rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Dr Rudolf-Günther Läpple (* 26. Okdobr 1928 z Heilbronn, † 9. Juli 2004) ischt a deitscher Kirchamusiker (Landeskirchamusikdirekdr, Kantor, Organischt) gwäa. Dr Rudolf-Günther Läpple kommt em Johr 1928 z Heilbronn uff d Welt, wo-nr e-ma musikalischa Eldernhaus uffwechst. Drom isch’s et vrwonderlich, dass der Bua scho bald nôch seira Konfrmazioo vo dr Heilbronner Friidenskirch zom neabamtlicha Organischda bstellt wuud. Em Alder vo 16 Jôhr – dr Zwoide Weltkriag ischt em volla Gang – wuud’r vo de Nazionalsozialischda zom Kriagsdenscht vorpflichdet, zerscht als Luftwaffahelfer, nô zom Reichsarbeitsdenscht ond nô noh zo dr Wehrmacht. Deam schliaßt sich a franzeesischa Kriagsgfangaschaft ôô. Wiidr zruck en dr Hoimet, bsuecht dr Läpple vo 1946 ôô drei Jôhr lang dui evangelisch kirchlicha Lehreroberschuel z Michlbach an dr Bilz, wo-nr mit-em Abidur abschliaßt. Hendrher belegt’r als Student s Fach Evangelischa Kirchamusik an dr Stuegerter Musikhochschuel. So ganz neabaher vorsiht’r noh d Uffgab vom Kantor ond Organischda en [[Göppingen[Gebbenga]]. 1952 kriagt’r sei erschda hauptamtlicha Stell als Kantor ond Organischt an dr Ludwigsburger Stadtkirch. Dô drmit vrbonda isch d Uffgab vom Bezirkskantor fir da ganza Kirchabezirk Ludwigsburg. Sei Arbet vrsiht’r deet zwanzg Jôhr lang mit-ra wahra Leidaschaft, was zor Folge hôt, dass sich d Kirchamusik z Ludwigsburg em Lauf
Gex isch e französischi Gmeind mit 13.177 Ywooner (Stang 1. Januar 2020) im Département Ain in dr Region Auvergne-Rhône-Alpes. Si isch Houptort vom Kanton Gex und vom Arrondissement Gex. Si isch Sitz vom Gmäindiverband Pays de Gex. Gex liit uf 600 m, öppe 16 km nordnordwestlig vo de Stadt Gämf (Luftlinie). Nachbergmeinde vo Gex sind Mijoux im Weschte und Norde, Vesancy und Grilly im Oschte und Cessy und Echenevex im Süde. Commons: Gex (Ain) – Sammlig vo Multimediadateie Offizielli Website vo dr Gmeind Gex Liste des maires au 25 avril 2014 (data.gouv.fr)
Romont ([ʀɔˈmɔ̃]; Fryburger Patois [rəmɔ̃] ) isch e politischi Gmeind und dr Hauptort vom Glanebezirk im Kanton Fryburg. Früener het d Gmeind dr dütsch Name Remund gha, wo hüt chuum me bruucht wird. S historischi Städtli mit Umfassigsmuure isch uf enem Hoger im obere Glânetal baut worde. Romont liit uf 780 m ü. M., 22 km südweschtlich vu de Kantonshauptschtadt Fryburg (Luftlinie). Zu Romont ghöre d Wiiler Arruffens, Bossens, Les Chavannes, Le Glaney und L'Halle. D Nachbergmeinde sind La Folliaz, Villaz-Saint-Pierre, Mézières, Siviriez und Billens-Hennens im Kanton Friburg und Prévonloup, Dompierre, Villars-Bramard und Villarzel im Kanton Waadt. Romont isch zum eerschte Maul gnamset choo im Jaar 1228 Rommon. Quela: Bundesamt für Statistik 2005 De Uusländeraateel isch 2010 bi 36,2 % gläge. 71,7 % va de Yywoner si im Jaar 2000 römisch-katholisch gsii, 7,3 % evangelisch-reformiert. Bi de Vouchszelig 2000 hii va de 3964 Yywoner 83,8 % Franzöösisch aus Hùùptspraach aaggää, 2,3 % Tüütsch ù 13,9 % anderi Spraache. De aut frankoprovenzalisch Patois hii im Jaar 2000 na iigene Aagabe na 52 va de 3964 Yywohner ggredt. Commons: Romont – Sammlig vo Multimediadateie Offizielli Website vu dr Gmeind Romont Florian Defferrard / MD: Romont (FR). In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz.
