rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Dr Flug 5735 vum China Eastern Airlines (Flugnummer MU5735) ìsch a nàzionààler Liniaflug vu Kunming (Volksrepüblik Kina) uff Guangzhou (Volksrepüblik Kina) gsìì, wo àm 21. März 2022 um 14:22 Uhr Ortszitt (06:22 Uhr UTC, 07:22 Uhr MEZ) bii dr Schtàdt Wuzhou àbgschtìrtzt ìsch. S’ Flugzigg ìsch a Boeing 737-800 vum China Eastern Airlines (CES) gsìì. Àm Ààfàng vum Sìnkflug vor dr Làndung hàt d’ Màschììna vìel Heecha verloora un hàt àm Booda uffgschlààga. S’ Flugzigg ìsch a Boeing 737-800 gsìì, wu-n-äbb sewana Joohra àlt gsìì-n-ìsch. ’S hàt dr Luftfàhrzigg-Kännzaicha B-1791 un dr Serianummer 41474 trajt. ’S ìsch ìm Jüüni 2015 glìefert worra gsìì un ìsch sitterhar vum China Eastern Airlines gnutzt worra. Bis zem Unfàll hàt’s 18.239 Flugschtunda ìn 8986 Flugzykla z’ruckglajt. Àn Bord sìnn 123 kineesischa Fluggascht so wia 9 kineesischa Bsàtzungsmìtglìeder gsìì. Biim Unfàll sìnn àlla Litt àn Bord ums Laawa kumma. Dr Flugkapitään hàt insgsàmt 6.709 Flugschtunda ghàà, dr Äärschta Offiziar mehr àss 31.769 Schtunda, un dr Zwaita Offiziar mehr àss 556 Schtunda. Dr Zwaita Offiziar ìsch numma Beobàchter àn Bord gsìì, fìr Ärfàhrung sàmmla. Plànmaasig hàt dr Flug um 13:10 Uhr Ortszitt (05:10 Uhr UTC, 06:10 Uhr MEZ) solla ààfànga. S’ Flugzigg ìsch àwwer aina Minüüta
S Yogasutra (Sanskrit: योगसूत्र, yogasūtra n. „Yogalaitfade“) isch de wichtigsti Uurtegscht fom Yoga. S isch öppe for 2000 Joor fom Patañjali gschrebe wore, d Datierig schwankt fom 2. Joorhundert f.Chr. bis is 4. Joorhundert n.Chr. De Yoga ghöört zo de sechs indische orthodoxe Philosophie (Shaddarshana). S Yogasutra bistoot us 195 Sanskrit-Veers, wo i fier Kapitle zämegfasst sind. Die bischriibet innere knappe Form d Essenz vom Yoga. D Veers sind zimmli knapp ghaalte, so ass i de Uusdüütig e groosse Spiilruum bistoot, wa i de file Komentäär und Öbersetzige zum Uusdrugg chunnt. De Patañjali fasst i sim Weerch s Wösse vom Raja Yoga zäme, wobii er sich eng as Systeem vom Samkhya aaleene tuet. Dromm gelt de Patañjali nöd as de Gründer vom Yoga, woll isch er aber dee, wo as erste de Yoga imene Tegscht systemaatisch zämegfasst hett. Im Yogasutra wird de Yoga as achtglidrige Weeg dargstellt, dromm werd die Form Ashtanga Yoga („achtgliedriger Yoga“, zo aṣta" „acht“ und aṅga „Gliid“) gnennt. Die acht Glider sind: Yama (Moraal, Ethik): Ahimsa „Gwaltloosigkait“; Satya „Woorhaftigkait“; Asteya „Nöd-Stele“; Brahmacarya „Koischhait“; Aparigraha „Nöd-Ergriiffe“ (Zügle fo de Begiirde). Niyama (Aigediszipliin): Sauca „Rainhait“; Santosha „Zfredhait“; Tapas „Hitz, Aastrengig, Diszipliin“; Svadhyaya „Aigestuudium“ (Selbsterforschig, Stuudium fo de Schrifte);
Rishi (Sanskrit: ऋषि ṛṣi m. „Waise, Poet, Seher“) isch im Hinduismus d Bizaichnig vomene Maa wo dör Inspiratio göttlichi Hymne empfange tuet. Under de file indische saagehafte Waise gits no di „sibe Waise“. D Saptarishi (सप्तऋषि, saptaṛṣi „sibe Waisi“) geltet as Söö vom Brahma und sind us dem siin Gaist giboore, si weered o Prajapati gnennt. D Näme fo dene sibe Waise wered ferschide aaggee. Nochem indische Nationaalepos Mahabharata sind da de Marichi, de Atri, de Angiras, de Pulaha, de Kratu, de Pulastya und de Vasishtha. Noch de Shatapatha Brahmana sind s de Gautama, de Bharadvaja, de Vishvamitra, de Jamadagni, de Vasishta, de Kashyapa und de Atri. Mengisch wered o de Bhrigu und de Daksha dezue grechnet. Die sibe Waise sind im Sternbild vom Grooss Wage versternt, so as jede Stern fo dem Sternbild de Name fomene Waise trait.
