rlitschk/wikidir huggingface dataset:
S Bitscher Land, franzöösisch Pays de Bitche oder Bitcherland, isch e Naturlandschaft im Oste vo Frankriich im Departemänt Moselle in dr Regioon Grand Est. Es entspricht em franzöösische Däil vom Gebiet vo dr ehemoolige Herrschaft Bitsch. S Bitscher Land het im ganze 57 Gmäinde und umfasst im Oste e Däil vom Naturpark Nordvogeese. Im Weste und Südweste isch die landwirtschaftlig brägti Westricher Hoochflechi. Im Süüde gränzt isch s Chrummen Elsass, wo zum Arrondissement Saverne ghöört, im Oste dr Kanton Wissembourg. Im Norde si Rhiiland-Pfalz und s Saarland, im Weste d Kantöön Sarralbe und Sarreguemines-Campagne vom Arrondissement Sarreguemines, wo au s Bitscher Land drzue ghöört. Dr Kanton Rohrbach goot do bis an d Saar aane. D Nord-Südlinie Liederschiedt – Rahling bezäichnet d Drennig vo de underschiidlige Landschafte, wo rächt scharf isch. Westlig vo deere Linie bestoot dr Undergrund fast nume us Chalkstäi, wääred östlig drvo bewaldeti Farbigsandstäihüügel ligge, wo dur diefi Daaliischnitt verstücklet si. Sit em 16. Joorhundert si in däm Landschaftsdäil e Hufe Däiche und See aagläit worde, mäistens für landwirtschaftligi und industrielli Zwäck. D Hauptabflüss Schwalb, Bickenalb und Hornbach fliesse vor allem in ere Süd-Nord-Richdig und entwässere über d Blies zur Saar. Dr Falkestäinerbach und die Nördligi Zinsel, wo
D Provence [pʁɔˈvɑ̃ːs] isch e Landschaft im Südoste vo Frankriich. Si lit am Middelmeer zwüschen em Rhônedaal und Itaalie. Im Norde lit d Landschaft Dauphiné in dr Regioon Auvergne-Rhône-Alpes. D Provence umfasst hüte d Departemänt Bouches-du-Rhône, Var, Alpes-de-Haute-Provence, e baar Gmäinde in de Departemänt Vaucluse, Alpes-Maritimes und Hautes-Alpes. Si lit in dr Régioon Provence-Alpes-Côte d’Azur. Mä underschäidet zwüsche dr bevölkerigsarme Hoochprovence (Haute-Provence) und dr bevölkerigsriiche Niiderprovence (Basse-Provence), wo drmit s süüdlige Rhoonedaal bis Valence, d Camargue und vilmol au d Stedt an dr Côte d’Azur gmäint si. S Adjektiv zu Provence isch prowenzalisch (franzöösisch provençal, okzitanisch provençal -ala / prouvençau -ala [pruvensau]). Dr Naame Provence stammt us dr Zit vo dr röömische Herschaft, vom latiinische provincia. Si isch äini vo de erste röömische Regioone usserhalb vo Italie gsi, isch am sterkste romanisiert gsi und het zur Provincia Narbonensis ghöört. Die grösste Stedt si Marseille (870.321 Iiwooner), Nizza (343.477), Toulon (179.659) und Aix-en-Provence (147.122). Witeri wichdigi Stedt si Avignon (90.597 Einwohner), Fréjus (55.750), Arles (50.968), Aubagne (47.190), Gap (40.111), Menton (30.679), Orange (28.454) und Carpentras (29.865). Die histoorischi Hauptstadt isch Aix-en-Provence. D Provence goot vo dr Rhône über die Prowenzaalische Voralpe und s Massif des Maures an dr Küste bis in
