rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Dr Roger Pirenne (* 9. Àuigscht 1934 z’ Clermont-sur-Berwinne, Prowìnz Lüttlich) ìsch a belgischer reemisch-kàthoolischer Oordagaischtliger vu dr Kongregàzioon vum Unbefleckta Harz vu Mària. Ar ìsch vu 1994 bis 1998 Bischoof vu Batouri-n-ìm Kamerun gsìì, un vu 1999 bis 2009 Arzbischoof vu Bertoua-n-ìm gliicha Lànd. Dr Roger Pirenne ìsch ànna 1934 z’ Clermont-sur-Berwinne, ìm Oschta vu Belgia, d’ Walt kumma. Ar ìsch ìn siinera Haimetschtàdt ìn d’ Primàrschüala gànga, un hàt schpeeter griachischa un làtiinischa Lìteràtüür gschtudiart àn dr Sekundààrschüal Collège Royal Marie-Thérèse vu Herve. Dr Roger Pirenne ìsch Mìtglìed vu dr Kongregàzioon vum Unbfläckta Harza vu Mària worra un hàt àm 3. Àuigscht 1958 d’ Priaschterwäih ämpfànga. Àm 3. Hornung 1994 ìsch dr Pirenne vum Pàpscht Johànnis Pooli II. àls Bischoof vu Batouri ärnännt worra. Dr Pirenne hàt àm 22. Mai 1994 d’ Bischoofwäih vum Àpostoolischer Nuntz ìm Kamerun, Gabun un Äkwàtoriàlguineà Santos Abril y Castelló ämpfànga. Doo drbii sìn d’ Mìtkonsekràtoora dr Paul Mbiybe Verdzekov, Arzbischoof vu Bamenda, un dr Jean Zoa, Arzbischoof vu Yaoundé, gsìì. Àls Bischoof vu Bafoussam hàt dr Pirenne d’ Missionnàrgmainschàft vu Kana kànoonisch gnamigt. Àm 3. Jüüni 1999 ìsch dr Pirenne vum Johànnis Pooli II. àls Arzbischoof vu Bertoua ärnännt worra. Àn dara
Dr Faustin Ambassa Ndjodo (* 26. Jüüli 1964 z’ Ekouda, Kamerun) ìsch a kamerunischer reemisch-kàthoolischer Oordagaischtliger vu dr Kongregàzioon vum Unbefleckta Harz vu Mària. Vu 2009 bis 2016 ìsch’r Bischoof vu Batouri gsìì, un sitter 2016 ìsch’r Arzbischoof vu Garoua. Dr Faustin Ambassa Ndjodo hàt Filosoofii àn dr Kàthoolischa Üniwärsiteet vu Louvain ìm Belgia gschtudiart, wu-n-’r a Maischterpriafung bschtànda hàt. Drzüa hàt’r vu 2001 bis 2001 àm Kàthoolischa Theoloogischa Bund z’ Chicago gschtudiart. Dr Ambassa Ndjodo ìsch Mìtglìed vu dr Oordagmainschàft vu da Scheut-Missionàra un hàt àm 26. Jüüli 1997 d’ Priaschterwäih ämpfànga. Ar ìsch z’äärscht Vikàr un Pfàrrer gsìì, un ìsch Generàlseketäär worra vum Dischtrikt Senegal vu dr Kongregàzioon vum Unbefleckta Harz vu Mària. Drzüa hàt’r d’ Filosoofii unterrìchtet àm Auguschtin-Ìnschtitüüt vu Dakar. Noh siina Schtudia z’ Chicago ìsch’r Profasser fìr Filosoofii gsìì àm Ìnschtitüüt vum hailiga Joseph Mukasa z’ Yaoundé ìm Kamerun. Ar ìsch àui Prowìnz-Superior vu siinera Oordagmainschàft gsìì, so wia Vorsìtzender vu dr Kumferanz vu da Owersuperioora vun Àfrikà un Madagaskar (dr COSMAM). Ìn siim Bìschtumm ìsch’r züadam Bischoofsvikàr fìrs gwäijta Laawa gsìì. Àm 3. Dezamber 2009 ìsch dr Ambassa Ndjodo vum Pàpscht Benedikt XVI. àls Bischoof vu Batouri ärnännt worra. D’ Bischofswäih hàt’r àm 31.