Pougny isch e franzesischi Gmai mit 803 Yywohner (Stang 1. Januar 2020) im Département Ain i dr Region Auvergne-Rhône-Alpes. D Gmai ghert zum Kanton Thoiry im Arrondissement Gex. Pougny liit uf ere Hechi vo 410 m ü. M., öppe 17 km weschtsüdweschtlich vo de Stadt Gämf (Luftlinie). D Nachbergmeinde vo Pougny sind Vulbens im Süde, Collonges und Farges im Weschte, Péron und Challex im Norde und Chancy im Süde. Commons: Pougny (Ain) – Sammlig vo Multimediadateie Liste des maires au 25 avril 2014 (data.gouv.fr)
Pougny isch de Name vo däne Ort: Pougny (Ain), e Gmeind im Département Ain i de Region Auvergne-Rhône-Alpes z Frankrych Pougny (Nièvre), e Gmeind im Département Nièvre i de Region Bourgogne-Franche-Comté z Frankrych und witers: Jean Pougny, es Pseudonym vom russische Mooler Iwan Albertowitsch Puni (1892–1956), eme Verträter vo de Russische Avantgarde und vom Futurismus
Arbaz (fp. [ɛ̃n ˈarba]) ischt a Munizipalgmeind im Bezirk Sittu im Kanton Wallis, Schwiiz. D Gmeind Arbaz liit im Rhonetaal, föif Kilometer nördlech vo dr Stadt Sitte. S Dorf isch am Bärghang nördlich vo der Rhoneebeni bim Sytetaal vo dr Sionne, wo vom Bärgmassiiv vo dr Sex Rouge (das heisst uf düütsch «Rote Stei») abechunt. Im Taal obe sind d Alpe Vermenala, Dorbon und La Comba. Der höchst Punkt vo dr Gmeind isch anderthalb Kilometer südlech vom Wildhorn uf em Audannepass (französisch: Col des Audannes); är het d Höchi vo 2886 Meter über Meer. D Nochbergmeinde vo Arbaz sind Ayent, Grimisuat und Savièse. Uf em Gmeindgebiet vo Arbaz isch e Deil vom Schiigebiet vo Ayent. Arbaz ischt zum eerschtu Mal gnennt choo im Jaar um 1185 als Alba (1338 Arba). Quella: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Üsländeraateil ischt 2010 bi 13,5 % glägu. 82,1 % vannu Iwonru sint im Jaar 2000 remisch-katholischi gsii, 9,4 % evangelisch-reformierti. Dr Ggmeindspresident va Arbaz ischt dr Vincent Rebstein (Stant Oktober 2017). Bi dr Volchszellig 2000 heint vannu 800 Iwonru 90,9 % Franzeesisch als Höiptspraach aagigää, 5 % Titsch, 0,1 % Talienisch und 4 % anneri Spraache. Dr tradizionäll Tialäkt va Arbaz gcheert zum Frankoprovenzalisch.
