rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Bildig (vo ahd. bildunga für ‚Schöpfig, Bildnis, Gstalt‘) bezäichnet s Forme vom Mensch in Respäkt uf si „Menschsii“, sini gäistige Fähigkäite. Dr Begriff beziet sich uf e Brozäss („sich bilde“) sälber und au uf dr Zuestand („gebildet si“). Die zwäiti Bedütig entspricht eme bestimmte Bildigsideal (zum Bischbil das vom Humboldt), wo im Lauf vom Bildigsbrozäss aagsträbt wird. E Zäiche vo dr Bildig, wo mä bi fast alle Bildigstheorie findet, cha mä umschriibe as s reflektierte Verheltnis zu sich, zu andere und zur Wält. Dr modärni dünamischi und ganzhäitligi Bildigsbegriff stoot für e Entwickligsbrozäss, wo dr Mensch sis ganze Lääbe lang begläitet wenn er sini gäistige, kulturelle und lääbensbraktische Fähigkäite und sini personale und soziale Kompetänze erwiteret. S Bildigssüsteem in dr Schwiz Armin Bernhard: Bildung. In: Armin Bernhard, Lutz Rothermel (Hrsg.): Handbuch Kritische Pädagogik. Stuttgart 2001, ISBN 3-8252-8214-7. Andreas Dörpinghaus, Andreas Poenitsch, Lothar Wigger: Einführung in die Theorie der Bildung. Darmstadt 2006, ISBN 3-534-17519-0. Anja Durdel: Der Bildungsbegriff als Konstruktion. Verlag Dr. Kovač, Hamburg 2002, ISBN 3-8300-0570-9. Manfred Fuhrmann: Der europäische Bildungskanon des bürgerlichen Zeitalters. Insel-Verlag, Frankfurt am Main/ Leipzig 1999, ISBN 3-458-16978-4. Heiner Hastedt (Hrsg.): Was ist Bildung? - Eine Textanthologie. Reclam, Stuttgart 2012, ISBN 978-3-15-019008-1. Hartmut von Hentig: Bildung.
Under em humboldtsche Bildigsideal verstoot mä die ganzhäitligi Usbildig in de Künst in Verbindig mit dr jewiilige Studiefachrichdig. Das Ideal goot zrugg uf e Wilhelm von Humboldt, wo in dr Zit vo dr pröissische Rekonvaleszänz uf e Bürgerdum het chönne setze, wo immer sterker worde isch, und eso dr Aaspruch uf en Allgemäinbildig gförderet het. Hützudags bezäichnet dr Begriff vilmol die zentrali Idee vo dr Äihäit vo dr Forschig und dr Leer an Uniwersidääte und verschiidene andere Hoochschuele (im Underschiid zum Bischbil zu räine Leerbrofessure ooni Forschigsufgoobe). Baumgart, Franzjörg: Zwischen Reform und Reaktion. Preußische Schulpolitik 1806-1859, Darmstadt: Wissenschaftliche Buchgesellschaft 1990 Humboldt und die Universität heute: Symposium des Bundesministeriums für Bildung und Wissenschaft am 17. April 1985 im Wissenschaftszentrum Bonn / Bundesministerium für Bildung und Wissenschaft, Bonn Dietrich Benner, Wilhelm von Humboldts Bildungstheorie (Broschiert), Weinheim: Juventa, 3. Uflaag 2003 Ulrike Büchner: Arbeit und Individualisierung: zum Wandel des Verhältnisses von Arbeit, Erziehung und Persönlichkeitsentfaltung in Deutschland, Weinheim; Basel: Beltz, 1982 Helmholtz, Hermann von, Über die Akademische Freiheit der deutschen Universitäten, Rede beim Antritt des Rektorats an der Friedrich-Wilhelms-Universität zu Berlin am 15. Oktober 1877 gehalten, Nachdr. der Ausg. Berlin, Hirschwald, 1878, Hrsg.: Universitätsbibliothek der Humboldt-Universität zu Berlin 2005 Humboldt, Wilhelm von: Bildung
