rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Locarno (lombardisch Locarn, dytsch veraltet Luggarus un Lucaris, aber no im Walserdialäkt vu Bosco/Gurin Liggåårasch ( [lɪˈkɔːraʃ](info)) isch e Gmai im Schwyzer Kanton Tessin. Si ghert zum Chrais (circolo) Locarno im Bezirk Locarno. D Stadt Locarno lyt am Nordstade vum Langesee un am Oschtrand vum Maggia-Delta. Zue dr Stadt ghere d Fraktione Brè, Cardada-Colmanicchio, Gerre di Sotto, Isola Martella, Monda di Contone, Ponte Brolla-Vattagne un Solduno. Nochbergmaine sin Ascona, Avegno-Gordevio, Cadenazzo, Cugnasco-Gerra, Gordola, Lavertezzo, Losone, Minusio, Muralto, Orselina, Gambarogno, Tegna un Tenero-Contra. Zum Bann vu dr Stadt ghert au d Gerre di Sotto, ne großi Flechi in dr Magadinoebeni, wu nit mit em ibrige Stadtbiet zämmehangt. Locarno isch zum erschte Mol gnännt wore anne 807 as Leocarni. Dr Stadtbresidänt (Sindaco) vu Locarno isch syd 2015 dr Alain Scherrer. Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Locarno isch Ändstazioon von eren Ysebaanlinie vo der SBB. Wyter füert di schmaalspuurig Centovallibaan; mit dère cha mer bis i s italienisch Domodossola a de Simplonlinie. Dezue ane faared ab Locarno e ganzi Räie Buslinie i d Döörffer und Tääler vom Locarnese. Dr lombardisch Dialäkt vu Locarno ghert zum Ticinese. s Sanktuarium Madonna del Sasso (15. und 16. Jh.) d Piazza Grande, de Hauptplatz s Castello Visconteo,
Lodrino (lombardisch Ludrín) isch e Dorf un e ehmolegi Gmai im Kanton Tessin in dr Schwyz. S ghert hit zur Gmai Riviera im glyychnamige Chrais (circolo) im Bezirk Riviera. Lodrino lyt im Valle di Lodrino, uf dr rächte Syte vum Fluss Tessin. Zue dr Gmai hei no d Fraktione Prosito, Rodaglio un Verscio ghert. Nochbergmaine sin Iragna, Biasca, Osogna, Cresciano, Moleno, Preonzo un Lavertezzo gsii. Lodrino isch zum erschte Mol gnännt wore anne 857 as Ludrini, 1193 Ludrino, Prosito im 13. Jh. as Proxedrium. Am 2. April 2017 hät Lodrino mit den ehemolige Gmaine Cresciano, Iragna un Osogna zur neue Gmai Riviera fusioniert. Dr letscht Burgermaischter (Sindaco) vu Lodrino isch dr Carmelo Mazza gsii. Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr lombardisch Dialäkt vu Lodrino ghert zum Ticinese. Bfaarchilche S. Ambrogio (romanische Vorgängerböu us em 12. Jh., um 1363 neio böue) Chilche S. Martino di Monte Paglio (1215 zum erschte Mol gnännt) Bfaarchilche SS. Gervasio e Protasio (13. Jh.) Kapäll SS. Rocco e Sebastiano, Verscio Kapäll S. Giovanni Battista, Rodaglio Johann Rudolf Rahn: I monumenti artistici del medio evo nel Cantone Ticino. Tipo-Litografia di Carlo Salvioni, Bellinzona 1894, S. 172–173. Celestino Trezzini: Lodrino. In: Historisch-Biographisches Lexikon der Schweiz, Band 4, Liebegg
