rlitschk/wikidir huggingface dataset:
D Alb isch èn Fluss im Südschwarzwald. Er entschõt uss zwei Quällflüss, dè Menzèschwander Alb un dè Bernauer Alb, flüèßt i südlichi Richtig un mündet nõch 43,5 km bi Albrugg i dè Hochrhy. D Alb entwässeret also genau wiè dè Seebach d Höchi vum Fèldbärg-Massiv, nu èbbè nõch Suèdè uff em kürzeschtè Wäg in Rhy. Dè Nammè Alb goot möglicherwys uff s indogermanischi *albhos für wyß odder au Fluss zrugg. È Alternativi Interpretation wär au als Abfluss von èrè Albregion aazsää. S Flussdal bildet dè Gränzvolauf vom ehemõligè Albgau zum Briisgau. Öppis gnauer un hüt no im Gebruuch isch d Gränzzyig Zwüschè Alb un Wehra lyt dè Hotzèwald, womit de Volauf vo dè Alb als öschtlichi Gränz vo dè Region Hotzèwald feschtglait wörd. S Quällgebièt vo dè Menzeschwander Alb lyt am Südhaaldè vom Fèldbärg-Massiv im Landkreis Briisgau-Hochschwarzwald, sèbs vo dè Bernauer Alb a dè Südhaaldè vom Herzogèhorn. Nochdem beidi Bäch iri nammengäbendi Ort, Menzèschwand un Bernau in südöschtlicher Richtig durchflossè hèn, vereiniget si sich nõch ca. 12 bzw. 11 Kilometèr a dè Glashofsägi zu dè Alb. Beidi Däler hèn durch iiszitlichi Glètscher vobreiterti Dalsollè, diè wegè irer Höhèlaag um 900 m vo Grüèlandwürtschaft brägt sin. S Bernauer Dal isch è
D Johannes Gutenberg-Universität Mainz (JGU) isch e Uniwersidäät in dr rhiiland-pfälzische Landeshauptstadt Mainz. Si het öbbe 37'000 Studierendi an öbbe 150 Institut und Klinike und ghöört zu de zää grösste dütsche Hoochschuele. Sit ere Strukturreform isch si sit em 1. Septämber 2010 in zää Fachberiich gliideret. D JGU isch noch em Erfinder vom Buechdruck mit beweglige Letter, Johannes Gutenberg, benennt worde. Die alti Mainzer Uniwersidäät isch 1477 gründet worde. In de 1790er Joor isch s uniwersitääre Lääbe z Mainz zum erligge choo und 1798 isch d Uni vo de franzöösische Bsetzer ufghoobe worde, es het aber no bis 1823 Vorlääsige ge. Noch em Zwäite Wältchrieg häi 1946 die franzöösische Bsetzer d Uniwersidäät nöi gründet. Commons: Universität Mainz – Sammlig vo Multimediadateie Website vo dr Johannes Gutenberg-Universität Mainz Website vom studäntische Färnseeformat vo dr Johannes Gutenberg-Universität Mainz, CampusTV Broschüre der Universität [1] (Site cha nüme abgrüeft wärde; Suche im Webarchiv)[2] [3] Vorlage:Toter Link/www.puc.verwaltung.uni-mainz.de (PDF; 122 kB). Abgerufen 6. Februar 2012. Statistik Rheinland-Pfalz: [4] (Site cha nüme abgrüeft wärde; Suche im Webarchiv)[5] [6] Vorlage:Toter Link/www.statistik.rlp.de (PDF; 140 kB). Abgerufen: 20. Februar 2010. 49.9930555555568.2416666666667Koordinate: 49° 59′ 35″ N, 8° 14′ 30″ O
S Venetische (gläägentlig au Venezisch oder Venedisch; ven. Vèneto oder Łéngoa vèneta) isch e romanischi Sprooch, wo vo öbbe fümf Millione Lüt in dr Region Venezie und in Däil vo dr Region Friaul-Julisch Venezie, vom Trentino und vo Istrie gschwätzt wird. Venetisch ghöört zur Grubbe vo de norditaliänische Dialäkt. Wäge de groosse Underschiid zum Standarditaliänische wird es – grad wie die andere norditaliänische Varietääte – mänggisch as äigeständigi Sprooch aagluegt. D Iiwooner vo Venezie und au d Sproochwüsseschaft unterschäide mäistens zwüsche vèneto (Venetisch), dr gänze Dialäktgrubbe wo alli