rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Devi (Sanskrit: देवी devī f. »Göttin«) isch: Devi, e hinduistischi Göttin Devi isch de Name vo merere Persone: Gayatri Devi (1919–2009), indischi Maharani Mahasweta Devi (1926–2016), indischi Schriftstelleri Phoolan Devi (1963–2001), indischi Bandekönigin und Politikeri Savitri Devi (1905–1982), indischi Schriftstelleri Seeta Devi (1905–1983), indischi Stummfilmschauspileri Suniti Devi (1864–1932), indischi Maharani Devi isch dr Titl vo merere Film: Devi (1960 Film), a bengalischr Film vo Satyajit Ray Devi (1970 Film), a indischr Film vo V. Madhusudhana Rao Devi (1972 Film), a malayischr Film vo K. S. Sethumadhavan Devi (1999 Film), a telugu Film vo Kodi Ramakrishna Dr Nama vo dr 14. Episod vo dr Serie Xena: Warrior Princess (season 4) Devi isch dr Nama vo merere Ort: Devi, Khyber Pakhtunkhwa, a Dorf em Khyber Pakhtunkhwa, Pakistan Devi, Punjab, a Schdadt em Punjab, Pakistan
Rhiregulirig nennt ma dia Kanalisirig vom Rhi, wo ma am Afang vom 20. Johrhundert a dr Grenz Liachtastoa–Schwiiz und Öschtriich–Schwiiz gmacht hot. Däs isch amol für s Idämma vo da Hochwassergfohra gsi und o für d Neuregelig vo dr Staatsgrenz, wo a dr ältera Flussarm vrlofa isch. Dr Staatsvertrag zur Rhiregulirig, wo 1892 zwüscha Öschtriich-Ungarn und dr Schwiiz abschlossa wora isch, hot viile fürchtige Übrschwemmiga am Alparhii zwüscha Sargans und em Rhydelta bim Bodasee verhindrat. Ma hot mit zwoa Durstich dr Flusslof um ebba zeha Kilometer kürzer gmacht, dass s Gfäll und d Schubkraft vom Wasser größer würd und dass as nit so viil Gschiabablagriga git. Undrm Dach vo da Gsellschaft Internationale Rhiregulirig (IRR) koordiniirend Öschtriich und d Schwiiz da Bau und dr Undrhalt vo dr Dämm o hüt no. Dr Sitz vo dera Gsellschaft isch z Rorschach, a Bauleitig gits im öschtriichischa Luschnou und im schwizerischa Sanggalle. Noch dr Undrzoachnig vom Vertrag hot ma im Johr 1900 noch füf Johr Bauzit dr Fuascher-Durstich zum Bodasee ufgmacht. Dura Erscht Wealtkriag hots denn a paar Verzögriga gia, im Johr 1923 isch denn dr Rhi bim Dieplzouer-Durstich i sis neu Flussbett gleitet wora. Weils denn a Verlandig vo dr Fuascher und Harder
D Durga (Sanskrit: दुर्गा, Durgā f.) isch e wichtigi Göttin im Hinduismus und isch di wildi Form vo de Devi. D Durga isch di wildi Form vo de Frau vom Shiva im Gegesatz zu de milde Parvati. Im Kult und Mythos isch si aber nöd eng mitem Shiva verbunde und handlet mee aigestädig. Si agiert bsunders as Gegneri vo Dämone. Dargstellt werd d Durga mit acht Ärm, i dene hebt si Waffe und Musiginstrument, so e Schwert, e Draizack, e Pfiil, e Chüüle, e Rad, e Muschelhorn, e Drommle, e Glogge und so witter. Um de Hals trait si mengisch e Chetti us Mentscheschädel. Eres Riittier (vāhana) isch de Tiger. Hans Wilhelm Haussig (Hg.): Götter und Mythen des Indischen Subkontinents. Stuttgart: Klett-Cotta (1984). ISBN 3-12-909850-X
