rlitschk/wikidir huggingface dataset:
E Schlaaginstrumänt isch e Muusiginstrumänt, wo mä bim Schbiile schloot oder schüttlet und eso e Doon erzügt. Es si woorschinlig die eltisten Muusiginstrumänt überhaupt. D Familie vo de Schlaaginstrumänt isch seer vilfältig. Mä schetzt ass es uf dr ganze Wält vili Hunderti vo verschiidene Schlaaginstrumänt git. Die mäist brucht mä vor allem, zum dr Rhüthmus voorzgee. Uf e baar Schlaaginstrumänt wie s Gloggeschbiil, Xilofoon, Wibrafoon, Tschelesta, Klavier und Boo-bam cha mä au Melodie und Harmonie schbiile. Die mäiste Schlaaginstrumänt cha mä in zwäi Kategorie iidäile: d Idiofoon, wo dr Korpus bin ene sälber döönt, zum Bischbil dr Driangel. d Membranofoon, bi deene wird dr Doon dur e schwingendi Membraane erzügt, zum Bischbil bi dr Drummle. Vom Korpus, wo d Membraane druf ufgspannt isch, chunnt zum räine Membraangrüsch no s Timbre. Es git Schlaaginstrumänt, wo gliichzitig Membranofoon und Idiofoon si, zum Bischbil s Damburin. Die mäiste Schlaaginstrumänt schbiile e gwüsse Doon. Vili Membranofoon cha mä stimme, zum Bischbil si d Drummle gstimmt. D Doonhööchi wird veränderet, wemm mä d Schbannig vo dr Membraane vergröösseret oder verchliineret. Dorum underschäidet mä zwüsche Schlaaginstrumänt, wo d Doonhööchi cha bestimmt wärde wie zum Bischbil Pauke, Xylofoon und Wibrafoon und sonige, wonn e weeniger definierbaars Klangspektrum
Holzbloosinstrumänt säit mä Bloosinstrumänt, wo d Schwingig vo dr Luftsüüle bin ene mit eme Luftblatt oder Rohrblatt erzügt wird. D Instrumänt sälber bestöön nid immer us Holz, wie dr Naame suggeriert; zum Bischbil si die erste bekannte Flööte us Chnoche gmacht gsi, und vili vo de hütige Holzbloosinstrumänt wärde us Metall oder Kunststoff gmacht. Andrersits bestoot z. B. dr Zink us Holz, mä zelt en aber wäge dr Art wie d Schwingig bi iim erzügt wird, zu de Bläächbloosinstrumänt. Es isch schwiirig genau z definiere, weeli Instrumänt zu de Holzbloosinstrumänt zele. Die „tüpische“ Holzbloosinstrumänt wie öbbe d Flööte, Klarinette, Oboe, Fagott und Saxofoon duet dr Schbiiler diräkt mit em Mund dri bloose, d Doonhööchi hängt vo dr Lengi vo dr Luftsüüle im Instrumänt ab (d Frekwänze vom erzügte Doon si Äigefrekwänze vo dere Luftsüüle), und d Lengi vo dr Luftsüüle duet dr Schbiiler bestimme, wenn er d Doonlöcher uf oder zuemacht – äntwäder diräkt mit sine Finger oder mit Klappene. In eme Sinn, wo erwiiteret isch, si Holzbloosinstrumänt au Instrumänt, wo käini Doonlöcher häi und dorum nume je äi äinzigi Doonhööchi chönne erzüüge, z. B. d Pfife vo dr Paanflööte, d Drillerpfife, und Instrumänt, wo nit mit em Muul bloost