lokale Varietääte drzueghööre, und venesiàn (Venezianisch), dr Varietäät vo dr Stadt Venedig, wo zur Zit vo dr Republik Venedig als allgemäini Koine brucht worde isch, hüte aber nume äini vo meerere bedütende Stadtvarietääte im Venetischen isch. S romanische Venetisch sött mä nit mit dr Venetische Sprooch in dr Antike verwäggsle, wo zwüschen em säggste und em erste Joorhundert vor Christus in der Region Venezie gschriibe worde und hüte usgstorbe isch. Es isch mööglig ass si as Substratsprooch Iifluss uf s Latiinische in dere Region ghaa het und eso indiräkt au uf s romanische Venetische. Gianna Marcato & Flavia Ursini: Dialetti veneti. Grammatica e storia. Padova 1998. ISBN 88-8098-057-2 Alberto Zamboni: Italienisch:Areallinguistik IV
Öpfelmost, Suure Most, Saft oder Öpfelwy werd us Öpfel gmacht. Die wärded prässt und de Saft werd keltered, wie bim Wy. De Öpfelmost hät en suure und härbe Gschmack und es git vo dem alkoholfrys, oder mit Alkohol. Normalerwys hed er en Alkoholghalt vo öpe 5 bis 7 %. I de Ostschwiz werd de suur Most öpe n emol mit Süessmost gmischt und me sait em dänn «Ghürotne». Gudrun Mangold: Most - Das Buch zu Apfel- und Birnenwein. Silberburg-Verlag, Tübingen 2003, ISBN 3-87407-557-5. Paul Arauner: Kitzinger Weinbuch. Arauner, Kitzingen 1999, ISBN 978-3-00-018992-0. Commons: Öpfelmost – Sammlig vo Multimediadateie
Die British Library (BL) isch d Nazionalbibliothek vom Veräinigte Köönigriich. Si befindet sich in London und isch äini vo de bedütendste Forschigsbibliotheke uf dr Wält. Si het mee as 150 Millione Wärk und das isch dr grösst Mediebestand vo alle Bibliotheke uf dr ganze Wält. Zu deene Wärk ghööre Büecher, Zitschrifte, Zitige, Broschüüre, Doonufnaame, Badänt, Daatebanke, Charte, Briefmarke, Kunstdrück, Gmäld und e Hufe mee. Iiri Büechersammlig umfasst 25 Millione Exemplaar und isch die zwäitgrössti noch dr amerikanische Library of Congress z Washington, D.C.. Dr Bestand umfasst Wärk bis zrugg in d Zit um 1600 v. Chr. Vo jeedem Buech, wo in Groossbritannie, Nordirland und dr Republik Irland druckt wird, muess dr Verleeger dr BL äi Exemplaar schigge. D British Library isch entstande, wo 1973 d British Museum Library und e baar anderi Bibliotheke zämmegläit worde si. Alan Day: Inside the British Library. Library Association, London 1998, ISBN 1-85604-280-4. Philip Howard: The British Library, a treasure of knowledge. Scala, London 2008, ISBN 978-1-85759-375-4. Giles Mandelbrote (Hrsg.): Libraries within the library. The origins of the British Library’s printed collections. British Library, London 2009, ISBN 978-0-7123-5035-8. Colin St John Wilson: The design and construction of the British Library. British Library, London 1998, ISBN
Dä Artekel behandelt d'Ordnigszahl als chemische Begreff. För de Begreff i de Mängelehr lueg bitte onder Ordinalzahl. D Ordnigszahl, au Atomnommere oder Chärnladigszahl, ged d Azahl vo de Protone im Atomchärn a. S Formlezeiche vo de Ordnigszahl esch s'Z. Atom met de gliich Ordnigszahl ghörid zom gliche Elemänt und verhaltid sech gliich bi chemische Reaktione. Sie werd onde lenggs näbem Elemäntsymbol aagäh, Bispel: 1H (Wasserstoff) oder 8O (Suurstoff) Well aber s Elemäntsymbol eidütig d'Ordnigszahl bestemmt, werd d'Ordnigszahl sälte - meischt nor i tabellarische Öbersechte - i dere Form aagäh. Lueg au: Massezahl, Isotop, Periodesystem
