rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Dr Begriff Globalisierig (sältener au Mondialisierig) bezäichnet dr Vorgang, wo internazionali Verflächtige in vile Beriich (Wirtschaft, Politik, Kultur, Umwält, Kommunikazioon) zuenääme, und zwar uf allne Eebene: zwüsche Indiwidue, Gsellschafte, Instituzioone und Staate. Dr Begriff “Globalisierig” isch woorschinlig in de 1960er Joor entstande. Vo öbbe 1986 aa si e Hufe Büecher uf Dütsch erschiine, wo s Wort Globalisierung im Buechditel verwändet häi. Globalisierig isch käi nöiartigs Fenomeen vo dr Modärne. Es isch au scho früener in dr Gschicht vo dr Menschhäit bassiert, ass Verflächtige und gegesitigi Abhängigkäite sich über witi Rüüm entwigglet häi, zum Bischbil wääred dr Antike zwüsche de Länder im Middelmeerruum. Aber erst in dr Nöizit bräitet sich s globalisierte Wirtschaftssischteem uf dr ganze Wält us. As wääsentligi Ursache vo dr Globalisierig gälte dr technischi Fortschritt, bsundrigs in de Kommunikazions- und Dransborttechnologie, politischi Entschäidige und Maassnaame zur Liberalisierig vom Wälthandel s Waggsdum vo dr Bevölkerig in vile Länder d Konteinerisierig als Ersatz füre Stückguetdransbort, wo dr Dransbort, dr Umschlaag und d Zwüschelaagerig vo de Sache effiziänter gmacht het. Dr Kolonialismus vo vile öiropäische Staate gältet as Vorlöifer vo dr Globalisierig. Es het mit dr Entdeggig vo nöije Seewääg und Länder aagfange. Wääred Joorhunderte si Portugal und Spanie d Hauptaktöör
E Widerstand isch e zwäipoligs passivs elektrischs Bauelimänt zum in elektrische und elektronische Schaltige en ohmsche Widerstand z realisiere. Widerständ wärde bzum Bischbil verwändet, zum dr elektrisch Strom uf sinnvolli Wärt z begränze, die elektrischi Spannig in ere Schaltig ufzdäile oder elektrischi Energii in Wermienergii umzwandle. E lineare Widerstand, das si alli Widerständ, wo dr Widerstandswärt von ene vo käim witere Parameter abhängt, stellt en elektrische Stroom broporzional zur elektrische Spannig, wo aagläit wird, ii und umkeert. Er isch e Stroom-Spannig-Wandler oder e Spannig-Strom-Wandler und cha nit nume dr Stroom begränze, wie en elektrischi Sicherig. Wichdigi Kenngröössene vom ene Widerstand si dr Widerstandswärt, d Toleranz und die maximali Verlustläistig, es git aber no mee Gröössene wo relewant chönne si. Dr Widerstandswärt und d Toleranz si mäistens as vier bis säggs farbigi Ring uf em Widerstand sälber aagee: Bischbil D Farbring gääl–veielett–root–bruun bedüte 47·102 Ω = 4,7 kΩ und e Toleranz vo ±1%, d. h. dr Toleranzberiich goot vo 4,653 kΩ bis 4,747 kΩ. E Widerstand mit de fümf Ringe grüen–bruun–bruun–orangsch–blau het e Nennwärt vo 511·103 Ω = 511 kΩ und e Toleranz vo ±0,25%. Eme Läistigswiderstand, wo regelmäässig stuefelos veränderllig isch säit mä Rheostat E Potenziometer, wo mä dr Widerstand
