rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Damgan isch e franzesischi Gmai im Département Morbihan in dr Region Bretagne. D Gmai ghert zum Kanton Muzillac un zum Arrondissement Vannes. Damgan lyt am Atlantik, 20 km vu Vannes un 64 km vu Lorient uf ere Hechi zwische 0 m un 20 m iber Normalnull. Nochbergmaine sin Surzur im Nordweschte, Ambon im Norde un Oschte un Le Tour-du-Parc im Weschte. Im Side gränzt d Gmai an dr Atlantik. Damgan isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1262 as Damgan. Bis anne 1824 isch Damgan e Dail vu Ambon gsii. Dr Maire vu Damgan isch dr Jean-Marie Labesse. Damgan ghert zum Kommunalverband Arc Sud Bretagne. Dr traditionell Dialäkt vu Damgan ghert zum Bretonisch. Commons: Damgan – Sammlig vo Multimediadateie Damgan uf geobreizh.com (Internet-Archive) Liste des maires au 25 avril 2014 (data.gouv.fr) Normdate: VIAF: 240066509
Elven isch e franzesischi Gmai im Département Morbihan in dr Region Bretagne. D Gmai ghert zum Kanton Questembert un zum Arrondissement Vannes. Elven lyt 16 km vu Vannes un 58 km vu Lorient uf ere Hechi zwische 34 m un 152 m iber Normalnull. Elven isch zum erschte Mol gnännt wore anne 910 as Eluen (1049: Eleven, 11. Jh.: Elven, 1433: Elleven, 1471: Esleven, 1516: Elvan, 1630: Cleuan, 1636: Elvain). Dr Maire vu Elven isch dr Gérard Gicquel. Elven ghert zum Kommunalverband Golfe du Morbihan - Vannes Agglomération. Dr traditionell Dialäkt vu Elven ghert zum Gallo. Anne 1806 het d Gmai noch em Charles Coquebert de Montbret no zum bretonische Sprochbiet ghert. Commons: Elven – Sammlig vo Multimediadateie http://www.mairie-elven.fr/ Elven uf geobreizh.com (Internet-Archive) Liste des maires au 25 avril 2014 (data.gouv.fr) Normdate: VIAF: 237457604
Erdeven (bretonisch An Ardeven) isch e franzesischi Gmai im Département Morbihan in dr Region Bretagne. D Gmai ghert zum Kanton Quiberon un zum Arrondissement Lorient. Erdeven lyt am Atlantik, 30 km vu Vannes un 19 km vu Lorient uf ere Hechi zwische 0 m un 36 m iber Normalnull. Erdeven isch zum erschte Mol gnännt wore im 11. Jh. as Erdeuen Dr Maire vu Erdeven isch dr Dominique Riguidel. Erdeven ghert zum Kommunalverband Auray Quiberon Terre Atlantique. Partnergmai vu Erdeven isch St. Märge im Schwarzwald (syt 1997). Dr traditionell Dialäkt vu Erdeven ghert zum Bretonisch. Commons: Erdeven – Sammlig vo Multimediadateie http://www.erdeven.fr Erdeven uf geobreizh.com (Internet-Archive) Liste des maires au 25 avril 2014 (data.gouv.fr) Normdate: GND: 4727851-1 | LCCN: no98088186 | VIAF: 135187206
Étel (bretonisch An Intel) isch e franzesischi Gmai im Département Morbihan in dr Region Bretagne. D Gmai ghert zum Kanton Quiberon un zum Arrondissement Lorient. Étel lyt 33 km vu Vannes un 16 km vu Lorient uf ere Hechi zwische 0 m un 17 m iber Normalnull. Étel isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1009 as Ectell flumen (1636: Itell, 1811: Intel). Dr Maire vu Étel isch dr Guy Hercend. Étel ghert zum Kommunalverband Auray Quiberon Terre Atlantique. Dr traditionell Dialäkt vu Étel ghert zum Bretonisch. Commons: Étel – Sammlig vo Multimediadateie Étel uf geobreizh.com (Internet-Archive) Liste des maires au 25 avril 2014 (data.gouv.fr) Normdate: VIAF: 13146936779913782501
