rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Alli Johreszahle, au die wo usgseh wie wenn si genau wäre–wie zum Bischbil 1542, si ungenau und sötte nume as Richtlinie aagluegt wärde. I däm Artikel stoot dorum nid 'öbbe' debi. Au si nadürlig alli Johreszahle 'vor dr Ziitwändi'. Die Die Zweiti Zwüscheziit isch ä Periode im alten Ägypte gsi, wo vo 1786 bis 1567 duurt het und wo s Land zerscht in chliineri Regione zerfallen isch wo sich sälber verwaltet hai, und denn vo de Hyksos dominiert worden isch. Grüen: iiheimischi Dynaschtii Rot: fremdi Dynaschtii Noch em Ändi vo dr 12. Dynaschtii het s braktisch kei zentrali Regierig gha in Ägypte für 150 Johr. Öbbe siebzig König zellt me zue dr 13. Dynaschtii. Macht hai si sehr wenig gha. D Gränzfeschtige si umbsetzt bliibe und Grubbe vo Fremde si unkontrolliert ins Land cho, vor allem vo Kanaan us, und hai sich niidergloh. So isch im Lauf vo dr Ziit s öschtlige Nildelta under d Kontrolle vo de asiatische Hyksos cho und in de erschte Johrzähnt vom 17. Johrhundert hai si d Macht über ganz Underägypte gha. Dä Brozäss isch, sovil mä weiss, mehr oder weniger friidlich vor sich gange. Dr Name 'Hyksos' isch ä griechische Verballhornig vom ägyptische Heqa
Dr Tubak isch es sorteriichs Produkt uus dr Landwirtschaft. Es wider us de Bletter vo de Pflanze us der Gatti Tabak (Nicotiana) gwunne. I dere Gattig gits öppe 75 Arte. Aber nur zwee Arte spile i der Tabakproduktuon e wichtigi Rolle. Nämlech der Virginisch Tabak (Nicotiana tabacum) u der Buure-Tabak (Nicotiana rustica). Ds Produkt gilt als Gnuss- und Suchtmittel. D Aawändigsmöglechkeite vom Tubak si viufäutig: Me cha Tubak rouke, meischtens i Cigerette oder Pfiife, schnupfe (Schnupftubak) , schigge (choue) odr uf angeri wiis oral iinäh (z. B. aus Snus). Schpeziell z erwähne si Cigarre oder ou Cigarillos. Anschtatt wie bi de Cigerette Papiir, nimmt me bi de Cigarre es ganzes, schöns tröchnets Tubakblatt zum der Tubak iiwickle. Dr Begriff "Tubak" erschiint i Redewändige (schtarche Tubak oder bis anno Tubak / bis äned Tubak). Druus abgleitet worde isch ds Verb "tubakne" (zum Bischpil: Weimer go tubakne - so fragt me öpper ober mit chunnt eis go rouke). Jacob Wolf: Der Tabak und die Tabakfabrikate. Leipzig 1912. Manfred G. Raupp: Die Entwicklung des Tabakanbaus in Deutschland unter besonderer Berücksichtigung der Entwicklung in der Gemeinde Staffort. Nürtingen 1962. Armando Hunziker: The Genera of Solanaceae. A.R.G. Gantner Verlag K.G., Ruggell, Liechtenstein 2001. ISBN 3-904144-77-4.
