rlitschk/wikidir huggingface dataset:
47.5641666666677.5840277777778Koordinate: 47° 33′ 51″ N, 7° 35′ 2,5″ O; CH1903: 610943 / 268172 D Santihansvorstadt (amtlig St. Johanns-Vorstadt) isch e Strooss im Baasler Vorstedtkwardier. Si goot vom Dootedanz an dr Johanniterbrugg verbii bis zum Santihansdoor. Uf dr Strooss verkeere Drämli vo de Linie 6, 11, 14, 16 und d Busline 11. S Baasler Johanniterhuus, im 13. Joorhundert e baar hundert Meter dusse vor em Door zum Chrüz, em Santihannsschwibbooge wie s Door spööter ghäisse het, isch die bedütensti Niiderlassig vom Malteser Orde im Gebiet vo dr spöötere Schwiz gsi. Si het kaiserligi Briwilegie gnosse und um d Kommende, d Kapälle, dr Kiirchehof und d Nääbegeböid isch e Muure gange. Die früesti Erwäänig vom Baasler Johanniterhuus, wo dr Vorstadt spööter iire Naame gee het, isch us em Joor 1206. D Santihansvorstadt, oder d Vorstadt zum Chrüz wie si zerst ghäisse het, isch dusse vo dr Stadt entstande, am innere Santihansdoor näben em Breedigerklooster und dr Usfallstrooss uf Mülhuuse nooch, wo au s Johanniterhuus öbbe bim spöötere Santihanns-Door gstande isch. Im 14. Joorhundert, wo mä die üsseri Stadtmuure baut het, isch au d Santihansvorstadt iigschlosse gsi. In dr Vorstadt häi e Hufe Fischer und Schiffer gwoont. E Däil von ene het sich
47.5616666666677.5941666666667Koordinate: 47° 33′ 42″ N, 7° 35′ 39″ O; CH1903: 611706 / 267896 S Clara-Klooster isch en ehemooligs Clarisse-Klooster im Gläibaasel. S Klooster isch dr Clara vo Assisi gweit gsi. Wo hüte d Clarakiirche stoot het sich ursprünglig e Klooster vo de Saggbrüeder befunde. 1274 het s Zwäite Konzil vo Lyon beschlosse, dä Orde ufzheebe. 1279 het dr Bischof Heinrich vo Isny s verwaiste Klooster de Clarisse überloo, wo sit 1266 im Spaaleklooster in dr Baasler Spaalevorstadt dehäi gsi si. Si häi d Kiirche usbaut, wo 1320 e saalförmige Langchor umfasst het, e Nonnechor, vo säggs Süülejoch mit Polygonschluss. An daas isch en öbbe sächzig Meter langs, dreischiffigs Langhuus aabaut gsi, wo men em au d Lütkiirche gsäit het. Dr Orde vo de Clarisse het sich dr absolute Armuet verschriibe, sini Nonne häi e ruuchs Chläid us Wulle aaghaa und e schwarze Schleier. Aber arm isch s Klooster nid grad gsi und d Baasler Clarisse, wo vili von ene us vürnääme Familie cho sin, häi sich s bald im Klooster bekweem gmacht und wie s iirem Stand aagstande isch, vilmol Dienerinne ghaa. D Clarisse häi im ene mächtige Maa, im Heinrich vo Ravesburg, e riiche Fründ gha. Eso häi si
Dr Matthias «This» Jenny (* 4. Mai 1952 z Glarus; † 15. November 2014) isch e Schwyzer Unternähmer un Politiker (SVP) gsii. Dr Jenny isch uf eme chliine Glarner Buurehof ufgwachse und het scho vo chlii uf schwer müesse schaffe. Mit zwölfi het er sis Älterehuus verlah und isch zu sinere Grossmuetter, wil d Situation in sim Älterehuus sehr schwirig isch gsi. Nach de Schuel het er z erscht Muurer glehrt und spöter d aidgnessisch Baumaischter-Diplom abglägt. Er isch dann Inhaber vu dr Hoch- und Tiefbauunternähmig Toneatti & Co. z Bilten (GL) gsii. Dr Jenny isch vu 1986 bis 2000 Mitglid vum Gmairoot vu Sool gsii. Vu 1994 bis 2014 het er em Landroot vum