As Chindhäit bezäichnet mä d Zit im Lääbe vom ene Mensch vo dr Geburt aa bis zur gschlächtlige Entwigglig (Puberdäät). Chindhäit isch in dere Beziejig mee e kulturelle und soziale Begriff as e biologische. Im ängere Sinn chunnt d Chindhäit uf s Chliichindalter (2. und 3. Lääbensjoor) und wird iidäilt in die früeji Chindhäit (vo vieri bis säggsi), die middleri Chindhäit (vo sibni bia zääni) und die spooti Chindhäit (vo elfi bis vierzääni). Noch dr Chindhäit chunnt d Faase vom Jugedalter, dr Adoleszänz. Mit vieri isch e Chind öbbe dobblet so grooss wie bi dr Geburt. Melvin Konner: The Evolution of Childhood: Relationships, Emotion, Mind. Harvard University Press, 2010, ISBN 978-0-674-04566-8. Thomas Altgeld, Petra Hofrichter: Reiches Land, kranke Kinder? Gesundheitliche Folgen von Armut bei Kindern und Jugendlichen. Mabuse-Verlag, 2000, ISBN 3-933050-21-9. Philippe Ariès: Geschichte der Kindheit. dtv, Münche 1978, ISBN 3-423-04320-2. Lloyd deMause: Hört ihr die Kinder weinen. Eine psychogenetische Geschichte der Kindheit. Suhrkamp, Frankfurt am Main 1977, ISBN 3-518-07458-X. Klaus Arnold: Kind und Gesellschaft in Mittelalter und Renaissance. Beiträge und Texte zur Geschichte der Kindheit. (= Zebra. Reihe B, Band 2). Paderborn 1980, ISBN 3-506-13152-4. Hugh Cunningham: Die Geschichte des Kindes in der Neuzeit. Artemis & Winkler, Düsseldorf 2006,
Dr Leonard Simon Nimoy (* 26. Merz 1931 z Mattapan, Boston, Massachusetts; † 27. Februar 2015 z Bel Air, Los Angeles, Kalifornie) isch en amerikanische Schauspiiler, Reschissör, Filmbroduzänt, Autor, Musiker und Fotograf gsi. Internazional bekannt isch er as Mr. Spock worde. Vo 1966 bis 2013 het er 47 Joor lang die Figur us Star Trek in underschidlige Film- und Färnseebrodukzione gspiilt. Er het Gedichtbänd uusegee und im Abstand vo mee as 20 Joor zwäi Autobiografie, I Am Not Spock (1977) und I Am Spock (1995). 1951: Queen for a Day 1951: Rhubarb 1952: Kid Monk Baroni 1952: Des Satans Satellit (Zombies of the Stratosphere) 1954: Polizeibericht (Dragnet) 1954: Formicula (Them!) 1959: Twilight Zone – Die Kunst der Gnade 1960: Bonanza (Bonanza: The Ape) 1961: Tausend Meilen Staub (Rawhide, Färnseeserii, Episode 3x27 Incident Before Black Pass) 1963: Der Balkon (The Balcony) 1964: The Outer Limits (Färnseeserii, 2 Folge) 1965: Mini-Max oder Die unglaublichen Abenteuer des Maxwell Smart (Get Smart, Färnseeserii, Episode 1x18) 1966–1969: Raumschiff Enterprise (Star Trek, Färnseeserii) 1969–1971: Kobra, übernehmen Sie (Mission: Impossible, Färnseeserii) 1971: Einsatz im Pazifik (Assault on the Wayne) 1971: Catlow – Leben ums Verrecken (Catlow) 1973: Columbo – Zwei Leben an einem Faden 1973: Im letzten