Dr François Joseph Gobel (* 27. Dezamber 1731 z’ Kolmer, Owerelsàss; † 24. Hornung 1818 z’ Röschenz, Kànton Bärn) ìsch a elsassischer kàthoolischer Oordapriaschter gsìì, wo Pfàrrer ìm Département Owerelsàss gsìì-n-ìsch. Wahrend dr Frànzeescha Revolüzioon ìsch’r veraidigter Priaschter gsìì. Dr François Joseph Gobel ìsch àm 27. Dezamber 1731 z’ Kolmer ìm Owerelsàss uff d’ Walt kumma, àls Suhn vum François-Antoine-Joseph Gobel un vu dr Marie-Thérèse geborena Haus. Sii Vàtter ìsch Mìtglìed ìm Hochhaitliga Root vum Elsàss gsìì. Sii Brüader Jean-Baptiste ìsch kàthoolischer Wäihbischoof vu Bàsel gsìì, un schpeeter konschtitüzionäller Bischoof vu Pàris. Sii àndra Brüader Jean-Jacques Ignace ìsch Domhärr z’ Moutier-Grandval ìm hittiga Bärner Jura worra. Àm 1. Hornung 1751 ìsch dr Gobel bii da Benediktiiner vun Awerschmìnster ìm Unterelsàss iinakumma. Doo hàt’r dr Oordanàmma Ildefons gnumma. Ar ìsch àm 24. Mai 1755 àls Priaschter gwäijt worra un hàt àm gliicha Tààg siina Friajmass ghàlta. Vu 1762 bis 1779 ìsch dr Gobel Pfàrrer z’ Sànt Johànn bii Zàwra gsìì, un hàt ìm Kloschter vun Awerschmìnster so wia-n-àn dr Bischääfliga-n-Üniwärsiteet vu Schtroossburi d’ Gotteslehr unterrìchtet. Wahrend dr Frànzeescha Revolüzioon hàt’r àm 16. Àwrìl 1792 dr Ziwila-n-Aid àbglajt un hàt uff Ewersulzbàch bii Màsmìnschter ìm Owerelsàss gwàndelt. Àm 22. Nowamber vum gliicha
Oberbayern isch sowohl a Bezirk (dridde kommunale Ebene) als au oi flächengleichr Regierungsbezirk in Bayern. Oberbayern liegd im Südoschda vom Freischdaads ond grenzd im Süda ond Oschde an Öschderreich, im Nordoschda an Niderbayern ond die Oberbfalz, im Nordweschda an Middelfranka ond im Weschda an Schwaba. Verwaldungssidz vom Bezirks ond Sitz der Bzirksregierung isch Müncha. Die bayerische Bezirke sind als dridde kommunale Ebene Selbsdverwaldungskörberschafda, die mehrere Landchrais ond chraisfreie Schdädde umfassa. Flächengloi gibd's jeweils einen gleichnamiga Regierungsbezirk, des Zuschdändigkeidsgebied der Bezirksregierung (ofd nur kurz Regierung) als schdaadlichr Middelbehörd. Anders als bei den Landradsämdern, die gleichzeidich schdaadliche ond kommunale Bhörd sind, exischdiera hierfür in Bayern mid den Bezirksverwaldunga ond den Regierunga gdrennde Bhörda. Oberbayern isch oi Bzeichnung für oi adminischdradive Einheid, dera Grenza sich im Laufe der Jahrhunderde mehrfach veränderd han ond koi Rüggsichd uf Schdammes- odr Schbrachgrenza gnomma han. Insbesondere gibd's koin schbezifisch oberbayerische Dialegd. Der Bgriff „Oberbayern“ erscheind zom erschde Mal im Jahre 1255 bei der bayerische Landeschdeilung. Die Ausdehnung war jedoch urschbrünglich oi andere: Der Chiemgau ond die Gegend vo Bad Reichenhall gehörda damals zu Niderbayern. Die Bzeichnung bziehd sich uf die reladive Lag an der Donau ond ihra Nebenflüssa: Schdromabwärds wird Oberbayern gfolgd vo Niderbayern, Oberöschderreich, Nideröschderreich. Oberbayern