D Uniwersidäätsbibliothek Baasel (offizielle Naame: Öffentliche Bibliothek der Universität Basel, abkürzt UB) isch die zentrali Bibliothek vo dr Uniwersidäät Baasel. D Uniwersidäätsbibliothek isch äins vo de Kulturgüeter z Baasel, wo nazionali Bedütig häi. D Uniwersidäätsbibliothek sammlet ooni fachligi Begränzig, dr Schweerpunkt lit aber uf de Gäistes-, Sozial- und Naturwüsseschafte und dr Medizin. Wenn s e wüsseschaftligs Inträssi an nit wüssenschaftliger Litratuur git, wird au die ufgnoo. Zämme mit de Institutsbibliotheke isch si für d Litratuurversorgig vo dr Leer und dr Forschig im Beriich vo dr Hoochschuel zueständig. Gliichzitig isch si d Kantonsbibliothek vo Basel-Stadt. In däm Sinn sammlet si alli Basiliensia (Druck und Handschrifte, wo vo Basler gschriibe si, und alles über Basel und Basler), mä chönnt sääge en informells Dépôt legal (d. h. Abgoobe vo Pflichtexemplar, wo de Verlaag gsetzlig vorgschriibe si). Au zur Uniwersidäätsbibliothek Baasel ghööre d Medizinbibliothek und d Bibliothek vom Wirtschaftswüsseschaftlige Zentrum mit em Schwizerische Wirtschaftsarchiv. Dur e Verbund si e Hufe vo de Institutsbibliotheke em Informazioonsverbund Dütschschwiz (IDS) aagliideret. S erste Züügnis stammt us 1471. Bis 1671 isch d Bibliothek im «Undere Kollegium» am Rhiisprung gsi und denn bis 1849 im Huus zur Mugge. Wil d Bibliothek dank vile Schänkige stark gwaggse isch, isch s
Dr Athanasius Kircher SJ isch e dütsche Jesuit und Universalgleerte im 17. Joorhundert gsi. E groose Däil vo sim Lääbe het er am Collegium Romanum z Rom Underricht gee und gforscht. Dr Kircher het e Hufe usfüerligi Monografie über e wits Spektrum vo Theme uusegee, unter anderem in dr Egüptologii, dr Geologii, dr Medizin, dr Mathematik und dr Muusigtheorii. Si Arbet über die egüptische Hieroglüüfe het dr Wääg für e Jean-François Champollion vorberäitet. Dr Friedrich Kittler het dr Kircher as «en Art wüsseschaftligi Füürweer vom Babst» bezäichnet: er sig immer ume Wääg gsi, wenn wüsseschaftligs Nöiland entdeggt worde isch, aber au, wenn mä s im Naame vo dr Chille het müesse verdäidige. Dr Kircher isch sinere Zit vorus gsi, daas cha mä gsee an sim Iifluss uf d Bakteriologii, Medizin, Akustik, Astronomii, Mechanik und Farbeleer. Er het as erste dr Iifluss vo „chliine Wääse“ uf d Verbräitig vo dr Pest bostuliert und het die erste Regle ufgstellt zum sä mit Erfolg z bekämpfe. Im Kircher si Motto isch gsi In uno omnia (In Äim alles). Edward W. Schmidt: The Last Renaissance Man: Athanasius Kircher, SJ. In: Company, The World of Jesuits and Their Friends. Chicago 19. 2001–2002, 2. ISSN 0886-1293
Dr Arthur Waldron (* 13. Dezämber 1948 z Boston) isch en US-amerikanische Historiker. Är isch Brofässer für Internazionali Beziejige und Chinesischi Gschicht an dr Uniwersidäät vo Pennsylvania. Er het an dr Harvard University studiert und 1981 si Ph.D. gmacht. Er het z China, z Japan, z Taiwan, in Frankriich und z Ängland gläbt und studiert und in dr früenere Sowjetunion e Zertifikat as fliessende Russischsprächer überchoo. Dr Waldron isch dr Gründer und Vizebresidänt vom International Assessment and