Als Seracher Dichderkreis bezoichnet mr a Vorsammlong vo ibrwigend schwäbische Dichter, wo a Zeitlang emmer môl wiider em Schlessle vo dr Ortschaft Serach (heitzodag a Stadtdoil vo Esslenga am Necker) zammakomma send. D Mitglieder vom Seracher Dichterkreis send hauptsächlich de folgende schwäbische Schbätromandiker gwäa: dr Graf Alexander von Württemberg, sozusaga dr Kopf vo sellra Grubbe, dr Weinsberger Justinus Kerner, wo als Oberhaupt vo dr Schwäbischa Dichderschuel gilt, dr Stuegerder Gustav Schwab, dr Diibenger Ludwig Uhland ond dr Reitlenger Hermann Kurz. Der Personakreis ischt also zo-ma graußa Doil idendisch mit dr Schwäbischa Dichderschuel. Drom kô-mr da Seeracher Kreis en gewisser Weis au als a Zweigstell vo da sellem bezoichna. Schbäder hôt sich au noh dr Nikolaus Lenau ôôgschlossa, wo aber koi Schwôb gwäa ischt ond liderarisch au et als Romandiker gildet. Em Jôhr 1828 hôt dr Graf Alexander von Württemberg em Oberamtsrichder Georgii sei Villa en Serach abkauft ond zo-ma scheena kloina Schlessle ausbaua lassa. Weil sich der Môô e-ma graußa Maß dr Dichtkonscht vorbonda gfihlt hôt, send oft dia oba erwehnde Manna Gäscht en sellem Schlessle gwäa. Bei ihre Zammakinft hend-se an rega Gedanka-Ausdausch pfleagt ond sich gegaseidich ihre neieschde Werk vorgleasa, om zo heera, was de andre dorzua moinet.
Maa bezäichnet en erwaggsnige Mensch mit männligem Gschlächt. Mä cha dr Begriff also äidütig vo Chind, Bueb, Männli oder Frau abgränze. D Bezäichnig „Maa“ isch aber – wäge de grundlegende Iiflüss vo dr Gschlächtligkäit uf die menschligi Gsellschaft – mit vile andere Bedütige belaade, wo mitenander verchnüpft und zum Däil seer gfüülsbedoont si (lueg au Männligkäit). Us molekularbiologischer Sicht underschäidet sich dr Maa vo dr Frau dur s Chromosomebäärli XY (sälte chunnt aber en XX bim ene Maa vor) in de Gschlächtschromosome (statt mäistens XX bi dr Frau, wo aber sälte au en XY cha vorchoo). Dä Underschiid druckt sich im ene dütlige Gschlächtsdimorfismus us, wo dur d Verdäilig vo de Chromosome in dr Zygote bestimmt wird. Manne häi in iirem Chromosomesatz also mäistens je äi X- und äi Y-Chromosom, wo s Gschkächt bestimmt. Uf däm Y-Chromosom isch e Region, wo mä rä Sex determining region of Y (SRY) säit und wo bim Maa für die embryonali Brodukzion vom Protein TDF (für änglisch: Testis-determining factor, Faktor, wo dr Hoode bestimmt) verantwortlig isch. Wenn bim Embrzo TDF bildet wird, wärde männligi Merkmol usbildet, wenn es feelt, bilde sich wiibligi Merkmol. Manne underschäide sich körperlig vo Fraue dur die underschidlige primäre und
S männlige Gschlächt isch bi dr zwäigschlächtlige Furtpflanzig das Gschlächt, wo die gröösseri Mängi an Käimzälle (Soomezälle) broduziert. Mit dene wärde die wiiblige Käimzälle (Äizälle) befruchdet und eso entstöön äi oder meereri Noochkomme (Meerling). Es wird mit em Marssymbol ♂ kennzäichnet. E Hufe Dier und Pflanze bruche zwäi Gschlächter zum sich furtpflanze: s männlige (maskuline) und s wiiblige (feminine) Gschlächt – im Underschiid zu Arte, wo sich sälber befruchde. D Zwäigschlächtligkäit het sich im Lauf vo dr Evoluzioon e baar Mol unabhängig vonenander entwigglet. Wenn sich die bäide Käimzälle dr Gröössi oder Form nooch nid underschäide, redet mä von ere Isogamii. E Vermännligung git s, wenn bim ene Lääbewääse im Lauf vo sinere Entwigglig Äigeschafte dütliger wärde, wo em männlige