rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Verrayes (frankoprov. Vèèi / Vevèé) isch e Gmai in dr autonome Provinz Augschtdal z Italie. Verrayes ghert zue dr Gmainschaft Unité de communes Mont-Cervin. Verrayes lyt im Augschtdal uf dr linke Syte vu dr Dora Baltea. Zue dr Gmai ghere d Wyyler Aver, Charrère, Chérésoulaz, Chérolinaz, Chesseillé, Cort, Crétaz, Diémoz, Dorinaz, Frayé, Grand-Ville, Gros-Ollian, Grossaix, Grumey, Guet, Heré, Hers, Lauzon, Marseiller, Mont-de-Join, Moulin, Oley, Ollières, Payé, Petit-Ollian, Pignane, Pissine, Plan-d’Arey, Plan-de-Vesan, Plan-de-Verrayes, Rapy, Vencorère, Vevoz, Vieille, Voisinal, Vrignier. Nochbergmaine sin Chambave, Fénis, Nus, Saint-Denis un Torgnon Dr Grinder vum Huus Savoyen, dr Humbert I mit dr wysse Händ, het anne 1025 s Augschtdal as Leeche griegt. Mid Uusnahme vun e baar Johr (1691, 1704–1706, 1798–1814 zue Frankrych) het s Augschtdal derno zem Huus Savoyen gheert bis anne 1946, d. h. bis dr letscht italienisch Chenig abdankt ghaa het. Wu s italienisch Chenigrych anne 1861 grindet woren isch, isch s Augschtdal zue dr Provinz Turin chuu. Anne 1927 isch s derno ne aigestädnigi Provinz wore. Im Faschismus isch di franzesisch Sproch verbote wore un s het e starki Italienisierigsbolitik gee. Vu 1939 bis 1945 het Verrayes dr italienisiert Name Verraio drait. Noch em Zweede Wältchrieg het s Augschtdal anne 1948 e
Verrès (frankoprov. Verrèts, töitschu Verez) isch e Gmai in dr autonome Provinz Augschtdal z Italie. Verrès ghert zue dr Gmainschaft Unité de communes Evançon. Verrès lyt im Val d'Ayas, eme Sytedal vum Augschtdal. Zue dr Gmai ghere d Wyyler La Barmaz, Le Baracon, Bérat, Carogne, Casset, Champore, Chapine, Chavascon, Le Crest, Le Glair, Le Gramonier, Le Grange Neuve, La Murasse, La Nâche, Omeins, Piet, Polarey, Possuey, Praz-Ussel, Couassod, Roléchon, Riorte, Riverolaz, Rovarey, Sérémont, La Tour, Torille, Vert, Vianad, Vigne-Gard, Veusoz. Nochbergmaine sin Arnad, Challand-Saint-Victor, Champdepraz, Issogne un Montjovet Dr Grinder vum Huus Savoyen, dr Humbert I mit dr wysse Händ, het anne 1025 s Augschtdal as Leeche griegt. Mid Uusnahme vun e baar Johr (1691, 1704–1706, 1798–1814 zue Frankrych) het s Augschtdal derno zem Huus Savoyen gheert bis anne 1946, d. h. bis dr letscht italienisch Chenig abdankt ghaa het. Wu s italienisch Chenigrych anne 1861 grindet woren isch, isch s Augschtdal zue dr Provinz Turin chuu. Anne 1927 isch s derno ne aigestädnigi Provinz wore. Im Faschismus isch di franzesisch Sproch verbote wore un s het e starki Italienisierigsbolitik gee. Vu 1939 bis 1945 het Verrès dr italienisiert Name Castel Verres drait. Noch em Zweede Wältchrieg het s Augschtdal
Villeneuve (frankoprov. Veullanoua) isch e Gmai in dr autonome Provinz Augschtdal z Italie. Villeneuve ghert zue dr Gmainschaft Unité de communes Grand-Paradis. Villeneuve lyt im Augschtdal uf dr rächte Syte vu dr Dora Baltea. Zue dr Gmai ghere d Wyyler Balmet, Bertolaz, Bruillen, Champagne, Champagnole, Champleval, Champlong-Dessus, Champlong-Martignon, Champlong-Rosaire, Champlong-Vaillon, Champrotard, Chavonne, La Cloutraz, La Côte, La Crête, Croix-Blanche, Cumiod, Montovert, Peranche, Saburey, Saint-Roch, Trépont, Véreytaz. Nochbergmaine