Losone (lombardisch Loson) isch e Gmai im Kanton Tessin in dr Schwyz. Si ghert zum Chrais (circolo) Isole im Bezirk Locarno. Losone lyt am rächte Stade vu dr Maggia. Zue dr Gmai ghere d Fraktione Arcegno Gerre, Saleggi, San Rocco, San Lorenzo un San Giorgio. Nochbergmaine sin Ascona, Centovalli, Locarno un Terre di Pedemonte (ehmols Cavigliano, Tegna un Verscio. Losone isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1061 as Loxono, 1200 de losono. Dr Burgermaischter (Sindaco) vu Losone isch dr Corrado Bianda (Stand 2017). Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr lombardisch Dialäkt vu Losone ghert zum Ticinese. Bfaarchilche S. Lorenzo (zum erschte Mol gnännt 1243) Chilche Sant'Antonio abate, Arcegno (1347) Chilche San Rocco (1584) Chilche San Giorgio (13. Jh.) Palestra Caserma (1997 böue vum Livio Vacchini) Rodolfo Huber: Losone. In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz. Romano Broggini: Losone. 2003. Fausto Fornera: Losone. Patrizi e patriziato nel contesto comunale. Simona Martinoli und andere: Guida d’arte della Svizzera italiana. Hrsg. von der Gesellschaft für Schweizerische Kunstgeschichte. Edizioni Casagrande, Bellinzona 2007, ISBN 978-88-7713-482-0. Johann Rudolf Rahn: I monumenti artistici del medio evo nel Cantone Ticino. Tipo-Litografia di Carlo Salvioni, Bellinzona 1894, S. 173–175. Elfi Rüsch, Annegret Diethelm: Losone e Arcegno. (= Schweizerische Kunstführer,
Ludiano isch bis Endi Merz 2012 e Gmai im Kanton Tessin in dr Schwyz gsii. Si hät zum Chrais (circolo) Malvaglia im Bezirk Blenio ghert. Ludiano liit im untere Bleniodal uf dr rächte Dalsyte. Nochbargmaine sin Acquarossa, Blenio, Hinderrhii GR, Mesocco GR, Rossa GR, Biasca, Pollegio, Bodio un Sobrio. Ludiano isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1211 as Luguilano. Am 1. April 2012 hät Ludiano mit de Gmaine Malvaglia und Semione zu de nöie Gmain Serravalle fusioniert. Dr Burgermaischter (Sindaco) vu Ludiano isch bis Endi Merz 2012 dr Gloria Caccialanza gsii. Dr lombardisch Dialäkt vu Ludiano ghert zum Ticinese. Bfaarchilche S. Secondo (romanische Glockedurm, zum erschte Mol belait anne 1293, 1779-82 reschtauriert9 Johann Rudolf Rahn: I monumenti artistici del medio evo nel Cantone Ticino. Tipo-Litografia di Carlo Salvioni, Bellinzona 1894, S. 232 Celestino Trezzini: Ludiano. In: Historisch-Biographisches Lexikon der Schweiz, Band 4, Liebegg – Mailand., Attinger, Neuenburg 1921, S. 719. Agostino Robertini, Silvano Toppi, Gian Piero Pedrazzi: Ludiano. In: Il Comune. Edizioni Giornale del Popolo, Lugano 1974, S. 193–210. Flavio Maggi, Patriziati e patrizi ticinesi. Pramo Edizioni, Viganello 1997. Simona Martinoli und andere, Guida d’arte della Svizzera italiana. Edizioni Casagrande, Bellinzona 2007, S. 90–91. Marina Bernasconi Reusser: Monumenti storici
Lumino (lombardisch Lümin, dytsch veraltet Lugmin) isch e Gmai im Kanton Tessin in dr Schwyz. Si ghert zum Chrais (circolo) Arbedo-Castione im Bezirk Bellinzona. Lumino lyt an dr Moesa am Yygang vum Misox (it. Val Mesolcina). S Dal duruf chunnt mer zum San Bernardino-Pass. Vu Lumino goht e Sailbahn uf d Monti Savorù (1000–1300 m) uffe. Nochbergmaine sin Arbedo-Castione un Bellinzona (friejer Claro) im Tessin, un Roveredo un San Vittore z Graubinde. Lumino isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1168 as locus Lugomini. Uf dr 2. April 2017 het d Gmai Lumino zäme mit Arbedo-Castione us em Chrais Bellinzona in Chrais Arbedo-Castione gwechslet, wo neu grindet woren isch. Dr Burgermaischter (Sindaco) vu Lumino isch dr Curzio De Gottardi. Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr lombardisch Dialäkt vu Lumino ghert zum Ticinese. D Chilche S. Mamette isch anne 1237 zum erschte Mol gnännt un scho vor 1591 Bfaarchilche wore. Johann Rudolf Rahn: I monumenti artistici del medio evo nel Cantone Ticino. Tipo-Litografia di Carlo Salvioni, Bellinzona 1894, S. 194. Virgilio Gilardoni: Inventario delle cose d’arte e di antichità. Edizioni dello Stato. Bellinzona 1955, S. 223–232; Idem: Il Romanico. Catalogo dei monumenti nella Repubblica e Cantone del Ticino. La Vesconta, Casagrande
Maggia (lombardisch Magia) isch e Gmai im Kanton Tessin in dr Schwyz. Si ghert zum Chrais (circolo) Maggia im Bezirk Vallemaggia. Maggia lyt uf bode Syte vu dr Maggia im untere un mittlere Maggiadal nordweschtlig vu Locarno. Nochbergmaine sin Avegno-Gordevio, Brione, Campo, Cavigliano, Cevio, Lavizzara, Onsernone un Verscio. Di hitig Gmai Maggia isch entstande am 4. April 2004 dur d Fusion vu dr bishärige Gmaine Aurigeno, Coglio, Giumaglio, Lodano, Maggia, Moghegno un Someo. D Ortschaft Maggia sälber isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1200 als de madia (1225 Madiis, 1270 Madia), Aurigeno anne 1276 as Urigeno, Coglio anne 1237 as Cono, Giumaglio anne 1224 as Zumano, Lodano anne 1224 as Lodino, Moghegno anne 1335 as Mogeno, Someo anne 807 as Summade (1335 Somay). Aurigeno Coglio Giumaglio Lodano Someo Moghegno Maggia Dr Burgermaischter (Sindaco) vu Maggia isch dr Aron Piezzi. Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Vo de ehemolige Gmai: Syt de Fusion: Dr lombardisch Dialäkt vu Maggia ghert zum Ticinese. Bfaarchilche S. Bartolomeo, Aurigeno (um 1761, Freske vum Giovanni Antonio Vanoni vu 1866) Kapäll S. Antonio Abate, Aurigeno (15.–16. Jh., mit Freske vu 1508). Bfaarchilche S. Maria di Monte Carmelo, Coglio (Ändi 17. Jh., 1703 gweit, Wandmoldereie vum Giovanni Antonio
Magliaso (lombardisch Majas) isch e Gmai im Kanton Tessin in dr Schwyz. Si ghert zum Chrais (circolo) Magliasina im Bezirk Lugano. Magliaso lyt am Luganersee nerdlig vum Magliasina-Deltas. D Gmai bstoht us zwai Ortsdail, Magliaso un Castellaccio. Nochbergmaine sin Agno, Caslano, Collina d’Oro, Neggio un Pura. Magliaso isch zum erschte Mol gnännt wore anne 769 as de Maliacis, 854 de vico Maliaci. Dr Burgermaischter (Sindaco) vu Magliaso isch dr Marino Monti. Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr lombardisch Dialäkt vu Magliaso ghert zum Bosino. Chilche Santi Biagio e Macario (14. Jh.) Schloss (Burg S. Giorgio zum erschte Mol gnännt anne 1033, im 13. Jh. am d Rusca vu Como, syt 1668 im Bsitz vum Karl Konrad von Beroldingen, em Kanzler vu dr Landvogtei Lugano, wu iber dr Ruine vu dr Burg e Palaschtz het böue loo) Johann Rudolf Rahn: I monumenti artistici del medio evo nel Cantone Ticino. Tipo-Litografia di Carlo Salvioni, Bellinzona 1894, S. 195–198. Celestino Trezzini: Magliaso. In: Historisch-Biographisches Lexikon der Schweiz, Band 4, Liebegg – Mailand., Attinger, Neuenburg 1921, S. 792. Virgilio Gilardoni: Il Romanico. Catalogo dei monumenti nella Repubblica e Cantone del Ticino. La Vesconta, Casagrande S.A., Bellinzona 1967, S. 22, 125, 175, 304, 398–401, 460,
