rlitschk/wikidir huggingface dataset:
De stimmhafti palatali Plosiv isch en Konsonant vo dr mänschliche Sprooch, wo in de Sprooche vo dr Wält sehr sälte isch. Des hängt warschynts demit zämme dass es physiologisch relativ schwer isch, mit de Zùng ùn em Harte Gaume de Mund ganz z verschliesse. S Zeiche im IPA defür isch [ɟ]. Wyl ächti palatali Plosiv dermasse sälte sin, wird s IPA-Symbol [ɟ] oft au für e palatisierts [g] bruucht oder für bstimmti Affrikat. Es isch en Verschlùssluut; dr Lùftstrom im Muul wird ganz blockiert ùn deno wird d Lùft ùff eimool dur s Muul abgloo. De Artikulationsort isch palatal; d Zùng bildet mitem harte Gaume en Verschlùss. D Phonation isch stimmhaft; derwyylscht er produziert wird, vibriere d Stimmbänder. Es isch en orale Konsonant; d Lùft goot dur s Muul usse. Es isch en egressive Konsonant; er wird allei dur s Usstoosse vo Lùft mit de Lunge ùn em Zwerchfell erzüügt, wie die meischte mänschliche Sproochluut. Kolgjini (2004) Watson (2002:16) Connell, Ahoua & Gibbon. 2002 Rafel (1999:14) Recasens & Espinosa (2005:1) Arvaniti (2007:20) Skjekkeland (1997:105–107) Skjekkeland (1997:105–107) Vorlage:Citation
Dr Micurà de Rü (alias Nikolaus Bacher; * 4. Dezämber 1789 z Rü, St. Kassian, Abtei (Südtirol); † 29. März 1847 z Wilten) isch e ladinische Sprochwisseschaftler gsi. Dr Micurà de Rü isch as jingschte Suhn vun ere vierchepfige Bärgburefamilie uf d Wält chuu. No dr Volksschuel z St. Kassian un em Gymnasium z Brixen het er Filosofii un Theologii studiert, unter anderem z Innschbruck, z Trient un z Salzburg. Am 28. Augschte 1814 isch er z Salzburg zem Prieschter gweiht wore. Syyni erschte Prieschterjohr het er in verschidene Pfarreie z Eschtryych verbrocht. Är het e baar Johr as Fäldkaplan gschafft un as Erzieher in eme Militärbuebe-Erziehigsinschtitut z Mailand. E churzi Zytlang het dr Micurà de Rü au as Lektor fir Italienisch an dr Universitet Innschbruck gschafft. Näb em Prieschteramt het syy bsunder Inträssi aber syyre Muetersproch gulte, em Ladinisch. Anne 1833 het er as erschter e ladinischi Grammatik verfasst mit em Titel Versuch einer deütsch-ladinischen Sprachlehre – Erstmalige Planung einer gesamtdolomitenladinischen Schriftsprache. D Grundidee vu däre Grammatik isch d Bildig vun ere gmeinsame Schriftsproch fir alli Ladiner gsi. In Erinnerig an dr Micurà de Rü isch s Ladinisch Kulturinschtitut z St. Martin in Thurn noch em gnännt wore. Lois
S Istitut Ladin Micurà de Rü („Ladinischs Inschtitut Micurà de Rü“) isch anne 1976 grindet wore. D Ufgab vum Ischtitut isch d Erhaltig un d Ferderig vu dr ladinische Sproch un Kultur. Doderzue git s z. B. Schrifte uuse, koordiniert wisseschaftligi Arbete, macht Effetligkeitsarbet un unterstitzt kulturälli Kerperschafte, Verein oder Yyrichtige mit ere ähnlige Ziilsetzig. S het rund zwanzg Mitarbeiter. Syy Hauptsitz isch z St. Martin in Thurn im Ort. Oberhalb vum Ort lyt s Ladinisch Landesmuseum Schloss Thurn. S Istitut Ladin Micurà de Rü isch noch em ladinische Sprochwisseschaftler Micurà de Rü (Nikolaus Bacher) gnännt un vil Johr vum ladinische Sprochwisseschaftler Lois Craffonara gleitet wore. Websyte