sin Arvier, Aymavilles, Introd, Saint-Nicolas, Saint-Pierre un Valsavarenche Dr Grinder vum Huus Savoyen, dr Humbert I mit dr wysse Händ, het anne 1025 s Augschtdal as Leeche griegt. Mid Uusnahme vun e baar Johr (1691, 1704–1706, 1798–1814 zue Frankrych) het s Augschtdal derno zem Huus Savoyen gheert bis anne 1946, d. h. bis dr letscht italienisch Chenig abdankt ghaa het. Wu s italienisch Chenigrych anne 1861 grindet woren isch, isch s Augschtdal zue dr Provinz Turin chuu. Anne 1927 isch s derno ne aigestädnigi Provinz wore. Im Faschismus isch di franzesisch Sproch verbote wore un s het e starki Italienisierigsbolitik gee. Vu 1939 bis 1945 het Villeneuve dr italienisiert Name Villanova Baltea drait. Noch em Zweede Wältchrieg het s Augschtdal anne 1948 e autonome Sonderstatus griegt. Dr Burgermaischter vu Villeneuve isch dr Roberta
Wandale sin e grosse germanische Volksschtamm gsi, wo zur Völkerwandrigszyt qweer dur Europa zoge sin, bevor si sich in Südschpanie und Nordafrika nidergloh hän. As Urhaimet vode Wandale nint mer s nördliche Dänemark aa, wo e Landschaft Vendsyssel haisst. Historisch und archäologisch nochwiisbar sind d Wandale sitem 1. Joorhundert im westliche Poole (Schlesie). Vo dai uus sind si immer mee gege Südoste drängt und sind sogär bis a d Donau gstoosse, wo d Römer si besigt hend und iri baide Könige Raos und Raptos gfangegnoo hend. Im Joor 406 sind d Wandale mit villne andere Völker, Alane, Gote, Burgunder, Suebe, s Maintal durab zoge und hend bi Mainz de Rii öberquert, wobi de Wandalekönig Godigisel gfalen isch. Drufabe sind die verschidnige Stämm ziillos in Gallie umezoge, wos grossi Verwüestige agrichtet hend. Schliessli sind all die germanische Stämm öber d Pyrenäe zoge und hend di Iberischi Halbinsle uuftailt. D Vandale und d Alane hend Andalusie öberchoo, d Westgoote Katalonie und d Suebe Galizie. Aber d Vandale sind nöd lang blibe sondern si sind bi Gibraltar öber s Meer uf Afrika und sind den ostwärts zoge bis zum hütige Tunesie. Under em König Geiserich hän d Wandaale in Nordafrika denn es Riich
Wangen (ursprünglich Bedütig "Rodigsgebiet") isch de Name vo folgende Ort z Dütschland: Bade-Würtebärg: Wangen im Allgäu, e Stadt im Landkreis Ravensburg Wangen (bei Göppingen), e Gmeind im Landkreis Göppingen Wangen (Illerrieden), en Ortsteil vo de Gmeind Illerrieden im Alb-Donau-Kreis Wangen (Markdorf), en Stadtteil vo de Stadt Markdorf im Bodeseekreis Wangen (Öhningen), en Ortsteil vo de Gmeind Öhningen im Landkreis Konstanz Wangen (Ostrach), en Ortsteil vo de Gmeind Ostrach im Landkreis Sigmaringe Wangen (Stuttgart), en Stadtbezirk vo de Landeshauptstadt Stuttgart Bayern: Wangen (Mühlhausen), en Ortsteil vo de Gmeind Mühlhuuse im Landkreis Neumarkt i de Oberpfalz Wangen (Starnberg), en Stadtteil vo de Stadt Starnberg im Landkreis Starnberg Wangen (Waidhofen), en Ortsteil vo de Gmeind Waidhofen im Landkreis Neuburg-Schrobenhausen Sachsen-Anhalt: Wangen (Unstrut), en Ortsteil vo Nebra im Burgenlandkreis Wangen isch de Name vo folgende Ort i de Schwiz: Wangen SZ, e Gmeind im Kanton Schwyz Wangen an der Aare, e Gmeind im Kanton Bärn Wangen bei Olten oder Wangen SO, e Gmeind im Kanton Soledurn Wangen bei Dübendorf, en Ortsteil vo de Gmeind Wangen-Brüttisellen im Kanton Züri Wangen (Küsnacht), en Wiiler i de Gmeind Küsnacht ZH, Kanton Züri Bezirk Wangen, en ehmalige Amtsbezirk im Kanton Bärn Wangen isch de Name vo folgende anderne
