rlitschk/wikidir huggingface dataset:
D Communauté de communes de la Houve isch e Kommunalverband im franzesische Département Moselle gsii, wu elf Gmaine im Kanton Bouzonville im Arrondissement Boulay-Moselle aaghert hän. Gnännt isch dr Gmaindsverband noch em ehmolige Chohlebärgwärch La Houve. Är isch am 5. Septämber 2005 grindet wore. Sitz vum Verband isch Falck gsii, Presidänt dr Guy Moritz. Zum Kommunalverband hän die Gmaine ghert: Berweiller Dalem Falk (Lothringen) Hargarten Merten Oberdorf Reimeringen Rothendorf (Lothringen) Tromborn Willingen Wölflingen
Under Glaasmoolerei verstoot mä hüte in erster Linie d Heerstellig vo farbige Fänster mit bildlige Daarstellige. Die eltischte farbige Fänschter sind us dr Spootantike erhalte. Im Hochmiddelalter si d Chlosterfänster vo de Zisterzienserabteie au in dr Grisaille-Technik (grau und wiss) gmacht worde. D Wirkig entstoot dur s Liecht, wo dur s Glaas duureschiint. Us dr Zyt vo dr Gotik sind gmooleti Fänschter zum Bischpiil am Friburger Münschter, i dr Chlooschterchile vo Königsfälde, im Bärner Münschter und dr Kathedraale vo Lausanne no z gseh. D Glaasmoolerei het e bsundrigi Stellig in dr Moolerei, wil d Lüüchtchraft vo de Farbe und d Hellikäitsunderschiid bi käinere andere Moolart e so grooss si wie bim ene durchsichdige Glaasbild. Dr Umfang vo de Kontrast und d Brillianz vo de Farbe si no sterker as bim Diapositiv im Vergliich zu dr Babbiirfoti. Es erzügt e müstischi bis fiirligi Stimmig und wird dorum vor allem im sakrale Beriich verwändet. D Archidekduur setzt d Glaasmoolerei as Däil vo groosse Gsamtwärk ii. E ganz anderi Art isch d Hinderglaasmoolerei, wo mä nume drufluegt. Es git zwäi grundlegendi Technike vo dr Glasmooleri: mä moolt d Zäichnig mit Schwarzlot uf farbigs Glaas und cha eso au d Wirkig vo Schatte und
D Communauté de communes de Maizières-lès-Metz isch e Kommunalverband im franzesische Département Moselle gsii, wu 14 Gmaine im Arrondissement Metz-Campagne aaghert hän. Am 30. Jänner 1975 isch dr District Nord de l'Agglomération Messine us zwelf Gmaine bildet wore, wu anne 1997 umstrukturiert un derno District de Maizières-lès-Metz gnännt woren isch. Zum 1. Jänner 2002 isch dr District in e Communauté de communes umgwandlet wore un d drei Gmaine Antilly, Charly-Oradour un Malroy hän sich em neie Kommunalverband aagschlosse. Sitz vum Verband isch Maizières-lès-Metz gsii, Presidänt dr Jean-Louis Michel. Zum Kommunalverband hän die Gmaine ghert: www.ccmaizieres.com
D Communauté de communes du Pays boulageois isch e Kommunalverband im franzesische Département Moselle gsii, wu 26 Gmaine im Kanton Boulay-Moselle im Arrondissement Boulay-Moselle aaghert hän. Gnännt isch dr Gmaindsverband no dr Region um d Stadt Boulay-Moselle, wu au Sitz vum Verband gsii isch. Är isch am 14. Novämber 2007 grindet wore. Presidänt isch dr André Boucher gsii. Im Johr 2007 het d Communauté de communes du Pays boulageois 12 148 Yywohner ghaa. Zum Kommunalverband hän die Gmaine ghert: Bannay Bettingen Bingen Bolchen Brouck Condé-Northen Denting Eblingen Gehnkirchen Gelmingen Helsdorf Hinckange Kuhmen Memersbronn Mengen Momersdorf Niederwiese (Lothringen) Oberwiese Ottendorf Pieblingen Ruplingen Teterchen Valmünster Varize Volmeringen Welwingen www.paysboulageois.fr
