rlitschk/wikidir huggingface dataset:
D Zoë Jenny (* 16. Merz 1974 z Baasel) isch e Schwizer Schriftstellere. D Zoë Jenny isch z Baasel as Dochder vom Verleeger Matthyas Jenny und ere Moolere uf d Wält choo. Si isch in Baasel, in Griecheland und z Carona im Tessin ufgwaggse. 1997 isch iire erst Roman Das Blütenstaubzimmer erschiine, won e Bestseller worde und in 27 Sprooche übersetzt worde isch. Si het langi Vordraagsräise in die Veräinigte Staate gmacht, uf China und uf Japan; e zitlang het si z Nöi York, z Berlin und noch 2003 z London gläbt. 1999 isch dr Roman Der Ruf des Muschelhorns uusechoo. 2002 isch d Zoë Jenny Briisrichdere am Internazionale Filmfestival vo Locarno gsi. Si isch Kolumnistin für Die Zeit, d Financial Times und d Schwizer Illustrierti gsi. 2000 isch s Chinderbuech Mittelpünktchens Reise um die Welt erschiine und im gliiche Joor au dr Roman Ein schnelles Leben, e modärni Adapzioon vo dr Romeo-und-Julia-Thematik. Denn isch dr Künstlerroman Das Portrait uusechoo, 2010 dr Roman The Sky is Changing, wo si uf Änglisch verfasst het und 2013 dr Churzgschichte Band Spätestens morgen. D Zoë Jenny läbt mit iirer Dochder in dr Nööchi vo Züüri. Sit 2010 isch si Botschaftere vo dr schwizerische
D Catherine Lefèbvre geborene Hübscher (* 2. Februar 1753 z Goldbach-Altenbach em heidiga Département Haut-Rhin em Elsass, † 29. Dezember 1835 z Paris) ischt a Weschere gwäa, wo durch ihr Heirat mit-ma franzeesischa General ond Marschall an gewaldiga gsellschaftlicha Uffstiig aus de oifachschde Vrheltnis bis zor Herzogin von Danzig gschafft hôt. A greeßra Bekanntheit erlangt hôt-se hauptsächlich durch des Theaterstick Madame Sans-Gêne (frei ibrsetzt mit Frau ohne Verleagaheit) vom franzeesischa Dramatiker Victorien Sardou (1831 bis 1908), wo 1893 z Paris zom erschda Môl uff d Bihne komma ischt ond noh meh durch dui gleichnamiga Vrfilmong vom Christian-Jaque (1904 bis 1994) mit dr Sophia Loren als Catherine Hübscher em Jôhr 1961. Aus-em Sardou seim Theaterstick ischt au a Opr gmacht wôrra, ond zwar vom italienische Kombonischda Umberto Giordano. Uruffgfihrt wôrra isch des Werk em Jôhr 1915 z New York. Em deitsch-schbrôchiga Rôôm isch dui Opr zom erschda Môl am 4. Merz 1931 en Breslau ibr d Bihne ganga. D Catherine Hübscher ischt am 2. Februar 1753 en Goldbach-Altenbach uff d Welt komma. Wia-se mit dr Schual ferdich gwäa ischt, hôt-se ihrn Lebensondrhalt als Weschere en de elsässische Ortschafda Sankt Amarin ond Ruffàch vrdeant. Deet hôt-se als jonga Frau ihrn Landsmôô Francois-Joseph