Graaf oder Groof, wiiblig Grääfin oder Grööfin, isch en Aadelsdiddel, wo s in de mäiste öiropääische Länder gee het. Die althoochdütsche Forme grafio und gravo stamme woorschinlig über s middellatiinische graffio vom büzantinisch-altgriechische grapheus „Schriiber“. Dr latiinisch Usdruck comes, wo die mäiste Wersioone in andere Sprooche druf zrugggöön (frz. comte/comtesse, ängl. count/countess, ital. conte/contessa, span. conde/condesa usw.) bedütet wörtlig „Begläiter“ (vom Köönig). In dr spootröömische Zit isch e hooche kaiserlige Finanzbeamte as comes largitionum (Begläiter vo dr Schatzchammere) bezäichnet worde. Im Merowinger- und Frankeriich isch e Graaf e köönigliche Amtsdrääger gsi, wo in ere Verwaltigsäihäit, ere Graafschaft oder eme Gau, die köönigliche Hoohäitsrächt usgüebt het. Dr Karl dr Groossi het die letzte Stammesherzogdümer ufglööst und stattdesse die sognennti Graafschaftsverfassig iigfüert. D Verwaltig vom Riich isch (wie wie zum Däil scho under de Merowinger) vor allem in de Händ vo de Graafe glääge. Die si nit nume Armeefüerer gsi, sondern au kööniglichi Amtsdrääger wo d Regaalie usgüebt häi und in bestimmte Beriich Stellverdräter vom Köönig gsi (Mark-, Burg- und Pfalzgraafe). Scho vo Aafang aa si Graafe mäistens us em lokaale Aadel cho und d Tendänz zur Erbligkäit isch stark gsi. Sit de Ottoone isch dr Graafediddel wäge dere Erbligkäit und dr
Manhattan (uff Àmerikànisch Anglisch [mænˈhætən], odd’r [mn̩ˈhætn̩](info) ìm lokààla Nöi Yorker Dialäkt; uff Hoochdiitsch [mɛnˈhɛtn̩](info)) ìsch dr klainschta doch beväälkerungsdìchteschta vu da fìmf Schtàdtbezirka vu Nöi York. Ar däckt sìch mìt’m New York County, wo unt’r da urschprìngliga Counties vum US-Bundesschtààt Nöi York zehlt. Manhattan lììgt bii dr süüdliga Granz vum Bundesschtààt, grààd geega-n-ìwwer dr Upper New York Bay. Manhattan ìsch s’ geogrààfischa un demogrààfischa Zäntrum vu dr Nordoscht-Megalopoola, wo vu Boston bis uff Washington, D.C. làuift. Ar ìsch àui s’ Zäntrum vu dr Metropoolregioon Nöi York, wo unter da greeschta Metropoola vu dr Walt zehlt. Z’ Manhattan salbscht sìnn 1,7 Millioona Iiwoohner (Schtànd: 2020), àwwer mehr àss 58 Millioona Litt laawa ìn’ma Umkrais vu 400 km um Manhattan. Commons: Manhattan – Sammlig vo Multimediadateie d’ offiziälla Websitta vum Bìrgermaischter vu Manhattan (anglisch) Jen Carlson: Do You Refer To Manhattan As "The City"? (Nicht mehr online verfügbar.) Gothamist, 21. Mai 2012, archiviert vom Original am 25. Oktober 2016; abgruefen am 11. November 2022 (amerikanischs Änglisch). A Story Map: 2020 Census Demographic Data Map Viewer. United States Census Bureau, abgruefen am 11. November 2022 (amerikanischs Änglisch). Normdate: GND: 4101161-2 | LCCN: n80118393 | VIAF: 148388212
