rlitschk/wikidir huggingface dataset:
p1 D Ruine Lichteneck isch e abgangeni Burg bi Hepsisau, eme Stadtdeil vu dr Stadt Weile im Landkrois Esslenge z Bade-Wirttebärg. D Burg isch im 13. Johrhundert vum Marquard von Neidlingen böue loo woore. Anne 1282 isch si s erscht Mol in ere Urkund gnännt wore. Ab 1504 isch d Burg Lichteneck verfalle. Hite sin vu dr Burg nume no gringi Muurräscht erhalte. Günter Schmitt: Burgenführer Schwäbische Alb. Band 4 · Alb Mitte-Nord. Wandern und entdecken zwischen Aichelberg und Reutlingen. Biberacher Verlagsdruckerei, Biberach an der Riß 1991, ISBN 3-924489-58-0 Bureg im Landkrois Esslenge uf burgeninventar.de
p3 D Burgruine Lichteneck isch e Burgruine z Ingelfinge im Hochlohchreis z Bade-Wirttebärg. D Ruine isch umgee vu Rääbe un lyt uf eme Bärgsporn iber dr Altstadt vu Ingelfinge im Kocherdal. Hite giltet d Burgruine Lichteneck as Wohrzeiche vu dr Ingelfinge. D Burg isch um 1250 vum Kraft von Boxberg böue loo wore. Zwische 1293 um 1408 isch d Burg e baar Mol verpfändet wore, derno isch si an d Herre von Hohenlohe-Weikersheim chuu. Zwische 1390 un 1460 isch d Burg derno gschlisse wore. Syt 1965 isch d Ruine im Bsitz vu dr Stadt Ingelfinge. Hite sin vu dr Burg no d Helfti vu dr Ussemuure erhalte, uf dr Bärgsyte au no dr Burggrabe. No Unwätterschäde isch s Muurwärch vu dr Ruine zwische 1974 un 1976 Johr gsicheret wore. D Lichteneck im September D Lichteneck im Winter Innenaasicht Alexander Antonow: Die Schildmauer bei den Burgen im südwestdeutschen Raum im 13. und 14. Jahrhundert. Stuttgart 1974. Lichteneck uf burgen-web.de (pdf)
Dr Kurt Georg Kiesinger (* 6. April 1904 z Ebenga, Württebärg; † 9. Merz 1988 z Dibenga) isch e dütsche Politiker vo dr CDU gsi. Vo 1958 bis 1966 isch er Ministerpräsident vo Bade-Württebärg gsi. 1966 isch er dr dritt Bundeskanzler vo dr Bundesrepublik Dütschland und het noch de Bundesdagswahle vo 1969 s Amt an dr Willi Brandt müesse abgee. Vo 1967 bis 1971 isch er dr Bundesvorsitzend vo dr CDU gsi. Dr Kiesinger isch dr erst dütsch Bundeskanzler gsi, wo mit ere Grosse Koalition regiert het. Währed siiner Amtsziit si d Notstandsgsetz iigfüehrt worde und die Usserparlamentarischi Opposition isch uf ihrem Höhepunggt gsi. Er isch umstritte gsi wäge siiner Mitgliidschaft in dr NSDAP vo 1933 bis 1945. Schwäbische Kindheit. Tübingen 1964 Die Stellung des Parlamentariers in unserer Zeit. Stuttgart 1981 Dunkle und helle Jahre: Erinnerungen 1904 - 1958. Stuttgart 1989 Philipp Gassert: Kurt Georg Kiesinger 1904-1988. Kanzler zwischen den Zeiten. DVA, München 2006, ISBN 3-421-05824-5 Otto Rundel: Kurt Georg Kiesinger. Sein Leben und sein politisches Wirken. Kohlhammer, Stuttgart 2006, ISBN 3-17-019341-4 Günter Buchstab, Philipp Gassert, Peter Thaddäus Lang (Hrsg.): Kurt Georg Kiesinger 1904–1988. Von Ebingen ins Kanzleramt. Herder, Freiburg 2005, im Auftrag der Konrad-Adenauer-Stiftung, ISBN 3-451-23006-2 Albrecht Ernst, Kurt