D Drumbeete isch e hoochs Bläächbloosinschtrumänt. Si isch es Äärofoon und mä bloost uf ere mit eme Chesselmundstück noch em Brinzip vo dr Bolsterpfyffe. Iri Mensur isch zimlig äng und dr Schalldrichter entsprächend wyt. S Roor vo dr B-Drumbeete, dr Drumbeete wo um hüfigste bruucht wird, isch öbbe 134 Santimeter lang. Mä underschäidet zwüsche de Natuurdrumbeete (wie dr Barockdrumbeete) und de Klappedrumbeete und Ventiildrumbeete. Inschtrumänt, wo ähnlech wie d Drumbeete bout gsi sind, het’s scho bi den alte Ägipter gää. Die Aart vo Bloosinschtrumänt het bi de Juude Chazozra,' bi de Grieche Salpinx und bi de Röömer Tuba gheisse. Es sind langgstreckti Forme oder au dräiti Roor gsi. I dr ntyke zyt het me die Inschtrumänt meischtens us Bronze gmacht. Sit em 14. Joorhundert git’s Bilder mit Blächbloosinstrumänt, wo a dräiti Form händ. Anne 1470 chunt s Wort Drometten s erschte Mol in ere Schriftkwelle vor. Dr Martin Luther het i synere Bible Drommette gschribe. Dr Typ vo dr Barockdrumbeete het men als Naturdooninschtrumänt bis is 18. Joorhundert bruucht. Spezielli Forme sind d Fanfaaredrumbeete und d Heroldsdrumbeete gsi. Änds 18. Joorhundert sind d Drumbeete mit Chlappen und Züüg und Väntyl ufchoo, wo d Komponischte drfüür jetz die ganzi Doonläitere hän
Dr Albrecht Behmel (* 24. März 1971 en Beblenga) isch an deitscher Schriftsteller. Dr Behmel isch em Jahr 1971 en Beblenga auf d Welt komma. En d Schul ischr abr en Schduagert ganga ond hat sei Abidur am Helderlingimnasiom gmacht. Schbädr hodr en Heidlberg Gschichde, Philosophie ond Kondschd schdudiert, abr isch erschd en Berlin Schrifdschdeller worda, wo r fir s Fernsäh ond dr Film Biecher schreibt. Em Oinzelne send des au Romane ond hischdorische Abhandlonga. Sei Radioschdiggle, wo dr Albrecht seim Freind Harry Rowohlt gwidmet hot, hot au an Preisle kriagt. Ond an Kinschdler isch er au no Doktor Faust und Mephisto – oder die Teufelsreise. 2013, ISBN 3-8450-1186-6 Homo Sapiens Berliner Art. Schenk, Passau 2010, ISBN 978-3-939337-78-2 Das Nibelungenlied. Ein Heldenepos in 39 Abenteuern. Stuttgart 2001, ISBN 3-89821-145-2 Von der Kunst, zwischen sich und dem Boden ein Pferd zu behalten. Berlin 2005, ISBN 3-89769-910-9 Die Mitteleuropadebatte in der Bundesrepublik Deutschland. Hannover 2011, ISBN 978-3-8382-0201-3 1968 – Die Kinder der Revolution. Der Mythos der Studentenbewegung. Hannover 2011, ISBN 978-3-8382-0203-7 Commons: Albrecht Behmel – Sammlig vo Multimediadateie Hörspiel des Monats Deutschlandfunk, 2. Dezember 2003 Lidderadurgridigg Tiddl en dr "Library of Congress" vo Amerika Dr brivade Blogg vom Albrecht Ondrhaldong middm Albrecht
Mit Majorzwaal bezäichnet mä in dr Schwiz d Meerhäitswaal zum Ständeroot (die chliini Chammere) (Usnaame: d Kantöön Jura und Nöjeburg, wo im Proporz gweelt wird) vo de Mitgliider vom Nazionaalroot in de Kantöön, wo nume äi Verdräter häi (Appezäll Usserrhode, Appezäll Innerrhode, Glarus, Nidwalde, Obwalde und Uri.) vo de kantonaale Regierige (Usnaame: Kantöön Tessin und Zug) vo de kantonaale Parlamänt in Graubünde und de bäide Appezäller «Halbkantöön» von e baar