Vahana (Sanskrit: वाहन, vāhana n. „Zuugtier, Wage“) bizaichnet im Hinduismus s Tier, won e Gotthait druf riitet. Da Riittier isch maist e typisches Erkennigszaiche vo de Gotthait. E paar vo dene Tier hend en persööönliche Charakter, wie de Garuda oder de Nandi, anderi sind bloossi Tier oni witteri mythologische Verchnüpfig. E Paar devo sind Fabelwese. Agni: Widder Brahma: wiisse Schwaan Durga: Tiger Ganga: Makara Ganesha: Ratz Indra: de wiiss Elifant Airavata Kama: Papegai Nirriti: Esel Parvati: Loi Shiva: de wiiss Muni Nandi Skanda: Pfau Varuna: Makara Vayu: Antilope Vishnu: de Adlermensch Garuda Yama: schwarze Büffel Yamuna: Schildchrott
Pali isch e mittelindischi Sprooch, wo zum Prakrit ghört. S Pali isch di hailigi Sprooch vom Buddhismus. Es het kai aigni Schrift. Ursprüngli isch es mit de Devanagari gschribe wore, i de Regle aber werds i de lokale Schrift gschribe. Im Weste wert di latinisch Schrift mit bsundrige Diakritika bruucht. S Pali isch vermuetli usem Prakrit entstande, wo im Piet vo de indische Provinz Bihar gredt woren isch, aso em Piet, wo de Buddha gwürkt het. Doch werd agnoo, as s Pali extra as e Schriftsprooch gschaffe woren isch, um di buddhistische Teggscht uufzschriibe. Di ältiste schriftliche Zügnis stamet usem 3.Jh.v. Chr. Mit de Uusbraitig vom Buddhismus isch s Pali as Literatursprooch öber e groosse Tail vo Asie verbraitet woore. S Pali isch eng verwandt mitem Sanskrit, zaichnet sich aber under anderem dör e starchi Assimilierig vo Konsonantegruppe uus (skt. karma, p. kamma), Monophthongierig vo /ai/ und /au/ (skt. Gautama, Vaiśālī, p. Gotama, Vesālī), Zämefall vo /ś/ und /ṣ/ mit /s/ (skt. Śrāvasti, p. Sāvatthi) und und Verhuuchig vo dem /s/ i Konsonantegruppe (s. nakṣatra, Viṣṇu, p. nakkhatta, Veṇhu) und Realisierig vo silbischem /ṛ/ as e Vokal (skt. Kṛṣṇa, Ṛṣipatana, p. Kaṇha, Isipatana). Zudem het s Pali mitem cerebrale /ḷ/
Prakrit (Sanskrit: प्राकृत prākṛta n.) isch d Bizaichnig vo de mittelindische Tielekt, wo au s Pali dezue ghört. S Prakrit isch im Gegesatz zum Sanskrit, wo e künstlichi Literatursprooch isch, di gsprochni Sprooch vom Alltaag. Es zaichnet sich gegenöber vom Sanskrit dör e Veraifachig vo de Silbestruktur und Grammatik und dör e grössere Aatail a nödindoeuropäische Wörter uus. S Prakrit isch abem 3.Jh.v. Chr. schriftlich öberliferet, aber vill älter. Im 11.Jh.n. Chr. isches vom Noiindische abglöst wore. S Prakrit zerfallt i meriri Tielekt, wobii aber nöd all Variante erfassbar sind. Die Tielekt sind tailwiis lokali Variante, wo aber i gwüssne Volksschichte e wiiti Verbraitig öber s Uursprungspiet gfunde hend. s Pali (Pāḷi) isch d Sprooch vom Buddhismus und werd hüt no bruucht. As Literatursprooch isch es i villne buddhistische Länder verbraitet und werd i de jewilige lokale Schrift gschribe. d Sprooch vo de Inschrifte vom König Ashoka bildet en aigni Prakritvariante. s Maharashtri (Mahārāṣṭrī) isch de lokali Tielekt vom indische Land Maharashtra. As e Sprooch vo de Lyrik und Epik het s e hööchs gsellschaftlichs Prestisch gnosse. s Shauraseni (Śaurasenī) isch nocheme agseene altindische Stamm a de Yamuna binennt. Die Sprooch hend im Theater d Fraue und Chind gredt, wääred
Hindi (h. हिन्दी Hindī) isch e noiindischi Sprooch, wo im nördliche Indie gredt werd. Di pakistanischi Variante vom Hindi isch s Urdu. S Hindi werd i de Devanagari gschribe, s Urdu aber inere Variante vo de Arabische Schrift. Baid Variante stönd ganz nöch binenand, s Urdu het aber vill arabischi und persischi Uusdrück uufgnoo, bsunders im religiöse Wortschatz. Streng gnoo werd s Hindi vo de Hindu und s Urdu vo de Muslim bruucht. Baid Variante wered mengisch zäme as Hindustani bizaichnet. S Hindi ghört zu de indoiranische Gruppe vo de indoueropäische Sproochfamili und het imene Tail vom nördliche Indie s Prakrit abglööst. S Hindi isch sit em 11. Joorhundert öberliferet und het drai Schriftvariante entwicklet: s Khariboli (»Raini Sprooch«), wo um Delhi ume dihai gsii isch, s Braj um d Stadt Mathura a de Yamuna und s Awadhi um Awadh ume. S Urdu as vierti Variante isch a de Hööf vo de Mogule entstande, de muslimische Herrscher öber Indie im Mittelalter. D Amtssprooch aber isch s Persische gsii. Ane 1947 isch s Urdu offizieli Sprooch vo Pakistan wore, wääred Indie s Hindi und s Urdu as Amtssprooch anerchennt het. D Spanige zwöschet de baide Religione hend dezue gfüert, as arabischi
Ardhamagadhi (Sanskrit: Ardhamāgadhī »Halbmagadhi«) oder Jain-Prakrit isch e mittelindischi Sprooch, wo im Jinismus e wichtigi Role spillt. S Ardhamagadhi isch e Variante vom Prakrit und nööch mitem Pali, de Sprooch vom Buddhismus verwandt. Uf Ardhamagadhi sind vill Schrifte vo de Jaina verfasst. Drum isch die Sprooch wichtig för d Erforschig vom Jinismus. Merchmool vom Ardhamagadhi gegenöber em Sanskrit sin d Abschwächig vo intervokalischem /t/ und /p/ (skt. Ajita, Sumati; amg. Ajiya, Sumai - skt. Draupadī, amg. Dovaī), Assimilierig vo Konsonantegruppe (skt. Rukmiṇī, dharma, amg. Ruppinī, dhamma), Monophthongierig vo /au/ (skt. Gautama, amg. Goyama), Palatalisierig (skt. Pradyumna, Yakṣa, amg. Prajjuṇṇa, Jakkha) und Realisierig vo silbischem /ṛ/ as e Vokal (skt. Kṛṣṇa, Ṛṣabha, amg. Kaṇha, Usabha). Klaus Mylius: Wörterbuch Ardhamagadhi–Deutsch. Buske 2003, ISBN 3-87548-395-2
De Jinismus oder Jainismus isch e Religioo, wo wie de Buddhismus im 6.Jh. v. Chr. z Indie usem Hinduismus use entstanden isch. D Aahänger vom Jinismus wered Jaina (skt. जैन jaina m. [dʒaːɪnʌ]) gnennt. De Jinismus isch e Religioo mit strenge Regle und zällt weltwiit rund 4,5 Millioone Aahänger, wo sich i zwoo Sekte uftailet, nämli i d Shvetambara und d Digambara. Di maiste Jaina lebet z Indie. De historisch Stifter isch de Mahavira (599-527 v. Chr.), wo zu de Zitt vom Buddha glebt het. Noch de Öberliferig vo de Jaina hets 24 Tirthamkara (amg. titthagara „Furtbiraiter“) ggee, wo a de Mentschhait de recht Weg zaigt hend. Vo dene sind di erste 22 mythisch, de 23. Tirthamkara Parshva isch halbhistorisch und het im 8.Jh.v. Chr. glebt. De historisch Bigründer vom Jinismus isch de 24. Tirthamkara, de Mahavira Vardhamana (599-527 v. Chr.), e Zittgnoss vom Buddha. Baid Religiosstifter hend au im gliche Piet gwürkt und baid Religione hend drum au verwandti Vorstelige. De Mahavira het e chliini Gmaind um sich ume versammlet, wo sich het chöne etabliere. Vo de Gschicht vom Jinismus isch nu wenig bikannt. Gege 300 v. Chr. isch e Tail vo de Jaina in Dekkan uusgwanderet. Us dere