S Trentino (amtlich: Autonome Provinz Trient, italienisch: Provincia Autonoma di Trento) isch a Provinz im Norde vo Italie, wo zue dr Region Trentino-Südtirol ghört. Im Trentino wird im Gegasatz zu Südtirol italienisch gsprocha. Es giit allerdings a poor dütschi un ladinischi Gebiite. S Trentino hat no an klenna Anteil am Gardasee. D Hoptstadt isch Trient. Wils gschichtlich emol zum historische Tirol ghört hät, sait me em Trentino au Wälschtirol. 1027 het s Herzogtum Bayre vom Kaiser Konrad II. s Trentino übercho und isch so e Deil vom Heilige Römische Riich worde. Nume no Chiavenna und für e churzi Ziit Aquileja si Deil vo italiänische Gebiet gsi, wo im Lauf vom Mittelalter formell zum Dütsche Riich ghört hai. Dr Bischof vo Trient isch dr Lehnsherr gsi, und sit öbbe 1300 isch s Fürstbistum Trient under em Iifluss vom Graf vo Tirol gstande. 1518 het Habsburg s Rovereto, die östligi Val Sugana und s Tal vom Cismon eroberet. 1803 isch s Fürstbistum ufgehobe worde und s Trentino het offiziell de Habsburger ghört. Noch em Wiener Kongress 1815 isch s em Tirol agliideret worde. Noch em Chrieg vo 1866 hai d Habsburger alli italiänische Gebiet ufgeh, usser em Trentino, wo erst noch em
Mit em Begriff Ultramontanismus wird e politischi Haltig vom Katholizismus in dütschsprochige Länder und de Niiderlande bezeichnet, wo d Lüüt ihri Wiisige usschliesslig vo dr päpstlige Kurie bezoge hai, aso vom Vatikan, wo „über de Bärg“ (latiinisch ultra montes - gmeint si d Alpe) liit. Die Haltig isch au gege liberali Tendänze gsi und het sich im früehje 19. Johrhundert duuregsetzt, vor allem im Verlauf vom Kölner Chillestriit, im Gegesatz zu de Johrhundert drvor, wo s dütsche Episkopat si Eigeständigkeit Rom gegenüber bedont het. Im 19. Johrhundert isch dr Ultramontanismus die herrschendi Strömig im Katholizismus im dütschsprochige Ruum gsi. Dr Begriff isch as Schlagwort im so genannten Kulturkampf in dr zweite Helfti vom 19. Johrhundert bruucht worde. D Zentrumspartei het sit ihrer Gründig 1870 die politischi Richdig verdrätte und churz drnoch het d Usenandersetzig zwüschen em Dütsche Riich under em Riichskanzler Otto von Bismarck und dr katholische Chille agfange. Noch dr Gründig vo dr CDU 1945, wo sich nit konfessionell usgrichtet und die alt Zentrumspartei in dr Gunst vo de Wehler verdrängt het, het dr Ultramontanismus sehr vil vo siim früehnere politische Iifluss verlore.. Au z Frankriich und z Belgie isch dr Begriff bruucht worde. Do het er aber hüfig
Mit Kulturkampf meint mä d Usenandersetzige zwüsche dr katholische Chille und de laizistische Regierige vom Dütsche Riich zwüsche 1871 und 1887 und vo dr Schwiz zwüsche 1873 und 1883. Die katholischi Chille under em Papst Pius IX. het sich mit em Königriich Preusse bzw. em Dütsche Kaiserriich under em Riichskanzler Otto von Bismarck zwüsche 1871 und 1887 wägen em Kanzler sinere liberale Politik gstritte, wie z. B. d Iifüehrig vo der Zivilehe. Drhinder gsteggt het aber dr politisch Machtaspruch vo