rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Solbàch ìsch e frànzeesche Gmein ìm Unterelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem Kanton Mützig un zem Arrondissement Molsheim. Solbàch hàt friejer züe dr Herrschàft Ban de la Roche ghert. Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert. Dr Maire vun Solbàch ìsch dr Ervain Henri Loux. Solbàch ghert zem Kommünàlverbànd Vallée de la Bruche. Dr romànisch Dialekt vun Solbàch ghert zem Welche un domìt zem Lorrain. Michel Paul Urban: Lieux dits. Dictionnaire étymologique et historique des noms de lieux en Alsace. Édition du Rhin, Strasbourg 2003 Commons: Solbach – Sammlig vo Multimediadateie Solbàch uf www.hautebruche.com Liste des maires au 25 avril 2014 (data.gouv.fr) INSEE: Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999 Normdate: GND: 7834443-8 | SUDOC/IdRef: 235156078 | VIAF: 233960129
Wàlderschbàch ìsch e frànzeesche Gmein ìm Unterelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem Kanton Mützig un zem Arrondissement Molsheim. Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert. Wàlderschbàch ìsch àm 1. April 1974 mìt Bémont und Befoss züe dr Gmein Le Ban-de-la-Roche zammegschlosse worre. 1975 ìsch àui Fouda derzüe kumme. Zitter em 1. Jänner 1992 sìn sa wìder salbstandige Gmeine. Dr Maire vun Wàlderschbàch ìsch dr Pierre Reymann. Wàlderschbàch ghert zem Kommünàlverbànd Vallée de la Bruche. Dr romànisch Dialekt vun Wàlderschbàch ghert zem Welche un domìt zem Lorrain. Maire und Schüel Bfàrrhüs Johann Friedrich Oberlin, Bfàrr im Staindàl (Ban de la Roche), Erfinder vum Kìndergàrte, * 31. Öigüscht 1740 z Stroßburi, † 1. Juni 1826 z Wàlderschbàch. Michel Paul Urban: Lieux dits. Dictionnaire étymologique et historique des noms de lieux en Alsace. Édition du Rhin, Strasbourg 2003 Commons: Waldersbach – Sammlig vo Multimediadateie Müseum Oberlin Liste des maires au 25 avril 2014 (data.gouv.fr) INSEE: Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999 Normdate: VIAF: 142928833
Oudir'pa oder Vouill'dir'pa ìsch e frànzeesche Gmein ìm Unterelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem Kanton Mützig un zem Arrondissement Molsheim. Oudir'pa ìsch zem erschte Mol gnannt worre ìm 15. Jh. S Derfel hàt friejer züe dr Herrschàft Ban de la Roche ghert. Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert. Dr Maire vun Oudir'pa ìsch dr Jacques Michel. Oudir'pa ghert zem Kommünàlverbànd Vallée de la Bruche, Dr romànisch Dialekt vun Oudir'pa ghert zem Welche un domìt zem Lorrain. Maire und Schüel Kirich Michel Paul Urban: Lieux dits. Dictionnaire étymologique et historique des noms de lieux en Alsace. Édition du Rhin, Strasbourg 2003 Commons: Wildersbach – Sammlig vo Multimediadateie Oudir'pa uf www.hautebruche.com Liste des maires au 25 avril 2014 (data.gouv.fr) INSEE: Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
Wisches (dt. Wisch) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Unterelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem Kanton Mützig un zem Arrondissement Molsheim. Wisches ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 1282. Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert. Dr Maire vun Wisches ìsch dr Alain Ferry. Wisches ghert zem Kommünàlverbànd Vallée de la Bruche. Dr romànisch Dialekt vun Wisches ghert zem Welche un domìt zem Lorrain. François Joseph Drouot de Lamarche frànzeescher Generàl Michel Paul Urban: Lieux dits. Dictionnaire étymologique et historique des noms de lieux en Alsace. Édition du Rhin, Strasbourg 2003 Commons: Wisches – Sammlig vo Multimediadateie Wisches uf www.hautebruche.com Liste des maires au 25 avril 2014 (data.gouv.fr) INSEE: Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
