rlitschk/wikidir huggingface dataset:
D Dornier-Wärch GmbH isch e dytsche Flugzyyghärsteller gsii. Dr Claude Dornier het syter anne 1910 as Mitarbaiter bim Zeppelin-Unternäme gschafft. Aafangs het er an Zeppelin gschafft, bal het er aber Flugzyyg entworfe. Sy Abdailig Do isch 1914 an s Seemooser Horn z Fridrichshafe umzoge, wu unter syre Laitig d Flugboot Rs I, Rs II, Rs III un Rs IV entstande sin. Anne 1917 isch em Dornier sy Abdailig as Zeppelin Werk Lindau GmbH (ZWL) en aigeständigi Gsellschaft im Zeppelin-Konzärn mit em Dornier as Gschäftsfierer wore. Im Wärch Lindau het dr Claude Dornier au an dr Entwicklig vu Landflugzyyg gschafft, wie dr Cl I un dr D I. 1919 isch s Wärch Lindau zuegmacht wore, 1921 wäg em Versailler Verdrag dr Böu vu dr Dornier Do J („Wal“) uf Marina di Pisa (Italie) verlageret wore. 1922 isch dr Claude Dornier Gsellschafter vu dr ZWL mit eme Gschäftsaadail vu 10 % wore, d Gsellschaft isch in Dornier Metallbauten GmbH (DMB) umgnännt un dr Sitz uf Friedrichshafe-Manzell verlait wore. In dr 1930er Johr isch d Produktion uusgwytet wore mit Zwyygbedrib z Neuaubing un Oberpfaffenhofen z Bayern un mit dr Norddeutsche Dornier-Werke z Wismar un z Lübeck. Anne 1938 isch d Gsellschaft in Dornier-Werke
D Zaha Mohammad Hadid, (arabisch زها حديد‎, DMG Zahā Ḥadīd) (* 31. Oktober 1950 z Bagdad; † 31. Merz 2016 z Miami, Florida) isch e britischi Archidektin, Archidektuurbrofässorin und Disäinere gsi, wo us em Irak cho isch. Si het as erschti Frau 2004 die bedütendsti Eerig in dr Archidekduur, dr Pritzker-Archidekduur-Briis gunne. Im Joor 2009 het si s japanische Praemium Imperiale bechoo. Iire Baustiil und ires Desäin wird vo Archidekduurkritiker und vo iire sälber as fliessend oder as kinetisch (basiert uf Beweegig) bezäichnet. Dr Gschäftspartner vo dr Hadid, dr Patrik Schumacher, het en däm Stiil parametrisch gseit und drmit en „Eliganz mit ere gordnete Komplexidäät, wo dr Iidruck vo Fluididäät machi“ (Fliessfähigkäit) gmäint, was au de „natürlige Sischteem“ wurd entspräche. D Bouwärk vo dr Zaha Hadid gälte als Monumänt vo dr Stiilrichtig vom Dekonstruktivismus. s Füüerweerhuus für s Vitra-Wärk z Wiil am Rhii, 1993 d Dramhaltestell am Bahnhof Hœnheim, Stroossburg d Schanze vom Bärgisel z Innsbrugg, 2003 d Bibliothek vo dr Wirtschaftsuniwersidäät z Wien, 2013 s Zentralgeböid im BMW-Wärk z Leipzig, 2004 s Museum phæno z Wolfsburg, 2005 d Bärgstazioon vo dr Hungerburgbaan z Innsbrugg, 2008 s Guangzhou Opera House, 2010 Galaxy Soho, Peking, 2013 dr Innovation Tower, Hongkong, 2013
Dr Hans-Dietrich Genscher (* 21. Merz 1927 z Reideburg, Saalchrais, syter 1950 Ortsdail vu Halle; † 31. Merz 2016 z Wachtberg-Pech) isch e dytsche Bolitiker (FDP) gsii. Är isch vu 1969 bis 1974 Bundesminischter vum Innere un mit ere churze Unterbrächig vu 1974 bis 1992 Bundesminischter vum Uuswärtigen un Vizechanzler vu dr Bundesrepublik Dytschland gsii. Vu 1974 bis 1985 isch er derzue au Bundesvorsitzer vu dr FDP gsii. Dr Hans-Dietrich Genscher isch in ere burgerligen un nationalkonservative