D Helen Christen (* 5. Augschte 1956 z Soorsi) isch e Schwyzer Spraachwüsseschafteri, wo vo 2002 bis 2021 de Leerstuel für Germanistischi Linguischtik a der Uniwèrsitèèt Friburg ghaa hät. D Chrischten isch im luzèèrnische Teret (uf hoochtüsch St. Erhard), emen Oort i de Gmäind Chnuutu, uufgwachse. Ire Vatter hät deet e Schmitte ghaa. Si isch a s Gimnaasium vo Soorsi und hät nachane a der Uni Friburg (Schwyz) Gèrmanischtik und Romanischtik gstudiert. Promowiert hät sie deet bim Elmar Seebold mit eren Aarbet über d Wokalisierig vom Luut /l/ im Kanton Luzèèrn, und habilitiert hät si sich 1996 au deet mit eren Aarbet daadrüber, wie wyt me hüt na bi Lüüt, wo schwyzertüütsch redet, au der Oortstialäkt useghöört. Drufabe hät d Chrischten es Wyli lang as Chargée de cours am Département d’allemand a der Uniwèrsitèèt Gämf gschaffet. 2002 isch si dän as Naachfolgeri vom Walter Haas uf de Leerstuel für Germanistischi Linguischtik z Friburg im Üechtland gholt woorde, wo si fascht zwänzg Jaar spööter, 2021, emeritiert woorden isch. Denäbet isch si sit 2002 au Kooptierti Profässoorin am Forschigszäntrum Tüütsche Spraachatlas im hessische Marburg. De Chrischten iri Forschig hät hauptsächli di schwyzertüütsch Soziolinguischtik und Pragmalinguischtik zum Theema ghaa, aso wèèr i welere
f f1 S Breagazerwaldgebirg isch e Gebirgsgruppe vu dr Oschtalpe. S Gebirg isch nit s nämlig wie d Region Breagazerwald. Dr Breagazerwald umfasst au Dail vu dr Allgaier Alpe un vum Lechquellegebirg, derwylscht s Breagazerwaldgebirg in d Regione vum Vorarlberger Rhintel, em Walgau un em Große Walsertal uusgryft. S „Breagazerwaldgebirg“ maint in dr AVE un in dr SOIUSA s nämlig Biet. In dr AVE sich s aini vu 27 Gruppe vu dr Nerdlige Oschtalpe, in dr SOIUSA ain vu segs Unterabschnitt vu dr Bayerische Alpe, wu sälber en Abschnitt vu dr Nerdlige Oschtalpe sin. D Partizione delle Alpi definiert kai aigeni Gruppe fir s Breagazerwaldgebirg, derfir wird des Biet dr Gruppe 15.a (Allgaier Alpe) zuegronet. Di Geografisch Ruumgliderig vu Eschtrych vum Reinhard Mang fasst s Breagazerwaldgebirg mit eme Dail vu dr Allgaier Alpe zum Abschnitt „Breagazerwald“ zäme un dailt där wider in „Vorderwald“ un „Hinterwald“. No dr orografisch-hydrologisch orientierte „Gebirgsgruppegliderig fir s eschtrychisch Hehleverzaichnis“ bildet s Breagazerwaldgebirg weschtl vu dr Breagazer Ach dr Hauptdail vu dr Gruppe 1110 Rhyyndel – Walgau – Breagazer Wald, wu au no d Zitterklapfengruppe un dr nordweschtligschte Dail vum Rätikon bis zum Vorderälpele umfasst. S Breagazerwaldgebirg eschtli vu dr Breagazer Ach entspricht in däre Gliderig
Dr Choice Boswell Randell (* 1. Janner 1857 bii Spring Place, Murray County, Georgia; † 19. Oktoower 1945 z’ Sherman, Texas) ìsch a àmerikànischer Jurischt un Politiker vu dr Demokràtischa Pàrtäi gsìì. Vu 1901 bis 1913 hàt’r dr Bundesschtààt Texas ìm Represantàntahüss vu da Verainigta Schtààta vertratta. Dr Choice Boswell Randell ìsch ànna 1857 bii Spring Place ìm Murray County ìm Nordwäschta vum Bundesschtààt Georgia-n-uff d’ Walt kumma, àls Suhn vum James L. un vu dr Louisa Amantha Randell geborena Gartrell. Ar ìsch ìn siinera Haimet ìn äffentliga un ìn priwààta Schüala gànga, un hàt