D Schwizer Restauration isch en Epoche in dr schwizerische Gschicht und Deil vo dr europäische Restauration gsi, wo vo politischem Konservatismus und der Reaktion prägt gsi isch. Si het vo 1814 bis 1830 duurt. D Restauration zeichnet sich gegenüber dr Zit vo dr französische Revolution dur es revidierts Staatsideal us. Mä het sich uf s Ancien Régime bezoge, wo dr Staat uf de Prinzipie vo dr Autorität und Legitimität ufbaut gsi isch und uf dr Überzüügig, ass die überliiferete Herrschaftsverheltnis ere gottgwollte Ornig wurde entspräche. Dr Staat isch in däm Verständnis nit vo Mensche gmacht, sondern stoht mit ere unbedingte Autoritet über ihne. In dr politische Romantik isch dr Freiheitsbegriff eso verdreiht worde, ass d Freiheit vo de Vorrächt im ständisch gliiderete Patrimonialstaat as die wohri Freiheit golte het. S Gedankeguet vo dr Restauration isch stark vom Bärner Karl Ludwig von Haller prägt worde, wo in sim Wärk «Restauration der Staatswissenschaft» s ufklärerische Verständnis vom Staat demontiert het. D Zit vo dr französische Dominanz über d Schwiz isch mit em Rückzug vo de französische Druppe über e Rhii und em Abzug vo de italiänische Druppe us em Tessin im Herbst 1813 z Änd gsi. Die usserordentligi eidgenössischi Dagsatzig, wo am
D Markgrafschaft Bade-Bade isch es Territorium in Südweschtdütschland gsi, wo vo 1535 bis 1771 bestande het. Es het zum Heilige Römische Riich ghört. Entschtande isch d Markgrafschaft Bade-Bade durch en Erbteilig im 1535i. De Markgraf Christoph I. het scho im 1515 d Regentschaft an sini drei Söhn Bernhard, Philipp und Ernst müesse abträte und isch eis Johr schpöter entmündigt worde. Ursprünglich het de Philipp alleige d Markgrafschaft solle erbe, di Lösig het sich aber nöd chönne durchsetze. Wo de Philipp dann au noch ohni männlichi Nachkomme im 1533 gschtorbe-n-isch, hei sini beide Brüedere d Markgrafschaft unter sich ufteilt. De Ernst het Bade-Dorlach übernoh, de Bernhard Bade-Bade. Residenzschtadt vo Bade-Bade isch d Schtadt Bade gsi. In de Ziit vom 30-jährige Chrieg und au bim Pfälzische Erbfolgechrieg het d Markgrafschaft und vor allem d Bevölkerig schwer müesse liide. Bsunders de Pfälzisch Erbfolgechrieg het fatali Folge gha. De Ludwig Wilhelm, de „Türkelouis“, het sini Residenz im 1705 vo Bade uf Raschtatt züglet und sich derte es Schloss la baue. Im Türkelouis sin Sohn, de August Georg, wo kei Nachkomme het gha, het im 1765i en Erbschaftsvertrag mit Bade-Dorlach gschlosse. De ernestinische Linie isch s Erbe vo Bade-Bade nach em Tod vom August Georg
Dr Konservatismus – au Konservativismus – (vo latiinisch conservare „erhalte, bewahre“ oder au „öbbis in siim Zsämmehang bhalte“) ghört näben em Liberalismus und em Sozialismus zu de drei grosse politische Ideologie, wo sich im 18. und 19. Johrhundert in Europa usebildet hai. Dr Konservatismus isch entstande as Reaktion uf die Französischi Revolution mit dr Terrorherrschaft vom Robespierre und vo andere Revolutionäre. Gegen e Umsturz vo de bestehende Verheltnis und dr Diktatur, wo drmit verbunde gsi isch, het dr Konservatismus die „gueti und bewährti Ornig“ bedont (lueg Edmund Burke). Modernismus oder Progressivismus si d Gegepol vom Konservatismus. Sit de 1980-er Johr wird differenziert zwüsche Strukturkonservatismus und Wärtkonservatismus. Strukturkonservatismus bezeichnet e Wältaschauig, won e politischi oder organisatorischi Ornig gege Kritik verteidige und ihri Verdeilig vo Macht und Ressource vor Veränderig wei schütze oder au e idealistischi Ordnigsidee, wo in dr Vergangeheit entwigglet worden isch, wei duresetze. Die Form vom Konservatismus cha au bi ehnder lingge Gruppierige ufdräte, wenn öbbe d SPD für dr Erhalt vom Steichohlebärgbau gsi isch und drmit e Strukturänderig im Ruhrgebiet uusezoge het. Im Underschiid drzue bedont dr Wärtkonservatismus bestimmti inhaltligi Positione wie zum Bispil d Bedütig vo dr traditionelle Familie. Zum die Wärt durezsetze, isch me wenn nötig