Familie ufgwachse. Är isch e Suhn vum Jurischt Kurt Genscher, em Syndikus vum Landwirtschaftsverband († 1937), un dr Hilde Kreime, ere Buuredochter († 1988), gsii un isch uf s Stedtisch Reformrealgymnasium z Halle gange, wu d Familie syter anne 1933 gwohnt het. 1943 isch er Luftwaffehälfer gsii, het sy Wehrdienscht im Harz absolviert un isch vu Oktober bis Novämber 1944 zum Ryychsarbetsdienscht (RAD) im Erzgebirg kommandiert wore. Anne 1944 isch dr Hans-Dietrich Genscher im Alter vu 17 Johr Mitglid vu dr NSDAP wore. No aigener Uussag isch des per Sammelaadrag ohni sy Mitwisse gschääne. Är het welle Reserveoffizier wären un im Jänner 1945 het er si au wäge däm freiwillig zum Chriegsdienscht zue dr Wehrmacht gmäldet, no aigener Uussag zum ere Zwangsrekrutierig dur
Prato isch de Name vo däne Gebiet und Ortschafte: Provinz Prato, en italienischi Provinz i de Toskana Prato (Toskana), e Grossstadt und Provinzhoptstadt vo de gliichnamige Provinz z Italie Prato Carnico, e Gmaind i de Provinz Udine, Italie Prato Sesia, e Gmaind i de Provinz Novara, Italie Prad am Stilfserjoch e Gmaind im Südtirol, Italie Prato (Leventina), e Gmaind i de Leventina, Kanton Tessin Prato (Vallemaggia), en Ortstail vo de Gmaind Lavizzara im Maggiatal, Kanton Tessin Prato-Sornico, vo 1864 bis 2004 e politischi Gmaind (hüt Lavizzara) im Maggiatal Prato-di-Giovellina, e Gmaind uf Korsika, Frankriich Prato, en Ortstail vo de Gmaind Montignoso i de Toskana, Italie Prato isch de Name vo däne Persone: Adrian Da Prato († 2015), en US-amerikanische Giiger Benedetto Prato (16./17. Johrhundert), en Baumaischter us Roveredo GR, Erbauer vom Martinsturm z Bregenz Carlo Prato (1920–2004), en italienische Philolog Hugo de Prato Florido (15. Johrhundert), en Dominikaner, Verfasser vo Muschterpredigte Katharina Prato (* 1818 als Katharina Polt; † 1897), s Pseudonym von ere öschtriichische Chochbuechautori und witers: Prato isch e Variante vom Name för de högscht Bärg vo de Toskana, em Monte Prado (2054 m)
S Froschkuttelessa isch e traditionell Essa an dr Fasnet en Riadlenga. S Froschkuttelessa kennt ma nemme blos em Ländle. Wega dr hoha Polidik ond wega dr Kunscht isch es en dr ganza Rebublik bekannt worra. Dia Froschkuttla send oigentlich Kuttla ond a baar andere Doil vo de Innereia. Für Saure Kuttla nemmt mas Floisch vom Labmaga, schneidets en Stroifle, 2*30 mm ond kochat se bis se woich send (a Stond). Fir da Gschmack nemmt ma a Lorbeerblättle, Wacholderbeera ond a bissle Salz ond Pfeffr. Wenn se gar send, griaget se a Mehlschwitz. Wemm'r se sauer mog, nemmt ma a bissle Essig oder an Woi (en reacht saura, wia da Reitlenger). Fir Froschkuttla ka mr no andrs Floisch wia Lebr, Nierle ond Herz dazua nemma. Abr do muas ma wega de onterschiedliche Garzeita aufbassa. Ausser zur Fasnet en Riadlenga geit's dia Kuttla au als oifachs Essa drhoim. En Riadlenga wird des Essa am Fasnetsdienstag von de Gole inszeniert. Dia Gole send d Riadlenger Fasnetstreiber (se send abr au suscht wia Hoimatverei aktiv). Des Froschkuttelessa isch nemlich blos a Stick vo dr Zeremonie. Davor marschieret dia Herra (ja, blos Herra!) durch Riadlenga, nocher essad se ond miassad drnoch auf anara Rutschede aus