D Buechmoolerei isch e Kunstgaddig, wo sich mit dr moolerische Gstaldig vo Büecher und andere Schriftwärk befasst. Dr Begriff Buechmoolerei umfasst im ängere Sinn alli Moolereie im ene Buech, wird aber au für zäichnerischi Illustrazioone verwändet. Dr Gsamthäit vom moolerische Buechschmuck, bsunders wenn d Moolereie no vergoldet si, säit mä au Illuminazioon. D Buechillustrazioon in dr öiropäische Antike isch zwüschen em 2. und 4. Joorhundert noch dr Zitwändi mit dr Erfindig vom bundnige Kodex ufchoo, si het aber e Dradizioon vo aagmoolte Schriftrolle, wo bis ins zwäite Joorduusig vor dr Zitwändi zrugggoot. Noch em Undergang vom Römische Riich het die büzantinischi Buechmoolerei s antike Erb witergfüert. Zwar het sich dr Stiil gänderet, aber im wääsentlige isch d Dradizioon umbroche bis an s Ändi vom büzantinische Riich im 15. Joorhundert wiitergange. Zum Iiflussgebiet vo dr büzantinische Kunst häi im Middelalter groossi Gebiet in Vorderasie,dr Balkan, Russland ghöört und, mit Abstrich, wird au die koptischi Kunst drzuezelt. Im Oobeland, also im westlige, latiinische Öiropa, het sich dr Stiil vo dr Buechmoolerei die ganz Zit veränderet. Im Früeje Middelalter het s zerst die merowingischi und die insulaari Buechmoolerei vo Irland und Ängland gee. In dr Karolingische Kunst isch d Buechmoolerei stark vo Büzanz
Dr Ernest Rutherford, 1. Baron Rutherford of Nelson (* 30. Augschte 1871 z Brightwater bi Nelson/Neiseeland; † 19. Oktober 1937 z Cambridge) isch e neiseeländische Atomphysiker gsii, wu anne 1908 dr Nobelbryys fir Chemi iberchuu het. Syter anne 1931 isch er Baron Rutherford of Nelson gsii. Dr Ernest Rutherford isch dr Suhn vum James Rutherford gsii, eme Buur vu Perth (Schottland), un dr Martha Thompson vu Hornchurch (Essex). D Eltere sin uf Neiseeland uusgwanderet go „Flachs un e Huffe Chinder großzzie“. Dr Ernest Rutherford het am Canterbury College z Christchurch studiert, dr hitige University of Canterbury. Anne 1898 het er e Ruef an d McGill-Universitet z Montréal (Kanada) iberchuu, wun er bis 1907 gschafft het. Fir d Forschige, wun in däre Zyt gmacht het, het er im Johr 1908 dr Nobelbryys fir Chemi iberchuu. Derno het aagfange an dr Universitet Manchester z Ängland z lehre, wun er unter anderem mit spetere Nobelbryysdreeger wie em Niels Bohr un em Patrick Blackett gschafft het. 1919 isch er as Brofässor uf Cambridge gange, wun er Diräktor vum Cavendish-Laboratorium woren isch. 1921 isch syy Schrift Nuclear Constitution of Atoms („Iber d Chärnstruktur vu Atom“) uusechuu. Anne 1914 isch er zum Ritter gschlaa un 1931