schpeeter àn dr Làndwìrtschàftliga Hoochschüal vum Nordgeorgia gschtudiart. Dia Schtudia hàt’r ànna 1878 unterbroocha, fìr wahrend ainem Joohr Racht schtudiara. Ìm gliicha Joohr ìsch’r àls Rachtsànwàlt züaglooh worra. Àls Ànwàlt hàt’r z’äärscht z’ Denison ìm Texas gschàfft. Ìm Janner 1879 hàt’r uff Denison gwàndelt, wu-n-’r sii aigana Ànwàltsbüroo grìnda hàt. Z’ Denison ìsch’r Hàuiptmànn ìn dr lokàla Milizia worra, un schpeeter Owerscht ìm viarta Regimant vu dr texanischa Schtààtsmilizia. Gliichzittlig hàt’r àls Mìtglìed vu dr Demokràtischa Pàrtäi siina politischa Kàrriar ààgfànga. Ar ìsch ànna 1881 àls Schtàdtànwàlt vu Denison gwählt worra. Züadam ìsch’r vu 1882 bis 1888 Bezirksschtààtsànwàlt vum Grayson County gsìì. Bii da Kongrasswàhla
Dr John Levi Sheppard (* 13. Àwrìl 1852 z’ Bluffton, Chambers County, Alabama; † 11. Oktoower 1902 z’ Texarkana, Texas) ìsch a àmerikànischer Jurischt un Politiker vu dr Demokràtischa Pàrtäi gsìì. Vu 1899 bis 1902 hàt’r dr Bundesschtààt Texas ìm Represantàntahüss vu da Verainigta Schtààta vertratta. Dr John Levi Sheppard ìsch ànna 1852 z’ Bluffton ìm Oschta vun Alabama-n-uff d’ Walt kumma. Nohdam àss sii Vàtter gschtoorwa-n-ìsch, ìsch’r ìn siinera Kìndhait mìt siinera Müatter ìns Morris County ìm Nordoschta vum Texas gwàndelt, wu-n-’r ìn d’ äffentliga Schüala gànga-n-ìsch. Doo hàt àui sii Groossvàtter müatterliigersitts glabt. Drnooh hàt dr Sheppard Racht gschtudiart un ìsch ànna 1879 àls Rachtsànwàlt züaglooh worra. Wahrend siina Schtudia hàt’r a Wààrahüss bwìrtschàftet. Àls Ànwàlt hàt’r z’äärscht z’ Daingerfield gschàfft, wu-n-’r ànna 1880 a Ànwàltsbüroo grìnda hàt. Dr Sheppard ìsch vu 1882 bis 1888 Bezirksschtààtsànwàlt ìm fìmfta Grìchtsbezirk vum Texas gsìì, un vu 1888 bis 1896 ìsch’r Bezirksrìchter gsìì. Gliichzittlig hàt’r àls Mìtglìed vu dr Demokràtischa Pàrtäi siina politischa Kàrriar ààgfànga. Ànna 1892 ìsch’r zittwìlliger Vorsìtzender vu dr Demokràtischa Nàzionààlversàmmlung gsìì, un ar ìsch vum Jim Hogg àls Biigoordneter àn dr Bimetàllischta Versàmmlung vu 1893 ärnännt worra. Ìm Joohr 1896 ìsch’r nochamol Biigordneter àn dr Demokràtischa Nàzionààlversàmmlung
D Katrin Böhning-Gaese (* 22. Dezämber 1964 z Oberkocha) isch e dytschi Bioloogi mit em Schwäärpunkt Ornothology, Brofässeri an dr Universiteet Frankfurt, Diräkteri vum Senckenberg Biodiversiteet un Kliima Foorschigszäntrum (BiK-F) un Viizebresidänti vu dr Leibniz-Gmainschaft. D Böhning-Gaese schafft zue dierekoloogische Theemene, zur Makroekology, Ekology vu Lääbesgmainschafte un soziaal-ekoloogische Sischteem. D Katrin Böhning-Gaese het ire Engaschmänt fir Natuurschutz un d Biodiversiteet anne 1984 aagfange mit eme Biologystuudium an dr Universiteet Dibenga. Si het iri Diploomaarbet Zur Nahrungsökologie des Weißstorchs (C. ciconia) in Oberschwaben bim Zooloog Klaus Schmidt-Koenig gschriibe. Bi ihm het si au promoviert zue Ursachen für langfristige Bestandsentwicklungen europäischer und nordamerikanischer Singvögel in kontinentalem Maßstab un het anne 1993 abgschlosse. Ab 1993 het si as Poschtdoktorandi an dr Vogelwarte Radolfzell bim Peter Berthold gschafft. Ab 1996 het si im Rame vun eme Habilitande-Stipändium vu dr Dytsche Foorschigsgmainschaft (DFG) as Wisseschaftleri an dr RWTH Aachen in dr deertige Zoology/Dierfysiology gschafft. Dernoi het si iri Habilitazioon in Zoology an dr Universiteet Dibenga gmacht mit em Foorschigstheemaa Mikro- und makroökologische Ansätze zum Verständnis von Artengemeinschaften. 