Gmäindirööt. Au dr Waalmodus bi de parlamentarische Waale zum Bundesroot cha mä as Majorz bezäichne, allerdings wird dört äi Sitz noch em andere bsetzt. Gweelt isch nume, wär en absoluts Meer (Zaal vo de gültige Stimme däilt durch zwäi plus äins) überchunnt. D Majorzwaal isch e wääsentlig äinfachers Süsteem as d Proporzwaal. Immer isch dä Kandidaat oder die Kandidaatin für es Amt gweelt, wo die mäiste Stimme überchoo het, im Geegesatz zur Proporzwaal, wo zerst noch Bardeie uszelt wird. Im tüpische Schwizer Majorz git s zwäi Waalgäng: Im erste zelt s absolute Meer, im zwäite s relative. Noch em ersten Waalgang chönne sich Kandidaate zruggzie; es isch aber au mööglig, ass e nöije Kandidaat ufgstellt wird (öbbe wil e Kandidaat im erste Waalgang so schlächt abgschnitte het, ass d Bardei
D Communauté de communes du Saulnois isch e Kommunalverband im franzesische Département Moselle, wu 128 Gmaine in fimf Kanton im Arrondissement Château-Salins aaghere. Gnännt isch dr Gmaindsverband no dr Landschaft Saulnois. Är isch am 31. Dezämber 1997 grindet wore. Sitz vum Verband isch Château-Salins, Bresidänt isch dr Roland Geis. Im Johr 2006 het d Communauté de communes du Saulnois (CCS) 29.566 Yywohner uf 974 km² ghaa. Zum Kommunalverband ghere die Gmaine: www.cc-saulnois.fr www.collectivites-locales.gouv.fr
D Moolerei zelt mit dr Archidektuur, dr Bildhauerei, dr Grafik und dr Zäichnig zu de klassische Gattige vo dr Bildende Kunst. Si bestoot din, ass mä Farbe mit Bimsel, Spachdel oder andere Geegeständ uf e Underlaag ufdräit. Näbe dr Daafle- und Wandmoolerei underschäidet mä no d Glaas- und d Buechmoolerei, drzue chunnt die kunstgwärbligi Moolerei uf Doon oder Keramik. S eltiste Züügnis vo dr Moolerei si d Höölemoolereie mit Dierdarstellige us dr letzte Iiszit und em Jungpaläolithikum. Moolereie und Zäichnige, aber au Relief und Plastike, si as künstlerischi Usdrucksforme us dr Zit vo vor 35'000 bis 10'000 Joor bekannt. Öiropäischi Höölemoolereie het mä vor allem z Schbanie und Frankriich entdeckt, so d Wandbilder in dr Hööli vo Lascaux in Südfrankriich im Joor 1940. Si zäige Diermotiiv. Rinder, Hirsch und Rösser si uf beiidruckendi Wiis dargstellt und ghööre zu de eltiste bekannte Moolereie vo dr Menschhäit. Bi de Kultuure in Vorderasie isch d Moolerei, und woorschiinlig bsundrigs d Wandmoolerei sicher früener emol wit verbräitet gsi, aber nume relativ weenig isch erhalte. Us em Balast vo Mari stamme e baar Bischbil, us de Paläst vo de Hethiter git s e Hufe Fragmänt, wo mä sich aber us ene kuum e Bild cha