Bade, wo bis zum 2. Dezember 1946 offiziell Südbade gheisse het, isch es Land gsi, wo nach em Zweite Wältchrieg innerhalb vo den französische Besatzigszone us em südliche Teil vom vorherige Land Bade entschtande-n-isch. Bi de Gründig vo de Bundesrepublik Dütschland isch Bade eis vo de Länder vo de Bundesrepublik worde. Mit de Bildig vom Südweschtstaat Bade-Württebärg het Bade sini Selbschtändigkeit verlore. In de Form vom Regiirigsbezirk Südbade sind d Gränze aber bis zum 31. Dezember 1972 erhalte blibe. Nach em zweite Wältchrieg hei d Franzose und Amerikaner de Süde und Weschte vo Dütschland bsetzt. Bade isch doderbi teilt worde, bsunders wil d Amerikane d Autobahn von Karlsrue über Schtueget uf Ulm hei welle kontroliire. Alli damalige Landchreis, durch di d Autobahn gführt het, hei zu de amerikanische Bsatzigszone ghört, die südlicher glägene zu de französische. Am 1. Dezember 1945 isch Friburg d Hauptschtadt worde und bi ere Volksabstimmig am 22. Mai 1947 het d Bevölkerig d Verfassig aagnoh. In dere Verfassig isch au klar zum Usdruck cho, dass sich s Land Südbade, wo sich ab em 1946i Bade gnennt het, in de Rechtsnachfolg vom alte Land Bade gseht. Im 22. Mai 1949 het de Badisch Landtag di noi Verfassig
S Alemannische isch en vilsytige Dialäkt, wo z. T. vo Ort zu Ort, aber bsunders vo Region zu Region unterschidlech cha sy. Für nes Gfüel vo denen Unterschide z becho, hets hie en Uflischtig vo Übersetzige vomene bestimmte Satz mit Aagab vo Härkunftsort und -region. Mutter: Warst du auf dem Markt einkaufen? Fritzchen: Ja, ich habe drei Kilogramm Kartoffeln, 250g Butter, ein Glas Johannisbeer-Marmelade und eine Packung Spaghetti gekauft. D Muader: Bisch uff am Markt eikaufa gwäa? S Fritzle: Jo, i han/hao drei Kilo/ sechs Pfond Grombiera, an halbr Pfond Budder, an Hafa Dreibles-Gsälz ond an Pagga Schbageddi kaofd. Et`Muedtr: Bisch uffm Markt gi/ge iikaufe/eikaufe gsii/gsei? Es`Fritzli: Jo, i hou drei Kilo Jädepfl/Hädepfl, e halbs Pfund/Pfond Buttr, en Havve Treibligsälz und/ond e Päckli/Päckle Schbagetti kauft. d'Muttr: Bisch uffem Märt ge/beym eekaufa gsee? dr Fritz: Jå, i han drey Kilo Herdepfel ond ä halb Pfond Buttr, ä Glas Dreiblesgsälz ond ä Päggle Spaghetti khaufd. D Muatr: Bischt ufm Markt eikauffa gwäst? S Fritzla: Jo, i hob drei Kilo Erbero, e halbs Pfund Butr, e Glos Johannisbeermarmlod und a Päckla Schbageddi kafft. D'Muadr: Bisch âuf('am/'em/'m) Markt oikâufa g'wésar/g'wéa? Z'Fritzle: Jâ, i hâo/hâb drei Kilo Erdäpfl/Kardoffla/Grombiara, ar halbs/halbads Pfond Buddr, a Glâs Johannisbéarla-Marmelôôd/-G'sälz
Mit em historische Fachbegriff Restauration (vo latiinisch restaurare‚ 'wiiderherstelle‘), bezeichnet me allgemein d Wiiderherstellig vom ene politische Zuestand, im Allgemeine d Wiideriisetzig von ere alte Dynastii, wo im Lauf von ere Revolution entmachdet worde isch. Gmeint isch usserdäm d Wiiderherstellig von ere legitime Herrschaftsform, wo vorübergehend dur inneri oder üsseri Iiflüss oder Gwaltawändig underbroche worden isch, d Rekuperation (‚Wiidergwünnig‘). Hingege bezeichnet mä d Wiideriisetzig von ere Herrschaftsform, wo ihr Asehe wäge früehnere Ereignis verlore het oder wo im ene Land kei Tradition