1999 bis 2001 het si im Rame vum Heisenberg-Programm vu dr DFG an dr RWTH Aachen gfoorscht, au in dr deertigen Zoology/Dierfysiology Vu 2001 bis 2010 isch si
lblelslhla Gent (niderländisch [ɣɛnt], [ʝɛnt], französisch Gand [gɑ̃]) isch e Stadt i de Regioon Flandere z Belgie und isch d Hauptstadt vo de Provinz Oschtflandere. Wä-mer e Stadt as Verwaltigsäinhäit gseet (was ja gwöndli de Fall isch), isch Gent nach Antwèrpe di zwäitgrööscht Stadt im Land, wil Brüssel us ere ganze Räie Gmäinde zämegsetzt isch. D Aafäng vo Gent sind keltischi und früegermaanischi Sidligen am Zämefluss vo de Schelde und de Leie gsy. Im Mittelalter isch das Oort tank em Tuechhandel und em Flachs- und Lynegwäärb zu äinere vo de grööschten und wichtigschte Stedt vo Europa woorde. Wil di niderländisch Reformazioon vo de Spanier zämetätscht woorden isch, isch es dänn lengeri Zyt wirtschaftlich bäärgab ggange, bis Gent uusgänds 18. Jaarhundert as e früe-induschtrialisierti Stadt wider wichtig woorden isch. De Hafe vo Gent isch über de Zeekanal Gent–Terneuzen mit de Nordsee verbunde; 2015 sind deet Güeter umgschlage woorde, wo 46,5 Millioone Tone schwäär sind. Wichtig isch au d Bluemezucht rund um d Stadt ume. Und wil s e Stadt mit vil Gschicht und vilen alte Hüüser isch, läbt si au starch vom Turismus. En groosse Täil vo de mittelalterlichen und früenöizytliche Boute stönd au hüt na – Gent hät über 9800
D Margot Müller (* 30. Merz 1948 z Renche) isch e dytschi Dialäktautori. D Müller isch z Urloffe mit drei Brieder, zwee eltere un aim jingere, ufgwagse. Si isch ghyrote un het e Dochter. Mit irem Mann Bernd Müller, eme friejere Vermässigsingenieur, läbt si im Offeburger Stadtdail Fessebach. Si isch Mitglid in dr Muettersproch-Gsellschaft (MSG) un syt 2012 Vorsitzeri vu dr Regional-Gruppe Offeburg. Vu 2011 bis 2019 isch si Bysitzeri im Gsamtvorstand vu dr Muettersproch-Gsellschaft gsii. Si schrybt Gedicht un Prosatäxt uf Hochdytsch un uf Ortenauer Alemannisch, derzue au Märli, Fable un Anekdote. Entdeckt wore isch si anne 2005 vum langjehrige Bresidänt vu dr Muettersproch-Gsellschaft, em Klaus Poppen, wun ere Muet gmacht het mit ire Täxt in d Effetligkait z goh. Anne 2007 het si dr Lyrikband „Rose – Du Schöne“ mit hochdytsche un alemannisch Rose-Gedicht publiziert. Derzue het si au Gedicht un Gschichte in verschidene Anthologie un im Heftli vu dr MSG vereffetligt. Iber ire Schrybe verzellt si sälber: „Ich setz mi energisch fir d Muettersproch ii, schrieb uf, was mi wert dunkt, dass es nit vergesse wurd: Nochkrieägszitt, Kinderzitt, Familli, Dorflebe, Anekdote; d Mensche mit all ihre Schwäche. Alles, was mr gfallt - oder au nit, verschaff i