D Communauté de communes du Pays des Deux Sarres isch e Kommunalverband im franzesische Département Moselle gsii, wu 19 Gmaine im Arrondissement Sarrebourg aaghert hän. Gnännt isch dr Gmaindsverband no dr Rote un dr Wysse Saar, wu dur s Biet fließe. Är isch am 11. Dezämber 1998 grindet wore. Sitz vum Verband isch Lorquin gsii, Presidänt dr Jean-Luc Chaigneau. Zum Kommunalverband hän die Gmaine ghert: Abreschviller, Aspach, Barchain, Fraquelfing, Hattigny, Héming, Hermelange, Lafrimbolle, Landange, Laneuveville-lès-Lorquin, Lorquin, Métairies-Saint-Quirin, Neufmoulins, Niderhoff, Nitting, Saint-Quirin, Turquestein-Blancrupt, Vasperviller, Voyer. www.cc-2sarres.fr
D Communauté de communes de l’Albe et des Lacs isch e Kommunalverband im franzesische Département Moselle gsii, wu zwelf Gmaine im Arrondissement Sarreguemines aaghert hän. Gnännt isch dr Gmaindsverband noch em Fluss Albe un dr See in dr Region. Är isch am 24. Dezämber 2002 grindet wore. Sitz vum Verband isch Saaralben gsii, Presidänt dr Pierre-Jean Didiot. Im Johr 1999 het d Communauté de communes de l'Albe et des Lacs 14.200 Yywohner uf 130 km² ghaa. Zum Kommunalverband hän die Gmaine ghert: Geblingen Hassenburg Hilsprich Holvingen Johannsrohrbach Kappelkinger Kirweiler Nellingen Püttlingen Remeringen Richelingen Saaralben www.cc-albe-lacs.com d'infos vun Saaralben
D Communauté de communes de l’Agglomération de Sarrebourg isch e Kommunalverband im franzesische Département Moselle gsii, wu acht Gmaine im Arrondissement Sarrebourg aaghert hän. Gnännt isch dr Gmaindsverband no dr Stadt Sarrebourg, wu au dr Sitz vum Verband gsii isch. Presidänt isch dr Roland Klein gsii. Im Johr 1999 het d Communauté de communes de l’Agglomération de Sarrebourg 19.243 Yywohner uf 88,5 km² ghaa. Zum Kommunalverband hän die Gmaine ghert: Bébing Bühl (Lothringen) Hommartingen Imling Rieding Saaraltdorf Sarrebourg Zittersdorf www.cc-sarrebourg.fr
Das Gewitter (schwäbisch: S Gwiddr) ischt a Ballad, wo vom Gustav Schwab 1828 vrfasst wôrra ischt. Des Werk hôt seggs seggs-zeilige Strofa, wo sich bärlesweis reimet. Dia Ballad ischt a baar Mol parodiird wôrra. A bekannde Parodii ischt neba der, wo vom Heinz Erhardt mid Das Unwetter parodiird wôrra ischt, dia vom Hanns von Gumppenberg (Schwerer Unglücksfall). A viirkepfiga Familie, wo sich us dr Urahna (Uroma), dr Ahna (Oma), dr Muadr ond amma Kend zammasetzt, vrbrengt an Ôbed vôr-a-ma Feierdag drhoim en dr Stub. D Luft ischt ganz schwiil, ond mr heert, wia a Gwiddr raufziagt. Älle machet sich Gedanka driber, was se môrga am Feierdag doa kenndet. S Kend will em Wald schbiila, rommrenna ond Blôama pflicka. D Muadr hôt vor, ihr scheests Kloid ôô-zo-ziha ond frehlich zo sei. Fir d Ahna brengt dr Feierdag nix Bsondrs; er ischt so wia emmr: Se muaß halt schaffa. D Urahna plôget Krankheida; drom dät-se môrga am gernschda sterba. Uff oimôl duat’s an arga Schlag: Dr Blitz fehrt en d Stub nei ond vrnichdet s Haus mit dr ganza Familie. Dia Ballad hôt an waura Hendergrond: Es werd a Familiendragedie bschriiba, wo en Duttlinga bassiert ischt. A Haus im vordara Driddl von