Zürich stoot för: Zürich, e Stadt i de Schwiz Bezirk Zürich, en Bezirk, wo d Stadt Züri und di diräkt Umgebig umfasst Kanton Zürich, de Kanton, wo d Stadt Züri de Hauptort isch Region Zürich, e Region rund um d Stadt Züri Metropolregion Zürich, e Metropolregion rund um d Stadt Züri e ehemoligi Bezeichnig vo Sidi Amar (Tipaza), z Algerie di ehemolig Bezeichnig vo Sorkino, emene Dorf i de Oblast Saratow, z Russland Stadt Zürich stoot för: d Stadt Zürich im Gegesatz zum glichnaamige Kanton Züri Stadt Zürich (1909) - es Schiff uf em Zürisee Stadt Zürich (1855) - es Schiff uf em Bodesee Zürich isch de Familiename vo folgende Persone: Paul Müller-Zürich (1898–1993), en Schwizer Komponist Zurich stoot för: Zurich (Ontario), en Ort z Kanada Zurich (Friesland), en Ort im Norde vo de Niderland Zurich (Illinois), en Ort i de USA Lake Zurich, e Stadt und en See i de USA Zurich Heights (Illinois), en Ort i de USA Zurich (Kalifornien), en Ort i de USA Zurich (Kansas), en Ort i de USA Zurich (Montana), en Ort i de USA Zurich (New York), en Ort i de USA Zurich Insurance Group (vorher Zurich Financial Services und no früener Zürich
De Bezirk Zürich isch en Bezirk im Kanton Züri i de Schwiz und bestoot sit em 1.Juli 1989 nu no us de Stadt Züri. Äs bestönd wäge de nöie Kantonsverfassig sit em 1. Januar 2010 ä kai Zivilgmeinde me. De Bezirk Züri isch hüt i zwölf Chrais uuftailt. Da isch hüt s Gebiet vo de Altstadt vo Züri und vo 19 ehemols unabhängige Gmeinde, wo um d Stadt ume gsi sind. Ständige Wohnbevölkerung nach Staatsangehörigkeitskategorie, Geschlecht und Gemeinde, definitive Jahresergebnisse, 2022. Bei späteren Gemeindefusionen Einwohnerzahlen aufgrund Stand 2022 zusammengefasst. Abruf am 5. September 2023
E Sändwitsch isch en Imbiss, wo us zwäi oder meer dünne Brotschiibe bestoot, wo mä Anke druf striicht und wo s zwüschen e irgend e Belaag het wie chalte Broote, Schingge, Duunfisch, Chees, Schiibe vo Äier, Gurke oder Domate, Chopfsalaat oder e Kombinazioon vo deene. Mänggisch duet mä no Majonees oder Ketschap druf. Für klassischi Sändwitsch brucht mä mäistens Doostbroot ooni Rampf, wo mä aber nit rööstet. Die belegte Schiibe schniidet mä hüfig diagonal in Dreiegg. Sändwitsch isst mä im Allgemäine vo Hand. Ursprünglig isch s Sändwitsch Däil vo dr änglische Chuchi gsi, hützudaag isch es internazional verbräitet. Woorschiinlig het s Sändwitsch si Naame vom John Montagu, em vierte Earl of Sandwich überchoo. Dä britisch Staatsmaa isch aagääblig e liideschaftlige Chartespiiler gsi, wo dr Legände nooch 1762 wäärend eme Cribbage-Spiil käi Zit für s Ässe ghaa häig. Dorum häig er s Ässe zwüsche zwäi Schiibe Broot lo due, und sini Mitspiiler häige aagfange, e „Broot wie Sändwitsch“ z verlange. Noch eme Biograaf vom Montagu häig dä woorschinlig s Sändwitsch erfunde, zum nid sini Arbet am Schribdisch müesse underbräche. Commons: Sandwiches – Sammlig vo Multimediadateie 250 Jahre Sandwich: Einen Toast auf die Gurke!, Artikel von Michael Juhran in Spiegel Online, 25.
