rlitschk/wikidir huggingface dataset:
De Ungarisch Forint (ung. magyar forint [ˈmɒɟɒr ˈforint], Abchürzig: HUF) isch d'Währig vo Ungarn. Im mittelalterlige Königrych Ungarn und in de östrych-ungarische Monarchy isch de Forint scho e bekannti Währig gsi. Er isch au in andere Länder benutzt worre. Noch em Zweite Wältchrieg, am 1. August 1946, isch als Folg vo de Hyperinflation de hüttig Forint anstell vom Pengő ygfiehrt worre: de Forint isch nümmi uss Gold gsi. Er isch sällemols no in hundert Fillér underdeilt worre, sälle isch aber sit 1999 nümmi im Umlauf. Au noch em Ydritt vo Ungarn in di Europäischi Union isch de Forint blybe, er isch aber nümmi lang im Umlauf. Wänn de Euro ygfiehrt wird, isch im Momänt no nit chlärt. Noch de letschte Agabe wird er no bis 2012 s Zahligsmittel vo Ungarn sy. D Umsetzig vom Forint i Euro isch du doch nid so schnäll gange wi alli gmeint het. Zersch het di Ungarisch Regierig gseit, si well 2008 der Forint abschaffe. Chly später het's du heisse me miech das 2010. Doch beidi Termine hei wäge höche Staatsdefizit nid chönne yghalte wärde. Sit em Jahr 2006 git's kes offiziells Datum meh wenn das das söll passiere. Im Februar 2011 het der Minischterpresidänt
Dr Kanton Bärn isch e Kanton im Weschte vor Schwyz. Bärn isch flächemässig (nach Graubünda) u bevöukerigsmässig (nach Züri) aube dr zwöitgröschti Kanton vor Schwyz. Bärndütsch: Bärn; dütsch: Bern; französisch: Berne; italiänisch: Berna; rätoromanisch: Berna. Dr Kanton Bärn het di gröschti Nord-Süd-Usdehnig vo aune Kantön. Är geit vom Jura über ds Mittuland bis i d Aupe. Im Norde gränzt är a Kanton Jura, im Weschte a d Kantön Nöieburg, Waadt u Friburg, im Oschte a d Kantön Soledurn, Aargou, Luzärn, Obwaude, Nidwauden u Uri u im Süden a Kanton Wauuis. Dr Bärner Jura ghört zum Fautejura, d Houptstadt isch Moutier. Südlech dervo befindet sech zwüschem Bieuersee, em Murtesee u der Stadt Bärn im Aaretau ds Bärner Seeland, wo dür d Juragwässerkorrekzioon vo Sumpfland zum Gmüesgarte vor Schwyz isch worde. Im Nordoschte vor Stadt Bärn ligt d Region Oberaargou (wo nid zum Kanton Aargou ghört). D Houptstadt vom Oberaargou isch Langete. Dr Oberaargou isch im Süüde sehr hügelig u geit natlos is Ämmitau über. Im Norde isches eher flecher, respektive weniger hügelig, wöu de d Landschaft i soledurnisch Jura übergeit. Besidlet isch de Oberaargou houptsächlech im Norde ir Region Langete/Buchsi/Wange a dr Aare. Dür das wird dr Oberaargou ir Regu aus