E Dransformer (vo lat. transformare ‚umforme, umwandle‘; au churz Drafo) isch e Bauelimänt oder en Aalaag in dr Elektrotechnik. E Dransformer bestoot us eme magnetische Kräis – mäistens eme Ferrit- oder Iisechärn – wo d Läiter vo mindestens zwäi verschiidene Stroomkräis eso drumumegwigglet sin, ass dr Stroom vo jedem Stromkräis meemol um e Kärn umegfüert wird. Läit mä an äini vo dene Wigglige, wo au as Dransformer-Spuele bezäichnet wärde, e Wäggselspannig draa, so entstoot an dr zwäite Wigglig (und alle andere, wenn s no mee het) e Wäggselspannig, wo d Gröössi von ere sich (im Leerlauffall) zu dr Spannig, wo an dr erste Spuele agläit worde isch eso verhaltet wie s Verheltnis vo de Windigszaale vo de entsprächende Wigglige zuenander. Dransformer wärde vor allem iigsetzt, zum Wäggselspannige gröösser oder chliiner z mache. Usserdäm wärde d Stroomkräis usser bim Spaardransformer galwanisch drennt. D Stroomversorgig isch ooni Dransformer zur Zit ummööglig, wil elektrischi Energii nume mit Hoochspannigsläitige wirtschaftlich sinnvoll über groossi Distanze cha dransbortiert wärde; zum Betriibe vo Elektrogräat isch s aber sicherer und bekweemer, wemm mä Niider- und Chläispannige brucht. Netzdransformer befinde sich in fast alle elektronische Gräät, denn in fast alle isch d Betriibsspannig andersch as d Netzspannig. In dr
D Europawahl 2014 isch d acht Europawahl gsii, wu s Europäisch Barlemänt diräkt gwehlt wird. No dr Bstimmige im Diräktwahlakt het si zwisch em Dunschtig, em 22., un Sunntig, em 25. Mai 2014, stattgfunde. Z Dytschland, z Eschtrych un z Luxeburg isch am 25. Mai 2014 gwehlt wore. S isch di erscht Europawahl no Inchraftdrätte vum Verdrag vu Lissabon gsii, wäge däm het zum erschte Mol di dert din vorgsääne Neiverdailig vu dr Sitzzahl pro Land gulte. Zue dr Europawahle in dr 28 Mitglidsstaate sin nationali Barteien aadrätte, wu si dailwys zue bolitische Barteie uf europäischer Ebeni zämmegschlosse hän. Europäischi Volksbartei (EVP), chrischtdemokratisch, konservativ (Flagge Deutschlands CDU, CSU, Flagge Österreichs ÖVP, Flagge Frankreichs UMP) Sozialdemokratischi Bartei vu Europa (SPE), sozialdemokratisch (Flagge Deutschlands SPD, Flagge Österreichs SPÖ, Flagge Frankreichs PS) Allianz vu dr Liberale un Demokrate fir Europa (ALDE), liberal (Flagge Deutschlands FDP, Flagge Österreichs LIF/NEOS) Europäischi Grieni Bartei (EGP), ökologisch (Flagge Deutschlands Grieni, Flagge Österreichs Grieni, Flagge Frankreichs EELV) Europäischi Linki (EL), sozialistisch, kommunistisch (Flagge Deutschlands Linki, Flagge Österreichs KPÖ, Flagge Frankreichs PCF, PG, GU) Allianz vu dr Europäische Konservative un Reformischte (AEKR), konservativ, EU-skeptisch (kai Mitglider us Dytschland un Eschtrych) Europäischi Demokratischi Bartei (EDP), zentristisch (Flagge Deutschlands FW, Flagge