Fenotüp vo sinere Spezies entspräche. Bim Mensch wird s männlige Gschlächt dur drei biologischi Gschlächtsmerggmol bestimmt: zum Gschlächtschromosom X, wo alli Mensche häi, chunnt s männlige Y-Chromosom, die primäre Gschlächtsmerggmol Penis, Soomeläiter, Hoode und Hoodesagg, s Sexualhormon Testosteron wo wägen em sich die sekundäre Gschlächtsmerggmol s Waggse vom Bart, Muskle und anderi usbrääge. Bi Dier bestimme underschidligi körperligi und genetische Mechanisme s Gschlächt vom ene Indiwiduum. Bischbil: männligi Biine (Droone) entwiggle sich us umbefruchtete Äier, die wiiblige Biine us befruchtete,
S wiiblige Gschlächt isch bi dr zwäigschlächtlige Furtpflanzig das Gschlächt, wo die wiiblige Käimzälle (Äizälle) broduziert, wo vo dr gröössere Mängi vo de männlige Käimzälle (Spermie) befruchdet wärde und äi oder meereri Noochkomme (Meerling) lön lo entstoo. Es wird mit em Venussymbol ♀ kennzäichnet. E Hufe Dier und Pflanze bruuche zwäi Gschlächter zum sich furtpflanze: s wiiblige (feminine) und s männlige (maskuline) Gschlächt – im Underschiid zu Arte, wo sich sälber befruchde. D Zwäigschlächtligkäit het sich im Lauf vo dr Evoluzioon e baar Mol unabhängig vonenander entwigglet. Wenn sich die bäide Käimzälle ni dr Gröössi oder Form noch underschäide, redet mä von ere Isogamii. Mensche Bim Mensch wird s wiiblige Gschlächt dur drei biologischi Gschlächtsmerggmol bestimmt: zum Gschlächtschromosom X, wo alli Mensche häi, chunnt non e zwäits X, die brimäre Gschlächtsmerggmol Gebärmueter, Äierstögg, Vagina und Milchdrüese, d Sexualhormon Östrogen und Gestagen. Bi dr Intersexualidäät gönge die drei Gschlächtsmerggmol nit zämme oder si zum Däil nit vorhande. Gsellschaftlig wird d Wiibligkäit vor allem dur soziali Rolleverständniss brägt. Dier Bi Dier bestimme underschidligi körperligi und genetischi Mechanisme s Gschlächt vom ene Indiwiduum. Zum Bischbil: wiibligi Biine entwiggle sich us befruchtete Äier, die männlige Droone us umbefruchdete, bi gwüsse Krokodil und andere Reptil
D Maasere (latiin. morbilli, Diminutiv vo morbus ‚Chrankhet‘) si e Infekzioonschranket, wo dur s Maaserewirus verursacht wird, stark aasteckend isch und vor allem Chinder betrifft. Näbe de tüpische roote Fläcke uf dr Hut (Maasere-Exanthem) verursacht d Chranket Fieber und schwecht dr Allgemäinzuestand stark. In mängge Fäll cha s zu lääbensbedrohlige Komplikazione cho wie Lunge- und Hirnentzündige. In de mäiste Länder muess d Chranket gmäldet wärde. Für e Diagnose brucht mä s klinische Bild und en Antikörpernoowiis im Bluet. Es git kä spezifischi Therapii, aber mä cha dr Chranket und de Komplikazione wo mit ere verbunde si, mit ere Impfig vom zwölfte Lääbensmonet vorböige. D Wältgsundhäitsorganisazioon (WHO) het zum Ziil, d Maasere uf dr ganze Wält uszrotte. Dur s Impfe het mä in dr Vergangehäit d Zaal vo de Chranketsfäll stark chönne reduziere, vo 1980 bis 2013 um über 95 Brozänt. In Regione mit ere hooche Impfroote wie bspw. Nord- und Südamerika si d Maasere bis uf wenigi importierti Fäll de facto scho usgrottet, dört si im Joor 2014 weniger as 2000 Fäll bestätigt worde. Es git aber au in de USA und in Öiropa en Impfmüedikäit oder en ideologischi Abläänig vom Impfe, so dass nüm gnueg Lüt gimpft si und