Synagoge vom schwäbische Typus wore Synagoge, wo zwische 1780 und 1820 z Schwoba in Bayern enstande sind. Es sind stattliche Synagoge gwea, wo s wagsede Selbstbewusstsin und d gstiegne Akzeptanz vo d Jude z Schwoba widrspiaglet händ. Jude sind im Middelalder z Dytschland vo d Städte uf s Land und an en Rand vo da Gsellschaft vertriebe wore. Si händ nacher oft bloos vroinzelt und sporadisch gsiedlet. E jidisches Gmoindelebe hods nit gebe. Erscht am End vom 16. Johrhundert find mer wieder Zoiche vo jidischr Reorganisation. Z Schwobe händ si si davo schneller erholt als andrswo. Früah händ Jude do widr Kultusgmoinde uf Ortsebene bildet und aagfanget Synagoge z baue. D Synagoge sind mid dr Zit allad representativr wore. So isch um anno 1800 e eigeständigr Baustil entschande, wo in dr Architekturgschicht als „schwäbischr Synagogetypus“ bezoichnet werd. Kulturgschichtli kaa mer d Baute im Empire-Stil zuarechne. Vermuatli hods scho im 14. Johrhudert e kloine jidische Gmoischaft z Wallerstoi gebe. Erscht wia d Jude us d umliegede Städt vertriebe wore sind, isch de jidische Gmoinde gwagse. D alde Synagoge isch am End vom 18. Johrhundert aagrisse wore. D letzte Synagoge z Wallerstoi isch zwische 1805 - 1807 entstande und werd huit zu
Ayent (fp. [ɛ̃n aɛ̃]) isch en Munizipaalgmei im Bizirk Ering im Kanton Wallis, Schwiz. Zer Gmei Ayent gcheerunt di Deerfer Botyre, Luc, Saxonne, La Place, Blignou, Fortunau, Saint-Romain, Signèse, Villa, Argnou und Anzère. Di Gmei gcheert als einzigi Gmei vaner rächt Sita vam Rhonetaal zum Bizirk Ering, wa suschter nummu Gmeinde süüdlich vam Rottu im Eringertaal derzüe gcheerunt. Im Noordu geit ds Gmeigibiet bis uf ds Wildhooru emüf. Im Taal vaner Lienne isch dr See Lac de Tseuzier; das isch en Stausee, wa sit 1956 ds Wasser fer ds Chraftwäärch bi Saint-Léonard sammlut. Üser Lienne löift sit Jaarhunnertu Wasser in d Süona va Ayent, in d Süona va Sitte und ini Bisse de Clavoz zum Biwässru vanu Fäälder und Räbbäärga. Dur ds Taal vaner Lienne fiert der Füesswäg zum Rawilpass. D Naachpürgmeinde va Ayent sind di Bäärner Gmeinde Lengg und Lauenu und d Walliser Gmeinde Icogne, Saint-Léonard, Sitte, Grimisuat, Arbaz und Savièse. Ayent isch zum eerschtu Mal im Jaar 1052 als Agent (1250 als Argenta) erwäänts cho. Quälla: Bundesamt fer Statistik 2005 Dr Üsländeraateil isch 2010 bi 10,9 % glägu. 86,4 % vanu Iwoner sind im Jaar 2000 römisch-katholisch gsi, 4,9 % evangelisch-reformiert. Dr Gmeipresidänt va Ayent isch dr Marco
Ardon (fp. [aeˈdũ]; dt. Arden) isch e Munizipalgmeind vom Bezirk Conthey im Kanton Wallis. Ardon liit am Rand vom Rhonetaal vor em Uusgang vo dr Lizerne us ere schmale Schlucht. Im Oschte sind d Nochbergmeinde Conthey und Vétroz, im Weschte und taalabwärts isch Chamoson. Uf dr Südsyte chunt Ardon im Louf vo der Rhone a d Gmeind Nendaz aa. Der Bärgbach Lizerne chunt imene Tobel, wo töif id Felse ygfrässen isch, vo de Bärge uf der Nordsyte vom Rhonetaal obenabe. Der Bach foot im Taalchessel vo Derborence aa, wo im Gmeindbann vo Conthey liit. Derborence isch wägemene grosse Bärgsturz vo 1749 begchannt. Bi däm Unglück isch d Derborencealp vo vil Gschtei zuetekt worde, und derno isch hinder em Schuttbärg e nöie See, der Lac de Derborence, entstande. Bim Uusgang vo dr Lizerne us der änge Schlucht isch sid ane 1900 s Chraftwärch vo Ardon. Der högscht Bärg vo Ardon isch dr Haut de Cry (2969 Meter über Meer). D Kantonsstroos, d Ysebaanlinie und d Autobaan füere dur s Biet vo Ardon. Ardon isch im ene Dokumänt us dr Zyt um 1100 s erschte Mool erwäänt mid dr Schrybwys Ardunum. Oben am Dorf liit d Ruine vo dr Burg Crest. D