Strategy Center z Washington DC. Er isch Mitgliid vom Root für Ussepolitik und Mitgliid vo Freedom House und dr Jamestown Foundation. Dr Waldron isch sit 1988 verhürootet und het zwäi Söön. The Great Wall of China: from History to Myth (1989) How the Peace Was Lost: The 1935 Memorandum “Developments Affecting American Policy in the Far East” (1992) From War to Nationalism: China’s Turning Point 1924-1925 (1995) The Modernization of Inner Asia (Herusgääber)(1991) The People in Arms: Military Myth and National Mobilization since the French Revolution (Herusgääber) (2003) The Chinese University of Pennsylvania Department of History, Arthur Waldron Archivlink (Memento vom 31. Dezämber 2013 im Internet Archive) New York Times, Xiaowei Yu, a student, weds Arthur Waldron, 26 June 1988.
D Yongle-Enzyklopedii (chin. 永樂大典 / 永乐大典, Yǒnglè Dàdiǎn) isch e bedütendi chinesischi Enzyklopedii us em 15. Joorhundert (Ming-Dünastii), und gältet as d die berühmtisti Enzyklopedii us em chinesische Alterdum. Mee as 3'000 Gleerti häi anere gschafft und si isch 1408 fertig worde. S Wärk umfasst 22'877 Faszikel bzw. 11'095 Bänd. S Voluume vom Manuskripte söll 40 m³ grooss gsi si, s wurd ere Regaallengi vo mee as 300 m entspräche. S Original-Manuskript vo dr Yongle-Enzyklopedii, wo am Kaiserhoof ufbewaart worde isch, isch uf e müsteriöösi Wiis verschwunde, es existiert nume non e Abschrift, und die isch im Lauf vo de säggs Joorhundert verstümmlet und schweer beschädigt worde. Uf dr ganze Wält git s hüte nume no öbbe 400 Bänd, also öbbe vier Brozänt vom Gsamtwärk; vo deen befinde sich 221 in China. Die chinesischi Nazionalbibliothek sammlet sit 1912 d Räst vo dr Enzyklopedii und brobiert sit 2002, d Fragmänt z restauriere. Wie und wo aane s Original verschwunde isch, wäiss mä nid; es git vier Hüpotheese: Es isch im ene Brand z Nanjing im Joor 1449 zerstöört worde; es isch im Balast vo dr himmlische Räinhäit in dr Verbotene Stadt under dr Regäntschaft vom Kaiser Jiaqing zur Zit vo dr
D Steina isch èn Fluss, wo uff dè Höchi vom Süèdschwarzwald, im dünn bsidlètè Gebièt zwischè Lènzkirch un Schluchsee nördlich vo Roothuus, Gmeind Grõõfèhuusè entschpringt un zwischè Lauchringè un Waldshuèt-Düèngè i d Wuètè mündet. D Steina entschpringt i dè Hochwälder vom Süèdschwarzwald öppè 2,5 km nordöschtlich vo dè Ortschaft Schluchsee uff èrè Höchi vo übber 1060 m ü. NN. Scho nõch öppè 2 km lyt s Flussbett in èm beachtlichè Dal von fascht 100 m Düèfi. Dè witere stark gwundene Volauf blybt fascht bis zu dè Mündig in èm düèfè Dalyschnitt mit znägscht mäßig gächè bewaldetè Haaldè un einzelnè Auè. Im unterè Lauf vom Fluss zwischè Untermettingè un Detzlè schnydet s Dal d Uusläufer vom Grundgebirge vom Süèdschwarzwald, wa sich in èm bis zuè nèrè Schlucht voèngendè Dal mit steilè Felswänd manifeschtyrt. Am Uusgang vo sèllèrè Schlucht wittet sich s Dal obberhalb vo Detzlè un lauft mit ènèm ebènè, abber schmalè Dalboddè bis Unterlauchringè uus. Nördlich vo Unterlauchringè, dört vo Breitèfäld vom letschtè Zipfel vo dè rächtè Steinahaaldè obbè abbè grüèßt, gòt s Steinadal im Wuètèdal uff, d Steina flǜeßt übber dè Lauffè-Bord gegèübber vo dè Lauffèmülli gu Düèngè abbè, wo si im öschtliche Düèngemer Stadtgebièt i d Wuètè mündet.