dr organisierte katholische Minderheit z Dütschland, wo 1870 d Zentrumspartei gründet het und e föderativi Verfassig und e Bündnis mit em katholische Östriich agsträbt het. Ihri Gegner hai de politisch organisierte Katholike vorgworfe, si siige Ultramontaniste, wo sich vom Papst wurde lo länke. Dr Bismarck isch mit scharfe Mittel gege die katholischi Geistligkeit vorgange, bis en schliesslig au d Protestante und die Liberale kritisiert hai. Gege 1878 si sich dr Staat und die katholischi Chille wider nöcher cho. Dr Bischof vo Basel, dr Eugène Lachat, het noch em Erste Vatikanische Konzil vo 1870 s Unfehlbarkeitsdogma verkündet, drotz eme Verbot vo dr Diözesankonferänz, wo bestande het us de Verdrätter vo de Kantön Solodurn, Luzärn, Zug, Bärn, Aargau, Thurgau und Basel-Landschaft, wo
Hafe isch e Stadt am nerdlige Stade Bodesee. Si isch d Kreisstadt un di grescht Stadt vum Bodeseekroes un no Konschtanz di zwotgrescht Stadt am Bodesee. Zämme mit Raveschburg un Wãẽgaade bildet Hafe eis vu vierzeh Oberzäntre z Bade-Wirttebärg. Syt em 1. April 1956 isch Hafe Großi Kreisstadt. Hafe lyt in ere Bucht vum nerdlige Bodeseestade am Sidweschtrand vum Schussebecki un goht vun ere Hechelag vu 395.2 m NN am Bodeseestade bis uf 501.6 m NN z Oelinge/Horach. D Chärnstadt lyt in dr Nechi vu dr Mindig vu Rotach in dr Bodesee. Dää Fluss chunnt vu Direnge weschtlig vu dr Ortschaft Oelinge in s Stadtgebiet un fließt dur e baar chleineri Ortsdeil, voreb er in dr Chärnstadt in dr See mindet. Di e weng greßer Schusse streift dr nordeschtli Ecke vum Stadtgebiet un mindet e baar Kilometer eschtli vu dr Stadt in dr Bodesee. Die Stedt un Gmeine gränze an d Stadt Hafe (im Uhrzeigersinn vu Weschte uus) un ghere mit Uusnahm vu Raveschburg alli zem Bodeseekroes: Immestad, Markdorf, Direnge, Raveschburg, Megge, Dettnãng un Eriskirch. D Stadt bstoht us dr Chärnstadt un dr Gmeine, wu im Ramme vu dr Gebietsreform in dr 1970er Johr yyglideret wore sin: Oelinge, Ettekirch, Kluftern
Friedrichshafen stoht fir: Hafe, Kreisstadt am Bodnsee VfB Fridrichshafe, e Sportverein vu Hafe Friedrichshafen isch dr Namme vu däne Flugzyyg: Friedrichshafen FF 33, Milideerflugzyyg im Erschte Wältchrieg Friedrichshafen FF 49, Milideerflugzyyg im Erschte Wältchrieg Friedrichshafen G-Type, Bumber im Erschte Wältchrieg Friedrichshafen isch dr Namme vu däne Schiff: Friedrichshafen (1966), Automobilfähre uf em Bodesee Friedrichshafen (Motorschiff), ehmolig Passagierschiff, jetz Arbetsschiff vu dr BSB uf em Bodesee Friedrichshafen (Glattdeckdampfer), 1909 verschrottet Friedrichshafen (Salondampfschiff), 1944 n Bumbedräffer uusbrunne, derno verschrottet Verglyych au: Frederikshavn, e Stadt z Dänemark