De Angiras (Sanskrit: अंगिरस्, Aṅgiras m.) isch ann vo de sibe Waise (saptarishi) im Hinduismus. Em sind meriri Hymne im Rigveda gwidmet. De Angiras isch e Soo vom Brahma und us demm sii Gaist entstande. Sini fier Fraue sind d Smriti („Erinnerig“), d Shraddha („Globe“), d Svadha („Opfer“) und d Sati („Wooret“). Er hett drai Söö, nämmli de Samvarta, de Utathya und de Brihaspati. Mengisch werd er mit em letschtee gliichgsetzt. Zodem isch er de Stammmvatter vom halbgöttliche Priestergschlecht Angirasas. Die wered mit verschidnige Füürarte und Himmelserschiinige i Verbindig broocht und si sind oo Bschützer fo Opferhandlige. Roshen Dalal: Hinduism. An Alphabetical Guide. Penguin, New Delhi 2010, ISBN 0-14-341421-6, S. 29 f. Angiras. In: John Dowson: A classical dictionary of Hindu mythology and religion, geography, history, and literature. Trübner & co., London 1879, S. 16. Hans Wilhelm Haussig (Hrsg.): Götter und Mythen des indischen Subkontinents (= Wörterbuch der Mythologie. Abteilung 1: Die alten Kulturvölker. Band 5). Klett-Cotta, Stuttgart 1984, ISBN 3-12-909850-X.
De Donar oder Thor isch de Donnergott vo de Germane. Name : urgerm. *Þunraz m. „Tonner, Tonnergott“; aisl. Þórr; altengl. Þunor; altsächs. Thunaer; ahd. Donar. De Name ghört zu indogerm. *(s)tenh2- „tonnere“, vgl. lat. tonare. Vo dere Wurzle isch au de Name vom keltische Donnergott Taranis abglaitet. Nochem Donar isch de Dunschtig benennt. De Donar isch de Donnergott bi de Alemane gsii. Er werd uf de Runespange vo Nordendorf gnennt als ᚹᛁᚷᛁᚦᛟᚾᚨᚱ Wîgi-Þonar ("Kampf-Donner" oder "Weihe-Donner") , zäme mitem Wuotan. Ganz interessant isch de alemanischi "Pariser Sege 1", en Zauberspruch gege Fallsucht. De Sege foot a mit de Wort: Donerdutigo dietewigo ("Donner Vertraute, Volks-Kämpfer / -Weiher"). De Vers isch e korrekti germanischi Langzile mit Endraim und Binneraim und möglicherwiis en alte haidnische Aaruef vom Donnergott. Im "St. Emmeraner-Sege" lutet de Spruch Doner dutiger diet mahtiger. De Donnergott werd au bim langobardische Glehrte Paulus Diaconus gnennt. Imene latinische Gedicht öber en dänische König, schribt er, as de seb d Götter Waten und Thonar verert hegi. Da sind aber die althochdütsche und nöd die dänische Näme. D Sachse hend bide Christianisierig em Uuoden, Thunaer und Saxnote müese abschwöre. Bekannt isch d Gschicht vode "Donaraiche" (Quercus robur Iovis) bi Geismar, wo de Missionar