Dr Raschīd ad-Dīn (رشيد الدين‎ - Rašīd ad-Dīn; au رشيد الدولة الهمذاني‎ - Rašīd ad-Daula al-Hamadānī), mit vollständigem Naame رشيد الدولة فضل الله بن أبي الخير بن علي الهمذاني ‎, DMG Faḍl Allāh b. Abī ʾl-Ḫair b.ʿAlī al-Hamaḏānī (* 1247 z Hamadan, Persie; † 9. Ramadan 718 / 4. Novämber 1318 z Täbris) isch e persische Wesir vo de Ilkhan z Täbris gsi. Dr Raschīd ad-Dīn isch von ere jüüdische Familie z Hamadan abgstammt. Si Vater isch e Händler vo Barfüm und Gwürz gsi. Dr Raschid isch Arzt und Historiker worde. 1277, won er drissgi gsi isch, het er zum Islam konwertiert, und isch so nid vom Pogrom vo 1291 betroffe gsi und und dr Zuegang zum Hoof vo de mongolische Herrscher vo Persie isch em offegstande. Es isch mööglig ass dr Ghazan Ilchan wägen iim 1295 zum Islam überdräte isch. Dr Mahmud Ghazan het en zum Finanzberooter und schliesslig zum Wesir gmacht und er het von em witi Ländereie in Dranskaukasie und Chläiasie überchoo. Under em Mäzen Raschīd isch Täbris zum ene Zentrum vo de Wüsseschafte worde. Si äignigs grösste Wärk isch Dschami' at-tawarich, e Wältgschicht, won er im Ufdraag vo de Ilkhan verfasst het und wo hüte nume
Walestadt (IPA: ˈʋaˑ.lə.ʃtat) isch ä Gmeind im Kanton Sangalle. Ds Dorf befindet sich im Waalchreis Sarganserland. Bis zum Joor 1952 hät mä Walestadt Wallenstadt gschribe. Walestadt liit am Oschtuufer vum Walesee. Bärschis Tscherle Walestadt Walestadtbärg Im Walestadtbärg stoht s ehemolige Sanatorium und hütige Reha-Zentrum Walestadtbärg. E chli witer obe, am Fuess vo de Kurfirste, hät de Karl Bickel zwüschet 1924 und 1949 s Paxmol, e monumentals Dänkmol för de Fride baut. Dank em Standort, nämli i de Ferie-Region Heidiland, chömed im Summer vili Lüt da hie go bada. Ussrdem hät im Joor 2005 d Wälturuffüerig vom Heidimusical stattgfunde. Dozmol hät dä Tourismus- und Gwerbverein über 50 Geisli und über 50 Fähnli im Dorf und ufm Wäg zum See ufgstellt gha. Die Geisse sind vo dä Lüt/Gwerbler bemolt wore, d Fähnli vo Schuelklassene. S Johr druf isch uf de Walesee-Bühni nomol e Saison lang s "Heidi - Das Musical" gspillt worde. Im 2007 und 2008 häts dänn uf de Seebühni s "Heidi - Das Musical, Teil 2" gäh und zwai Joh spööter im Summer 2010 "Die Schwarzen Brüder - Das Musical". I de Saison 2012 werd am Ufer vom Walesee "Tell - Das Musical" uf d Bühni cho. Josef Ackermann (*