Dr Dmitri Iwanowitsch Mendelejew (russ. Дмитрий Иванович Менделеев, , wiss. Transliteration Dmitrij Ivanovič Mendeleev; * 27. Jänner (jul) / 8. Februar (greg.) 1834 z Tobolsk, Russland; † 20. Jänner (jul) / 2. Februar (greg.) 1907 z Sankt Petersburg) isch e russische Chemiker gsii. Är het, unabhängig vum Lothar Meyer, e Syschtematik vu dr chemische Elemänt uusgarbaitet, wun er periodischi Gsetzmäßigkait gnännt het. Si het e tabellarischi Anornig, hite Periodesyschtem oder Periodischs Syschtem vu dr Elemänt (PSE) gnännt, un d Vorhärsag vu drei neie Elemänt megli gmacht. Dodermit het dr Mendelejew vorlaifig e Antwort gfunde ghaa bi dr 50-jehrigi Suechi noch eme Zämmehang zwische dr Atommasse un dr chemische Aigeschafte vu dr chemische Elemänt. Zue syne Ehre het s Elemänt 101 dr Name Mendelevium iberchuu. Dr Dmitri Mendelejew isch am 8. Februar 1834 as jingschts vu insgsamt 17 Chinder vum Iwan Pawlowitsch Mendelejew un dr Maria Dmitrijewna Mendelejewa (geb. Korniljewa) uf d Wält chuu. Mit 15 Johr, noch em Dod vu sym Vater, isch er uf s Gymnasium z Tobolsk gange. Anne 1849 isch di verarmt Familie Mendelejew uf St. Petersburg zoge, wun er anne 1850 em Pedagogische Inschtitut byydrätten isch. Vu 1855 bis 1856 het er an Tuberkulose glitte, wun
D Hafnerei isch e Technik zur Häärstellig vo Keramik, wo hauptsächlig Geegeständ us Doon/Leem drbii gformt, dröchnet, dekoriert und brennt wärden. S keramische Ändbrodukt isch hert und däilwiis wasserfest. Hafnerei as Begriff bruch mä au allgemäin für e Häärstelligsbrozäss vo Keramikbrodukt oder Waare wie Waase, Chrüeg, Häfe, Schaale oder Schüssle. Je noch de Materiaalie, wo si drus gmacht si, und dr Technik, wo brucht worden isch, ordnet mä die erzügte Keramike grundsetzlig noch dr Klassifikazioon vo keramische Masse verschidnige Klasse, Underklasse, Grubbe und Undergrubbe zue. Zum Doongfääss forme, git s verschidnigi Technike: Bi dr äifachste setzt mä Doonflääde zämme und glettet d Übergäng (Ufbautechnik). Bi dr Wulsttechnik läit mä dünni Würst vo Doon ringförmig oder in Schbiraale ufenander, bim Forme mit dr Hafnerschiibe wird e Doonchlumpe schnäll dräit und mit de Händ oder mit Schabloone zum ene rotazionssümmetrische Gfääss zooge. Noch em Forme wärde d Wärkstück dröchnet und denn brennt und eso wärde si hert. Für das brucht s Tämpratuure vo 450 °C bis über 1280 °C. Wenn d Hitz chliiner as 1000 °C isch, loot d Hafnerwaar Wasser duure (Terrakotta), wenn s häisser isch wird d Ooberflechi verglaast. Nume bestimmti Doonarte chönne so häiss brennt wärde, dass si verglaase;
S Jungpaläolithikum bezäichnet dr jüngeri Abschnitt vo dr öirasische Altstäizit vo vor öbbe 40'000 Joor vor hüte bis zum Ändi vo dr letschte Chaltzit (Aafang vom Holozän) vor öbbe 11'600 Joor. In die Zit fallt d Iiwanderig vom „modärne Mensch" (Homo sapiens) in Middelöiropa. Dr „modärni Mensch“ isch in Öiropa zum erste Mol um 36'000 BP in dr Peștera cu Oase (Rumänie) mit Fossilfünd beläit. Zwüsche öbbe 38'000 und 30'000 BP häi paralleel zum iigwanderete Homo sapiens no Neanderdaaler in Öiropa gläbt. D Kultuure vo de spoote Neanderdaaler zelt mä no zur Perioode vom Mittelpaläolithikum, s Zitalter wo vor em Jungpaläolithikum cho isch. Die jüngste Fossilfünd vo Neanderdaaler stamme us Schbanie (z. B. Zaffaraja, Gibraltar), Kroazie (Vindija) und vo dr Krim-Halbinsle. D Iiwanderig vom Homo sapiens wird wäge de früeste Forme vom Aurignacien us em Nooche Oste und über e Kaukasus abgläitet. Gerhard Bosinski: Die große Zeit der Eiszeitjäger. Europa zwischen 40.000 und 10.000 v. Chr. Jahrbuch des Römisch-Germanischen Zentralmuseums Mainz. 