Altstetten isch de Name vo folgende Ort: Altstetten (Erdweg), en Ortsteil vo de Gmeind Erdweg im Landkreis Dachau, Bayern Altstetten (Rennertshofen), en Ortsteil vo de Gmeind Rennertshofen, im Landkreis Neuburg-Schrobenhausen, Bayern Altstetten (Stadt Zürich), e ehemoligi Gmeind im Kanton Züri, hüt e Quartier vo de Stadt Züri Lueg au: Altstätten, e Gmeind im Sanggaller Rhintel Altstädten, en Ortsteil vo de Gmeind Sonthofen im Landkreis Oberallgäu Alstädten, en Teilort vo de Dorfgmeinschaft Alstädten-Burbach, hüt ghörts zu de Stadt Hürth in Nordrhein-Westfalen Altenstadt
Der Elias Landolt (* 28. Oktoober 1821 z Chlyandelfinge; † 18. Mai 1896 z Züri-Fluentere) isch en Schwyzer Forschtwüsseschafter und Oberfoorschtmäischter gsy. Es isch sys Verdienscht, dass mer im spöötere 19. Jarhundert uufghört hät, de Wald z übernutze. De hütig Grundsatz vom Schutz vom Wald gaat uf de Landolt zrugg. Der Elias Landolt – uf Schwyzertüütsch bitoont me dëë Vornamen übrigens uf em E und nöd wie-n-im Hoochtüütsch uf em I – isch der eltischt Soo vomene Chüefer und Puur gsy. Er isch i di nöi ggründet Sek z Andelfinge i d Schuel und nachane 1837–1842 bin Forschtmäischter Meister z Bänke und Hertenstein z Chibèèrg zum Fäldmässer und Forschtbeamten i d Leer. S Zürcher Oberfoorschtamt hät em dänn es Stipändium ggëë, das er si hät chöne für de hööcher Foorschttienscht laa uusbilde. 1842–1844 isch er as über Zwänzgjëërige i s Gimi z Züri, nämli i d Induschtryschuel. 1844 hät er, zäme mit em spöötere Bundesraat und -presidänt Wilhälm Hërtestäi, en Voorbiräitigskurs im Schwarzwald absolviert und isch nachane 1844–1845 uf Würteberg (a di naamaalig Uniwërsitëët Hohenheim) und Sachse (a di naamaalig Forschtlich Hoochschuel Tharandt) go studiere. 1846/7 hät er – alewyl na z Tüütschland – im Harz und bi Aache praktisch
Affoltern isch de Name vo mehrere Ort und vome Bezirk i de Schwiz: Affoltern am Albis, e Gmaind und de Hauptort vom Bezirk Affoltere im Kanton Züri Affoltern im Emmental, e Gmeind im Kanton Bärn Affoltern (Stadt Zürich), e ehemoligi Gmaind im Bezirk Züri, jetzt e Quartier i de Stadt Züri Affoltern hät bis 1860 au di hütig Gmeind Grossaffoltern im Kanton Bärn gheisse
Elias Landolt isch de Name vo dène Lüüt: Elias Landolt (Forstwissenschaftler) (1821–1896), Schwyzer Profässer für Foorschtwüsseschaft a der ETH Züri und Oberfoorschtmäischter vom Kanton Züri Elias Landolt (Geobotaniker) (1926–2013), Schwyzer Profässer für Geobotaanik a der ETH Züri
D Abchürzig M13 oder M 13 chan folgendes bedüüte: en helle Chugelsternhuufe im Sternbild Herkules, lueg bi Messier 13 de Bakteriophage, en Virus de M13/40, en Kampfpanzer z Italie e Linie vo de Strossebaan (Metro-Tram) z Berlin en Bär, wo under anderem im Bündnerland underwägs gsii isch, lueg bi M13 (Bär) Autobaane und Fernstrosse: M13 z Russland M 13 i de Ukraine M-13 z Spanie