D Lokomotyvè vo dè Gattig IV d vo dè Großherzoglich Badischi Staatsysèbaanè sin Personèzug-Tenderlokomotyvè mit zwei kuppletè Achsè uss èm Johr 1891. Diè vo dè Dütschè Rychsbaan 1925 blaanti Umzeichnig i diè Baureihè 71.70 isch nimmi erfolgt, well diè Maschinnè inzwischè uusgmuschteret worrè sin. Diè Tenderlokomotyvè umgebautè Maschinnè vo dè Gattig IV b sin nit für dè Ysatz im lychtè Schnellzugdiènscht geignet gsi. Für dè Ysatz uff dè Schwarzwaldbaan hèt mo abber è Lokomotyv gsuècht, wo sötigi Züg übber d Gebirgsstreggi un diè aaschlièßendè ebenè Streggè beförderè hèt könnè. Für sellen Zwèck hèt d Maschinnè èn Zug vo 110 Tonnè uff rè Streggi mit 2 % Stygig noch mit 35 km/h ziè könnè söllè. Diè vo Maffei gliferètè 14 Lokomotyvè hèn nit befridigt. Dè Bogèlauf vo dè Maschinnè isch schlècht gsi un bi höherè Gschwindigkeitè hèn si ungnüègendi Laufeigèschaftè bsässè. S sin deshalb keini witerè Lokomotyvè mee bschafft worrè un schu drei Johr spõter hèt mo si uff dè Schwarzwaldbaan durch d Faarzüüg vo dè Gattig IV e ersetzè könnè. Füüf Lokomotyvè sin no im vorläufigè Umzeichnigsblaan vo dè Dütschè Rychsbaan als 71 7001 bis 7005 enthaaltè gsi. È Umzeichnig isch nimmi erfolgt, well alli Lokomotyvè bis 1925 uusgmuschteret worrè
Dschami' at-tawarich (arabisch جامع التواريخ‎, DMG ǧāmiʿu t-tawārīḫ), im dütschsproochige Ruum as Universalgschicht bekannt, isch en enzyklopedischs Wärk us em spoote 13. oder früeje 14. Joorhundert, wo d Gschicht vo de Mongole bis zu deere Zit verzelt. Es isch uf Persisch gschriibe und isch vom Wesir Raschid ad-Din (Rašīd ad-Dīn Faḍl Allāh) verfasst worde, wo Minister am ilkhanische Hoof vom Öldscheitü gsi isch. Näbe dr Ghäime Gschicht vo de Mongole isch d Universalgschicht die bedütendsti historischi Kwelle für die mongolischi Früegschicht. Franz von Erdmann: Temudschin der Unerschütterliche. Nebst einer geographisch-ethnographischen Einleitung und den erforderlichen besondern Anmerkungen und Beilagen. Verlag F.A. Brockhaus, 1862 En elteri dütschi Übersetzig, wo allerdings uf ere abkürzte Handschrift basiert und noch em Michael Weiers unzueverlässig isch. Digitalisat uf books.google.de. Lorenz Just: „Die "natürliche" Ordnung der Welt“ : eine Studie zur Chronik Rašīduddīn Fażlullāh-i Hamadānīs. (Bonner islamwissenschaftliche Hefte; H. 22) EB-Verlag, Berlin 2011, ISBN 978-3-86893-064-1. Normdate: GND: 4461010-5