De Jesus Christus (hebr. יהושע Yĕhošūa‘ »Jahwe helft«; altgriech. Ιησούς Χριστός / ɪɛˈsʊs xrɪsˈtɔs / Jesus Christos) isch di zentrali Person vom Christetum, wobi Christus en zusätzliche Titel zum ursprüngliche Name Jesus isch. Im allgemaine gilt Jesus (Jesus vo Nazaret) as historischi Person; si Chrüzigung wird au in es baar nitchristligi Schrifte erwähnt. Jesus isch vermuetlich zwüsche 7 v. Chr. und 4 v. Chr. z Bethlehem, emene Dorf südöschdlich vo Jerusalem, oder z Nazareth uf d Welt cho, as Soo vom Zimmermaa Joseph und vo de Maria. Sini Familie sind Nochkome vom jüdische König David gsi. Ufgwachse isch er i de Nöchi vo Nazareth und drum werd er au Jesus de Nazoräner oder Jesus vo Nazareth gnennt. Er isch jüdisch ufgwachse und het sicher Hebräisch glernt, wo di hailigi Sprooch vo de Jude isch, d Umgangssprooch isch aber dozmol Aramäisch, d Sproch vo de Aramäer, gsii. I sinere Juged isch de Jesus is Umfeld vom Johannes em Toifer cho. Er het vonem nöd nu d Taufi im Fluss Jordan öbercho, sondern isch vonem au religiös prägt wore. Nochem Märtyrium vom Johannes het de Jesus afange öffetlich predige und het sini erste Schüeler um sich versammlet. Er het aber vor alem
De Forseti (aisl. „Vorsitzer“) isch i de nordische Mythologii de Richter vo de Götter und zällt zu de Ase. Er isch de Soo vom Baldr und vo de Nanna und sin Palast haisst Glitnir. Obwoll de Gott nu ide Edda erwähnt werd, so schint er doch e gwüssi Vereerig gfunde ha, wie de Ort Forsetlund wo am Oslofjord lit, bizügt. I de früemittelalterliche Schrifte werd d Insle Helgoland i de Nordsee Fositesland gnennt, well uf ere e Hailigtum vom Gott Fosite glegen isch, mit ere hailige Quele, wo mer nu under absolutem Schwige het töre devo trinke. Zudem isch s Vee wo do gwaidet het em Fosite gwiicht gsii und s het drum nöd tööre tödet were. De Misiionar Liudger het da Hailigtum im Joor 785 kaputt gmacht. Dur falschi Lesige vo de alte Schrifte isch den im Mittelalter vo Helgoland en "templum Fostae vel Phosetae" uuftaucht, wo denn mit "templum Vestae" latiniseiert worden isch und somit fälschlicherwiis mit de römische Herdgöttin Vesta vergliche worden isch. Drus hend denn Romantiker und Noihaide et Göttin Fosta ersune, wo aber tatsächlich sich nie i alte Schrifte findet. Öb de Gott Fosite aber au mitdem nordische Forseti gliichgsetzt werde cha isch frooglich, well
D Ase (aisl. áss Sg.; æsir Pl.) sind i de nordische Mythologi d Götterfamili, wo vom Odin abstammt. Im ghöret vor alem Götter vo Herrschaft, Macht und Recht zue, wäred di anderi Götterfamili, d Wane för Fruchtbarkait und Woolstand zueständig sind. Allerdings werdet di wichtigste Wane mengisch au Ase gnennt, aber nie handcherum. D Ase wonet i de Burg Asgard und för e paar Götter werd no de Name vom Palast aggee. De Hoptgott isch de aiöigig Odin (aisl. Óðinn) wo i de Walhall (aisl. Valhöll »Champftotehalle«) wont. As Wonig vo sinere Frau Frigg werd aber Fensalir (»Sumpfsääl«) aggee, iri Dieneri haisst Fulla. De Odin wonnt aber au zäme mitere Göttin Saga (aisl. Sága) in Sökkvabekkr (»Sinkbank«?). De Donnergott Thor (aisl. Þórr), de Soo vom Odin und de Erdgöttin Jörd, wonnt mit sinere Frau Sif und sinene Chinde Magni, Modi und Thrud (aisl. Magni, Móði, Þrúðr) im Ort Thrudvang (aisl. Þrúðvangr »Chraftfeld«), wäred sin Stiifsoo Ullr im Tal Ydalir (aisl. Ýdalir »Iibetal«) lebt. De Baldr, de Soo vom Odin und vode Frigg, wont mit sinere Frau Nanna im Palast Breidablik (aisl. Breiðablik »Breitglanz«) und sin Soo Forseti wont in Glitnir (»Glitzer«). För em Balder sin Brüeder und Mörder Hödr (aisl.