Dr Guido Cavalcanti (* öbbe 1255 z Floränz; † 1300 z Floränz) isch en italiänische Dichter gsi, wo grosse Iifluss uf d Dichder vo siiner Ziit, drunder au uf e Dante, gha het. Dr Guido Cavalcanti isch öbbe 1255 z Florenz as Sohn von ere riiche Familie vo Kauflüt uf d Wält cho. Si Vater, dr Cavalcante de' Cavalcanti, wo dr Dante in sim Inferno im Höllestrofekreis vo de Epikuräer und Häretiker darstellt - het zur Partei vo de Guelfe ghört. Noch em Siig vo de Ghibelline 1260 isch er noch Lucca ins Exil gange. 1266 isch dr Vater wider noch Floränz zrugg und het si Sohn Guido 1267 mit dr Beatrice us dr ghibellinische Familie vo de Farinata degli Uberti verhürotet. Dr Guido Cavalcanti isch sit de 1280er-Johr dief in de politische Usenandersetzige z Floränz verwigglet gsi und het, wie si Vater, zur „wiisse“ Fraktion vo de Guelfe ghört. 1284 isch er - zsämme mit em Dino Compagni und em Brunetto Latini - im Rot vo dr Kommune gsi. 1294 het men em für e Ziit verbote, sich politisch z bedätige und im Juni 1300 het en s Priorat, wo au si Fründ Dante drzue ghört het, zsämme mit
Dr Richard Milhous Nixon (* 9. Januar 1913 z Yorba Linda, Kalifornie; † 22. April 1994 z New York) isch en US-amerikanische Politiker vo dr Republikanische Partei und vo 1969 bis 1974 dr 37. Presidänt vo de Vereinigte Staate gsi. Er isch bis jetzt dr einzig Presidänt vo de Vereinigte Staate, wo us siim Amt zruggdräte isch. Dr Grund für das isch d Watergate-Affäre gsi. Eins vo siine dringendste Problem isch dr Vietnamchrieg gsi. Scho 1969 het er agfange die amerikanische Druppe us Vietnam zruggzzieh, het aber dr Chrieg au uf Laos und Kambodscha usdehnt. Nochdäm d Strategii vo schwere Bombardemänt vo Nordvietnam wie d Operation Christmas Bombing im Dezämber 1972 nüt gnützt het, het er 1973 mit de Nordvietnamese e Friide abgschlosse, wo schlussändlig ere Kapitulation gliich cho isch, und am 1. Mai 1975 si d Nordvietnamese z Saigon iimarschiert. Ussepolitisch het dr Nixon sich um en Entspannig im Chalte Chrieg bemüeht. Er het d SALT (Gspröch über d Beschränggig vo de strategischi Waffe) mit dr UdSSR abghalte, wo 1972 mit em ABM-Verdrag, em Verdrag zur Begränzig vo Rageteabwehrsystem, abgschlosse worden isch. Er het 1972 Staatsbsüech in dr Volksrepublik China und in dr Sowjetunion gmacht und het mit China
Dr Verband vo de Südostasiatische Natione, kurz ASEAN (vo ängl. Association of Southeast Asian Nations), isch e internationali Organisation vo südostasiatische Staate und het ihre Sitz z Jakarta (Indonesie). Jedes Johr findet im Novämber e Gipfeldräffe vo de ASEAN-Staate statt. S ursprünglige Ziil isch d Verbesserig vo dr wirtschaftlige, politische und soziale Zsämmenarbet gsi. Drzue si spöter au Sicherheits-, Kultur- und Umwältfroge cho. Im Lauf vo de Johr si no meh Organisatione gründet worde: s ASEAN-Regionalforum (ARF) für Sicherheitsfroge, d ASEAN-Freihandelszone (AFTA) zur Förderig vom Handel, d ASEAN Investment Area (AIA) zur Förderig vo gegesiitige Diräktinvestitione, u. a.m.