Eifisch – im frankoprovenzalische Tieläkt und offiziell: Anniviers – isch e Munizipalgmeind im Bezirk Siders im Wallis. D Nochbergmeinde vo Anniviers im Gebiet, wo me s Walliser Alemannisch redt, ännet de Bärge sind: Zärmatt, Täsch, Randaa, Turpme-Unnerèms, Oberèms, Agaaru, Leigg und Salgesch. D Nochbergmeinde im französischsproochige Kantonsdeil: Evolène, St-Martin, Mont-Noble, Grône, Chalais, Chippis und Siders. De südlichscht Ort im Eifischtal isch Zinal, en bekannte Wintersportort, aber au de Uusgangspunkt för Wanderige uf es paar Viertuusiger vo de Walliser Alpe. D Gmeind isch am 1. Jänner 2009 entstande, wo die sächs ehemolige Munizipalgmeinde im Eifischtaal (französisch: Val d'Anniviers) sech zämetoo hend. Das sind gsii: Ayer Chandolin Grimentz Saint-Jean Saint-Luc Vissoie Anniviers ischt zum eerschtu Mal gnennt choo vor 1052 als Annivesium, Ayer vor 1200 Walteri Aier, vor 1200 Petrus Aiers; Chandolin na 1250 Martinus Tardys de Escandulyns; Grimentz 1052 Grimiens, Saint-Jean um 1250 Willermi de Sancto Johanne; Saint-Luc 1304 Martinus de Luc; Vissoie um 1250 Gillamundus de Vyssoy Z Vissoie isch d Gmeindverwaltig vo Anniviers. Vissoie Chandolin Grimentz S Eifischtaal isch eini vo de Gägende, wo der Walliser Patois, e Form vo der frankoprovenzalische Sprooch, vo Deil Lüüt no mee bruucht wird als im Rhonetaal unde, näbem susch allgemein verbreitete regionale
Üüsserbäärg isch e Munizipalgmeind vom Bezirk Weschtlich Araro im Kanton Wallis. Ane 1923 isch die ehemooligi Gmeind Gründe zu Üsserbäärg ygmeindet worde. D Gmeind liit am nördleche Bärghang überem Rottutaal. Dur Üüsserbäärg goot d Ysebaanlinie vo Brig zum Lötschbärgdunnel; me seit dere Streki «Lötschbärg-Südrampe». D Baan goot bi Üüsserbärg über die spektakuläri Brugg vom Baltschiederbachtobel und dur sächs Tunäll. Im Norde vom Gmeindbann lyt s Taal vom Baltschiederbach, wo nume der südweschtlech Deil zu Üüsserbäärg ghört. Us em Taal füere Wasserleite uf d Fälder vom Dorf, d Wiigartneri, d Undra Suon, d Gorperi und s Niwärch. Üüsserbäärg ischt zum eerschtu Mal erwäänt in erer Urkunde vom Joor 1378 als Leucrun (1401 denn als mons episcopi, 1523 mons exterior). Quella: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Üsländeraateil ischt 2010 bi öppe vier Prozänt glägu. 93 Prozänt vannu Iwonru sint im Jaar 2000 remisch-katholischi gsii, 3 Prozänt evangelisch-reformierti. Dr Ggmeindspresident va Üüsserbäärg ischt dr Theo Schmid (Stant Oktober 2017). Bi dr Volchszellig 2000 heint vannu 628 Iwonru 99 Prozänt Titsch als Höiptspraach aagigää, 0,5 Prozänt Franzeesisch und 0,2 Prozänt Talienisch. Dr heggschtalemannisch Tialäkt va Üüsserbäärg gcheert zen weschtlichu Tialäktu vam Wallisertiitsch. Üsserbäärg im Dorf es Walliserhuus e modärni Wässerig Philipp Kalbermatter: Ausserberg In:
Bulle Boll (uf französisch un offiziell: Bulle [byl]; im Friburger Patois Bulo [ˈbylo](info); im benoochbarte joutütsch Boù [b̥oʊ̯](info)) isch e politeschi Gmeind und e Stadt im Kanton Friburg. Dr dütsch Name «Boll» wird hüt nur no sälte bruucht. Boll liit uf ere wyte Ebeni im Greyerzerland. Im Süde sind d Hügel vom Bärgmassiiv vom Moléson. Im Oschte chunt dr Gmeindbann vo Boll bis a d Saane. D Nochbergemeinde von Boll sind Riaz, Echarlens, Morlon, Broc, Greyerz, Le Pâquier und Vuadens. Boll isch im ene Dokumänt vom Joor 852 s erschte Mool erwäänt mid dr Schrybwys Butulo. Dr Bischof vo Losann het im früene Middelalter d Chile vom Sankt Eusebius gstiftet, wo d Muetterchile vom Greyerzerland gsi isch. Im 12. Joorhundert isch es zwüschem Bischof und de Grafe vo Greyerz, wo bi yrere Burg s Stedtli Greyerz gründet hend, zum ene Striit um d Herrschaft i der Regioon cho. Öpe um 1230 het dr Bischof d Ortschaft Boll mid ere Stadtmuur lo befeschtige, und er het die Stadt zum wirtschaftleche Zäntrum uf sym Land nördlech vom Moléson gmacht. Die adlegi Familie vo Boll isch im Dienscht vom Bischof gstande. Wo d Bärner ane 1536 s savojische Waadtland und dermit au grad
A Mikwe isch em Judetum a Dauchbad. S Wassr dient ned (blos) dr Hygiene, sondrn em Reiniga vo spirituelle Vronreinigonga, indem ma se rituell ondrdauchd. Wamma en Gschdorbena briehrd hod, isch ma trefe (vrooreingd) ond muass se reiniga. Au Menschdruatioosbluad ond Geburdswassr odr Sama send ned koscher. A Mikwe muass sieba Trebbaschduafa hao. S Wassr muass lebendig sei. Des isch Grondwassr odr Regawassr. Mindeschdens 290 bis 500 Lidr brauchds. Schwäbische Juden Kehilla Netilat Jadajim Mikwe. In: Ernst Seidl (Hrsg.): Lexikon der Bautypen. Funktionen und Formen der Architektur. Philipp Reclam jun., Stuttgart 2006, ISBN 978-3-15-010572-6. Commons: Mikwe – Sammlig vo Multimediadateie Mikwe im Wandel der Zeit (Site cha nüme abgrüeft wärde; Suche im Webarchiv)[1] [2] Vorlage:Toter Link/www.juedisches-europa.net Yossie Ziv: Mit allen Wassern – Warum die äthiopischen Juden strengere Reinheitsvorschriften befolgen. Jüdische Allgemeine. 19.04.2007. Mikwe. Deutsche Bibelgeellschaft. Portal:Judetum
D Burg Castelmur isch e Burg und en ehemoligi Taalsperri bi Bondo und Promontogno i dr Gmeind Bregaglia im Bündner Taal Bergell. Hüt sind nur no Ruiine vo dere alte Aalag z gseh, wo oben am Dorf Promontogno uf em Felserigel glägen isch. Dä Hügel zmitzt im Bergell isch es natürlechs Hindernis im Wääg dur Taal gsi, undedra liit Bondo, obedra Vicosoprano. Der Hügel het d Höchi vo 950 Meter über Meer. Der rätoromanisch Name Castelmur dütet druf hi, ass die Befeschtigung us zwöi Deil zämegsetzt gsi isch, ere Burg und ere Muur. D Burg het e starche Durm, wo Turraccia heisst, ganz oben uf em Felse und e Woondurm mit föif Stöck und e Ringmuure undedra gha. Derby stoot d Chile Nossa Donna. Under dr Burg ligge d Ruiine vo der Muur, wo der Wääg dur s Taal früener verspeert het. Die Aalag heisst Müraia. D Muur isch uf emene Felsplatoo gstande, wo der Wääg het müesse duregoo. Si isch rings um ene Platz ggange und het im Süde und im Norde je es Toor gha. D Muure sind 3,7 Meter dick gsi und druf obe het s e Weergang gha. Die eltischte Spuure, wo me gfunde het, chöme
