rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Sammargrethe isch e politeschi Gmaind im Waalkrais Rhintl vom Kanton Sanggale i de Schwiz. Sammargrethe liit am nördliche Ändi vom Sanggaller Rhintl, am Ufer vom Alte Rhy. D Gmaind isch nöd wit ewägg vom Bodesee, öschtlich vo Sanggale und weschtlich vo Breagaz. De Alt Rhy bildet d Gränze zwösched Öschtriich und de Schwiz und got ums Bruggerhorn. D Nochbergmainde sind Au und Rhynegg im Kanton Sanggale, Walzehuuse und Lutzebärg im Kanton Appezäll Usseroode, Gaissau, Högscht und Luschtnau im Voralbärg. Sammargrethe isch zum erschte Mol im Jahr 1384 als sant Margarethen gnännt wore. Commons: Sammargrethe – Sammlig vo Multimediadateie Markus Kaiser: Sankt Margrethen (SG). In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz. di offizielli Website vo de Gmaind Sammargrethe Ständige Wohnbevölkerung nach Staatsangehörigkeitskategorie, Geschlecht und Gemeinde, definitive Jahresergebnisse, 2022. Bei späteren Gemeindefusionen Einwohnerzahlen aufgrund Stand 2022 zusammengefasst. Abruf am 5. September 2023 Normdate: VIAF: 241589404
Rorschacherbärg isch e politeschi Gmaind im Waalkrais Rorschach im Schwizer Kanton St. Galle. D Gmaind liit am ene Hang oberhalb vo Rorschach und erstreckt sich bis zum Bodesee öschtlich vo Rorschach. D Nochbergmainde sind Taal, de Usserooder Lutzebärg, Eggersriet, Underegge, Goldach und Rorschach. Im Johr 2007 häts im Rorschacherbärg wäg ere plante Fusion mit Rorschach, und nomol im 2014, doozmol mit Rorschach und Goldach, Volksabstimmige gee. Di stimmberächtigt Bevölkerig vom Rorschacherbärg hät aber beedesmol abgleent. Im Rorschacherbärg stönd d Schlösser St. Annaschloss, Wartesee, Wartegg und Wigge. Commons: Rorschacherberg – Sammlig vo Multimediadateie di offizielli Website vo de Gmaind Rorschacherbärg Lorenz Hollenstein: Rorschacherberg. In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz. Ständige Wohnbevölkerung nach Staatsangehörigkeitskategorie, Geschlecht und Gemeinde, definitive Jahresergebnisse, 2022. Bei späteren Gemeindefusionen Einwohnerzahlen aufgrund Stand 2022 zusammengefasst. Abruf am 5. September 2023 Keine Fusion in der Region Rorschach Artikel uf tagblatt.ch vom 18. Mai 2014 Normdate: GND: 4716253-3 | VIAF: 238787667
Winterbach heißen folgende geographischen Objekte: Gmainde: Winterbach (Remstal), e Gmaind im Rems-Murr-Chrais, Bade-Würtebärg, Dütschland Winterbach (Schwaben), e Gmaind im Landchrais Günzburg, Bayern, Dütschland Winterbach (Soonwald), e Gmaind im Landchrais Bad Kreuznach, Rhiiland-Pfalz, Dütschland Winterbach (Pfalz), e Gmaind im Landchrais Südwestpfalz, Rhiiland-Pfalz, Dütschland Gmaindstail: Winterbach, en Ortstail vo de Gmaind Lutebach, Ortenauchrais, Bade-Würtebärg, Dütschland Winterbach (Kreimbach-Kaulbach), en Ortstail vo de Gmaind Kreimbach-Kaulbach im Landchrais Kusel, Rhiiland-Pfalz, Dütschland Winterbach (St. Wendel), en Ortstail vo de Stadt St. Wendel im Landchrais St. Wendel, Saarland, Dütschland Bahnhof Winterbach, en Bahof i Gmaind Sankt Anton an der Jeßnitz, Bezirk Scheibbs, Nideröschtriich, Öschtriich Es git au es paar Gwässer, wo de Name Winterbach träged. Winterbach isch de Familiename vo däne Persone: Ingrid Winterbach (* 1948), e südafrikaneschi Schriftstelleri und bildendi Künstleri Julian Winterbach (* 1996), en dütsche Chinder-Fernsehdarsteller us Hamburg