D Maag Halle, früener Maag Music Hall, isch es Theater und e Eventhalle i de Schwizer Stadt Züri. De gröschti Saal vom Theater verfüegt über 930 Sitzplätz uf ere noch hinne uufstiigende Konstrukzion, e Bühni (12 m x 12 m) sowie zwai grosse Sitebühne. S Foyer isch 500 m² gross und chann für verschidnigi Veraastaltige gnutzt wärde. D Maag Halle (damals no Maag Music Hall) isch Uuffüerigsort vo divärse Konzärt und vo Musicals wie Ewigi Liebi (2007/2008) oder Mein Name ist Eugen (2016) gsii. E paar Shows vo de Färnsee-Sändige MusicStar und Di gröschte Schwizer Talänt vom Schwizer Färnsee sind us de Maag Music Hall übertrait worde. De Gebäudekomplex isch bis 2001 de Standort vo de Firma «Gebr. Maag Maschinefabrik AG» gsii. D Gebäude uf em Maag-Areal sind under de Baudenkmöler uf de Lischte vo de Kulturgüeter z Züri (C-Objekt) uufgfüert. S Maag-Areal isch mit Linie vo de Zürcher Verchehrsbetriib und über de S-Bahnhof Hardbrugg erraichbar. Es git au es öffentlichs Parkhuus i de Nöchi vom Gländ. d Website vo de «MAAG Music & Arts AG» (d Betriiberi vo de Maag Halle und de Halle 622) Maag-Halle Informazione uf events.ch (Memento vom 31. März 2016 im Internet Archive) 47.3867548.517132Koordinate: 47°
Di Badisch Chrischtli-Sozial Volksbartei isch e Vorlaiferbartei vu dr CDU z Sidbade gsii. D BCSV isch us eme Christlich-Sozialer Volksbund gnännte Chrais um dr Friburger Gymnasialprofessor Leo Wohleb entstande, wu si unter anderem dr Dekan Augenstein, dr Rudolf Moosbrugger un dr Egon Kahles aagschlosse ghaa hän. D Gruppe het si as chrischtli verstande, ohni ass si wie s Zäntrum vu dr Weimarer Republik konfessionäll bunde gsii wär, un si isch fir e gaint Baden yydrätte, wu 1945 vu dr Siigermächt in e nerdlige US-amerikanisch bsetzten un e sidlige franzesisch bsetzte Dail ufdailt woren isch. Fir e Neiuflag vu dr Zäntrumbartei het si dergege vor allem dr Ernst Föhr yygsetzt, wu vor 1933 Vorsitzer vum Zäntrum z Bade gsii isch. S het si aber schnäll d Aassicht duregsetzt, ass mer si au dr evangelische Wehler mueß ufmache, Wäge däm het mer in däre Gruppe durf Achtig gee, ass e konfessionälle Proporz yyghaölte woren isch. Wu di franzesisch Bsatzigsmacht as letschti vu dr Siigermächt d Bildig vu Bartei zuegloo het, isch us däre Gruppen am 16. Dezämber 1945 z Friburg im Brisgau di Badisch Christli-Sozial Volksbartei wore, wu im Februar 1946 s offiziäll Placet vu dr Franzose kriegt het. Anne 1946 isch