Haut-Valromey isch e franzesische Gmai im Département Ain i dr Region Auvergne-Rhône-Alpes. D Gmai ghert zum Kanton Hauteville-Lompnes im Arrondissement Belley. D Nachbergmeinde vo Haut-Valromey sind Les Neyrolles im Nordweschte, Le Poizat-Lalleyriat im Norde, Châtillon-en-Michaille un Villes im Nordoschte, Billiat, Injoux-Génissiat und Lhôpital im Oschte, Chanay und Corbonod im Südoschte, Champagne-en-Valromey und Brénaz im Süde, Lompnieu und Ruffieu im Südweschte und Champdor-Corcelles und Brénod im Weschte. Si isch am 1. Jänner 2016 durch d Fusion vo de bisherige Gmeinde Hotonnes, Le Grand-Abergement, Le Petit-Abergement und Songieu entschtande. Commons: Haut-Valromey – Sammlig vo Multimediadateie Liste des maires au 25 avril 2014 (data.gouv.fr)
Flaxieu isch e franzesischi Gmai mit 65 Yywohner (Stand 1. Januar 2020) im Département Ain in dr Region Auvergne-Rhône-Alpes. D Gmai ghert zum Kanton Belley im Arrondissement Belley. D Nachbergmaine vo Flaxieu sind Vongnes im Nordweschte, Ceyzérieu im Norde, Culoz im Nordoschte, Lavours im Oschte, Pollieu im Süde un Marignieu im Südweschte. Im Nordoschte ghört en grosse Teil vo de Gmaisflechi zum Naturschutzgebiet Marais de Lavours, wo s Flüssli Séran dureflüüsst, en rächte Zuefluss vo de Rhone. D Räbbärg, wos z Flaxieu hät, ghere zum Bugey, e Herkumftsbezeichnig, wo zur Wiibauregion Savoie ghert. en Springbrunne mit galloromanische Merkmol us em 15. Johrhundert, es Monument historique d Chile Sankt Moritz, sit 1969 uf de Lischte vo de Monument historique Commons: Flaxieu – Sammlig vo Multimediadateie Liste des maires au 25 avril 2014 (data.gouv.fr)
Pollieu isch e französischi Gmeind mit 165 Yywohner (Stand 1. Januar 2020) im Département Ain in de Region Auvergne-Rhône-Alpes. D Gmai ghert zum Kanton Belley im Arrondissement Belley. D Nachbergmeinde vo Pollieu sind Flaxieu im Norde, Lavours im Nordoschte, Cressin-Rochefort im Südoschte, Saint-Champ im Südweschte und Marignieu im Weschte. Im Süde vom Gmeindgebiet ligt de chlini See Barterand und im Nordoschte ghört en grosse Teil vo de Gmeindsflechi zum Naturschutzgebiet Marais de Lavours, wo s Flüssli Séran dureflüüsst, en rächte Zuefluss vo de Rhone. D Räbbärg, wos z Pollieu hät, ghere zum Bugey, e Herkumftsbezeichnig, wo zur Wiibauregion Savoie ghert. Pollieu ligt guet 50 km nordweschtlich vo Chambéry und öpe gliich wit südweschtlich vo Annecy. Commons: Pollieu – Sammlig vo Multimediadateie Liste des maires au 25 avril 2014 (data.gouv.fr)
Obergoms isch e Munizipalgmeind im Bezirk Goms im Kanton Wallis. D Gmeind isch ane 2009 entstande, wo di früenere Gmainde Ulriche, Obergeschtele und Oberwaald zämegleit worde sind. Das het d Bevölcherig eso am 25. November 2007 in Abschtimmige pschlosse. Im Taal ligt unden a Obergoms d Gmeind Goms. D Gmeind Obergoms liit im oberschte Deil vom Wallis im Taal vom Rottu. I dr Gmeind isch dr Afang vo de Bärgstroosse übere Furkapass uf Andermatt im Kanton Uri, über d Grimsle uf Meiringe im Kanton Bärn und übere Nufene uf Airolo im Tessiin. Vo dr Nufenestrooss us goot e Wäg zum Griespass, wo nume z Fuess und als Soumpfad cha pruucht wärde. Dört drüber chunt me is Ryysstaal zu de Walserdörfer vom Pomatt. Ganz zoberscht liit dr Rottugletscher im höche Bärgtaal zwüschem Massiv mid em Dammastock und em Rhonestock im Oschte und dr Bärgreie vom Tieralplistock im Weschte. D Bärge im Norde vo Obergoms heisse Gärstehörner, Sidelehorn, Aargraat/Telleregraat und Geschinerstock. D Bärge uf dr Oscht- und dr Südsite, deils uf dr Sproochgränze zum Iteliäänische, sind s Gross Furkahorn, s Chly Furkahorn, dr Blaubärg, d Muttehörner, d Saashörner, dr Wytewasserestock, dr Pizzo Rotondo, s Chüebodehorn, dr Poncione di Manio, dr Pizzo Nero,