34, 1987, S. 13–139. Wolfgang Weißmüller: Périgord and Austria-Moravia from 43000 to 18200 bp Jungpaläolithikum z Nittedorf Erik Trinkaus: Early modern human cranial remains from the Pestera cu Oase, Romania. In: Journal of Human Evolution. 45, 2003, S. 255–259
D Communauté de communes du Pays de Fénétrange isch e Kommunalverband im franzesische Département Moselle gsii, wu 20 Gmaine im Kanton Fénétrange im Arrondissement Sarrebourg aaghert hän. Gnännt isch dr Gmaindsverband no dr Region um d Stadt Fénétrange. Sitz vum Verband isch Berthelmingen gsii. Är isch am 31. Dezämber 1997 grindet wore. Presidänt isch dr Alfred Poirot gsii. Zum Kommunalverband hän die Gmaine ghert: Altlixheim Belles-Forêts Berthelmingen Bettborn Bickenholz Desseling Dolvingen Fénétrange Fleisheim Gosselming Helleringen Hilbesheim Mittersheim Niederstinzel Oberstinzel Postdorf Rommelfingen Sankt Johann von Bassel Schalbach Weckersweiler pays-de-fenetrange.fr
D Communauté de communes de Pange isch e Kommunalverband im franzesische Département Moselle gsii, wu 17 Gmaine im Kanton Pange im Arrondissement Metz-Campagne aaghert hän. Gnännt isch dr Gmaindsverband no dr Stadt Pange, wu au dr Sitz vum Verband gsii isch. Är isch am 28. Dezämber 2005 grindet wore. Presidänt isch dr Roland Chloup gsii. Im Johr 2006 het d Communauté de communes de Pange 11.678 Yywohner uf 127 km² ghaa. Zum Kommunalverband hän die Gmaine ghert: cc-paysdepange.fr
Dr Gaius Plinius Secundus Maior, churz Plinius dr Elter (Latiinisch Plinius maior) (* öbbe 23 z Novum Comum (em hütige Como); † 25. August 79 z Stabiae) isch e römische Gleerte gsi, wo mä nid mit sim Adoptivsoon Gaius Plinius Caecilius Minor sött verwäggsle, wo dur sini Brief bekannt worde isch. Dr Plinius chunnt von ere vermöögende römische Ridderfamilie. Er isch uf Rom gange, het dr Publius Pomponius Secundus, e Dragödiedichter und Fäldheer, kenne gleert und isch bekannt gsi mit de beste Familie. Er isch Offizier worde in de Browinze und isch im Joor 52 zrugg uf Rom choo. Er het nie ghürootet und het wo si Schwöster gstorben isch, deren iire Bueb adoptiert, wo als Plinius dr Jünger bekannt isch. Dr Plinius e natuurwüsseschaftligi Enziklopedii, d Naturalis historia (Natuurgschicht) verfasst, wo 37 Bänd het und sis äinzige Wärk isch, wo erhalte isch. Er schribt din über Anthropologii, Arzneie us Pflanze- und Diersubstanze, Botanik, Ethnografii, Gaartebau, Geografii, Kosmologii, Kunstgschicht, Medizin, Metallverarbäitig, menschligi Füsiologii, Mineralogii, die Schöne Künst und Zoologii. D Fakte het er us öbbe 2000 Büecher vo 100 verschidnige Autore zämmedräit. Sini andere Wärk, wie e Biographii vo sim Fründ Quintus Pomponius Secundus und Gschichtsbüecher si nid erhalte. Dr