D Proporzwaal isch dr Schwizer Begriff für e Verheltniswaal. Mit em Proporz wärde d Legislative und sältener au d Exekutive gweelt. D Sitz wärde im Verheltnis zu alle gültige Stimme, wo abgee worde si, verdäilt. Dr Geegebegriff isch d Majorzwaal. Dr Nationaalroot wird sit 1919 im Proporzverfaare gweelt. Usgnoo doodrvo si Kantöön, wo wäge iirer Iiwoonerzaal nume äi Nazionaalroot stelle. Sit dr Volkszelig vo 2000 si das d Kantöön Appezäll Usserrhode, Appezäll Innerrhode, Glarus, Nidwalde, Obwalde und Uri. In deene Kantöön wird im Majorz gweelt. D Ständerööt vom Jura und Nöijeburg. D Parlamänt vo de Kantöön, je noch Kantoon Groossroot, Groosse Root, Kantoonsroot oder Landroot gnennt. (Usnaame: Die kantonaale Parlamänt in Graubünde und de bäide Appezäller «Halbkantöön» wärde im Majorz gweelt.) In gröössere Gmäinde oder Stedt dr Iiwoonerroot, au groosse Gmäindiroot oder groosse Stadtroot gnennt. In chliinere Gmäinde übernimmt die Funkzioon d Gmäindiversammlig, wo män ere mänggisch au Urversammlig säit. Die setze sich us alle Stimmberächdigte vo dr Gmäind zämme und muess doorum nit gweelt wärde. In de Kantöön Zug und Tessin wird au d Exekutive im Proporz gweelt. Bim Proporzwaalverfaare wird usgrächnet, wie vil Stimme jeedi Bardei überchoo het. Die sogenannte 'Bardeistimme' setze sich us de 'Kandidaatestimme' und de
D Communauté de communes de l’Arc mosellan isch e Kommunalverband im franzesische Département Moselle, wu 26 Gmaine im Arrondissement Thionville-Est aaghere. Gnännt isch dr Gmaindsverband no dr Mosel. Är isch anne 2003 grindet wore. Sitz vum Verband isch Metzervisse, Presidänt isch dr Pierre Heine. Im Johr 2008 het d Communauté de communes de l’Arc mosellan 31.074 Yywohner uf 224 km² ghaa. www.arcmosellan.fr www.collectivites-locales.gouv.fr
Langenau liet am Afang vom Chleine Wiisedal zwüschem Schiinberg und äm Entegascht. Mit siene 360 m (ü. NN.) isch Langenau de am diefschte glegene Schtadtdeil vo Schopfe. S Langenauer Wappe zeigt ä wiißi Forelle mit rote Punkt uf blauem Grund. S isch de Gmei 1901 verliehe worde und soll uf de Fischriichtum vo de chleine Wiese hiwiese. Langenau würd erschtmols 1278 in ere Schenkigsurkund vo de Ehelüt Rotenberg ans Chloschter St. Blasie erwähnt. 1583 het ma de Ort zuem erschte Mol "Langenaw" gschriibe. 1842 isch s Roothuus erbaut worde, des no hüt s Ortsbild prägt. 1911 isch Langenau an d Schtromversorgig ahgschlosse worde und 1912 hän fascht alli Huushalt fließendes Wassa ka. 1972 het de Ort sieni Selbschtschtändigkeit ufgeh und isch ä Ortsdeil vo Schopfe worde. In Langenau git s ä Grundschuel und ä Chindergarde. Langenau uf de Homepage vo de Schtadt Schopfe Kurt Ückert: Notizen zur Geschichte von Langenau. Schopfheim 1998. Kurt Ückert: Langenau im kleinen Wiesental. Schopfheim 1959. K. Schubring: Langenau und sein Jubiläum, Die grundlegende Urkunde von 1278, in: Stadt Schopfheim (Hrsg.): Stadt Schopfheim Jahrbuch 2007, Tagesspiegel, Schopfheim 2007, S. 8–19.