De Ushanas oder Kavya Ushanas (Sanskrit: उशनस्, Uśanas m.) oder Shukra (Sanskrit: Śukra m. „Glänzige“) isch im Hinduismus e göttliche Waise (Rishi) und de Gott vom Planeet Venus. Er isch de Soo vom Waise Bhrigu und vo de Puloma. Im Rigveda hett de Kavya Ushanas em Donnergott Indra im Champf gege de Dämoon Shushna gholffe, indem er em de Donnerkail Vajra bsorgt hett und en mitem Ruuschtrank Soma Muet iigflööst hett. Im indische Nationaalepos Mahabharata werd verzellt, wie de Ushanas herti Askeese güebt hett und ase zo öbernatüürlichi Chräft choo isch. Er hett denn em Kubera sii Wille ewegg gnoo und all dem sini Schätz. De Shiva, wo vom Kubera um Helf bette woren isch, hett den de Ushanas verschluckt, well er nöd i de Laag gsii isch, en z tööte. De Ushanas isch drufabe im Liib vom Shiva umegwanderet und hett debi Hymne uf de Shiva gsunge. Noch file Joore isches em gglunge us de Öffnig vom Penis is Fraiji z choo. Wege demm werd er Shukra gnennt, wa im Sanskrit „glänzig, wiiss“ aber oo „Sperma“ bidüttet. De Shiva hetten doo zwoor wöle tööde, aber d Uma, sini Frau, het emm da verbotte und gmaint, as er, wel er
De Atri (Sanskrit: अत्रि, Atri m.) isch im Hinduismus ann fo de sibe Waise (saptarṣi) und gelt as de Autoor vo meerere vedische Hymne. Noch em haisst e Stern im Groosse Wage. De Atri isch e Soo fom Brahma und er isch us dem sii Gaist choo. Er isch hett d Anusaya ghürootet und hett drai Söö, de Durvasas, de Dattatreya und de Moogott Soma. Im Rigveda werd gsait, as er e paar Mool vo de Ashvin gretted wore sai. Zodem hett er d Sune bifrait, wo vom Svarbhanu versteckt woren isch. Hans Wilhelm Haussig (Hrsg.): Götter und Mythen des indischen Subkontinents (= Wörterbuch der Mythologie. Abteilung 1: Die alten Kulturvölker. Band 5). Klett-Cotta, Stuttgart 1984, ISBN 3-12-909850-X. Atri. In: John Dowson: A classical dictionary of Hindu mythology and religion, geography, history, and literature. Trübner & co., London 1879, S. 32.
De Bharadvaja (Sanskrit: भरद्वाज, Bharadvāja m.) isch im Hinduismus ann fo de sibe Waise (saptarṣi). De Bharadvaja isch de Soo vom Brihaspati. Sini Muetter isch gliichzittig schwanger gsii vo ere siim Ehimaa Utathya und vo ere simm Gliebte Brihaspati. Wells im Buuch vo de Muetter echli eng woren isch, hett de Dhirgatamas, de ehelich Soo vom Utathya siin Halbbrüeder Brihaspati usem Buuch use ggingget. Nochem indische Epos Ramayana hett de Bharadvaja as Aisidler i de Nööchi vo Prayaga glebt und isch fom Rama und fo de Sita uufgsuecht wore, Bharadwaja. In: John Dowson: A classical dictionary of Hindu mythology and religion, geography, history, and literature. Trübner & co., London 1879, S. 45–46.