Grimisuat (fp. [a grimɛˈjwɑː, grɤmɤˈʒwɑ]; dt. Grimseln) ischt a Munizipalgmeind im Bezirk Sittu im Kanton Wallis, Schwiiz. Grimisuat lit üfer rächte Siita vaner Rottu. Zer Ggmeind gcheerunt öi ds Doorf Champlan und d Wiiler Comera und Les Combes. Vannr Ggmeindsflechi sint 54,6 % landwirtschaftlechi Flechi, 18,9 % Wald, 24,5 % Sidligsflechi und 2 % süschtigi Flechi. Grimisuat ischt zum eerschtu Mal gnennt choo im 11. Jh. als Grimisoch Quella: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Üsländeraateil ischt 2010 bi 13,2 % glägu. 85,2 % vannu Iwonru sint im Jaar 2000 remisch-katholischi gsii, 6,4 % evangelisch-reformierti. D Ggmeindspresidentin va Grimisuat ischt d Géraldine Marchand-Balet (Stant Oktober 2017). Bi dr Volchszellig 2000 heint vannu 2331 Iwonru 91,3 % Franzeesisch als Höiptspraach aagigää, 4,1 % Titsch, 1,1 % Talienisch und 3,5 % anneri Spraache. Dr tradizionäll Tialäkt va Grimisuat gcheert zum Frankoprovenzalisch. Commons: Grimisuat – Sammlig vo Multimediadateie www.grimisuat.ch Bernard Monnet: Grimisuat In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz. Ständige Wohnbevölkerung nach Staatsangehörigkeitskategorie, Geschlecht und Gemeinde, definitive Jahresergebnisse, 2022. Bei späteren Gemeindefusionen Einwohnerzahlen aufgrund Stand 2022 zusammengefasst. Abruf am 5. September 2023 Bundesamt für Statistik: Regionalporträts 2012: Kennzahlen aller Gemeinden (Site cha nüme abgrüeft wärde; Suche im Webarchiv)[1] [2] Vorlage:Toter Link/www.bfs.admin.ch, Mai 2012 Bundesamt für
Dr Halbgevierstrich (–) isch en dr Typografie a waagrechdr Schdrich, mo a Halbgeviert lang isch. R wurd als Gedankaschdrich, Bis-Stchdrich und Streckachdrich ond bei Geldbeträg vrwended. Andre waagrechde Strich, mid dene dr Halbgeviertstrich häufig vrwechseld wurd, send s Minuszoicha, dr Viertelgeviertschdrich, der Geviertschdrich ond dr Doppelgeviertstrich sowie das Bindestrich-Minus . S Geviert (englisch quad) isch a typografische Maßeinheid aus dr Zeit vom Bleisatz mid bewegliche Lettra, mo au em moderna Satz am Rechner noo vrwended wurd. Streckenstrich: Ulm – Durlesbach als Beischbiel; bis-Strich: Mo.–Do., 10:30–22:00 Uhr fir Mo. bis Do., 10:30 bis 22:00 Uhr (Beischbiel); Gedankenstrich: S kaaa jo reachd sei – abr ii brauch s ned (Beischbiel); Geldbeträge: 15,– € (Beischbiel); Wördrbiachr/Lexika: Deidsch–Schwäbisch (Beischbiel) Als Bindschdrich: Baden–Württemberg (Beischbiel); Beim Rechna: 100–20 = 80 (moischdns) (Beischbiel). Ardiklschreiba Annette Gerstenberg: Arbeitstechniken für Romanisten: Eine Anleitung für den Bereich Linguistik, ISBN 3110311798 Norm DIN 5008 „Schreib- und Gestaltungsregeln für die Textverarbeitung“ Wolfgang Beinert: Das Lexikon der europäischen Typographie. HALBGEVIERTSTRICH. 24. Juli 2017.