Abhar (Persisch ابهر) isch d Hauptstadt vom Abhar Bezirk in dr Zanjan Browinz im Iran. Bi dr Volkszelig vo 2006 het d Stadt 70'836 Iiwooner in 19'136 Familie ghaa. Abhar lit zwüsche Qazvin und dr Stadt Zanjan in dr Nööchi vom Fluss Abhar. Es isch die zwäitgrössti Stadt in dr Browinz noch Zanjan. Mit sine Uniwersidääte, drunder d Abhar Azad Uniwersidäät, d Payam Noor Uniwersidäät, s Technische und Brueflige Institut Sama und andere wüsseschaftlige und kulturelle Instituzioone, isch Abhar e regionals Kulturzentrum. Für e Vercheer isch d Stadt wichdig as Knootepunggt vo Stroosse und Iisebaanlinie. As Industriizentrum isch s d Häimet vo Firme wie AWC, Medisk und Parsnakh. "Census of the Islamic Republic of Iran, 1385 (2006)" (Excel). Uf dr WaybackMachine
D Anitta (* 30. März 1993 z Rio de Janeiro, Brasilie) isch e brasilianischi Pop-Sängerin. Ihre richtig Name isch Larissa de Macedo Machado, Anitta isch ihre Künschtlername. Si schribt iiri Lieder sälber. Iir «Meiga e Abusada» isch eine vo de beliebtiste Songs uf em brasilianische Radio worde und isch in dr Soundtrack vo dr Seifeopere «Amor à Vida» vo Rede Globo ufgnoo worde. S Video «Show das Poderosas» isch vo mee as 10 Millione Brasilianer im Mai 2013 uf YouTube aagluegt worde. Anitta (2013) Ritmo Perfeito (2014) Bang! (2015) Kisses (2019) Versions of Me (2022) Commons: Anitta (Sängeri) – Sammlig vo Multimediadateie Anitta
Diè Dampflokomotyvè vo dè Gattig IV e vo dè Badischè Staatsysèbaan sin vo dè Elsässischè Maschinnèbau-Gsellschaft Grafèstadè konschtruyrt, wo 1894 au diè erschtè acht Exemblaar uusgliferet hèt. S sin diè èrschtè Lokomotyè mit dè Achsfolg 2'C z Dütschland gsi. Witeri 75 Lokomotyvè sin bis 1901 vo dè Maschinnèbau-Gsellschaft Karlsruè baut worrè. Diè Badischè IV e sin vo allem für dè Schnell- un Personèzugdiènscht uff dè stygungsrychè Schwarzwaldbaan bschafft. Sell isch notwendig worrè, well diè suscht ygsetztè Loks vo dè Gattigè IV b, IV c sowiè d Tenderlok IV d dè Aaforderigè nimmi gwachsè gsi sin. 1914 sin no alli Maschinnè im Beschtand vo dè Badischè Staatsbaan gsi. Allerdings sin si schu ab 1903 im Schnellzugdiènscht durch d II d un d IV f abglöst worrè. Diè Dütsch Rychsbaan hèt 1925 no 35 Exemblaar als Baureiè 38.70 übbernõ; sie hèn – nõch Lieferseriè gruppyrt – diè Betrièbsnummerè 38 7001 – 38 7007, 38 7021 – 38 7025, 38 7031 – 38 7034, 38 7041 – 38 7046 un 38 7061 – 38 7073 erhaaltè. Diè Maschinnè sin bis 1932 sämtlich uusgmuschteret worrè. Drizee Lokomotyvè sin als Reparationsleischtig a Frankrych abgää worrè un dört als Reiè 230 vo dè État ygordnet worrè.