M13 isch en Bruubär gsii, wo im Joor 2012 und 2013 e paarmol för Schlagzyle i de Medie gsorged hät. S M im Name bedüüted, as de Bär männlich isch und d Zaal 13 isch aifach e Numerierig, won er vo de Bäreforscher übercho hät. De M13 stammt vom Aasidligsprojekt «Life Ursus» us em Trentino. Er isch afangs 2010 uf d Wält cho. Er hät no en Brüeder, de M12, wo vermuetlich hi und do no mit im zäme underwägs gsi isch. En witere Brüeder, de M14 isch am 22. April 2012 im Südtirol uf de Brenner-Staatsstrooss vom en Auto aagfaare worde und debii umchoo. Im Mai 2012 isch bekannt worde, as de M14 söll uusgstopft und im e südtiroler Museum uusgstellt wärde. De M13 isch vermuetli s erschtmol am 17. Juni 2010 uf Schwizer Bode (im Val Müstair) gsee worde. Er hät sich dänn es Zytli im Grenzgebiet vom Tirol, em Südtirol, em Veltlin und em Bündnerland ufghalte. I de Nacht vom 30. April uf de 1. Mai 2012 isch de M13 vom e Zug vo de Rhätische Baan aagfaare und liecht verletzt worde. Afangs November 2012 sind im Puschlav Giftköder gfunde worde. Es isch vo de örtliche Behörde
Sennwaald isch e politischi Gmaind im Kanton Sanggalle i de Schwiz. D Gmaind Sennwaald bestoot us de Dörfer Sennwaald, Frümse, Salez, Haag und Sax. Nochbergmeinde sind Buchs, Gams, Wildhuus-Alt Sankt Johann, Rüte und Altstetta. D Gmeind gränzt zuedäm öber de Rhii au as Förschtetum Liechtestai. Johann Philipp Freiherr von Hohensax (16. Jh.), en Adlige, wo als Mumie i de Chirche vo Sennwaald liit Anna Göldi (1734–1782), isch z Sennwaald uf d Wält cho und als aageblichi Häx z Glarus higrichted worde Urs Tinner (* 1965), en aagebliche Spion för de Vater vo de islamische Bombe, em Abdul Kadir Khan Commons: Sennwald – Sammlig vo Multimediadateie Offizielli Webseite vo de Gmaind Sennwald Wolfgang Göldi: Sennwald In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz. Regula Anna Steinhauser-Zimmermann: Hohensax. In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz. Ständige Wohnbevölkerung nach Staatsangehörigkeitskategorie, Geschlecht und Gemeinde, definitive Jahresergebnisse, 2022. Bei späteren Gemeindefusionen Einwohnerzahlen aufgrund Stand 2022 zusammengefasst. Abruf am 5. September 2023 Normdate: GND: 4320622-0 | VIAF: 236513826
E Maschine (us französisch machine, vo latinisch machina, vo griechisch μηχανή mechanē „Wärkzüüg, künstligi Vorrichdig, Middel“) isch e Gräät, wo us Däil bestoot und wo dur en Aadriibssüsteem, vilmol e Motor, aber au mit Muskelchraft usw. bewegt wird. Au d Motoore sälber, wo verschideni Energie in Beweegigsenergii umwandle, si Maschine. Mä säit ene Chraftmaschine, wääred Maschine ooni äigene Aadriib Arbetsmaschine si. Maschine wärde as technischi Arbetsmiddel vor allem für mechanischi Arbäite bruucht. In dr Vergangehäit isch dr Fluss vo Energii und/oder Stoff im Vordergrund gstande. Dr Fluss vo Informazioon het zerst in fiinmechanische Gräät e Rolle gspiilt, isch hüte aber in fast alle Maschine vo Bedütig (Automatisierig). Was d Mensche vo Maschine häi welle, isch gsi, ass iiri Chraft vo dr Maschine versterkt wurd, as d Arbet