The New York Times (NYT) ìsch a iiflussriicha ìwwerregionààla US-àmerikànischa Tààgszittung, wo z’ New York City ìm Verlààg vu dr New York Times Company ärschiint. D’ New York Times Company ìsch ìm Àkziaindex S&P 500 glischtet. Ìnsgsàmt verräffentligt sa mehr àss 30 Druckmeedia. Àm Andsjoohr 2016 sìnn jeeder Wuchatààg 571.500 Üssfartigunga gedruckt worra, un 1.085.700 àm Wuchanand. Ànna 2019 ìsch d’ Ufflààg àn da Wuchataag uff 483.701 Examplààra gsunka. Ànna 2021 hàt s’ Unternamma 1.700 Mìtàrwaiter ìm Uffsàtz ghàà —dàs ìsch d’ greeschta Zittungsredàkzioon ìn da USA. Sitter’m 1. Janner 2018 ìsch dr Arthur Gregg Sulzberger Üssgaawer vu dr Zittung. Uffsàtzlaiter ìsch sitter Jüüni 2022 dr Joseph F. Kahn. D’ kàuifmannischa Laitera-n-ìsch sitter Septamber 2020 d’ Meredith Kopit Levien àls CEO un Presidanta vu dr Verlààgsgsällschàft. Mìt 126 Millioona unterschììdliga Besüacher (ìm Jüüni 2016) ìsch d’ NYT d’ Zittung, wo ìm Internet àm maischta glaasa wìrd. Ànna 2020 ìsch dr Online-Ufftrìtt uff Plàtz 25 vu dr Alexa-Rànglischta vun àlla Websitta gsìì. Üsserdam ìsch sa d’ Zittung, wo da maischta Pulitzer-Priisa (132) bikumma hàt, un hàt mìt knàpp àcht Millioona Àbonnanta (2021) àui d’ maischta Àbonnanta. Gay Talese: The Kingdom and the Power. World Publishing Company, New York Clevel 1969. ISBN
31.77916735.223611Koordinate: 31° 47′ N, 35° 13′ O Judäa (latiinisch Iudaea, vo altgriechisch Ἰουδαία Judaía, wo vo aramäisch ארץ יהודיא, „Land der Juden“, chunnt, hebräisch יהודה Jehuda) isch die geograafischi Bezäichnig vom ene Gebiet in dr Lewante. Im Hebrääische macht mä kä Underschiid zwüsche Judäa und Juda. Uf Dütsch säit mä de Iiwooner vom Gebiet Judäer und mänggisch au Juude. Jüüdischi Schriftsteller underschäide zwüschen em Judäa hiehaar im Jordan mit Jerusalem as Zentrumsstadt und em Judäa ääne am Jordan. Drbii isch s Judäa ääne am Jordan nit s Gliiche wie d Peräa, äini vo de vier röömische Browinze vom antike Palestina östlig vom Jordangraabe. Judäa hiehaar im Jordan – oder äifach Judäa – het im Wääsentlige s Gebiet vom frühenere israelitische Königriich Juda umfasst. Vom Joore 6 n. d. Z. aa isch das Gebiet diräkt em röömische Staat understellt gsi, nochdäm dr Kaiser Augustus dr Ethnarch Archelaos, e Soon vom Köönig Herodes em Groosse und sinere samaritaanische Frau Malthake, wäge Beschwäärde vo de Judääer und Samaritaaner abgsetzt het. D Verwaltig isch in de Händ vo röömische Prefekte gsi, wo iire Sitz am Middelmeerhaafe Caesarea Maritima gha häi. Vo 6 bis 66 n. d. Z. si si under em kaiserlige Legaat vo
Cable News Network [keɪbl n(j)uːz ˈnɛtwɝk](info) ìsch a US-àmerikànischer Farnsahsander mìt Sìtz z’ Atlanta ìm Bundesschtààt Georgia. Ar gheert züa CNN Global, era Filiàla vu Warner Bros. Discovery. Grìnda worra-n-ìsch’r ànna 1980 vum Ted Turner un em Reese Schonfeld. Ar ìsch dr äärschta Noohrìchtakànààl ìn da Verainigta Schtààta gsìì. Ìm Septamber 2018 hann 90,1 Millioona Hüüshàlta dr Kànààl CNN känna lüaga —dàs ìsch 97,7 Prozant vu da Hüüshàlta mìt Kààwelfarnsah gsìì. Noh dr Àgantüür Nielsen ìsch CNN ìm Jüüni 2021 noh Fox News un MSNBC dr drìtta Noohrìchtasander gsìì, wo àm maischta glüagt worra-n-ìsch, mìt ìm Durschnìtt 580.000 Züaschàuijer pro Tààg. Üsserhàlb vu da USA wìrd s’ CNN-Progràmm uff’m Kànààl CNN International üssgschtrààhlt, wo m’r ìn 212 Lander un Schtààtsgebiater känna sah. D’ àmerikànischa Züaschàuijer vu