D Uur isch e Mässgräät, wo die aktuelli Zit aazäigt oder e Zitspanne misst. S Wort chunt vo (Middelhoochdütsch ûr(e) ("Uur"), über Middelniiderdütsch ūr(e) vo Altfranzöösisch (h)ore, vo latiin. hōra, vo Altgriechisch ὥρα ("Zit, Stund"), vo indogerm. *hioh1r-, und isch verwandt mit «Joor». I der Mundart seit mä dere Sach au eifach «es Zyt», wieme bim Schwyzerischen Idiotikon cha go nochelääse. D Entwiggligsgschicht vo dr Uur umfasst meereri Joorduusig, vo dr äifache Elementaaruur bis zur hochbreziise Atomuur. D Uur isch immer in ere vilschichdige Wäggselwirkig zur kulturelle, technische und gsellschaftlige Entwigglig vo dr Menschhäit gstande. Si representiert e grundleegende Parameter vom menschlige Zämmelääbe – d Zit. In dr Symbolik und dr Kunst stoot si für en unändlig Fluss vo dr Zit, as Vanitas-Motiv für d Vergängligkäit und die äigeni Stärbligkäit. Si erschiint in Daarstellige aber au as Hiiwiis uf Riichdum oder as Attribut vo dr Määssigung. In ere industrialisierte Gsellschaft cha mä braktisch ooni Uur nid lääbe. D Zit bestimmt wie dr Daag ablauft, wemmä ufstoot, was mä macht, wo mä aane goot und wemmä goot go schloofe. Früener häi die mäiste Lüt en Armbanduur aaghaa, höte verzichde vili druf und begnüege sich mit dr Uur vom Händy. Usser de
Gräät isch en Oberbegriff für en äinzelne Geegestand, wo rüümlig abgränzt isch, und/oder für e Grubbe vo Geegeständ, wo mit ene öbbis bearbäitet, härgstellt oder usgfüert cha wärde. Äinzelni Gattige vo Gräät si zum Bischbil Elektrogräät, Hushaltsgräät, Mässgräät, Baugräät, Apparäät, Maschine, Wärkzüüg, Radio- oder Färnseegräät. E Gräät isch im Allgemäine us Baugrubbene ufbaut. Es cha aber au us ere Grubbe vo Gräät zämmegsetzt si, wo d Beziejig zwüschene nid äidütig bestimmt isch. Dr Kompiuter isch zum Bischbil e Gräät, wo periferiali Däil het, wo mäistens jeedes äinzel cha Verbindig ufnee und vilmol sälber as Gräät zelt. In dr Technik will mä e Gräät as e Süsteem z charakterisiere, wo mäistens Signal umsetzt bzw. Informazioone verarbäitet. Im Geegesatz dodrzue wird e Maschine as e Süsteem definiert, wo vor allem Energii oder Stoff umsetzt. In dr Technik vo de Verfaare brucht mä für e Süsteem, wo Stoff umsetzt, au dr Begriff Apparat. In Badäntschrifte wärde für Gräät die allgemäinere Begriff Vorrichdig und Aaordnig verwändet. Gerät In: TheFreeDictionary, Farlex Inc. Gerät In: Digitales Wörterbuch der deutschen Sprache des 20. Jahrhunderts. Berlin-Brandenburgische Akademie der Wissenschaften (Hrsg.), 2003 Gerät In: Karl Ernst Georges: Kleines deutsch-lateinisches Handwörterbuch. 7. Uflaag, Hannover und Leipzig 1910 (Nachdruck Darmstadt 1999),
Dè Dòm vo St. Bläsy stòt z St. Bläsy im Landchreis Waldshuèt, im Südschwarzwald. Diè ehemõlig Abteikirchè vom Kloschter St. Bläsy hèt è Gsamthöchi vo 62 Metèr un isch 1783 ygweiht worrè. Si isch dòmolls diè drittgröschti Kuppelkirchè vo Europa gsi. Mit èrè Spannwitti vo 36 Metèr ghört iri Kupplè gegèwärtig nò zu dè gröschtè z Europa. Dè Architekt Pierre Michel d’Ixnard hèt si dè früèklassizistische Bau nõch èm Vorbild vom Pantheon z Rom errichtet. Diè Kirchè wörd vo dè römisch-katholischè Pfarrgmeind St. Bläsy gnutzt un isch Voaaschtaltigsort von èrè jöhrlich im Summer stattfindendè internationalè Dòmkonzertreiè. Diè volkstümlich Bezeichnig als „Schwarzwälder Dòm“ wyst nit uff èn Bischofssitz hy; als ehemõligi