Das Lied von Eis und Feuer (original: A Song of Ice and Fire, Alemannisch (Vorarlberg): A Liad vo Ais und Für) isch an roman-cyklus vom roman- und drehbuch-autor George R. R. Martin im genre Fantasy. Da Martin heat d serie 1991 agfanga und 1996 isch schliasslih da erschte band A Game of Thrones (Alemannisch: A tron-schpil, Tütsche usgaba: Die Herren von Winterfell und Das Erbe von Winterfell) ida USA usseko. Bisher sind füf bend im original und o uf Tütsch ussebroht wora, wobai no zwoa bend in vorberaitung sind. D folganda bend sind inzwischa arschina. D tital sind uf Englisch agia. A Game of Thrones. 1996. A Clash of Kings. 1998. A Storm of Swords. 2000. A Feast for Crows. 2005. A Dance with Dragons. 2011. D letschta zwoa bend sind vom autor plant: The Winds of Winter A Dream of Spring Uf Hohtütsch isch jeds Englische original in je zwoa bend uftoalt wora. Da zente band isch 2011 uf Englisch und 2012 uf Tütsch arschina. Sit am jor 2011 loft im fernse d serie Game of Thrones, wo dötdruf aglent isch. Commons: Das Lied von Eis und Feuer – Sammlig vo Multimediadateie GeorgeRRMartin.com – d sita vom autor (Englisch)
D Faarzüüg vo dè Gattig VI vo dè Badischè Staatsysèbaan sin Güèterzug-Lokomotyvè gsi. D Lokomotyvè sin diè erschtè dreifach kuppletè Loks (Achsfolg C) z Dütschland gsi. Bi dèrè Konschtruktion orièntyrt mo sich a dè Faarzüüg vo dè Gattig V. Stationyrt sin diè Lokomotyvè z Monnèm. Diè Leischtigè hèn dè Erwartigè entschprochè. Uff dè Streggi vo Karlsruè nõch Appèwyer hèt mo èn 472 t schwèrè Zug mit 24 bis 27,5 km/h ziè könnè. Uff kurzè Zwischèstygigè isch abber è Vorschpannlokomotyv erforderlich gsi. Nõch demm 1854 erfolgè Umbau uff Regelschpur sin d Lokomotyvè nô è Zit lang i dè Ebeni ygsetzt worrè. Uffallend a dè Konschtruktion isch gsi, dass dè Radschtand zwischè dè Achsè uuglych gsi isch; dè Abschtand zwischè dè èrschtè beidè Achsè isch erheblich größer (2.085 mm) gsi als dè zwischè dè zweitè un drittè Achs (1.305 mm). S Zweizilinder-Naßdampftrybwärk isch ußèligend aagordnet gsi. Dè Aatryb isch mit gabletè Trybschtangè uff diè mittler Kuppelachs erfolget. Dè Raamè hèt us zwei innèligendè Gabelraamè bschtandè. Dè Langkessèl isch èn Sharp-Kessèl gsi, dè vom Kessler nõchbaut worrè isch. Dè Stehkessèl isch halbrund gsi. Uff sellem hèt èn schwarz gschtrichenè Dom thronet. Dõher isch selli Uusfüürig au als „Schwarzkopf“ bezeichnet worrè. Dè Kämmi isch
Fantasy (vo engl. fantasy) isch e Schaner vo dr Fantastik. Iiri Wurzle si in dr Müthologii und de Sage. So wie die äänlige Schaner Science Fiction und Horror findet mä d Fantasy in dr LItratuur und im Film, weniger in dr Muusig und dr bildende Kunst. Nöijerdings isch si au im Beriich vo de Gsellschaftsspiil, Kompiuterspiil, Pen-&-Paper- und Läivrollespiil verdräte. D Fantasy stellt übernatürligi, määrlihafti und magischi Elemänt in Vordergrund. Vilmol brucht si Motiv us alte Müthe, Volksmöörli oder Sage. So dauche Sagegstalte wie Zwärg oder Zauberer uf, aber au Wääse, wo bsundrigs erfunde worde si, oder anthropomorfi (menschenartigi) Dier. Vilmol wird d Handlig in e fiktivi Wält verläit, dütlig andersch isch vo dr irdische Realidäät. S Fiktionale gältet innerhalb vom imaginäre Hindergrund als real. Ulf Abraham: Fantastik in Literatur und Film. Eine Einführung für Schule und Hochschule. Berlin 2012. Hans-Edwin Friedrich: Was ist Fantasy? Begriff – Geschichte – Trends. In: 1000 und 1 Buch, H.1, 2004, 4-8. Helmut W. Pesch: Fantasy – Theorie und Geschichte. Theorie und Geschichte einer literarischen Gattung. Dissertation, Uni Köln 1981. Auch: ISBN 978-3-932621-45-1, Erster deutscher Fantasy Club e. V., Passau 2001. J. R. R. Tolkien: Über Märchen. In: ders.: Gute Drachen sind rar. Drei