CNN sìnn ender Ààhanger vu dr Demokrààtischa Pàrtäi. CNN. In: Brockhüüs Enzüklopädii. Brockhüüs (brockhaus.de [abgerufen am 9. Februar 2024]). Harold L. Erickson: CNN. In: Encyclopædia Britannica. Encyclopædia Britannica, Inc. (britisches Englisch, britannica.com [abgerufen am 9. Februar 2024]). Lain Hughes: CNN. In: New Georgia Encyclopedia. (amerikanisches Englisch, georgiaencyclopedia.org [abgerufen am 9. Februar 2024]). Don M. Flournoy, Robert K. Stewart: CNN: Making News in the Global Market. University of Luton Press, Luton 1997, ISBN 978-1-86020-542-2 (amerikanisches
The Coca-Cola Company [ðə koʊkəˈkoʊlə ˈkʌmpəni](info) ìsch a US-àmerikànischer Getrankerharschtäller, wo hàuiptsachlig Ärfrìschungsgetranker màcht. Sii Sìtz hàt dr Konzärn z’ Atlanta ìm US-Bundesschtààt Georgia. Dr CEO ìsch dr James Quincey. D’ Coca-Cola Company bezaichnet sìch àls s’ greeschta Getrankerunternamma vu dr Walt. S’ Unternamma verkàuift mehr àss 3.900 Produkta ìn mehr àss 190 Lander vu dr Walt. Bis ìm Septamber 2012 ìsch d’ Firma ìn Kuba, Nordkoreà un Myanmar nìt vertratta gsìì. Sitter Septamber 2012 wìrd jedoch Myanmar wììder belììfert. Ìm Zuug vum rüssischa-n-Ààgrìff uff d’ Ukràina hàt sìch s’ Unternamma-n-üss Rüsslànd z’ruckgezooga. Dr bekànnteschta Produkt ìsch nàdììrlig dr Coca-Cola, wo ìm Unternamma sii Nàmma gaa hàt. Naawadràà vermàrktet àui dr Konzärn vììla àndra Màrka wia zem Biischpììl Fanta, Sprite, mezzo mix, Lift, Fuze Tea, Bonaqa, Apollinaris, Minute Maid, Powerade un Glacéau. Coca-Cola Company. In: Brockhüüs Enzüklopädii. Brockhüüs (brockhaus.de [abgerufen am 11. November 2022]). The Coca-Cola Company. In: Encyclopædia Britannica. Encyclopædia Britannica, Inc. (britisches Englisch, britannica.com [abgerufen am 11. November 2022]). August W. Giebelhaus: Coca-Cola Company. In: The New Georgia Encyclopedia. Georgia Huamnities Council, 10. Februar 2004 (amerikanisches Englisch, georgiaencyclopedia.org [abgerufen am 11. November 2022]). David Butler, Linda Tischler: Design to Grow: How Coca-Cola Learned to Combine Scale and Agility
Juda (hebräisch יְהוּדָה Jehūdāh) isch in dr Iisezit e Köönigdum im östlige Middelmeerruum in de judääische Bärg um Jerusalem gsi. Noch dr Bible isch s vom König David gründet worde. Dr Wärt vo groosse Däil vo de biblische Text isch under Historiker umstritte, und doorum si Abschnitt vo dr Gschicht vo Juda nid gsicheret. D Erooberig vo Jerusalem dur dr Nebukadnezar II. im Joor 587 v. d. Z. het s Ändi vo dr Äigestaatligkäit bedütet. D Regioon isch Däil vom nöibabylonische Riich worde, spööter im Riich vo de Achämeniide die persischi Browinz Jehud. Erst under de Makkabäer isch s wider zum ene sälbstverwaltete jüüdische Lääbe in dr Regioon cho. Dr Ardikel «Juda (Reich)» uf dr dütsche Wikipedia Gösta W. Ahlström: The History of Ancient Palestine from the Palaeolithic Period to Alexander’s Conquest. With a contribution by Gary O. Rollefson, edited by Diana Edelman. JSOT.S 146. Sheffield 1993. Angelika Berlejung: Geschichte und Religionsgeschichte des antiken Israel. In: Gertz, Jan Christian u. a. (Uusegääber): Grundinformation Altes Testament: Eine Einführung in Literatur, Religion und Geschichte des Alten Testaments. Göttinge 2006; 32009. Herbert Donner: Geschichte des Volkes Israel und seiner Nachbarn in Grundzügen. Teil 1: Von den Anfängen bis zur Staatenbildungszeit., Göttingen 1984; Teil