Évriguet (Gallo Evrigèt, bretonisch Evriged) isch e franzesischi Gmai im Département Morbihan in dr Region Bretagne. D Gmai ghert zum Kanton Ploërmel un zum Arrondissement Vannes. Évriguet lyt 54 km vu Vannes un 80 km vu Lorient uf ere Hechi zwische 67 m un 112 m iber Normalnull. D Maire vu Évriguet isch d Sophie Coutant. Évriguet ghert zum Kommunalverband Ploërmel Communauté. Dr traditionell Dialäkt vu Évriguet ghert zum Gallo. Commons: Évriguet – Sammlig vo Multimediadateie Évriguet uf geobreizh.com (Internet-Archive) Liste des maires au 25 avril 2014 (data.gouv.fr)
Férel (Gallo Férèu, bretonisch Ferel) isch e franzesischi Gmai im Département Morbihan in dr Region Bretagne. D Gmai ghert zum Kanton Muzillac un zum Arrondissement Vannes. Férel lyt 37 km vu Vannes un 82 km vu Lorient uf ere Hechi zwische 0 m un 52 m iber Normalnull. D Nochbergmaine sin Camoël, Arzal, Marzan un La Roche-Bernard im Département Morbihan un Herbignac im Département Loire-Atlantique. Férel isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1429 as Ferrel (1630: Ferret). Dr Maire vu Férel isch dr Nicolas Rivalan. Férel ghert zum Kommunalverband Presqu'île de Guérande Atlantique. Dr traditionell Dialäkt vu Férel ghert zum Gallo. Anne 1806 het d Gmai noch em Charles Coquebert de Montbret no zum bretonische Sprochbiet ghert. Commons: Férel – Sammlig vo Multimediadateie http://www.ferel.com Férel uf geobreizh.com (Internet-Archive) Liste des maires au 25 avril 2014 (data.gouv.fr) Normdate: LCCN: n85815277 | VIAF: 127921840
Gâvres (bretonisch Gavr) isch e franzesischi Gmai im Département Morbihan in dr Region Bretagne. D Gmai ghert zum Kanton Pluvigner un zum Arrondissement Lorient. Gâvres lyt am Atlantik, 45 km vu Vannes un 6 km vu Lorient uf ere Hechi zwische 0 m un 10 m iber Normalnull. Gâvres isch zum erschte Mol gnännt wore im 10. Jh. as le Gavffre (15. Jh.: Le Gauffre, 1540: Kergasvre, 1661: L'isle de Gafvre, 1693: Gavre, 1815: Grave). Dr Maire vu Gâvres isch dr Dominique Le Vouëdec. Gâvres ghert zum Kommunalverband Lorient Agglomération. Dr traditionell Dialäkt vu Gâvres ghert zum Bretonisch. Commons: Gâvres – Sammlig vo Multimediadateie Gâvres uf geobreizh.com (Internet-Archive) Liste des maires au 25 avril 2014 (data.gouv.fr) Normdate: GND: 7737124-0 | VIAF: 243746645
Gestel (bretonisch Yestael) isch e franzesischi Gmai im Département Morbihan in dr Region Bretagne. D Gmai ghert zum Kanton Guidel un zum Arrondissement Lorient. Gestel lyt 53 km vu Vannes un 9 km vu Lorient uf ere Hechi zwische 13 m un 66 m iber Normalnull. Nochbergmaine sin Pont-Scorff im Nordoschte, Guidel im Weschte un Quéven im Side un Sidoschte. Gestel isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1382 as Istel (1387: Jestel, 1416: Yestell, 1440: Estel). Dr Maire vu Gestel isch dr Michel Dagorne. Gestel ghert zum Kommunalverband Lorient Agglomération. Dr traditionell Dialäkt vu Gestel ghert zum Bretonisch. Commons: Gestel (Morbihan) – Sammlig vo Multimediadateie Gestel uf geobreizh.com (Internet-Archive) Liste des maires au 25 avril 2014 (data.gouv.fr)