het, as Instauration. Dr Name Restauration chunnt vom Titel vom Hauptwärk vom Schwiizer Staatsrächtler Karl Ludwig von Haller, Die Restauration der Staatswissenschaft oder Theorie des natürlich-geselligen Zustandes der Chimäre des künstlich-bürgerlichen entgegengesetzt (1816–1842). Währed bim Haller dr Begriff no positiv gsi isch, het er no im 19. Johrhundert jede guete Klang verlore und isch bald nume no mit Reaktion gliichgsetzt worde. Im Bsundere verstoht mä under Restauration d Zit vom Vormerz in de europäische Staate, also d Zit noch em Wiener Kongräss 1815 bis zur Merzrevolution vo 1848/49. D Chraft, wo d Restauration aadriibe het, isch dr Fürst vo Metternich gsi. In die Zit fallt au d Restauration in dr Schwiiz, wo aber scho 1831 in zwölf vo
Die mittelalterligi und früehneuzitligi Gsellschaft vo Europa het sich in mehreri Ständ (lat. statūs, Singular status) gliideret. S ständische System isch e gsellschaftligs Ornigsmodäll, wie s für spöteri Zite im Marx sini Klasse gsi si oder die soziaale Schichte, wo vom Ralf Dahrendorf, Karl Martin Bolte und andere in d Gsellschaftsleer iigfüert worde si. Die soziaali Mobilidäät isch in dr Ständeordnig no chlii gsi. D Standesgränze si vor allem dur die underschiidlige Härkumft festgläit worde. Die äifachsti Vorstellig unterschäidet nume Obrigkeit und Untertane. Drbii het die gliichi Person in iire Beziejige zu verschiidene Mitgliider vo dr ständische Gsellschaft gliichzitig Obrigkäit und Underdan chönne si. Dr Aadlig isch zum Bispil dr Herr über d Buure vo siner Grundherrschaft gsi und au Underdan vo sim König. Verbräitet isch d Ornig mit de Drei Ständ, wie si bsundrigs für Frankriich charakteristisch gsi isch: Dr 1. Stand het d Gruppe vo alle Gäistlige umfasst, das häisst Aghörigi vo dr hoche Gäistligkäit wie vom niidere Klerus. Im 2. Stand isch dr Adel zsämmegfasst. Au do het s käi Rolle gspiilt, öb mä us ere hööchere Adelsschicht oder us ere niidere cho isch und öbbe zum Landadel ghöört het, wo hüfig verarmt gsi isch. Dr 3.
Reaktion isch im 19. Johrhundert dr Sammelbegriff für die Chreft gsi, wo drgege gsi si, ass die Französischi Revolution wiitergfüehrt wurd und ihri Ideä wie es Bürgerligs Gsetzbuech, dr Parlamentarismus, d Grundrächt, d Verfassig, d Republik usw. in anderi Länder übernoh wurd. Sidder bruucht me dr Begriff Reaktion as Bezeichnig für antidemokratischi Chreft, wo gege dr gsellschaftlig Fortschritt iigstellt si und für e Haltig, wo sich am Vergangene orientiert. Was Fortschritt siig, isch in dr Politik strittig, und dorum basiert d Bezeichnig „Reaktion“ bezoge uf s Fortschrittdänke uf ere subjektive Wärtig. Allgemein anerchennt isch aber d Position, ass dä reaktionär siig, wo d Prinzipie vo dr Französische Revolution Freiheit, Gleichheit, Brüderlichkeit (liberté, égalité, fraternité) well abschaffe. Hüte wärde au mänggi religiös-konservativi Wärtvorstellige und Ideä vo ihre Gegner as reaktionär bezeichnet. Dr Begriff cha aber au weniger historisch agluegt wärde und Reaktion bedütet denn eifach e Politik, wo uf e innovativi politischi Entwigglig nume reagiert, anstatt öbbe eigeni Konzept as Alternative vorzschlo. Eim wo zur Reaktion ghört sait me Reaktionär. Es git meh politisch aktivi Persone, wo vo ihre Gegner as Reaktionär bezeichnet wärde, as sonigi, wo sich sälber eso gseh. Das liit zum einte dra, ass s Fortschritts- und Neuerigsdänke