D’Sarah Yarkin (* 28. Mai 1993 z Berkeley, Kalifornie) isch e US-amerikanischi Schouspilere u Sängere. Mi kennt se vorallem dür d’Filme Happy Death Day 2 U u em 2022 erschinigne Texas Chainsaw Massacre. D’Sarah isch am 28. Mai 1993 z’Kalifornie ine jüdischi Familie gebore. Si het ar UCLA, School of Theater, Film and Television Schouspilerei gstudiert, wo si 2015 mitemne Bachelor of Arts het abgschlosse . Sarah Yarkin uf IMDb "In the News" - UCLA News Syte Spotify Artist Profil
Dr Nebukadnezar II. oder Nabū-kudurrī-uṣur II., mänggisch au Nebukadnezzar; sumeerisch AG.NIG.DU-URU und PA.NIG.DU-PAP, spootbabyloonisch Nabium-Kudurru-usur, aramäisch nbwkdsr „Nebukadser“, Alts Testamänt נְבוּכַדְרֶאצַּר [nəvūxadrɛt͡st͡sar] oder נְבוּכַדְנֶאצַּר [nəvūxadnɛt͡st͡sar], altgriechisch Ναβουχοδονόσωρ Nabouchodonósôr, latiin. Nabuchodonosor, klassisch-arabisch بُخْت نَصَّر‎, DMG Buḫt Naṣṣar, modern-arabisch نبوخذنصر ‎, DMG nibūḫaḏniṣṣar; * um 640 v. d. Z.; † 562 v. d. Z.) isch vo 605 bis 562 v. d. Z. dr nöibabyloonisch Köönig gsi. Dr Nebukadnezar het dr Naame vom e Vorfaar, em Nebukadnezar I. üüberchoo. Dr Naame bedütet „Dr Gott Nabū schützi mi erste Soon“. Die ersti Aaordnig as Köönig stammt vom 31. Augustgreg. us sim Joor vo dr Droonbestiigig 605 v. d. Z. Si ersts Regierigsjoor het 604 v. d. Z. am 1. Nisannu aagfange. In sim 43. Regierigsjoor isch für e 26. Ululu (2. Oktober 562 v. d. Z.greg.) z Uruk zum letzte Mol e Dokument mit sim Naame datiert. Im Nebukadnezar si Soon Amēl-Marduk isch si Noochfolger uf em Droon gsi. Dr Nebukadnezar isch vor allem as Bauher bekannt, au wenn s nid immer sicher isch öb oder wievil er baut het. Am bekanntiste si s Ischtar-Stadtdoor vo dr Stadt Babel, dr Durm vo Babel und die Hängende Gärte vo dr Semiramis. Milidäärisch isch s Land
Nebukadnezar häisse: vier babyloonischi Köönig: Nebukadnezar I., oder Nabû-kudurrī-uṣur I. Nebukadnezar II. wo in dr Bible voorchunnt, oder Nabū-kudurrī-uṣur II. Nebukadnezar III., oder Nabu-kudurri-usur III. Nebukadnezar IV., oder Nabu-kudurri-usur IV. e Schampanierfläsche mit 15 Liter Inhalt en ehemooligi Divisioon vo dr Republikaanische Garde im Irak die italiäänische Opere Nabucco uf Dütsch