En Tirthamkara (skt. तीर्थंकर, tīrthaṃkara m.; amg. titthagara „Furtbiraiter“) isch im Jinismus e Hailsverchünder, wo mit sinnere Hailslehr d Furt öber de Ozean vo de Wiedergeburte zaigt. Well s recht Wösse bi de Mentsche immer wider verlore gös, werd vo Zitt zu Zitt e Tirthamkara uf de Erde inkarniert. Trömm chündet bi de Muetter sini Giburt aa. Bikannt sind 24 Tirthamkara, de 19. isch e Frau; doch well d Digambara globet, as e Frau kai Erlösig erlange cha, bitrachtet si ali Furtbiraiter as Mane. Jede Tirthamkara het e bistimmti Huutfarb und e Symbol, wo aber zum Tail bi de Digambara en anders isch, as bi de Shvetambara. Hans Wilhelm Haussig (Hg.): Götter und Mythen des Indischen Subkontinents. Stuttgart: Klett-Cotta (1984). ISBN 3-12-909850-X Walther Schubring: Der Jinismus; i Die Religionen Indiens, Bd.III. Stuggart: Kohlhammer 1964.
De Vardhamana Mahavira (skt. वर्धमान महावीर, Vardhamāna Mahāvīra m.; 547-477 v. Chr.) isch de 24. Tirthamkara und de historisch Bigründer vom Jinismus. Er isch e Zittgnoss vom Buddha gsi. De Vardhamana (amg. Vaddhamāṇa) isch de Soo vom König Siddhartha (amg. Siddhattha) und vo de Trishala (amg. Tisalā) gsii und het zu de Famili Jnatr (amg. Nāya) vom Land Videha ghört. Er het d Yashoda (amg. Jasoyā) ghüroote und ai Tochter gha, d Anavadya (amg. Aṇojjā). Die het de Jamali ghüüroote, en spöötere Widersacher von em. Nochem Tood vo sinene Eltere, wo Aahänger vom Parshva gsii sind, het er sini Famili verloo und isch Mönch wore. Dozmol isch er Driisgi gsii. Noch drizee Mönet het er ales uufgee, und au uf Chlaider verzichtet. Noch zwölf Joor strenge Askese het er „Allwüssehait“ erlangt. Ab denn het er as Mahavira („Groossheld“) oder Jina („Öberwinder“) sini Lehr verchündet. Debii isch er vom König Shrenika vo Magadha und spööter vo dem sim Soo Kunika understützt wore. De Mahavira isch mit 72 z Pava gstorbe. Hans Wilhelm Haussig (Hg.): Götter und Mythen des Indischen Subkontinents. Stuttgart: Klett-Cotta (1984). ISBN 3-12-909850-X Walther Schubring: Der Jinismus; i Die Religionen Indiens, Bd.III. Stuggart: Kohlhammer 1964.
De Parshva (Sanskrit. पार्श्व, Pārśvá m.; amg. Pāsa) isch de 23. Tirthamkara vo de Jaina gsii. De Parshva isch de Soo vom König Ashvasena vo Varanasi gsii, wo zu de Sune-Dynastii ghört het. Sini Muetter isch d Vamadevi gsii. Mit driisgi isch er Askeet wore und het spööter d „Allwüssehait“ erlangt. Er söll hundert Joor alt wore sii und isch ufem Berg Sammeta gstorbe. As 23. Tirthamkara isch er de Vorgänger vom Mahavira gsii, em Stifter vom Jinismus und het rund 250 Joor vor dem glebt, aso öppe im 8.Jh.v. Chr. Hans Wilhelm Haussig (Hg.): Götter und Mythen des Indischen Subkontinents. Stuttgart: Klett-Cotta (1984). ISBN 3-12-909850-X Walther Schubring: Der Jinismus; i Die Religionen Indiens, Bd.III. Stuggart: Kohlhammer 1964.