Minsk (wissrussisch Мінск, russisch Минск) isch d Hauptschtadt vu Wiissrussland und glychzitig mit öppe 1,938 Million Yywohner (Stand 2015). Si isch zuedäm Hauptschtadt vu dr Minskaja Woblasz und Sitz vu dr GUS und s bolitische, wirtschaftliche und kulturelle Zäntrum vu Wiissrussland mit Hochschuel und Fachschuel und zahlriiche Chiuche, Theater und Museum. Si liit a dr Swislatsch, e Näbefluss vu dr Bjaresina. Im Johr 1499 het Minsk, wo zum Großfürstentum Litauen ghöört het, s Magdeburger Stadträcht und alli dadruus resultierende Privilegie übercho. Syt dr Union vu Lublin im Johr 1569 het Minsk zu Pole-Litaue ghört. 1793 isch d Stadt mit de polnische Teilig zu Russland cho und di polnischi Sprach isch denaa dur Russisch oder Wiissrussisch abglöst worde. Mit dr Uflösig vu dr Sowjetunion 1991 isch d Republik Wiissrussland mit Minsk als Hauptschtadt unabhängig worde. Thomas M. Bohn: Minsk – Musterstadt des Sozialismus. Stadtplanung und Urbanisierung in der Sowjetunion nach 1945. Böhlau, Köln 2008, ISBN 978-3-412-20071-8. Artur Klinaŭ: Minsk. Sonnenstadt der Träume. Suhrkamp, Frankfurt am Main 2006, ISBN 3-518-12491-9. Dietrich Beyrau, Rainer Lindner: Handbuch der Geschichte Weißrußlands. Vandenhoeck und Ruprecht, Göttingen 2001, ISBN 3-525-36255-2. Claus-Peter Weber: Karrieren der Gewalt. Nationalsozialistische Täterbiographien. Wissenschaftl. Buchgesell. (Veröffentlichungen der Forschungsstelle Ludwigsburg der Universität Stuttgart; 2),
Tübach isch e Gmeind im Waalchrais Rorschach im Kanton Sanggale i de Schwiz. S Dorf liit öpe drüü Kilometer weschtlich vo Rorschach und knap 10 km nordöschtlich vo Sanggale. D Noochbergmainde sind Goldach im Südoschte, Mörschwil im Südweschte, Stainach im Nordweschte und Horn im Norde, wo zum Thurgi ghört und Tübach vom Bodesee trännt. S Dorf isch ane 1207 s erscht Mol as Tiuffenbach erwäänt wore. Zwüsched 1744 und 1746 isch d Pfarrcherche Mariahilf baue wore. Ane 1905 hät s Kapuzinerinnechloschter St. Scholastika, wo 1616 z Rorschach gründet woren ischt, uf Tübach züglet. Commons: Tübach – Sammlig vo Multimediadateie d Website vo de Gmaind Tübach Peter Müller: Tübach In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz. Ständige Wohnbevölkerung nach Staatsangehörigkeitskategorie, Geschlecht und Gemeinde, definitive Jahresergebnisse, 2022. Bei späteren Gemeindefusionen Einwohnerzahlen aufgrund Stand 2022 zusammengefasst. Abruf am 5. September 2023 Normdate: GND: 4395122-3 | VIAF: 234312830
