rlitschk/wikidir huggingface dataset:
D Republik Malta isch dr chlinşti europäischi Inselstaat. Dr maltesische Archipel verteilt sich uf die drey bewohnten Insle Malta (öppe 246 km²), Gozo (maltesisch Għawdex, etwa 67 km²) und Comino (Kemmuna, etwa 3 km²) und uf die unbewohnte Insle Cominotto (Kemmunett), Filfla (Filfola) und St. Pauls Island. D Hauptinsle Malta isch in fünf Bezirk gglideret, Gozo und Comino bilde zaemmen e saexte. Der Name stammt vo der punische Bezeichnig für Zuefluchtsort „Malet“, aber d Römer haen die Insle „Melite“ gnennt. S Maltesische (malt.: Malti) isch en arabische Dialekt. Malta isch am 21. September 1964 vo Großbritannien unabhängig worde und ghört zu de Europäische Zwärgstaate. Syt em 1. Mai 2004 isch Malta Mitgliid vo de Europäische Union. Die maltesische Insle liged im Mittelmeer zwüschet Libye (360 km) und Sizilie (90 km) am östliche Endi vo de Straß vo Sizilie. Die drü grösste Insle Malta (etwa 315 km²), Gozo (67 km²) und Comino (3 km²) sind bewohnt. Die Insle sind Rest vo enere alten Landverbindig zwüschet Afrika und Europa, wo de öpe 11.000 v. Chr. dur de Meeresaaschtiig unterbroche worde isch. Die höchste Erhebig sind d Dingli Cliffs mit 245 m über N.N. s'Klima isch subtropisch (Mittelmeerklima) mit Temprature zwüsche 12 und
De Uusdruck Gmeind (vo althochdüütsch gimeinida) meint e gsellschaftlichs Gebild, wo anere Gmeinschaft äänlich isch und wo politische Funkzioone im ene Staat het. I früehere Zyte isch drunder au e Personalkörperschaft z’verschtaa gsii; s Wort «Gmeind» bruucht me hüt mundartlech immer no für d Gmeindversamlig. Für d Gschicht vom Wort sid em Ändi vom Middelalter findt men im Schwyzerischen Idiotikon en huuffe Beleeg. Zun ere Gmeind hät jedi Person ghört, wo au immer si grad aasässig gsii isch – ussert de Heimetloose. Drum sind Chopfzahle vonere Gmeind vor öppe 1800 nöd mit de hütige Iiwohnerzahle vergliichbar. Mit dr Zyt chunt e Gmeind en immer höchere Organisazioonsgrad über, wil d Uufgabe meh und grösser wärde und die höchere politische Ebenine das mit de Gmeindgsetz bewürke. Der Begriff «Gmeind» wird hüt pruucht: als allgemeini Bezeichnig für en Ortschaft, e Stadtgmeind, en Grossgmeind oder es Dorf für die underschti Verwaltigseinheit (Gebietskörperschaft) vomene Staat d Gsamtheit vo de Iiwohner vomene chlyne geografische Ruum I der Schwiz wird s Wort Gmeind als allgemeini Bezeichnig für die underschti politischi Organisationsebeni im Gegesatz zu Eidgenosseschaft, Kanton und Bezirk pruucht. Mä redt vo der politische Gmeind (je nach Kanton au «Munizipalgmeind» oder «Iiwohnergmeind» oder eifach «Gmeind»), wämmer die
De Max Frisch (* 15. Mai 1911 in Züri; † 4. April 1991 au deet) isch en schwiizerische Architekt und Schriftsteller gsi. Er ghört zu de bedütendschte dütschschprachige Schriftsteller vo de Nachchriegsziit. De Max Frisch isch 1911 in Züri als Sohn vom Architekt Franz Bruno Frisch und sinnere Frau Karolina Bettina Frisch uf d Wält cho. 1930 het är s Germanistik-Studium a de Universität Züri aagfange, wo er aber nach em Tod vom Vater 1933 us finanzielle Gründ het müessen abbräche. Är het als Korreschpondänt für die Züri-Zytig gschaffet. Zwüsche 1934 und 1936 het är verschiednigi Reise dur Oscht- und Südoschteuropa unternoh, 1935 isch är ds erschte Mal is Düütsche Riich greist. Sis erschti Buech Jürg Reinhart. Eine sommerliche Schicksalsfahrt isch 1934 erschine. Vo 1936 bis 1941 het är a de ETH Züri d Architektur bim Profässer William Dunkel studiert – wie sinnerziitau de Justus Dahinden und de Alberto Camenzind. Am Aafang vom Zwoite Wältchrieg isch är Kanonier vo de Schwiizer Armee gsi und er het bis zum Chriegsändi 1945 insgesamt 650 Aktivdienschttäg gleischtet. Won är 1942 bim ene Architekturwettbewerb vo de Stadt Züri für de Bau vom Freibad Letzigraabe (hüt: Max-Frisch-Bad) de erscht Priis gewunne het, het de Frisch