S Nöibabyloonische Riich (au spootbabyloonischs Riich und Chaldääerriich) isch e Groossriich in dr spootbabyloonische Zit gsi, wo vo 626 bis 539 v. d. Z. existiert het. De Köönig vo däm Riich säit mä vilmol Chaldäer, au wenn si s sälber nid eso gmacht häi. D Häärkumft vo de nöibabyloonische Herrscher het mä bis hüt nonig uusegfunde. S Riich isch 539 v. d. Z. undergange, wo Babyloonie vo de Achämeniide, wo s Altpersische Riich gründet häi, underworfe worde isch. S Riich isch vom Nabopolassar gründet worde, wo vo 614 bis 610 v. d. Z. Assüürie erooberet het. Si Noochfolger Nebukadnezar II. (605–562 v. d. Z.) het mit de üüblige Methoode (d Zerstöörig vo wite Rüüm und d Verschleppig vo Iiwooner) d Chläistaate in Süürie und dr Levante underworfe. Si Aasee in dr domoolige Wält isch so grooss gsi, dass er zwüsche verfindete Stämm as Friidenstifter het chönne fungiere. Si Soon Amel-Marduk het e konsolidierts Riich gerbt, isch aber scho zwäi Joor druf vo Ufstandische döödet worde. Dr babyloonisch Generaal Neriglissar het druf dr Droon bestiige. Er isch 555 v. d. Z. vom Nabonid, wo vo assüürischer Abstammig gsi isch, gstürzt worde. Dä het aber d Briesterschaft gege sich gha und het
S Alperhiidaal isch e Daallandschaft in de Alpe. Es befindet sich in drei Staate. Vo dr Schwiz über s Fürstedum Liechtestäi, e Bitz in Ööstriich im Bundesland Vorarlbärg goot s zum Boodesee und lauft östlig im Bregänzerwaldgebirg us und westlig in de Uslöifer vo de Appezäller Vooralpe. S Gebiet goot em Alperhii nooch, im Beriich wo dr Vorder- und dr Hinderrhii zämmefliesse bis zur Mündig in Boodesee, über e Lengi vo mee as 90 km. S nördlige und s südlige Ändi vom Alperhiidaal isch dicht besiidlet. Die mäiste Lüt lääbe im Vorarlbärger Rhiidaal. Die bekanntiste Ortschafte im Alperhiidaal si Bregänz, Khuur und Vaduz. Noch ere Studie isch d Regioon Rhiidaal e Topstandort für Hoochtechnologii in Öiropa. 1208 Regioone in dr Europääische Unioon si bewärtet worde und d Regioon Rhiidaal isch uf e Blatz nüün choo, hinder acht irische Regioone, was nit zletzt uf d Nööchi zum Vorarlbärg zruggzfüere isch. Dr Ardikel «Alpenrheintal» uf dr dütsche Wikipedia Oskar Keller: Alpen – Rhein – Bodensee. Eine Landschaftsgeschichte. Appenzeller Verlag, Herisau 2013, ISBN 978-3-85882-668-8, S. 176. Das St. Galler Rheintal um 1800, Johann Rudolf Steinmüllers, Altstätten 1987 Geschichte des Rheintals, Johann Ludwig Ambühl, Altstätten 1990 Rheintaler Regionalgeschichte in Exkursionen,Hg Heribert Küng, Heerbrugg 1995
As Codepoint wird im Zsämmehang mit Zäichesätz (z. B. ASCII oder Unicode) dr Zaalewärt vom ene Zäiche im Koodruum (änglisch „code space“) bezäichnet. In Zäichesätz wärde abstrakti Zäiche (änglisch „abstract characters“) mit Codepoints verbunde. Dere Verbindig säit mä kodierts Zäiche (änglisch „encoded character“). E Codepoint wird im Allgemäine dur e (positiive) Integer (e ganzi Zaal) representiert. Dr Koodruum isch d Mängi vo alle Integer, wo e gültigs Zäiche vom Zäichesatz beschriibe – in mängge Zäichesätz git s Zaalewärt (Bitfolge), won ene käi Zäiche entspricht und wo dorum „ungültig“ si. Dr Koodruum vom ASCII-Zäichesatz umfasst dezimaal 0–127 (hexadezimaal: 0–7F), dr Koodruum vom Unicode-Zäichesatz dezimaal 0–1114111 (hexadezimaal: 0–10FFFF). S Zäiche A (s groosse A im latiinische Alfabeet) het in bäide Zäichesätz dr Codepoint dezimaal 65 (hexadezimaal: 41). Unicode Standard.