Glénac (Gallo Glenac, bretonisch Glenneg) isch e ehmoligi franzesischi Gmai im Département Morbihan in dr Region Bretagne. Zum 1. Jänner 2017 isch dur d Fusion vu Glénac mit dr Gmaine La Gacilly un La Chapelle-Gaceline d Commune nouvelle La Gacilly bildet wore. Glénac lyt 48 km vu Vannes un 92 km vu Lorient uf ere Hechi zwische 2 m un 87 m iber Normalnull. Nochbergmaine sin La Gacilly, Cournon, Bains-sur-Oust, Ille-et-Vilaine, Saint-Vincent-sur-Oust, Peillac un Les Fougerêts gsii. Glénac isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1330 as Glannac (1387: Glennac). Dr letscht Maire vu Glénac isch dr Fabrice Genouel gsii. Dr traditionell Dialäkt vu Glénac ghert zum Gallo. Commons: Glénac – Sammlig vo Multimediadateie = 56&insee_ville = 56064 Glénac uf geobreizh.com (Internet-Archive)
Gourhel (bretonisch Gourhael, Gallo Górhaèu) isch e franzesischi Gmai im Département Morbihan in dr Region Bretagne. D Gmai ghert zum Kanton Ploërmel un zum Arrondissement Vannes. Gourhel lyt 43 km vu Vannes un 78 km vu Lorient uf ere Hechi zwische 62 m un 101 m iber Normalnull. Gourhel isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1131 as Gurhel. Dr Maire vu Gourhel isch dr Kévin Argentin. Gourhel ghert zum Kommunalverband Ploërmel Communauté. Dr traditionell Dialäkt vu Gourhel ghert zum Bretonisch. Commons: Gourhel – Sammlig vo Multimediadateie Gourhel uf geobreizh.com (Internet-Archive) Liste des maires au 25 avril 2014 (data.gouv.fr)
Gourin isch e franzesischi Gmai im Département Morbihan in dr Region Bretagne. D Gmai ghert zum Kanton Gourin un zum Arrondissement Pontivy. Gourin lyt 83 km vu Vannes un 48 km vu Lorient uf ere Hechi zwische 83 m un 301 m iber Normalnull. Gourin isch zum erschte Mol gnännt wore im 11. Jh. as Gurvreæn (1108: Gorwrein, 1163: Gorurein, 1163: Goruurein, 1284: Gourvin, 1368: Goururein, 1630: Gorin). Dr Maire vu Gourin isch dr Hervé Le Floc'h. Gourin ghert zum Kommunalverband Roi Morvan Communauté. Dr traditionell Dialäkt vu Gourin ghert zum Bretonisch. Commons: Gourin – Sammlig vo Multimediadateie Gourin uf geobreizh.com (Internet-Archive) Liste des maires au 25 avril 2014 (data.gouv.fr) Normdate: LCCN: n93118208 | VIAF: 168355637
Grand-Champ (bretonisch Gregam) isch e franzesischi Gmai im Département Morbihan in dr Region Bretagne. D Gmai ghert zum Kanton Grand-Champ un zum Arrondissement Vannes. Grand-Champ lyt 13 km vu Vannes un 39 km vu Lorient uf ere Hechi zwische 28 m un 167 m iber Normalnull. Grand-Champ isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1224 as de Grandicampo (1370: Grantchamp, 1850: Grand Champ). Dr Maire vu Grand-Champ isch dr Yves Bleunven. Grand-Champ ghert zum Kommunalverband Golfe du Morbihan - Vannes Agglomération. Dr traditionell Dialäkt vu Grand-Champ ghert zum Bretonisch. Commons: Grand-Champ – Sammlig vo Multimediadateie http://www.grandchamp.fr Grand-Champ uf geobreizh.com (Internet-Archive) Liste des maires au 25 avril 2014 (data.gouv.fr) Normdate: LCCN: n89634124 | SUDOC/IdRef: 027866289 | VIAF: 167764941