D Groofe vo Toggeborg sind en adligi Famili i de Ostschwiz gsii, wo s Toggeborg und Länderaie im Bündnerland und im Vorarlbergische gha hend. Vor em Joor 1209 sind si Fraiherre gsii, und ab denn hend si sich Groofe gnennt. Mitem Tod vom Groof Fridrich ane 1436 isch d Famili im Manestamm uusgstorbe. S Adelsgschlecht vo de Toggeborger erschiint z erstmool im 11. Joorhundert. Si hend im Aafang wiit verstroite Bsitz ghaa, so im undere Toggeborg, im Thurgau und im Zörigau. De erst bikannti Aaghörig vo dere Famili, de Diethelm de Toccanburg, isch ane 1044 gnennt wore, zäme mit sinene beede Söö Berchtold und Uodalrich. Im Joor 1079 isch de Folcnandus miles von Docginburch gnennt wore und sin Tood isch för s Joor 1081 verzaichnet. De Diethelm II. vo Toggeborg het 1083 geg de Apt vo Sanggale gchämpft, understützt vom Chloster Riichenau und vo Chostez. Debi isch d Borg Alt-Toggeborg zerstört wore. Im 12. Joorhundert wered meriri Diethelm gnennt, so de Diethelm III. (1125), de Diethelm IV. (um 1160) und de Diethelm V. (1176 Thiethelmus de Tochemburg). Aber di verwandschaftliche Bezüchige underenand sind nöd bikannt. Ane 1209 het de Diethelm VI., de Soo vom Diethelm V., de Titel “Groof” agnoo
Tartar isch e Dorf i de politische Gmeind Cazis, wo zur Region Viamala vum Kanton Graubünde ghört. Tartar lait am üssere Heinzeberg uff 994 m Hööchi un bestoot uss de Fraktione Oberschaueberg, Valeina, Pro Biet un em Hof Foppa. Ursprüngli isch z Tartar Sutsilvanisch, e rätoromanischi Mundart gschwätzt worde. De Ort isch aber scho relativ früe germanisiert worde, un hüt isch s Romanisch numme no dur Zuezügler uss andri Gegende presänt. D Ergebniss vo de erschte Volchszäälige sin aber wiidersprüchlig: 1870 sin es 49 % vo de Huushaltige gsi, 1880 numme no 5 % vo de Gsamtbevölcherig un 1888 wiider 24 %. De Mathias Kundert vermuetet, dass s Ergebniss vo 1880 die meint, wo numme Romanisch hen chönne. 1930 sin es deno unter 10 % gsi, au wenn de Andri Augustin im Joor 1938 vo 38 % ussgoot. Warschynts hen es no vili chönne schwätze, hen aber im Alltag numme no Dütsch gschwätzt. 1956 schybt de Schuelinspektor Gion Dunò dass Tartar „betg digltot tudestg“ – „nonit völlig Dütsch“ wär, un 1978/79 wird berichtet dass es no ei Person, d Menga Holzner-Beeli, im Ort gee het, wo de yyheimisch Dialäkt gschwätzt het. Si isch 1908 uff d Wält cho, so dass
Masein (rätoromanisch Masagn) isch e politischi Gmeind i de Region Viamala vum Kanton Graubünde. Masein lait weschtlich vo Thusis am Heinzeberg un bestoot uss de Ortsteil Ober- un Untermasein, un de Wyyler Crestalunga, Dalaus, Schloss Tagstein, Cresta un Lochmühli. Masein wird 1156 als de Medezenu zum erschte Mool erwäänt. Es het dört zwei Grosshöf vum Chloschter Cazis gee, wo sich warschynts zue de beide Ortsteil entwigglet hen. D Landsherre sin bis 1337 d Vazer gsi, deno d Werdeberger un d Rhäzünser un ab 1475 de Bischof vo Chur. De Usschauf vo bischöfliche Herrschaftsrächt het 1709 stattgfunde. D Gmein isch 1525 zum reformierte Glaube überträtte. Ursprüngli isch z Masein Sutsilvanisch, e rätoromanischi Mundart gschwätzt worde. S Romanisch isch dört aber scho im 19. Joorhundert ussgstorbe, was mit de Nööchi un engi Bindig aa Thusis z erkläre isch, wo scho im 16./17. Joorhundert dütschsproochig worde isch. Einewäg isch Masein no öbe zwei Joorhundert lenger wie Thusis romanischsproochig blibe. Ussem 18. Joorhundert isch überliefert: „Allhier redt man beide Sprachen, teutsch und rumansch, daher auch bisweilen teutsch allhier gepredigt wird, ja wie man sagt jezund meistens teutsch, allso dz diese Sprach an diesem Ort bäldest völlig prävalieren wird.“ Im Joor 1807 schrybt de Pfarrer