S Daal vo de König (Arabisch: وادي الملوك Wadi Biban el-Muluk) isch es Daal im Süde vo Ägypte uf em Weschtufer vom Nil. Während em ägyptische Neue Riich vom 16. Johrhundert BCE bis zum 11. Johrhundert BCE isch dört d Nekropole vo Thebe gsi, und d König und Adligi hai sich dört in Gräber lo begrabe, wo us em Felse vom Bärg uusegmeisslet worde sii. Dr erscht König wo do sis Grab het lo baue isch dr Thutmosis I. gsi, dr letscht isch dr Ramses XI, wo sis Grab aber denn nit bruucht het. Die meischte Greber si scho im Alterdum usgraubt worde. Wäge däm het me in dr Dritte Zwüschezit under em Scheschonq I. Mumie us de meischte Greber usegno und si in Sammelgreber widr begrabe, im allgemeine ohni ihre Schmuck. Dr berüehmtischd Fund im Daal vo de König isch im änglische Ägyptolog Howard Carter (1874 – 1939) glunge, won er 1922 s Grab vom Pharao Tutanchamun gfunde het. Zue de unterirdische Greber ghöre au überirdischi Dotetämpel, wom enä Hüüser vo Millione vo Johr gsait het, und wo mä am Fuess vo de Bärg baut het. Ä baar vo de wichtigere si d Tämpel vo dr Hatschepsut, vom Amenhotep
D Audhumla (aisl. Auðumla „(milch)riichi hornlosi Chue“) isch i de Edda d Uurchue, wo i Uurzite glebt het. D Audhumla isch im Aafang vo de Welt entstande, well Funke vode südliche Füürwelt Muspellsheim uf d Gletscherström vode nördliche Iiswelt Niflheim gfloge sind. Well si ka Gräs zum Fresse gha het, het si am salzige Felsig gschleckt und so sind am erste Taag en Manechopf, em zwaite Brust und Buuch und em dritte Tag ono Bai förecho. De Maa het de Name Buri trait und isch de Vatter vom Burr wore. De het d Riisin Bestla ghüroote und isch so de Vatter vom Odin, Vili und Ve und somit de Stammvatter vo de Ase wore. Usem Üüter vo de Audhumla sind aber vier chräftigi Milchsström gflosse und vo dene het sich de Uurriis Ymir ernährt, wo uf die gliichi Wiis entstande isch wie si. Rudolf Simek: Lexikon der germanischen Mythologie. Stuttgart (3. Uflaag) 2006. ISBN 978-3-520-36803-4
D Wane (im aisländische: Vanr Sg.; Vanir Pl.) sind i de nordische Mythologi e Göttergschlecht, wo för d Fruchtbarkait und de Woolstand zueständig isch. Si sind weniger mächtig als di grössiri Götterfamili vo de Ase. D Wane wonet i Vanaheim (altisländisch: Vanaheimr). Uursprünglich hend d Wane und d Ase unvermischt mitenand glebt. Do hend d Wane d Gullveig zu de Ase gschickt, doch die hend si is Füür gheit und si isch verbrennt, aber zum Vrstuune vode Ase wider uferstande, wil d Wane anders weder d Ase zauberchundig gsii sind. Drüümol hend d Ase d Gullveig verbrennt. Wege dem Frevel het s en Chrieg zwüschet de Wane und de Ase gee. Well de Champf sich aber i d Längi zoge het, oni as ai Famili d Öberhand gwune het, hend si sich dezue entschlosse Fride z mache und sich gegesittig Gaisle z schicke. D Ase hend de Hönir und de Mimir zu de Wane gschickt, die sebe aber hend di beste Lüt vonene zu de Ase gschickt, de Njörd und sini baide Chind, d Freyja und dr Freyr. Und as Aid hend all Götter, d Ase und d Wane, ine Chessi gspoizt und us dem Saft hends de Maa Kvasir