Groix (bretonisch Groe (Enez-Groe)) isch e franzesischi Gmai im Département Morbihan in dr Region Bretagne. D Gmai ghert zum Kanton Lorient-2 un zum Arrondissement Lorient. Groix lyt uf dr Insle Île de Groix, 52 km vu Vannes un 14 km vu Lorient uf ere Hechi zwische 0 m un 48 m iber Normalnull. Dr Bann vu dr Gmai umfasst di ganz Insle. Groix isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1037 as Groe (12. Jh.: Groia, 1323: Groee, 1327: Groy, 1356: Groye, 1357: Groaye, 1370: Groys, 1380: Grouay). Dr Maire vu Groix isch dr Dominique Yvon. Groix ghert zum Kommunalverband Lorient Agglomération. Dr traditionell Dialäkt vu Groix ghert zum Bretonisch. Commons: Groix island – Sammlig vo Multimediadateie http://www.groix.fr Groix uf geobreizh.com (Internet-Archive) Liste des maires au 25 avril 2014 (data.gouv.fr) Normdate: LCCN: n89612244 | SUDOC/IdRef: 027261549 | VIAF: 133817201
Guégon (Gallo Gégon, bretonisch Gwegon) isch e franzesischi Gmai im Département Morbihan in dr Region Bretagne. D Gmai ghert zum Kanton Ploërmel un zum Arrondissement Pontivy. Guégon lyt 35 km vu Vannes un 63 km vu Lorient uf ere Hechi zwische 27 m un 162 m iber Normalnull. Guégon isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1284 as Guezgon (1330: Cezgon, 1387: Guegon). D Maire vu Guégon isch d Marie-Noëlle Amiot. Guégon ghert zum Kommunalverband Ploërmel Communauté. Dr traditionell Dialäkt vu Guégon ghert zum Gallo. Commons: Guégon – Sammlig vo Multimediadateie Guégon uf geobreizh.com (Internet-Archive) Liste des maires au 25 avril 2014 (data.gouv.fr)
Guéhenno (Gallo Gèceno, bretonisch Gwezhennoù) isch e franzesischi Gmai im Département Morbihan in dr Region Bretagne. D Gmai ghert zum Kanton Moréac un zum Arrondissement Pontivy. Guéhenno lyt 28 km vu Vannes un 57 km vu Lorient uf ere Hechi zwische 58 m un 155 m iber Normalnull. Guéhenno isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1260 as Mousterguezenou (1371: Monasterio Guezenoci, 1422: Monster Gueheneuc, 1453: Gueheno, 1501: Gueheno). D Maire vu Guéhenno isch d Nolwenn Bauche-Gavaud. Guéhenno ghert zum Kommunalverband Centre Morbihan Communauté. Dr traditionell Dialäkt vu Guéhenno ghert zum Gallo. Commons: Guéhenno – Sammlig vo Multimediadateie https://web.archive.org/web/20090215123336/http://www.pays-st-jean.com/guehenno Guéhenno uf geobreizh.com (Internet-Archive) Liste des maires au 25 avril 2014 (data.gouv.fr) Normdate: VIAF: 237035354