schnäller vor sich gieng und eso Zit gwunne wurd, ass fiineri Bearbäitig mööglig und si genauer usgfüert wurd, und ass eso idäntischi Brodukt chönni hergstellt wärde. Dr Brodukzionsarbäiter isch dur d Maschine körperlig und mänggisch au gäistig entlastet worde. Modärni Maschine übernäme vor allem Rutinearbäite und Arbäite, wo gföörlig sin. Gschichtlich gseh chann me die erschte Maschine schon in de Jahrhundert vor Chrischtus uusmache. Eifachi Maschine si s Seili und d Stange, d
Feuerwerk ischt a Musikalischa Komeede en drei Uffziig mit dr Musik vom Schweizer Kombonischda Paul Burkhard, wo sowohl Elemende vo dr Operedde wia au vom Musical uffweist. Des Werk isch de hochdeitsch Fassong vom Sengschbiil Der schwarze Hecht, wo 1939 em-ma schwiizerdütscha Dialekt em Schauschbiilhaus Zirich uruffgfihrt wôrra ischt. S Libreddo stammt vo de Autora Erik Charell, Jürg Amstein ond Robert Gilbert. Als Vorlage hend-se des schweizerische Dialektstick De sächzigscht Giburtstag vom Emil Sautter gnomma. S erscht Môl uff d Bihne komma ischt s Feuerwerk am 16. Mai 1950 em Staatstheater am Gärtnerplatz z Mincha. Dr Albert Oberholzer, a Fabrikant (Bass) D Karline Oberholzer, sei Frau (Sopran) D Anna, s Dechterle vo deane zwoi (Sopran) D Kati, d Kechin bei de Oberholzers (Alt) Dr Hausdiiner Josef (Bass) Dr Fritz Oberholzer, a Bauer (Tenorbuffo) D Berta, sei Frau (Alt) Dr Guschdav Oberholzer, Regiirongsrat (Tenorbuffo) D Paula, sei Frau (Alt) Dr Heinrich Oberholzer, Universideetsprofessr (Tenorbuffo) D Klara, sei Frau (Alt) Dr Alexander Oberholzer, wo sich jetzt Obolski nennt ond Direktr vo-ma Zirkus ischt (Bariton) D Iduna, sei Frau (Soubrette) Dr Herbert Klusmann, a Reeder D Lisa, sei Frau (Alt) Dr Gärtner Robert, wo en d Anna Oberholzer vrliabt ischt (Tenor) A Stallmoischtr
47.2520038.692133Koordinate: 47° 15′ 7,2″ N, 8° 41′ 31,7″ O; CH1903: 694886 / 234212 S Huus zum alte Löie z Mänidorf isch 1599 vom Jakob Fierz pout worde. Es isch im Oberdorf am Egge vo de Dorfgass und em Löiegässli. Bevor d Seestraass poue worden isch, isch es diräkt am See gstande. Vor em Huus isch d Löiehaab. Scho füe isch im Löie d Tavärne vo Mänidorf gsi. Im 1627i isch das au s erscht Mal ufgschribe worde. Aber 1640 hät d Gmäind s Huus gkauft und als Gmäindshuus pruucht. S Tavärnerächt hät mer zää Jaar spööter em Wirt vom Wilde Maa verchauft. Spöötischtäns ab dänn isch im Huus Schuel gää worde. Aber 1811 (oder 1819 isch d Schuel dän in es anders Huus zoge. D Lererwonig isch an Gmäindsmetzger, won aber de Gmäindrat für d Sitzige i di alti Schuelstube häd müesse inelaa. Lings näbet em Iigang isch e groossi Stäiplatte i de Huusmuur. Deet druf stönd d Näme vo de Gmäindrööt vo 1770 und iri Wappe: de Undervogt Hans Chäpper Fietz, de Seckelmäischter Andreas Fietz (won Chirurg gsi isch) und di Gschworene: Hans Heiri Bindschädler, Hans Chäpper Bindschädler, Hans Ruedi Bindschädler, Hans Köbi Billeter. Aber aud d Gmäinsmetzg isch