Kanton Glaris un vu 1998 bis 2014 em Ständeroot aaghert. Vu 1992 bis 2003 het er d SVP vum Kanton Glaris präsidiert. Är isch au Mitglid in dr NEAT-Ufsichtsdelegation gsii. Dr Jenny het s jehrli Britisch-Schwyzerisch Parlamentarier-Skiränne z Tafaas dominiert, anne 2014 het er s Ränne zum 15. Mol gwunne. Er isch en eigeständige Politiker gsi, wo au vo de Parteilinie abgwiche isch, wenn er es für notwendig ghalte het. So het er zum Bischspil d «Initiave zum Schutz vor Waffe-Gwalt» unterstützt. Am 13. Februar
De Werner Hösli (* 30. Ougschte 1961 z Hasle) isch en Schwiizer Politiker (SVP) und sit em 16. Juni 2014 Schtänderot für de Kanton Glaris. De Hösli isch vo 1982 bis ins 1986 Gmeindschriiber z Hasle gsi und vo 1986 bis 1994 Gmeindrot dete. Aaschlüssend isch er vo 1994 bis ins 2001 Gmeindspräsident vo Hasle gsi. Im 2001 isch er dann in de Glarner Landrot gwählt worde und isch dete bis 2009 Mitgliid gsi. In dere Ziit isch er Präsident vo verschidnige Kommissione gsi, bispilswiis für de kantonal Gsamt-Richtplan. Wo de This Jenny im 2014 us gsundheitliche Gründ us em Ständerot zruggträte isch, het de Hösli für sini Nachfolg kandidiirt und isch am 1. Juni 2014 zum Glarner Ständerot gwählt worde. Sis Amt het er am 16. Juni 2014 aaträte. De Werner Hösli isch sit em 2010 Leiter vom Alterszentrum z Schwande. Vorher isch er vom 1997 bis ins 2009 Betriibsleiter vo de Spinnerei Linthal gsi, wo er sither Mitgliid vom Verwaltigsrot isch. Er isch ghürote und het eis Chind. D Website vom Werner Hösli Werner Hösli uf dr Websyte vo dr Bundesversammlig (Iigreichti Vorstöss)
47.5620972222227.5851527777778Koordinate: 47° 33′ 43,5″ N, 7° 35′ 6,6″ O; CH1903: 611028 / 267942 Dr Bockstächerhoof isch e historischs Huus am Dootedanz 17 im Baasler Vorstedtkwardier. Er zellt as äis vo de Baasler Kulturgüeter. Im Juni 1273 het dr Beck Kuno vom Ridder Heinrich Zerkinde e Liigeschaft überchoo, wo uf em Areal vom spöötere Bockstächerhoof glääge isch. 1285 isch säll Huus an s Breedigerklooster nääbe dra gange. Im Joor 1362 wird s as "das Hus und das Gesesse, das da stosset an den Prediger Kilchhof ze einer Siten und zu der anderen Siten an die Gassen den man nennet die Lottergasse" beschriibe, d Lottergass häisst hüte Spiddaalgass. 1509 het dr Schaffner vom Breedigerkloster festgstellt, ass s Huus im ene schlächte Zuestand sig. Im Joor 1598 isch dr Jakob Battier dr Bsitzer gsi und 1610 wird zum erste Mol dr Naame "Bockstächer Hoof" erwäänt. Mä cha dä Naame mit käm Familienaame in Beziejig bringe. Es weer aber mööglig, ass denn e Bockstächer, d. h. e Dierkastrierer im Huus gwoont het. 1733 het dr Duechfabrikant Emanuel Ryhiner d Liigeschaft kauft und s Huus isch woorschinlig denn im Stil vom Barock umbaut worde. Im Joor 1844 het mä d Liigeschaft mit iirem zwäistöckige Barockflüügel