Dr Willi Keller (* 1952 z Petersdal) isch e dytsche Schurnalischt un Autor. Mer chännt en in dr Region vor allem as Sage-Sammler. Dr Keller isch z Petersdal uf d Wält chuu un z Ibach-Löcherberg bi Oppenau ufgwagse. No dr Volksschuel z Löcherberg het er Schuel het er im Internat vu dr Haimschuel Lender z Sasbach 1971 s Abitur gmacht. Är het dernoi z Heidelberg un z Fryburg Bolitik, Gschicht un Germanischtik uf Lehramt studiert. .uf Lehramt studiert. Wel er kai Stell as Referendar kriegt het, het er e Volontariat bim SWF im Heerfunk un Färnsee aagfange. Är het derno bis zue syre Ränte as Nochrichteredakteer bim SWF gschafft. Hit läbt dr Keller bi Offeburg. Wu dr Oppenauer Apetheker Rainer Fettig Aafangs 1980er Johr fir dr Historisch Verain Oppenau e Vordrag iber lokali Sage het solle halte, het där dr Keller gfrogt, eb är d Sage chennt lääse. Dodermit het em Keller sy Inträssi an Sage us dr Region aagfange, iber d Johr het er e großi Sammlig mit iber 1000 Sage ufböue. Är het in alte Sagebiecher un Ortschronike noogläse, het in Archiv un Bibliotheke recherchiert, het mit Yyhaimische gschwätzt, un d Johrgäng 1907 bis 1969 vu dr Renchtal-Zytig
De Verbrennigsmotor isch e Verbrennigschraftmaschine, wo chemischi i mechanischi Arbeit umwandelt. Dezue bruchts en Brennstoff und Luft, wo zeme es zündfähigs Gmisch bildet, das wird im Brennruum entzündet und so entstoht durch d Usdehnig e Bewegig. Di bekannteschte Arte sind de Ottomotor (Fremdzünder) und de Dieselmotor (Selbstzünder), wo vor allem I Fahrzüüg wie Autos, Töff, Lastwage, Schiff und bi chliine Flugzüg zum Iisatz chunt. Hans-Hermann Braess Vieweg Handbuch Kraftfahrzeugtechnik. 6. Uflag. Vieweg+Teubner Verlag, Wiesbaden 2011, ISBN 978-3-8348-1011-3. Wolfgang Kalide: Kolben und Strömungsmaschinen. 1. Uflag. Carl Hanser Verlag, München/ Wien 1974, ISBN 3-446-11752-0. Wilfried Staudt: Handbuch Fahrzeugtechnik. Band 2, 1. Uflag. Bildungsverlag EINS, Troisdorf 2005, ISBN 3-427-04522-6. Peter A. Wellers, Hermann Strobel, Erich Auch-Schwelk: Fachkunde Fahrzeugtechnik. 5. Uflag. Holland + Josenhans Verlag, Stuttgart 1997, ISBN 3-7782-3520-6. Gernot Greiner: Verbrennungsmotoren im Auto- und Flugmodellbau. Franzis Verlag, Poing bei München 2012, ISBN 978-3-645-65090-8. Helmut Hütten: Motoren: Technik – Praxis – Geschichte. 10. Uflag. Motorbuch Verlag, Stuttgart 1997, ISBN 3-87943-326-7. Commons: Verbrennigsmotor – Sammlig vo Multimediadateie Normdate: GND: 4062661-1 | LCCN: sh85067314
Luddi (aigeni Schryybwyys: LUDDI) isch e Rockband us em Schwaarzwald, wu sälber gschriibeni Lieder uf Alemannisch spiilt. Luddi isch um d Brieder Manuel un Christopf Dörflinger vu Birchedorf entstande. Di beede un di andere drei Bandmitgliider, dr Jürgen Schmidt, dr Thilo Rebmann un dr Simon Frommherz, chänne si, syter as si Chinder gsii sin und hän friejer zäme in dr Draachtekapäll Birchedorf gspiilt. Ire eerscht Ufdritt as Rockband hän si am 25. April 2002 vor Schueler*ne vum Klettgau-Gimnasium z Düenge im Rame vum 50-jehrige Landesjublieum vu Baade-Wiirtebäärg