D Digambara (skt. दिगंबर , digambara m. „im Luftchlaid“) isch aini vo de zwoo Sekte vom Jinismus. D Aahänger vo dere Richtig träget kai Chlaider, drum de Name. D Sitte vom Bluttsii hend si vom Mahavira öbernoo, em Bigründer vom Jinismus. Di maiste Digambara lebet im südindische Staat Karnataka, e Gmainschaft au z Westbengale. Si lebet asketischer as d Shvetambara. Au eri Tempel sind uusgsproche schmucklos. Gege 300 v. Chr. het de Bhadrabahu wegere Hungersnoot e Gruppe vo Jaina noch Südindie uf de Dekkhan gfüert. Si hend sich i de Umgebig vo Maisur niderloo. D Religiosgmainschaft isch gwachse und hett sich nodisnoo öber Südindie uusbraitet. Di ältiste Inschrifte vo de Digambara stammet usem 4.Jh.n. Chr. Eri Blüeti hends im 8. und 9.Jh.n. Chr. ghaa. Abem 11.Jh. het e Nidergang aagfange und zittewiis sind si vo de Muslim und vo de Hindu verfolgt wore. Im 18.Jh. hend si e noiji Blüeti erfaare. Do di guete Sitte verbüütet, as Fraue blutt umelaufet, globet d Digambara, as d Fraue kai Erlöösig erlange chönid. Drum bitrachtet si de 19. Tirthamkara Malli nöd as e Frau, wies d Shvetambara tüend, sondern as e Maa. Si striitet zudem au ab, as de Mahavira, de Stifter vom
D Shvetambara (skt. श्वेताम्बर, śvetāmbara m. „Wiissgchlaidet“) bildet aini vo de zwoo Sekte vom Jinismus. D Aahänger vo dere Richtig träget wiissi Chlaider, drum de Name, im Gegesatz zu de Digambara wo ganz blutt umelaufet. Debii birüefet si sich uf de 23. Tirthamkara Parshva, wo a de Gloibige fraigstellt het, öb si wien er selber blutt, oder öb si aglait umelaufe wönd. D Shvetambara haltet sich strenger a d Schrifte as d Digambara. D Shvetambara hend sich vom Ursprungsland Magadha nodisno geg Weste uusbraitet. Di ältiste Inschrifte vo de Jaina stammet us em 2.Jh.n. Chr. und sind bi Mathura a de Yamuna gfunde wore. Im 6. Jh. sind si im indische Land Gujarat bizügt. Hüt lebet di maiste Shvetambara z Gujarat und z Rajasthan. Vili Shvetambara hend de Ruef, ass si gueti Handelslüüt saied. Hans Wilhelm Haussig (Hg.): Götter und Mythen des Indischen Subkontinents. Stuttgart: Klett-Cotta (1984). ISBN 3-12-909850-X Walther Schubring: Der Jinismus; i Die Religionen Indiens, Bd.III. Stuggart: Kohlhammer 1964.