D Staufer (früehner het men e au fälschligerwiis hüfig Hohenstaufe gsait) si e schwäbischs Adelsgschlächt gsi, wo im 12. und 13. Johrhundert mehreri dütschi König und Kaiser gstellt het. Dr Name „Staufer“ leitet sich vo dr Burg Stauf uf em Hohestaufe am Nordrand vo dr Schwäbischen Alb bi Göppige ab. Dr erst Staufer, wo me mit Name kennt, het Friedrich gheisse, e Name, wo hüfig vo de Staufer bruucht worden isch. Vo ihm weiss me nume, ass si Schwöster mit eme Graf Berthold im Brisgau verhürotet gsi isch. Dr Sohn vo däm Friedrich het dr gliich Name gha und isch noch de Urkunde in dr Middi vom 11. Johrhundert Pfalzgraf z Schwabe gsi. Vo dä siim Sohn, em Fridericus de Buren, weiss me dank ere genealogische Ufstellig us em 12. Johrhundert dr Herrschaftssitz: e Burg Büre, vermuetlig s hütige Wäschebüre bi Göppige. Vo was me vo de Hürotsverbindige us dere Staufer-Generation weiss, cha me schliesse, ass d Staufer scho in dr Mitti vom 11. Johrhundert zu de iiflussriichste Adelsfamilie im südwestlige Dütschland ghört hai. Allerdings schiint s, ass si zu däm Ziitpunggt no wenig Land gha hai. Vermuetlig het sich ihre Bsitz uf drei Kärngebiet um Büre und Lorch, im
Les Schtroumpfs oder uf Dütsch die Schlümpfe sinn fiktivi blaui Wäse wo vom Peyo erfunde worde sinn. Dr name les Schtroumpfs erinnered an s dütschi Wort Strumpf, es isch aber nid klaar, wie der Peyo uf dä name choo isch. Ufffellig isch aber, dass s grafeem <sch> im französische nume in fremdwörter vorchunnt, und das /pf/ im französische au seer unnüblig isch. Dr Rolf Kauka hed d Schlümpf als erschte uff dütsch veröffentliggt. Im originaal sinn si zersch 1958 als näbefigure in dr sery Johan et Pirlouit (Johann und Pfiffikus) uffdaucht. Si sinn so erfolgrych gsi, dass in de 60er joor erschti driggfilm mit ine usechoo sinn. 1975 isch denn en obefüllende kino-zaichedriggfilm, La Flûte à six Schtroumpf, in d kino choo. Ab 1982 schliesslig hed Hanna Barbera driggfilm fürs färnsee broduziert. So sinn d Schlümpf au in den USA bekannt worde. Es isch sogar en art breakdance noch de Smurfs, wi si uf änglisch haisse, benennt worde. Au im hip hop gits mereri tracks, wo sich uf dä danz bezien: zersch hed dr Tyrone Brunson "The Smurf" (1982) usebrocht. No bekannter isch "(I Can Do It...You Can Do It) Letzmurph Acrossdasurf" (1982) vo de Micronawts - vorsichtshalber isch Smurf
Stüelinge isch e Stadt im Landchreis Waldshuet, Bade-Württeberg. De Luftkurort Stüèlingè lit a de Wuete am Südrand vum Schwarzwald uff ere Höchi vu 449 bis 601 Meter. diräkt a de Grenz zu de Schwyz (Gmeind Schlaate). I s Wuètèdal entwässeret a dèrè Stell vo links dè Schlaatemer Dorfbach, wo vom Schlaatemer Randè hèr kunnt, wiè au vo rächts dè Wylerbach, wellè uff èm Spièßèbärg entschpringt. Durch diè beidè Böch erwytert sich dè Talbodè durch diè beidè Mündigstrichter. Ußerdem eignet sich dè Stüèlinger Dalbodè als Krüzung vo Vokeerswäg in Nord-Süd- un Oscht-Wescht-Richtig. Stüèlingè isch Teil vum Naturpark Südschwarzwald. Nochborort vu Stüèlingè sin (im Uhrzeigersinn) Wuete, Blumberg, Schlaate (CH), Oberhallau (CH), Hallau (CH), Egginge, Üehlige-Birkedorf un Boahdorf