S Saulnois, offiziäll Pays du Saulnois, uf dytsch Salzgau, isch e Landschaft z Lothringe (Frankrych), wu uugfehr em Arrondissement Château-Salins entspricht. S Pays du Saulnois lyt im Side vum Département Moselle. Di greschte Stedt vum Saulnois sin Château-Salins un Dieuze (Duß). Aneri Ortschafte in dr Region sin unter anderem Marsal, Vic-sur-Seille un Delme. Wichtigi Gwässer sin dr Linderweiher (franz.: Étang de Lindre) un d Seille. Im Dal vu dr Seille im Saulnois wird syt dr Hallstattzyt (750 bis 450 v. Chr.) Salz abböue. D Merowinger hän d Tächnik vu dr Saline yygfiert. Zerscht hän d Saline verschidene Abteie ghert, derno em Bistum Metz un em Herzogtum Lothringe. Bsundersch d Saline z Moyenvic, z Marsal un z Dieuze sin scho in dr Merowingerzyt wirtschaftlig wichtig gsii. S Salz isch uf dr Seille zum Stadtdail Port-Sailly (Salzhafe) vu Metz transportiert wore. Im Mittelalter isch Salz as Konservierigsmittel fir Läbesmittel wichtig gsii, abver au wäg dr „Gabelle“ (Salzstyyr). Au hite no cha mer Saline, zum Byschpel z Dieuze, un Salzsimpf wie dää vu Marsal bschaue. D Lag zwisch em Elsiss im Oschte un dr große lothringische Stedt Metz un Nancy im Weschte het s Saulnois au zuen eme wichtige Durgangsland gmacht. Dr Regional
S Wort Archidekduur bezäichnet im wiitiste Sinn d Usenandersetzig vom Mensch mit bautem Ruum. S blaanvolle Entwärfe und Gstalte vo Bauwärk isch dr zentraali Inhalt vo dr Archidekduur. Dr klassisch Archidekduurbegriff het verschiideni Bedütigsfassette. Er stoot für d Baukunst, dr Bau und die esthetischi Gestaltig vo Bauwärk. Allerdings isch dr Begriff Baukunst hüte nüme seer scharf. as Ditel von ere Bau-Tüpologii. as Bezäichnig für ds Bruefsfäld vom Archidekt. as Oberbegriff für d Wärk vo de Archidtekte. as Bezäichnig für d Wüsseschaft vom Baue , sältener au Archidektonik. Ganz allgemein cha mä sääge, ass sich d Archidekduur vom Baue dur iiri bsunderi gstalterischi Kwalideet underschäidet. Si goot über äifachi Zwäckbaute uuse, wo dr Nutze bestimmend isch, und wird mit iire esthetische Aasprüch zur Baukunst. D Vorstellig, was bim Entwurf und dr Herstellig vom ene Bauwärk die äigentligi archidekdonischi Läistig isch und s Bauwärk über s räin Zwäckhafte uuselüpft, het sich im Lauf vom vergangene Joorhundert dütlig gänderet: Bis zum Ändi vom 19. Joorhundert häi d Archidekte vor Allem überliifereti Bauforme verwändet – dr so genannt Stil – und die si mäistens stark ornamentaal usgschmückt gsi. In däm het sich dr künstlerischi Rang as Meerwärt und Schöönhäit vom ene Bauwärk manifestiert und
D Hööli vo Lascaux (franzöösisch Grotte de Lascaux) ligt im Daal vo dr Vézère bi Montignac im franzöösische Departemänt Dordogne. Si ghört sit 1979 zum Wältkulturerbi vo de UNESCO. In dr Hööli vo Lascaux si e baar vo de eltiste bekannte abbildende Kunstwärk vo dr Gschicht vo dr Menschhäit. D Bilder wärde in s Jungpaläolithikum datiert, zerst het mä dänggt si sige zwüsche 17'000 und 19'000 Joor alt, jetzt git s Expärte wo si für no elter halte. D Hööli ghöört zum Umkräis vo dr Frankokantabrische Höölikunst. D Hööli isch am 12. Septämber 1940 vom Marcel Ravidat, Jacques Marsal, Georges Agnel und Simon Coencas entdeckt worde. Dr Henri Breuil het sä undersuecht und no im gliiche Joor en ersti wüsseschaftligi Beschriibig veröffentligt. 