Di austronesische Sproche wäre in dr aktuälle Forschig in zeh Hauptzwyyg klassifiziert. Dodervu sin nyyn Zwyyg nume z Taiwan verdrätte („Formosa-Sproche“, 330.000 Sprächer), dr zeht – no syyre Sprächerzahl mit Abstand wichtigscht – isch s vu Madagaskar bis zue dr Oschterinsle verbraitet Malayo-Polynesisch: Atayal-Seediq-Sproche (2 Sproche, 90.000 Sprächer; Nordoscht-Taiwan): Atayal (Tayal) (65.000), Seediq (Sedeq) (25.000) Ost-Formosa-Sproche (4 Sproche, dervu 2 uusgstorbe, 130.000 Sprächer; Oscht-Taiwan) Nord: Basai †, Kava-Kareo † Zentral: Amis (130.000) Sidwescht: Siraya † Puyuma (1 Sprache, 7.000 Sprächer; Oschtkischte vu Taiwan): Puyuma (Piyuma, Piyuma-Pimamba) (7.000) Paiwan (2 Sproche, aini uusgstorbe, 50.000 Sprächer; sidligs un sideschtligs Bärgland vu Taiwan): Paiwan (50.000), Ketangalan † Rukai (1 Sprache, 8.000 Sprächer; sid-zentral Bärgland vu Taiwan): Rukai (8.000) Tsou (2 Sproche, 6.000 Sprächer; wescht-zentral Bärgland vu Taiwan): Tsou (5000), Kanabu-Saaroa (400) Bunun (1 Sproch, 35.000 Sprächer; oscht-zentrali Ebeni): Bunun (Bunun-Bukun) (35.000) Western Plains (5 Sproche, fascht uusgstorbe; weschtligi Ebeni vu Taiwan) Zentral: Taokas †, Babuza (†), Papora †, Hoanya-Arikun † Thao: Thao (†) Nord-Wescht-Formosa (3 Sproche, aini uusgstorbe, 3.000 Sprächer; Nordwest-Taiwan): Saisiyat (3.000), Kulun (Kulon) †, Pazeh (†) Malayo-Polynesisch (1123 Sproche, † 18; 295,3 Mio Sprächer) Wescht-Malayo-Polynesisch (445 Sproche, 284 Millione Sprächer; Philippine, Indonesie, Madagaskar) Philippine (132 Sproche, 68 Millione Sprächer; Philippine, Sangir,
St. Vincent und d Grenadine isch en unabhängige Inselstaat in dr Karibik im Beriich vo de westindische Insle und isch Mitgliid im Commonwealth of Nations. D Insle lige südli vo St. Lucia und nördlig vo Grenada. Öbbe 180 km östlig lit d Insle Barbados. Dr Inselstaat umfasst d Insle St. Vincent und 32 anderi Insle, die der nördlige Grenadine, wo zu de Chliinen Antille ghöre. Die südlige Grenadine mit de Insle Grenada, Carriacou und Petite Martinique ghöre nit zu St. Vincent und d Grenadine, sondern zum Staatsgebiet vo Grenada. Hauptstadt und grössti Stadt vom Land isch Kingstown. St. Vincent und die Grenadinen. In: Auswärtiges Amt. Oktober 2008, abgruefen am 9. Juni 2009. International Monetary Fund, World Economic Outlook Database, April 2008 Human Development Index Commons: Saint Vincent and the Grenadines – Sammlig vo Multimediadateie Wikimedia-Atlas: St. Vincent und die Grenadinen – geographischi un historischi Charte Offizielli Website vo dr Regierig 13.25-61.2Koordinate: 13° 15′ N, 61° 12′ W Normdate: GND: 4051308-7 | LCCN: n82123205 | SUDOC/IdRef: 028018796 | VIAF: 135978360
Dr Ostkaribisch Dollar (EC$, East Caribbean Dollar) isch, sit 1965, d Währig vo dr Ostkaribische Währigsunion und eso die gmeinsami offizielli Währig in sächs unabhängige Staate und zwei britische Überseeterritorie in dr Karibik. Dr Ostkaribischi Dollar isch sit 1976 zum Kurs vo 1 USD = 2,70 XCD an US-Dollar bunde, wo au witgehend as Zweitwährig akzeptiert isch.