Dr Gerhard Richter (* 9. Februar 1932 z Dresde) isch e dütsche Mooler, Bildhauer und Fotograf. Vo 1971 bis 1993 isch er Brofässer für Moolerei an dr Kunstakademii Düsseldorf gsi. Dr Gerhard Richter isch z Reichenau (hüte Bogatynia) und Waltersdorf in dr Oberlausitz ufgwaggse. 1948 het er die Middleri Rifi an dr hööchere Handelsschuel z Zittau gmacht und isch dört vo 1949 bis 1951 zum Schrifte-, Büüne- und Wärbigsmooler usbildet worde. 1951 het er an dr Hochschuel vo de bildende Künst z Dresden bim Karl von Appen, Heinz Lohmar und Will Grohmann afo leere. 1955 het er für si Vordiplom e Wandgmäld (Abendmahl mit Picasso) für d Mensa vo dr Dresdner Akademii gmoolt, 1956 en anders Wandbild für s Dresdner Hygienemuseum (Lebensfreude) für si Diplomarbet. Wo dr Richter spööter us dr DDR gflüchdet isch, het mä die Gmäld übermoolt. Vo 1957 bis 1961 het er as Mäisterschüeler an dr Akademi gschafft und Staatsufdrääg vo dr DDR übernoo. In dere Zit het er e Hufe Wandbilder (z. B. Arbeiterkampf), Öölgmäld (Bordret vo dr Angelica Domröse, im Richter si ersti Frau Ema und s Stadtbild vo Dresde) und Zäichnige (z. B. Sälbstbordret) gmacht. Ändi Februar 1961 isch dr Gerhard Richter über West-Berlin
Dr Cäsar Otto Hugo Flaischlen, wia-nr mit-em ganza Nama ghoißa hôt (* 12. Mai 1864 z Stuegert, † 16. Okdobr 1920 z Gundlsheim en Wirdaberg) ischt a deitscher Schriftsteller, Dramadiker, Lyriker ond Redakdeer gwäa, wo ondr andrem au an Haufa Gedicht em schwäbischa Dialekt vrfasst hôt. Dr Cäsar Flaischlen ischt am 12. Mai 1864 als Soh vo-ma Offiziir z Stuegert uff d Welt komma. Deet ond en Ellwanga an dr Jagscht hôt’r sei Kendheit ond Jugend vrbrôcht. Nôch dr Schualzeit hôt’r z’erscht a Buachhendler-Lehr bei dr renommirda Metzler’scha Buachhandlong en Stuegert absolviirt. Dô drnôch hôt’r en seim glernda Beruaf a Weile z Brissl ond a Weile en Bern gschafft. Hendrher hôt’r an de Universideeda Berlin, Heidelberg, Leipzig, Freiburg ond Zirich Germanischdig ond Filosofii studiirt. 1889 hôt’r mit-ra Arbet ibr da adliga Schriftsteller Otto Heinrich von Gemmingen-Hornberg sein Doktr gmacht. Ab 1895 isch’r Redagdeer bei dr Konscht- ond Litradurzeitschrift „Pan“ en Berlin wôrra, bis dui om d Jôhrhondertwende rom eigstellt wôrra ischt. Vo 1902 bis 1907 isch’r Mitarbeitr beim Verlag Bruno Cassierer als oiner vo de Rausgeaber vo dr Monatszeitschrift „Kunst und Künstler“ gwäa. En dera Zeit ischt au sei graußer Roman „Jost Seyfried“ entstanda, wo an Haufa autobiografische Ziig uffweist
Dr Georg Baselitz (* 23. Januar 1938 z Deutschbaselitz, hüt en Ortsdäil vo Kamenz in dr säggsische Oberlausitz) häisst äigentlig Hans-Georg Kern und isch e dütsche Mooler und Bildhauer. Er isch in dr Oberlausitz ufgwaggse und het 1956 an dr Hochschuel für bildendi Künst in Berlin-Weißensee (Ost-Berlin) bi de Brofässer Herbert Behrens-Hangeler und Walter Womacka Moolerei afo studiere. Scho im Joor druf het en d Hochschuel wäge „gsellschaftliger Unrife“ uusegheit und er het 1957 in Weszberlin an dr Universidäät vo de Künst bim Brofässer Hann Trier witer studiert. Dört het sich mit de Theorie vom Wassily Kandinsky, Ernst Wilhelm Nay und Kasimir Malewitsch usenandergsetzt. Er