Chranketserreger oder Pathogen si Stoff oder Organisme, wo d Gsundhäit vo andere Organisme chönne schäädige. Mä säit von ene in dr Medizin, ass si d Äigeschaft vo dr Pathogenidäät häi. Chrankhetserreger chönne Alge, Bakterie, Parasite, Bilz, Prione, Protiste, Wiire oder Viroid si. Subzelluläri Erreger si intrazelluläri Parasite und underschäide sich vo normale Gift drdur, ass si sich in Wirtszälle dur Replikazioon vermeere; beziejigswiis im Fall vo de Prione dur Umfaltigsbrozäss vo nit pathogene Prione uf dr Überflechi vo Zälle, vermeere. Pathogeni Wiire Si kopple sich an Oberflechimolekül vo de Wirtszälle an und schlöise ihr Erbguet in d Zälle iine. Das chunnt bis in Zällkärn und veränderet d DNA vo dr Zälle. Es cha zun ere massive Replikazioon vom Wiirus-Körper (Genom und Protein) in dr befallene Zälle dur die vorhandene Zällorganelle choo. Wiroid Si bestöön usschliesslig us nume äim Äinzelstrang vo Ribonukleinsüüri (RNA), wo ringförmig gschlosse isch. Wirusoid D Verpackig und s Uuseschlöise isch drvo abhängig, ass es e Hälferwiirus in dr gliiche infizierte Zälle git Satellite-Wiire Das si subvirali Partikel, wo us eme Nukleinsüürimolekül und e baar Protein bestöön. Si chönne as unsälbstständige Wiire ufgfasst wärde, wo elläi nit in dr Laag si, sich in ere Wirtszälle z vermeere. Si
Weinsberg chan folgendes bedüte: Weinsberg, e Stadt im Landchrais Heilbronn z Bade-Würtebärg, Dütschland Weinsberg (Berg), en Bärg im „Weinsberger Wald“ zwüsche Nider- und Oberöschtrych, Öschtrych Weinsberg, de dütsch Name vo Vinsberg, eme Ortstail vo de Gmaind Volstroff im Département Moselle, Frankrych Weinsberg, e Wohnmobil-Marke us em dütsche Weischberg → Karosseriewerke Weinsberg Winesburg, en US-amerikanische Ort im Staat Ohio, wo bis 1833 Weinsberg ghaisse hät Weinsberg isch de Herrscher- oder Familiename vo folgende Persone: Hermann von Weinsberg (1518–1597), en Kölner Ratsherr und Autor Konrad IV. (Weinsberg) (??–1333), en kaiserliche Landvogt z Niderschwabe Konrad II. von Weinsberg (~1340–1396), en Erzbischof vo Mainz Konrad IX. (Weinsberg) (~1370–1448), en Königsberater, Rychserbkämmerer und Protektor bim Konzil vo Basel wie au Herren von Weinsberg, es Adelsgschlächt us Weischberg Lueg au: Weinberg (Begriffsklärung)
De Flughafe Tan Son Nhat (vietnamesisch Sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất, gem. vietnamesischem Luftfahrthandbuech Tân Sơn Nhất) isch de internationali Verkehrsflughafe vo de grösste vietnamesische Stadt Ho-Chi-Minh-Stadt. De Flughafe ligt bi Tan-Binh im sächste Stadtbezirk vo Ho-Chi-Minh-Stadt, 7 km vom Stadtzentrum entfernt. Er befindet sich im Bsitz vom vietnamesische Staat. De Flughafe vo Tan Son Nhat hät sini Ursprüng i de Aafäng vo de 1930er Johr, wo di französisch Kolonialregierig en chlinne Flughafe mit ere uubefestigte Start- und Landebahn baut hät. Im Johr 2014 sind uf em Flughafe Tan Son Nhat 22'140'348 Passagier abgfertiget und 154'378 Flugbewegige registriert worde. Commons: Tan Son Nhat International Airport – Sammlig vo Multimediadateie Websyte vom Flughafe (viet./ängl.) Tan Son Nhat served more than 22 million passenger in 2015, vietnamesisch