E Diakon (altgriechisch διάκονος diákonos „Diener, Hälfer, Boot“) isch dr Inhaaber vom ene gäistlige Amt innerhalb vo dr Chille, em Diakonaat. Sini Ufgoobe beschränke sich nit uf d Diakonii, sondern umfasse wie die andere gäistlige Ämter au s Verkünde (μαρτυρία martyría „Zügnis“) und Gottesdienst (Liturgii, λειτουργία leiturgía „Gmäindidienst“). D Diakoon si ursprünglig Ghilfe vo de Apostel gsi zum s gmäinsaame Vermööge z verwalte und zum die gmäinsaame Mööl z läite – und mit däm isch woorschinlig au d Eucharistii verbunde. In dr altkatholische, dr römisch-katholische, de orthodoxe und de anglikanische Chille isch d Weijig zum Diakoon die ersti Stuefe vom Sakramänt vo dr Weiji (die zwäiti Stuefe isch s Briesteramt, die dritti s Bischofsamt). Die Ufnaam in d Gmäinschaft vo de Gäistlige, em Klerus, bassiert dur die sakramentaali Weihji, wo us em Bittgebät vom Bischof, ass dr Häilig Gäist und d Gnaadegoobe, wo mä im Amt brucht, usgosse wurde und s Ufleege vom Bischof sinere Hand uf e Chopf vo däm, wo gweit wird. In dr evangelische – vor allem dr reformierte – Dradizioon wird dr Diakoon noch em Calvin sinere Gämfer Chillenornig as äins vo de vier kirchlige Ämter aaguegt. D Ufgoob vo de Pastoore isch d Verkündigung, vo
Transliterazioon (vo latiin. trans „üübere“ und litera [au littera] „Buechstaabe“) bezäichnet in dr aagwändete Linguistik s buechstaabedröiji Überdrääge vo Wörter us äinere Schrift in en anderi (z. B. griechisch φ as ph, ruunisch ᛜ as ng). Drbii wärde wenn nöötig diakritischi Zäiche iigsetzt, so dass es mööglig isch, äidütig zruggzüberdrääge. Zum transliterierti Wörter richdig chönne usspräche, muess mä d Ussproochreegle vo dr Ursprungssprooch kenne. Transliterazioon isch aber nützlig für die äihäitligi Sordierig vo Verfasser und Sachdiddel oder andere Listenelimänt us Sprooche mit nitlatiinische Buechstaabe. Im Bibliodeekswääse chunnt mä zum Bispil ooni nid us. D Transliterazioon sött nit mit dr Transkripzioon verwäggslet wärde. In dr Egüptologii wärde aber die bäide Begriff mitenander verduscht verwändet. Mä underschäidet bi dr Transliterazioon (im witere Sinn) zwüsche: Transliterazioon (buechstaabedröiji Umschrift, Widergoob) as Umsetzig vom ene Wort us äinere Schrift in en anderi, wo uf dr Schrift basiert,buechstaabedröi isch, und wenn nöötig umcherbaar isch, vilmol dank diakritische Zäiche. Eso söll die genaui Schriibwiis vom Wort in dr andere Schrift für Expärte daargstellt wärde, falls die nit in dr Ursprungsfassig cha daargstellt wärde (öbbe wil käi entsprächendi Tüpe oder Zeichesätz vorhande si). Transkripzioon („Umschrift“ im ängere Sinn) (lutdröiji Umschrift, Widergoob) as Daarstellig vo Sprooch mit Hilf von