im Schwarzwald. Städt i de Umgebig vu Stüèlingè sin Schafuse (Schwyz), Boahdorf im Schwarzwald, Blumberg, Staa am Rhy (Schwyz), Waldshuet-Düenge, Singe (Hoetwyl) un Donaueschinge. Zu de Stadt Stüèlingè mit de ehemolige Gmeinde Bettmaringè, Blommegg, Eberfinge, Grimmelzofè, Luusä, Muuche, Oberwange, Schwaninge, Sparreberg, Unterwangè und Wizä ghöre d Stadt Stüèlingè sälbr und no 32 Dörfer, Wyler, Zinke, Höf und Hüser. Im Gebiet vu de ehemolige Gmeind Bettmaringe lige d Wüeschtige Ottwange und Tandlekofe. Im Gebiet vo de ehemolige Gmeind Blumegg lige d Burgruine Blumegg und Vorburg und
D Welfe si ursprünglig e fränkischs Adelsgeschlächt gsi, wo sit em 9. Johrhundert bekannt isch. Si hai spöter europäischi Bedütig übercho. Wo d Familie in dr männlige Linie 1055 mit em Welf III. usgstorben isch, het si Schwöster Kunigunde in d Familie d’Este iighürotet. Ihre Nochkomme sait me die jüngere Welfe. En erste Höhepunggt an Macht hai d Welfe im Heilige Römische Riich im 12. Johrhundert erreicht, wo si (als «Guelfen») mit de Staufer um d Kaiserwürde kämpft hai, e zweite, wo si im 18. und 19. Johrhundert as Hannoveraner d König vo Grossbritannie und Irland gsi si. Dezue ane sind s Herzög vo Braunschweig-Lüneburg (1235–1806) und vo Braunschweig (1814–1884 und 1913–1918) gsi. Dr hüttig Chef vom Huus isch dr Ernst August vo Hannover (* 1954). Ghibelline und Guelfe
Dr Zweit Chappeler Landfriide, wo 1531/1532 zwüsche de katholische und reformierte Ort vo dr Alte Eidgenosseschaft abgschlosse worden isch, het dr Zweit Chappelerkrieg abgschlosse und de katholische Ort, wo dr Chrieg gwunne gha hai, e Hegemoniistellig in dr Eidgenosseschaft ge, wo si erst im 18. Johrhundert noch em Zweite Villmergerchrieg verlore hai. Mit em Afüehrer vo de Reformierte, em Stadtort Züri, hai die fümf katholische Landort am 20.11.1531 dr erst Verdrag underschriibe, churz druf mit Bärn am 24.11.1531, mit Basel am 22.12.1531 und mit Schaffhuuse am 31.1.1532. Die Verdräg hai dr Verdrag vo 1529 formell ersetzt. D Bedingige für die Reformierte si das Mol nit günstig gsi: si hai de Landort d Choste vom Chrieg müesse zruggerstatte, für d Schäde ufcho und s reformierte Burgrächt müesse uflööse. Es het Bestimmige ge zum Gfangeneusdusch und die gschworene Bünd, d Hoheits- und d Herrschaftsrächt si bestätigt worde. D Ort hai s Rächt gha, ihri Religion z bestimme. In de Gemeine Herrschafte aber het dr Katholizismus e grosse Vordeil übercho, wo zwar d Rekatholisierig erlaubt gsi isch, nit aber d Reformation, und vili Gebiet si zwangsrekatholisiert worde, so die Freie Ämter, Gaster, Uznach und au d Schirmherrschaft Rapperschwil. Au d Underdane vo dr
Bobbmige, wo offiziell uf hochdütsch Bottmingen heisst, isch e politischi Gmeind im Bezirk Arlese im Kanton Basel-Landschaft. Bobbmige lit im Leimedal, wo men em wägem Birsig, wo dört duurefliesst, au Birsigdal sait. S Dorf isch am Fuess vom Bruederholz uf 295 m ü.M. Sini Nochbergmeinde si Riinech, Oberwil, Binnige und d Stadt Basel. Alli die Ortschafte sind ganz zu einere Sidlig zämegwachse, wo e Deil vo der Agglomerazioon vo Basel isch. D Flechi vo dr Gmeind bedräit 299 Hektare, drvo si 52 Brozänt Siidligsflechi, 28 Brozänt Landwirtschaftsgebiet und 20 Brozänt Wald. S Bobbmiger Wappe bestoht scho sit em Johr 1943. Es het zwei krüzti silbrigi Figuure uf eme rote Grund, ihri Bedütig cha me nit mit Sicherheit agää. Es isch s Siigel vom Basler Adelsgschlächt Schilling gsi, de ehemolige Bsitzer vom Bobbmiger Schloss. 