47.5518277777787.5909194444444Koordinate: 47° 33′ 6,6″ N, 7° 35′ 27,3″ O; CH1903: 611464 / 266801 Dr Elisabethebrunne isch e Brunne, wo am Stroossenegge vo dr Elisabethestrooss und em Klosterbärg in dr Stadt Baasel stoot. D Figur vo dr Elisabeth vo Thüringe isch vom Heinrich Rudolf Meili (1827-1882) noch ere Vorlaag vom Hans Holbäi em Eltere gmacht worde. Dr Brunne isch sit 1862 in Betriib. Öbbe hundert Meter äwägg stoot d Elisabethekiirche, wo vo 1857 bis 1864, also öbbe zur gliiche Zit, baut worde isch. Dr Brunne zelt as e Baasler Kulturguet. Dr Elisabethe-Brunne het zwäi Becki und dr Brunnestogg het drei Däil. D Statue us Stäi zäigt die häiligi Elisabeth, wo vo 1207 bis 1231 gläbt het. mit ere Kanne Wasser und eme Laib Brot in dr Hand. Under dr Elisabeth stoot e Basilisk, won e Baasler Wabbeschild hebt. Uf dr gliiche Hööchi wisawii het s zwäi Schwään us Bronse wo s Wasser us iire Schnääbel fliesst. Dr underi Droog bechunnt si Wasser über zwäi Usgüss in dr Form vo Delfin. Elisabethen-Brunnen uf brunnenfuehrer.ch Martina Seifert: Komplexe Bilder, Leonhard-Thurneysser-Verlag, 2008, S. 52 Offene Kirche Elisabethen, abgrüeft am 16. Novämber 2014 Si het freiwillig in Armuet gläbt. Scho vier Joor noch iirem Dood
47.5616666666677.5941666666667Koordinate: 47° 33′ 42″ N, 7° 35′ 39″ O; CH1903: 611706 / 267896 D Clarakiirche isch e römisch-katholischi Pfarrkiirche in dr Stadt Baasel. Si stoot im Gläibaasler Glarakwardier und dominiert dr Clarablatz. D Clarakiirche stoot uf dr Liste vo de Kulturgüeter im Kanton Baasel-Stadt, wo für d Regioon vo Bedütig si. D Kiirche isch im 13. Joorhundert baut worde, won emol s Klooster vo de Saggbrüeder gstande isch, wo dr Orde von ene 1274 vom Zwäite Konzil vo Lyon ufghobe worde isch. 1279 het dr Bischof Heinrich vo Isny s leere Klooster de Clarisse überloo, wo sit 1266 im Spaaleklooster dehäi gsi si. Im Joor 1320 het die 60 Meter langi Kiirche e saalförmige Langchor umfasst und e Nonnechoor mit säggs Süülejoch mit Polygonschluss. Draa abaut gsi isch e dreischiffigs Langhuus, d Lütkiirche, wo öbbe gliich lang gsi isch. S ganze Geböid isch flachdeggt gsi. Von däm Vorgängerbau stamme die vier westlige Joch, wo mä hüte no in dr Kiirche cha gsee. Noch dr Reformazioon isch 1531 dr Nonnechor abbroche worde und an sim Blatz het mä e Bollwärk baut. Vo 1798 häi d Baasler Katholike s Gasträcht in dr Kiirche gnosse und 1853 het die waggsendi Gmäind dr Langchor
Savognin isch äs Dorf i da politischa Gmaind Surses i da Bündner Region Albula. S Dorf isch bis Endi 2015 a sälbständigi Gmaind und dr Hauptort vom Chrais Surses gsii. Es isch im Summer wia au im Winter ä beliebti Feriedeschtination. Amtssprach isch s rätoromanische Idiom Surmiran. D Bedütig vom Name isch unklar. 1154 isch de Ort als Swainingen erwähnt worde. 1156 het mer Suanneng gseit und 1379 denn Schweining. Als Usgangsform mues Suanin agno werdä, was mit em nöd lokalisierte rätische Stammesnamä Suanetes in Verbindig bracht wärde chan. Dr Namä Sevgein chunt vom glichlige Stamm her. Savognin liit zmitzt i dä wiitä Muldä Sotgôt im undere Teil vo de Talschaft Surses, wo uf Dütsch Oberhalbstai haisst. S Gmeindsgebiet hät en Uusschnitt vom Haupttaal zwüsched äm Piz Arblatsch (3203 m, höchschti Punkt vo dr Gmeind) im Südwewschtä und em Piz Mitgel (3159 m) im Nordoschtä umfasst. Wie die drüü alte Chilä bezüüged, het s Dorf früener us merärä Chernä bestande: je eine am Fluss Julia, am flach aastigende, lingssiitige Hang und entlang vo dr rächtssiitig, höcher obe verlaufende Hauptstraas. Di starch Bautätigkeit zwüsched 1965 und 1975 het d Lugge zwüsched dä Dorfteil gschlosse. Gliichziitig het sich au d Sidligsflächi uf