Dr Michel Maier (* 21. Mai 1913 z Lütterbàch/Elsass; † 2. Jänner 1978 z Fryburg) isch e dytsche Dialäktautor gsii. Dr Maier isch z Fryburg ufgwagse un het as Versicherigsaagstellte gschafft. Är het Gedicht un volksdimligi Theaterstuck im alemannische Dialäkt vu dr Region gschribe. En Uuswahl vu syne Gedicht het er in zwai Biechli im Sälbschtverlag uusegee. Är het au verschideni Brys fir Mundartspiil gwunne. Sächeli. Alemannische Gedichte. Selbstverlag, Freiburg im Breisgau 1976 Des und sell. Freiburg im Breisgau [o. J.] Gedichte. In: S lebig Wort vu 31 Mundartdichter us em Badische. Alemannische Anthologie. Hrsg. von Karl Kurrus. Schauenburg, Lahr/Schwarzw. 1978: S. 125–130 Normdate: GND: 1044009527 | VIAF: 305344645
Mit Durismus (au: Duristik, früener: Fremdevercher) isch s Umeräise vo Persoone zu Ziil, wo sich nid an iirem üüblige Woonort oder Arbetsort befinde. Die Ortsveränderige si zitlig begränzt und chönne im Inland oder Usland si. Deene räisende Persoone säit mä Duriste. S Leenwort Durismus chunnt vom franzöösisch le tour), zum Wärb für „drülle, umdräije, umcheere“ (franzöösisch tourner), wo us „runde“ (latiin. tornare) usgleent isch. wo sich uf die „kräisförmigi Beweegig, Spaziergang, Usfluug, Räis“ beziet, wo gmacht wird. Mit „runde, umcheere“ isch s Truggchoo gmäint, wo Däil vo sonere Räis isch. Zerst isch s Wort „Durist“ ufdaucht, und zwaar übbe 1800 im Änglische, 1816 im Franzöösische und um 1830 im Dütsche. Dr Begriff „Durismus“ isch in Dütschland vor allem noch em Zwäite Wältchrieg immer hüfiger brucht worde und und het mee und meeden Begriff „Fremdevercheer“ ersetzt. Die franzöösische Wörter tourisme und touriste si as offizielli Bezäichnige zum erste Mol vom Völkerbund verwändet worde für Räisendi, wo mee as 24 Stunde im Usland verbringe. D Vercheerssprooch vom Völkerbund isch Franzöösisch gsi. Dr Durismus ghöört zu de grösste Wirtschaftszwiig uf d Wält. 2004 si in däm Beriich noch Aagoobe vo dr Wältdurismusorganisazioon öbbe 623 Milliarde US-Dollar verdient worde. Meereri Wirtschaftszwiig ghööre zur Bransche,
Indiaaner isch e Sammelbezäichnig für Aaghöörigi vo verschiidene indigeene Völker vo Nord- und Süüdamerika. Nid drzue ghööre d Eskimovölker und d Aleute in de arktische Gebiet. S Wort goot uf en Irrdum vom Christoph Kolumbus zrugg, wo gmäint het, er sig in Indie, wo zu sinere Zit Ostaasie bedütet het, aachoo. Hüte häi e Täil Lüt e Brobleem mit dr Bezäichnig, au wenn si vor allem vo de nordamerikaanische Indiaaner sälber brucht wird. Es wärde hüte au Nääme wie Indigenas, Native Americans oder First Nations brucht. Die erste Lüt si hauptsächlig us Aasie über e Landbrugg, Beringia, im Beriich vo dr hütige Beeringstrooss uf Amerika choo und häi noo di noo dr ganz Dobbelkontinänt besiidlet. Es häi sich alli mööglige Kultuure und Sprooche entwigglet, am Aafang no Jeeger- und Sammlerkulture, wie si sä mitbrocht häi, aber scho churz noch oder no wääred dr letzte Chaltzit si si uf em Pazifik dr Küste nooch gfaare. Kennzäiche vo de Kultuure im Norde vo Südamerika si Keramik, Ackerbau (wie dr Aabau vo Chürbis wo vor 4000 v. d. Z. iigsetzt het) und abgstuefti Forme vo dr Sässhaftigkäit und seer früeje Färnhandel, wääred im Süüde vo Nordamerika d Veezucht und Bewässerigswirtschaft zu hööchere Erdrääg