Under Zittrechnig oder au Ära verstoht mer d'Zellig vu Johre ab ere gwisse Epoche. Anderst wie in dr Umgangssproch isch e Epoche nit e Zittruum, sundern dr Afang vu ere Zittrechnig oder ere Ära. Die weltwitt vorherrschend christlich Zittrechnig fangt am 1. Jänner vum Johr 1 a. Kei Zittrechnig fangt mit eme Nulljohr a. E Johr bezeichnet wie e Dag e Zittruum. So fangt an Nöijohr um 0.00 Uhr die erst Sekunde vu dr erste Minute vum erste Dag vum erste Munät vum nöie Johr a, mer schribt also dr 1.1. und nit e 0.0. Was fer Munät un Däg giltet, giltet drum au fers Johr. D'Epoche vu andere Kalenderäre rechnet mer in Date vu dr christliche Zittrechnig um. Die christlich Zittrechnig het usserdem d'Bsunderheit, dass si in dr Regle fers Schaltjohr vum julianische uf dr gregorianisch Kalender gwexlet isch. Date vor 1582 sin julianisch, ab 1582 deno gregorianisch. anderi Kalenderäre sin bispilswiis: Jüdischi Ära Islamischi Ära Byzantinischi Ära Seleukidischi Ära Ära vum Diokletian Römischi Ära Japanischi Ära Die Byzantinisch un die Römisch Ära sowie d'Seleukideära un d'Ära vum Diokletian rechne nooch em Julianische Kalender, die Japanisch Ära rechnet noochem Gregorianische Kalender. Die Jüdisch Ära het e eigene Mond-Sunne-Kalender, die
Des isch e Liste vu dr benennete Oberflächeformatione uffem Saturmond Titan. Die offiziell Nomenklatur isch noch sehr jung, wil d'Titanoberflächi vor dr Achumft vu dr Cassini-sonde praktisch ubekannt gsi isch. Einige Strukture sin au under Spitznämme bekannt gsi, die do uffzellte Nämme sin aber die vu dr Internationale Astronomische Union offiziell vergäbene. Albedostrukture sin uf heiligi oder erhabeni Orte us Mythologie un Weltliteratur daift. Titanische arcūs (bogeförmige Strukture) sin daift uf Gottheite vu dr Glückseligkeit. Krater uffem Titan sin daift uf Gottheite vu dr Wiisheit. Faculae (helli Flecke) sin daift uf irdische Insle wo nit politisch uabhängig sin. Gruppe vu Faculae sin uf irdischi Archipele daift. Es git bisher ei lacus (chleini Ebeni, möglichwiis aber au e Methansee) uffem Titan. Laci sin daift uf See uf dr Erde. Titanischi Maculae (dunkli Flecke) sin daift uf Gottheite vu dr Gückseligkeit, vum Friide un dr Harmoni in dr Weltmythologi. Grossi Ringstrukture sin daift uf Gottheite vu dr Wiisheit us dr Weltmythologie Virgae (Farbigi Striife) sin daift uf Rägegötter us dr Weltmythologie D'Nomeklatur fer anderi Formatione isch festglegt, aber bis jetz het mer no keini Nämme fer einzelni Strukture vergäbbe. Flumina (fluss-ähnlichi Strukture) werre uf mythologischi oder imaginäri Flüss daift. Anderi Strukture werre
Verbriäderungsbiächer sin Biächer gsii, wu sich Mench vu verschiidene Gleschter iidrage lo hän un sich verpflichtet hän, sich gegesittig mit Gebätt z unterstitze. Bin ere sone Verbriäderung hän also Mench vum Gloschter X Nammelischte ins Gloschter Y gschickt, wu ins dertig Verbriäderungsbuech iidrage wore sin un umkehrt. Diä Biächer sin uf dr Altär gläge un diä Iidragene sin ins Gebätt iigschlosse wore. So isch zum Biispiil vum 9. bis ins 11. Johrhundert s Verbriäderungsbuech vu Sanggalle (Liber confraternitatum Sancti Galli) gfiährt wore. Diä meischte vu däne