De Brihaspati (Sanskrit: हस्पति, Bṛhaspati m.), mengisch oo Brahmanaspati, isch im Hinduismus de Priester vo de Götter und ghöört zo de Navagraha, da sind die nüü Planeete i de hinduistische Astrologii. Er entsprecht em Planeet Jupiter. Im Rigveda helft de Brihaspati em Donnergott Indra im Champf gege de Dämoon Vala. Debii bifrait er mit Hilff fo Zauberlieder d Chüe, wo dee gfange bhaalte hett. Spööter isch de Brihastpati zom Gott vom Planeet Jupiter wore und isch de Soo vom Waise Angiras. De Brihaspati hett d Tara („Stern“) ghüroote. Die aber isch vom Moogott Chandra graubt wore. Dromm isches zom Chrieg choo. De Indra und d Götter hend mitem Brihaspati gchämpft, de Rudra, de Ushanas und d Danava und d Daitya hend de Chandra onderstützt. Im End hett de Brahma bifole, as si Frede schlüsse müend und as d Tara wider zom Brihaspati gfüert weri. Si isch aber schwanger gsii und hett e Bueb, de Budha uf d Welt broocht, wo de Gott vom Planet Merkur isch. Drufabe isch es wider zom Striit choo, well baidi, de Brihaspati und de Chandra gsait hend, si saied de Vatter. D Tara hett den zueggee, as de Chandra de Vatter isch. De Brihaspati hett
De Budha isch im Hinduismus de Gott vom Planet Merkur und ghöört zo de Navagraha, de nüü traditionelle Planeete i de indische Astrologii. Er taar nöd mittem Buddha verwechslet were, wo de Buddhismus is Lebe grueffe hett. De Budha ist de Soo vom Moogott Chandra und vo dem sinnere Gliebte Tara („Stern“), wo d Frau vom Brihaspati isch. Well de Chandra d Tara graubt ghaa hett, isches zom Chrieg choo, bis de Brahma bifole hett, as da en End heb und d Tara wider zom Brihaspati zruggbroocht werd. Si isch schwanger gsii und wo si de Budha uf d Welt broocht hett, isches wider zom Striit choo, well baid, de Brihaspati und de Chandra gsait hend, si saiet de Vatter vom Budha. D Tara hett den zueggee, as de Chandra de Vatter isch. De Budha hett d Ida, d Töchter von Manu Vaivasvata ghüroote. Si hend e Soo ghaa, de Pururavas, wo denn d Urvashi ghüroote hett. Vo dene baide stammt Moodynastie (Chandravamsha) ab. Budha. In: John Dowson: A classical dictionary of Hindu mythology and religion, geography, history, and literature. Trübner & co., London 1879, S. 64–65.
D Ida (Sanskrit: इडा, Iḍā f. „Laabtrank“) oder Ila (इळा, Iļā f.) isch e hinduistischi Gstaalt gsii wo meereri Mool s Gschlecht gwechslet und hett und as Maa entweder Ida (इड, Iḍa) oder Sudyumna (सुद्युम्न m. Sudyumna) ghaisse hett. Im Rigveda isch d Ida d Personifizierig vom Milch- und Butteropfer gsii, wo i de Apri-Hymne zäme mit de Sarasvati und mit de Mahi oder Bharati e Trias bildet hett. Im indische Epos Ramayana isch de Ida de Soo vom König Kardama. Woner in Hain choo isch, wo de Gott Shiva meditiert hett, isch de Ida ine Frau verwandlet wore. Die hett den de Budha ghüroote, de Gott vom Planeet Merkur, und isch denn d Muetter vom Pururavas wore. Nochdem e Rossopfer uusgfüert woren isch, isch si woder zomene Maa wore. I de Puranas degege isch d Ida d Töchter vom Manu Vaivasvata. No vor de Gibuurt, hett dee a de Götter Mitra und Varuna gopferet, mit de Bitt, as er e Soo öberchöm. Doch de Priester hett d Sach nöd recht gmacht und dromm isch e Maitili uf d Welt choo. Aber de Mitra und d de Varuna hend Verbärmst mit em Manu ghaa und d Ida ine Maa verwandlet,
De Shani (Sanskrit: शनि, Śani m.) isch im Hinduismus de Gott vom Planeet Saturn und ghöört zo de Navagraha. Er isch de Soo vom Sungeott Surya und vo de Chaya („Schatte“). Sini Waffe sind de Speer und de Pfiilboge und siis Riittier (vahana) isch e Chraaie. Hans Wilhelm Haussig (Hrsg.): Götter und Mythen des indischen Subkontinents (= Wörterbuch der Mythologie. Abteilung 1: Die alten Kulturvölker. Band 5). Klett-Cotta, Stuttgart 1984, ISBN 3-12-909850-X. Sani. In: John Dowson: A classical dictionary of Hindu mythology and religion, geography, history, and literature. Trübner & co., London 1879, S. 278.