D Christine Ferber (* 11. Mai 1960 z Nìedermorschwihr) ìsch a Zuckerbäckena, wo Kumfitüra un àndra Gniaßwàra harstellt. Dur d Quälität vu ìhra Produkta ìsch sa waltberiahmt worra. Ìhrer Vàter, dr Maurice Ferber, ìsch Bäck gsìì. Ar hàt ìhra empfohla, Zuckerbäckena z wara, wo sa 15 Johr àlt gsìì ìsch. Sa ìsch drèi Johr làng uf Brüssel gànga ge lehra. Ànna 1979 hàt sa d „Coupe de France des pâtissiers“ gwunna. Dur dàs hàt sa känna bim beriahmta Bäck Lucien Pelletier z Pàris ge schàffa. Mìt 18 Johr àlt ìsch sa wìder zruck uf Nìedermorschwihr, fer ìhra Kunscht ìm Fàmìliaunternamma üsiawa. Ìm àltmeedischa Gschafft „Le relais des Trois-Épis“ wara ìhra Gniaßwàra verkàuift: Kumfitüra, Schokolà, Bredla, Traiteur-Wàr. D Christine Ferber verbrìngt lànga Taga ìn ìhrem Àtelier fer àn dr Produktion teilnamma. D beschta Quàlität ìsch verlàngt, egàl äb's tiirer müeß wara: sa verwandet numma frìscha Obst, ìn'ma sehr güeta Züestànd un vu lokàla Harkunft. D Àrwet wìrd vu Hànd gmàcht, ohna Züesàtzmìttel z brüücha. 25 Igstellta schàffa ìm Fàmìliaunternamma. Pro Johr gìtt's a Umsàtz vu 2 Milliona Euros, wo sìch aso verteilt: 35 % fer d Kumfitüra, 35 % fer s Gebäck, 25 % fer s Traiteur-Wàr. S Ziel entsteht àwer
Dr Otto vo Greyerz (* 6. September 1863 z Bärn; † 8. Januar 1940 au dört) isch e Schwiizer Sproochforscher, Mundartschriftsteller und Dramaturg gsi. Der Otto vo Greyerz isch der Soon gsi vom Pfarrer Otto vo Greyerz und vo der Pauline Luise vo Greyerz geboreni Locher. Är het a de Universitäte vo Bärn, Göttinge und Berlin Sprooche und Filosofii studiert und ane 1886 z Bärn s Exame als Gymnasiallehrer gmacht. Sid der Zyt vom Studium isch är i der Studänteverbindig Zofingia gsi und i de Joor 1886 und 1887 au dere ire Zentraalpresidänt. Ane 1887 het är mid ere Arbet übere Beat Ludwig vo Muralt s Dokterexame gmacht. Vo chly uf isch er befründet gsi mit em Mooler Rudolf Münger; er het däm den au mit Zitat us dr Literatur ghulfe, wo-n er dr Chornhuuschäller z Bärn usgmoolet het. Den isch är als Lehrer für Düütsch und Französisch ane Schuel uf Istanbul ggange. Won är ane 1891 a der Universität Bärn habilitiert worden isch, het är as Tüütschlehrer am Gymnasium Chilefäld z Bärn afo schaffe, und sidem 1907ni isch är anere Schuel z Steckbore Lehrer gsi. Ane 1814 het är sech a der Universität Bärn mid ere Undersuechig über d
Im Röseligarte isch dr Titel von ere Samlig vo alte Lieder, wo dr Bärner Sproochforscher, Gimnasiallehrer und Mundartschriftsteller Otto vo Greyerz im früene 20. Johrhundert zämetreit und im Truck useggää het. Es isch bis hütt di gröschti Dütschschwiizer Liedersamlig. Dr Otto vo Greyerz het als Sproochlehrer de schwiizerdüütsche Tieläkt bsunders i dr Schuel mee Gwicht welle ggää, so wien ers vom Jost Winteler und vo andere erfaare het, wone d Muetersprooch wichtig gsi isch. Är het über d Mundartliteratuur i dr Schwiiz gforschet und gschribe, und är het es bärndüütsches Wörterbuech agfange redigiere, wo aber erscht d Ruth Bietenhard fertig gmacht und ane 1976 useprocht het. Anderi Wärch vom vo