ca. 9000 Persone, wu do iidrage sin, sin im 9. Johrhundert drii kumme. Dur des Buech het mer e gnaüi Ibersicht iber d Beziähunge vum Gloschter: Ungfähr d Helfti vu dr Nammelischte im Sangallemer Verbriäderungsbuech sin üs em alemannische Oberrhiingebiät, ungfähr glichviil üs dr nechere Umgäbig vu Sanggalle (Bodesee, Rätiä usw.) un üs wittere Entfernunge (bis Niiderlande, Frankrich un Italiä). Zerscht sin im St. Gallemer Buech numme Geischtligi verzeichnet, aber im 11. Johrhundert taüche aü Laie uf - Pilger, wu zum Gallusfäscht uf Sangalle kumme sin; noch em Franz Beyerle sin eso Iiträg aü no im 12. un 13. Johrhundert zue z ordne. Des sin zum Deil Lit üs winzige Ortschafte, aü Fraüe -
Lieschtel (IPA: [ˈliə̯ʃd̥l̩]), hochdütsch Liestal, friener Liesthal ) isch d Hauptstadt vom Kanton Basel-Landschaft und em Bezirk Lieschtel in dr Schwiiz. Es ghöört zu dr Nordweschtschwiiz. D Stadt ligt 17 Kilometer südöschtlig vo Basel und sächs Kilometer vom reemische Augusta Raurica (hytte: Augscht) entfärnt. Sie isch Sitz vo verschidene kantonale Behörde und isch s wirtschaftlige Zäntrum vom Ergolztal. Lieschtel ligt zmittst im Ergolztal, wo bi Oltigen afoot und bis uff Augscht abe goot, wo d Ergolz in Rhy mündet. D Stadtsidlig ligt im Schnitt uff 327 Meter über Meer (das isch öppe d Höchi vom Bahnhofplatz). Dr tiefschti Punkt isch a dr Ergolz im Niederschönthal uff 287 Meter unde, dr heggschti Punkt isch die Alti Stell uff em Schleifeberg bim Ussichtsturm uff 614 Meter. D Flechi vom Gmeinibann hett 1821 Hektare, dodrvo sin 1077 Hektar Wald, en grosse Teil drvo isch im Bsitz vor Bürgergmeind Lieschtel. Mit 1821 Hektare isch Lieschtel die greescht Gmeind vom Kanton. D Gränze ringsume, dr Stadtbann, isch 26,5 Kilometer lang. D Nochbergmeinde vo Lieschtel sin: im Norde talabwärts Fränkedef (im Nord-Nordweschte vo Lieschtel uus gseh, 5.77 Kilometer gmeinsami Banngränze) und Füllschdrf (im Nord-Nordoschte, 2.82 Kilometer gmeinsami Gränze) im Oschte ännet em Schleifebärg und dr Windetalerhechi
D Semnone (lat. Semnones; altgriech. Σέμνωνες, Sémnōnes) sind e wichtige Schtamm vo de Suebe gsii, wo zwüschet de Elbe und de Oder im Gebiet vode Havel glebt hend. Si sind vode anderne schwebische Stämm as de ältisti und vorneemsti Stamm bitrachtet wore. De Name werd as germanisch *Sebnôniz "Sippegnosse" dütet. Zerschtmol isch de römischi Feldherr Drusus bis a d Elbe vorgstosse. Döt ischem aber e wahnsinnig grossi Frau entgegetrete und het gsait: "Woane willsch, unersättliche Drusus? S isch der nöd vergune, alles z gsie, wa do isch. Cher um! Denn bald chunt s End vo dinene Trömm und dim Lebe!" De Drusus isch sofort umgchert, aber no halbwegs vom Ross abeghait und gstorbe. Obwohl d Semnone i dem Bricht nöd gnennt werdet, nimt mer a, as die Frau e semnonischi Woorsegeri gsii si chönnt. Zerstmol sind denn d Semnone för s Joor 5 vor Christus bezügt. Dozmol isch de römischi Feldherr Tiberius miteme grosse Römerheer bis a d Elbe vorgstoosse, aber usser aser emene semnonische Grais d Hand gee het, isch nöd vill passiert. Im Joor 17 n. Chr. hend d Semnone em Bund vom Maroboduus aghört, sind denn aber abgfale und hend sich mit de Cherusker verbündet. Nochde Varusschlacht