D Navagraha (Sanskrit: नवग्रह, navagraha, „nüü Planeete“) wered i de traditionelle hinduistische Astronomi (Jyotisha) di nüü Planeete gnennt. Zo dene ghööret nebet de Sune und em Moo, no de Merkur, d Venus, de Mars, de Jupiter und de Saturn. Dezue chömed no di beede Moochnööte. Die geltet ebefalls as Planeete, womer aber nöd gsiet, aber d Sunefinsternisse und Moofinsternisse verursachet. Die nüü Navagraha wered o as Götter vereert. Marianna Kropf: Rituelle Traditionen der Planetengottheiten im Kathmandutal. Strukturen – Praktiken – Weltbilder. (Dissertation) Universität Heidelberg, 2005 Stephen Markel: Origins of the Indian planetary deities. (Studies in Asian thought and religion, Band 16) Edwin Mellen Press, Lewiston (New York) 1995 Stephen Markel: The Genesis of the Indian Planetary Deities. In: East and West, Band 41, Nr. 1/4, Dezember 1991, S. 173–188 Commons: Navagraha – Sammlig vo Multimediadateie
De Marichi (Sanskrit: मरीचि, Marīci m. „Liechtstrool“) isch im Hinduismus ann fo de sibe Waise (saptaṛṣi). Er isch usem Gaist vom Brahma giboore und hett d Kala ghüüroote. Siin Soo isch de Kashyapa. Hans Wilhelm Haussig (Hrsg.): Götter und Mythen des indischen Subkontinents (= Wörterbuch der Mythologie. Abteilung 1: Die alten Kulturvölker. Band 5). Klett-Cotta, Stuttgart 1984, ISBN 3-12-909850-X. Marici. In: John Dowson: A classical dictionary of Hindu mythology and religion, geography, history, and literature. Trübner & co., London 1879, S. 202.
De Kashyapa (Sanskrit: कश्यप, Kaśyapa m.) isch im Hinduismus ann fo de sibe Waise (saptaṛṣi). Er isch de Soo fom Marichi und fo de Kala. Er höt di zwölf Töchtere vom Daksha ghüroote und isch dromm de Vatter vo zimmli villne mythische Wese, guete wie schlechte. Dör en isch d Diti d Muetter vo de Daityas, d Danu isch d Muetter fo de Danavas, d Kadru fo de Nagas, wo göttlichi Schlangewese sind. Denn hett er mit de Vinata de Göttergogel Garuda und de Aruna zügt, wo de Wagelenker vom Sunegott Surya isch. Hans Wilhelm Haussig (Hrsg.): Götter und Mythen des indischen Subkontinents (= Wörterbuch der Mythologie. Abteilung 1: Die alten Kulturvölker. Band 5). Klett-Cotta, Stuttgart 1984, ISBN 3-12-909850-X, S. 124. Kasyapa. In: John Dowson: A classical dictionary of Hindu mythology and religion, geography, history, and literature. Trübner & co., London 1879, S. 153.
De Aruna (Sanskrit अरुण, Aruṇa m. „Moorgedämmerig“) isch im Hinduismus de Wagefüerer vom Sunegott Surya. Er isch de Soo vom Kashyapa und vo de Vinata. Sii Brüeder isch de Götterfogel Garuda. De Manename Arun isch z Indie recht biliebt. Aruna. In: John Dowson: A classical dictionary of Hindu mythology and religion, geography, history, and literature. Trübner & co., London 1879, S. 23–24.