Greyerz behandle s Schaffe vom August Corrodi und Tegscht usem Johann Peter Hebel sim «Rhinische Schatzchäschtli». Mit sine Büecher über e Sproochunterricht und über d Gschicht vo de Volchslieder, mit wüsseschaftleche Arbete und eigete Theaterstück het dr vo Greyerz vil Neus für d Sproochkund, d Sproochdidaktik und d Bärner Mundartliteratur brocht. Am Ändi isch d Sammlig vo Volchslieder mit em Titel Im Röseligarte sis erfolgrychschte Wärch blibe. Vom 1908i aa bis 1925 het dr Otto vo Greyerz nodisno die Serie vo Liederbüecher mit sächs Bänd im Francke-Verlag z Bärn useggää:
Lischte vo de Lieder, wo dr Otto vo Greyerz i dr Liedsamlig „Im Röseligarte“ useggää het. Die Liedrsamlig het sächs Bändli, wo vo 1908 bis 1926 bim Francke-Verlag z Bärn erschine sind: Band 1: 1908 Band 2: 1909 Band 3: 1910 Band 4: 1911 Band 5: 1912 Band 6: 1926. Ane 1976 het dr Francke die sächs Büechli as Faksimile nöi useggää. Und ane 2008 isch e nöji Gsamtusgoob im Zytglogge-Verlag usechoo. Im Ganze sind i dere Samlig 166 Lieder, wo dr vo Greyerz i dr Dütschschwiiz gfunde und deils us alte Liederbüechli usezoge het. Do dervo sind öpe 80 i verschidene Tieläkt vom Schwiizerdüütsche gschribe; 72 Lieder sind hochdüütsch i verschidene Variante; es baar sind wäge der länge Singtradizioon au gmischt mit hochdüütsche und schwiizerdüütsche Usdrück und Värs; gwüssi Lieder sind zimli alt und überlifere drum altertümlechi düütschi und alemannischi Sproochforme. Es chöme drin hochdüütschi Lieder vor, wo im ganze düütsche Sproochruum zu de Reprtoire vo de Chöör ghöre, und drnäbe Volchslieder, wo i dr Schwiiz oder deils i gnau bekante Regioone vonere entstande sind. Es het söddegi, wo hüt no gsunge wärdet, und anderi, wo me oder weniger vergässe ggange sind. Georg Küffer: Otto von Greyerz. In: Georg
Es Volchslied isch es Lied, wo inere grosse soziale Gruppe von ere Regioon oder vomene Land wytume bekant isch. So Lieder wärde vo vil Lüüt, meischtens inere Gruppe vo Sänger und Sängerinne, privat und öffentlech gsunge; das chan i dr Familie, i dr Schuel, bi Uftritt vomene Choor, bi Jugedorganisazioone, Studänteveräin wie dr Zofingia oder au in irgend emene andere Veräin sy. Und au so Gruppe wie d Soldate im Milidärdienscht singe glägetlech mitenand. I dr Kulturgschicht tuet me de Begriff Volchslied tradizionell au pruuche, zum die Gsäng vom so gnänte «Kunschtlied» z underscheide, wo bi klassische Konzärt, als Deil vo Theater und vo Opere vo professionelle Interpreete vorträit wärde und wo die im Gsangstudium lehre, und wo d Usfüerig für Wort und Toon gnau vorgschriben isch. Dr Ustruk «Volchslied» chunt vom Johann Gottfried Herder, wo-n-en ane 1773 inere Schrift pruucht het. Für d Lieder het sech i dr Schwiiz scho dr Johann Jakob Bodmer inträssiert. E Zyt lang het d Forschig äänlech wie i dr Volchskund au suscht tänkt, deil Volchslieder wäre ganz vo sälber, «anonym» us em Zämeläbe vo de Mönsche entstande, und si würde en bestimti Art vom ene Volch tiräkt und unferfelscht usdrüke. Wie scho dr