D Brandankapälle isch e chliini Chille am Bluemerain im Baasler Vorstedtkwardier gsi. Si het in dr Reformazioon iiri Rolle as Gotteshuus verloore und isch bald druf abgrisse worde. Dr Häilig Brandan, im dütsche Sproochgebiet het men em vilmol au Brandolf gsäit, het im 6. Joorhundert gläbt und isch äine vo de Zwölf Apostel vo Irland gsi. Dr Kunsthischtoriker Casimir Hermann Baer (1870-1942) het vermuetet, ass dr Kult um dr Häilig Brandan im 7. Joorhundert, wo d Iire uf em Kontinänt missioniert häi, uf Baasel khoo sig. E Kapälle am Bluemerain isch erst sit em 13. Joorhundert erwäänt. Im Juli 1291 het s e Vergliich zwüsche de Lütbriester vo Sankt Peter und de Johanniter gee, wo din e Kapälle vom häilige Niklaus erwäänt wird. Die het de Johanniter ghöört und zu dr Gmäind Sankt Peter ghöört. Im 19. Joorhundert isch e Theorii ufchoo, ass das emol d St. Brandankapälle gsi sig, wo noch ere Renowazioon e nöije Häilige überchoo het, aber dr Rudolf Wackernagel (1855-1925) het das nid für glaubwürdig ghalte. Uf jede Fall wird no ums Joor 1500 e Sankt-Brandolfskapälle dört erwäänt. Si het aber scho vor dr Reformazioon iiri Bedütig verloore und nochhär isch si brofanisiert worde. 1550 isch
i7i12i13i15i16i16i18 De Baanhof Frauefäld isch de Baanhof i de Kantonshauptstadt vom Tuurgi. Er liit nördlich vo de Altstadt, zmitzt i de Stadt Frauefäld. Er isch 1855 eröffnet worde. Dr Baanhof ghöört zum Linienetz vo dr S-Baan Züri. Er wird vo Färn- und Regionalzüg vo dr SBB und deren iirer Dochtergsellschaft Thurbo bedient und vo dr Frauefäld–Wil-Baan. Es git direkti Verbindige uf Züri, Wiifelde, Konstanz, Romanshorn und Wil. Commons: Baanhof Frauäfeld – Sammlig vo Multimediadateie
Dr Friedrich Rudolf Wackernagel (* 7. Juni 1855 z Baasel; † 16. April 1925 z Baasel) isch e Schwizer Jurist und Historiker gsi. Dr Rudolf Wackernagel isch e Soon vom Germanist Wilhelm Wackernagel (1806−1869) und dr Maria Salome geb. Sarasin (1816−1894) gsi. Er isch z Baasel uf s Gymnasium und het denn an dr Uniwersidäät Baasel und z Leipzig Rächtswüsseschafte studiert. 1877 het er zum Dr. iur. bromowiert. Im gliiche Joor het en dr Regierigsroot vo Baasel as dr jüngst vo 17 Bewärber zum erste vollamtlige Staatsarchivar gweelt, und er isch denn bis 1918 in däm Boste bliibe. Vo 1882 bis 1899 isch er au no Sekretär vom Regierigsroot gsi. As Archiwar het er Ornig in d Archivbeständ vom Kanton brocht und Kwellenedizione betröit. Er het e Hufe historischi Undersuechige uusegee, drunder e dreibändigi Baasler Gschicht, wo bis zur Reformazionszit goot. 1917–1918 het er as usserordentlige Brofässer für Gschicht an dr Uni gleert. 1894 isch er Dr. phil. h.c. vo dr Uniwersidäät Baasel worde, 1917 au no Dr. theol. h.c. Vo 1877 aa isch dr Wackernagel im Vorstand vo dr Historische und Antiquarische Gsellschaft vo Baasel gsi und isch vo 1887 bis 1890 und 1898 bis 1904 Presidänt von ere