BW D’ Öiropäischa Schüal vu Schtroossburi (frz. École européenne de Strasbourg) ìsch a dräischproochiga frànzeescha Schüal z’ Schtroossburi ìm Unterelsàss. Sa ìsch aina vu da 13 Öiropäischa Schüala ìn dr Öiropäischa Union. Sa hàt Klàssa vum Kìndergàrta bis zem Gymnàsium un beraitet d’ Schialer fìrs Öiropäischa Àbitüür uff Frànzeesch, Diitsch un Anglisch vor. D’ Idee vun’ra Öiropäischa Schüal ìn dr elsassischa Hàuiptschtàdt ìsch àm Ààfàng vu da 2000er Joohra äntschtànda. Dr äärschta schtällvertrattenda Bìrgermaischter vu Schtroossburi Roland Ries hàt ànna 2001 ìm frànzeescha Premierminìschter Lionel Jospin a Berìcht gschrìewa, wu-n-’r ämpfoohla hàt, a schpeziälla Schüal fìr d’ Kìnder vun öiropäischa Beàmter z’ grìnda. Sitter 1962 hàt d’ diitscha Schtàdt Karlsrüah a Öiropäischa Schüal ghàà, wu jeedsjoohr äbb 50 Schtroossburjer Kìnder gsìì sìnn. Ànna 2007 hàt d’ Bìrgermaischtera vu Schtroossburi Fabienne Keller dr Schtààtspresidànt Nicolas Sarkozy àns Projakt vu dr Öiropäischa Schüal vu Schtroossburi ärìnnert. Àm 7. Septamber 2007 ìsch d’ Àkta fìr d’ Grìndung iigraicht worra. D’ Öiropäischa Schüal ìsch ànna 2008 gäffnet worra, ìn vorlaifiga Räumligkaita-n-àm Boulevard d’Anvers ìm Schtàdtviartel Fufzehnerwoerth. Ìm äärschta Joohr sìnn 236 Schialer gsìì. Ìm Septamber 2015 hàt d’ Schüal ìn näija Gebäijer ìm Viartel Ruprechtsau, grààd biim Sìtz vum Öiropäischa Pàrlàmant, gwàndelt. Iigwäijt worra
Dr Robert Balthasar Christ (* 10. Februar 1904 z Baasel; † 14. Mai 1982 z Baasel, reformiert, Bürger vo Baasel), won e Schwizer Schurnalist und Schriftsteller gsi isch. Syni Psöidonüüm sind Fridolin und Glopfgaischt. Dr Robert Balthasar Christ isch am 10. Februar 1904 z Baasel as Soon vom Textilkaufmaa Johann Rudolf Christ uf d Wält choo. Er het dr Bruef vom ene Textilkaufmaa gleert und 1935 under em Psöidonüüm Fridolin Zitigsbricht über Autirenne afo schriibe. 1940 het er si Bruef ufgee und isch Schurnalist worde. Vom Joor 1947 aa het er as Glopfgaischt Sproochglosse und as Fridolin Gschichtli afo schriibe und e Wörterbuech, wo noch Sachgebiet aagordnet gsi isch. As Kritiker, Föitonist und Radiomitarbäiter, isch er e Pionier vo Quiz-Sändige uf Dütsch gsi, und isch nid nume in dr Schwiz, sondern au z Dütschland seer bekannt worde. Dr Robert Balthasar Christ het 1938 d Ruth, d Dochder vom Philipp Arnold Kälin, ghürootet. Er isch am 14. Mai 1982, drei Mööned noch sim 78. Geburtsdaag z Baasel gstorbe. Er isch uf em Wolfgottesacker begraabe. Die milde Lupe, 1949 Die Sonnenuhr, 1951 E Baseldytsch-Sammlig, 1947, 3. Aufl. 1974 Karin Marti-Weissenbach: Christ, Robert Balthasar. In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz. Staatsarchiv Basel: Nachlass.