D Landquart isch en Fluss im Bünderland. Si isch 38 Kilometer läng und en Sytefluss vom Rhy. Us de Bärge bim Vereinapass chöme dr Jöribach, dr Süser Bach und dr Vernelabach abe, wo zäme bi dr Alp Vereina dr Vereinabach bilde, und dä isch dr Oberlauf vo dr Landquart. Bi dr Ortschaft Landquart zwüschet de Gmainde Landquart und Malans isch d Mündig vom Fluss in Alperhy. Do hets uf ere churze Streki grad elf Brugge über d Landquart. Ane 1050 isch dr Fluss s erschte Mol erwäänt. Mä het früener uf em Holz abegflösst. Us de Tääler und Tobel uf beide Syte bringe d Bärgbech Gröll und Bärgschutt a d Landquart abe. I de töife Gräbe, wo i d Schifer- und Flyschbärge ygschnidde sind, chunts immer wider zu Murgäng. Früener het d Landquart sech imer wider es neus Flussbett müesse grabe, und si het der Bachschutt bis zum Rhy abe gschobe. Die gfärleche Bachlöif het me mit Dämm und Speermuure so guet es goot gsicheret; im Bachbett vom Schanielabach het me nach em grosse Hochwasser vo 1910 Sperine ybout; d Bachverbouig vom Arieschbach isch ane 1989 gmacht worde. Und s Chiis wird bi de Chiiswärch us de Gwässer gnoo und
D Roose sind e Gaddig us de Pflanzefamilie vo de «Roosegwächs». Dr Name vo dere Pflanzegaddig chunt vom latyynische Wort «rosa». Es git en bsunderi Wüsseschaft, wo sech mit dene Pflanze befasst, das isch d «Rhodologii». Zu dere Pflanzegruppe ghöret es baar hundert Aarte. Si hend d Bsunderhäit, ass si a de Stängel Stachle hend – i dr Mundart seit me-n-e «Doorne» – und us de Blüete im Spootherbscht spezielli Frücht, d Hagebudde mache, wo vo de Biolooge zu de «Sammelnussfrücht» grächnet wärdet. D Gärtner underscheidet d Wildroose vo de Kulturroose. Mä het die Bluemepflanze scho i der Antike als öpis wärtvols aagluegt und ere schynts denn scho d «Chönigin vo de Blueme» gsäit. Si het fasch obligatoorisch zu de Pflanze i de Chlooschtergärte ghört, grad au wil verschideni Pflanzedäili i dr tradizionelle Volchsmedizin pruucht wärde. Dr Albärt dr Gross het i sym Wärch «Vo de Pflanze» empfole, ime guete Garte au Roose z haa. Und au i de spötere Bluemegärte hepmä se sider gärn gsee. Mid irem Ööl – em Rooseööl – machd me bis hüt Parfüüm. As däils höch züchdeti Pflanze, wo in Gärte und Päärk und au uf öfentleche Grüenflechene vo Stedt und Dörfer mängmol ghüüft gsetzt
Zuezwil isch e politeschi Gmaind im Waalchrais Wiil vom Kanton Sanggale i de Schwiz. D Gmaind liit im Försteland zwüsched Wiil und Goosse. Zum Gmaindsgibiet ghörid d Dörfer Zuezwil, Züberwange und Waiere. Zuezwil liit a de Houptstross 7. D Nachbergmeinde sind Wuppenòu, Niderhelffetschwil, Ozwil und Wiil. De Name vom Dorf isch ane 761 s erschtmol erwäänt worde. Commons: Zuezwil – Sammlig vo Multimediadateie Offizielli Website vo de Gmaind Zuezwil Cornel Dora: Zuzwil (SG). In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz. Ständige Wohnbevölkerung nach Staatsangehörigkeitskategorie, Geschlecht und Gemeinde, definitive Jahresergebnisse, 2022. Bei späteren Gemeindefusionen Einwohnerzahlen aufgrund Stand 2022 zusammengefasst. Abruf am 5. September 2023 Normdate: GND: 4235628-3 | VIAF: 133687163