Kloschterkirchè müèst diè Kirchè, wiè iri Vorgängerkirchè, eigèntlich Münschter heißè. Dè èrschti Sakralbau vom Kloschter am hütigè Standort isch es unter Abt Otto I. (1086–1108) errichtete romanische Neue Münschtèr gsi. S isch èn bedütendè Votrètter vo dè Hirsauer Bauschuèl gsi. S Aalti Münschtèr isch 1036 gweyt worrè un hèt sich, im Gegèsatz zum neuè, links vom Steibach befundè, èm chlynè Nebbèfluss vo dè Alb. È witeri Voänderig vo dè chrützförmig errichtetè Kirchè isch s Baumatriaal gsi: Si isch nimmi uss Holz baut worrè, sondern uss Stei. D Weiè hèt entwedder
Als diskreets Bauelemènt, unspezifisch auch als diskreets Baudeil benamst, wörd i dè Elegtrotechnig bzw. Elegtronig è einzelnes, in èm eignè Ghüüs befindlichs elegtrischs Schaltigselemènt mit eigenè üßerè Aaschlüss bezeichnèt. Im Gegèsatz dezuè stônn integryrti Schaltchreis (IC), welli meereri elegtronischi Bauelemènte in eim Ghüüs voeinigè. Byschpill für diskreeti Bauelemènt sin: elegtrischi Widderschtänd elegtrischi Kondenser Transischtòrè Diodè Au uss Einzelkomponentè zämmègsetzti Baudeil wiè z. B. Relais wörred demgegèübber nit als diskreets Bauelemènt aagluèget. Sit dè Sigeszuug vo dè Mikroelegtronik aagfangè hèt, wörred diskreeti Baudeil immer wenniger ygsetzt bzw. mee un mee durch integryrti Schaltchreis ersetzt. Folgendi Ysatzgebièt sin dè diskreetè Bauelemènt voblibbè: Entwurf vo elegtronischè Schaltigè mit gringer/mittlerer Komplexidät. Schaltigè i dè Leischtigselegtronik, well d Abwärmi wesèntlich bessèr abglaitet wörrè ka.
Baudäil oder Konstrukzionselimänt stoot für: Äinzeldäil im Sinn vo dr Dokumentazionssüstematik noch DIN 6789 Modul im Sinn vo dr Konstrukzionsleer en Äinzeldäil vom ene technische Komplex e Baudäil, wo mä brucht zum e Bauwärk z baue e funkzionells Elimänt vom ene Geböid die chlinst Äihäit in dr Elektronik, wo mä nüm cha witer usenandernee die chlinst Äihäit in dr Elektrotechnik, wo mä nüm cha witer usenandernee e Bestanddäil von ere Maschinekonstrukzion, wo mä nüm cha witer usenandernee en Äihäit vom ene technische Süsteem, wo us meerere Maschineelimänt bestoot
E Baudäil (au Komponänte) isch en Äinzeldäil vom ene technische Komplex (zum Bischbil ere Maschine, eme Apparat usw.). Mä brucht das Wort in dr Technik für Däil, won e Biidraag zur Funkzion vom Gsamtkomplex mache und nit nume aagmacht si as Dekorazioon oder öbbis Äänligem – solang das nid Däil vo dr Funkzioon isch. Im Allgemäine ghöört zu äinere Funkzioon au genau äi Baudäil. E Ziil in dr Konstrukzioon, wo doodrüber uusegoot, isch s, Funkzione z integriere, dass also jedes Baudäil meereri Funkzioone usfüert. Vom e sonige Baudäil säit mä, es sig multifunkzional. D Lääbesduur vom ene Baudäil wird vilmol bestimmt drvoo, wie stark er mechanisch beaasprucht wird. Wenn die mechanischi Belastig über d Belastigsgränze uusegoot und s Baudeil füllt si Funkzioon nüme us, denn reedet mä vom ene Versaage. E Grubbe vo Baudäil, wo zämme e Funkzioon erfülle (sozusage e Baudäil us Baudäil), bezäichnet mä au as Baugrubbe.
D Mikroelektronik isch èn Teilgebièt vo dè Elegtronik, gnauer d Halbleiterelegtronik, un d Mikrotechnig. D Mikroelegtronik bschäftigt sich mit èm Entwurf, dèe Entwicklig un dè Herschtellig vo miniaturisyrtè, elegtronischè Schaltigè, hüt vo allem mit integryrtè Schaltigè. Selli Schaltigè, wo uff Halbleiter basyrè düèn. bruuched vill elegtronischi Bauelemènt, wiè si au in normalè elegtronischè Schaltigè vowendet wörrè, byschpillswys Transischtorè, Kondenser, Diodè un Widderschtänd. I dè Gschichtè vo dè integryrtè Mikroelegtronik hèn sich voschideni Schaltchreisfamilliè (TTL, CMOS etc.) usèbildet, wo sich hysichtlich èm ygsetztè Funktionsbrinzyp (zum Byschpill bipolari un unipolari Bauelemènt/Transischtòrè) un dè dõmit vobundenè schaltungstechnischè Eigèschaftè (Leischtigsbedarf, Schaltgschwindigkeit etc.) unterscheidè. Durch neui Entwurfs- un Fèrtigungsvofaarè hèn Aawender hüt d Möglichkeit, nebbè Standardschaltchreis (Mikrocontroller, Spycherbauschtei etc.) au spezièlli aawendigsspezifischi integryrti Schaltigè (ASIC) rentabel fèrtigè z lõ un yzsetzè Mikroelegtronischi Schaltigè zeichned sich gegèübber konventionèllè elegtronischè Schaltigè durch zwei Hauptmerkmõl uus: d Integration un d Miniaturisyrig. Unter Integration voschtòt mò s Zämmèfassè vo allènè Bauelemänt (Transischtòrè, abber au Widderschtänd, Kondensatorè un anderi Halbleiterbauelemänt) un Vodròòtigè zuè nèrè elegtronischè Schaltig uff eim gmeinsamè Subschtràt. Bi mikroelegtronischè Schaltigè wörred selli zuèsätzlich in èm gmeinsamè Arbètsprozèss gfertiget. Unter Miniaturisyrung voschtòòt mò i sellem Zämmèhang, dass di! einzelnè Bauelemänt (un dõmit d Schaltig als Ganzes) kontinuyrlich vochlynerèt
Dr Beatus Rhenanus (* 22. Àuigscht 1485 z'Schlettstàdt; † 20. Juli 1547 z'Stroßburi), Beat Bild noh sim rìchtiga Nàmma, ìsch a elsassischer Humànischt gsìì. As hàt àm 13. Juli 1547 sina Biacher ìn dr Stàdt Schlettstàtt verschankt; sa sìn jetz ìn dr Humànischtischa Bibliothek vu Schlettstàdt. Dr Nàmma „Rhenanus“ ìsch a làtiniischa Form vu Rhinau, s elsassischa Dorf wo sina Fàmìlia har gsìì ìsch. Dr Vàter Antoine Bild ìsch a zìmlig riicher Metzger vu Schlettstàdt gsìì. Àls Kìnd ìsch dr Beatus Rhenanus ìn d làtiinischa Schüel vu Schlettstàdt gànga. Ar hàt sorgfalttig sina Lehra ìn Hefter gschrìewa, eins vu dana Hefter kààt ma hìtt noch ìn dr Humànischtischa Bibliothek vu Schlettstàdt ààlüega. Vu 1503 bis àn 1507 hàt'r z'Pàris gstudiart, ar hàt àls Lehrer dr Theologe und Humànischt Jacques Lefèvre d’Étaples ghàà. Àls Studant hàt'r a Biachersàmmlung ààgfànga, wo mìt dr Zitt ìmmer greeßer worra ìsch. Ànna 1507 ìsch'r uf Schlettstàdt zruckkumma, noh ìsch'r uf Stroßburi, wo-n-'r Drucker bim Mathias Schurer worra ìsch un beriahmta elsassischa Humànischta hàt lehra kenna: dr Jakob Wimpfeling, dr Johann Geiler von Kaysersberg, dr Sebastian Brant. Ìm Septamber 1508 hàt'r fànga-n-à schriiwa: ar hàt s Vorwort gschrìewa vum Büech „Lettres proverbiales et morales“ vu sim
Dr Ludwig I. (* vor em 31. Oktober 1412; † 23. Septämber 1450 z Aurich) isch vu 1419 bis 1450 Grof vu Wirttebärg gsii. Dr Ludwig isch dr Suhn vum Grof Eberhard IV. vu Wirttebärg un dr Henriette vu Mömpelgard. Noch em Dod vu sym Vater isch er zämme mit sym Brueder Ulrich V. vu 1419–1426 unter Vormundschaft gstellt wore. Näbe syre Mueter isch d Vormundschaft vu Beamte, sognännte Regentschaftreet, ibernuu wore. Anne 1426 isch dr Ludwig im Alter vu vierzeh Johr fir volljehrig erklert wore un het ab do Wirttebärg zerscht ellai regiert. Am 4. Novämber 1426, scho churz no syre Regierigsibernahm, het er z Aurich fir sich un au fir sy Brueder d Ainigunge vu dr Statthalter mit dr Rychsstedt bstetigt. Scho am Afang vu syre Herrschaft isch dr jung Grof seli beliebt gsii. D Stadt Billingen het si am 31. Oktober 1426 fir zeh Johr unter wirttebärgische Schutz gstellt, s Chloschter Herrenalb het en am 23. Augschte 1427 zum Schirmherr aagnuu. Am 29. Septämber 1427 isch dr Grof Ludwig zämme mit sym Brueder Ulrich offiziäll vum Chaiser Sigismund mit ihre Ryychsläche un dr behmische Läche bläänt wore. Am 26. Novämber 1427 isch em Grof Ludwig vum cheniglige
Dr Lucius Annaeus Seneca, mäistens Seneca dr Jüngeri (* öbbe im Joor 1 z Corduba; † 65 n. d. Z. in dr Nööchi vo Rom), isch e römische Filosoof, Dramatiker, Naturforscher, Staatsmaa gsi und as Stoiker äine vo de Schriftsteller, wo zu sinere Zit am mäiste glääse worde isch. Sini Reede, won en bekannt gmacht häi, sin verloore gange. Vom Joor 49 aa isch er dr maassgääblig Erziejer vom spöötere Kaiser Nero gsi. Für zum dä uf sini zuekümftige Ufgoobe vorzberäite, het er e Dänkschrift verfasst, wiso es wiis sig, as Herscher mit Mildi z regiere (de clementia). Im Joor 55 isch er Suffektkonsul gsi. Aber so seer sich dr Seneca Müe gee het, dr Nero, won en äigesüchtigs und usschwäifends Tämpramänt ghaa het, z erzie, het er nume wenig Erfolg ghaa drbii. Zletscht het en dr Kaiser beschuldigt, er häig an dr pisonische Verschwöörig mitgmacht, und het em befoole, sich sälber umzbringe. Das het dr Seneca denn au gmacht. Apocolocyntosis (anderi Titel: Divi Claudii apotheosis oder Iudus de morte Claudii) – die „Verkürbissung“ (Veräppelung) von Kaiser Claudius durch Seneca Naturales quaestiones Dialog (noch dr Überliiferig im Codex Ambrosianus C 90, nit chronologisch) 1: De Providentia 2: De Constantia Sapientis
As Chalte Chrieg wird dr Komflikt zwüsche de Westmächt under dr Füerig vo de Veräinigte Staate vo Amerika und em Ostblock under dr Füerig vo dr Sowjetunion bezäichnet, wo öppe vo 1947 bis 1989 duuret het. Die bäide Supermächt hai dä Komflikt mit fast alle Middel usser ere diräkte militäärische Usenandersetzig usdräit. Dr Chalti Chrieg isch e Konfrontazioon gsi zwüsche de Süsteem vo der kapitalistisch-demokratische Wält und em kommunistische, vo Moskau dominerte Machtberiich. Uf bäide Site het mä wääred Joorzäät politischi, wirtschaftligi, technischi und milidäärischi Aasträngige gmacht, zum dr Iifluss vom andere Laager uf dr Wält iizdämme oder zruggzdränge. As Synonym für die Eera im 20. Joorhundert wird au d Bezäichnig Ost-West-Komflikt verwändet. Dr Komflikt het dreimol en üsserst bedroolige Charakter aagnoo, sodass d Möögligkäit vom ene „häisse“ Chrieg bestande het: in dr Berlin-Blockade 1948/49, in dr Kubakrise 1962 und im Strit um d Middelstreckeraggeete vo 1979 bis 1982/83. Zwüsche dene Faase het s Periode gee, wo d Intensidäät vom Komflikt chliiner gsi isch oder sogar Entspannig gherrscht het. As Usgangspunkt vom Chalte Chrieg gältet d Verkündigung vo dr sogenannte Truman-Doktrin dur e amerikanisch Bresidänt Harry S. Truman am 12. März 1947. Dr Hindergrund isch d Irankrise gsi: In de
Dr Heinrich Kaminski (* 4. Juli 1886 z Düenge, heitzodag a Doil vo dr Stadt Waldhuet-Düenge am Hochrhein, † 21. Juni 1946 em boirischa Dorf Ried, heit an Ortsdoil vo Kochel am See) ischt a alemannischer Kombonischt gwäa. Dr Heinrich Kaminski ischt am 4. Juli 1886 z Düenge uff d Welt komma. Sei Vadder isch dr altkadolisch Pfarrer Paul Kaminski ond sei Mueder d Opernsängere Mathilde Barro gwäa. Uffgwachsa isch’r de meischt Zeit am Bodasee. Nôch-em Abidur hôt’r zerscht amôl em hessischa Offenbach a Lehre als Bankkaufmann ôôgfanga, dui abr bald wiidr abbrocha. Em Aldr vo 20 Jôhr hôt’r an dr Uni Heidelberg mit-em Studiom vo dr Nazionalökonomii begonna. Abr au des Fach hôt’r et ferdich studiirt. Enzwischa hôt dr Kaminski nemlich gmerkt, dass sei wahra Begabong uff-em Gebiet vo dr Musik leit. En dr Martha Warburg hôt’r a Mäzenin gfonda, wo-nen krefdich ondrstitzt hôt. Em Jôhr 1909 schliaßlich hôt’r ôôgfanga, am Sternscha Konservadorium z Berlin Musik zo studiira. Seine frijaschde Kombosiziona, wo noh erhalda send, stammet us-em Jôhr 1912, dô drzua gheert dr 130. Psalm (Aus der Tiefe rufe ich Herr zu dir) fir-en gmischda Chor a cappella. Zwoi Jôhr druff isch dr Kaminski ens boirische Ried am Kochelsee
Dr Gaius Plinius Caecilius Secundus, au Plinius dr Jüngeri, latiinisch Plinius minor (* zwüsche em 25. August 61 und 24. August 62 z Novum Comum, jetz Como, Oberitalie; † um 113 oder 115 woorschinlig in dr Browinz Bithynia et Pontus), isch en Aawalt und Senator in dr römische Kaiserzit under de Herrscher Domitian, Nerva und Trajan gsi. Wie si Unggle, dr Naturforscher Plinius dr Elteri, isch er hüte vor allem wäge sim schriftstellerische Wärk, hauptsächlig de Plinius-Brief, vo Bedütig. D Brief, wo zu sine Läbzite veröffentligt worde si, si e wichdigs Züügnis für s Lääbe und Dängge vo de füerende Kräis vo Rom wääred dere Faase vom Prinzipat. Näbe sinere Beschriibig vom uusbruch vom Vesuv anne 79 noch Chrischtus isch si Briefwäggsel, won er as Statthalter vo dr Browinz Bithynie-Pontus mit em Kaiser Trajan gfüert het und und won e erstrangigi historischi Kwelle zu Aspäkt vo dr domoolige römische Browinzverwaltig isch, wichdig. Dr Plinius isch der erscht, wo privati Brief im Sinn von ere Autobiografy usegää het. Helmut Kasten (Hrsg.): Plinius: Briefe. Lateinisch-Deutsch. 7. Aufl. Artemis & Winkler, Züri u. a. 1995. ISBN 3-7608-1577-4. Mauriz Schuster (Hrsg.): C. Plini Caecili Secundi epistularum libri novem. Teubner, Stuttgart und Leipzig 1992. ISBN