Roosi (offizielli schriibwiis Rosie) isch de Titel vom ene Schwizer Spilfilm, wo de Marcel Gisler drait hät. Am 24. Januar 2013 isch de Film als Eröffnigsfilm vo de 48. Solethurner Filmtäg uurufgfüert worde und hät am 30. Mai i de Dütschschwiz sin Kinostart gha. Uf eme roseroote Zuckersäckli, wo im Vorfäld vom Film im Sanggaller Rhintel vertail worde isch, hät me folgendes chöne läse: „Rosie kämpft um ihre Würde, Sophie um die Anerkennung der Mutter, Mario um die Liebe von Lorenz. Und Lorenz? Dem ist das alles zu viel ...“ – - looknow.ch D Roosi isch e läbesfrohi, starrchöpfigi, über 70-jährigi Wittfrau. Si raucht zimmli vill Zigerette und trinkt gärn chli Alkohol. Drumm hät si aines Tages es Schlägli und wird is Spitol iiglifered, wo si vo erne baide Chind bsuecht wird. D Soffi isch unglücklich verhüroted und läbt mit Maa und Bueb z Sanggalle. De Lorenz isch en erfolgriiche Schriftsteller mit momentaner Schaffenskriise und hät sin Läbesmittelpunkt z Berlin. Baidi chönd sich us däne Gründ nöd um eri Mueter kümmere. Die aber findt, wänn ere d Nochberi bim Strümpf aazie hälfi, so chön si witer i erem Huus z Altstätte läbe und mües no lang nöd is Alters- oder
Dr Basilius Bessarion isch e byzantinische Theoloog und Humanist gsi, Kardinal und Titularpatriarch vo Konstantinopel. Er isch äine vo de berüemte griechische Gleerte gsi, wo im 15. Joorhundert für d Erschliessig vo de Schrifte vom Platon und witere antike griechische Autore im Oobeland wichdig gsi isch. In Italie het er griechischi Handschrifte gsammlet und het e Hufe Schrifte übersetzt und eso die griechischi Gleersamkäit und die platonischi Filosofii im Oobeland nooch brocht. Er het mit sim Schaffe e wärtvolle Bidraag gmacht, ass antiki Teggst und mit ene d Kultur vo dr Antike erhalte bliibe si. Er isch en Aahänger vom Platonismus gsi und het d Schrift In Calumniatorem Platonis (1469) verfasst. Mit däm Wärk het er brobiert, d Filosofii vom Platon mit dere vom Aristoteles z verbinde und für e christlig Glaube fruchtbar z mache. 1468 het er si brivati Bibliothek (746 Bänd, drunder 482 griechischi und 264 latiinischi Handschrifte und öbbe 300 Druck) dr Republik Venedig gschänggt (ad communem hominum utilitatem). Si isch dr Grundstock vo dr Biblioteca Marciana worde. Thomas Sören Hoffmann: Philosophie in Italien. Eine Einführung in 20 Porträts. Marixverlag, Wiesbaden 2007, ISBN 978-3-86539-127-8, S. 79-86. Lotte Labowsky: Bessarione. In: Alberto M. Ghisalberti (Hrsg.): Dizionario Biografico degli
Dr Johannes de Muris, Jean de Meurs, (* um 1300 in dr Normandii; † um 1360) isch e franzöösische Mathematiker, Astronom, Musiker und Kaländerreformer om Spootmiddelalter gsi. Dr de Muris het woorschinlig an dr Sorbonne z Bariis underrichdet, won er mindestens sit 1321 Magister gsi isch Es isch sicher ass er zwüsche 1317 und mindestens 1348 wüsseschaftlig aktiv gsi isch. 1338 bis 1342 isch er äine vo de Sekretäär vom Köönig vo Navarra gsi. 1344 isch er Kanonikus z Mézières-en-Brenne worde. Er isch vermuetlig um 1360 bzw. noch 1350 gstorbe. Er isch äine vo de iiflussriichste Muusigtheoretiker vo dr Ars Nova gsi. Er het d Muusig under mathematische Aspäkt aagluegt. Sini Hauptwärk im Gebiet vo dr Muusigtheorii si d Musica practica und d Musica speculativa gsi. Er het mathematischi Schrifte wie s Quadripartitum numerorum vo 1343 verfasst und si Schrift über d Kaländerreform vo 1317. Er isch bim Babst Clemens VI. für e Kaländerreform iidräte. Er het e elementars Leerbuech für d Arithmetik gschriibe, wo bis ins 16. Joorhundert brucht worde isch. In sim mathematische Hauptwärk Quadripartium numerorum (in vier Büecher) erwäänt er d Dezimalbrüch, het sä aber nid süstematisch entwigglet. Im 2. Buech behandlet er kwadratischi Gliichige und spezielli