Gomiswald isch e Gmaind im Waalchrais See-Gaschter im Kanton Sanggale i de Schwiz. D Gmaind liit öppe 4 km öschtlech vo Uzne am Ricke. Zum Gmaindsgebiet ghöred d Dörfer Ernetschwil, Gebertinge, Gomiswald, Ricke, Riede und Üetliburg. D Nachbergmainde sind Wattwil, Ebnet-Chappel, Chaltbrunn und Uzne. D Gmaind isch uf de 1. Jänner 2013 grösser worde, wel di bisherige Gmainde Gomiswald, Ernetschwil und Riede fusioniert händ. Prämonstratenserinnechloschter uf em Bärg Sion bim Dorf Üetliburg. Commons: Gomiswald – Sammlig vo Multimediadateie Offizielli Website vo de Gmaind Gomiswald Alois Stadler: Gommiswald. In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz. Ständige Wohnbevölkerung nach Staatsangehörigkeitskategorie, Geschlecht und Gemeinde, definitive Jahresergebnisse, 2022. Bei späteren Gemeindefusionen Einwohnerzahlen aufgrund Stand 2022 zusammengefasst. Abruf am 5. September 2023 Normdate: GND: 7715827-1 | VIAF: 148050991
S Département Alpes-de-Haute-Provence [ˌalpdəotpʀɔˈvɑ̃s] isch e Département z Frankrych. S ghert zur Region Provence-Alpes-Côte d’Azur un isch s viert in dr alfabeetische Raiefolg vu dr franzesische Département. S Département Alpes-de-Haute-Provence lyt im Sidoschte vu Frankrych. S gränzt an d Département Alpes-Maritimes, Var, Vaucluse, Drôme un Hautes-Alpes un gränzt au noo an Italie. Bis 1970 het s Département dr Name Basses-Alpes, dytsch Niederalpen bzw. Nieder-Alpen gfiert. Commons: Département Alpes-de-Haute-Provence – Sammlig vo Multimediadateie Conseil général (franzesisch) Préfecture (franzesisch) Niederalpen. In: Meyers Konversations-Lexikon. 4. Uflag. Bd. 14, Bibliographisches Institut, Leipzig 1885–1892, ‎ S. 629. – ebenso schon: Herders Conversations-Lexikon. Freiburg im Breisgau 1856, Band 4, S. 335
Sewastopol (ukrainisch un russisch Севастополь, wisseschaftligi Transliteration Sevastopol', von altgriechisch Σεβαστούπολις Sewastúpolis, krimtatarisch Акъяр/Aqyar) isch di greescht Stadt uf dr Halbinsle Krim. Si isch unter russischer Bsetzig anne 1783 grindet wore un lyt am sidweschtlige Rand vu dr Krim uf dr Uuslaifer vum Krimgebirg diräkt am Schwarze Meer. Si isch Haimethafe un Hauptstitzpunkt vu dr russische Schwarzmeerflotte, bis 2014 au vu dr ukrainische Marine. D Yywohnerzahl vu dr Agglomeration lyt bi rund 449.138 (1. Jänner 2020). Syt em 21. Merz 2014, no dr Annexion vu Dail vum Territorium vu dr Ukraine dur Russland, sään Russland un d Sezessionsregierig vu Sewastopol d Stadt as Federationssubjäkt un dodermit Dail vu Russland aa. Des isch international dur d Resolution 68/262 vu dr UN-Generalversammlig («Territoriali Integritet vu dr Ukraine») nit anerkännt. D Ukraine siit die Biet (u. a. d Stadt Sewastopol) as bsetzti Biet vum Territorium vu dr Ukraine aa. S Klima vo Sewastopol isch nöch zu subtropisch. De chèltischte Mönet isch Februar (mittlere Temperatur vo +2.8 °C), de wärmschte isch Juli (mittlere Temperatur vo +22.4 °C). Commons: Sewastopol – Sammlig vo Multimediadateie Commons: Krimchrieg (1853-1856) – Sammlig vo Multimediadateie Websyte vu dr Stadt https://www.gks.ru/storage/mediabank/Popul2020.xls Verkhovna Rada of Ukraine: Law of Ukraine „On Ensuring