Mairengo (lombardisch Mairengh) isch bis Endi 2012 e Gmai im Kanton Tessin in dr Schwyz gsii. Si hät zum Chrais (circolo) Faido im Bezirk Leventina ghert. Mairengo lyt uf eme Boode vu dr linke Dalsyte in dr mittlere Leventina. Zue dr Gmai ghere au no d Wyler Tortengo, Raslina un Polmengo. Mairengo isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1201 as Mairencho. In ere Volksabstimmig im Merz 2004 häm d Burger vu Mairengo gege ne Fusion vu ihre Gmai mit dr Nochbergmaine Faido, Osco, Cavagnago, Calpiogna, Campello, Rossura, Anzonico, Chiggiogna, Calonico un Sobrio gstimmt. Am 1. April 2012 hät d Gmai mit de Gmaine Anzonico, Calpiogna, Cavagnago, Chironico und Osco zu de bestehende Gmeind Faido fusioniert. Dr Burgermaischter (Sindaco) vu Mairengo isch bis Endi März 2012 dr Severino Longhi gsii. Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr lombardisch Dialäkt vu Mairengo ghert zum Ticinese. Chilche S. Siro (romanisch, 1171 gnännt, im 16. Jh. umböue, 2001 reschtauriert) Commons: Mairengo – Sammlig vo Multimediadateie Mario Fransioli: Mairengo. In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz. Bundesamt für Statistik: Eidgenössische Volkszählung 2000: Bevölkerungsentwicklung der Gemeinden 1850–2000. Bern 2005 (Online uf bfs.admin.ch (Site cha nüme abgrüeft wärde; Suche im Webarchiv)[1] [2] Vorlage:Toter Link/www.bfs.admin.ch, Date im Aahang (Site
Malvaglia (dytsch veraltet Manglia) isch bis Endi Merz 2012 e Gmai im Kanton Tessin in dr Schwyz gsii. Si hät zum Chrais (circolo) Malvaglia im Bezirk Blenio ghert. Malvaglia lyt im untere Bleniodal. Zue dr Gmai ghere d Fraktione Anzano, Brugaio, Canè, Chiesa, Ciavasch, Cregua, Dagro, Dandrio, Madra, Orino, Pontei, Rongie un Sciarce. Nochbergmaine sin Acquarossa, Blenio, Biasca, Pollegio, Bodio un Sobrio im Tessin un Hinterrhii, Mesocco un Rossa z Graubinde. Malvaglia isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1205 as de Malvallia. Am 1. April 2012 hät Gmai Malvaglia mit de Gmaine Ludiano und Semione zu de nöie Gmain Serravalle fusioniert. Am 30. Septämber 1513 isch s zuen eme Bärgsturz z Biasca vorne chuu. Dr Brenno, wu dur d Schuttmasse ufgstaut woren isch, het derno ne grosse See bildet, wu s Dorf Malvaglia und d Umgebig iberfluetet het. D Gegend isch öpe anderthalb Johr lang under Wasser gsii. Am 20. Mai 1515 isch dää Damm broche, e Eraignis wu speter as Buzza di Biasca bekannt woren isch. Die Wasserfluet het s Tessindal bis zue dr Magadinoebeni un em Langesee iberschwämmt. D Bevölkerig vo Malvaglia isch beschuldiged worde, si hebi dur en Zauber dä Dammbruch usglöst und sich so vo