D Svastika oder Swastika (Sanskrit: स्वस्तिक svastika m. »Glückszaiche«) und uf tütsch Hooggechrüüz isch e weltwiit verbraitets und en uralts Zaiche i Chrüzform mit abgwinklete Endi. D Verbraitig goot vo Europa und Nordafrika öber Asie bis uf Mittelamerika. Di ältiste Darstelige vom Hoogechrüüz stamet us Mesopotamie und wered is 4. Joortuusig v. Chr. datiert. In Mitteleuropa taucht d Svastika zerstmol i de Bandkeramik-Kultur uuf. Wil s Hooggechrüz s Symbol vom dütsche Nationalsozialismus gsi isch, isch s bis hüte e Symbol, wo mit em Rächtsextremismus, Rassismus und Antisemitismus identifiziert wird. Z Dütschland isch s Dräge vom Hooggechrüz wäge däm verbote. Wege de wiite Verbraitig het s Hooggechrüüz fill Näme. De Sanskritname svastika isch en Ablaitig vo skt. svasti f. »Glück, Hail«. De tütsch Name Hoogechrüüz bizücht sich uf di üsseri Form und isch en Öbersetzig vo Latinisch crux grammata. Bi de Angelsachse het s fylfōt »Fülifuess« ghaisse. D Svastika isch im Hinduismus und im Jinismus e Glückssymbol, wo i de Kunst hüüffig bruucht werd. A bestimmte Aaläss werd da Zaiche au mit Chride uf Weg und Hüser gmoolet. Denebet bizaichnet Svastika ono s Chrüüze vo de Händ vor de Brust. Im Yoga isch s Svastikasana e Sitzstelig mit gchrüüzte Bai und
Wiiler (hochdütsch Weiler) isch a Gmoand mit 2.304 Iiwohner im Bezirk Fealdkirch am Oschtrand vom Vorarlberger Rhital. Regional khört Wiiler zum Vorderland, wo im Norda vo da Hüglrucka Tschütsch und Sattlberg, im Weschta vom Rhi und im Oschta vo da Häng vom Fröschastock igrenzt würd. I dera Gegend mit guatm Klima lit dia Gmoand inara Seehöhe vo 445 bis 749 Meter uf a Fläche vo 309 Hektar, s Ortszentrum lit uf 486 Meter. Nochburgmoanda vo Willer sind Kluus, Röötis, Viktorschberg und Fraxera. Dr Bürgermoaschter vo Wiiler ischt dr Dietmar Summer. Quella: Statistik Austria: Bevölkerung seit 1869 für Gemeinden. STATcube Dr Dialekt vo Wiiler khört zum Bodeseealemannisch. Wiiler hot a renoviirte römisch-katolische Pfarrkircha, wo 1875/76 im neugotischa Stil vom schwäbischa Dombaumoaschtr Friedrich vo Schmidt baut wora isch, wo o da Baumoaschtr vom Wianer Roothus gsi isch. Däs Schlössle Hanaberg hot ma 1600 als Asitz vo Fealdkircher Patrizier uf am Hügel obrhal vom Dorf baut. 1850 ischs abbrennt, nocherd ischs zunam Landsitz umbaut wora. Dia Burg nordöstlich vom Ort i dr Nöhe vo dr Fraxner Grenz, s erscht mol 1206/08 urkundlich gnennt, hot da Hugo vo Tübinga am End vom 12. Johrhundert baua loh. Er hot die Burg „Montfort“ gnennt, was soviil
Dr Hermann I. vu Bade (* um 1040; † 25. April 1074 z Cluny) isch vu 1061 bis 1074 Markgrof vu Verona gsi, Grof im Bryysgau un dr Grinder vu dr Linie vu dr Markgrofe vu Bade. Dr Hermann isch dr eltscht Suhn vum Berthold I. vu Zährige gsi. Syy Titel as Markgrof vu Verona goht uf d Zuegherigkeit vu dr March Verona zum domolige zährigische (Titular-)Herzogtum Kärnte zruck, derwylscht d Grofschaftsrächt im Bryysgau Familiebsitz gsi sin. Vu syyre Frau Judith weiß mer nume dr Vornamme, us wellere sidweschtdytsche Adelsfamilie si chuu isch, isch nit bekannt. Noch dr Chrieg im Investiturstryt, wu d schwebische Stammland vu dr Zährige verwieschtet gha het, het sich dr Hermann I. 1073 in s Chloschter Cluny zruckzoge, het d Ordensglibd abgleit un isch Laiebrueder wore. Är isch dert im Johr derno gstorbe. D Katholike dänke an dr selige Markgrof Hermann I. vu Bade am 25. April. Us dr glyche Grind het si jingere Brueder, dr Berthold II. vu Zährige ab 1079 dr Schwärpunkt vu syyre Herrschaft an dr Oberryy verlageret. In dr Zellig vu dr Markgrofe vu Bade het Hermann no kei Ornigszahl, in dr Zyylede vu dr Dreger vum Name Hermann isch er dr