ghaa. Scho im eerschte Johr hän si au ire eerscht Album „FÜÜRIOO“ uusebrocht. Stilistisch spiile si ne Mischig us Rock, Blues, Brass, Funk un Ballaade. Im Lauf vu dr Johr hän si Hunderti vu Ufdritt z Baade-Wiirtebäärg, aber au in dr Schwyz un z Frankryych ghaa. Anne 2005/2006 hän si bim Gerhard-Jung-Wettbewäärb mitgmacht und en erschte Bryys in dr Kategory Lied gwunne. Im Johr 2014 hän si bim renommierte Chlaichunschtbryys Baade-Wiirtebäärg en Feerderbryys iiberchuu. Manuel Dörflinger, Gsang, Gitarre, Mandoline & Trompete Christoph „Chris“ Dörflinger, Gsang, Saxophon, Klarinette & Akkordeon Jürgen „Mad“ Schmidt, Gitarre Thilo „Tiffler“ Rebmann, Schlagzeug & Gsang Simon Frommherz, Posaune & Percussion Mänkmol spiilt au dr Martin Bürger am Bass as
Dr Pierre Rosenzweig (* um 1949 ìm Elsàss; † 11. Oktoower 2021 z’ Eerschtain, Unterelsàss) ìsch a elsassischer Umwalt- un Mänscharachtsàktiwischt gsìì. Protäschtiart hàt’r vor àllem dur Fàschtàkzioona fìr d’ Schliassung vum Àtoomkràftwark vu Fassena un gega d’ Äffnung vu dr Groossa Wäschtumfàhrung vu Schtroossburi. Dr Pierre Rosenzweig ìsch ums Joohr 1949 ìm Elsàss uff d’ Walt kumma. Ar schtàmmt üss Eerschtain ìm Unterelsàss. Àls Berüaf ìsch’r Gschìchtslehrer gsìì àn dr berüafliga Sekundàrschüal z’ Schlettschtàdt. Dr Rosenzweig ìsch vor àllem bekànnt gsìì fìr sii Engaschment gega d’ ziwila un militäärischa-n-Àtoomprogràmm vum Frànkriich. Schun ìn da 1970 Joohra hàt’r sìch gega d’ Äffnung vum Àtoomkràftwark vu Fassena ìm Owerelsàss iigschtällt. Ar ìsch Vorschtàndmìtglìed gsìì-n-ìm Verain Stop Fessenheim so wia-n-ìm Verainnätzwark Sortir du nucléaire. Ar hàt gsajt, àss d’ Àtoomkràft „dr lätschta Relikt ìsch vu dr Waltmàcht, wo s’ Frànkriich sallamol gsìì-n-ìsch“. Àb’m 18. Àwrìl 2011 hàt’r zamma mìt dräi àndra Nàtüürschìtzer àn’ra Fàschtàkzioon z’ Kolmer mìtgmocht: wahrend dräi Wucha han sa nìcks gassa, fìr d’ andgìltiga Schliassung vum Àtoomkràftwark vu Fassena so wia dr vollschtandiga Àtoomüsschtiig ìm Frànkriich ärfoordra. Unterschtìtzt worra sìn sa vu dr soziàlischta elsassischa Regionààlräätin Cléo Schweitzer, so wia vu bàdischa Àktiwischta. Sallamols ìsch Fassena s’ äältschta frànzeescha
D Silvia Dal Negro (* 19. Mai 1968 z Züri) isch en italiänischi Spraachwüsseschafteri und Profässoorin a de Freien Uniwèrsitèèt Bozen, Standoort Brixen. Iri Forschigsschwèèrpünkt sind Meerspraachigkäit, Spraachkontakt und Spraacherzieig. Si hät au e Räie vo Byträäg zum Süüdwalsertüütsch gschribe. D Dal Negro hät a den Uniwèrsitèète Bergamo, Pavia und Züri gstudiert. Iri Master-Aarbet, wo si 1992 z Bergamo abggèè hät, isch über s Tüütsch vo de Secondo i de Schwyz gsy, aso von dène junge Lüüt, wo iri Elteren us Itaalien ygwandereet gsy sind. Iri Dissertazioon vo 1998, wo si dänn z Pavia ygräicht hät, isch zum gägewèèrtige Zuestand vom Pomattertüütsch gsy und hät de Titel Mantenimento, variazione e morte della lingua nel Walser di Formazza ghaa, hät aso vom (Über-)Läbe, vo de Wariazioonen und vom Undergang vo dèm Dialäkt ghandlet. Daadefür hät si sälber e groosses Korpus vo Spraachbyspil uufgnaa. Si hät feschtgstelt, das es i de Spraach vo de Pomatter en Huuffe verschideni Möglichkäite git, öppis z säge, und hät das as es Zäiche vom Spraachtood tüütet: Die chly Spraachgmäinschaft isch nüme starch gnueg, zum säge, was jetz äigetli spraachlich normaal wèèr – d Spraach vergheit naadisnaa. Spööter, 2004, isch die Aarbet in eren überarbäitete Fassig und