Marcel Gisler (* 18. März 1960 z Alstätte) isch en Schwizer Filmemacher, Regisseur und Draibuechautor. De Marcel Gisler isch im Sanggaller Rhintel ufgwachse. Noch eme churze Abstächer z Züri isch er 1981 uf Berlin züglet. Döt hät er a de Fraie Universität Berlin Theaterwüsseschafte und Philosophii studiert. Mit Fründe hät er z Berlin e Filmgruppe gründet, wo sich em «cinéma copain» verpflichted hät. Mit däne isch 1985 sin erschte Kinofilm Tagediebe entstande. Das Wärch isch es Porträ öber d West-Berliner Gegekultur vo de 1980er Johr. Mit dem Film hät er uf Aahib de silbrig Leopard am Internationale Filmfestiwal vo Locarno gwunne. 1999 isch de Film F. est un salaud noch em schwizerdütsche Kultroman «Ter Fögi isch e Souhung» vom Martin Frank entstande. Roosi, de Eröffnigsfilm vo de 48. Solethurner Filmtäg, hät sächs Nominierige för de Schwizer Fimpriis 2013 überchoo und d Hoptdarstelleri, d Sybille Brunner isch als beschti Darstelleri uuszaichnet worde. Em Gisler sin Dokumentarfilm electroboy, wo am Internationale Filmfestiwal vo Locarno 2014 urufgfüert worden isch, hät de Zörcher Filmpriis 2014, de Schwizer Filmpriis 2015 und im gliiche Johr z Münche de Publikumspriis am Dokumentarfilmfestiwal gwunne. De Marcel Gisler isch under anderem Dozänt a de Dütsche Film- und Fernsehakademi z
Geology (altgriech. γῆ [ɡɛː] ‚Ärd‘ un λόγος [ˈlɔɡɔs] ‚Lehr‘) isch d Wisseschaft vum Ufböu, vu dr Zämmesetzig un dr Struktur vu dr Ärd, ihre physikalische Aigeschaften un ihre Entwickligsgschicht, un dr Brozäss, wu si gformt hän un wu si forme. Dr Uusdruck wird au brucht fir geologische Ufböu, zem Byschpel D Geology vu dr Alpe. Dr Name Geology im hitige Sinn findet mer zerscht anne 1778 bim Jean-André Deluc (1727–1817). Dr Horace-Bénédict de Saussure (1740–1799) het Geology anne 1779 as feschten Uusdruck ygfiert, dervor isch Geognosy gängig gsii. S Matrial, wu sich Geologen in dr Hauptsach dermit bscheftige, sin d Böustai vu dr feschte Ärdgruscht, zem Byschpel Gstai oder au s Wasser, wu in ihne gspycheret isch, (Hydrogeology) oder Ärdeel und -gaas (Petrogeology). Di ryymlige Zämmehäng zwische verschidene Gstaikerper un au d Zämmesetzig un di inner Struktur vu dr ainzelne Gstai liiferen Informationen fir d Entschlisselig vu dr Bedingige, wu si derdur entstande sin. Geologe sin zueständig fir dr Noowys un d Erschließig vu vylfältige Raustoff wie Metallerz, Induschtrymineralien un Böustoff wie Sand, Chiis un Lätte, wu wirtschaftligi Entwicklig nit meglig wäär ohni si. Derzue sin sin si au zueständig fir d Sicherig vu Drinkwasser un Energyraustoff wie Ärdeel bzw.