27 Brozänt vo de Iiwohner si römisch-katholisch und 36 Brozänt reformiert. Dr Usländeradeil i dr Gmeind bedräit 19.3 Brozänt. D Gmeindipresidäntin isch d Mélanie Krapp (2017). D Gmeindiversammlig drifft sich öbbe dreimol im Johr, im Juni, Oktober und Dezämber. Bobbmige isch vom öffentliche Verkehr guet erschlosse. So fahrt d Tramlinie 10 (Rodersdorf–Basel–Dornech) dur Bobbmige und verschiideni Buslinie in alli Richtige ergänze s Tramagebot (34: Bobbmige–Basel–Rieche; 60: Muttez–Bobbmige–Biel-Bänke;
f Dr Hohestaufe isch e 684 m hoche Bärg, wo vor der Schwäbischen Alb zwüsche de Stedt Göppige und Gmend lit und zsämme mit em Rechbärg und em Stuife die so genannte Drei Kaiserbärge bildet. Er prägt mit siiner markante Cheigelform d Silhouette vo dr Landschaft um Göppige. Dr Name vom Bärg leitet sich vo siiner Form ab, wo an ene umdreite Chelch (e „Stauf“) erinneret. Uf em Bärg befindet sich d Ruine vo dr Stammburg vom Adelsgschlächt vo de Staufer, die ehemoligi Burg Hohestaufe. Uf em Gipfel het s e Dafele, wo die panoramisch Ussicht erklärt. Es git usserdäm e chliis Usflugsrestaurant. Uf e Gipfel chunnt me nume z Fuess, am chürziste isch dr Wäg vom Göppiger Ortsdeil Hohestaufe us. Am Südwestabhang befindet sich die sogenannti Spiilburg, en abgrutschti Chalchstei-Felsgruppe. Asicht vo Norde Hohestaufe vo Hohrein us, Zeichnig vo dr Margret Hofheinz-Döring Blick uf Spiilburg, Zeichnig vo dr Margret Hofheinz-Döring
D Burg Hohestaufe isch e Ruine und lit oben am Ort Hohestaufe, eme Stadtteil vo Göppige, im Landkreis Göppige z Bade-Württebärg. D Burg lit uf em Gipfel vom Hohestaufe (684 m ü. NN). Dr Name „Stauf“ (e Drinkgfäss) bezieht sich uf d Chegelform vom Bärg, wo scho in dr spote Hallstattziit e Höhesiidlig druf gstanden isch. D Burg Hohestaufe isch noch schriftlige Quelle öbbe 1070 vom Stauferherzog Friedrich I. vo Schwobe baut worde. Es isch drbii bemerkenswärt, ass si no vor em Friedrich siiner Erhebig zum Herzog (1079) baut worden isch, d. h., si isch zerst kei Riichsburg gsi, sondern en Allodium vom Staufer. D Hohestaufe isch bis zum 13. Johrhundert d Stammburg vom Königs- und Kaisergschlächt vo de Staufer gsi. 1181 het dr Kaiser Friedrich Barbarossa in dr Burg gwohnt, 1208 isch d Königin Irene vo Schwobe dört gstorbe, d Witwe vom Philipp vo Schwobe, wo churz vorhär ermordet worden isch. Staufischi Dienstlüt, wo gliichziitig au Burgmanne uf em Hohestaufe gsi si, hai in dr Umgäbig, wo me re denn schon „Stauferland“ hät chönne säge, eigeni Burge baut, öbbe d Burg Hoherechbärg. Noch em Undergang vo de Staufer im Johr 1268 isch d Burg vom König Rudolf vo Habsburg