Medels (amtlich und rätoromanisch Medel/Lucmagn, uf Dütsch und bis 1943 offiziell Medels im Oberland) isch e Gmeind im Bünderland. Medels lyt im Bündner Oberland und ghört politisch zur Region Surselva. Zum Gmaindsgebiet ghöre d Dörfer im Val Medel, wo zwüsche Disentis und em Lukmanierpass liged. Das sind daalufwärts gsee: Soliva, Mutschnengia, Fadretsch, Baselgia, Drual, Matergia, Pardé, Fuorns, Acla und Sogn Gions. Dur s Hauptdaal flüsst dr Medelser Rhy, wo en Näbefluss isch vom Vorderrhy. S Medeldaal het uf dr Oschtsyte d Sytedääler Val Cristallina, Val la Buora und Val Plattas. Gäg em Vorderrhy zue sind die oberen Abschnidd vom Val Gierm und vom Val da Crusch im Gmeindgebiet. Under de Passhöchi vom Lukmanier isch de Sankt Maria-Stausee. Im Oschte vo dr Gmeind lauft d Gmeindgränze zimli gnau uf de Bärggrööt duure. Oben im Daal ziet sech dr Rand vom Gmeindbann, wo doo au d Gränzen isch zum Kanton Tessin, vo dr Kapälle uf dr Passhöchi in ere graade Linie kwer über s Daal vom Medelser Rhy bis uf e Bärgspitz vom Piz Scai. D Bärgdääler mid de Kwellflüss vom Medelser Rhy, s Cadlimodaal und s Terminedaal, sind uf Tessiner Bode. Im Weschte goot d Gmeindgränze au wider über d Bärgchetti,
Poschiavo (im lombardische Ortsdialekt Pus’ciav [pʊʃˈtɕɑːf], rätoromanisch/dytsch Puschlav) isch e Gmaind im Südoschte vom Bündnerland. D Gmaind lyt i dr Bündner Region Bernyna. Si bildet zäme mid dr Gmaind Brusio d Daalschaft Puschlaaf S obere Puschlaaf isch es längs Daal mit es baar Sytedääler, wo vom Bärgmassyv vom Bernyna mit em Piz Palü (3901 m ü. M.) und vom Passübergang vo dr Forcola di Livigno abe chöme. Dur das Daal abe flüsst dr Bärgbach Poschiavino, wo unden a dr Forcola di Livigno afoot, bi San Carlo dr Sytebach Cavagliasch ufnimt, den de Varunaschbach und de Bach us em Ursédaal und no vil anderi churzi und steili Bäch vo beide Bärghäng, bis er unden a Tirano i d Adda mündet. Im grosse Gmaindgebiet hets ganz vil Seeè. Uf em Bernynaplatoo lyt dr Lago Bianco; unden am Dorf Poschiavo isch dr Puschlaafersee, dr gröscht See im Daal. Im Sytedaal zum Val Violapass lyt zäme mid vil andere Seeè dr Saoseosee, wo als eine vo de schönschte Seeè nid nur vom Bündnerland, sondern vo de ganzen Alpen aagluegt wird. Noch derby isch s Bärghuus Rifugio Saoseo vom SAC. Am Piz Palü, am Piz Cambrena, em Piz Varuna und uf dr Oschtsyte vom Dorf