D Narrezumft Gole 1865 e. V. Riedlenga isch an Vrei vo dr schwäbisch-alemannische Fasnet en Riedlenga, Oberschwaba. D Gole send dia, wo en Riedlenga d Traditio von dr Fasnet hiatet. Drfir hent se 1865 an Vrei grendet. Der hot iber 1300 Leit (von ensgsamt om 10.000 mo da wohnat). Ond dia Traditio isch gar net so kurz. Es erschte Mol fendet se a Quell em Johr 1505. Drnoch kommt au schao s erste Vrbiatawella en 1745. Do hot s oine geba, em Magischtrat ond a Deputation vo der Birgerschaft, dia s "masquieren" und "Spihl-Leute" hent vrbiata wella. Kupfernäs Laufmohr und Waschweiber Boppele Plätzler aus Wãẽgaade Gäschd aus Raodeburg Iber da Nama Gole geits a baar Vrmuatonga. Er kennt vom „Jola“ (schreia) komma, oder aber er kommt von am biblischa Goliat. Do dafir spricht, wia dia Figur aussieht. Ond domols hot jeder dia Gschicht kennt. D Figur vom Gole geits au en Konschdanz. Commons: Narrentreffen Riedlingen 1974 – Album mit Multimediadateie Websita vo dr Narrezumft Gole
De Vestralp isch en alamannische Gaukönig (rex) gsi, wo ide Boor gherrscht het. De römisch Historiker Ammianus Marcellinus het gschribe, dass de Cäsar Julian im Joor 359 bi Mainz de Rhii überschritte het un mit sim Heer em Negger no ufe zogen isch und ain Gaukönig nochem andere underworfe het. S Gibiet vom Vestralp isch s letzti gsii, bevor er dur s Gibiet vom Vadomar, wo scho Fride mitem Julian gschlosse gha het, abzogen isch. Ammianus Marcellinus 16,12,1; 17,2,18. R. Christlein u. a.: Die Alamannen. Archäologie eines lebendigen Volkes. Stuttgart 1978, ISBN 3-8062-0890-5 Karlheinz Fuchs, Martin Kempa, Rainer Redies: Die Alamannen. Ausstellungskatalog. Theiss, Stuttgart 2001 ISBN 3806215359 Dieter Geuenich: Geschichte der Alemannen. Kohlhammer, Stuttgart 2004 ISBN 3170182277 / ISBN 3170120956
Mit dr Confessio Augustana (CA), au Augsburger Bekenntnis (A.B.) oder Augsburger Konfession, häi die lutherische Riichsständ iire Glaube definiert und sä am 25. Juni 1530 uf em Riichsdaag z Augsburg vor em Kaiser Karl V. öffentlig gmacht. Uf dere Grundlaag si die interkonfessionelle Religionsgsprööch abghalte worde, isch dr Schmalkaldisch Bund abgschlosse worde und isch dr Augsburger Religionsfriide verkündet worde. No hüte ghöört si zu de verbindlige Bekenntnisschrifte vo de lutherische Chille, in dr Fassig vo dr Confessio Augustana Variata us em Joor 1540 au vo de reformierte Chille. Es git en äinzigs göttligs Wääse, wo us drei Persone bestoot. Alli Mensche, wo gege die Entschäidig vom Konzil vo Nicäa verstoosse si verdammt. Doodrzue ghööre Manichäer, Valentianer, Arianer und Eunomianer, aber au d Juude und d Muslim, wo d Dreifaltikäit ableene. Jeede Mensch chunnt in Erbsünd uf d Wält, das häisst ooni dr woor Glaube, und müesse dorum dauft und im Häilige Gäist widergeboore wärde. Dr Jesus Christus isch dr Soon vo Gott und mit em wääsensgliich. Er isch as Mensch uf d Wält choo und am Chrüz gstorbe, zum d Sünde vo de Mensche uf sich nee. Noch dr Uferstehig vo de Doote duet er über alli Mensche richde. Em