D Allerhäiligekiirche isch e römisch-katholischi Kiirche in dr Stadt Baasel. Si befindet sich im Nöibad-Kwartier im Stadtdäil Bachlätte und isch em Allerhäiligefest gweiht. D Kiirche äins vo de Baasler Kulturgüeter, wo regionali Bedütig häi. D Kiirche isch vo 1947 vom Archidekt Hermann Baur baut worde, wo dr Wettbewärb für e Pfaarkiirche und e Pfaarhuus im Nöibad-Kwartier gwunne het. 1950 isch dr Grundstäi für die äischiffigi Kiirche gläit worde, wo zum e groosse Däil us Beton baut isch. Im Innere fallen äim gmäissleti Elimänt uf. D Fänster si vom Baur mit vorgfertigte Bauelimänt us Beton im obere Beriich vom Kiircheschiff eso konstruiert worde, ass si nid blände. Das isch ussergwöönlig gsi und spööter vo andere Archidekte in äänliger Form au gmacht worde. Dr Altar us Stäi het dr Albert Schilling gmacht mit Röliefverzierige uf allne vier Site. Es si under anderem en Oobemoolszene daargstellt und e Lüchter mit siibe Ärm. Der Tabernakel am Ändi vom Chorruum het dr Alexander Schaffner usgfüert. E Skulptur us schwarzem und wissem Marmor stammt au vom Schilling und wie si d Maria daarstellt, isch wenigstens am Aafang umstritte gsi. Dr franzöösisch Mooler Alfred Manessier het e baar Glaasfänster in lüchtende Grundfarbe gmacht. Dr Daufstäi us Marmor
47.5603087.583355Koordinate: 47° 33′ 37″ N, 7° 35′ 0″ O S Gyregaarde isch e historischs Geböid an dr Hebelstrooss 7 im Baasler Vorstedtkwardier. Es gältet as äis vo de Baasler Kulturgüeter. D Liigeschaft ghöört hüte em Kanton Baasel-Stadt und isch Däil vom Kantonsspiddaal. S «Gyr» im Naame chunnt vom Vogelname. S Geböid isch in dr Nöije Vorstadt us eme chliine Äinzelhuus dur Erwiterige gwaggse und es si nid vier Äinzelhüüser zum ene äinzelne Geböid zämmegfasst worde. Vo dusse het s en äihäitligi Fassaade, aber im Barder gseet mä an de massive innere Muure, ass es in mindestens vier Bauetappe entstande isch. Vom Dachwärk im middlere Abschnitt vom Geböid wäiss mä, ass es 1576 baut worde isch, wo dr Bsitzer vom Ringelhoof, dr Lombard Cristoforo d’Annone, sini Güeter zwüschen em Petersblatz und dr Nöije Vorstadt scho erwiteret gha het. S Huus an dr Nöije Vorstadt isch villicht as Wirtschaftsgeböid baut worde. 1603 het mäs in dr Richdig vo dr üssere Stadtmuure erwiteret und drbii Dachform vom eltere Däil vom Huus überno. In dr nöije Giibelwand het s im Estrig en Öffnig, woorschinlig für e Waareufzug. 1756 het dr Kaufmaa und Siidebandfabrikant Jeremias Wildt, wo s Zum Gyregaarde gerbt het, e Stüggli Gaarde
D Savognin Bergbahne AG isch es Schwiizer Verchersdienschtleischtigs- und Tourismusundernähme. D Aktivität konzentriert sich uf d Region Savognin/Riom-Parsonz im Kanton Graubünda. Si umfassed d Bereich Bergbahnbetrieb und Gaschtronomie. S Undernähme beschäftiget rund 30 Jahres- und 80 Saisonmitarbeitendi und het im Gschäftsjahr 2013/2014 än Umsatz vo 8.76 Millionä Frankä erwirtschaftät. D Savognin Bergbahnen AG isch a dr Schwiizer Börsä SIX Swiss Exchange kotiert. 