Manno (lombardisch Mann) isch e Gmai im Kanton Tessin in dr Schwyz. Si ghert zum Chrais (circolo) Taverne im Bezirk Lugano. Manno lyt nordweschtli vu Lugano im Vedeggiodal. Nochbergmaine sin Alto Malcantone, Bioggio, Cadempino, Gravesano, Lamone un Vezia. Manno isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1184 as Manno. Dr Burgermaischter (Sindaco) vu Manno isch dr Giancarlo Bernasconi. Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Z Manno stoht syt 1992 s Hochlaischtigsrächezäntrum vu dr ETH Züri (Centro Svizzero di Calcolo Scientifico, CSCS). Scuola universitaria professionale della Svizzera italiana (SUPSI, Fachhochschuel vu dr italienische Schwyz, syt 1997) Dr lombardisch Dialäkt vu Manno ghert zum Comasco-Lecchese. Oratorium S. Rocco (1597 böue uf dr Grundmuure vun ere eltere Kapäll) Commons: Manno, Switzerland – Sammlig vo Multimediadateie http://www.manno.ch Ständige Wohnbevölkerung nach Staatsangehörigkeitskategorie, Geschlecht und Gemeinde, definitive Jahresergebnisse, 2022. Bei späteren Gemeindefusionen Einwohnerzahlen aufgrund Stand 2022 zusammengefasst. Abruf am 7. September 2023 Bundesamt für Statistik: Eidgenössische Volkszählung 2000: Bevölkerungsentwicklung der Gemeinden 1850–2000. Bern 2005 (Online uf bfs.admin.ch (Site cha nüme abgrüeft wärde; Suche im Webarchiv)[1] [2] Vorlage:Toter Link/www.bfs.admin.ch, Date im Aahang (Site cha nüme abgrüeft wärde; Suche im Webarchiv)[3] [4] Vorlage:Toter Link/www.bfs.admin.ch) Normdate: GND: 4640435-1 | VIAF: 243869102
Maroggia (lombardisch Marogia) isch e Gmai im Kanton Tessin in dr Schwyz. Si ghert zum Chrais (circolo) Ceresio im Bezirk Lugano. Maroggia am Oschtstade vum Luganersee. Nochbergmaine sin Arogno, Bissone, Melano, Riva San Vitale un Rovio. Maroggia isch zum erschte Mol gnännt wore anne 962/966 as Marogia. Dr Burgermaischter (Sindaco) vu Maroggia isch dr Oscar Ferraroni. Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr lombardisch Dialäkt vu Maroggia ghert zum Comasco-Lecchese. Z Maroggia git s e chlaine TCS-Camping-Blatz, wu „Piazzale Mara“ haißt. Chilche S. Pietro (friemittelalterlige Vorböu ab 1579 schriftlig belait; s hitig Gebei böue um 1640, 1982-83 reschtauriert) Wallfahrtskapäll Madonna della Cintura (1731-66 böue iber eme Gebei us em 16. Jh.) Baldassare Longhena, Architäkt Francesco Somaini, Bildhauer Siegfried Bieber, dytsche Bankier un Chunschtsammler Am Stade bi dr Chilche San Pietro Mindig vu dr Mara Celestino Trezzini: Maroggia. In: Historisch-Biographisches Lexikon der Schweiz, Band 5, Maillard – Monod., Attinger, Neuenburg 1921, S. 30. Cesare Santi, Il collegio Don Bosco di Maroggia. In Almanacco di vita chiassese e del Mendrisiotto, Chiasso 2003, S. 27–33 Giuseppe Negro: Maroggia. In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz. Commons: Maroggia – Sammlig vo Multimediadateie Ständige Wohnbevölkerung nach Staatsangehörigkeitskategorie, Geschlecht und Gemeinde, definitive Jahresergebnisse, 2022. Bei späteren Gemeindefusionen Einwohnerzahlen