As Augsburger Riichs- und Religioonsfriide wird e Riichsgsetz vom Häilige Römische Riich vo Dütscher Nazioon bezäichnet, wo de Aahänger vo dr Confessio Augustana für immer iiri Bsitzständ und freiji Usüebig vo iirer Religion zuegstande het. S Abkomme isch am 25. Septämber 1555 uf em Riichsdaag z Augsburg zwüschen em Ferdinand I., wo si Brueder Kaiser Karl V. verdrätte het, und de Riichsständ abgschlosse worde. Dr Augsburger Riichs- und Religioonsfriide gältet as e wichdigs Verfassigsdokumänt vom Häilige Römische Riich vo Dütscher Nazioon. Es setzt sich us zwäi Däil zämme, de Reeglige, wo usschliesslig s Verheltnis vo de Konfessione bestimmt häi (Augsburger Religioonsfriide, §§ 7–30), und dene, wo allgemäineri politischi Beschlüss gsi si (Riichsexekuzioonsornig, §§ 31–103). Mit em Augsburger Religioonsfriide si zum erste Mol die grundlegende Bedingige für e friidligi und duurhafti Koexistänz vom Luthertum und Katholizismus im Riich festgsetzt worde. Doodrzue het uf dr äinte Site ghöört, ass dr Gliichhäitsgrundsatz und mit em d Paritäät vo de Konfessioone festgläit worde isch, und uf dr andere Site implizit e Landfriide verkündet worde isch. Mit em Augsburger Abkomme isch au d Idee vom uniwersale christlige Kaiserdum ändgültig begraabe worde, aber es het nid usgschlosse, ass sich spööter emol die bäide Konfessioone wider wurde
Dr Ridder Heinrich Steinlin isch dr erst Bürgermäister vo Baasel gsi. Dr Steinlin isch vo Murbe khoo und het z Blotze Bsitz gha. Er het s gliiche Wabbe wie d Riich gfüert. Er isch e Ministerial gsi und het e baar Joorzäänt z Baasel gläbt, bevor er im Joor 1253 under em Bischof Berthold vo Pfirt as dr ersti Bürgermäister vo dr Stadt erwäänt wird. Öb er wie d die spöötere Bürgermäister vom ene Waalkollegium gweelt worde isch, wäiss mä nid. Dr Bürgermäister het sich in dr Macht mit eme Vogt däilt, wo bis zur Iifüerig vom Amt vom Bürgermäister dr äinzig Representant vo dr Stadt und Vorsitzend vo de consules gsi isch. Dr Vogt isch sit em Aafang vom 13. Joorhundert us dr Baasler Ridderschaft khoo, wo alli Wasalle vom Baasler Fürstbischof gsi si. Bis in d 1260er Joor het sich e Gwaltedrennig uusebildet: In Grichtsurkunde kunnt vilmol nume dr Vogt vor, wääred in administrative Aagläägehäite dr Bürgermäister s Sääge gha het, bis schliesslig im Vogt sini Vollmachte uf d Grichtsbarkäit beschränggt gsi si. Wackernagel: Geschichte der Stadt Basel, Band 1 S. 5, [1] J. J. Merian: Geschichte der Bischöfe von Basel, Band 2, Schweighauser, 1862, S. 27 Allgemeine
S Baasler Rhiischwümme isch en öffentligi Sportveraastaltig in dr Stadt Baasel. D Däilnäämer schwümme (oder lön sich lo driibe) öbbe fufzää Minute lang dr Rhii aabe vo dr Münsterfääri am Chläibaasler Rhiiufer bis zum undere Rhiiwääg. Si wärde drbii vo Böötli und Rettigsschwümmer begläitet. D Streggi isch öbbe 1,8 Kilometer lang. S Baasler Rhiischwümme findet sit 1980 jedes Joor am erste Zistig noch de Baasler Schuelferie statt, oder wenn das nid goot, e Wuche spööter. Es wird vo dr Schwizerische Lääbensrettig-Gsellschaft (SLRG) Sekzioon Baasel organisiert. S Schwümme foot am säggsi z Oobe am Kläibaasler Rhiiufer bi dr Münsterfääri aa. Wääred em Schwümme isch dr Rhii für e Schiffsverkeer gsperrt. Es mache vo meerer hundert bis meerere Duusig Schwümmer mit. Im Joor 2000, wo dr Summer bsundrigs häiss gsi isch, si s öbbe fümfduusig gsi. 2007 het mä zum erste Mol s Rhiischwümme wäge Hoochwasser müesse absääge. Usser däm offizielle Rhiischwümme organisiert s Sportamt Baasel zwischen em 6. Juli und em Ändi vom August jeede Zistig e begläitets Rhiischwümme vo dr Solitüüd bim Tinguely-Museum bis zur Wettstäibrugg. Es chönne aber maximal 60 Schwümmer mitmache. Näbe dene organisierte Aaläss isch s Schwümme im Rhii an warme Summerdääg e beliebts Baasler Hobby, aber