D’ Sibylle Stefanie Anderl (* 29. Nowamber 1981 z’ Oldenburg (Oldb) ìm Nìedersàchsa) ìsch a diitscha Astrophysikera, Filosoofa un Wìssaschàftsschurnàlischta. D’ Anderl ìsch ìm Norda vu Ditschlànd ufgwàcksa. Ìhra Vàtter ìsch Kìnschtler gsìì. D’ Anderl hàt d’ Àbitüür bschtànda un hàt àb 2000 z’ Berlin gschtudiart: d’ Physik hàt sa àm Zäntrum fìr Astronomii un Astrophysik vu dr Täcknischa Üniwärsiteet vu Berlin gschtudiart, un d’ Filosofii àm Ìnschtitüüt fìr Filosofii, Wìssaschàfts- un Täcknikgschìcht vu dr salwa Üniwärsiteet; drfìr hàt sa Àbschlussàrweta ìm Braich Astrophysik un Filosofii vum Gaischt gmàcht. Naawa-n-ìhra Schtudia hàt sa pedàgoogischa Schrìfta fìr Kìnder ìwwer d’ Gsundhait bebìldert. Ìhra Dokteràrwet hàt sa unter’m Frank Bertoldi àm Argerlander-Ìnschtitüüt fìr Astronomii vu dr Rhainischa Friedrich-Wilhelms-Üniwärsiteet z’ Bonn gmàcht. Ànna 2013 hàt sa ìhra Dokterwìrda ìm Fàch Astrophysik bschtànda mìt’ma Àrwet um d’ Schtoosswalla-n-ìm ìnterstellàra Medium. Schuu wahrend ìhra Schtudia ìsch sa àns chileenischa Paranal-Observatorium gànga, wo vu dr Öiropäischa Südschtärnwàrta glaita wìrd. Vu 2013 bis 2016 ìsch d’ Anderl Forschera gsìì àm Ìnschtitüt vu Plànetologii un Àstrophysik vu Grenoble ìm Frànkrich, wo sa um d’ Äntschtehung vu da Schtärna un d’ Àstrokemii gforscht hàt. Drzüa hàt sa àm Interferometer (hitt em Noema) gschàfft un hàt ìm Rààhma vum CALYPSO-Projakt
De Matthias Friedli (* 3. Jänner 1978 z Langete) isch en Gèrmanischt und Leerer. Er schaffet hüt zum äinten as Redakter am Schwyzerischen Idiotikon und zum anderen as Gimileerer a de Nöie Kantonsschuel Aarau. De Friedli, en Soon vo bèèrnischen Eltere, isch im Aargöi z Suur und z Schöftlen uufgwachse. Nach de Matuur z Aarau hät er a den Uniwèrsitèète Züri und Lausanne Tüütschi und Französischi Spraach- und Literatuurwüsseschaft gstudiert. Vo 2001 bis 2007 isch er am Leerstuel vo der Elvira Glaser aagstelt gsy und hät a dèren irem Projäkt Syntaktischer Atlas der deutschen Schweiz (SADS) mitgwürkt. 2004 hät er s Lizänziaat gmachet, und 2008 isch er promowiert woorde. Vo 2006 bis 2010 isch er Leerbiuufträite für Linguischtik a der Uniwèrsitèèt Züri und a de Pèdagoogische Hoochschuel Züri gsy. Und vo 2008 bis 2014 hät er am Projäkt Chlyne Spraachatlas vo de tüütsche Schwyz (KSDS) mitgschaffet, ere volchstümlichen und komäntierte Churzuusgaab vom achtbändige Spraachatlas vo de tüütsche Schwyz (SDS). Sit 2009 schaffet er as Gimileerer z Aarau und git deet Tüütsch. Sit 2018 isch er au Redakter am Schwyzerischen Idiotikon und dezue ane na Mitgliid vom Schwyzerische Dudenuusschuss. Zäme mit dem Dieter Studer-Joho hät de Friedli 2019/2020 s Projäkt «Hunziker2020»