Dr Kanton Usserschwyz isch e Kanton in dr Schwiiz gsi, wo vo 1831 bis 1833 bestande het. Im Johr 1831 hai sich die drei Usserschwyzer Bezirk im Nordoste vom Kanton Schwyz, Vorder Hof (die hütig Ortschaft Pfäffikon), wo erscht 1848 mit em Hintere Hof zum Bezirk Hööf zämegschlosse worde isch, March und Eisiidle, und der Bezirk Chüsnacht im Weschte vom Kanton vo däm abgspalte, zum en eigene Kanton z bilde. Dr Grund für d Abspaltig isch s Gfüül gsi, ass si vo dr Regierig z Schwyz vernochlässigt würde, und will sich die konserwative Innerschwyzer gwäigeret häi, d Kantonsverfassig im e liberale Sinn z rewidiere. Die provisorischi Verwaltig vom Kanton Usserschwyz isch scho am 6. Januar 1831 an dr liberale Volksversammlig z Lache bstellt worde. Es het Vermiddligsversüech gee, aber dr Halbkanton isch am 27. April 1832 doch konstituiert worde. D Daagsatzig het dr Kanton Usserschwyz provisorisch am 29. April 1833 anerkennt und het dr Landammaa Joachim Schmid as offizielle Gsandte zur äidgenössische Daagsatzig zuegloo. Dr Hauptort vom Kantons Usserschwyz het abgwächslet zwüsche Lache und Eisiidle. Em rästlige Halbkanton, wo vo Schwyz no übrig blibe isch, het me Innerschwyz gsait. Drzue hai näben em alte Landdeil au dr Hinteri Hof ghört,
De bilabiali Nasal isch en Konsonant, wo in fascht jedere Sprooch ùff dr Wält vorchùnt. S Zeiche im IPA defür isch [m]. Es sin nùmme e paar Sprooche bekannt, wo es de Luut nit git, zum Byspil s Mohawk. De Luut isch au eine vo de erschte Luut, wo Chleichinder aafange usspräche. Warschynts wäge däm chùnt de Konsonant in ùffällig viile Sprooche im Wort für ‚Mueter‘ vor. Es isch en Verschlùssluut; dr Lùftstrom im Muul wird ganz blockiert. Im Gägesatz zue orale Verschlùssluut wird d Lùft aber nit ùff eimool dur s Muul glööst, sùndern ohni Ùnterbrächig dur d Noos abgloo. De Artikulationsort isch bilabial; er wird mit de Ùnter- ùn Oberlippe zämme artikuliert. D Phonation isch stimmhaft; derwyylscht er produziert wird, vibriere d Stimmbänder. Es isch en nasale Konsonant; d Lùft goot dur d Noos usse. Es isch en egressive Konsonant; er wird allei dur s Usstoosse vo Lùft mit de Lunge ùn em Zwerchfell erzüügt, wie die meischte mänschliche Sproochluut. Thelwall, Robin (1990), "Illustrations of the IPA: Arabic", Journal of the International Phonetic Association 20 (2): 37–41 Carbonell, Joan F.; Llisterri, Joaquim (1992), "Catalan", Journal of the International Phonetic Association 22 (1-2): 53–56 Gussenhoven, Carlos (1992), "Dutch", Journal
De uvulari Nasal isch en Konsonant vo dr mänschliche Sprooch, wo arg sälte isch. Die bekanntescht Sprooch, wo es de Luut git, isch d Sprooch vo de Inuit-Eskimo ùn s Japanisch. S Zeiche im IPA defür isch [ɴ]. De uvulari Nasal isch de hinterscht Nasal, wo vo Mänsche cha ussgsproche werde. Wyter hinte im Muul isch es chörperlich nit mögli en nasale Konsonant z bilde, wyl mer hinter em Gaumezäpfli nit glychzytig de Mùndruum cha verschliesse, ùn de Nooseruum cha ùffeloo. Es isch en Verschlùssluut; dr Lùftstrom im Muul wird ganz blockiert. Im Gägesatz zue orale Verschlùssluut wird d Lùft aber nit ùff eimool dur s Muul glööst, sùndern ohni Ùnterbrächig dur d Noos abgloo. De Artikulationsort isch uvular; de hinteri Zùngerùgge