isch uf Bariis und Amsterdam gange und het sich mit em Antonin Artaud, Jean Dubuffet und dr Kunst vo „Gäisteschranke“ (Sammlig Prinzhorn) beschäfdigt. Im Joor 1961 het er dr Künstlernaame Georg Baselitz aagnoo. Zämme mit em Eugen Schönebeck het er en Ustellig z Berlin organisiert und het e Manifest usegee, wo men em spööter s 1. Pandämonische Manifest gsäit het, 1962 häi die bäide s äigentlige Pandämonium (2. Pandämonischs Manifest) veröffentligt. Aber au im „Weste“ häi sini Wärk nit de gsellschaftlige Wärt und Norme entsproche, was 1963 zum Ekla gfüert het. Sini Bilder Die große
MDPA (uf Frànzeesch „Mines de potasse d'Alsace“) ìsch dr Nàmma vum Betrìeb wo d Kàlimina ìm Norda vu Milhüüsa verwàlta hàt. Dàs ìsch vu 1904 bis 2004 gànga. Ìm Juni 1904 z'Wìttelsha ìsch a erschta Priafung bohrt worra, fer z'entdecka wàs dr Untergrund enthàltet. Dr Ìnduschtriell Joseph Vogt, d Amélie Zürcher, wo ìn dr Gegend Boda besassa hàt, un dr Jean-Baptiste Grisez han mìtnànder dàs Projakt ufbàuia. Sa han meischtens Kohla erwàrta. Noh dr Legand, hàt d Amélie Zürcher ìn'ma Tràuim vorgsahàss dr Untergrung riich kännt sìì. Denn fer d Làndwìrtschàft ìsch dr kìesig Boda züe àrm gsìì, dàs hàt ìhra unracht gschuna. Ìm Juni 1904 ìsch a erschta rossarota Sàlzschìcht gfunda worra, 627m tiaf, un noch a zweita, 649m tiaf. Dia rossarota Fàrb kummt vum Ìnhàlt vu Sylvinite, a Mìschung vu Potassiumchlorid (KCl) un Nàtriumchlorid (Nacl). Dr Potassiumchlorid hàt ma sallamols àls Kunschtmìscht brüücht. Àndra Priafunga sìn gmàcht worra, fer d Verbreitung vu dr Sàlzschìcht z'fìnda: sa hàt a Flächa vu 222km² ghàà. Àm 13. Juni 1906 ìsch d „Gewerkschaft Amélie“ grìnda worra, si Dirakter ìsch dr Joseph Vogt gsìì. Dr Schàcht „Amélie 1“ ìsch bohrt worra. D Kàliproduktion hàt ìm Hornung 1910 ààgfànga. Ìm 1911 hàt dr Betrìeb
Bier isch a alkohol- und kohlesäurehaltigs Getränk, wo durch Gärig us de Zuetate Wasser, Malz und Hopfe gwonne wird. Für s kontrollierte Uslöse vum Gärvorgang wird Hefe zuegsetzt. D Gschicht vom Biär gaht zrugg, tüüf i d Jahrtuusig ine. Äs mues wohl so aagfange ha, dass irgänd än ufmerksame Geischt bim bache vomene Brot, s gääre vom Chorn entdeckt hät. Schrifttaflene us Mesopotamie vom 3. Jahrtuusig v. Chr. wiised uf de Werdegang hi und lifered de Bewiis für d Exischtänz vom Bier scho zu dere Ziit. In Ägypte, ums Jahr 2000 v. Chr. ume, isch s Bier ires Nationalgetränk gsi. Äs isch de Sunnegöttin Osiris zuegschribe worde. D Brouereie händ sich natürlich im Bsitz vom Pharao befunde, er hät au für d Zueteilig glueget und zwiifellos au Stüre defür ihzoge. Dazumals sind d Bier no süesslich gsi. D Würkig vom Hopfe isch erscht tuusigi vo Jahr spöter entdeckt worde, so dass s damalige Bier mit Myrte, Safran und Anis gwürzt worde isch. Bier hät zu de verderbliche Wahr ghört, drum isch au s Problem mit z. B. Ochsegalle oder Bilsächrut bekämpft worde. Natürlich händ au d Chinese äs bierähnlichs Getränk erfunde, dadefür händ si allerdings Riischörner verwändet. 800 n. Chr.
