei dera Feier ganz ibrraschend dr
S Schwäbische Wertrbuach isch a Werk en siiba grauße Bend (I bis VI/2) em Lexiko-Format ibr da ganza Wortschatz vom schwäbischa Dialekt. D Vorfassor send dr Hermann Fischer (1851 bis 1920) ond dr Wilhelm Pfleiderer (1878 bis 1953). Ôgfanga hot ällas en de 70r-Johr vom 19. Johrhondrt. Dr Professr fir d germanischa ond romanischa Philologie a dr Uni Diibenga, dr Adelbert von Keller (1812 bis 1883), isch uf dui Idee komma, a Wertrbuach ibr da gesamda schwäbischa Dialekt zo schaffa. Zerscht hot’r ôgfanga, an Haufa Matrial zo sammla. Bis 1883 send so rond 400.000 Zettl mit Ufzoichnonga ond 400 Ufsätz vo schwäbische Volksschuellehrer zammakomma. Wo nô de eigentlich Arbet zo deam Wertrbuach hett losganga kenna, hot dr Keller s Zeitliche gsegnet. Vôrher hot’r abr noh seim Schialer Hermann Fischer da Uftrag gäa, sein graußa Plâ zo vorwirklicha. Der hot sich mit ma enorma Eifr dera Sach ôgnomma ond noh meh Matrial zammatraga, bis us deane 400.000 Zettl 650.000 worra send. Em Johr 1904 schliaßlich isch dr erscht Band vom Schwäbischa Wertrbuach rauskomma. Ganz fertig macha hot’r des riisige Werk nemme kenna; nôch-em Erscheina vom fuffda Band hôt au dean dr Daud hoimgsuacht, wia-nr grad ibrem Buachstaba „U“ gschafft hot. Zom
D Street Parade isch e Technoparade z Züri, wu em Zürisee noo goht. Syter ass d Loveparade z Berlin yygstellt woren isch, isch si di grescht Techno-Party in dr Wält un au di zwotgrescht jehrlig Veraastaltig in dr Stadt Züri. D Street Parade wird in dr Regle am zwete Samschtig im Augschte durgfiert. Di erscht Street Parade het am 5. Septämber 1992 stattgfunde, initiiert vum Mathematik-Studänt Marek Krynski un offiziäll bewilligt as Demonstration für Liebe, Frieden, Freiheit, Grosszügigkeit und Toleranz. Dr allererscht Street Parade Flyer isch vu dr DJ Viola gstaltet wore. Villicht 1'000 bis 2'000 Persone hän dert deilgnuu un sin hinter dr zwei Lovemobil hinterhär danzt. Hite cheme zue dr Street Paradade als bis zue eire Milion Mänsche, si isch dodermit fir Züri zuen eme wichtige Wirtschaftfaktor wore. 1992 isch d Paraderute am Limmatquai duregange un e Stuck wyt in dr Bahnhofstrass lang. Dr Start isch am Hechtplatz gsi, mit dr Marschrute iber Limmatquai, Rudolf-Brun-Bruck, Uraniastrass in d Bahnhofstrass bis Bäregass un mit Ziil am Basteiplatz. Eim vu dr bide Mobile isch zmitts im Umzug dr Strom uusgange, uf d Stimmig het sich des aber nit uusgwirkt. E Gegedemo us dr Huusbsetzerszene, wu verärgeret gsi isch, ass ihri
De Eduard Spörri (* 21. Jänner 1901 z Wettige; † 1. Juli 1995 au z Wettige) isch en Schwiizer Bildhauer und Künschtler gsi. De Eduard Spörri isch in ere Bildhauerfamilie z Wettige ufgwachse. Scho de Vater und de Grossvater sind Bildhauer gsi. Z Wettige het er vom 1908 bis ins 1916i d Primarschuel und im Aaschluss e Fortbildigsschuel bsuecht. Im 1916i het er dann z Bade bim Eugen Märchy e Lehr zum Schteimetz aagfange und het derte d Gwerbschuel bsuecht, bevor er vom 1917 bis ins 1919i uf de Kuschtgwerbschuel z Züri isch gsi. Sini Bildhauerlehr het er im 1920i z Locarno bim Turo Rossi abgschlosse. Vom 1921i bis ins 1923i isch er bi eme Studieufenthalt z Münche gsi. Scho im 1924i het er d Werkstatt vo sim Vater z Wettige übernoh und im 1927i isch er an ere grosse Kunschtusstellig z Düsseldorf beteiliged gsi. Im 1929i het er d Rosa Bachofner ghürote, wo für vili vo sine Frauefigure sis Modell gsi isch. Im gliiche Johr het er, ufgrund vo eme Studiepriis vo de Eidgnosseschaft, e längeri Reis uf Rom und Neapel chönne unternäh. Im 1931 het er dann ufgrund vo eme Stipendium d Möglichkeit ghe für en Studiefenthalt z