D Claudia Benedikta Roth (* 15. Mai 1955 z Ulm) isch e dytschi Bolitikeri (Bindnis 90/Di Griene). Syt em 8. Dezämber 2021 isch si Staatsminischteri fir Kultur un Medie im Kabinett Scholz. Vu Oktober 2013 bsi Dezämber 2021 isch si Vizebresidänti vum Dytsche Bundesdag gsii. Vu 2004 bis 2013 isch si aini vu zwai Bundesvorsitzende vu ihre Bartei gsii, vu 2004 bis 2008 zämme mit em Reinhard Bütikofer, derno mit em Cem Özdemir. D Claudia Roth isch z Babehause bi Memmenge ufgwachse. Ihre Vater isch Zahnarzt gsii, ihri Mueter Lehreri. Anne 1974 het si am Simpert-Kraemer-Gymnasium z Grombach s Abitur gmacht. No zwai Semeschter het si s Studium vu dr Theaterwisseschaft z Minche abbroche, derno het si as Dramaturgi-Assischtänti am Landestheater Schwobe z Memmenge gschafft un derno au as Dramaturgi-Assischtänti an dr Stedtische Bihne z Dortmund un am Hoffmanns Comic Theater (HCT) z Unna. Ab 1982 isch d Roth Manageri vu dr Rock-Band Ton Steine Scherben um dr Rio Reiser gsii, bis die sich anne 1985 ufglest ghaa het. D Roth isch anne 1980 us dr katholische Chilche uusdrätte, wel si d Haltig vu däre zue dr Roll vu dr Frau abglähnt het. Vu 1971 bis 1990 isch d Claudia
Dr Bueß- un Bättdag isch e Fyyrtig vu dr evangelische Chilche z Dytschland, wu uf Notzyte zruckgoht. Im 20. Johrhundert isch er wie au hite zmaischt am Mittwuche vor em Dotesunntig, em letschte Sunntig vum evangelische Chilchejohr, begange, also elf Däg vor em erschte Adväntssunntig. In dr Schwyz git s au e sonige Fyyrtig, lueg Aidgnessische Dank-, Bueß- und Bättdag. Im Mittelalter het s zwaierlai Bueßdäg gee. Di aine sin vu dr Obrigkait bi Bedarf aagordnet wore, di andere, zem Byschpel d Quatemberdäg hän sich us dr chilchlige Ornig ergee. Beedi sin vu dr evangelische Chilche ufgnuu un furtgfiert wore. Dr erscht Bättdag isch anne 1532 z Stroßburi gfyyrt wore wäg dr Tirkechrieg. In dr unterschidlige Territorie vu Dytschland sin fir dr Bueß- un Bättdag unterschidligi Termin feschtglait wore. Anne 1878 het s in 28 dytsche Länder insgsamt 47 Bueßdäg an 24 unterschidlige däg gee. Dr Termin am letsche Sunntig vum Chilchejohr goht uf dr preußisch Chenig Friedrich Wilhelm III. zruck, wu anne 1816 aagordnet gha het, ass an däm Dag e Fyyrtig zur Mahnig an di Verstorbene soll begange wäre. Dää Termin isch derno im Lauf vu dr Zyt au vu dr andere Landeschilche ibernuu wore. In dr Johre
D Versailles-Politik vo Frankriich umfasst siini Politik als Siegermacht nach em Erschte Wältchrieg und in der Phase nachhär bis 1933. Sie isch prägt gsii durch ne schträngi Haltig bii der Uuferlegig von de Friedensbedingige 1919 im Versailler Vertrag und denn aber ne schrittwiisi Lockerig von dene Bedingige bis zur Machtergriifig vom Hitler 1933. Frankriich isch in däm Chrieg durch de Angriff von Dütschland 1914 uuf siis Territorium düütlich schtärker gschädigt gsii als der Angriffer Dütschland. Von daher ischs psychologisch au verschtändlich, dass es sich nachhär durch Reparations-Zahlige het welle schadlos