Frìdelse ìsch e frànzeesche Gmein ìm Unterelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem Kanton Zàwere un zem Arrondissement Saverne. Dr Ort lit weschtlich vu Strossburj und het numme knapp yber 200 Inwohner. Kilche vum Heilige Dionysus vu Paris (vu 1803) Krüz (vu 1702) S Dorf het scho in dr Antike exischdiert. Mä het vili gallo-romanischi Fünd gmacht, drunter Überräscht von erä römische Schdrooss us em zweite Johrhundert. Es wird zum erschdemol im Johr 770 schriftlig erwähnt, wil d Abtei vo Fulda dört Ländereie gha het. 826 het s Dorf Friedesheim gheisse und het zu de Grafschaftsdörfer ghört. As kaiserligs Dorf het s zu Kochersberg ghört und isch vom Bischoff vo Schdroossburg und em Kaiser zämme verwaltet worde. D Schdadt Schdroossburg het 1496 im Kaiser si Helfti kauft. 1803 isch Frìdelse ä sälbschdändigi Gmeind worde. Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert. Dr Maire vun Frìdelse ìsch dr André Schott. Frìdelse ghert zem Kommünàlverbànd Pays de Saverne. Dr elsassisch Dialekt vun Frìdelse ghert zem Owerrhinàlemànnisch. Michel Paul Urban: Lieux dits. Dictionnaire étymologique et historique des noms de lieux en Alsace. Édition du Rhin, Strasbourg 2003 Commons: Friedolsheim – Sammlig
Bìscholz ìsch e frànzeesche Gmein ìm Unterelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem Kanton Ìngwiller un zem Arrondissement Saverne. D Nochbergmeine sìn Ruubàch, Offwiller, Mielhüse un Schìllerschdorf. Z Bìscholz hàt s ken Departementstroß, numme Nawestreßle. Bìscholz ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 1128. Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert. Dr Maire vun Bìscholz ìsch dr Thierry Spach. Bìscholz ghert zem Kommünàlverbànd Hanau-la Petite Pierre. Dr elsassisch Dialekt vun Bìscholz ghert zem Owerrhinàlemànnisch. Michel Paul Urban: Lieux dits. Dictionnaire étymologique et historique des noms de lieux en Alsace. Édition du Rhin, Strasbourg 2003 Commons: Bischholtz – Sammlig vo Multimediadateie Liste des maires au 25 avril 2014 (data.gouv.fr) INSEE: Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
E Gmeini Herrschaft isch in de Zit vor de Helvetische Republik, also vor 1798, es Untertanegebiet gsi, wo vo me als eim Ort vo de Alte Eidgnosseschaft beherrscht worde-n-isch. Ufgrund vo de jewilis unterschidliche Gschicht, wis zu dene Untertanegebiet cho isch, isch au d Beteiligung vo de einzelne Ört sehr unterschidlich gsi. Während de verschidnige Chrieg mit de Habsburger hei d Eidgnosse einige Gebiet eroberet, wo vorher vo de Habsburger beherrscht worde sin. Im Johr 1415 sin des d Grafschaft Bade u di Freie Ämter gsi, im 1460i d Landgrafschaft Thurgau u d Grafschaft Sargans (ab 1483 het au d Herrschaft Freudebärg do derzu ghört) un ab em 1490i au no d Herrschaft Rhytal. Zämmegfasst het me si au als Dütschi Gmeine Vogteie bezeichnet. D Herrschaft über d Grafschaft Bade hei sich bis zum Zweite Villmergerchrieg di acht alti Ört teilt, ab em 1712i numme no Züri, Bärn u Glaris. Di Freie Ämter, d Grafschaft Sargans u d Landgrafschaft Thurgau si vo sibe vo de Alte Ört verwaltet worde, Bärn isch erscht im 1712i als achter Ort derzu cho. Ei Usnahm isch de unteri Teil vom Freiamt gsi, wo ab em 1712i numme vo Bärn, Züri u Glaris beherrscht worden