Massagno (lombardisch Masagn) isch e Gmai im Kanton Tessin in dr Schwyz. Si ghert zum Chrais (circolo) Vezia im Bezirk Lugano. Massagno lyt im Nordweschte vu dr Agglomeration Lugano. Zue dr Gmai ghert au no d Fraktion Gerso. Nochbergmaine sin Lugano un Savosa. Massagno isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1146 as Masagnio, 1198 Maxanio. Anne 1804 isch e Dail vu dr ehmolige Gmai Rovello zue Massagno chuu. Dr Burgermaischter (Sindaco) vu Massagno isch dr Giovanni Bruschetti. Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr lombardisch Dialäkt vu Massagno ghert zum Comasco-Lecchese. Bfaarchilche S. Lucia (um 1530, 1931 in neiromanischem Stil umböue) Kapäll S. Antonio da Padova, Gerso (1655-70, 1983 reschtauriert) Kapäll Madonna della Salute (1710 böue noch eme Gelibde vu 1636, wu in dr Gmai d Pescht gwietet het; 1729 gweit, 1975 reschtauriert) Augusto Gansser, Geolog Guida generale della città di Lugano e dei comuni limitrofi di Paradiso, Castagnola, Viganello, Massagno. Arnold, Lugano 1932 Celestino Trezzini: Massagno. In: Historisch-Biographisches Lexikon der Schweiz, Band 5, Maillard – Monod., Attinger, Neuenburg 1921, S. 45, 46. Virgilio Gilardoni: Il Romanico. Catalogo dei monumenti nella Repubblica e Cantone del Ticino. La Vesconta, Casagrande S.A., Bellinzona 1967, S. 411. Simona Martinoli et al.: Guida d’arte
Melano (lombardisch Melàn) isch e Gmai im Kanton Tessin in dr Schwyz. Si ghert zum Chrais (circolo) Ceresio im Bezirk Lugano. Melano lyt am Oschtstade vum Luganersee am Fueß vum Monte Generoso. Nochbergmaine sin Castel San Pietro, Maroggia, Mendrisio, Riva San Vitale un Rovio. Melano isch zum erschte Mol gnännt wore anne 799 as Mellani, 1192 Melano. Dr Burgermaischter (Sindaco) vu Melano isch dr Daniele Maffei. Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr lombardisch Dialäkt vu Melano ghert zum Comasco-Lecchese. Bfaarchilche S. Andrea (im 15. Jh. gnännt, Neiböu 1846-50 dur dr Architäkt Luigi Fontana, 1992-94 reschtauriert) Wallfahrtschilche Madonna del Castelletto (romanische Vorgängerböu belait ab em 14. Jh., Neiböu 1634-37, 1985-87 reschtauriert) Johann Rudolf Rahn: I monumenti artistici del medio evo nel Cantone Ticino. Tipo-Litografia di Carlo Salvioni, Bellinzona 1894, S. 203. Celestino Trezzini: Melano. In: Historisch-Biographisches Lexikon der Schweiz, Band 5, Maillard – Monod., Attinger, Neuenburg 1921, S. 71, 72. Agostino Robertini und andere: Melano. In: Il Comune. Edizioni Giornale del Popolo, Lugano 1978, S. 253–268. Simona Martinoli und andere: Melano. In: Guida d’arte della Svizzera italiana. Edizioni Casagrande, Bellinzona 2007. Giuseppe Negro: Melano. In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz. Commons: Melano – Sammlig vo Multimediadateie Ständige Wohnbevölkerung nach Staatsangehörigkeitskategorie, Geschlecht
Melide (lombardisch Melì) isch e Gmai im Kanton Tessin in dr Schwyz. Si ghert zum Chrais (circolo) Carona im Bezirk Lugano. Melide lyt unterhalb vum Monte San Salvatore am Weschtstade vum Luganersee am Änd vum glychnamige Damm an dr Gränz zue Italie. Nochbergmaine sin Bissone, Lugano, Vico Morcote un di italienisch Gmai Campione d'Italia. Melide isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1034 as Melede. Dr Burgermaischter (Sindaco) vu Melide isch dr Aldo Albisetti. Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr lombardisch Dialäkt vu Melide ghert zum Comasco-Lecchese. Bfaarchilche SS. Quirico e Giulitta (1525, um 1590 vum Domenico Fontana umböue) Kapäll S. Croce (1626) Swissminiatur, e Freiliechtmuseum mit ere miniaturisierte Schwyz Bfaarchilche SS. Quirico e Giulitta Swissminiatur Giovanni Fontana (1540–1614), Architekt un Ingenieur z Rom Domenico Fontana (1543–1607), Stadtplaner fir dr Papscht Sixtus V. z Rom Matteo Castelli (um 1560-1632), Architekt z Rom un z Warschau Filiberto Lucchese (1606–1666), Hofböumaischter z Wien Celestino Trezzini: Melide. In: Historisch-Biographisches Lexikon der Schweiz, Band 5, Maillard – Monod., Attinger, Neuenburg 1921, S. 73. Virgilio Gilardoni: Il Romanico. Catalogo dei monumenti nella Repubblica e Cantone del Ticino. La Vesconta, Casagrande S.A., Bellinzona 1967, S. 267, 413–414, 415, 533. Giuseppe Negro: Melide. In: Historisches Lexikon vo
Mendrisio (lombardisch Mendrìs, dytsch veraltet Mendris) isch e Gmai im Kanton Tessin in dr Schwyz. Si ghert zum Chrais (circolo) Mendrisio im Bezirk Mendrisio. Mendrisio lyt rund 18 km sidli vu Lugano in dr Nechi vu dr Gränz zue Italie. Nochbergmaine sin Brusino Arsizio, Castel San Pietro, Coldrerio, Melano, Novazzano, Riva San Vitale, Stabio un di italienische Gmaine Besano, Bizzarone, Clivio, Porto Ceresio, Saltrio un Viggiù. Di hitig Gmai isch entstande am 5. April 2009 dur d Fusion vu dr friejere Gmaine Arzo, Capolago, Genestrerio, Mendrisio, Rancate un Tremona. Di ehmolig Gmai Salorino het sich scho am 4. April 2004 mit Mendrisio zämmegschlosse. Uf dr 14. April 2013 sin Besazio un Meride yygmaindet wore. Mendrisio isch zum erschte Mol gnännt wore anne 793 as Mendrici, Arzo anne 1335 as Arzio, Capolago anne 1296 as Codelago, Genestrerio anne 1375 as Cassina de Zenestrario, Rancate anne 1190 as Rancade, Salorino anne 1287 as Selorino, Tremona anne 864 as Tremona. Dr Burgermaischter (Sindaco) vu Mendrisio isch dr Carlo Croci. Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr lombardisch Dialäkt vu Mendrisio ghert zum Comasco-Lecchese. Chilche SS. Nazaro e Celso, Arzo (16. Jh., aafangs 17. Jh. umböue, 1947 reschtauriert) Chilche S. Maria Maddalena, Capolago (zum erschte
Mergoscia isch e Gmai im Kanton Tessin in dr Schwyz. Si ghert zum Chrais (circolo) Navegna im Bezirk Locarno. Mergoscia lyt im untere Verzascadal uf dr weschtlige Syte iber em Stausee Lago di Vogorno. Nochbergmaine sin Avegno, Brione sopra Minusio, Corippo, Gordevio, Gordola, Tenero-Contra un Vogorno. Mergoscia isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1061 as Mergossia, 1300 Mergosia. Dr Burgermaischter (Sindaco) vu Mergoscia isch dr Jacqueline Bianconi Maurer. Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr lombardisch Dialäkt vu Mergoscia ghert zum Ticinese. Bfaarchilche S. Gottardo (1597, Vorgängerböu scho 1338 gnännt, Glockedurm vu 1697) Guglielmo Buetti: Note Storiche Religiose delle Chiese e Parrocchie della Pieve di Locarno, (1902), e della Verzasca, Gambarogno, Valle Maggia e Ascona (1906). 2. Auflage, Pedrazzini Edizioni, Locarno 1969. Virgilio Gilardoni: Il Romanico. Catalogo dei monumenti nella Repubblica e Cantone del Ticino. La Vesconta, Casagrande S.A., Bellinzona 1967. Virgilio Gilardoni: I monumenti d’arte e di storia del Canton Ticino, volume III: L’alto Verbano II. I circoli del Gambarogno e della Navegna (= Die Kunstdenkmäler der Schweiz. Band 73). Hrsg. von der Gesellschaft für Schweizerische Kunstgeschichte SKG. Bern 1983, ISBN 3-7643-1500-8, S. 182–204. Simona Martinoli et al.: Guida d’arte della Svizzera italiana. Edizioni Casagrande, Bellinzona 2007, ISBN 978-88-7713-482-0,