51 Prozänt vo dr Aktiä besitzed dä Markus Schröcksnadle und d Brüädärä Anton und Peter Schmidl. D Familiä Schröcksnadel und Schmidl händ in Savognin glichgrossi Aateil. Dr Bergbahnbetrieb isch s Hauptgschäft vom Undernähme und stüüret rund 6 Millionä Franke in Umsatz inä. Dr Winterbetrieb bildät mit rund 225 000 Erschtiitritt s Hauptgschäft (50 000 im Summer). Dr Rescht wird durs Gaschtronomieagebot (2 Reschtaurants und 1 Schneebar) erreicht. S Undernähme betriibt insgesamt 13 Alaage: ei Gondelbahn, zwei Sesselibahnä, vier Schiilift (dadevo zwei Doppelschiilift), ei churzi Standseilbahn, zwei Chlini Schiilift und eis Laufband (Zauberteppich). Wo im Jahr 1882 d Gotthardbahn in Betrieb gno wordä isch, händ villi Passstrasse wo als Nord-Süd-Verchersachsä dient händ a Bedütig verlorä. Das isch vilnä Bergdörfer so gangä (dä Verluscht vo dr Exischtänzgrundlag), drunder au em Dorf Savognin. Für dr wirtschaftlichi Ufschwung und gäge d Abwanderig
47.7779948.427529556Koordinate: 47° 46′ 41″ N, 8° 25′ 39″ O Schwaningè (amtlich Schwaningen) isch im mittlerè Mèrèbachdal öppè 4,5 km vor dè Mündig vo sellèm Bach bi Wizä-Baanhof. Scchwaningè isch èn Ortsdeil vo dè Stadt Stüèlingè im Landchrais Waldshuèt z Badè-Württèbärg. Schwaningè lyt in Höchi vo dè Mündig von èm nördlichè Nebbèbächle in Mèrèbach. S Dal vom Mèrèbach volauft in Wescht-Oscht-Richtig, wa dezuè füürt dass èn Deil vom Dorf a dè Südhaaldè. wo d Sunnè hèrè schinnè duèt, un dõrum Summerbuck heißt, un èn Deil a dè Nordhaaldè, wo nè Schattèloch isch un deshalb Winterbuck heißt. Schwaningè lyt öppè 3 km nördlich vo Stüèlingè un wörd vo sellèm durch dè Kalvarièbärg drènnt. Vo Schwaningè uus in Gegèrichtung lyget Luussä un è baar Kilometer witer Ewèdingè. Im Weschtè vo Schwaningè, in èm Dobèl a dè rächtè Dalsitè! un 3–4 km obberhalb ligèt Unterwangè un obbèdraa Obberwangè. Mèrèbachabsi lyt Wizä, im Nordoschtè isch no s Nõchbòrdorf Lembach z erwäänè. Dè Nammè Schwaningè chunnt vo Svaninga. Im Juni 1974 hèt dè Schwaninger Gmaindsrõt beschlossè, sich freiwillig i d Stadt Stüèlingè ygmaindè z lõ, sèll isch am 11. Oktobèr 1974 vollzogè worrè. Hintergrund defür, d Eigèständigkeit uffzgää, isch d Gmaindsreform z Baddè-Württebärg gsi, wo am
Lausheim heissed folgendi Ortschafte z Dütschland: Lausheim (Stühlingen), en Ortstail vo de Stadt Stüelinge im Landchrais Waldshuet, Bade-Würtebärg Lausheim (Ostrach), en Ortstail vo Oschdrach im Landchrais Sigmaringe, Bade-Würtebärg
47.5518472222227.5894555555556Koordinate: 47° 33′ 6,6″ N, 7° 35′ 22″ O; CH1903: 611354 / 266803 Dr Vierlindebrunne isch en öffentlige Brunne im Baasler Vorstedtkwardier. Er stoot am Egge vo dr Stäinedoorstrooss zum Kloosterbärg. Sit 1915 isch er dänggmolgschützt und gältet as e Baasler Kulturguet, wo für d Regioon vo Bedütig isch. Dr Brunne existiert as Sodbrunne sit 1758. 1845 isch er an s Münster-Brunnwärk aagschlosse worde und vo denn aa het er fliessends Wasser gfüert, aber erst 1901 het mä us hügienische Gründ dr Sod mit ere Stäiblatte zuedoo. 