Dr Gerhard vo Cremona (Gherardo da Cremona bzw. Gerardus Cremonensis, * 1114 z Cremona, Italie; † 1187 z Toledo, Spanie) isch e Gleerte und bedütende Übersetzer vo arabische Schrifte is Latiinische gsi. Über si Härkumft und Lääbe isch wenig bekannt. Mee as 100 Joor noch sim Dood het dr Dominikaner Francesco Pippino gschriibe, ass dr Gerhard scho seer früe uf Toledo gange sig «us Liebi zum Almagest». Dr Almagest isch em Claudius Ptolemäus sis Wärch über d Astronomyy. Im 12. Joorhundert isch z Toledo e bedütendi Übersetzerschuel gsi, wo am meischte für d Übersetzig vo Wärk us em Arabische im middelalterlige Öiropa gleischtet het. Dr Gerhard het Arabisch gleert, und er het nit nume dr Almagest uf Latiinisch übersetzt, sondern au e Hufe anderi Wärk wie d Schrifte vom Galen, im Avicenna si Kanon vo dr Medizin, im Euklid sini Elimänt und s Leerbuech zur Algebra Hisab al-dschabr wa-l-muqabala vom al-Chwarizmi. Am Domkapitel z Toledo het er denn lang as Diakon und Leerer gschafft. Woorschinlig het er e Kanonikat an dr Kathedrale vo Toledo ghaa, wo e „Magister Gherardus“ bezügt isch. Öb er daatsächlig bis zum Dood z Toledo bliibe isch, isch nit sicher, wil er z Cremona begraabe isch.
S Gränzzeichè isch è Ysebaansignaal un benamst d Gränzè, bis zu dèrè bi zämmèlaufendè Gleis s Gleis bsetzt wörrè darf. S jewylige andere Gleis darf nu befaarè wörrè, wenn s bsetzti Gleis gränzzeichèfrei isch. D Bedièner vom Stellwärk stellt sell im Raamè vo dè Faarwärkbrüèfig fescht, bevor er è Zugfaart mit èm Signals durchs Signal Hp 1 oder Hp 2 frei git. Er berücksichtigt deby au, dass sich èn devor ygfaarenè Zuug nõch èm Aahaaltè durch s Entschpannè vo dè Pufferfèdèrè nõ öppis „streggè“ ka un deby s devor frei gfaareni Gränzzeichè widder übbersetzt. Bi Gleis, wo mit èrè Gleisfreimeldeaalaag uusgrüschtet sin, wörd disell Bedingig technisch sichergschtellt. D Isolyrgränz vom Gleisschtrômkreis bezièigswys vom Achszellèr isch dezuè nit uumittelbar am Gränzzeichè, sondern mindeschtens sechs Metèr dehinter inschtallyrt. Di gnaui Position vom Gränzzeichè wörd durch dè Mindeschtgleisabschtand vo dè beidè zämmèlaufendè Gleis in Abhängigkeit vo dè Übberhöhig un èm Radius beschtimmt. Well s Gränzzeichè nu für dè Rangyrbetrièb vo Bedütig isch, wörd dè Mindeschtgleisabschtand für Rangyrgschwindigkeitè aagluègt un stôt dôher i dè Regèl bi Normalschpurbaanè bi èm Gleisabschtand vo nu 3,50 Metèr. Bi Drei- un Virschinnègleis könnet meereri Gränzzeichè, jewyls für Normal- un Schmalschpur, vorhandè sy. Z Dütschland isch s Gränzzeichè meischtens
È Hauptsignaal (Hp) isch è Ysebaasignaal. Es zeigt aa, ob dè aaschlièßende Gleisabschnitt befaarè wörrè darf. Gleisabschnitt i sellem Sinn sin Zugfolgeabschnitt. I dennè darf sich jewyls nu ein Zuug befindè. Hauptsignaal a Streggè mit Streggèblock könnet nu i d Faartschtellig brocht wörrè, wenn dè aaschlièßende Zugfolgeabschnitt frei isch. È Hauptsignaal wörd i dè Regel durch è Vorsignal aakündigt. Hauptsignaal wörred je nõch irer Funktion vowendet als: Yfaarsignaal S Yfaarsignaal stôt