Trinidad und Tobago (dt. [ˈtrɪnidatˀʊnttoˈbaːgo], ängl. [ˈtɹɪnɪdædəntəˈbeɪgoʊ]) si Insle in de Chliinen Antille und bilde zsämme en Inselstaat mit däm Name. Si lige zwäsche dr Karibik und em Atlantik, nordöstlig vo Venezuela. D Hauptinsle Trinidad, wo 4.825 km² gross isch und uf em südamerikanische Festlandssockel lit, wird vo drei Gebirgschette durzoge. Au uf Tobago (303 km²) het s e Gebirg und d Insle isch stark bewaldet. Die höchsti Erhebig uf de beiden Insle isch dr Cerro del Aripo (941 m) uf Trinidad. Die grösste Stedt si Chaguanas 77.352 Iiwohner, San Fernando 57.332 Iiwohner, San Juan 56.153 Iiwohner, Port-of-Spain 50.260 Iiwohner und Arima 38.033 Iiwohner. S Klima isch dropisch. D Rägezit duurt vom Juni bis zum Dezämber, und d Johresniiderschleg chömme uf öbbe 2.000 mm. D Durchschnittstämpratur isch dagsüber öbbe 30 °C – znacht goht si uf öbbe 20 °C aabe. Im Gegesatz zu de meiste Insle in dr Karibik lige Trinidad und Tobago südlig vo dr Hurrikan-Zone. Fischer Weltalmanach 2006 International Monetary Fund, World Economic Outlook Database, April 2008 Human Development Index Commons: Trinidad und Tobago – Sammlig vo Multimediadateie Wikimedia-Atlas: Trinidad und Tobago – geographischi un historischi Charte Offizielli Internetpräsenz vo dr Regierig (uf änglisch) 11-61Koordinate: 11° N, 61°
Als Chliini Antille (ängl. Lesser Antilles) bezeichnet mä en Inselchetti in dr östlige Karibik, wo vo de Jumpfereinsle im Norde bis vor die venezolanischi Küste im Süde goht und zsämme mit de Bahamas und de Grossen Antille die Westindische Insle bildet. Dr Name „Insle über em Wind“ oder „Insle under em Wind“ bezieht sich uf e Nordost-Passatwind, wo in dene Breite vorherrscht. Die Chliinen Antille wärde im Allgemeine eso underdeilt: Bi dere Zueornig git s Abwiichige im Sprochgebruuch in verschiidene Länder, so wird z. B. Dominica au zu de Windward Islands zelt. Trinidad und Tobago ghören zu de chliinen Antille, aber nid zu den Insle über em Wind, au wenn si hüfig fälschlig drzue zelt wärde. In dere Dabelle si die bewohnte Insle vo de Chliinen Antille. Normdate: GND: 4031051-6 | LCCN: sh85005688 | SUDOC/IdRef: 027375420 | VIAF: 245630258
Die Amerikanische Jumpfereinsle (ängl.: United States Virgin Islands) si en Inselgruppe in de Chliinen Antille in dr Karibik, östlig vo Puerto Rico. Si bestoht us de drei Hauptinsle Saint Croix, Saint John und Saint Thomas. Erst 1996 isch Water Island drzue cho, es git non e Hufe chliineri Insle. D Insle si e US-amerikanischs Ussegebiet, wo nid inkorporiert isch. D Landschaft isch grösstedeils steinig, hügelig bis gebirgig mit nume wenig ebener Flechi. Dr höchst Punkt isch dr Crown Mountain mit 474 m. S Klima isch subdropisch, gmässigt dur östligi Wind mit ere niidrige Luftfüechtikeit und nume chliine Tämpraturunterschiid über s Johr. D Rägezit isch vom Mai bis zum Novämber. Aber au do si Abwiichige möglig. D Insle lige in dr Anegada-Passage, eme Schifffahrtswäg zum Panamakanal. D Insle si in de letzte Johr mehrere Dropestürm usgsetzt gsi. Hüfig si schweri Drocheperiode aber au Überschwemmige, glägentlig bassiere Ärdbebe. Es fehlt an natürligem Süesswasser. Die Amerikanische Jumpfereinsle hai öbbe 108.605 Iiwohner. 42 % si Baptiste, 34 % Katholike und 17 % Anglikaner. Dr Grossdeil vo dr Bevölkerig stammt vo ehemolige afrikanische Sklaven ab, drnäbe git s Mensche vo gmischter Härkumft und e baar Wissi und Asiate. Die indianische Uriiwohner si no im 16.