bildet mitem Gaumezäpfli en Verschlùss. D Phonation isch stimmhaft; derwyylscht er produziert wird, vibriere d Stimmbänder. Es isch en nasale Konsonant; d Lùft goot dur d Noos usse. Es isch en egressive Konsonant; er wird allei dur s Usstoosse vo Lùft mit de Lunge ùn em Zwerchfell erzüügt, wie die meischte mänschliche Sproochluut. Okada, Hideo (1991), "Phonetic Representation:Japanese", Journal of the International Phonetic Association 21 (2): 94–97
(Bairisch: Såizburg) isch d Hauptstadt vum glichnammige Bundesland Salzburg in dr Republik Östrich un bildet zämme mit em Bezirk Salzburg-Umgäbig dr nördlichst vu dr fünf Gaue vum Bundesland Salzburg, dr Flachgau. Mit öppe 155.000 (Stand 2022) Iwohner isch Salzburg nooch Wien, Graz un Linz die viertgrösst Stadt in Östriich. In dr Agglomeration Salzburg läbe ugfähr 210.000 Lüt, s Izugsgebit längt yber d Landesgrenze in dr agrenzend südostbayrische, oberöstrichische un obersteirische Ruum. D Stadt Salzburg isch s Zentrum vu dr Euregio Salzburg – Berchtesgadener Land – Traunstein. D Stadt wird au oft Mozartstadt gnennt, wil dr Mozart do uf d Welt chumme isch. Panorma d Salzach d Sigmund-Haffner-Gass de Red Bull Hangar 7 de Mirabellgarte Commons: Salzburg – Sammlig vo Multimediadateie stadt-salzburg.at, de offizielli Internetuftritt vo de Stadt Salzburg Engleschi Informatione zu Salzburg
Raschdi isch e badischi Chreisschtadt. Si ligt zwüsche Karlsrue und Bade-Bade. Raschdi ligt im Rhiital, wo aber eigentlich gar keis Tal, sondern es Grabebruch isch, an de Murg. De Gmeindsbann goht bis zum Rhii abe. De höchschti Punkt vom Schtadtgebiet isch uf 130 Meter ü.M., de tüfschti bi öppe 110 Meter. Nochbargmeinde vo Raschdi sind im Chreis Raschdi Steimure, Ötige, Muggesturm, Bischwihr, Kuppene und Iffeze, Bade-Bade, wo en eigene Schtadtchreis bildet und im Elsass di Gmeinde Münchhuse, Beinheim und Seltz. Zu Raschdi ghöre, näbe de Schtadt selber, Niederbühl, Ottersdorf, Plittersdorf, Rauetal und Wintersdorf. Raschdi isch zum erschte Mol gnännt worre um 1084 as Rasteten. Bi de Gmeindsreform in de 1970er Johr sind die Dörfer uf Raschdi iigmeindet worde. 1. Dezember 1971: Ottersdorf 1. April 1972: Plittersdorf 1. Mai 1972: Niederbühl 1. Mai 1972: Rauental 31. März 1974: Wintersdorf ¹ Volkszellungsergebnis Raschdi het mit dr Gmaine Iffeze, Muggesturm, Etje un Steimure e Verwaltungsgmainschaft veriibart. Burgermaischter un Owerburgermaischter: 1715–1746: Johann Nagel 1746–1752: Nikolaus Klee 1752–1756: Friedrich Kahe 1757–1766: Johan Klehe 1767–1769: Johann Höllmann 1770–1775: Johann Anton 1775–1782: Johann Merck 1782–1786: Josef Klee 1786–1793: Johann Merck 1793–1801: Johannes Franz 1801–1806: Simon Meyer 1806–1819: Johann Wolff 1819–1827: Johann Feyler 1827–1833: Ignaz Höllmann 1833–1849: Josef