vor èm Baanhof a dè Gränz zwischè sellem un dè freiè Streggi un zeigt aa, ob èn Zuug uss èm Zuugfolgeabschnitt in è Baanhofsgleis yfaarè darf. Uusfaarsignaal S Uusfaarsignaal stôt am Ènd vom Baanhofsgleis un zeigt aa, ob èn Zuug us èm Bahnhofsgleis i dè nõchfolgendè Blockabschnitt uusfaarè darf. Zwischèsignaal S Zwischèsignaal stôt i uusdeentè Baanhofsberych zwischè Y- un Uusfaarsignal un zeigt aa, ob dè nõchfolgende Gleisabschnitt vom Baanhof befaarè wörrè darf. I dè Schwiz luutet dõher d korrèkti Bezeichnig "Gleisabschnittsignaal" Bloggsignaal S Bloggsignaal stôt am Gleis vo dè freiè Streggi und zeigt aa, ob dè nõchfolgendi Bloggabschnitt befaarè wörrè darf. Deckigssignaal S Deckigssignaal sicheret è Gfaarèschtell, z. B. è beweglichi Brugg. D Unterscheidig isch (bsunders für dè Lokfüürer) nit aahand èm Signaalbild möglich, sondern ergit sich uss èm
È Lichthauptsignaal (Hp) isch è Hauptsignaal, wo dè Signaalbegriff uusschlièßlich optisch mit Lüüchtmittel aazeigt wörd. Hauptsignaal könnet au, je nõch dè vowendetè Stellwärkstechnik, als Formsignaal uusgfüürt sy. S Lichthauptsignaal zeigt aa, ob dè aaschlièßende Gleisabschnitt befaarè wörrè darf. Gleisabschnitt i sellem Sinn sin Zugfolgeabschnitt. I dennè darf sich jewyls nu ein Zuug befindè. Lichthauptsignaal a Streggè mit Streggèblock könnet nu i d Faartschtellig brocht wörrè, wenn dè aaschlièßende Zugfolgeabschnitt frei isch. È Lichtauptsignaal wörd i dè Regel durch è Lichtvorsignaal aakündigt. Für s Verhaltè an èm Lichthauptsignaal isch auch s draa aagebrochte Mastschild relevant. Im dütschè H/V-Signaalsischteem git s d Signaalbegriff Hp 0 (Halt), Hp 1 (Faart) un Hp 2 (Langsamfaart). Witerhy exischtyret sognannti Mehrabschnitts-Signaalsischteem, z. B. wo uff èm Gebièt vo dè ehemôligè Dütschè Rychsbaan hüüfig aaztrèffendè HI-Signaal, odder d Kr-Signaal, welli hütt bi fascht allè Neubautè Vowendung findet. Ks-Signaal wörred uusschlièßlich vo elektronischè Stellwärk uus gschtüèret. Kombinationssignaal übernemmet deby entwedder d Funktion von èm Hauptsignaal, èm Vorsignaal odder è Kombination vo Haupt- un Vorsignaal mit eim einzigè, zämmèhängendè Signaalbegriff. D Vorschriftè für Haupt- un Vorsignaal sind also entsprèchend aazwendè. Z Öschterrych isch es erscht durch dè Aaschluss zu dè Umschtellig vo dè Wäägsignalisyrig zu dè Gschwindigkeitssignalisyrig kô. Nõch
D Banū-Mūsā-Brüeder si drei muslimischi Gleerti gsi, wo im 9. Joorhundert z Bagdad gschafft häi. Si si dur Büecher über Geometrii, Astronomii und mechanisch Erfindige (Maschiine) bekannt. Si gälte as Mitbegründer vo dr islamische mathematische Dradizioon und zele zu de früeste Mathematiker, wo die griechischi Mathematik fortgsetzt häi. Si häi Jafar Muḥammad ibn Mūsā ibn Shākir (vor 803 – Januar oder Februar 873), Aḥmad ibn Mūsā ibn Shākir (im 9. Joorhundert uf d Wält choo und gstorbe) und Al-Ḥasan ibn Mūsā ibn Shākir (im 9. Joorhundert uf d Wält choo und gstorbe) ghäisse. Es isch schwiirig iiri wüsseschaftlige Arbäite usenanderzhalte. Dr eltist vo de drei Brüeder, dr Muhammad, isch