halte und durch wiiteri Schtrafmassnahme wie Gebiets-Abträtige und Heeres-Abrüschtig Dütschland het welle duurhaft von ere Angriffspolitik abbringe. Das het Dütschland - letschtlich aber durch eigenes Verschulde - stark gschwächt, d Reparations-Zahlige het s uuf absehbari Ziit gar nit chönne uufbringe. In der Nachchriegs-Ziit hend sich denn aber die neui dütschi Diplomatie unter em Gustav Stresemann und d Diplomatie vom Aristide Briand angnöcheret. 1925 het Frankriich z. B. in d Räumig vom vorher militärisch bsetzte Ruhrgebiet iigwilligt. S ebefalls bsetzte Rheinland isch im ene erschte Schritt 1926 gräumt worde, en zweiti Zone dervo isch 1929 und der letschti Teil 1930 gräumt worde. Zuedem het s in dere Ziit auch no en
Dr Dootesunntag isch in dr evangelische Chilche z Dytschland un in dr Schwyz e Gedänkdag fir di Verstorbene. Är isch dr letscht Sunntig vor em erschte Adväntssunntig un dodermit dr letscht Sunntig vum Chilchejohr. Är lyt zwisch em 20. un em 26. Novämber. Syt dr Entwicklig vum Chilchejohr im Mittelalter sin mit dr letschte Sunntig vum Chilchejohr liturgischi Lääsige zue dr „Letschte Ding“ verbunde. Derwylscht am drittletschte Sunntig s Thema „Dood“ im Mittelpunkt stoht, het dr vorletschte Sunntig d Thematik „Jingschts Griicht“ un dr letscht „s Eebig Lääbe“. Dradizionäll thematisiert dr letscht Sunntig im Chilchejohr in bsunderer Wyys d Erwartig vum Jingschte Daag. Doderzue ghert as Sunntigsevangelium s „Glychnis vo de zäh Meitschi“ (Matthäus 25). S bildet d Grundlag fir s Wuchelied, dr Choral vum Philipp Nicolai Wachet auf, ruft uns die Stimme (EG 147) un d Bachkantate mit glychem Name (BWV 140). Dr Chenig Friedrich Wilhelm III. vu Preuße het dur Kabinettsorder vum 24. April un Verornig vum 25. Novämber 1816 fir di evangelisch Chilche in dr preußische Biet dr Sunntig vor em 1. Advänt zum „allgemeinen Kirchenfest zur Erinnerung an die Verstorbenen“ bstimmt. Di andere evangelische Landeschilche hän die Bstimmig derno ibernuu. Dr Dootesunntig isch in allne dytsche
S Zelwort (au: Zeläinhäitswort, Kategoriiwort, Numeralklassifikator oder Klassifikator) isch e Zuesatz zu Zaale, wo bi dr Bildig vo Mängeaagoobe as Zeläihäit, und au allgemäin zur Bildig vom Plural verwändet wird. In e baar Sprooche si Zelwörter obligatorisch, si müesse bi jedere Aagoob von ere Mängi verwändet wärde. Zu deene Sprooche ghööre under anderem die sinotibetische Sprooche (zum Bischbil Chinesisch) und d Kam/Tai/Sprooche (zum Bischbil Thai). Dört bilde d Zaal und s Zelwort zämme e Zaalwort. Je noch dr Bedütig vom zelte Begriff (wie langi Gegeständ, flachi Gegeständ, Dier, Mensche, Buechsite, Bärg usw.) muess mä e bassends Zelwort weele. S Japanische het e Hufe Zelwörter us em Chinesische übernoo. Im Dütsche git s no Räst vo Bildige, wo früener üüblig gsi si: zwäi Laib Broot oder zwäi Glas Milch (statt zwäi Gleeser Milch). Anderi Bischbil im Dütsche si Blatt, Bund, Gramm, Kilo, Maa, Baar, Pfund, Sack, Schuss und Stück.