Dr Spiegelhoof-Brunne isch en öffentlige Brunne im Spiegelhoof an dr Spiegelgass in dr Stadt Baasel und stoot nit under Dänggmolschutz. Er bestoot us eme flache Granitdroog, wo 3,6 uf 2,15 Meter misst und siibe Donne schweer isch, und ere Blastigg uf eme Soggel. D Skulpduur isch e Drach us Bronsse, won e Lanze ganz dur si Chopf duure goot und in sim Hals stegge bliibe isch. Dr Ridder Georg, won en vermuetlig umbrocht het, isch nüme um e Wääg. Dr Baasler Bildhauer Willy Hege het dr Aarbet dr Naame «Gebändigte Gewalt» gee, was, noch em Fridolin vo bööse Baasler Müüler uf d Bolizei gmünzt worde isch. Dr erst Droog isch bi dr Bearbäitig verbroche und mä het e nöije müesse mache. Dr Spegelhoof-Brunne uf em Brunnefüerer Robert B. Christ (Fridolin) und Peter Heman: Zauber der Basler Brunnen, Springer-Verlag 2013, S. 44-46
Dr Willy Hege (* 24. Januar 1907 z Baasel; † 10. August 1976 z Baasel) isch e Schwizer Bildhauer und Goldschmiid gsi. Im Willy Hege si Vater isch e Flachmooler gsi, si Mueter het Milidäärmäntel gnäit. Si Mueter und si Brimarleerer August Brotbeck häi si Kreatividäät unterstützt. Noch dr Realschuel het dr Hege e Goldschmiidleer z Baasel aagfange. Glichzitig het er au s Handwärk vom e Silberschmiid gleert. Noch dr Leer het er drei Joor lang as Goldschmiid gschafft und het an dr Kunstgwärbschuel Baasel Kürs im Zäichne gnoo. Er het e Zitli lang sis äugene Gschaft ghaa, het s aber bald ufgee. Er het denn as Muurer, Schlosser, Mooler, Dekoratöör und Handlanger in ere Stäihauerei gschafft. Bi dr Renowazioon vom Baasler Dootedanz an dr Bredigerkiirche het er e groosse Däil vo de Kopie gmacht. Im Hege si Fründ, dr Künstler Ernst Georg Heussler (1903–1982), won er mit em en Ateliee däilt het, het em Muet gmacht si äignig Wääg as sälbtändige Künstler z goo. Si häi zämme iiri Wärk usgstellt und dr Hege het beschlosse, sich ganz dr Bildhauerei z widme. Er isch in d Marmorstäibrüch vo Carrara gange und in d Stäibrüch in dr Schwiz, zum d Stäi
A Roosakrànz (vum Làtiin. rosarium „Roosahäcka“, „Roosagàrta“, „Roosakrànz“; veràltet uff Diitsch Pàternoschterschnüar), àlamànisch àui Bätti, Bättli, Nuschter, ìsch a Gebatskätta, wo fìrs Roosakrànzgebat bnutzt wìrd. S’ Wort Roosakrànz kààt àui a Bezaichnung fìrs Roosakrànzgebat salbscht sìì. S’ Roosakrànzgebat bschteht gweehnlig üss Roosakrànzgsatzer üss’ma Vàtterùnser un je zehn Ave Maria; d’rwillscht betràchtet maa s’ Laawa, Schtarwa un Ufferschtehung vum Jesüs Chrìschtüs. Jeeder Gsatz schlìesst maa mìt dr Doxologii „Eehra säjg em Vàter“ àb. Dr Roosakrànz wìrd hìttz’tààgs àls d’ maischt verbraiteta kàthoolischa-n-Ààdàchtsform ààglüagt. S’ Wort Roosakrànz schtàmmt vum làtiinischa Wort rosarium, wo mìt ‚Roosagàrta‘-n-ìwwersätzt wìrd. Ìn dr krìschtliga Verbìldlichung versìnnbìldliga Roosagwackser vor àllem d’ Mària, d’ Müatter vum Jesüs. S’ Motiv vu dr Müattergottes ìm Roosahààg, a Baischpìel fìr a Hortus conclusus, ìsch a Sìnnbìld fìr d’ Jungfràuiligkait vu dr Mària. Àui a Krànz üss Roosa uff’m Kopf versìnnbìldligt d’ Jungfràuiligkait. Ìn dr Lauretànischa Litanäi wìrd d’ Mària àls Rosa mystica („ghaimnissvolla Roosa“) hargrüafa. Dr kìrchalàtiinischa Begrìff rosarium ìsch schpeeter uff d’ Gebatskätta-n-ìwwertrajt worra. Ìm 15. Joohrhundert hàt maa zem äärschta Mol d’ Bezaichnung ‚Roosakrànz‘ uff Diitsch bnutzt; maa waisst àwwer nìt, ìn wällem Zammahàng s’ diitscha Wort äntschtànda-n-ìsch. ’S wìrd ààgnumma, àss d’ Gebatskätta urschprìnglig üss Roosablüama bschtànda hàt, wo-n-uff’ra