De stimmhafti labiodentali Frikativ isch en Konsonant vo dr mänschliche Sprooch. S Zeiche im IPA defür isch [v]. De Luut, wo im Dütsche mit v gschriibe wird, isch es aber ebe grad nit; des isch nämli en stimmlose labiodentale Frikativ: [f]. Es isch de Luut, wo im Dütsche meischt als w gschriibe wird. Im Alemannische git es de Luut eigetli nit. Die Wörter, wo im Hochdütsche de labiodentale Frikativ hen, werde im Alemannische un allgemein in Süddütschland, de Schwiiz un Öschtryych als labiodentale Approximant ussgsproche: [ʋ], deilwys au as bilabiale Frikativ [β]. Es git im Alemannische allerdings di stimmlos Lenis [v̥], wo in Wörter wie finde oder Ofe ùfftritt, ùn mangmool mit däm Zeiche transkribiert wird. E alemannische Dialäkt, wo es e echts [v] git, isch z. B. de Südwalser Dialäkt vo Eischeme. Dörte isch de Lenis-Luut wohl ùnter em Yyflùss vo de benoochbarte romanische Dialäkt stimmhaft worde. Es isch en Frikativ; es wird e Engi im Muul bildet, wo de Lùftstrom duredrùggt wird. De Artikulationsort isch labiodental; d Ùnterlippe bildet mit de Zään e Engi. D Phonation isch stimmhaft; derwyylscht er produziert wird, vibriere d Stimmbänder. Es isch en orale Konsonant; d Lùft goot dur s Muul usse. Es
Dr Usdruck Freischar (lat. f. cohors libera) bezeichnet e milidärische Freiwilligeverband, wo im ene Chrieg, hüfig e Guerillachrieg, mitmache ohni und — das im Gegesatz zum reguläre Milidär — von ere Chriegspartei förmlig autorisiert worde si, sondern uf d Veraalassig von ere politische Partei oder ere bestimmte Person oder Gruppe vo Persone. Ere Freischar, wo gege usländischi Druppe im eigene Land kämpft hai, het me hüfig Freikorps gsait. Dr Usdruck Freischar wird sit 1848 bruucht. D Gämfer Konventione stelle Freischare de reguläre Striitchreft gliich, wenn si en Organisationsstruktur hai, e Zeiche dräge, wo vo wiitem cha gseh wärde, d Waffe offe dräge und sich währed de Kämpf an d Gsetz und Brüüch vom Chrieg halte. Freischärler ghöre in däm Fall zur Gruppe vo de Kombattante. Freischare si dätig gsi as dütschi Freiwilligeverbänd gegen e Napoleon 1813, und si dört offiziell Freikorps, wil si vom König ufgrüeft worde si. bi de Freischarezüüg gege Luzärn vo 1844 und 1845, wo 1847 zum Schwiizer Sonderbundskrieg gfüehrt hai, dr erst Zug im Dezämber 1844 isch öbbe 1000 Ma stark gsi und het sich ufglöst; dr zweit im Merz/April 1845 mit 3500 Maa isch vo de Luzärner Regierigsdruppe gschlage worde. im Holsteinische Chrieg in dr
D Freischarezüg si zwei antiklerikali Umsturzversüech in dr Schwiiz in de Johr 1844 und 1845 gsi, und beidi si nit glunge. S Ziil vo de radikal-liberale Ufständische isch s gsi, die konservativi Regierig vom Kanton Luzärn, wo vom Bund understützt worden isch, z stürze und d Jesuite z verdriibe. Anderi Kantön si indiräkt drbii gsi, wo si de Freischärler erlaubt hai sich z organisiere, d Dagsatzig het sich uuseghebt. Wäge dene Ufständ hai die konservative katholische Kantön dr Sonderbund gründet, wo 1847 dr Sonderbundschrieg usglöst het. D Freischarezüg si en indiräkti Folg vo dr Ufhebig vo de Chlöster im Kanton Aargau im Januar 1843 (Aargauer Chlosterstriit). Druf