woorschinnlig am bedütendste gsi. Wie dr al-Hasan het bsundrigs an dr Geometrii gschafft, aber au an dr Astronomii. Dr Ahmad het sich vor allem mit Mechanik befasst. Iir bekanntists Wärk isch s Buech vo dr Mässig vo eebene und sfäärische Figure gsi (Kitab marifat masakhat al-ashkal), wo d Resultaat vom Archimedes (Kräismässig, Chuugele und Zylinder) din si. Si hän die au witerentwigglet. Manuskript vom Buech si z Oxford, Bariis, Berlin, Istanbul und Rampur in Indie. Es isch vom Gerhard vo Cremona im 12. Joorhundert uf Latiinisch übersetzt worde mit em Ditel
D Geometrii (altgriech. γεωμετρία geometria ‚Ärdmaass‘, ‚Landmässig‘) isch e Däilgebiet vo dr Mathematik. Uf dr äinte Site verstoot mä under Geometrii die zwäi- und dreidimensionali euklidischi Geometrii, d Elementargeometrii, wo au in dr Schuel underrichtet wird und wo sich mit Pünggt, Graade, Eebene, Abständ, Winggel etc. beschäftigt, und die Begriffsbildige und Methode, wo im Lauf vo dr süstematische und mathematische Behandlig vo däm Thema entwigglet worde si. Uf dr andere Site umfasst dr Begriff Geometrii e Räije vo groosse Däilgebiet vo dr Mathematik, wo Läie nume schweer chönne gsee, ass sie e Bezuug zur Elementargeometrii häi. Zu dene ghööre d Differenzialgeometrii, wo Methode vo dr Analysis und der Topologii aagwändet wärde. die algebraischi Geometrii, wo mä au as Gebiet vo dr Algebra cha aaluege und wo sit em Bernhard Riemann au Kenntniss us dr Funkzionentheori aawändet. d Konwexgeometrii, wo dr Hermann Minkowski begründet het. die sünthetischi Geometrii wo dr klassisch Aasatz vo dr räine Geometrii witerfüert und as Basis nit algebraischi Objekt (Koordinate, Morphisme usw.) het sondern abstrakti geometrischi Objekt (Pünggt, Graade) und deren iiri Bezieige (Schnitt, Parallelidäät, Orthogonalidäät usw.) het die algorithmischi Geometrii (computational geometry) die diskreti Geometrii wo sich mit Polyeder, Pflasterige, Packige vo dr Eebeni und vom
Müllheim isch de Name vo däne Ort: Müllheim im Markgräflerland (Mille), e Stadt im Landchrais Brisgau-Hochschwarzwald, Bade-Würtebärg, Dütschland Müllheim TG (Müle), e Gmaind im Kanton Thurgau, Schwiz Lueg au: Müllenheim Mülheim Mühlheim
Airbnb isch e Online-Marktplatz zum Vermiete und Bueche vo Privatunterkünft. Noch eigenen Aagabe stönd uf de Website über 2 Millionen Inserate vo Underkünft i 190 Ländern und 34 dusig Stedt zum Aagebot (Stand: Februar 2016). Sit der Gründig im August 2008 bis im Juni 2012 si über 10 Millione Übernachtige uf Airbnb vermittlet worde. Airbnb isch im August 2008 vom Brian Chesky, Joe Gebbia und Nathan Blecharczyk in San Francisco gründet worde. Die ursprünglechi Finanzierig hei si vom Inkubator „Y Combinator“ becho. Spöter hei au Greylock Partners, Sequoia Capital und dr Ashton Kutcher is Unternähme investiert. Airbnb Dütschland – Airbnb Öschtriich – Airbnb Schwyz Über uns abgruefe am 6. Februar 2016 "Uns hat niemand ernst genommen" Artikel uf stern.de vom 19. September 2013 blog.airbnb.com: No, We’re Not Punking You – Ashton Joins the Airbnb Team!