Meride (lombardisch Merad oder Merid) isch e ehmoligi Gmai im Kanton Tessin in dr Schwyz. Si het zum Chrais (circolo) Riva San Vitale im Bezirk Mendrisio ghert. Uf dr 14. April 2013 isch Meride zue Mendrisio yygmaindet wore. Meride lyt 7,5 km nordweschtli vu Chiasso am Fueß vum Monte San Giorgio. Meride isch zum erschte Mol gnännt wore anne 852 as Melede (963: Melade, 1430 Merede, 1443: Meredo, 1591: Merito). Dr Burgermaischter (Sindaco) vu Meride isch bsi 2013 dr Pascal Cattaneo gsi. Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr lombardisch Dialäkt vu Meride ghert zum Comasco-Lecchese. Bfaarchilche S. Rocco (1578 gnännt, 1770-72 erwyteret, 1969-70 reschtauriert) Kapäll S. Giorgio (13. Jh.) Museo dei Fossili, Paläontologischs Museum Celestino Trezzini: Meride. In: Historisch-Biographisches Lexikon der Schweiz, Band 4: Maillard – Monod. Attinger, Neuenburg 1921, S. 83, 84. Giuseppe Martinola: Lettere dai paesi transalpini degli artisti di Meride e dei villaggi vicini (XVII–XIX). In: appendice: L’emigrazione delle maestranze d’arte del Mendrisiotto oltre le alpi XVI-XVIII. Bellinzona 1963. Giuseppe Martinola: Inventario delle cose d’arte e di antichità del distretto di Mendrisio. Bellinzona 1975. Bernhardt Anderes: Guida d’Arte della Svizzera Italiana. Porza-Lugano 1980. Emil Kuhn-Schnyder: Die Fossilien des Monte San Giorgio: Führer zum Paläontolog. Museum Meride (Kanton
Mezzovico-Vira (lombardisch Mezzvich-Vira) isch e Gmai im Kanton Tessin in dr Schwyz. Si ghert zum Chrais (circolo) Taverne im Bezirk Lugano. D Gmai bstoht us dr zwai Derfer Mezzovico un Vira an dr alte Stroß zum Monte Ceneri. Nochbergmaine sin Capriasca un Monteceneri. Am 25. Novämber 2007 hän d Stimmburger vu dr sibe Gmaine im Vedeggiondal iber e Fusion zue aire Gmai abgstumme. Isone un Mezzovico-Vira hän die Fusion abglähnt, di andere Gmaine (Bironico, Camignolo, Medeglia, Rivera un Sigirino) hän sich derno zue dr Gmai Monteceneri zämmegschlosse. Mezzovico isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1335 as Medio Vico, Vira im nämlige Johr as Vira. Dr Burgermaischter (Sindaco) vu Mezzovico-Vira isch dr Mario Canepa. Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr lombardisch Dialäkt vu Mezzovico-Vira ghert zum Ibergang zwisch em Ticinese un em Comasco-Lecchese. Bfaarchilche S. Abbondio, Mezzovico Bfaarchilche S. Mamete, Mezzovico (romanisch, im 12., 15. un 16. Jh. erwyteret) Chilche S. Antonio, Vira, (syt 1838 Bfaarchilche) Celestino Trezzini: Vira Mezzovico. In: Historisch-Biographisches Lexikon der Schweiz, Band 5, Vilarzel – Wallimann., Attinger, Neuenburg 1921, S. 272. Giuseppe Chiesi, Fernando Zappa: Terre della Carvina. Storia e tradizioni dell'Alto Vedeggio. Armando Dadò, Locarno 1991. Raimondo Locatelli, Adriano Morandi: Alto Vedeggio ieri e oggi: