rlitschk/wikidir huggingface dataset:
S Sichuanesisch oder Szechuanesisch (alemannischi Ussprooch: [sɪtʃuɑˈneːsɪʃ]; vereifachti chinesischi Schriftzeiche: 四川话, traditionelli Schriftzeiche: 四川話; sichuanesischi Ussprooch: Si4cuan1hua4, [sɨ˨˩˧tsʰwæ̃˦˥xwa˨˩˧](info); standardchinesischi Ussprooch in Pinyin: Sìchuānhuà) isch e Varietät vùm Chinesische, wo vor allem in de Provinz Sichuan ùn de regierigsunmittelbare Stadt Chongqing gschwätzt wird, dezue au no in Deil vo de Provinze Hubei, Guizhou, Yunnan, Hunan ùn Shaanxi, wo dra gränze. Es isch äng verwandt mit de ondre Dialäkt vo Südweschtchina, ùn wird zämme mit dänne zum südweschtliche Mandarin zäält. Mit em Standardchinesisch ùn de ondre Dialäkt vùm Mandarin isch s Sichuanesisch aber nùmme yygschränkt gägesytig verständlig, ùn au innerhalb vùm Sichuanesische verstöön sich d Lüt nit ällewell. Näbe de Han-Chinese wird s Sichuanesisch au vo Aaghörige vo de ethnische Minderheite vo Sichuan, wie Tibeter, Yi, Qiang oder Naxi als Zweitsprooch gschwätzt, dezue au vo de nit-sichuanesischsproochige Han-Chinese vo de Provinz, wie öbe de Sichuanesische Hakka. Wemmer s Sichuanesisch als eigeständigi Sprooch würdi definiere, no wär es mit de über 100 Millione Lüt, wo es schwätze, eini vo de 10 Sprooche vo de Wält, wo di meischte Muettersproochler het. Di alti chinesischi Sprooch vo Sichuan, s Bashu, isch öbe im 17. oder 18. Joorhùndert ussgstorbe, wo en Buureaafierer mit em Name Zhang
Machu Picchu [ˌmɑtʃu ˈpiktʃu] (Quechua Machu Pikchu, „alte Gipfel“) isch e guet erhalteni Ruinestadt z Peru. D Inka hend di Stadt im 15. Jahrhundert ufere Höchi vo 2430 Meter ufeme Bärgrügge zwüsched de Gipfel vom Huayna Picchu und em Bärg Machu Picchu. Si liit i den Ande über em Urubambatal, 75 Kilometer nordwestlich vo de Stadt Cusco. Die terrasseförmigi Stadt isch früehner, aber au hüt no über e schmale Bärgpfad mit ere chlynen Aalag im Gipfelbereich vom Huayna Picchu verbunde. Zuedäm isch si über di verglychswys grössere Inka-Pfad mit Cusco, de Hauptstadt vom ehemalige Inkariich, und de Ruine vo Llactapata verbunde. Buut worden isch d Stadt luut ere Theory ums Jahr 1450 uf Befähl vom Inka-Herrscher Pachacútec Yupanqui, wo vo 1438 bis 1471 regiert het. Er het d Grundlage für d Usdehnig vom mächtigen Inkariich gschaffe und het de Kult vom Sunnegott Inti yygfüehrt. D Stadt het us 216 Steibuute bestande, wo uf Terrasse gläge und mit eme System vo Stääge verbunde gsi sind. Di meiste Terrasse sind mit irne i d Muure yybuute chlyne Wasserablauföffnige und öppe 3000 Stufe bis hüt erhalte blibe. Au d Kanalverbindig vo de Wasserquälle usserhalb vo de Stadt zu de kaskadeförmig gstafflete Brunnebecki, d
◄ | 2. Jt. v. Chr. | 1. Jahrtused v. Chr. | ◄ | 4. Jh. v. Chr. | 3. Jh. v. Chr. | 2. Jahrhundert v. Chr. | 1. Jh. v. Chr. | 1. Jh. | ► 190er v. Chr. | 180er v. Chr. | 170er v. Chr. | 160er v. Chr. | 150er v. Chr. | 140er v. Chr. | 130er v. Chr. | 120er v. Chr. | 110er v. Chr. | 100er v. Chr. Ds 2. Jahrhundert v. Chr. hät am 1. Januar 200 v. Chr. aagfange und am 31. Dezember 101 v. Chr. uufghört. Es isch d Epoche vo dr Antike. Ds Römischä Rich eroberet Gebiät im Oschtä, unger angerem Makedonie. Im Drittä Punischä Kriäg gwinnt Rom gägä Karthago. S Partherrich erobert großi Teilä vo Persiä und Mesopotamieä u wird zur Großmacht. Dr chinesisch Kaiser Wu (Han-Dynastie) macht dr Konfuzianismus zur Staatslehrä u faat di großi chinesischi Expansion aa. Im nördlächä Indiä herrscht d Shunga-Dynasti. Im nordwestlichä Indiä entsteit ds Milindapanha, d Ufzeichnig vom nä Dialog zwüschem hellenistischä Chönig Menander un em buddhistischä Mönch u Gelehrtä Nagasena. Diä Schrift, wo im Buddhismus aus haubkanonischs Werch aagluegt wird, giut aus eis vo dä früähstä Zügniss vor Begägnig
Als Rys wärde d Getreidechörner vo der Pflanzenart Oryza sativa u der Oryza glaberrima bezeichnet. D Oryza sativa wird wältwyt i vilne Länder about, der Oryza glaberriama wo me ou als afrikanische Rys bezeichnet, wird houptsächlech z Weschtafrika about. Zur Gattig Rys (Oryza) ghöre näbscht de beide erwähnte Ryspflanze no 17 wyteri Arte, die sy aber nid domestiziert worde. Der Rys isch vor allem z Asie es Grundnarigsmittel u bildet dermit d Narigsgrundlag für e ganz grosse Teil vo der Wältbevölkerig. Es git näbst em Rys nur no drei Nutzpflanze wo no grösseri Mänine produziert werde nämlech: Ds Zuckerrohr, der Meis u der Weize (Stand 2016), woby nur der Meis zum ne gringe Teil als Läbesmittel gnutz werd. Der Grüstiteil vom Meis wo about wird, isch Fuettermeis. Dä isch vil z Hert für e Mönschlech verzehr. Bi der Wältgetreideärndi zehlt der Rys drum zäme mit em Weize zu de beide wichtigschte Getreidearte für die mönschlechi Ernährig. Di Dunkle Getreidechörner, wo im Handel u i der Gastronomii als "Wilderys" berzeichnet wird, ghöre botanisch nid zur Gattig Rys (Oryza), sondern zur Gattig Wasserrys (Zizania). Dä wird i däm Artikel nid behandlet. Z Weschtafrika wird tratitionell d Ryspflanze Oryza glaberrima about. Me nimmt
De Gabriel José da Silva (* 17. November 1988 z Züri) isch e Schwiizer Schauspiler und Filmemacher. Si Vater isch Brasilianer und si Mueter Schwiizerin, är isch zweispochig mit Schwiizerdütsch und Portugiesisch ufgwachse. Är hät 8 Johr z Züri gläbt, bevor er u sini Ältere uf Brasilie usgwanderet sind. Dert ischer ine internationali Schwiizer Schuel gange u het foif Johr z Brasilie gläbt. 2001 ischer zruggcho und het e drüjährigi Schouspielschuel absolviert. Vo 2009 bis 2015 hät är i deverse Werbespots sowie i Churzfilme und zwöi Chinofilme metgspielt. 2013 het är e Neberolle gspellt i de SRF Krimiserii Der Bestatter näbem Mike Müller. 2016 hät er siis erschte Dräibuech zumne Spilfilm (Der lautlose Schrei) gschriibe und Regie und au Houptrolle gmacht. Dä Thurgauer Schriftsteller und Theatermacher Hans Gysi spilt im Film e Lehrperson. Nocher hät er wiiteri eigeni Churzfiume dreit und det mehrheitlich Regie gfüert. Sit 2020 isch är zudem usbildete Dräibuechautor für Film und Färnseh. Är hät näbe de schwiizerische au di brasilianisch Staatsbürgerschaft. Er läbt z Züri. 2017: Der lautlose Schrei 2016: Transcending – The Beginning of Josephine 2016: Durch die Nacht 2014: Niemandskind 2013: Der Bestatter 2012: Dead Fucking Last Churzfiume 2009: Paradise 2010: Kupler – Amor
Dr Ringwall Am brännte Buck isch e abgangeni friegschichtligi Hecheburg (Ringwallaalag) uf eme 697 m ü. NN hoche Buck im Sid vu dr Ruine Grieneck. Dr Ringwall isch uf em Bann vu Obereggene, hite ne Ortsdail vu Schlienge im bade-wirttebärgische Landchrais Löörech. Vu dr eemolige Ringwallaalag sin nume no Wall- un Graberäscht erhalte. Dr Ringwall isch 63 Meter lang un 27 Meter brait un dr vorglageret Grabe 4 bis 15 Meter brait gsii. Werner Meyer: Burgen von A bis Z – Burgenlexikon der Regio. Herausgegeben von den Burgenfreunden beider Basel aus Anlass ihres 50-jährigen Bestehens. Druckerei Klingental, Basel 1981, S. 12. Hans Trenkle: Heimatgeschichte der Gemeinden Obereggenen und Sitzenkirch sowie der Probstei Bürgeln. Selbstverlag, 1930; S. 24–25 Reliefcharte vum Ringwall Am brännte Buck im Geoportal Bade-Wirttebärg LeoBW: Am brennten Buck - Wüstung – Historisches Ortslexikon Baden-Württemberg Eintrag Am Brennten Buck uf www.alemannische-seiten.de Am brennten Buck bi leo-bw.de Eintrag zu Am brennten Buck in der privaten Datenbank „Alle Burgen“ lueg Trenkle Normdate: GND: 7760596-2 | VIAF: 235744993
S Binzemer Schlössli (au Groß Huus Zantisch Huus oder Freihof) isch en eemolige Freihof, wu in dr Gmai Binze im Landchrais Löörech stoot. S Huus isch anne 1559 vom Binzemer Burgvogt Wagner böue wore. Däm sy Dochter, Magdalena, het dr markgreefli Rot un Landschryber vu Hochberg, Martin Wyß, ghyrote. Dr Wyß het 1599 vum Markgrof Georg Friedrich vu Bade-Durlach e Freihaitsbrief iiberchuu, wu ihn un alli Noofahre vu allne Styyre un Abgabe freigstellt un diräkt dr herrschaftlge Grichtsbarkait unterstellt het. D Familie Wyß isch vum Chaiser Rudolf II. wäge dr Verdienscht vum Hans-Werner Wyß im Chrieg gege d Ungarn 1601 in Adelsstand glupft wore – si het si derno Wyß vo Binze gnännt. Im Huus wohne hit no Lyt. S Huus stoht oberhalb vu dr Chilche vu Binze. S isch e dreisteckig, rächteckig Huus mit eme achteckige Stägedurm, wu an dr Sidsyte aaböue isch, mit ere Schnäckestäge us Sandschtai. Michael Burger: Binzen (LÖ). In: Alfons Zettler, Thomas Zotz: Die Burgen im mittelalterlichen Breisgau, II. Südlicher Teil: Halbband A–K. Jan Thorbecke Verlag, Ostfildern 2009, ISBN 978-3-7995-7366-5, S. 78–82. Fritz Schülin: Binzen. Schopfheim 1967, S. 224–228. Franz Xaver Kraus: Die Kunstdenkmäler des Großherzogthums Baden. Fünfter Band: Kreis Lörrach. Tübingen und Leipzig 1901,
Transnistrie isch e Region z Oschteuropa, wo sech säuber as en eigeständigi Republik aalueget. Es het säch im Jahr 1990 vo Moldawie abgspautä und unabhängig gmacht, wird international aber nid annerkennt. S Land gränzt ä d Ukraine und ä Moldawie. Russland het Truppä i Transnistrie stationiert u ungerstützt Transnistrie, erkennts aber nid a. Trasnistrie ligt hauptsächläch, ussert dr Stadt Bender, östläch vom Fluss Dnister ir Republik Moldau. Trasnistrie macht öppä 10 % vom Stadtsgebiät vor Republik Moldau uus. Trasnistrie isch ä schmallä Landstrich zwüschä dr ukrainischä Gränzä u dr Repuplik Moldau. Vo Nord uf Südä isch Transnistrie öppä 200 km läng und vo West nach Ost öppä 20 km. Dr gröschti Teil vor Republik Transnistriä besteit us Abauflächinä. Drzu setzä säch 80 Prozänt vom Landes us sogennantr schwarzä Ärdä zämmä. Dr Namä vo Trasnistrie (russisch: Pridnestrowskaja Moldawskaja Respublika, moldauisch: Republica Moldovenească Nistreană «Moldauischi Republik Transnistrie» oder churz «Transnistrie» beziäht säch uf ä Fluss Dnister, wil Transnistrie änet em Dnister ligt. Ds Klima isch eher kontinental, drum gits weni Niderschläg u churzi, mildi Winter. Dr Summer u dr Herbst si drfür eher lang und eher warm bi Durchschnittstemperaturä vo über 21° Celsius. Ds Gebiet vor Republik het lang zum Russische Zarerych
Der Buure-Tabak (Nicotiana rustica), isch e Art us der Familie vo de Nachtschattegwächs. Me seit im ou Randblatt-Tabak. Er chunnt ursprünglech us em Amazonasgebiet z Südamerika. Wäg sym Gruch wird är ou als Veielitabak bezeichnet. Der Buure-Tabak isch e eijährigi chrutigi Pflanze, wo 40 bis 60, ganz sälte 120 cm höch wird. D Pfanze hei chläbrigi Drüsehaar bedeckt. D Blattstile sy 5 bis 15 cm läng, d Blattspreite isch 10 bis 30 cm läng, eiförmig, länglech bis lanzettlech, hüütig u a der Blattbasis härzförmig bis abgrundet. D Blüeteständ hei kompakti bis lockeri Rispe mit vil Blüete, d Blüete sitze uf 3 bis 7 mm Blüetestile. Der bächerförmigi, behaarti Kelch isch 7 bis 12 mm läng, d Kelchlappe sy unregelmässig drüeggig. D Chrone isch grüenglech-gälb, besteit us 5 Chronbletter, wo zu nere 1,2 bis 2 cm länge Röhre mit öppe 4 mm Durchmässer verwachse. Am Ändi vo der Röhre bilde d Chronbletter churzi, stumpf zuegspitzti Lappe. D Stoubbletter sy underschidlech läng. D Samechapsle isch fescht chugelförmig u het e Durchmässer vo 1 bis 1,6 cm. D Same sy bruun u länglech u öppe 1 mm läng. D Chromosomezahl betreit 2n = 48. Der Buure-Tabak chunnt ursprünglech z Bolivie, z Peru u
Homo faber. Ein Bericht isch e Roman vom Schwiizer Schriftsteller Max Frisch. Nach synere Veröffentlichung im Oktober 1957 isch er zum Bestseller und eim vo de bekannteste Prosawärch vom Frisch worde. De Roman isch vilfach übersetzt worde und wird hüüfig i Undersuechige vo de Literaturwüsseschaft und im Schuelunderricht behandlet. De Volker Schlöndorff het de Roman 1991 als Homo Faber verfilmt. De Titel vom Roman isch es Wortspil mit de Hauptfigur, em Walter Faber, und em anthropologische Begriff homo faber für de schaffendi Mänsch. De Walter Faber isch en Ingenieur mit eme sträng rationale, technisch oriäntierte Wältbild. De Zuefall und di verdrängti Vergangeheit bräched i sys ggordnete Läbe yy. Dur e Verchettig vo unwahrschinliche Ereigniss trifft er nachenand uf sy verstorbnig Jugedfründ, syni unvergässeni Jugedliebi und syni Tochter. Wil er nid gwüsst het, dass di jungi Frau syni Tochter gaht er en inzestuösi Liebesbeziehig mit iren yy, wo zunere Tragödie füehrt. Erst am Schluss gseht er syni Verfählige und Versüümniss yy. Er isch todchrank und will sys Läbe chehre. Näbe Elemänt us synere Autobiografy het de Max Frisch im Roman Homo faber es paar Chärntheme vo sym Wärch verarbeitet: de Konflikt zwüsched de persönliche Identität und de soziale Rolle, d Bestimmig
De Curtis Jackson (* 6. Juli 1975 z Queens, New York City, USA), besser bekannt als 50 Cent, isch en US-amerikanischer Gangsta-Rapper. De Curtis James Jackson III isch im Viertel Jamaica vum New Yorker Stadtteil Queens i ärmliche Verhältnisse ufgwachse. Sin Vater het er nie kenneglernt, sini Mueter isch i ihrem Huus ermordet worde. Unbekannti sind i ihres Huus igstige und hend es Gas ufdreiht, während sie gschlofe het, so dass sie am Gas erstickt isch. De Curtis isch erscht acht Johr alt gsi. Nach ihrem Tod het de Curtis bi sine Großeltere glebt. Da er scho durch sini Mueter Verbindige is Drogegschäft gha het, het er scho als 12-Jöhrige mit Droge dealt und het mehreri churzi Gfängnisstrofe verbüesst, die erscht groß Strof het er mit 18 Johr übercho. Er isch entdeckt worde vum Jam Master Jay (Run DMC), wo hütt nümme läbt, und spöter vum Rapper Marshall Bruce Mathers III, viilne besser bekannt als Eminem. Mit Hilf vom Jam Master Jay het de Curtis einigi Tracks ufgnoh und isch vo Columbia Records under Vertrag gnoh worde. Für sin Platte-Vertrag het er knapp 5.000$ übercho, die het er sofort wider i Droge investiert. Vor sim erschte Videodrei isch er nün
Breslau (polnisch Wrocław) isch e Stadt im süüdweschtliche Poole, Region Schleesie. Im 6. Jarhundert isch uf de spöötere Doominsle vom slaawische Stamm vo de Slezaane e Burg poue woorde. De Name vo dère Määrtstadt, wo sich um die Burg ume entwicklet hät, nämli Wortizlawa, findt me zum eerschte Maal um 900 umen in ere schriftlichen Uurkunde. Um 990 ume hät de poolnisch Herzog Mieszko I. vom Piaste-Gschlächt Schleesie und daademit au Wortizlawa eroberet. Dèm syn Soon hät d Stadt zum Bischofsitz gmachet und hät e Herzogsburg und en Doom afa boue. Spööter, wo Schleesie en äigets Herzogtum woorden isch, isch es dèm syni Hauptstadt gsy. Ab 1200 sind tüütschi Sidler us em Weschte da ane choo, und Wortizlawa isch naadisnaa zu Breslau woorde. Ab 1261 hät d Stadt s Rächt vo Magdeburg übernaa. Nach em Tood vom letschte Piaste-Herzog 1335 isch Schleesie a Bööme graate. Wo Bööme 1526 vo de Habsburger ggeerbt woorden isch, sind aso au Schleesie mit Breslau a Ööschterrych choo. Nach em Eerschte Schleesische Chrieg zwüsched Prüüssen und Ööschterrych isch de grööscht Täil vo Schleesie 1742 a Prüüsse choo. Sit 1871 hät Breslau drum zum Tüütsche Rych ghöört. 1945, nach em Zwäite Wältchrieg, sind praktisch ali Breslauer
Tiraspol (rumänisch Тiraspol, russisch Тирасполь, Ukrainisch Тирасполь) isch d Hauptstadt vor international nid annerchenntä de-facto-Staat Transnistrie. Mit 150'000 Iwohner (2010) isch si di zweitgrössti Stadt vo Moldawie und die grösschti von Transnistrie. Si ligt äm Fluss Dnister und öppä 5km vor zweitgrösstä Stadt von Trasnistrie, Bender, entfernt. Zämä hei si öppä 350.000 Iwohner. Tiraspol isch 1792 gründet worde. Commons: Tiraspol – Sammlig vo Multimediadateie
Es Dezimalsystem (vo mittellatynisch decimalis, zu latynisch decem „zäh“), au als Zähnersystem oder dekadischs System bezeichnet, isch es Zahlesystem, wo als Basis d Zahl 10 bruucht. Im Dezimalsystem gits zäh Ziffere, wo als Dezimalziffere bezeichnet wärded. Die Ziffere wärded uf de Wält underschidlich gschribe, zum Bispyl i indische Schrifte und im arabische Alphabet. Entwicklet hets sich i de indische Zahlschrift, wo dur arabischi Vermittlig uf Europa cho isch und hüt wältwyt als internationale Standard etabliert isch. Als Dezimalsystem bezeichnet me aber au Zahlesystem uf de Basis 10 ohni Stellewärtsystem, wie si, zum Teil i Verbindig mit quinäre (mit de Basis 5), vigesimale (mit de Basis 20) oder no anders basierte Zahlesystem, den Zahlwörter vo vilne natürliche Sprache und ältere Zahlschrifte zgrund ligged. Anthropologisch wird d Entstehig vo Dezimalsystem – und Quinärsystem – mit de zwei mal füüf Finger vo de mänschliche Hand i Verbindig bbrunge. Die hend früehner als Zähl- und Rächnigshilf diened. Gstützt wird die Erchlärig dur Zahlwörter für 5 („Hand“) und 10 („zwei Händ“), wo s in es paar Sprache git. John D. Barrow: Warum die Welt mathematisch ist / John D. Barrow. Aus dem Engl. und mit einem Nachwort von Herbert Mehrtens. Campus-Verl., Frankfurt/Main 1993, ISBN 3-593-34956-6.
Homel isch mit 530.000 Iwohner di zweitgröschti Stadt vo Wiisrussland. 1897 si bis zu 55 % vo dä Iwohner Judä gsi, doch dürä Holocaust si fasch aui Judä tötät oder vetribä wordä. Drzuä gits ds Homel ä grossi russischi Minderheit. Homel ligt zwüschä Brjansk, Kiew u Minsk. Wäg dr nöchi zur Ukraine u bsundrig zu Tschernobyl isch Homel extrem starch vor Tschernobyl-Katastrophä betroffä gsi. Commons: Homel – Sammlig vo Multimediadateie Bevölkerigszahl zum 1. Januar 2020 uf belstat.gov.by Der Liquidator von Tschernobyl: "Die Beamten haben total versagt!" Artiku über Tschernobyl u Wiisrussland uf mdr.de vom 27. April 2018 Normdate: GND: 4371568-0 | LCCN: n81059011 | VIAF: 133153926
S Ulmer Münster (oder Münster Unserer Lieben Frau in Ulm) isch e gotischi Chile z Ulm. Es isch di gröschti evangelischi Chile vo Dütschland. Der Turm isch 1890 volländet worde und 161,53 Meter höch. Er isch de höchsti Chileturm vo de Wält. De Grundstei isch 1377 gläit worde, wo Ulm e fryyi Riichsstadt und no römisch-katholisch gsi isch. D Predigte vom Ulmer Reformator Konrad Sam (ab 1524) sind dr Uslöser defür gsi, dass d Reformation z Ulm nahdisnah yygfüehrt worden isch. 1530 hend sich d Bürger für s evangelische Bekänntnis usgsproche. Sythär isch s Ulmer Münster es Gotteshuus vo de evangelische Chile. Es isch bis 1894 im Bsitz vo de Stadt Ulm gsi und isch denn i Bsitz vo de evangelische Chilegmeind Ulm cho. S Münster het d Luftaagriff uf Ulm 1944/1945 churz vor Ändi vom Zweite Wältchrieg, vom Yyschlag vomene Sprängbombe-Blindgänger im Chor abgseh, fast unbeschädigt überstande. Myrah Adams, Christof Maihoefer: Jüdisches Ulm. Schauplätze und Spuren. Medien und Dialog Schubert, Haigerloch 1998. ISBN 3-933231-03-5 Hermann Baumhauer, Joachim Feist: Das Ulmer Münster und seine Kunstwerke. Konrad Theiss Verlag, Stuttgart / Aalen 1977. ISBN 3-8062-0164-1 David Gropp: Das Ulmer Chorgestühl und Jörg Syrlin der Ältere. Untersuchungen zu Architektur und Bildwerk. Deutscher
D Neueburg (au Minder-Chander) isch e Weierhuus im Chandermer Gwann Neuebirk zwisch em Hauptort Chander un em Ortsdail Sitzechilch gsii. Di gnau Lag waißt mer hite nimi. Di eltscht Nännig vum Weierschloss, wu mer chännt, stammt vu 1346. Vu 1364 datiert e Schänkigsurkund, wu belait, ass dr Markgrof Otto I. vu Hachberg-Suuseberg s Weierschloss eme Erkenbold Schlegelholz ibergee het. Mer nimmt aa, ass s Wasserschloss scho im Buurechrieg (1525) oder speteschtens aafangs Dryssgjehrige Chrieg gschlisse woren isch. Uf alli Fäll wird in eme Dokumänt vu 1619 Neueburg as e Blatz bschribe, wu friejer emol e Huus gstande sei. Matthias Heiduk: Kandern (LÖ). In: Alfons Zettler, Thomas Zotz: Die Burgen im mittelalterlichen Breisgau, II. Südlicher Teil: Halbband A-K. Jan Thorbecke Verlag, Ostfildern 2009, ISBN 978-3-7995-7366-5, S. 332–342 Christian Adolf Müller: III. Von Schliengen rheinaufwärts ins Kandertal. In: Das Markgräflerland, 1973, Sonderheft Burgen und Schlösser, S. 39–49, hier S. 49 Albert Eisele: Allerlei Burgen ringsum Kandern. In: Die Markgrafschaft, Heft 8/1967, S. 7–9 Neuenburg (Wüstung) uf Landeskunde entdecken online - leobw Albert Krieger; Badische Historische Kommission (Herausgeber): Topographisches Wörterbuch des Großherzogtums Baden, Band 2, Heidelberg 1904, Spalte 306 s. Müller S. 49 lueg Müller S. 49 s. Heiduk S. 340 Normdate: GND:
← 2016Landdagswahl 2021 Vorlaifig Ändergebnis % 40 30 20 10 0 32,6 24,1 11,0 10,5 9,7 3,6 3,0 5,5 Grüne CDU SPD FDP AfD Linke FW Sonst. Gwinn un Verluscht im Verglych zue 2016 %p 4 2 0 -2 -4 -6 +2,3 −2,9 −1,7 +2,2 −5,4 +0,7 +2,9 +1,9 Grüne CDU SPD FDP AfD Linke FW Sonst. D Landdagswahl z Bade-Wirttebärg 2021 het am 14. Merz stattgfunde. Am nämlige Dag het s au Landdagswahle z Rhyland-Pfalz un Kommunalwahle z Hesse gee. Syt dr Landdagswahl 2016 het e Koalition us dr Griene un dr CDU unter em Minischterbresidänt Winfried Kretschmann (Grieni) regiert. Spitzekandidate*ne vu dr Landdagsbarteie Winfried Kretschmann Grüne Susanne Eisenmann CDU Bernd Gögel AfD Andreas Stoch SPD Hans-Ulrich Rülke FDP Noch em vorlaifige Ergebnis verdaile sich d Stimme eso uf d Barteie: Commons: Landtagswahl in Baden-Württemberg 2021 – Sammlig vo Multimediadateie Vorlaifig Ändergebnis, uf statistik-bw.de
De Christian Friedrich Laué (* 1740 oder 1741 z Lippehne, Pommere, Preusse; † 1813 z Wildegg), reformiert, isch e zeerscht dütsche und spöter Schwiizer Textilfachmaa gsii. De Christian Friedrich Laué esch 1740 oder 1741 z Lippehne i Mittelpommere (hött Lipiany z Pole) uf d Wält choo. 1774 het er z Frankfurt am Main met em Johann Jakob Hollweg s Komissionsgschäft «Hollweg und Laué» för Indiennedrock gröndet. 1781 isch er z Yverdon-les-Bains iibörgeret worde. Im gliiche Johr het er en Indiennedruckerei in Wildegg ide Schwiiz kauft. Die esch wäge ihm schnäll sehr erfolgriich worde. De Gschäftsnochlass vo Laué und Co. esch es Zügniss för t Früehinduschtrialisierig im Aargau. Osserdem esch es s ältischste Firmearchiv im Staatsarchiv Aargau. Es omfasst Gschäftskorrespondänz met Teilhaber, Rezäptbüecher för sini Indiennedruckerei ond Wareverzeichniss. De Christian Laué esch met verschednige bekannte Politiker i Kontakt gstande, ohni sälber ide Politik bsonders aktiv gsii zsii. Er esch au en Gönner vom Johann Heinrich Pestalozzi gsii, wo dää uf dem «Neuhof» z Birr gwörkt het. De Laué esch 1813 gstorbe. Sis Gschäft esch denn vo sim Sohn, em Johann Laué, ond sim Schwegersohn, em Adolf Laué, öbernoh worde. Heidi Neuenschwander: Christian Friedrich Laué. In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz. Heidi
Die Lischt git en Iberblick iber alli Mitglider vum 17. bade-wirttembergische Landdag (2021–2026) mit Fraktionszuegherigkait, Wahlkrais un Stimmenaadail. Dr 17. Landdag isch am 14. Merz 2021 gwehlt wore. No dr Landdagswahl 2021 setzt si dr Landdag eso zämme: Inhaltsverzeichnis A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z Lischt vu dr gwehlte Abgordnete noch em vorlaifige Ergebnis uf dr Homepage vu dr Landeszentrale für politische Bildung Baden-Württemberg
i1 i3 i7 i10 i12 i14 De Flughafe Berlin Brandeburg „Willy Brandt“ (IATA: BER, ICAO: EDDB) isch e Verchehrsflughafe z Schönefeld im dütsche Bundesland Brandeburg, südlich vo Berlin. Er isch dur en Usbuu vom Flughafe Berlin-Schönefeld, wo syt 1946 bestande het, entstande. De nüüi Flughafe isch am 31. Oktober 2020 eröffnet worden und am 4. Novämber 2020 rächtlich i Betriib gange. De BER het de Flughafe Berlin-Tegel ersetzt, wo am 8. Novämber 2020 gschlosse worden isch. Zum Zytpunkt vo dr Eröffnig het de Flughafen e theoretischi Kapazität vo 46 Millione Passagier pro Jahr gha. Devoo wäred 28 Millione uf em Terminal 1, 6 Millione auf em (fertiggstellte, aber no nid eröffnete) Terminal 2 und wyteri 12 Millione uf em Terminal 5. S Terminal 5 isch s Abfertigungsgebüüde vom bishärige Flughafe Schönefeld, wo im Februar 2021 für es Jahr gschlosse worden isch. Bis 2035 sind Erwyyterige pplant, zum jährlich 58 Millione Passagier abfertige z chönne. De Buu vom Flughafe Berlin Brandenburg het am 5. Septämber 2006 aagfange. Es isch eis vo de gröschte Buuprojäkt vo Dütschland gsi. De Start vom Flugbetriib isch aafänglich für de Novämber 2011 pplant gsi. Doch wägere fählerhafte Planig, Mängel bi de Buuufsicht und e huufe technischi