Dr Felix Huby (* 21. Dezembr 1938 z Deddahausa em Landkreis Diibenga; † 19. August 2022 en Berlin) isch a deitscher Schriftsteller, Drehbuachautor ond Journalischt, wo hin ond wiidr au Theaderstickla ond Heerschbiil em schwäbischa Dialekt schreibt. Abr au viil vo seine andre Werk hend oft a starka schwäbischa Färbong. Felix Huby ischt a Pseidoniim. Mit-em richdiga Nama hoißt’r Eberhard Hungerbühler. Dr Felix Huby ischt am 21. Dezembr 1938 z Deddahausa bei Diibenga uf d Welt komma. Bei seira Abi-Priafong hot’r a bissle gschummlt ond isch dô drbei vrwischt worra. Drom isch’r glei ohne Abschluss vo dr Schual gfloga. Jetzt hot’s-en drzua drengt, oigene Sacha zo schreiba. So hot’r sei Geld ondr andrem als Reporter bei dr Schwäbischa Donau-Zeidong, wo heit Sidweschtpresse hoißt, vrdäant. Drnôch hot’r a Zeitlang als Tekschtr bei-ra Werbeagentur gschafft, bis-en d Warâtescht-Zeitschrift DM als Chefredakdeer ôgschdellt hot. Ab 1960 hot’r als freier Journalischt Beiträg fir da Rondfonk ond fir dui satirischa Zeitschrift Pardon vorfasst. Vo 1972 bis 1979 isch’r au Autor beim Spiegel gwäa, wo us Bada-Wirdaberg berichdet hot. Em Johr 1976 ischt em Huby seira Feadr zom erschda Môl a Kendrbuach ond an Kriminalroman entschbronga. Dô drmit hot’r glei so an graußa Erfolg gheet, dass’r
Sarn isch e Dorf i de politische Gmeind Cazis, wo zu de Region Viamala vum Kanton Graubünde ghört. Sarn isch e Hufedorf am Heinzeberg oberhalb vo Cazis. Im Weschte wird s vun ere Bergchette zwüsche de La Tguma (2'163 m ü. M.) un de Präzer Höhe (2'120 m) begränzt. Zum erschte Mool erwäänt wird Sarn 1156 als Sarn. Uss de Mitti vum 12. Joorhundert isch e Grosshof vum Chloschter Cazis bekannt. D Landsherre sin bis 1337 d Vazer gsi, deno d Werdeberger un d Rhäzünser un ab 1475 de Bischof vo Chur. Di letschte Herrschaftsrächt vum Bischof sin 1709 ussgchauft worde. Zum reformierte Glaube isch es 1530–40 überträtte un het syt däm mit Tartar un Portein e Pfarrgmeinschaft bildet. D Strooss in s Tal isch 1894 fertigbaut worde. 2005 sin no öbe 70 % vo de Lüt in de Landwirtschaft tätig gsi. Usserdäm spiilt de Tourismus e Roll. Syt em 1. Januar 2010 ghört Sarn zämme mit Cazis, Portein, Präz un Tartar zur neue Gmeind Cazis. Ursprüngli isch z Sarn Sutsilvanisch, e rätoromanischi Mundart gschwätzt worde. Hüt isch de yyheimisch Dialäkt aber ussgstorbe, un s Romanisch isch numme no dur Zuezügler oder überhaupt nümm presänt. Bi de erscht Volchszäälig vo
Schtäimer, elter Stöimer, nöier Schtäimuur isch e politischi Gmäind im Bezirk Tielschtoorf im Kanton Züri, Schwiiz. Schtäimer liit nordöschtlich vo de Lägere am Iigang zum Weentel und zum Bachsertaal. Zue de Gmäind ghööred näbe Ober- und Niderstäimer au na d Ortschaft Süünike (Sünikon). S Piet vo de Gmäind umfasst 56,4 % landwirtschaftlichi Flèchi, 29,3 % Wald, 8,8 % Sidligsflechi, 5 % Vercheersflechi und 0,3 % Gwässerflechi. Stäimer isch im Johr 831 s erschti Mol in ere Urkung als Steininmuro erwähnt worde, Süünike 897 als Zurrinchova (1150 Sunninchova). Im 13. und im 14. Johrhundert het s z Stäimer zwoo Burge gäh. Vo äiner wäiss me hüt nüm, wo si genau gsi isch, vo de andere sind hüt no Reschti z gsäh. Vo der Habsburger, wo sit em 14. Johrhundert d Landesherrschaft über Stäimer gha häi, isch s Dorf mit em ganze Wehntal im Johr 1409 zu Züri cho. Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 De Uusländeraatäil liit bi 21 % (Stand 2011). 42,4% vo de Iiwooner sind evangelisch-reformiert, 27,0% sind römisch-katholisch (Stand 2011). Bi de Kantonsraatswaale 2011 hät s das Ergebnis ggee: BDP 2,1 %, CVP 2,5 %, EDU 13,8 %, EVP 1,5 %, FDP 10,7 %. GLP 9,4 %, GP 13,8