Hutzla (döörti Bire schwizertütsch, Kletze im bairisch-östriichische Sprochruum) send Bira, mo mr trocknat hot. Se werdat zom Beispierl en dr Schwäbischa Kiche verwendet. Dr Nama kommt aus em mittelhochdeutsch "verhützeln" ond moint "kloi werra". Zu Hutzla nemmt mr kloine Bira, wo ma net gern isst, beischbielsweis Holzbira, Palmischbira (Würteberg) oder d Rote Pichlbira (Oberöstriich). Vor ällem so alte Sorta, dia ma nemme apflanzt, dia aber a raues Klima guat abkennat. Dia Birna sottet reif sei, aber net iberreif. Da Stil ond da Butza sott ma wegnemma. D Schal bleibt dra. Danoch werdet se trocknet. Am oifachsta isch, se en dr Luft z drockna, entwedr auf ara Hurt odr auf Fäda aufzoga. In dr Steiermark send früher d Birna, wo ma drus d Kletze macht, „geklözt“ (gspalte) wora, heut wörend si ganz ond samt em Stil trocknet. Hutzelbrod Hutzelklös Hutzelsupp Wemma Hutzla selbr machat, no wois mr, dass se natierle gwachsa send ond koi Chemie druff isch. Wemma se kauft, send se oft gschwäflt, damit se bessr haltat. Manchmol wurd sogar Öl dazua geba, dami se net ananander klebat. Weisse Krischtall auf de Hutzla kommat vom Zucker. Döörti Bire i de Datebank vom Kulinarische Erb vo de Schwiz hutzeln (Site cha
Dr Recep Tayyip Erdoğan [ˈɾɛdʒɛp ˈtɑːjip ˈɛɾdɔːɑn] (* 26. Februar 1954 z Beyoğlu, Provinz Istanbul) isch e dirkische Boltiker. Syt em 28. Augschte 2014 isch er dr zwelft Bresidänt vu dr Republik. Vu 1994 bis 1998 isch er Oberburgermaischter vu Istanbul un vu Merz 2003 bis Augschte 2014 Minischterbresidänt vu dr Dirkei gsii. Bis 2014 isch er Vorsitzer vu dr muslimisch-konservative Partei fir Grächtigkait un Ufschwung (Adalet ve Kalkınma Partisi, AKP) gsii. Em Erdoğan wird vorgworfe, d Prässefreihait in dr Dirkei sistematisch yyzschränken un e Re-Islamisierig vu dr Dirkei z dryybe. Dr Erdoğan isch syt em 4. Juli 1978 mit dr Emine Erdoğan geb. Gülbaran ghyrote. Si hän zäme zwee Sihn, Ahmet Burak un Necmeddin Bilal, un zwoo Dechtere, Esra un Sümeyye. Çiğdem Akyol: Generation Erdogan. Die Türkei – ein zerrissenes Land im 21. Jahrhundert. Kremayr & Scheriau, Wien 2015, ISBN 978-3-218-00969-0 Commons: Recep Tayyip Erdoğan – Album mit Multimediadateie Recep Tayyip Erdoğan, Internationales Biographisches Archiv 48/2011 vum 29. Novämber 2011, im Munzinger-Archiv (Artikelaafang frei abruefbar) Normdate: GND: 128643161 | LCCN: no2001030279 | SUDOC/IdRef: 079734529 | SELIBR: 405167 | VIAF: 47819166