Dr Markgrof Hermann II. vu Bade (* um 1074; † 7. Oktober 1130) isch Markgrof vu Verona un Bade gsi. Är het dr erscht gsi, wu dr Titel Markgrof vu Bade gfiert, gnännt noch em neje Herrschaftszäntrum uf dr Burg Hochebade (Alts Schloss) in dr hitige Stadt Bade-Bade. Dr Hermann II. isch dr Suhn vum Hermann I. vu Verona un däm syyre Frau Judith gsi. Syy Vater het in dr zährigische Familie un em vu syym Großvater Berthold I. gfierte (Titular-)Herzogtum Kärnte dr Titel vun eme Markgrof vu Verona gha. Us däre Tradition het dr Hermann zerscht dr Titel vun eme Grof im Bryysgau (1087), dr Titel vun eme Markgrof vu Limburg (um 1100), un ab 1122 het er sich noch em neje Zäntrum Bade gnännt. D Uusbildig vu däm neje Zäntrum goht uf dr Uusglyych zwische dr Staufer un dr Zähriger um s Herzogtum Schwobe zruck, wu dr Hermann II. derno anne 1098 vum Chaiser Bade-Bade un d Vogtei iber s Chloschter Gelz iberchuu het. Do het er derno mit em Böu vu dr Burg Hochebade aagfange uf dr Grundmuure vun eme alte keltische Ringwall. Fir d Iberdragig vum Markgrofe-Titel uf Bade het s wahrschyns e wichtigi Roll gspilt,
De Mannus (urgerm. *mann- „Mentsch“) isch bi de Germane e göttliche Stammvatter gsii. De römischi Historiker Tacitus het i sinere Germania gschribe, as de erdentsprossni Tuisto e Soo gha het, wo Mannus ghaisse het. De Mannus isch de Vatter vo drai Söö gsii und vo dene sind drai Völcherschafte uusgange: d Irminone, Istäwone und Ingäwone. D Näme vo de Söö selber nennt er aber nöd: »Si fiiret i alte Lieder, wa binene die anzig Art gschichtlichi Öberliferig isch, de Tuisto, de erdenstsprossni Gott. Em schribet si e Soo Mannus zue, as Bigründer vo erem Volch, em Mannus aber drai Söö; noch dene sinene Näme haisset die, wo em nöchste bim Ozean sind Ingävone, die i de Mitti Herminone und di andere Istävone. Anderi aber versicheret, wegem grooss Spilruum vo de Urzitt halt, s geeb mee Söö vo dem Gott und drum au mee Bizaichnige vo dem Volch: Marser, Gambrivier, Suebe, Vandilier; und da saiet echti und alti Näme.« Tacitus: Germania 2,2. D Genealogi vomene Urwese, Soo und drai Söö, wo Stammvättere vomene Volch sind, isch en alts Muster, wo im indoeuropäische Ruum verbraitet isch. So isch noch de Saag vo Gotland, e schwedischi Insle, de Thielvar as erste uf d
De Manu (Sanskrit: मनु, Manu m. „Mentsch“) isch im Hinduismus de ersti Mentsch und Gsetzgeber. De Manu isch de Soo vom Vivasvat und de Brüeder vom Yama, wo as erste gstoorben isch. Drum isch de Yama de Gott vo de Verstoorbene, wääred de Manu di lebige Mentsche repräsentiert. De Manu isch au de ersti Gsetzgeber gsii, wo s Zämelebe vo de Mentsche greglet hett. De Yama aber isch de Tooterichter. De Manu isch vom Fisch Matsya, emene Avatar vom Vishnu, vor de Sintfluet grettet wore. E Soo vom Manu isch de Ikshvaku, de Bigründer vo de Sunedynastii. Em Manu sini Töchter Ida oder Ila het de Budha (de Planet Merkur) ghüroote und baid sind d Stammeltere vo de Moodynastii. Do d Germaane e göttliche Urmensch Mannus chenet, isch es guet mögli, as d Vorstelig vomene Urmentsch Manus us de urindoeuropäischi Religioo stammt. Im jüngere Hinduismus sind 14 verschidnigi Manu underschide wore, und jede herrscht öber e Periode vo aim manvarta, da sind 4'320'000 Joor. De jetzig Manu isch de Manu Vaivasvata, de Soo vom Vivasvat. Er isch de sibet Manu. I Zuekumpft chömet denn no sibe witteri Manu. 1. Svayambhuva Manu 2. Svarochisa Manu 3. Auttami Manu 4. Tamasa Manu