1948 isch d Hööli für s Publikum ufdoo worde. Wäge dr Füechdikäit wo d Bsuecher verursacht häi, het sich Schimmel afo bilde und d Hööli isch für s Publikum zuedoo worde. Mä het d Bilder restauriert und sithär wärde si die ganz Zit überwacht. Usser Bilder het s in dr Hööli au Sache gha, wo d Archeolooge usgrabt häi. Drunder si 403 Artifakt us Stäi, 28 Wärkzüüg us Chnoche, Schmuck (10 Muschelumhäng), 113 Überräst vo Dier, e Hufe
Dr Uuroggs oder Uur (Bos primigenius) isch en Art vo Rind, wo in iirer Wildform usgrottet worden isch. Populazioone im Nooche Oste gälte noch nöijerer Genforschig as d Stammform vom taurine Huusrind, das isch also e domestizierti Form vom Uuroggs. S indische Zebu stammt vo dr indische Subspezies ab. Es git Autoore wo die für en äigeni Art, Bos namadicus, halte. Die Wildform vom Rind isch emol wit verbräitet gsi. Woorschinlig isch s im Joor 1627 gsi, wo z Pole dr letzt Uuroggs, e Chue, gstorbe isch. Daniel G. Bradley: Genetic evidence for Near-Eastern origins of European cattle. In: Nature. 410 (April 2001), S. 1088–1091. Kim Aaris-Sorensen: Uroksen fra Prejlerup Et arkaeozoologisk fund. Kopenhagen 1986, ISBN 87-87519-20-8. Cis van Vuure: Retracing the Aurochs - History, Morphology and Ecology of an extinct wild Ox. Pensoft, Sofia 2005, ISBN 954-642-235-5. Commons: Auerochse – Sammlig vo Multimediadateie Vom bunten Treiben der Auerochsen Ardikel über d Domestizierig vom Rind (änglisch) Weg ist Weg - En Ardikel über d Noochzüchtigsversüech vom Uuroggs uf zeit.de Verein zur Förderung des „Auerochsen“ - Internetpräsenz vom „Verein zur Förderung der Auerochsenzucht (VFA) e.V“, wo 1997 gründet worden isch
D Ross oder Äihuefer (Equus) si die äinzigi rezänti Gattig us dr Familie Equidae. Arte vo andere Gattige us dere Familie si nume as Fossilie erhalte. Zur Gattig Equus ghööre d Dier, wo as Ross, Eesel und Zebra bezäichnet wärde. D Abgränzig vo de Arte isch bis hüte umstritte. Im Ganze underschäidet mä mäistems zwüsche siibe Arte. Dr Bestand vo de mäiste von ene isch hüte gfäärdet. S Huuspfärd und dr Huuseesel, die domestizierte Forme vom Wildpfärd respektiv vom Afrikanische Eesel, spiilen as Last- und Ritdier e wichdigi Rolle und si uf dr ganze Wält verbräitet. Martin S. Fischer: Mesaxonia (Perissodactyla), Unpaarhufer. In: Wilfried Westheide, Reinhard Rieger (Hrsg.): Spezielle Zoologie. Teil 2: Wirbel- oder Schädeltiere. Spektrum Akademischer Verlag, Heidelberg – Berlin 2004, S. 646–655, ISBN 3-8274-0307-3. Ronald M. Nowak: Walker’s Mammals of the World. The Johns Hopkins University Press, Baltimore 1999, ISBN 0-8018-5789-9. Thomas S. Kemp: The Origin & Evolution of Mammals. Oxford University Press, Oxford 2005, ISBN 0-19-850761-5. Don E. Wilson, DeeAnn M. Reeder (Hrsg.): Mammal Species of the World. 3. Ausgabe. The Johns Hopkins University Press, Baltimore 2005, ISBN 0-8018-8221-4. Jordi Augusti: Mammoths, Sabertooths and Hominids 65 Million Years of Mammalian Evolution in Europe. Columbia University Press, 2002,