De grundet gschlossnige Hinterzungevokal isch en Vokal vo dr menschliche Sprooch, wo in fascht allene Sprooche vo dr Wält vorchunt. S Zeiche im IPA un de meischte andre Transkriptionssystem isch /u/. In viileni Dialäkt vum Alemannische isch de Vokal allerdings kei echte Hinterzungevokal, sundern isch e chly Zentraler oder gar Palatalisiert. Es isch en Hinterzungevokal. D Zung isch also so wyt hinte wie mögli ohni dass im Mundruum e Engi entstoot. Es isch en gschlossene Vokal. D Zung isch also so wyt obe wie mögli ohni dass im Mundruum e Engi entstoot. Es isch en grundete Vokal. D Lippe sin also grundet. Carbonell, Joan F.; Llisterri, Joaquim (1992), "Catalan", Journal of the International Phonetic Association 22 (1-2): 53–56 Gussenhoven, Carlos (1992), "Dutch", Journal of the International Phonetic Association 22 (2): 45–47 Szende, Tamás (1994), "Illustrations of the IPA:Hungarian", Journal of the International Phonetic Alphabet 24 (2): 91–94 Iivonen, Antti; Harnud, Huhe (2005), "Acoustical comparison of the monophthong systems in Finnish, Mongolian and Udmurt", Journal of the International Phonetic Association 35 (1): 59–71 Barbosa, Plínio A.; Albano, Eleonora C. (2004), "Brazilian Portuguese", Journal of the International Phonetic Association 34 (2): 227–232 Jones, Ward. 1969
D Burg Waldkilch isch e abgangeni Burg bi dr Stadt Waldkilch im Landchreis Ämmedinge z Bade-Wirttebärg. Die Wasserburg isch im Bsitz vu dr Familie Küchlin gsi. Am 11. Septämber 1327 het dr Rudolf Küchlin genannt Leimer, dr Suhn vum Egelolf Küchlin, mit syym Brueder Johannes Küchlin e Burgfride gschlosse wäg dr Burg Waldkilch. Um 1770/71 isch d Burg schließli abdrait wore. Vu dr ehmolige Burgaaalag isch hite nyt me erhalte. Max Miller, Gerhard Taddey: Handbuch der historischen Stätten Deutschlands. Band 6. Baden-Württemberg. Stuttgart 1965 Burge im Landchreis Ämmedinge uf burgeninventar.de
Egg ischt a Gmuond z`Ööschtriich in Vorarlbearg im Bezirk Breagaz mit 3.684 Inwohnar. As ischt dio bevölkerungsrichschte und mit ar Fläche vo 65,37 Quadratkilomotar ou dio gröscht Gmuond vom Breogozarwold. Egg lit im weschtlichschto Bundesland vo Öschtorrich, Vorarlbearg, im Bezirk Breogaz südlich vom Bodosee uf 561 Metern Höhe. 38,7 % vo dor Fläche sand im Johr 1996 Wold gsi, 29,8 % Alpa, 24,9 % Landwirtschaftsfläche, 0,5 % Sidlungsfläche und 6,1 % sunschtige Fläche. Dio högschte Schtell ischt dor Hohe Ifen mit dom Schneaggoloo, dor gröschto Höhle vo Vorarlberg. Ortstölor vo dor Gmuond sand Egg und Großdorf. D Nochburgmuanda vo Egg siand Alberschwende, Lingenau, Hittisau, Sibratsgfäll, Oberstdorf, Mittelberg, Bezau, Andelsbuch und Schwarzenberg. 1275 ischt s Dorf Anderegge zum erschto mol urkundlich arwähnt. Bis zum Ende vo dor Wäldarrepublik hat do s Hochgriht vom Innarbreogozarwold tagt. D Habsburger händ do Ort wäslota vom Tirol und vo Vorderöschtorrich (Freiburg im Breisgau) us regiert. Vo 1805 bis 1814 hat der Ort zu Bayern ghört, denn wiedor zu Öschtorrich. Zum Bundesland Vorarlbearg ghört Egg sit dor Gründung 1861. Dor Ort ischt vo 1945 bis 1955 an Tôl vo dor französischo Besatzungszone z Öschtorrich gsin. Dor Usländarantol hot 2002 4,3 % betreit. Dor Gmuondsrat beschtoht us