1964 isch er renowiert worde. Dr Vierlindebrunne isch dr letscht richdig Sodbrunne vo Basel und immer no s Original vo 1758, was äinzigartig isch. Die mäiste alte Brünne het mä nämlig äntwääder abgrisse oder ins Historische Museum brocht und mit Kopie ersetzt. Scho 1869 stoot im ene Verwaltigsbricht gschribe, ass mä dä Brunne wäge sinere Bedütig sött für d Noochwält erhalte. Es stöön immer no vier Lindeböim an de vier Egge vom Brunne, es si aber nid die ursprünglige Böim. Im Joor 1900 si die grangg worde und mä het sä müesse ersetze. Dr Brunne bestoot us drei Beggi. Über em middlere Brunnebeggi, won emol dr Sodbrunne drunder gsi isch, stoot e Kuppeldach
De Walter Henzen (* 5. Novämber 1895 z Bryg; † 31. Augschte 1967 z Bäärn; Bürger vo der Blattu [Leetschn]) isch en Schwyzer Germanischt gsy, wo me bsunders wäge syne spraachwüsseschaftliche Publikazioone gchänt. De Henzen isch im Wallis uf d Wält choo und im fryburgischen Alterschwül und Taafersch uufgwachse, wo syn Vatter Aarzt gsy isch. D Matuur hät er am Koleegi St. Michael z Fryburg im Üechtland abgläit, und nachane hät er z Züri Germanischtik gstudiert. Syni Tokteraarbet, wo-n-er 1920 em Albert Baachmen abggëë hät, hät de südweschtschwyzertüütsch Tieläkt vom fryburgische Seise- und südöschtlichen Seebezirk zum Theema ghaa; truckt usechoo isch die Dissertazioon im Jaar 1927. Syni Habilitazioonsschrift über d Naachtoonwokaal im Walisertüütsch isch 1929 publiziert woorde. Vo 1920 bis 1945 hät de Henzen as Gimnasiaallerer z Fryburg gschaffet, und 1933 isch er Privaatdozänt a der Uniwërsitëët Fryburg im Üechtland woorde. Churz drufabe hett sich en böimigen Uufstiig aapotte: Syn Toktervatter Albert Baachme, äine von wichtigschte Tieläktoloogen i dëre Zyt, isch im 1934i emeritiert woorden und hät scho ygfädlet ghaa, das syn Naachfolger de Henzen sell wëërde. Dëë aber hät abgwunke: D Fuessstapfe vom Baachme sind em vil z grooss gsy, wil dise nöd eläi Profässer gsy isch, näi, glychzytig
De Walter Haas (* 14. Septämber 1942 z Luzëërn; Bürger vo Chriens) isch en Schwyzer Spraachwüsseschafter und emeritierte Profässer für Germanischtischi Linguischtik. Näbetduren isch er au en Spilchaarteforscher. De Haas isch en Suu vomene Sattler und Tabezierer und dëm synere Frau. Er hät vo 1954 bis 1958 d Kantonsschuel Luzëërn bsuecht und vo 1958 bis 1963 s kantonaal Leererseminar z Hitzchilch. As Leerer hät er aber nu es Jaar lang gschaffet. Vo 1964 bis 1971 hät er an Uniwërsitëëte vo Züri und Fryburg im Üechtland Germaanischi Filology, Tüütschi Literatuur, Volchskund, Schwyzergschicht und Allgimäini Spraachwüsseschaft gstudiert. Im 71i isch er z Fryburg Assischtänt vom Elmar Seebold woorde (aso dëm Maa, wo spööter s bikant etimoloogisch Wöörterbuech vom Friedrich Kluge aktualisiert hät). I säbem Jaar hät er mit eren Aarbet über e Parody vomene Luzëërner Volchsschauspiil us em 18. Jarhundert promowiert. Vo 1973 bis 1974 isch er i de Veräinigte Staate «Visiting Fellow» a de Princeton University gsy, und zwaar bim William G. Moulton, emen Amerikaaner, wo im Gibiet vom Schwyzertüütsch gforschet hät. Zum 1978 habilitiert wëërde, hät de Haas s Wokaalsischtem vo alne schwyzertüütsche Mundaarte undersuecht und uf dëre Grundlaag en wichtige Bytraag zur aktuele Spraachgeografy und zum hischtoorische Spraachwandel gläischtet.