D Communauté de communes du Pays de Phalsbourg isch e Kommunalverband im franzesische Département Moselle. Gnännt isch dr Gmaindsverband no dr Region um d Stadt Phalsbourg. Zum Verband ghere usser Phalsbourg sälber alli andere 25 Gmaine im Kanton Phalsbourg im Arrondissement Sarrebourg. Är isch am 13. Dezämber 1994 grindet wore. Sitz vum Verband isch Mittelbronn, Presidänt isch dr Dany Kocher. Zum Kommunalverband ghere die Gmaine: www.paysdephalsbourg.fr www.collectivites-locales.gouv.fr
S egüptische Dootebuech (Originaalditel Uusechoo in s Daagesliecht) isch e Sammlig vo Zaubersprüch, Beschwöörigsformle und liturgische Aawiisige. E Zämmestellig het dr Karl Richard Lepsius 1842 as „Totenbuch der alten Aegypter“ noch dr groosse ptolemäische Handschrift us Turin uusegee. Dä Naame het au dr Edouard Naville brucht, won er 1883 e Sammlig vo dene Büecher us em Nöije Riich publiziert het. Im Geegesatz zu de Underwältbüecher Amduat, Hööle-, Grüft- und Pfortebuech bittet dr Dooti as Ba-Seel ass men en in d Underwält wurd iineloo. Dr Doot isch as „Aaghöörige vo de nitköönigliche Ärdbewooner“ und Soon vom Osiris im Gfolg vom „Muuni im Weste“. Die verschidnige Door git s zum dr Osiris schütze, wil nume die Doote in d Underwält iine dörfe, wo „räin si und d Nääme vo de Door kenne“. Bevor sich d Ba-Seel mit sim Liichnaam (dr Mumie) in dr Underwält cha veräinige, müess dr Doot e Hufe Brüefige bestoo. Am Schluss chunnt s Dootegricht, wo über si im Lääbe en Uurdäil fellt und wenn s Härz vom Doote liichter isch as e Fäädere, cha d Ba-Seel sich im „Gfolg vom Sunnegott Re“ iiräije. In dr 18. Dinastii het sich dr Bruuch entwicklet, ass mä die Sprüch uf Papyrusrolle
As Bordretmoolerei (vo franz. portrait, „Bildnis“) bezäichnet mä e Schanr vo dr Moolerei, wo as Geegestand d Abbildig vom ene Mensch im ene Gmäld het. Je noch dr Gröössi vom Bildusschnitts unterschäidet mä Chopfstück, Brustbild, Hüftbild (halbi Figuur), Halbfigur, Chnöistück (Bordret vom Chopf bis zum Chnöi), Ganzfiguur, noch dr Haltig, bsundrigs vom Chopf, bezäichnet mä s Bild as vo vorne (en face) oder vo dr Site (en profil), als Halb- oder Dreiviertelbrofiil. E Studiechopf isch e skizzehafts Bild, wo mee zur Üebig oder as Studie gmacht isch. D Bordretmoolerei isch scho im Alterdum bi de Egüpter guet usbildet gsi. Es git e Hufe Bilder vo Doote, au wenn s Gleerti git, wo dänke, ass män ene kuum cha Bordret im modärne Sinn sääge. Bi de Grieche isch si erst in dr alexandrinische Zit zur höggste Volländig choo. Au d Idealbordret si vervollkommnet worde. Das si frei erfundeni Charaktertüpe, gmoolt noch em ideale Wääse vom bedroffene Individuum und wo em Künstler au nit persönlig bekannt gsi si (Statue und Chöpf vom Homer, Äsop, Aristoteles etc.). Mit em Lysipp und sim Brueder Lysistratos, wo Gsichtsmaske noch em Lääbe gmacht het, het sich e realistischi Uffassig in dr Bordretkunst bräit gmacht. D Römer