Anguilla (spanisch für „Ool“) isch eini vo de Insle über em Wind in de Chliinen Antille in dr Karibik. Zsämme mit mehrere chliine, unbewohnte Koralleninsle bildet Anguilla en Überseegebiet vom Vereinigte Königriich. Südlig vo Anguilla lit d Insle St. Martin, westlig lige fast 200 km ewäg d Jumpfereinsle und öbbe 300 km ew Puerto Rico. Anguilla isch e flachi und niidrigi Insle us Koralle und Chalchstei. Dr höchst Punkt mit 65 m isch Crocus Hill. S Klima isch dropisch, gmässigt dur östligi Wind. Mit Hurrikan und andere dropische Stürm isch vom Juli bis zum Oktober z rächne. D Versorgig mit Trinkwasser cha mit dr stark stiigende Nochfrog nid immer Schritt halte. D Flechi vo dr Insle isch knapp 91 km². Die grösste Näbeninsle si Scrub Island im Nordoste mit öbbe 3 km² und Dog Island mit öbbe 2 km² nordwestlig vo Anguilla. Drzue chömme no über 20 chliini Inseli und Cays wie z. B. d Prickly Pear Cays, Anguillita vor em Südwestspitz vo Anguilla, Little Scrub Island und d Insle Sombrero, wo 55 km nordwestlig lit. Zsämme het s Überseegebiet e Flechi von e chlii meh as 96 km². Anguilla het öbbe 13'000 Iiwohner. 29 % si Anglikaner, 23,9 %
De Arno Camenisch (* 1. Februar 1978 z Brigels) isch en Schriftsteller uss Graubünde, wo im rätoromanische Idiom Surselvisch ùn ùff Dütsch schryybt. Er schryybt Prosa, Lyrik ùn Theaterstügg. Überregional bekannt worde isch er dur syn Buech Sez Ner, wo ùff Romanisch ùn Dütsch gschriibe isch, ùn en Sùmmer uss Sicht vo de Älpler bschryybt. De Camenisch isch 1978 in de Fraktion Tavanasa vo de Gmei Brigels ùff d Wält cho ùn het dört au d Primar- ùn Sekundarschuel bsuecht. Deno het er s Lehrerseminar z Chur absolviert ùn meereri Reise dur Europa, Auschtralie ùn Südamerika gmacht. Vo 2004 bis 2007 het er z Madrid gläbt, ùn syt 2007 isch er Studänt am Schwyzerische Literaturinstitut (HKB) z Biel, wonner au läbt. Vo 2005 bis 2009 het er Byträg für d Sändig Impuls ùff Radio Rumantsch gmacht. Ernesto ed autras manzegnas. Prosa. Ed. Romania 2005. Sez Ner. Prosa. Urs Engeler Editor, Basel/Weil am Rhein 2009. Hinter dem Bahnhof. Prosa. Engeler Verlag, Holderbank 2010. Ustrinkata. Prosa. Engeler Verlag, Solothurn 2012 (als Hörspiil bearbeitet vom Geri Dillier). Fred und Franz. Urs Engeler, Solothurn 2013, ISBN 978-3-906050-06-5. Nächster Halt Verlangen. Ein paar Kolumnen. Urs Engeler, Solothurn 2014, ISBN 978-3-906050-18-8. Die Kur. Roman. Urs Engeler,