Dr Ludwig II. (* 825; † 12. August 875 bi Brescia) isch (Titular-)König vo Italie vo 839/840 aa gsi, König vo de Langobarde sit 844, römische Mitkaiser sit 850 und Kaiser sit 855. Dr Ludwig II. isch dr eltist Sohn vom Kaiser Lothar I. und siiner Frau, dr Irmingard vo Tours, gsi. Si Vater het en 839/840 zum König vo Italie iigsetzt. Dr Papst Sergius II. het en am 15. Juni 844 zum König vo de Langobarde krönt und dr Papst Leo IV. am 6. April 850 zum römische (Mit-)Kaiser. Wo si Vater 855 abdankt het, het er vo däm siim Riich Italie übercho. S römische Kaisertum isch under ihm zum ene blosse Ditel worde und er het uf jedi Oberhoheit über die andere fränkische Königriich müesse verzichte. Z Italie hain em muslimischi Araber (Sarazene) dr Süde vo siim Riich ewäggnoh, so z. B. Benevent, wo im Johr 841 gstürmt worden isch. Wo d Sarazene ihri verheerende Raubzüg bis zu de Chlöster Monte Cassino und San Vincenzo am Volturno usdehnt hai, hai d Äbt vo dene Chlöster dr Ludwig II. um Hilf bittet. Dä het 851/52 e Fäldzug undernoh, het aber Bari nit chönne zruggerobere. D Herzög vo Benevent und
D Langobarde (au Winniler, fälschlig au as »Langbärt« übersetzt) si e Deilstamm vo de Suebe und äng mit de Semnone verwandt gsi, en elbgermanische Stamm, wo ursprünglig an dr underen Elbe agsiidlet gsi isch. Wo d Langobarde im sächste Joorhundert uff Itaalie cho sin, het das döört s Ändi vo der weschtrömischen antiken Epoche mit sech broocht. Es isch unklar, vo wo dr Name vo de Langobarde (ahd. lancparta) chunnt. Dr langobardisch Chronist Paulus Diaconus verzelt im 8. Johrhundert von ere alte Sag. Noch dere hai d Langobarde emol Winniler gheisse. Die si vo de Wandale bedroht worde und beidi Völker hai sich zum Kampf barat gmacht. D Wandale hai zum Wodan bätet und dä het ene gsait, ass die wurde gwünne, won är as Ersti am Morge wurd gseh. D Gambara, d Mueter vo de winnilische Herzög Ebor und Agio, het ene aber dr Rot ge, zur Göttin Frea, der Frau vom Wodan, z bäte. Die het ne gsait, ass sich d Fraue vo de Winniler früeh am Morgen im Oste sötte ufstelle und ass si ihri lange Hoor sich wie Bärt sötte vor s Gsicht binde. Am Morge früeh isch d Frea ufgstande und het s Bett vom
Somogy (Ussproch: [ˈʃomoɟ], dt. die Schomodei) isch e Komitat im Südweste vo Ungarn, südlig vom Balaton (Plattesee). De Komitatssitz heißt Kaposvár. S Komitat gränzt im Weste an Zala, im Norde an Veszprém, im Nordoste an Fejér und im Oste an Tolna und Baranya. Südlig devo litt Kroatie. Di nadürlige Gränze sin im Weste s Hügelland vo Zala, s Hügelland vo Tolna und Baranya, im Norde de Plattesee und im Süde d'Drau (Dráva). E Großdeil vom Komitat bstoht uss Flachland; im Oste git's zwar vereinzelt Hügel, wo aber nit höcher wie 300 Meter sin. Somogy isch relativ rych an Wasser: d'Drau und d'Kapos fließe durch s Komitat und an de nördlige Gränze litt de Balaton, de gröscht See vo de Pannonische Diefebeni. S Komitat isch in sine hüttige Gränze durch d'Komitatreform vom Johr 1950 entstande. D'Gränze entspräche denne vom historische Komitat (vármegye) Somogy, woby Deile vo sällem an di hüttige Komitat Baranya, Fejér und Zala hän mieße abgee werre, während vo Tolna und Veszprém neui Gebiet dezüecho sin (lüeg Bild). S Komitat wird in 11 Chleigebiet ydeilt und bstoht insgsamt uss 245 Gmeinde. Di gröschti Stadt isch Kaposvár mit 67'746 Ywohner, wo glychzitig au de Komitatssitz ("megyeszékhely") isch. In de Landwirtschaft