het dr Kanton Aargau am 19. August 1844 uf dr Dagsatzig dr Aadrag gstellt, d Jesuite us dr Schwiiz uszwiise, was aber abglehnt worden isch. Dr Kanton Luzärn, wo vo Katholisch-Konservative regiert worden isch, het am 24. Oktober die Jesuite an die höchere Lehraastalte grüeft, was in de liberale Kreis für Empörig gsorgt het. Dr Umsturzversuech isch schlächt koordiniert gsi. Am 8. Dezämber 1844 hai sich öbbe 100 liberal gsinnti Luzärner versammlet, si aber vo Regierigsdruppe usenanderdriibe worde. Öbbe 1000 Freischärler us de Kantön Aargau, Solodurn und Baselland si zur gliiche Ziit uf
D Schwarzeburg (au Schwarzebärg) isch e Burgruine z Waldkilch im Landkreis Ämmedinge z Bade-Wirttebärg. D Schwarzeburg lyt uf 656 Meter Hechi uf em Schwarzebärg, eme Uuslaifer vum Kandel. Näbe dr Kaschtelburg isch d Schwarzeburg di weniger bekannt zwot Burgruine, wu dr Stadt Waldkilch ghert. D Schwarzeburg isch um 1120 vu dr Schirmvegt vum Fraueschloschter St. Margarethe unter em Conrad von Waldkilcha böue wore, wu isch no 1120 Konrad von Suarzinberg gnännt het un zum Grinder vum Adelsgschlächt von Schwarzenberg woren isch. D Burg isch wahrschyns as Flucht- un Schutzburg aagleit wore Mit em Konrad isch dr männli Stamm vu dr Waldkilcher Conradiner uusgstorbe. D Gieter vun ene sin anne 1213 uf d Schwescher vum Konrad ibergange, d Adelheid, wu mit em Walter I. von Eschenbach-Schnabelburg ghyrote gsi isch. Im Johr 1270 het dr Johann, e Nookumme vu dr Adelheid, wu in dr Schwyz gläbt het, zämme mit syym Näffe Wilhelm d Herrschaft ibernuu un het sich ab derno Johann I. von Schwarzenberg gnännt. Am 8. Augschte 1300 hän dr Johann un dr Wilhelm von Schwarzenberg em Dorf Waldkilch s Stadträcht verlihe. Anne 1315 hän di bede d Herrschaft deilt: dr Johann het d Kaschtelburg ibernuu, dr Wilhelm d Schwarzeburg. D
Schwarzenburg stoht fir: Bezirk Schwarzeburg, e ehmolige Amtsbezirk vum Kanton Bärn, Schwyz Schwarzeburg, e politischi Gmei im Kanton Bärn, Schwyz, un Hauptort vum ehmolige Amtsbezirk Schwarzeburg Schwarzenburg, e Ortsdeil vu dr Gmei Heideblick, Brandeburg, Dytschland Schwarzeburg, e Burgruine bi Waldkilch, Bade-Wirttebärg, Dytschland Burg Schwarzenburg, e Burgruine bi dr Stadt Rötz, Bayern, Dytschland Schwarzenburg isch dr Familienamme vu däne Lyt: Berthold I. von Schwarzenburg († vor 1104) Friedrich I. von Schwarzenburg, (* um 1075; † 1131), Erzbischof vu Köln Lueg au: Schwarzenberg
Dr Sonderbundschrieg isch e Bürgerchrieg in dr Schwiiz gsi. Er het vom 3. Novämber bis zum 29. Novämber 1847 duurt, aso nume 27 Däg, und isch die letzti milidärischi Usenandersetzig uf Schwiizer Bode gsi. Dr Aalass isch d Gründig vom ene Sonderbund vo katholisch-konservative Kantön gsi, wo sich gege d Aagriff vo de radikale Freischärler us de liberale Kantön hai welle schütze. As Ergäbnis hai die siigriiche liberale Kantön am 12. September 1848 e neui Bundesverfassig chönne duuresetze, wo us em Schwiizer Staatebund e Bundesstaat gmacht het.