47.5585444444447.5838805555556Koordinate: 47° 33′ 30,8″ N, 7° 35′ 2″ O; CH1903: 610933 / 267547 S Kollegiehuus vo dr Uniwersidäät Baasel befindet sich am Petersblatz 1 in dr Stadt Baasel. S Geböid gältet as e Baasler Kulturguet. Hüte finde im Kollegiehuus Vorlääsige, Vordräag und Daagige statt. E Däil vo dr Verwaltig und d SKUBA (Studentische Körperschaft der Universität Basel) befinde sich au dört. Sit dr Gründig vo dr Uniwersidäät im 15. Joorhundert isch s Kollegiehuus am Rhiisprung gsi. Wo noch dr Reformazioon d Uni im ehemoolige Augustinerklooster an dr Augustinergass e zuesätzligs Geböid überchoo het, het das, wil s witer oobe gsi isch, s Oobere Kollegium ghäisse and s alte am Rhiisprung isch zum Undere Kollegium worde. D Uni isch kuum gwaggse bis ins 20. Joorhundert, schliesslig het mä aber doch afo iigsee, ass mä e nöis Kollegiehuus brucht. Wil schon e Hufe Geböid vo dr Uni in dr Nööchi vom Petersblatz glääge si, wie s Bernoullianum, wo 1874 iigweit worde isch, s Vesalianum zää Joor spööter, d Universidäätsbibliodek 1896 oder s Botanische Instidut 1898, het mä sich für dr Petersblatz entschiide. Wil mä drfür s alte Züüghuus het müesse abbräche, isch s 1936 zun ere Volksabstimmig choo. Denn isch s aber
47.7788888888898.4633333333333513Koordinate: 47° 46′ 44″ N, 8° 27′ 48″ O Wizä (amtlich Weizen) isch im unterè Mèrèbachdal öppè 1.5 km vor dè Mündig vo sellèm Bach bi Wizä-Baanhof i d Wuètè. Wizä isch vom Chèrnort Stüèlingè abgsää dè gröschte Ortsdeil vo dè Stadt Stüèlingè im Landchrais Waldshuèt z Badè-Württèbärg. Wizä lyt in Höchi vo dè Mündig von èm nördlichè Nebbèbächle am Mèrèbach. S Dal vom Mèrèbach volauft in Wescht-Oscht-Richtig, wa dezuè füürt dass èn Deil vom Dorf Wizä a dè Südhaaldè, wo d Sunnè hèrè schinnè duèt, un dõrum Summerbuck heißt, un èn Deil a dè Nordhaaldè, wo nè Schattèloch isch un deshalb Winterbuck heißt. Wizä lyt öppè 4 km nördlich vo Stüèlingè, s git abber kei dirèkti Strõßevobindig dörthèrrè. Übbers Mèrèbachdal dirèkt vobundè isch Wizä mit Schwaningè dalobsi un mit Wizä-Baanhof, èn Woon- un Induschtryblatz, wo zu Wizä ghört. Um vo Wizä i diè benõchbòrtè Dörfer Lèmbach un Luussä z chò, muè mò übber èn Bärg faarè. Dè Nammè Wizä chunnt vo Wizia. D Wizämer Mundart ghört zum Hochalemannischè. Im Gegèsatz zu dè Nõchbòrgmeindè Luussä im Nordè und Grimmelzofè im Nordoschtè, wo no hundertbrozèntig i dè Südschwärzwälder Dialäktregion ligge. Wizia isch schu 778 èrschtmòls urkundlich erwäänt worrè. Im Johr 871