Bukan (persisch بۆکان‎) uf kurdisch au Bokan, isch e Stadt im Nord-Weste vom Iran. Bukan het öbbe 169'041 Iiwooner und isch die zwäitgrössti Stadt in dr Browinz West-Aserbaidschan. Si lit südlig vom Urmia-See uf ere Hööchi vo öbbe 1300 Meter über em Meeresspiegel. D Bevölkerig vo Bukan bestoot us Kurde. 94 Brozänt (1996) vo de Iiwooner si Muslim und ghööre zum groosse Däil zu dr Sunni Shafi'i Sekte. Dr Naame "Bukan" läitet sich vom kurdische Wort "Bûk" ab, wo "Brut" bedütet. Au e Fluss und dr Bezirk um d Stadt Bukan häisst eso. Bukan (Site cha nüme abgrüeft wärde; Suche im Webarchiv)[1] [2] Vorlage:Toter Link/iranica.com in dr Encyclopaedia Iranica (änglisch)
Mit em Satz vom Heron cha mä dr Flechiinhalt vom ene Dreiegg us de drei Sitelengene a, b und c usrächne. Dr Satz isch noch em Mathematiker Heron vo Alexandrie benennt. Dr Satz goot eso: A = s ( s − a ) ( s − b ) ( s − c ) {\displaystyle A={\sqrt {s(s-a)(s-b)(s-c)}}} Do drbii isch A d Flechi und s dr halbi Umfang, also s = 1 2 ( a + b + c ) {\displaystyle s={\frac {1}{2}}(a+b+c)} D Formle vom Heron goot au eso: A = 1 4 ( a + b + c ) ( a + b − c ) ( b + c − a ) ( c + a − b ) {\displaystyle A={\frac {1}{4}}{\sqrt {(a+b+c)(a+b-c)(b+c-a)(c+a-b)}}} Die Formle cha mä as Spezialfall vo dr Formle für dr Inhalt vo dr Flechi vom ene Seenevieregg aaluege, wenn d Lengi vo äinere Site vom Seenevieregg d Lengi Null het. Für e Flecheninhalt vom ene Seenevieregg gältet nämlig: A = ( s − a ) ( s − b ) ( s − c ) ( s − d ) {\displaystyle A={\sqrt {(s-a)(s-b)(s-c)(s-d)}}} (Formle vom Brahmagupta) Elementare Bewiis Bewiis mit Hilf vom Kosinussatz (Dütsch)
Dr Leonardo da Pisa, au Fibonacci gnennt (* um 1180? z Pisa; † noch 1241? Pisa) isch e Rächemäister z Pisa gsi und gältet as dr bedütendst Mathematiker vom Middelalter. Hüte si vor allem d Fibonacci-Zaale bekannt, wo noch iim benennt si. Mä wäiss weenig über s Lääbe vom Leonardo, s mäiste goot uf dr Widmigsbroloog vo sim Rächebuech Liber abbaci zrugg und uf e Dokumänt vo dr Kommune vo Siena. Dr Leonardo isch in dr zwäite Helfti vom 12. Joorhundert z Pisa uf d Wält choo. S Vater isch dr Guglielmo Bonacci gsi und dr Leonardo het mindestens äi Brueder ghaa. Pisa het dr Vater woorschinlig 1192 in d Niiderlassig bo dr Pisaner Kaufmaschaft im algerische Bougie, em hütige Bejaia, gschiggt. Dr Leonardo het dört sini mathematische Grundlaage überchoo und mit de novem figurae indorum („nüün Ziffere vo de Inder“) gleert rächne. Das si unseri hütige (indo-arabische) Ziffere, wo die arabische Mathematiker z Bagdad sit dr zwäite Helfti vom 8. Joorhundert us Indie kennt häi. Im 12. Joorhundert häi si sich vo Spanie (Toledo) us dur latiinischi Übersetzige us de arabische Schrifte vom Al-Chwarizmi au im Weste no di noo verbräitet. Gege s Ändi vom 12. Joorhundert isch er