Dr Helmut Josef Michael Kohl (* 3. April 1930 z Ludwigshafe; † 16. Juni 2017 ebeda) isch e dytsche Bolitiker (CDU) gsii. Är isch vu 1969 bis 1976 Minischterbresidänt vum Land Rhyland-Pfalz un vu 1982 bis 1998 dr sechst Bundeschanzler vu dr Bundesrepublik Dytschland gsii. Vu 1973 bis 1998 isch er Bundesvorsitzer vu syre Bartei gsii, derno bis 2000 dr Ehrevorsitzer vun ere. Dr Helmut Kohl isch anne 1930 as dritt Chind vum Hans Kohl (1887–1975), eme Finanzbeamte, un däm syre Frau Cäcilie (1891–1979, geboreni Schnur) im Ludwigshafener Stadtdail Friesenheim uf d Wält chuu. Är het e elteri Schweschter, Hildegard (1922–2003), un en eltere Brueder, Walter (1926–1944), ghaa. Är isch z Friesenheim ufgwachsen. Ab 1936 isch er dert uf d Rupprechtschuel gangen un ab 1940 uf di dertig Oberrealschuel, s hitig Max-Planck-Gymnasium. Anne 1944 isch dr Kohl mit 14 Johr zum Dienscht in eme Ludwigshafener Fyyrleschdrupp härzoge woren un derno per „Chinderlandverschickig“ uf Erbach im Odewald un speter uf Berchtesgaden brocht wore. Dert het er as Mitglid vu dr Hitlerjugend e vormiliterischi Uusbildig iberchuu. Zum Yysatz as Flakhälfer isch s nimi chuu. Vu Berchtesgaden uus isch er ab Ändi April 1945 mit drei Schuelkamrade z Fueß uf Ludwigshafen retuur glofe,
47.5559677.589382Koordinate: 47° 33′ 21,5″ N, 7° 35′ 21,8″ O; CH1903: 611347 / 267261 S Domus-Huus isch e modärns Huus im Stiil vom Nöije Baue an dr Pflueggass 3 z Basel. Hüte isch e Buechhandlig für Archidektuur und Disäin din. S Huus stoot in sinere Modärnidääd in starkem Kontrast zu de Noochberhüüser in dr middelalterlige Baasler Innestadt und isch e guets Bischbil für em Le Corbusier sini Ideä vom Domino-Brinzip und vo de Broporzioone us em Modulor. Es stoot am ene Stroosseegge und het Vorhangfassaade us Glaas und Metall zur Pflueggass und zur Wisse Gass aane, isch säggs Stöck hooch und het e flachs Dach. S Geböid wird nume vo drei runde Betonstütze und ere Brandmuure im Innere dräit. D Fassaade wärde vo de Betonfuessbööde vo de Stöck gliideret und d Verglaasig bestoot zum Däil us grifflete Gleeser, wo vo fiine, schwarze Iisebrofiil festghebt wärde. Dr Schwizer Archidekt Martin Steinmann (* 1942) het in sim Ufsatz über Form und Dauer gschriibe, es sig «gwüssermasse durchsichtig» und «zitlos im ene Loos’sche Sinn.» S Domus-Huus isch in de Joor 1958/59 vom Archidektuurbüro Rasser & Vadi as Gschäftshuus baut worde. Domus het dört dänischi Hushaltswaare verkauft. D Konstrukzioon und d Struktur vom Bau si
S Hutzelbrod isch a schwäbisch-alemannische Schbezialidäd. S hot au da Nama Kletzebrod, Schnitzbrod oder au Bierewecke, Berawegga. S Hutzelbrod geits zua Weihnachta. Onderm Nama Früchtebrod hot es au ausserhalb viele Freind gfonda ond wurd au s ganz Johr gessa. S Hutzelbrod isch a Brod mid Hutzla ond andre oihoimische trocknete Frücht wia Zwtschga ond Nüss. Älles was meh dren isch, ka nei, muas aber net. 250 g Roggemehl Typ 1150 250 g Weissemehl Typ 1050 (Dradizionalischta nemmat Dinkelmehl) a Päckle Hefe a Päckle Backbulver (des hilft a bissle noch, weil dr Doig ganz sche schwer isch) 6 Oier 250 g Brauna Zucker odr 150 Gramm Honig a Päckle Vanillzucker je 200 g Hutzla, Zwetschga ond Feiga 50 g trocknete Aprikosa 100 g Rosine (Sultanina ond Zibeba) Saft ond agriebene Schala vo oiner Zitron 200 g grob ghackte gschälte Haselnüss 200 g grob ghackte gschälte Mandla 100 g gschälte ganze Mandla (zom dekoriera) A Pris gmalana Anis, Zimt ond Nelka Variazona geits viele. Dia oine nemmat Sauerdoig, dia andere deant no vrschiedene Alkoholsorta nei.... Om vo Mandla d Haut abzmacha, iberbriahd ma se, danoch ka ma se aus dr Haut drucka. Haselnüss strait ma uf a Backblech on schiabt se en