Disentis/Mustér isch e politeschi Gmeind i der Region Surselva vom Kanton Graubünde. Dr Name Disentis chunt vom spootlatynische Wort desertina, was uf Düütsch «es läärs, unbewoonts Gebiet» bedütet. Dr rätoromanisch Name Mustér chunt vom latynische Wort monasterium, wo uf Dütsch «Chlooschter» bedütet. Z Disentis wird s Oberländer Rätoromanisch, s Surselvisch, gredt. S Chlooschter Disentis het e Rolle gspiilt i dr Pfläg vom Romanische und vo der rätoromanische Schriftkultur. D Gmeind liit im Biet Cadi i dr Surselva. Dr grösser Deil vom Gmeindbann isch uf dr lingge Taalsyte, nördlech vom Vorderrhy, und e chlyne Abschnidd uf dr Südsyte vo däm Fluss, wo bi Disentis zerscht dur ne töifi Schlucht und denn bi Disla dur ne chly breitere Taalbode flüsst. Bi Disentis flüsst der Medelser Rhy vo Süde, under dr Burgruiine Chischlatsch und bi dr Brugg vo der Lukmanierstrooss, in Vorderrhy, und under em Dorf Disentis chunt dr Sytebach Acletta-Rhy (Rein d’Acletta) dure und mündet vo links in Vorderrhy; dr Bach us em Sankt Plazidus-Taal (Rein da Val Sogn Placi) goot uf dr Oschtsyte vom Dorf bi dr Plaziduschile dure in Rhy. A dr Gmeindgränze uf dr Oschtsyte chunt der Russeinerbach usem Cavardirastaal, durs Cavreintaal und s Russeinertaal zum Rhy abe. Z’underscht
Bellegarde-sur-Valserine isch e französischi Gmeind im Département Ain in dr Region Auvergne-Rhône-Alpes. Si isch Hauptort vom Kanton Bellegarde-sur-Valserine im Arrondissement Nantua und Sitz vom Gmäindiverband «Pays Bellegardien». Bellegarde-sur-Valserine liit uf 350 m, öppe 30 km südweschtlech vo de Stadt Gämf. D Nochbergmeinde sind Châtillon-en-Michaille, Lancrans, Léaz, Éloise, Saint-Germain-sur-Rhône, Billiat und Villes. Bi Bellegarde flüsst d Valserine id Rhone. D Ysebaanlinie vo Lyon uf Gämf goot do dure. Dr Ort i dr Neechi vo Musinens isch scho vom Cäsar i sym Bricht übere Chrieg z Gallie erwäänt. En alte Durm het d Strooss bwacht, isch aber jetz nümme z gsee, sid im syn Platz ane 1948 vom Stausee vo Génissiat überschwemmt worden isch. Ane 1858 het dr Gmeindroot vo Musinens pschlosse, d Gmeind sell e nöje Name übercho, ebe «Bellegarde-sur-Valserine». s Chriegerdänkmol Chiuche Notre-Dame-de-l'Assomption Commons: Bellegarde-sur-Valserine – Sammlig vo Multimediadateie Liste des maires au 25 avril 2014 (data.gouv.fr)
S Departemänt Isère [iˈzɛːʀ] isch e Departemänt z Frankrych, wo syn Name vom glychnamige Fluss überchoo hät. Es lyt im Südoschte vu dr Region Auvergne-Rhône-Alpes un isch s 38. in dr alfabeetische Raiefolg vu dr franzesische Departemänt. S Departemänt Isère gränzt a d Departemänt Rhône, Ain, Savoie, Hautes-Alpes, Drôme, Ardèche und Loire. Grenoble, 160.215 Ywooner Saint-Martin-d'Hères, 39.015 Ywooner Échirolles, 35.816 Ywooner Vienne, 29.325 Ywooner Bourgoin-Jallieu, 27.163 Ywooner Fontaine, 22.066 Ywooner Commons: Département Isère – Sammlig vo Multimediadateie Generalrot vum Départment Isère (franzesisch) Präfektur vum Départment Isère (franzesisch) Aéroport de Grenoble-Isère (franzesisch, änglisch)