D Heidy Forster (* 6. September 1931 z Basel; † 2. Mai 2023 z München) ischt a schweizerisch-deitscha Schauschbilere gwea. En de 1970er Jôhr isch d Heidy Forster mit-em Theaterstick Wunschkonzert vom Franz Xaver Kroetz uff Auslandstournee ganga. Vo 1981 bis 1999 hôt-se beim Minchner Residenztheater a Engagement ghet, wo-se ondr de Reschii-Greesa Amélie Niermeyer, Anselm Weber ond Hans Neuenfels gschbiilt hôt. Jetzt ischt-se an de Minchner Kammerschbiil tädich. D Heidy Forster hôt au en a baar Film mitgschbiilt, zom Beischbiil en Drei Tage im April, Der schwarze Spiegel, Vitus, Teddybär ond Rosenstiehl. Em Jôhr 2010 hôt mr se en dr Roll vo dr Birgit Kraft em Fernseh-Krimi Die Toten vom Schwarzwald ond 2012 en dr Folge Herbstzeitlose vo dr Serie SOKO Stuttgart seha kenna. 1968: …und noch nicht sechzehn 1968: Unruhige Töchter 1984: Der eiserne Weg (a Fenfdoiler) 1986: Tatort: Freunde 1995: Drei Tage im April 1996: Tatort: Aida 1997–2015: SOKO München (en dera Fernsehserie hôt-se en fenf Folga mitgwirkt) 2000: Vom Küssen und vom Fliegen 2001: Tatort: Und dahinter liegt New York 2002: Tatort: Bienzle und der Tag der Rache 2003: Mensch Mutter 2005: Rosenstiehl 2006: Vitus 2008: Bella Block – Falsche Liebe 2010: Lotta & die alten
Gold (urgerm. *gulþa- vo indogerm. *ghel- „gääl“) isch e chemischs Elimänt mit em Elimäntsümbool Au und dr Ordnigszaal 79. Es isch en Übergangsmetall und stoot im Periodesüsteem in dr 1. Nääbegrubbe (Grubbe 11), wo au as Chupfergrubbe oder Münzmetall bezäichnet wird. Gold ghöört zu de Edelmetall und isch zämme mit Chupfer äins vo de wenige farbige Metall. Gold wird sit Joorduusige für rituelli Gegestände und Schmuck brucht und sit em 6. Joorhundert v. d. Z. in Form vo Goldmünze as Zaaligsmiddel. Hüte wird s as Resärve vo Zentralbangge ghortet. Wäge sine chemische und elektrische Äigeschafte wird s vil in dr Elektrotechnuk iigsetzt. Es wird au as Lääbesmiddelzuesatzstoff mit dr E-Nummere E175 verwändet. Andrej V. Anikin: Gold. 3. neuverfasste und erweiterte Auflage. Verlag Die Wirtschaft, Berlin 1987, ISBN 3-349-00223-4. Gold und Keramik aus Afrika. Heinrich-Barth-Verlag, Düsseldorf 1989 (mit Ill.). Harry H. Binder: Lexikon der chemischen Elemente – das Periodensystem in Fakten, Zahlen und Daten. Hirzel, Stuttgart 1999, ISBN 3-7776-0736-3. Eoin H. Macdonald: Handbook of gold exploration and evaluation. Woodhead, Cambridge 2007, ISBN 978-1-84569-175-2. Thorsten Proettel: Das Wichtigste über Goldanlagen, Ratgeber Vermögensanlage. Sparkassen Verlag, Stuttgart 2012. Commons: Gold – Sammlig vo Multimediadateie MATERIAL ARCHIV: Feingold – Umfangriichi Materialinformazione und Bilder Mineralienatlas:Gold –