Mari (hüte Tel Hariri, Sürie) isch e mesopotamische Stadtstaat und e bedütends Kultuurzentrum in Vorderasie gsi. Sini Aafäng gönge seer wit zrugg, mä wäiss aber nüt über si Gründig. Scho in dr Zit vor em Sargon isch Mari grad so wichdig gsi wie die gröössere Stedt z Babylonie. Noch dr sumerische Köönigsliste het Mari as sibti Stadt d Herrschaft über Sumer bzw. Mesopotamie noch dr Fluet erkämpft. Dr Sargon vo Akkad het deren iirer Herrschaft en Änd gmacht. Zur Zit vo de Amurriter 1776 vor dr Zitwändi het dr Zimri-Lim gregiert und het e Hufe Chrieg gfüert. Si Lääbe isch dur Brief und en Epos bekannt. Siner Herrschaft het dr Hammurapi en Änd gmacht, won er d Stadt 1759 vor dr Zitwändi (noch dr middlere Chronologii) zerstöört het. Sit 1933 si 25'000 Doondaafele Akkadisch usgrabt worde. Mä het au Figuure vo Bäter und Statue us Gips, Bronse und Lapislazuli gfunde. Mari isch dr Fundort vom Schatz vo Ur: 4500 Joor alti Figuure us Gold, Lapislazuli, Bronse und Elfebäi. Usserdäm het mä dr riisig Balast vo Mari entdeckt. In dr Bibliothek si königlichi Erläss gsi, Rächnige, Aawiisige für e Bau vo Kanääl, Dämm, Schlöise, und andere Iirichdige für d Bewässerig, und
D Communauté de communes du Pays de Bitche isch e Kommunalverband im franzesische Département Moselle, wu 46 Gmaine im Arrondissement Sarreguemines aaghere. Gnännt isch dr Gmaindsverband noch em Bitscherland. Är isch am 15. Dezämber 2009 entstande dur dr Zämmeschluss vu dr Verbänd Communauté de communes de Bitche et environs, Communauté de communes de Volmunster un Communauté de communes du Pays du Verre et du Cristal. Zum 1. Jänner 2017 het dr Gmaiverband mit dr Communauté de communes de Rohrbach-lès-Bitche fusioniert. Sitz vum Verband isch Bitche, Presidänt isch dr Francis Vogt. Im Johr 2006 het d Communauté de communes du Pays de Bitche 25.541 Yywohner uf 517 516 km² ghaa. Zum Kommunalverband ghere die Gmaine: www.cc-paysdebitche.fr www.collectivites-locales.gouv.fr
Eine wen iig, dr Dällebach Kari isch de ofizielli Titel vom ene Film öber s Läbe vom Dällebach Kari, wo de Xavier Koller 2011 drait hät und wo am 1. März 2012 i de Schwiz is Kino cho isch. D Handlig isch em Theaterstuck «Dr Dällebach Kari» vo de Livia Anne Richard aaglehned und spannt en Boge vo de Geburt bis zum tragische Änd vom Dällebach Kari sim Läbe, wobii dä Film churz vor em Ändi ufhört. Immer wider wärded Szene vo sinere Liebesgschicht mit de Annemarie Geiser, wo us besserem Huus stammt, iibländet. Dr Kari isch i dere Zyt scho a Chräbs erchrankt. Dia Liebesbezüchig fangt ganz schüüch a, entwicklet sich langsam zu de schönste Zyt i sim Läbe, wie dä Kari spöter emol sälber sait. Doch laider wird die Liebi vo de Annemari erem Vater nöd dulded und si hüroted schlussendlich en Andere. Will de Dällebach Kari us em Bärner Mittelland stammt, i de Stadt Bärn Gwafför gsi isch und au als Stadtoriginal golte hed, spillt de Film im Bärnbiet. Vil Usseszene sind mit ordeli Ufwand i de Bärner Altstadt drait worde. Wichtigi Ort vom Gschee sind en Herresalon in ere Gass vo Bärn und d Chornhuusbrügg. „Ein