De Vivasvat isch im Vedismus e Gott gsii, wo im jüngere Hinduismus mitem Sunegott Surya verschmolzen isch. Öber de Manu und de Ikshvaku isch er de Stammvatter vo de Sunedynastii (Suryavamsha). Im Vedismus isch de Vivasvat de Vatter vom Tootegott Yama und vom Urmentsch Manu. Er het em Matarishvan de Uuftraag ggee, s Füür vom Himel zu de Mensche uf d Erd z bringe. Im iranische Avesta isch de Vivanhant de Vatter vom Urkönig Yima. Do litt aso en alti Gmainsamkait vor, wies no anderi zwöschet de iranische und indische Religio git. De Vivanhvat gelt as de ersti Presser vom Haoma. Hans Wilhelm Haussig (Hg.): Götter und Mythen des Indischen Subkontinents. Stuttgart: Klett-Cotta (1984). ISBN 3-12-909850-X
D Suryavamsha oder d Sunedynastii (Sanskrit: सूर्यवंशी, Sūryavaṃśa m.) isch e mythischi Dynastii im Hinduismus. De bikanntist Vertreter isch de Rama. Aber au historischi Königshüser füeret sich vo de Sunedynastii ab. De Stammvatter vo de Sunedynastii isch de Ikshvaku, de Soo vom Manu Vaivasvat. Sin Groossvatter Vivasvat werd mitem Sunegott Surya gliichgsetzt, werum sini Noochome d Sunedynastii bildet. Die cha i zwee Zwiig tailt were. De älteri Stamm herrscht öber Ayodhya und zu dem ghört de heldehafti Rama. De jüngeri Stamm herrscht öber Mithila. Nochem buddhistische Gschichtsbuech Mahavamsa stammt au de historisch Buddha vo de Sunedynastii ab. Chandravamsha
D Chandravamsha oder Chandramvamshi, au d Moodynastii (Sanskrit: चन्द्रवंशी, Candravaṃśī m.) isch e mythischi Dynastii im Hinduismus. Di bikanntiste Vertreter vo dere Dynastii sind de Krishna und de Arjuna. D Stammuetter vo de Moodynastii isch d Ida oder Ila, d Töcher vom Urmentsch Manu Vivasvata. Si het de Budha (de Planet Merkur) ghüüroote, wo e Soo vom Moogott Chandra isch. D Moodynastii tailt sich i meriri Zwiig, so i d Yadavas, wo de Krishna dezueghört und i d Pauravas, wo sich spööter i di verfindete Sippe vo de Pandava und de Kaurava tailt. Au d König vo Varanasi stamet vo de Moodynastii ab. Suryavamsha
De Parjanya isch im Vedismus de Regegott, im spöötere Hinduismus und im Jinismus isch er mit em Donnergott Indra verschmolze. Im Rigveda sind em Parjanya nume drai Hymne gwidmet. Er isch de Soo vom Dyaus und werd miteme Muni vergliche, wo mit sim Soome d Erde und d Pflanze erfrüscht. Drum isch er au e Vegatationsgott. Zudem isch er ono för d Fruchtbarkait vo de Fraue, Stuete und Chüe zueständig. „De Sturm brecht loos und Blitz schüüsset vom Himmel Pflanze schüüsset uuf und de Himmel flüüsst öber: Naarig werd giboore för die ganzi Welt, wenn de Parjanya d Erde mit sim Soome erfrüscht.“ Rigveda V,83,4 I de Religiosforschig werd diskutiert, öb e Zämehang mit em baltische Donnergott Perkunas, em slawische Donnergott Perun, em thrakische Held Perkon und em nordgermanische Gott Fjörgynn bistoot. Allerdings stimet d Näme luutlich nöd ganz öberii, so as umstriten öb do en ererbte indoeuropäische Göttername vorlitt. Hans Wilhelm Haussig (Hg.): Götter und Mythen des Indischen Subkontinents. Stuttgart: Klett-Cotta (1984). ISBN 3-12-909850-X