Utopia Blues isch en Schwiizer Spielfilm über psychischi Chrankheit und´s Erwachsewärde. Es isch d´ Gschicht vo mene junge Maa, wo sich de Schpilregele vo de Gsellschaft widersetzt. De Film schtellt d´ Frag, wo d´ Gränze zwüsche "gsund" und "chrank" isch. De Stefan Haupt zitiert de bekannti Psychiater Ronald D.Laing: Chrankheite chönnd au gsundi Reaktione uf chranki Verhältniss sii De 18jährig Raffael Hasler (Michael Finger) hed´s Motto: "Total läbe oder total schtärbe!" - nüt dezwüsche. Sin gröschte Wunsch isch es, als freie Musiker berüehmt z´ wärde. Mit sim Fründ Dani (Tino Ulrich) brännt är ihri erschti CD und träumt vom Durchbruch. Zur Fiir vo ihrem Wärch unternähmed die beide zäme en unerlaubti Schprützfahrt. Während de Fahrt träumed sie zäme vom grosse Erfolg. De Raffael "muess" sini Utopie id Tat umsetze, kompromisslos das mache, was är für richtig haltet. Doch sini Sehnsücht und Ideale wachsed ihm über de Chopf, tribed ihn us de Bahn. Er veranschtaltet bischpilswiis en schpontane Uuftritt mittz uf de schtarch befahrnige Hardbrücke, wobi är en öffentliche Bus blockiert. Es chunnt so wiit, dass är einisch diehi mit Betäubungsmittel ruhiggeschtellt und abgfüehrt wärde muess. Me diagnostiziert ihm manischi Depressivität. Är wird in en Klinik bracht, wo är sich mit
Adiri isch e grossi, helli Albedostruktur uffem Saturmond Titan. Es isch daift ufs Paradis in dr melanesische Mythologi. Es lit im Weste vu dr grosse, dunkle Region Shangri-la. Adiri isch e höcher glägeni Gegend un schint vu Abflusskänal durzoge z'si. D'Huygens-Sonde isch am 14. Jänner 2005 in ere Ebeni an dr 'Nordwestchüste' vu Adiri glandet.
Kosovo (Albanisch: Kosova, Serbisch: Косово) isch a Region uffem Balkan, wo am 17. Februar 2008 eisytig sini Unabhängigkeiterchlärig verchündet hett. S kosovarische Parlament gseht s Kosovo also als Republik Kosovo. S Kosovo gränzt im Südweschte a Albanie, im Norden un Oschte a Serbien, im Nordweschte a Montenegro un im Südoschte a Republik Nordmazedonie. S Statistikbüro vum Kosovo goot für s Joor 2000 vo 88 % Albaner, 7 % Serbe un 5 % sunschtige (slawischi Muslime, Roma, Aschkali un Türke) us [1]. Für 2006 goot s Büro vo 92 % Albaner, 5,3 % Serbe un 2,7 % sunschtigi us [2]. Die Angabe beruehe allerdings numme uf Schätzige, vorallem ufgrund vo de Chriegswirre un wyl dr albanischi Bvölcherigsaadeil syt 1989 d jugoslawische Volchzählige boykottiert het un dr serbische Aadeil synersits syt 2000 d Zählige boykottiert. D Albaner un slawische Muslime sin vorallem Sunnite, d Serbe meischt Orthodoxe. D Verhandlige zwüsche Belgrad un dr kosovo-albanische Syte sin Endi 2007 ohni Ergebniss zämmebroche. Druf het d Autonomibehörde vum Kosovo aadüdet dass si vorhen bald d Unabhängigkeit z erkläre un am 17. Februar 2008 inere Sitzig vum Parlament verabschiedet. D 109 Abgeordnete hen d Erklärig wo vum Minischterpräsident Hashim Thaçi uf Albanisch, Serbisch un Änglisch
Saint-Dié-des-Vosges (ditsch Sankt Didel oder Sankt Diedolt) isch e Städtel z Lothringe, Region Grand-Est, z Frankriich, ganz gnau im Departement Vosges, gàr nïtt so witt vun Strossburi. 1507 hett de ditsche Kààrtezeichner Martin Waldseemüller e Büech veréffentlicht, d Cosmographiae Introductio, wo s eerste Mol s Wort Amerika uff ere Kààrt erwähnt wurre isch. s Mynschter d Skt.Martins-Kirich de gotische Kloostergang d Skt.Rochus-Kapell de Fréjheitsturm, mïtt Schmuck vun Georges Braque d Claude un Duval Gewébbfawrik (Architekt Le Corbusier) de keltische Laawer Jules Ferry, Minister Yvan Goll, Dichter Zitter 1993 hett Saint-Dié-des-Vosges sini ajene technischi Hochschüel, s Institut universitaire de technologie, wo mr allerhand ganz moderni Fächer leere kànn, wie zem Beispiel mïtt Computer ze schàffe. D meiste Stüdente kumme vum Elsass oder üss Lothringe. Saint-Dié-des-Vosges hett Pàrtnerschàfte mit folgende Schtädte: Arlon (Belgie) Cattolica (Italien) Crikvenica (Kroatien) Friedrichshafen (Dütschlônd) Lowell (USA) Meckhe (Senegal) Ville de Lorraine (Kanada) Zakopane (Polen) Commons: Saint-Dié-des-Vosges – Sammlig vo Multimediadateie Stàdt-Syte Institut universitaire de technologie Liste des maires au 25 avril 2014 (data.gouv.fr)