Madame Sans Gêne ischt a franzeesisch-italienisch-schbanischer Schbiilfilm us-em Jôhr 1961 vom franzeesischa Regisseur Christian-Jaque, wo d Lebensgschicht vo dr elsässischa Wäschere ond schbätra Herzogin vo Danzig, Catherine Hübscher, zom Inhalt hôt, es mit dr Wôhret abr et so ganz gnau nemmt. S Drehbuach stammt vom Regisseur ond viir weitre Autora (lueg dô drzua d Infobox) ond beruaht uff-em gleichnamiga Theaterstick vom Victorien Sardou ond em Émile Moreau, wo 1893 z Paris zom erschda Môl uff d Bihne komma ischt. Z Deitschland hôt der Film zom erschda Môl am 23. Merz 1962 da Weag ens Kino gfonda. En de Revoluzioos-Wirra vo 1792 vrschafft sich z Paris a Grubbe vo franzeesische Patriooda mit äller Gwalt a freia Ondrkunft em Haus vo dr Catherine Hübscher, ara jonga Wäschere us-em Elsass. Obwohl dr Ôfihrer vo sellem Heifle, dr Sergeant Lefèbvre, a Mords-Stoffl ischt, wo außer Romkrakeela scheints et viil glernt hôt, isch d Hübschere begeischtret vo deam Kerle. Am Dag druff dreffet em keeniglicha Palascht, wo am friha Môrga erobret ond uff-em Dach d Fahna vo dr Revoluzioo ghisst wôrra ischt, d Hübschere ond dr Lefèbvre wiidr uffnandr. Weil älle grad weaga dera glongena Revoluzioo en Hochstemmong send, fallet sich dia zwoi en d
Dr Jordanus Nemorarius (au Jordanus de Nemore) isch e Mathematiker und Mechaniker im früeje 13. Joorhundert gsi. Wenn er uf d Wält cho und gstorbe isch, wäiss mä nit genau, nume ass er in dr erste Helfti vom 13. Joorhundert gschafft het. Im Katalog Biblionomia vom Richard de Fournival us Amiens us dr Zit vo 1246 bis 1260 si zwölf vo sine Wärk ufgfüert: Philotegni (De triangulis), De ratione ponderum, De ponderum proportione, De quadratura circuli, Practica (Algorismus), Practica de minutiis, Experimenta super algebra, Arithmetica, De numeris datis, Quedam experimenta super progressione numerorum, Liber de proportionibus, Suppletiones plane spere. Dr Jordanus het über Arithmetik, Algebra, Geometrii und Astronomii gschriibe und sini Wärk si bis ins 17. Joorhundert brucht worde. In sim Hauptwärk, em Liber de numeris datis, erkläärt er under anderem d Löösig vo kwadratische Gliichige mit ere Methode, wo äänlig isch wie die vom al-Khwarizmi, aber en allgemäineri Form het, wil do zum erste Mol Buechstabesümbol konkreti Zaale ersetze. Au in dr Mechanik het er Bedütends gläistet. Er het as erste d Statik vo Gwicht uf ere schiefe Eebeni richdig beschriibe und au s Brinzip vo dr Virtuelle Arbit, won er über e Hebel gschriibe het. Edward Grant Jordanus
Dr Nikolaus V., bürgerlig Tommaso Parentucelli, (* 15. Novämber 1397 z Sarzana, Ligurie; † 24. Merz 1455 z Rom) isch vo 1447 bis 1455 Babst gsi. Dr Nikolaus V. isch dr Soon vom ene Arzt gsi und dr erst Bürgerligi uf em Droon vom Babst sit em Coelestin V. und au dr erst Humanist under de Bäbst. (Wäge däm het er au käi Familiewabbe gha, won er as Babstwabbe häzz chönne bruuche.) Vor sinere Waal isch er vo 1443 aa Vizekämmerer gsi, vo 1444 aa Erzbischof vo Bologna und vo 1446 aa Kardinal vo dr Diddelchille Santa Susanna. Dr Konklav isch nume zwäi Daag lang gange und denn häi en die 18 Kardinääl am 6. März 1447 z Rom zum Babst gweelt und am 19. Merz inthronisiert. Wo dr Gegebabst Felix, wo vom Basler Konzil iigsetzt worde isch (1449), zruggdräte isch, isch s Schisma öndgöltig biigläit gsi. Dr groossi Erfolg vom Häilige Joor 1450 und d Kröönig vom Kaiser Friedrich III. im Joor 1452 s Züügnis drfüür, wie internazionale Aasee vom Babstdum wider gstiige isch. Gliichzitig het dr Nikolaus V. dr konziliare Beweegig en Ändi gmacht, und het wie sini Vorgänger und Noochfolger deren iiri Ideä abgleent. Die autokratisch Uffassig