Dr Jörg Immendorff (* 14. Juni 1945 z Bleckede bi Lüneburg; † 28. Mai 2007 z Düsseldorf) isch e dütsche Künstler (Mooler, Bildhauer, Grafiker und Akzioonskünstler) und Kunstbrofässer gsi. Sit em Aafang vo de 1980er Joor isch er äine vo de bekanntiste dütsche Künstler vo dr Geegewart. Dr Immendorff isch uf s Ernst-Kalkuhl-Gymnasium z Bonn-Oberkassel. Er het denn in de 1960er-Joor an dr Kunstakademii Düsseldorf zerst Büünebild bim Teo Otto und denn Kunst bim Joseph Beuys studiert. 1968 het er zämme mit em Chris Reinecke s Akzioonsbrojekt „LIDL“ gründet und het mit browokante Akzioone für Ufseä gsorgt. Wähe sine neodadaistische Akzioone isch er 1969 vo dr Akademii usgschlosse worde. Er isch bolitisch in dr usserparlamentarische Opposizioon engaschiert gsi und isch Mitgliid in dr maoistische KPD/AO worde. Er het Organisazioone wie s Nazionaale Vioetnam-Komitee, d Liga gegen e Imperialismus und d Veräinigung vo sozialistische Kunstschaffende (VSK) understützt. Vo 1968 bis 1981 isch dr Immendorff Kunstleerer gsi und isch denn freie Künstler worde. Im Geegesatz zun e Hufe andere dütsche Mooler, wo sich noch 1945 dr geegestandslose Kunst zuegwändet häi, het er geegeständligi Bilder mit bolitisch-gsellschaftskritische Inhalt gmoolt. Die Wärkgruppe mit iire blakative Bilder us de früeje 70er Joor wird as „Agitprop“
Dr Paul Jackson Pollock (* 28. Januar 1912 z Cody, Wyoming; † 11. August 1956 z Springs-East Hampton, Nöi York) isch e amerikanische Mooler vo dr New York School vom Abstrakte Expressionismus gsi. Dr Pollock mit dr Stiilrichdig vom Action Painting, won er gründet het, bekannt worde. Er het groossformatigi Gmäld im Drip-Painting-Verfaare gmacht. Scho zu Lääbzite het er wägen ä dr Spitznaame „Jack the Dripper“ überchoo. Dr Pollock isch mit dr Moolere Lee Krasner verhürootet gsi und si häi im gliiche Ateliee gschafft. Dr Jackson Pollock gältet as äine vo de bedütende Künstler vom 20. Joorhundert. Er het nit nume die amerikanischi, sondern au die öiropäischi Kunst beiiflusst. In nume fümf Joor, zwüsche 1946 und 1951, het er Wärk gschafft, wo d Kwelle von em sääge ass es "erstuunlig gschlosse und usserordentlig innovativ" sig. Beiflusst worde isch er vo sim Leerer Benton, de populär kommunistische Wärk vo de mexikanische Muraliste, vom katalanische Mooler Miró, und vom Pablo Picasso. Äänlig wie dr Kubismus vom Braque und Picasso, wo vo de "brimitiven" bzw. ursprünglige Forme vo dr afrikanische Skulptuur usgange isch, het sich dr Pollock uf indianischi und Inuit- (Eskimo)Motiiv bezooge. In de müthologische, totemistische Zäiche vo de Indianer het er
Dr Sir Charles Spencer Chaplin jr., KBE, bekannt as Charlie Chaplin (* 16. April 1889 vermuetlig z London; † 25. Dezämber 1977 z Vevey, Schwiz), isch e britische Komiker, Schauschbiiler, Reschissöör, Komponist und Broduzänt gsi. Dr Chaplin zelt zu de iiflussriichste Komiker vom 20. Joorhundert. Si bekanntisti Rolle isch dr „Vagabund“ (im Original „The Tramp“, au „Charlot“), en arme Landstriicher mit de Maniere und dr Würd vom ene Gentleman. Die Figuur mit em Zweifingerschnauz, de Hoose und Schue wo z grooss si, dr änge Jagge, em Bambusstock in dr Hand und dr Melone uf em Chopf isch zun ere Filmikone worde. S American Film Institute het dr Charlie Chaplin zur zäätgrösste amerikanische Filmlegände vo alle Zite gweelt. Dr Charles Chaplin het si Karriere as Chind aagfange, won er in dr Music Hall ufdräte isch. As Komiker in de früeje Stummfilmkomöödie vo Hollywood het er bald groosse Erfolg ghaa. Er isch zu siner Zit dr beliebtest Stummfilmkomiker gsi und het s fertig brocht, künstlerisch und finanziell unabhängig z wärde. 