De uugrundet gschlossnige Hinterzungevokal isch en Vokal vo dr menschliche Sprooch. S Zeiche im IPA isch /ɯ/. S Alemannisch kennt de Luut nit; die am nööchscht verwandti Sprooch, wo de Luut het, isch s Irisch-Gälisch. Sprecher vum Alemannische chönne de Vokal imitiere wenn si de Vokal /u/ ohni grundeti Lippe (wie bim Vokal /i/) usspräche. Es isch en Hinterzungevokal. D Zung isch also so wyt hinte wie mögli ohni dass im Mundruum e Engi entstoot. Es isch en gschlossene Vokal. D Zung isch also so wyt obe wie mögli ohni dass im Mundruum e Engi entstoot. Es isch en uugrundete Vokal. D Lippe sin also nit-grundet (gspreizt). Lee, Hyun Bok (1999), "Korean", Handbook of the International Phonetic Association:A Guide to the Use of the International Phonetic Alphabet, Cambridge University Press, pp. 120–123, ISBN 0-521-63751-1 Tingsabadh, M.R. Kalaya; Abramson, Arthur S. (1993), "Thai", Journal of the International Phonetic Association 23 (1): 24–26 Dictionary entry for ขึ้น (kheun) (thai-language.com)
As Patrizier wärde in dr Schwiz die Familie bezeichnet, wo währed em Ancien Régime in mehrere Stadtkantön (explizit z Bärn, Freiburg im Üechtland, Luzärn, Gämf, Solodurn und Züüri) die politischi Macht monopolisiert hai. Die freie Riichsstedt, wo im 13. bis 15. Johrhundert emanzipiert worde si, si am Afang relativ demokratisch vo ihre Bürger und Zümft verwaltet worde. In mehrere Stedt si die politische Ämter aber bald uf e Gruppe vo riiche und altiigsässene Familie begränzt worde. Die Patrizierfamilie hai d Mitgliider von ere Versammlig vo 100 bis 200 Persone gstellt, wo d Mitgliider vo dr Regierig us ihren eigene Reihe usgsuecht het. S Resultat isch e Patrizierrepublik (Oligarchii) gsi, und d Mehrheit vo de Iiwohner het kuum politischen Iifluss gha. Formell het dr Adel vo de „Gnädige Herre“ sini Macht vorübergehend mit dr Helvetische Republik und denn definitiv mit de liberale Revolutione in de 1830er und 1840er Johr verlore, (Regeneration 1831 und Sonderbundschrieg 1847). Die ehemolige Patrizierfamilie hai aber no bis zum Afang vom 20. Johrhundert e wichtigi Rolle in dr Schwiz gspiilt, bsundrigs in de Stedt, und hai ihren Iifluss in dr Schwizer Politik und Wirtschaft über langi Zit chönne bhalte. No bis in die zweiti Helfti vom 20.
De grundet gschlossnige Vorderzungevokal isch en Vokal vo dr menschliche Sprooch, wo in mangi Sprooche vor dr Wält vorchunt. S Zeiche im IPA isch /y/. Im Alemannische isch des meischt de Vokal wo mit <ü> wird gschribe. Es isch en Vorderzungevokal. D Zung isch also so wyt füre wie mögli ohni dass im Mundruum e Engi entstoot. Es isch en gschlossene Vokal. D Zung isch also so wyt obe wie mögli ohni dass im Mundruum e Engi entstoot. Es isch en grundete Vokal. D Lippe sin also grundet. Iivonen, Antti; Harnud, Huhe (2005), "Acoustical comparison of the monophthong systems in Finnish, Mongolian and Udmurt", Journal of the International Phonetic Association 35 (1): 59–71 Szende, Tamás (1994), "Illustrations of the IPA:Hungarian", Journal of the International Phonetic Alphabet 24 (2): 91–94 Iivonen, Antti; Harnud, Huhe (2005), "Acoustical comparison of the monophthong systems in Finnish, Mongolian and Udmurt", Journal of the International Phonetic Association 35 (1): 59–71