De Heinrich Brennwald (* 1478 z Mänidorf; † 26. April 1551 z Züri) isch e Kleriker und Chronischt gsi. De Brennwald isch inere Stadtzürcher Patrizierfamili ufgwachse. Vo 1494 bis ane 1495 hät er z Basel studiert, 1496 isch er Pfaarer vo Lufinge und 1498 Choorherr z Embrach worde. Öpe i de 1510ner Jaare hät er en groossi Schwiizer Chronik gschribe. Die hät vier Deil: De Ursprung vo de Äidgnosseschaft Es Verzäichnis vo de Adelsgschlächter vo de Schwiiz D Gschicht vo de äidgnössische Oort bevor si em Pund byträtte sind D Gschicht vo de Äidgenosseschaft bis zu sinere Zyt (ane 1509). Das Wärch isch in ere alte Kanzläispraach gschribe, wo deilwys vo de alemannische Mundart prägt isch. 1518 hät de Raat vo Züri de Brennwald ufe Poschte vom Probscht am Choorherrestift Embrach gsetzt. Wo das Huus bi de Refermazioon uufghobe worden isch, das isch am 19. Septämber 1524 bassiert, hät sech de Brennwald em Zwingli sinere Bewegig aagschlosse. Är hät d Margareta Lautenschlager us Embrach ghüraate. Z Züri hät er spööter d Ämpter vom Almooseobme und vom Amme im Chlooschter Töss überchoo. Wo de Heinrich Brennwald ane 1551 gstorben isch, häpmen bi de Predigerchile begrabe, wo dän wäge de Refermazioon scho
D' Aitne (Jupitermond XXXI) isch einer vu dr chleinste ussere Mönd vum Planet Jupiter. D'Aitne isch am 9. Dezember 2001 vu de Astronome Scott S. Sheppard, David C. Jewitt un Jan Kleyna entdeckt worre. Si het znext die vorläufig Bzaichnig S/2001 J 11 erhalde. Daift worre isch der Mond uf d'Götti Aitne us de grichische Mythologi, d'Personifikation vu de Birge. De sizilianisch Vulkan Ätna isch ebefalls no dere Götti bnennt. D'Aitne umchraist de Jupiter ime mittlere Abstand vu 23.229.000 km in 730 Däg, 4 Stund un 19 Minute. D'Bahn wiist ä Exzentrizität vu 0,2643 auf. Mit ere Naigig vu 165,091° isch d'Bahn retrograd, d. h., der Mond bweggt sich entgege de Rotationsrichtig vum Jupiter um de Planet. Ufgrund vu ihrene Bahnaigeschafte wird d'Aitne de Carme-Gruppe, bnennt nochem Jupitermond Carme, zuegordnet. D'Aitne het ä mittlere Durmesser vu etwa 3 - 4 km. Ihri Dichti wird uf 2,6 g/cm3 gschätzt. Si isch vermuetli iberwigend us silikatischem Gstai ufbaut. Aitne wiist ä sehr dunkli Oberflächi mit ere Albedo vu 0,04 uf, d. h., bloß 4 % vum igstrahlte Sunneleecht werre reflekteert. Ihri schinbar Helligkait btrait 22,7m.
Eggersriet isch e Gmaind im Kanton Sanggale i dr Schwiiz. S Dorf liit am Südhang vom Rorschacherberg a de Strecke zwüsched Sanggale und Hääde und bstoht us de Wiiler Dorf, Wise, Egg und Grueb. D Nochbergmainde sind Sanggale, Underegge, Rorschacherberg, Lutzeberg, Hääde, Grueb, Reechtobel und Spiicher. S Dorf isch ane 1260 s erscht Mol erwäänt worde. Commons: Eggersriet – Sammlig vo Multimediadateie Offizielli Website vo de Gmeind Eggersriet Peter Müller: Eggersriet. In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz. Ständige Wohnbevölkerung nach Staatsangehörigkeitskategorie, Geschlecht und Gemeinde, definitive Jahresergebnisse, 2022. Bei späteren Gemeindefusionen Einwohnerzahlen aufgrund Stand 2022 zusammengefasst. Abruf am 5. September 2023 Normdate: GND: 4523910-1 | LCCN: n80024726 | VIAF: 134861843