1919 het er zämme mit dr Mary Pickford, em Douglas Fairbanks und em David Wark Griffith d Filmgsellschaft United Artists gründet. 1952 het män en verdächdigt, Kommunist z si, und dorum het
D Marlene Dietrich (* 27. Dezämber 1901 z Schöneberg (jetzt en Ortsdäil vo Berlin); † 6. Mai 1992 z Bariis; äigentlig Marie Magdalene Dietrich) isch e dütschi Schauschbiilere und Sängere gsi, wo 1939 die amerikanischi Staatsbürgerschaft aagnoo het. Si zelt näbe dr Hildegard Knef und dr Romy Schneider zu de grösste wiiblige Liinwandlegände, eo dr dütsch Film füürebrocht het und wo au internazional Erfolg ghaa häi. Zu ihre Markezäiche ghööre iiri lange Bäi, iiri diefi, rauchig-erotischi Stimm und iiri Hoosenaazüüg, wo dank iire in de 1930er für Fraue salonfäig worde si. D Marlene Dietrich het iiri Karriere as Schauschbiilere am Theater aagfange und Stummfilm in de „goldige Zwanziger“ in Berlin gmacht. 1930 isch si in dr Hauptrolle vom Reschissöör Josef von Sternberg sim Film Der Blaue Engel internazionaal bekannt worde. Zämme mit em von Sternberg isch si am Aafang vo de 1930er in d USA gange, und het under siner Reschii und an dr Site vom Gary Cooper s Drama Marokko (1930) dräit, wo si en Oscar-Nominierig as besti Hauptdarstellere drfür überchoo het. Mit Film wie Shanghai-Express (1932) und Der große Bluff (1939) het si sich as erste dütsche Filmstar in Hollywood etabliert. Während dr Zit vom Nazionalsozialismus in Dütschland
Dr Helmut Bornefeld (* 14. Dezembr 1906 z Ondrtirkheim – seit em Jôhr drvor a Stadtdoil vo Stuegert; † 11. Februar 1990 z Heidaheim an dr Brenz) ischt a deitscher Kirchamusiker, Kombonischt, Orglsachvrstendiger, Grafiker ond Autor gwäa. Dr Helmut Bornefeld ischt am 14. Dezembr 1906 em Stuegerter Stadtdoil Ondrtirkheim uff d Welt komma. Nôch dr Schuelzeit hôt’r ab 1922 a Gärtner-Lehr gmacht ond dui zwoi Jôhr schbätr mit dr Gsellapriafong abgschlossa. Hentrher hôt’r 1924 am dômôliga Adler’scha Konservadoriom z Stuegert a Musik-Studiom ôôgfanga. 1928 ischt’r zor Musikschual (heit Staatliche Hochschule für Musik und darstellende Kunst) gwegslet, wo-nr d Fecher Kombosizioo ond Klaviir belegt ghet hôt. Vo 1935 bis 1937 hôt’r sei musikalischa Ausbildong noh durch a Studiom vo dr Kirchamusik ergenzt. Des hôt’r mit-ma A-Exama abgschlossa. Em Jôhr 1937 hôt dr Bornefeld a Stell als Kantor ond Organischt an dr evangelischa Pauluskirch z Heidaheim kriagt; abr scho zwoi Jôhr druff hôt’r dui Uffgab ondrbrecha ond vo 1939 bis 1945 Kriagsdenscht leischda miaßa. Wia dr Kriag romgwäa ischt, hôt’r sei alda Stell wiidr ôôdredda kenna. 1951 isch’r zom Kirchamusikdirektr ernannt wôrra. Neaba seira Hauptarbet en Heidaheim hôt dr Bornefeld au noh an dr dômôliga Kirchamusikschuel Esslenga als Dozent fir Tonsatz ond