Podestà isch dr Titel vo hoche Beamte, im Allgemeine vom Stadtpresidänt, in vile italiänische Stedt im spötere Mittelalter gsi. In andere Stedt het men e rettori gsait. Im 16. Johrhundert isch s Amt wider verschwunde. Die italiänische Faschiste hai vo 1926 aa dä Titel de iigsetzte Bürgermeister ge. Er isch noch em Zweite Wältchrieg wider abgschafft worde. Dr Begriff chunnt vom latiinische potestas, wo „Macht“ bedütet. Dr erst podestà isch us Bologna bekannt, wo me 1151 dr Guido di Ranieri di Sasso of Canossa vo Faenza brocht het für zum rettore e podestà z si. Das isch im Allgemeine so dr Bruuch gsi, ass me as podestà e Neutrale us enere andere Stadt gwehlt het, wil d Politik sehr brutal gsi isch und me en Unparteiische as Oberhaupt het welle, für zum d Gwaltdädikeit z mässige. Dr podestà isch nume Administrator gsi und het keini legislative Kompetänze gha. Er het d Polizei und d Gricht überwacht, aber d Miliz isch nit under siim Befähl gstande, sondern hüfig vom capitano del popolo, eme Art Volkstribun agfüehrt worde. Dr Kaiser Barbarossa het se vo 1158 aa sälber afo iisetze as kaiserligi Beamti, wo siini Interässe gschützt hai. Das isch sehr unpopulär gsi
Titel stoht für: d Überschrift vom ene Schriftwärk dr Name vom ene literarische Wärk, e Buechtitel e dütschsprochigs Literaturmagazin, Titel im Verlagswäse au für d War Buch dr Name vom ene Film, e Filmtitel e Lied uf eme Musigalbums allgemein e Ehretitel Akademischi und nitakademischi Titel ee Adelsrang, en Adelstitel Titulatur, d Amtsbezeichng vom ene Herrscher, e Herrschertitel im weitere Sinn verbriefti Rächt e Urkunde, wo zur Vollstreckig berächtigt e Vorschrift, wo Gebietskörperschafte oder Verwaltige Kompetänze zuewiist, e Kompetänztitel Im Bauwäse e Deil vom Leistigsverzeichnis Geographii: e Stadt z Serbie
Wilhelm isch e männlige Vorname und isch bsundrigs im Norde vo Dütschland verbreitet. Im Dütsche het dr Name vili lokali und abkürzti Forme: Wellem in de rhiinische Dialäkt, Wilko und Wim z Norddütschland, uf Platt Wilm, Willem, Willken; Willi, Welm und anderi as Abchürzige. Die meiste europäische Sproche kenne e Variante vo däm Name: William (abkürzt Bill, Will usw.) uf Änglisch, Wim und Willem uf Holländisch, Guilherme uf Portugiisisch, Guglielmo uf Italiänisch, Guilielmus uf Latiinisch, Guillaume uf Französisch, Guillén uf Aragonesisch, Guillermo uf Spanisch, Liam uf Irisch, Ville uf Finnisch, Vilhjalmur uf Isländisch, Vilmos uf Ungarisch, in mehrere slawische Sproche Vilim, uf Tschechisch Vilém, uf Slowakisch Viliam und uf Russisch Wilgelm. Dr Name chunnt us em Althochdütsche und lot sich vo willio (Wille, Entschlosseheit) und helm (Helm, Schutz) härleite. Dr erst Wilhelm, wo bekannt worden isch, isch dr Heilig Wilhelm vo Aquitanien (745–812) gsi. Dr Name isch vor allem in Nordwesteuropa verbreitet gsi und dorum het s vili Wilhelm in de Familie vo de Oranier und de Hohezollere.