Goote oder ou Goonte ischt e politische Gmeend (me sääd offiziöll Bezirk) im Kantoo Appezöll Inneroode i de Ostschwiz. Goote liid ofere Hoochebni zwösched em Chrobeg (1'663 m ü. M.) im Süde ond de Hondwiiler Höchi (1'309 m) im Norde. Zom Bezirk ghööred s Doof Goote, d Wiiler Goontebaad ond Jakobsbaad. I de Gröndigsurkond vo de Pfarrei Appezöll wedid 1071 s eschtmol Flurnämme bi Gunta ufzöllt. Me cha also aaneh, as de Name vo de Göönte im Hochmoor, wos no hüt i de Geged gid, härchood. De hötig Bezirk Goote bestod sed 1873 us de Rood Goote, de Halbrood Stechlenegg (Höndegoote) ond Tääl vo de Halbrood Rinkebach (Rapisau). Quelle: Bundesamt für Statistik 2005 Di katholisch Pfacheeche Sankt Verena isch 1863 bes 66 im nöigootische Stiil bout worde. Uf em lengge Sitealtor stood e Muetter Gottes us em 17. Joorhondet. I de Sakristei werd a Prozessionschrüüz vo 1595 ufbewaart. S Root Huus häd sin Name vom rote Aastrech. S isch im 18. Joorhondet as es viestöckigs Herrehuus bout woade. Hüt isch s Zentrum für Appenzellische Volksmusik im Huus inne. Im Jakobsbaad existiet scho sed 1851 s Chlooste Liide Christi mit sinnere Apideek im Chloostelade. Nebed de Land- ond Forstwertschaft isch d
S Wort Winiette (frz. vigniette „Randverzierig“, „Abzäiche“; vo vigne „Wiirääbe“) bezäichnet ursprünglig e Kennzäichnig vo dr Rääbsorte am Rand vom ene Wiibärg, bezieigswiis d Ettigette uf ere Wiifläsche. Spööter isch s für e Randverzierig im Druckwääse brucht worde. Hützudag wird s Wort mäistens sünonüm für Ufchlääber oder Siigel brucht. As Buechschmuck bezäichnet Winiette en ornamentaals Zierstück, mäistens e Chupferstich oder e Holzschnitt, vilmol e bildligi Daarstellig, uf em Ditelblatt vom ene Buech (Ditelwiniette). Au chliineri Zäichnige oder Bilder, wo dr druckt Teggst am Aafang oder am Ändi vom ene Kapitel begläite, wärde as Winiette bezäichnet. Die Winiette häi d Schriftgiessereie vilmol au as Bleilettere häärgstellt und mä het sä eso ooni Brobleem chönne im Satz integriere, wil si im Geegesatz zu Chupferstich, Glischee etc. scho uf dr Normaalschrifthööchi (62 2/3 Didot-Pünkt/23,566 mm) gosse worde si. As Winiette wird au e Variante vo dr Bordretmoolerei bezäichnet, wo bsundrigs im 19. Joorhundert beliebt gsi isch. Mä het Miniatuurgmäld gmacht, wo hüfig ovaal gsi si, und die in e Schmuckstück, zum Bischbil en Amulett iinedoo. E bsunders Kennzäiche vo dere Art vo Winiette isch, ass s Bild zum Rand aane unscherfer wird und langsaam im Hindergrund verschwindet. In dr Fotografii bezäichnet Winiette e
D Öölmoolerei isch die künstlerischi Moolerei mit Öölfarbe und gältet as die „klassischi Königsdisziplin" vo dr Kunst, was bsunders dütlig bi dr Bordret-, dr Landschafts- und dr Schanrmoolerei zum Usdruck chunnt. D Haltbarkäit und d Farbbrillianz vo dr Öölmoolerei isch unüberdroffe. S Ööl isch as Bindemittel e Hauptbestanddäil vo dr Öölfarb, und vo doo chunnt d Bezäichnig für d Öölmoolerei. Künstler schetze d Öölmoolerei wäge iire guete mooltechnische Äigeschafte. Für d Öölmoolerei wird Balsam-Terpentinöl, Harzfirnis (Dammar- oder Mastix-Harzlöösig) und/oder Ööl as Moolmiddel verwändet. Zum Verdünne brucht mä Terpentin. D Öölmoolerei entstoot noch dr alte Moolerreegle „fett uf maager". Wenn d Mooltechnik falsch isch, wenn zum Bischbil z vil Ööl oder e Moolgrund, wo z fest sugt, verwändet wird, cha s Öölbild Runzle und Riss überchoo. Öölbilder, wo glattgschliffe si, bechömme eender Riss. Bi eltere Öölbilder gseet mä vilmol Alterssprüng, wo sich netzartig über s Bild usdeene. D Öölmoolerei wird mit dr Zit gälblig, je nch de Ööl und Harz wo brucht worde si. Ooni Sunneneliecht, wenn d Bilder öbbe glaageret warde, versterkt sich dä Brozäss, mä chan en aber däilwiis mit Liecht rückgängig mache. S Öölgmäld darf erst wenn s vollständig dröchnet und usghertet isch, (vilmol erst noch mee as
Stilllääbe bezäichnet in dr Gschicht vo dr öiropäische Kunsttradizioon d Daarstellig vo Geegeständ, wo sich nid beweege (Blueme, Frücht, dooti Dier, Gleeser, Instrumänt o.a.). Die Geegeständ wärde noch inhaltlige (vilmol sümbolische) und esthetische Aspäkt usgweelt und grubbiert. D Stilllääbe häü sich im Barock am Aafang vom 17. Joorhundert zun ere äigeständige Gaddig vo dr Moolerei entwicklet. Mä underschäidet noch de daargstellte Geegeständ; anerkennti Underarte si Blueme-, Büecher-, Fisch-, Frücht-, Morgenässe-, Jagd-, Chuchi-, Määrt-, Muusiginstrumänt-, Vanitas- und Waffestilllääbe. D Übergäng zu de Bildgaddige Interiöör, Dierstück oder Schanr si mänggisch fliessend. Hermain Bazin/Horst Gerson/Rolf Linnenkamp u. a.: Kinderls Malerei-Lexikon. Kindler, Zürich 1985, S. 282–286 (Band 11). Allgemeines Künstlerlexikon (AKL). Die Bildenden Künstler aller Zeiten und Völker. K. G. Saur, München und Leipzig 1991ff., ISBN 3-598-22740-X. Walther Bernt: Die niederländischen Maler des 17.Jahrhunderts. 800 Künstler mit 1470 Abb. 3 Bd. Münchner Verlag, München 19XX. Erika Gemar-Költzsch: Holländische Stillebenmaler im 17. Jahrhundert. Luca-Verlag, Lingen 1995, ISBN 3-923641-41-9. Fred G. Meijer & Adriaan van der Willigen: A dictionary of Dutch and Flemish still-life painters working in oils. 1525–1725. Primavera Press, Leiden 2003, ISBN 90-74310-85-0. Wolf Stadler u. a.: Lexikon der Kunst. Malerei, Architektur, Bildhauerei. Karl Müller Verlag, Erlangen 1994, S. 167–176 (Band 11). Gerhard Strauss/Harald
Dr Michelangelo Buonarroti [mikeˈlanʤelo bwɔnarˈrɔːti], vilmol nume Michelangelo isch en italiänische Mooler, Bildhauer, Archidekt und Dichter gsi. Er gältet as äine vo de bedütendste Verdräter vo dr Kunst vo dr italiänische Hoochrönessans und as äine vo de wichdigste Künstler überhaupt. Dr Michelangelo isch z Floränz ufgwaggse. Mit Drizääni het er bim Domenico Ghirlandaio s Moolerhandwärk afo leere. Er het aber d Bildhauerei lieber gha und isch denn uf d Bildhauereischuel in de Medici-Gärte gange, wo dr Lorenzo de’ Medici iigrichdet het. Noch em Dood vom Lorenzo isch er uf Bologna gange, won em d Ulisse Aldrovandi-Familie Ufdreeg für Häiligefiguure und Ängel gee het. Denn isch er zrugg uf Floränz. Dört isch sit 1494 dr Savonarola an dr Macht gsi und dä het im Michelangelo käini Ufdrääg gee. En andere Lorenzo de Medici, e Soon vom Pierfrancesco, het em vorgschlaage, e Statue vom Cupidos z mache und die eso aazmoole, ass si wurd antik usgsee. Dr Kardinal Raffaele Riario het d Statue kauft, won er aber dr Betrueg uusegfunde het het dr Kunsthändler iim s Gäld müesse zrugggee. Dr Michelangelo isch denn 1496 uf Rom zum Riario, het für en e Bacchus-statue gmacht und denn het em dr Kardinal Jean Bilhères
Dr Tizian gältet as dr füerendi Verdräter vo dr venezianische Moolerei vom 16. Joorhundert und äine vo de wichdigste Mäister vo dr italiänische Hoochrönessans. Zu Läbziten het men em vilmol noch sim Geburtsort Da Cadore gsäit. Er het im Goldige Zitalter vo dr venezianische Moolerei gschafft, wo d Serenissima iiri wirtschaftligi und kulturelli Blüetezit erläbt het. Scho as nüünjöörigs Chind isch dr Tizian uf Venedig cho und isch vo de Brüeder Gentile und Giovanni Bellini usbildet worde. 1513 het er in San Samuele sini äigeni Wärkstatt ufdoo und het sich zum ene Künstler entwicklet, wo in ganz Öiropa gfiirt worden isch. 1533 het en dr Käiser Karl V. in dr Adelsstand erhoobe und zu sim Hoofmooler ernennt. Denn het en dr Babst Paul III. iiglaade und 1545 isch dr Tizian uf Rom gräist, 1548 und 1550 het er dr Karl V. und däm si Soon Philipp II. uf d Riichsdääg z Augsburg begläitet. Won er 1576 an dr Pest gstorbe isch, isch er woorschinlig dr erfolgriichst Mooler in dr venezianische Gschicht gsi. Sini Zitgenosse häi dr Tizian as „d Sunne under de Stärn“ bezäichnet. Er isch äine vo de vilsitigste und broduktivste italiänische Mooler vo siner Zit gsi und het
De Engadin Skimarathon isch mit Abstand di gröschti Langlaufverastaltig i de Schwiz und werd jewils am zwote Sunntig vom März im Oberengadin mit öpe 11'000 bis 13'000 Läuferinne und Läufer dore gfüert. För de 47. Engadin Skimarathon, am 8. März 2015, händ sich 13'331 Tailnehmer aagmäldet. Das isch dozmol s drittbeschti Mäldeergebnis i de Gschicht vom Marathon gsi. Am 11. März 2018 isch de 50. Engadin Skimarathon duregfüert wore, wo mit 14'200 Aamäldige us 76 Länder de bishärig Rekord proche hät. Scho am Sunntig vorethär isch mit 1'100 Läuferinne am 19. Engadin Frauenlauf en Rekord erraicht wore. Da Frauelauf isch 17 km lang und goht vo Samaade uf S-chanf. Am Donnschtig, bim zwote Engadin Nachtlauf, wo au 17 km lang isch, aber vo Sils öber St. Moritz und dor de Staazerwald uf Pontresina goht, sind 810 Tailnehmer under em Engadiner Sternehimmel glaufe – au me as s letschtmol. D Längi vom Ränne, wo im freie Stil ustreit werd, isch rund 42 Kilometer. De Streckerekord isch im Johr 1994 bi de Manne vom Hervé Balland mit 1 Stund 16 Minute und 10 Sekunde, und bi de Fraue vo de Silvia Honegger mit 1 Stund 22 Minute und 8 Sekunde im gliiche
D Communauté de communes du Pays des Étangs isch e Kommunalverband im franzesische Département Moselle gsii, wu di 14 Gmaine vum Kanton Réchicourt-le-Château aaghert hän. Gnännt isch dr Gmaindsverband no dr lothringische Landschaft Pays des Étangs. Är isch am 24. Dezämber 2002 grindet wore. Sitz vum Verband isch Moussey gsii, Presidänt dr Michel Bonnetier. Zum Kommunalverband hän die Gmaine ghert: www.ccpaysdesetangs.com