fpd3pd5 De Gross Belche (frz.: Grand Ballon) esch de heechscht Bari vun de Vogese. `R esch 1.424 m (NN) hoch un liejt in de Region Elsass. M´r nennt ne öi Sulzer od´r Gebweiler Belchen od´r Ballon de Guebwiller nooch de Stadt Gawill´r, (8 km) öschtli àm Ingang vum Blüemetal (Frz.: Florival) un de Stadt Sulz/Soultz noch widdersch öschtli em Rhintal. Dr Beri isch gràd zehn màl so hoch wie d´r Zipfel vum Strosburjer Minscht´r-Turm! De Gipfel isch wie bim Faldberri oder´m Schwàrzwàld-Belche kahl - àwwer nit durich menschlichi Aktivitäte („Chaumes naturelles“). De „Route des Crêtes“ (Vogesekamm-Stross) löift em Oschte um de Gipfel erum fihrt in 1.343 Meter Heehe ewwer de Pass (Col du Haag) zwesche´m Markstein un´m Hartmannswillerkopf (frz. Vieil Armand). Unterhalb vum Gipfel het´s öi do e Gaschthüs. Commons: Gross Belche – Sammlig vo Multimediadateie D Belche én Bade, ém Elsass un én d´r Schwiz Dominanzen und Prominenzen nach Highrisepages.de
Alsace d'abord (alem. „S' Elsass zuerst”) isch e regionali Partei im Elsass, wu sich 1989 vum französische FN (Front National) abgspalte het. Dr ehmalige Parteivorsitzend isch dr Robert Spieler gsi, jetzt heisst dr Präzi Jacques Cordonnier. 1989 grinded dr Spieler d' Partei, noochdem er sich mit em FN wäge sinere anti-europäische Position überworfe het. D' Partei baut ihre Position syther stetig üs. By de Wohle 1992 sins noch 6% un 2 Sitze bzw. 1998 5, 9% und 9 Sitze gsin; 2004 het „'s Elsass zuerst” (Alsace d'abord) ihr bislang beschts Ergäbnis mit 9,4% erreicht. „'S Elsass zuerst” (Alsace d'abord) het Kontakt zue andre rechtspopulistische europäische Parteie wie nem Vlaams Belang im belgische Flandere oder dr italienische Lega Nord. 'S Programm vu dr Partei isch ,rechtspopulistisch' ghalte un beinhaltet unter andrem die Förderung vu dr Zweisproochigkeit (Dytsch un Französisch) un e finanzielli un steuerlichi Autonomii vum Elsass. Denebe isch Partei aber offe gege d' Usbreiting vum Islam im Elsass igstellt un richtet sich demit klar gege die islamische Zuewanderer (mit franzöischem Pass) us dr Maghreb-Staate. Des stösst bi altigsässene Elsässer un Franzose öfters uf fruchtbare Bode. Ufgrund vu d'r G'schicht vum Elsass unterstützt 's Parteiprogramm e vertiefti ,Europäischi Union' als e
Die sizilianisch Hauptstadt Palermo isch mit ebba 680.000 Iwohner im Stadtgebit (2013) – ca. 1,1 Mio als Agglomeration (2006) – au die grösst Stadt uf dr Insle und die fünftgrösst vo Italie. D Stadt lit an ere Bucht an dr Nordchüste vu dr Insle. D Ebeni zwische dr Berge, wo Palermo umgäbbe, un em Meer wird uf Italienisch Conca d'oro (Goldeni Muschle) gnennt, wohl wäge dr Orangehaine, wo Palermo scho zue dr Zitt vu dr Araberherrschaft umgä hän. Hüt het sich d Stadt yber fast die ganz Conca d'oro usdähnt. D Nochbergmeie vu Palermo sin: Altofonte, Belmonte Mezzagno, Ficarazzi, Isola delle Femmine, Misilmeri, Monreale, Torretta un Villabate. Commons: Palermo – Sammlig vo Multimediadateie d Internetpräsenz vo de Stadt Palermo (italienisch) s Fremdeverchehrsamt (au dütsch) Demographic Balance and resident population by sex on 31st december 2022. Italian National Institute of Statistics, abgruefen am 14. Mai 2023.