De Urius (lat. Urius, Varius) isch en alamannischer Gaukinig (rex) usm 4. Johrhundert gsi, wo im Gibiet vom obere Neckar gherrscht het. De römischi Schriftsteller Ammianus Marcellinus het gschriibe, des der Cäsar Julian im Johr 359 bi Mainz de Rhin überschritte het und em Neckar no ufwärts ain Gaukönig nochem andere underworfe het und mit dene, nochdem die alli Gfongeni freiglo hen, Fridesverträg agschlosse het. De Name isch möglicherwiis gallisch, wo d Näme Urius und Urio vorchömet. Ammianus Marcellinus 16,12,1; 17,2,18 Dieter Geuenich: Geschichte der Alemannen. Kohlhammer, Stuttgart 2004 ISBN 3170182277 / ISBN 3170120956 Mittelalter Genealogie: Herzog Ur
Dr Agenarich au Serapio isch e alamannischer Gaukini (rex) usem 4. Johrhundert gsi. Er isch dr Sohn vum Mederich un dr Neffe vum Chnodomar gsii. Dr remisch Historiker Ammianus Marcellinus het iber de Agenarich gschribe: "Siine Nome het er doher, dass siin Vater Mederich langi Zit als Geisel in Gallie feschghalte worre isch, dert in griechisch Gheimlehre iigfihrt worre isch un siine Sohn, wo eigentlich Agenarich gheisse het, noch däm Gott Serapis in Serapio umbnonnt het." 357 het dr Agenarich as junge Maa zome mit siinem Onkel Chnodomar, e alamannischs Heer in dr verluschtriche Schlacht vu Argentoratum gege des Remisch Heer unterem Cäsar Julian gfihrt. Ammianus Marcellinus 16,12,25 Dieter Geuenich: Geschichte der Alemannen. Kohlhammer, Stuttgart 2004 ISBN 3170182277 / ISBN 3170120956 Serapio, in: Reallexikon der Germanischen Altertumskunde. de Gruyter, Berlin
Dr Tibère Vadi (* 5. August 1923 z Baasel; † 20. Juli 1983 z Baasel) isch e Baasler Archidekt und Partner im Archidekturbüro Rasser & Vadi gsi. Dr Vadi isch dr Soon vom ene Archidekt und Baasler Beamte gsi. Er het e Bauzäichnerleer bi Bräuning, Leu, Dürig gmacht. Dört het er an dr Blaanig vom Baasler Bürgerspiddaal gschafft. Denn isch er für zwäi Joor uf Zug zum Alois Stadler. Spööter het er fümf Joor z Züüri gläbt und bim Eberhard Eidenbenz und bi Weideli und Müggler gschafft. Gliichzitig isch er Fachhörer an dr ETH Züüri gsi. 1949 isch er uf Bariis und het Kürs an dr Sorbonne gnoo. Won er e Wettbewärb für d Erwiterig von ere Schuel z Rieche gwunne het, het er mit em erfaarenere Partner, Max Rasser, won er e baar Joor vorhär im Büro vo Bräuning, Leu, Dürig kennegleert het, en Archidektuurbüro ufdoo. Dr Vadi isch im ene Noochruef as e Mensch beschriibe worde, wo nit grad zimperlig gsi isch und vo sinere Blaanig und dene, wo dra mitgschafft häi, vil verlangt und d Entwürf bis in die letschti Konsekwänz duuregsetzt het. Dr Rasser het im Büro für d Konstrukzioon und d Wirtschaftligkäit gsorgt. Ulrike Jehle-Schulte