Die Britische Jumpfereinsle (ängl. the British Virgin Islands) si en Inselgruppe in de Chliinen Antille in dr Karibik, öbbe 100 km östlig vo Puerto Rico. Si si e britischs Überseegebiet. 16 vo de über 60 Insle und Riff si bewohnt. S Gebiet vo de Britische Jumpfereinsle umfasst d Insle Anegada, Beef Island, Cooper Island, Ginger Island, Jost Van Dyke, Norman Island, Peter Island, Salt Island, Tortola, Virgin Gorda und drzue no anderi chliini Insle um e Sir-Francis-Drake-Kanal. D Insle Anegada bestoht us Koralle und Chalchstei und isch relativ flach, die andere Insle si vulkanisch, bärgig und hügelig. Dr höchst Punkt uf de Insle isch dr Mount Sage mit 521 m uf Tortola. S Klima isch dropisch und füecht, d Tämprature si dur Wind gmässigt. Hurrikan und dropischi Stürm git s vo Juli bis Oktober. Die natürlige Süesswasservorkomme si begränzt mit Usnahm von e baar Flüss, wo im Summer usdröchne, und vo Quelle uf Tortola. Dr bedütendsti Deil vo dr Wasserversorgig vo de Insle chunnt us Brünne und Rägewasser-Gebiet. Die Britische Jumpfereinsle hai öbbe 21.700 Iiwohner. D Mehrheit vo dr Bevölkerig isch ganz oder zum Deil us Afrika. 33 % si Methodiste, 17 % si Anglikaner, 10 % Katholike, 9 %
D Kaimaninsle si en Inselgruppe in dr Karibik und britischs Überseegebiet vom Vereinigte Königriich. D Gipfel vom ene submarine Gebirg, em Kaimanrugge wo bis uf Kuba goht, bilde d Inselgruppe. Ihre Name verdanke d Insle de Echsenarte, wo do läbe und wo mä zerst mit Chrokodil verwächslet het. D Inselgruppe bestoht us de drei Insle Grand Cayman, Little Cayman und Cayman Brac und lit öbbe 350 km südlig vo Kuba. D Insle verdeile sich uf e Flechi vo öbbe 262 km², mit 197 km² s Meiste uf Grand Cayman. Im Norde vo dr Insle Grand Cayman befindet sich zwüsche Rum Point und Conch Point die 80 km² grossi Bucht North Sound. Die Bucht isch seicht, mit Diefene vo meistens 1,8 bis 3,8 Meter. Öbbe 90 % vo de 45'436 Iiwohner läbe uf dr grösste Insle Grand Cayman. Über d Johrhundert het sich e vilfarbig gmischti Bevölkerig bildet, wo sehr stolz uf d Harmonii under de Iiwohner vo underschiidliger Härkumft isch. Sitte und Brüüch si immer no vo den erste Siidler im 18. Johrhundert brägt, wo vo de britischen Insle cho si. Die dominierendi Religion isch s Christedum. CIA World Factbook 2009: Beschreibung der Cayman Islands 19.508020155-80.521545410278Koordinate: 19° 30′ N, 80°
Dr Eseldurm isch e Durm vo dr Innere Stadtmuure vo Basel gsi. Er isch uf dr lingge Birsigsite gstande, halbwägs zwüsche dr Burg Wildegg (dr Lohnhof) und em Aescheschwibbooge näben em Franziskanerchloster am Barfüesserblatz. In siiner Nöchi isch dr viereggigi Wasserdurm zmidst im Birsig gstande und die beide Dürm si mit eme Letzigang verbunde gsi. Obenooche het dr Durm e Zinnechrone gha. Sit 1426 het s bim Eseldurm e chliis Dürli gegen e Kohlebärg gha. Dur das sogenannte «Eseldürli» hai nume Persone z Fuess dure chönne. Dr Zumftmeister vo dr Zumft zum Himmel, dr Hans Balduff, het dr Durm mit Molereie verziert. Vom Eseldurm gits e Helge us em Merz 1820, und mä chan en hüt no gseh. Dr Eseldurm isch as Undersuechigsgfängnis bruucht worde, und wie zwei Marterbilder usse am Durm klar gmacht hai, isch d Obrikeit nid grad zimperlig umgange mit ihre Undersuechigshäftling. Au sonigi, wo zum Dod verurdeilt gsi si, si do iigsperrt worde. Brigitt Sigel, Stadtmauern in der Schweiz, vdf Hochschulverlag AG, 1996, Band 2, S.54 Basler Bauten: Esel- und Wasserturm Die ganz Aasicht vo dr Stadt Baasel vom Matthäus Merian vo 1642. Aus der Geschichte der Himmelzunft, abgrüeft 27. Januar 2011 Basler Stadtarchiv: BILD Falk.