Dr Thomas Jefferson (* 13. April 1743 z Shadwell, Virginia; † 4. Juli 1826 z Monticello, Virginia) isch en amerikanische Politiker, Staatsdenker un Intellektuelle gsi. Dr Jefferson isch in Virginia als Sohn vonere altiigsessene un wohlhabende Familie uf d' Welt cho. Er hätt s' College of William and Mary bsuecht un abgschlosse und hätt in de 1770er-Johr e politische Karriere agfange. Siini Heimetstaat hätt ihn als Abgsandte in den Kontinentalkongress gschickt, und dört isch er dezu usgsuecht worde, die amerikanische Unabhängigkeitserklärig z schriibe, wo am 4. Juli 1776 veröffentlicht worde isch. Noch de amerikanische Unabhängigkeit isch Jefferson Botschafter in Frankriich gsi, dann amerikanische Usseminischter un Vizepräsident. 1800 isch er zum 3. Präsident vo de Vereinigte Staate vo Amerika gwählt worde. Während sinere Präsidentschaft hän d' USA s' Gebiet vo Louisiana ufkauft, und de Jefferson hät des Gebiet dann durch d Expedition von Lewis und Clark erforsche loh. 1809, noch zwei Amtsperiode, hät sich de Jefferson uf siim Landsitz Monticello in Virginia zruckzoge, wo er am 4. Juli 1826, also genau 50 Johr noch de Verkündigung vo de Unabhängigkeitserklärig, gstorbe isch. De Jefferson isch en äußerscht viilseitig gebildete Ma gsi (so hätt er sowohl de Kleiderbügel als au e Vorläufer vom
De Sezessionskrieg (au: Amerikanische Bürgerkrieg) isch ä militärische Konflikt in de Vereinigte Staate vo Amerika gsi, wo zwische 1861 und 1865 d Nordstaate (Union) gege d Südstaate (Konföderation), wo us der USA ustrete gsi sin, kämpft hän. Er isch dr bisher bluetigschte Krieg gsi, wo d’ USA je drin verwicklet gsi sin und hätt ganzi Bundesstaate und sogar Familie entzweit. D Ursache für de Sezessionskrieg isch e tiefi Spaltig uf kultureller, sozialer, politischer und vor allem wirtschaftlicher Ebeni zwische de Nord- und de Südstaate gsi. De Süde isch sit jeher ehnder landwirtschaftlich orientiert gsi. Uf große Plantage hän farbigi Sklave Bauele, Riis, Tabak u.ä. abaut, wo dann in anderi Länder exportiert worde si. Im Norde degege isch e Industrii am Wachse gsi. D Nordstaate, wo d’ Sklaverei abgschafft gsi isch, hän die no jungi Industrie mit Zöll schütze welle und hän ußerdem welle, dass de Bund groß aglegti Infrakstrukturmaßnahme (z. B. Kanäl) finanziert. De Süde hätt beides ehnder abglehnt und isch vor allem gege d Schutzzöll gsi, wel er jo uf Handel mit andere Länder, vor allem England, agwiise gsi isch. Dä Konflikt isch praktisch scho sit der Unabhängigkeit vo de USA vorhande gsi. Wo aber im Lauf vom 19.