D Titulatur Vorort het dr ziitwiilig «Vorsitz» vom ene Kanton bzw. vo dr Kantonshauptstadt innerhalb vo dr Schwiizerische Eidgenosseschaft bis 1848 bezeichnet. In dr Alten Eidgenosseschaft isch bis 1798 dä Ort (Stand, Kanton), won e Dagsatzig iiberuefe und in dere dr Vorsitz gfüehrt het, als Vorort bezeichnet worde. Im 15. Johrhundert het sich d Stadt Züri faktisch as Vorort vo dr Eidgenosseschaft duregsetzt, und das spieglet sich bis hüte in der offizielle Uflistig vo de Kantön wiider, wo Züri am erste Blatz stoht. D Stellig vo Züri het sich bsundrigs gfestiget, wil d Stadt dr Vorsitz gha het in dr jöhrlige Dagsatzig zur Abnahm vo dr Johresrächnig vo dr Grofschaft Bade, wo sit 1415 e Gmeini Herrschaft gsi isch. Noch dr Reformation und dr konfessionelle Spaltig vo dr Eidgenosseschaft isch Luzärn zum Vorort vo de katholische Kantön worde. 1798 isch d Dagsatzig und drmit au d Titulatur vom Vorort abgschafft worde. Die zentralistisch organisierti Helvetischi Republik het ihri de facto Hauptstadt z Aarau gha, au wenn d Verfassig Luzärn vorgseh het. Wo dr Napoleon d Schwiiz 1803 mit dr Mediationsverfassig neu gordnet het, isch die zentralistischi Regierigswiis wiider zugunste von ere föderalistischere Form ufge worde. Anstatt von ere Hauptstadt si
Chrouchtu isch ä politischi Gmeind im Vrwautigskreis Ämmitau im Kanton Bärn ir Schwyz. D'Gmeind beschteit us de Ortschafte Chrouchtu (mit Hueb u Dieterwaud) u Hettiswiu (mit Grauestei u Hängele). Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Buurdlef ghört. D'Gmeind ligt im voraupine Gebiet u eröffnet ds Ämmitau vom Norde här. Chrouchtu u Hueb lige im nä änge Tau, hingäge Dieterswaud isch liecht erhöht uf em ne Plateau. Hettiswiu ligt am ne nördlech abhängende Hang mit Blick bis a Jura. D Nachburgmeinde si Mötschwiul im Norde, Burdlef im Nordoschte, Oberburg im Oschte, Lützeflüe im Südoschte, Vechige im Süde, Bouige im Südweschte, Bäriswiu im Weschte u Matstette u Hingubank im Nordweschte. D'Näme vo de Ortschafte si wi fougt ds erscht Mau uftoucht: Chrouchtu 1108-22 aus Crouchtal, Hettiswiu 1107 aus Otthonis villare (1281 Ettiswile), Hueb u Dieterswaud 1329 u dr Thorbärg 1196. Chrouchtu u Hettiswiu si bis zur Reformation 1528 dür d'Kartouse Thorbärg u em Cluniazeserpriorat Hettiswiu prägt worde. Ds Schloss Thorbärg isch nach dr Reformation aus Sitz für Landvogtei vo Bärn brucht worde u dient hüt aus Strafaaschtaut. Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 3,8 % gläge. 76 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 8,5
De alveolari Nasal isch en Konsonant vo dr mänschliche Sprooch. Es sin fascht kei Sprooche bekannt, wo de Luut nit hen. S Zeiche im IPA defür isch [n]. Es isch en Verschlùssluut; dr Lùftstrom im Muul wird ganz blockiert. Im Gägesatz zue orale Verschlùssluut wird d Lùft aber nit ùff eimool dur s Muul glööst, sùndern ohni Ùnterbrächig dur d Noos abgloo. De Artikulationsort isch alveolar; er wird dur diräkte Kontakt vo de Zùng mit de Alveole produziert. D Phonation isch stimmhaft; derwyylscht er produziert wird, vibriere d Stimmbänder. Es isch en nasale Konsonant; d Lùft goot dur d Noos usse. Es isch en egressive Konsonant; er wird allei dur s Usstoosse vo Lùft mit de Lunge ùn em Zwerchfell erzüügt, wie die meischte mänschliche Sproochluut. Ladefoged, P., Meddieson, I. The Sounds of the World's Languages. Blackwell Publishing. Malden, MA (USA). 1996. Syte 18 Carbonell, Joan F.; Llisterri, Joaquim (1992), "Catalan", Journal of the International Phonetic Association 22 (1-2): 53–56 Gussenhoven, Carlos (1992), "Dutch", Journal of the International Phonetic Association 22 (2): 45–47 Shosted & Chikovani (2006:255) Ladefoged, Peter (2005). Vowels and Consonants (Second ed.). Blackwell. pp. 139 Martínez-Celdrán, Eugenio; Fernández-Planas, Ana Ma.; Carrera-Sabaté, Josefina (2003), "Castilian Spanish", Journal of