47.5579722222227.5830555555556Koordinate: 47° 33′ 28,7″ N, 7° 34′ 59″ O; CH1903: 610871 / 267483 Im Vesalianum an dr Vesalgass 1 im Baasler Vorstedtkwardier si s Zoologische Instidut vo dr Uniwersidäät Baasel, d Umwältwüsseschafte und Däil vom Füsiologische Instidut dehäi. Usserdäm het s no Höörsääl. S Vesalianum isch 1884/85 zwüsche dr Spaalevorstadt und em alte Züüghuus am Petersblatz entstande. Dr Archidekt isch dr Paul Reber gsi, wo au d Baasler Sünagooge baut het. Es isch für d Anatomii- und Füsiologiiabdäilig dänggt gsi und het dorum dr Naame vom Anatom Andreas Vesalius überchoo, wo uf Baasel cho isch, wil doo 1543 si berüemts anatomischs Daafelewärk «De humaniscorpora fabrica» in dr Offizin vom Oporin druggt worde isch. Wäred er z Baasel gwoont het, het dr Vesal en öffentligi Sekzion vom ene Liichnaam vom ene Mensch gmacht, wo seer bekannt worde isch. Wie scho wo s Bernoullianum baut worde isch, het au bim Vesalianum die Freiwilligi Akademischi Gsellschaft (FAG) d Helfti vo de Bauchöste übernoo. 1885 isch s Geböid iigweit worde. Dört isch denn dr Friedrich Miescher (1844-1895), wo d Nukleinsüüri entdeggt het, 1871 Brofässer für Füsiologii worde und het s erste Füsiologische Instidut in dr Schwiz gründet. Öbbe vier Joorzäänt lang häi d Anatome
Schwaningen chan folgendes bedüte: Schwaningen, en Ortschaft uf em Gebiet vo de Stadt Stüelinge im Landchrais Waldshuet, Bade-Würtebärg Schwaningen, vo 1940 bis 1943 de Name vo de Stadt Swarzędz i de Woiwodschaft Großpole z Pole Lueg au: Oberschwaningen, en Ortstail vo Unterschwaningen im Landchrais Ansbach z Bayern Unterschwaningen, e Gmaind im Landchrais Ansbach z Bayern
47.5635888888897.5845333333333Koordinate: 47° 33′ 48,9″ N, 7° 35′ 4,3″ O; CH1903: 610981 / 268108 Dr Fuuli-Magd-Brunne isch en öffentlige Brunne an dr Santihansvorstadt naben em Huus Nummere 34 im Baasler Vorstedtkwardier. Sit 1915 stoot er under Dänggmolschutz und gältet as e Baasler Kulturguet, wo regionali Bedütig het. Mä nimmt aa, ass d Figuur vo dr Fuule Magd, wo us Sandstäi gmäisslet isch, us em 16. oder 17. Joorhundert stammt. E Brunne mit em Naame «Fuuli Magd» het s 1727 gee, und d Statue isch bis 1866 no uf zwäi andere Brünne gstande, bis si uf dr hütig Droog cho isch. Im 20. Joorhundert isch d Statue im ene so schlächte Zuestand gsi, dass mä 1924 im Otto Roos dr Ufdraag gee het, e Kopii z mache. Die het mä uf e Brunnestock gstellt und s Original isch in s Historische Museum cho. Dr Brunnedroog het acht Egge und sini Ussewänd si verziert. Faule Magd-Brunnen uf brunnenfuehrer.ch