Rzeszów esch en Stadt im süüdleche Pole. Es het 167.000 Iiwohner und isch ä wichtigs Zentrum und d Hauptstadt vo der Woiwodschaft Karpatevorland. Es lit in der Flussebeni vo der Wisłok am Rand vom Dalchessel vo Sandomierz nit wiit vo de Karpate. Wäge dr Nöchi zur Gränze mit dr Ukraine (öbbe 90 km) und mit dr Slowakei (100 km) isch d Stadt ä wichtige Verkehrschnotepunkt worde. Rzeszów isch ä römisch-katholische Bischofssitz, und het ä Universität und ä polytechnischi Hochschuel (Fachhochschuel). Nit wiit vo der Stadt isch der internationali Flughafe Rzeszów-Jasionka. Referänz-Fähler: Uugiltige <ref>-Tag; s isch kei Täxt fir s Ref mit em Name L_ludnosc_stan_struktura_31-12-2020 aagee wore. Population. Size and Structure by Territorial Division. As of December 31, 2020. Główny Urząd Statystyczny (GUS) (PDF-Dateien; 0,72 MB), abgruefen am 12. Juni 2021. Commons: Rzeszów – Sammlig vo Multimediadateie
48.0833333333337.6333333333333180Koordinate: 48° 5′ 0″ N, 7° 38′ 0″ O Rothwiil isch e Dorf mit ungfähr 1600 Iiwohner; s lit am Kaiserstuehl in Oberbade un isch bekannt fir sini Wii. Rothwiil isch friähjer e sälbschtändigi Gmein gsii, siter 1975 gherts zu dr Stadt Vogtsburg im Kaiserstuhl – e Gmein, wu sich üs sibe Derfer zämme setzt. Wel Rothwiil dr grescht un zentralscht Ort vu däne sibe isch, isch do aü s Rothüüs mit dr Stadtverwaltung. Rothwiil het zwee Ortsdeil: Dr unter, gleiner un elter heißt Niderrothwiil, dr ober un greßer heißt Oberrothwiil. Diä Unterscheidung im Namme wird aber nur gmacht, wänns wirklig notwändig isch. D Gmarkung vu Rothwill, wu im e fruchtbare Dal (Grottebachdal) lit un sich bis in d Rhiinebini ziägt, isch scho in vorgschichtliger Zit bsiidlet gsii – in dr Jungstei-, in dr Bonze- un in dr Iisezit. Z Niderrothwiil hets e remischi Siidlung oder suscht e remischi Präsenz gäbe, mer het z Niderrothwiil uf dr Äckere im Ziäglefäld (wiä dr Namme scho sait) Ziägle un anderi remischi Zivilisationsräscht gfunde. D alamannisch Bsiidlung vum Grottebachdal het wahrschiints erscht im friähje 7. Johrhundert agfange. Z Niderrothwiil isch anne 1930 e Steikischtegrab gfunde wore, am untere Iigang vu Oberrothwiil isch 1925
Afrika isch en Kontinänt südli vo Ôürópa. Mit na Fläche vo 30,3 Milioone Kwadratkilometer – guat 22 Prozänt vo da ganza Landfläche vo da Ärde – isch Afrika eppa drümol so groß wia Ôürópa. Noch Asie und Amerika isch’s da drittgröschte Kontinänt. Eppa 906 Milioone Lüt läbend in Afrika (Stand Mitte 2005), des sind eppa 14 Prozänt vo da Mänscha uf da Wält. An grooßa Têêl vo da Lüüt körande zom negrída Mentschaschlag. Wêgat dem hêêßtma Afrika o da «schwarz Kontinänt». Afrika wurd vun de Anthropologe un Paläontologe als de Ursprung vun de Menschheit àng´sehn. De älteschti Funde vun menschlich Knoche sin uss Oschtafrika-Gebiit vum "Grossa Graba" in Kenya un Tansania. Afrika hot uf allna Sita Wassa: im Norda isch’s Mittelmeer, im Weschta da Atlantik, im Oschta da Indischi Ozean und s‘Rote Meer un gànz im Nordoschte de Suezkanal. Z Affrika isch as a stogg hêêßr wia bi üs. Nu ganz süd und ganz ost giits subtropische Zoonana. Afrika isch schô vrüa a zil vo dar kollonisazjô ggsi. Schô d kartaagar und römr hôn sich z nordafrika aaggsiddlat. O d arábr hôn an grooßa têêl vom land vür sich entdeckt. Bis zom vrüa zwanzigsta jôrhundrt isch Afrika zwüschscha vrschiddana ôüropêischa