Zem kàthoolischa Tràdizionàlischmus (àui: Tràdizionàlischtabeweegung) gheera Schtreemunga ìnnerhàlb vu dr reemisch-kàthoolischa Kìrch, wo d’ kìrichlicha Reforma un Ernäijerungsbeschtrawunga vum Zwaita Vàtikànischa Konzil (1962–1965) prìnzipiäll kritisiara, àbleehna odd’r bekampfa. Bsunders wìchtig ìsch d’ Àbleehnung vu dr Litürgiireform, wo-n-ìm Folga vum Zwaita Vàtikànischa Konzil umgsätzt worra-n-ìsch, un d’ Forderung um d’ Biibehàltung odd’r d’ Wìederhärschtällung vu da litürgischa Forma üss dr Vorkonzilzitt. Àbgleehnt wìrd àui dr Religioonabund, wo d’ kàthoolischa Kìrch noh-n-em Konzil unterschtìtzt hàt. ’S sìnn Tràdizionàlischta, wo ìn voller Gmainschàft mìt’m Hailiga Schtüahl sìnn, un àndra, wo drvu gànz gtrännt sìnn. Tràdizionàlischta kàthoolischa Gotteshiiser gìtt’s vor àllem ìn da Verainigta Schtààta (647 Kìrcha) un ìm Frànkriich (mehr àss 200 Kìrcha). Drzüa sìnn 49 tràdizionàlischta Gotteshiiser ìm Diitschlànd un 13 ìn dr Schwiiz. Bertram Stubenrauch: Traditionalisten. In: Walter Kasper (Hrsg.): Lexikon für Theologie und Kirche (LThK). 3. Auflage. Band 10. Herder, Freiburg im Breisgau 2001, Sp. 160. Herbert Vorgrimler: Traditionalistenbewegung. In: ders.: Neues Theologisches Wörterbuch. Herder, Freiburg im Breisgau 2000, ISBN 978-3-451-29934-6, S. 634 f. G. Vallet, C. Pietri (Hrsg.): Paul VI et la modernité dans l’Église. (École francaise de Rome, Band 72.) Rom 1984, ISBN 2-7283-0077-1. Georg May: Der Glaube der nachkonziliaren Kirche. Wien 1983, ISBN 3-85406-048-3. Heinz-Lothar Barth: Katholische
Dor Ludwig Theodor Knauß (* 5. Dezember 1819 en Schwäbisch Gmend; † 7. Oktober 1895 en Neisdedda-Nällengsa) isch d maesda Zeid vo saem Läaba Dorfschualläror enn Nällengsa gwaä, emm-a altwirrdabärgische Fläggga guad 10 Kilomedor wäsdlich vo Raodaburg. Är håd a ganze Råe vo pädagogische Biachor vorfassd. Firrs Schwäbische isch am wichdigsda sae kuarza "Schwäbische Grammatik". Se geid firr dor dåmåliche Flägga Nällengsa uff 47 Seida a komprimirda Grammatik, dui må ao firrs weidere wirrdabägische Schwäbisch guad brauchbar gwäa isch. Knauß mechd a Ãlaedong dorzu gäa, wia Läror d dialäktale Sbråchkompetenz vo ihre Schialor firrs Vorsdendnis vom Hochdeidsche uffgreifa kenned. Das erste Schuljahr ohne Lese und Schreibunterricht oder Darstellung eines Anschauungs-Unterrichtes, der den gesamten Schulunterricht begründet. Ensslin und Laiblin, Reutlingen 1848 Das zweite Schuljahr Fibel und Handbüchlein; zum Gebrauch in den evangelischen Volksschulen Württembergs. Schwäbische Grammatik. Versuch einer schwäbischen Grammatik für Schulen. Verlag G. L. Bohm Reutlingen 1863 Diktirübungen für die deutsche Rechtschreibung, welche in den württembergischen Schulanstalten amtlich festgestellt ist. Verlag Koch, Stuttgart 1864 Knauss, Ludwig Theodor uf leo-bw.de Knauß, Ludwig Theodor, Schwäbische Grammatik. Versuch einer schwäbischen Grammatik für Schulen, Verlag G. L. Bohm Reutlingen 1863 Normdate: GND: 1012279529 | VIAF: 170724046