Dr Hans Hueber (äigentlig Johann Alexander Huber; * 28. Juni 1852 z Eppebärg-Wöschnau; † 25. Dezämber 1921 z Locarno) isch e Schwizer Komponist, Pianist und Muusigpedagog gsi. Dr Hueber isch zääni gsi, won er im Partisteinstidut ufgno worde isch, wo dr Stiftskiirche Soledurn aagschlosse gsi isch. Dört isch er zum Sängergnaab usbildet worde. Scho früe het er si Talänt am Klavier zäigt. 1870 het er bim Carl Reinecke am Konservatorium Leipzig afo studiere. Er het en ersti Stell im Elsass gha und isch 1877 uf Baasel, won er as Klavierleerer an dr Allgemäine Muusigschuel gschafft het. 1896 isch er dr Läiter vo dr Schuel worde. Zämme mit em Friedrich Hegar, wo z Züri aktiv gsi isch, het dr Hueber d Gründig vom Schwizerische Doonkünstlerveräin (STV) im Joor 1900 aagstoosse und isch 1905 e Gründer vom Baasler Konservatorium gsi. 1892 het er dr Eeredoggter vo dr Uniwersidäät Baasel überkhoo. Vo 1899 bis 1902 het er dr Baasler Gsangsveräin gläitet und isch bis 1918 Diräggter vom Konservatorium gsi. As Patriot het dr Hans Hueber zwäi Festspiil gschriibe, s äinte 1892 für d Chläibaasler Gedänkfiir und s andere 1901 zur Erinnerig an dr Biidritt vo Basel zur Äidgenosseschaft, und dr Rudolf Wackernagel het
Mit Baasler Stadtbuech cha die jöörligi Stadtchronik vo Baasel gmäint si, wo vom Christoph Meriaa Verlaag uusegee wird, oder e Stadt- oder Rootsbuech us em spoote Middelalter und dr früeje Nöizit. S Baasler Stadtbuech (bis 1959 Baasler Joorbuech) isch 1875 entstande as e typischs gschichtsorientierts, nazionalstaatligs und lokalpatriotischs Periodikum vom 19. Joorhundert, wo vom Historismus brägt gsi isch. Dr erst Herusgääber isch dr Historiker Heinrich Boos gsi, wo s Stadtbuech as e Noochfolgerpublikazion vom Basler Taschenbuch (1850–1864) gsee het, wo vom Wilhelm Theodor Streuber und Daniel Albert Fechter ediert worden isch, und vo dr Rauracis (1826–1831), wo vom Markus Lutz uusegee worde isch. Mit eme churze Underbruch in de Joor 1880/1881 isch s Stadtbuech sithär jedes Joor erschiine. Am Aafang vo de 1970er-Joor het dr domoolig Herusgääber finanziell nüm chönne witermache und s Stadtbuech weer fast iigstellt worde. Dorum het s 1973 d Christoph Meriaa Stifdig übernoo, und drei Joor spööter äxtra dr Christoph Merian Verlag gründet. S Konzept isch gänderet worde und us ere historiografische Publikazion isch s zun ere Jooreschronik mit Biidrääg über Eräigniss in alle Lääbensberiich worde. Es het Stadt- oder Rootsbüecher gee, wo as Rooti Büecher bekannt gsi si, zum Bischbil z Ulm sit 1345. S
i7i12i13i15i16i16i18 De Baanhof Wiifälde isch de gröschti Isebaanchnotepunkt im Kanton Tuurgau. Es vercheere dört Züg vo dr SBB und vo dr Thurbo, wo usser de Färnvercheerszüüg, wo jedi halb Stund faare, au Linie vo de S-Baan Züri und S-Baan Sanggalle betriibe. Dr Baanhof z Wiifälde isch 1855 in Betriib gnoo worde. S Baanhofgeböid isch vom Jakob Friedrich Wanner blaant und vo 1863 bis 1864 baut worde. 1970/71 het mä s erwiteret und 2002 saniert. Commons: Baanhof Wiifälde – Sammlig vo Multimediadateie
Dr Martin Wilhelm Wackernagel (* 2. Januar 1881 z Baasel; † 14. Januar 1962 z Cottens, Waadt) isch e Schwizer Kunsthistoriker gsi. Dr Martin Wackernagel isch e Soon vom Schwizer Historiker Rudolf Wackernagel gsi und en Änkel vom dütsche Germanist Wilhelm Wackernagel. Er het z Baasel d Matur gmacht und denn an de Uniwersidääte Baasel und Gämf studiert. Er isch lengeri Zit z Floränz gsi und het denn an de Uniwersidääte Berlin und Göttinge Kunstgschicht, klassischi Archeologii und Gschicht studiert. 1905 het er z Berlin bromowiert und het denn am Pröissische Historische Instidut z Rom gschafft. 1909 het er habilitiert er an dr Uniwersidäät Halle an dr Saale und het denn as Brivatdozänt dört gschafft. Vo 1905 bis 1915 e lange Forschigsräise mit em Arthur Haseloff uf Süditalie gmacht, und het dört vo di middelalterlige Kunstschetz öbbe 3200 Fotene uf Glasblatte und Nitrozellulosefilm gmacht. 1911 het er an dr Uniwersidäät Läipzig habilitiert und dört as Brivatdozänt gschafft. 1918 isch dr Wackernagel usserordentlige Brofässer worde und Läiter vom Kunstveräin vo Läipzig. 1912 het er d Dichdere Ilse von Stach ghürootet. Iiri Chinder si dr Peter (1913–1958) und d Maria Elisabeth (* 1919) gsi. Vo 1920 aa isch er ordentlige Brofässer an
Ulrich Maurer isch de Name vo folgende Persone: Ulrich Maurer (Eishockeyspieler) (* 1985), en dütsche Iisockeyspiller Ulrich Maurer (Politiker) (* 1948), en dütsche Rächtsaawalt und Politiker (SPD, WASG, Die Linke) Ulrich Maurer, de bürgerlichi Name vom Ueli Maurer (* 1950), en Schwizer Politiker (SVP) Ulrich Maurer, de bürgerlichi Name vom Ueli Maurer (Kryptologe) (* 1960), en Schwizer Kryptolog
S Verhalte isch e zentrale Begriff in dr Verhaltensbiologii. Er beziet sich uf alli aktive Verändrige, Beweegige, Stellige, Körperhaltige, Geste und Lutüssrige vom ene Mensch oder Dier, wo üsserlig woornäämbar si und doorum au mit technische Hilfsmiddel erfassbar si, und uf alli Farb- und Formändrige oder Absondrige vo Substanze, wo meer oder weniger churzfristig und umcheerbar si und wo in irgendere Form zur Verständigung diene (zum Bischbil Feromon). As Verhalte cha mä uf dr äinte Site d Gsamthäit vo alle sonige Lääbensvorgäng bezäichne, uf dr andere Site cha ma aber au äinzelni Merkmol in ere bestimmte Zitspanne as Verhalte bezäichne. Verhalte wird vo dr Verhaltensbiologii verstande as e Aabassigsläistig vom ene intakte Organismus an sini Umwält, wo vo de Gen und vom Leere beiiflusst wird. Mit em Dood vom ene Indiwiduum het au si Verhalte en Änd. Dr Begriff Verhalte isch nit us de Naturwüsseschafte uuse entwigglet worde, sondern er chunnt vor dr Alldaagssprooch. Äänlig wie zum Bischbil d Begriff Lääbe und Art cha dorum au Verhalte nit mit ere knappe Definizion erklärt wärde; d Lääbensvorgäng, wo im Lauf vo dr Stammesgschicht dur e Brozäss vo dr Evolution entstande si, si z komplex. Verhalte wird nume für Lääbigewääse und mänggisch