Oberööschtriich esch ès Bondèsland vo Ööschtriich. De Hauptoort esch Linz. Andèri wechtigi Schtèdt send Steyr ond Wels. Im Norde gränzt Oberöschtriich a Tschèchie ond im Wèschten a Tütschland. Im Oschtèn esch s Bondèsland Nedrööschtriich, im Süüdèn esch t Stäièrmaarch ond im Südwèschte Salzboorg. Ennrhaub vo Ööschtriich liit Oberööschtriich im Nordweschte. Oberööschtriich cha men i vièr Täili ondrtäile: Innviertl, Hausruckviertl, Mühlviertl on z Traunviertel. Ofizièu hèz abr 13 Bezeerk: Braunau am Inn, Eferding, Freistadt, Gmunden, Grieskirchen, Kirchdorf an der Krems, Linz-Land, Perg, Ried im Innkreis, Rohrbach, Schärding, Steyr-Land, Urfahr-Umgebung, Vöcklabruck, Wels-Land. Commons: Oberöschtriich – Sammlig vo Multimediadateie di ofizièu Sitte vo de Landès-Regièrig för Lütt, wo wänd deet goge Feerie mache Statistik Austria – Bevölkerung zu Jahresbeginn nach administrativen Gebietseinheiten (Bundesländer, NUTS-Regionen, Bezirke, Gemeinden) 2002 bis 2023 (Gebietsstand 1.1.2023) (ODS) Bevölkerung zu Jahresbeginn seit 2002 nach zusammengefasster Staatsangehörigkeit – Oberösterreich, Statistik Austria Bruttoregionalprodukt 2000-2015 nach Bundesländern, Statistik Austria, abgerufen am 29. April 2017 Normdate: GND: 4075560-5 | LCCN: n80106973 | VIAF: 144246745
Dr Gottfried Keller (* 19. Juli 1819 z Züri; † 15. Juli 1890 am gliiche Ort) isch e Schwiizer Schriftsteller und Politiker gsi. Er het e Künstlerlaufbahn as Landschaftsmooler agfange, het in dr Regenerazioonszit politischi Lyrik afo schriibe und isch as eine vo de erfolgriichste dütschsprochigen Autore vom 19. Jahrhundert gstorbe. Vo 1861 bis 1876 isch dr Keller Staatsschriiber vo dr Republik Züri gsi. Siini bekannteste Wärk si dr Roman Der grüne Heinrich und dr Novellezyklus Die Leute von Seldwyla. Dr Keller gältet as Meister vo dr Novelledichdig und as eine vo de bedütendste Erzähler vom bürgerlige Realismus. Zwäi Wäärch vom Chäller sind als Opere verdoont woorde, nämli Romeo und Julia auf dem Dorfe vom Frederick Delius und Kleider machen Leute vom Alexander von Zemlinsky. Au Gidicht sind zu Lieder bearbeitet woorde, öppe s Abendlied vom Daniel Fueter und d Schlafwandler vom Friedrich Hegar. Gsamtuusgabe vo de Wärch vom Keller: Gesammelte Werke. 10 Bände. Wilhelm Hertz Berlin 1889. (Letschti Uusgab, wo no vom Keller autorisiert worden isch) Sämtliche Werke. Auf Grund des Nachlasses besorgte und mit einem wissenschaftlichen Anhang versehene Ausgabe. 22 Bände. Hrsg. von Jonas Fränkel und (ab 1942) Carl Helbling. Benteli, Bern und Zürich 1926–1949. (Erschti textkritischi Uusgab.
De stimmhafti velari Plosiv isch e Konsonant vo dr mänschliche Sprooch. Er chùnt in viilene Sprooche vor, isch aber sältener wie zum Byspil [d] ùn au sältener wie syn stimmloses Gägestùgg [k], wo in fascht allene Sprooche vorchùnt. S Zeiche im IPA defür isch [g]. In de Alemannische Dialäkt chùnt de Luut eigetli nit vor, wyl es im Alemannische kei stimmhafti Obstruente git. Es git im Alemannische aber e Lenis-Luut [g̊], wo äänlig isch, ùn au meischt mit däm Zeiche transkribiert wird. Uss Gründ, wo mitem Ùffbau vùm mänschliche Muul z due hen, isch d gnaui Stell wo de Luut ussgsproche wird, je nooch Sprooch ùn de andre Luut, wo im Wort vorchömme, verschiide. Es isch en Verschlùssluut; dr Lùftstrom im Muul wird ganz blockiert ùn deno wird d Lùft ùff eimool dur s Muul abgloo. De Artikulationsort isch velar; de hintere Zùngerùgge bildet mitem Gaumesegel en Verschlùss. Wyl des physiologisch rächt schwer isch, isch de Luut je nooch luutliche Ùmgäbig oft au lycht palatal oder affrikatisiert. D Phonation isch stimmhaft; derwyylscht er produziert wird, vibriere d Stimmbänder. Es isch en orale Konsonant; d Lùft goot dur s Muul usse. Es isch en egressive Konsonant; er wird allei dur s