D' Anna-Maria Ravnopolska-Dean (bulg.:Анна-Мария Равнополска-Дийн; * 3. Auschte 1960 z Sofia) isch en bulgarischi Komponisti und Harfinisti. Si esch z Bulgarie uff d'Wält cho und hed z Rumänie (bi dr Liana Pasquali) und i de-n USA (bi dr Susann McDoanald) schtudierd. Si isch au i dr Carnegie Hall uffträtte. Im Johr 1992 esch si Mitbegründeri vo dr amerikanische Universität z'Bulgarie gsi. 2003 hed si ihri erschti Komposition - "Improvisation" - gschribe im Stil vo dr bulgarische Volksmusig. Improvisation (Harfe), 2003 Die Schildkrötens Schloss (Harfe), September/Herbstmonet 2003 Vier Haikukompositionen (Harfe), Wyymonet/Oktober 2003 Waltz und Berceuse (Klavier), Wintermonet/Novämber 2003 Rap Tango (Harfe), Wintermonet/Novämber 2003 Suite (8 Tänzen): Ländler, Tango, Fandango, Horo, Kazachok, Arabische Tanz, Pavane.(Harfe) Aprile 2004 Traviata-Fantasie ,(Harfe) Juni/Broochet 2005 Zwei Haikukompositionen (Harfe), Hornig/Feber 2006 “Der mystik Trompeter”(Walt Whitman)(Harfe), Hornig/Feber 2006 Fünf Haikukompositionen-“Solo Honkadorae Renga” (Harfe), Hornig/Feber 2006 Bulgarian Harp Favorites, CD 2003 Legende: French Music for Harp, 1999 Harpist at the Opera (honoring the Donizetti bicentennial), CD, 1997 Harps of the Americas (Paraguayan and pedal harps), CD, 1996 Erich Schubert Pop Harp Festival, 1994 A Harpist's Invitation to the Dance, 1992 https://web.archive.org/web/20080115095957/http://home.aubg.bg/faculty/amrdean/
De Mundilfari isch i de Edda de Vatter vom Mani (aisl. Máni »Moo«) und vo de Sol, (aisl. Sól »Sunn«). De Riis Mundilfari het sini baide Chinder ase höbsch gfunde het, as er si noch de Sune und em nochem Moo binennt het. Drum hend d Götter di baide gnoo und als Lenker vom Moo- und Sunnewage bestimmt, wobi baid vomene Wolf verfolgt werdet, de Sköll (»Spott«) verfolgt d Sune und de Hati (»Hasser«) de Moo. De Mani het underwegs di baide Chind Bil und Hjuki ufgnoo, wo mer as Flecke im Moo gsiet. D Sol isch mitem Glenr (»Glanz«) verhüüroteet und d Ross wo de Sunwage züchet haisset Alsvidr und Arvakr. Nochem Mundilfari isch en Saturnmoo binennt. Rudolf Simek: Lexikon der germanischen Mythologie. Stuttgart (3. Uflaag) 2006. ISBN 978-3-520-36803-4
De Mani isch i de nordische Mythologi de Lenker vom Moowage und isch au för Nüü und Wedel zueständig. De Mundilfari het zwai Chind ghaa, wo ase schöö gsii sind, as er si noch em Moo und noch de Sune gnennt het. Die baide Gstirn hend d Götter us Funke gmacht gha, wo vode Füürwelt Muspellsheim umegfloge sind. Drum hend si bestimmt, as de Mani de Moowage lenke mue und sini Schwöster Sol (aisl. Sól »Sune«) de Sunewage. Well de Wolf Hati (»Hasser«) oder Managarm (aisl. Mánagarmr »Moofresser«) de Mani verfolgt, chaner kai Halt mache. Chunnt em de Wolf z nöcht, gits e Moofinsternis. Bim Weltuntergang werd er aber de Moo ganz verschlinge. Underwegs het de Mani di baide Chind vom Vidfinn (aisl. Viðfinnr) ufglese, d Bil und de Hjuki, wo si mitem Wasserchübel Sägr (aisl. Sægr) und de Stange Simul zum Brune Byrgir choo sind. Sit denn chamer di baide im Moo ine as Flecke gsie. Jan de Vries: Altgermanische Religionsgeschichte; Berlin 1956. Rudolf Simek: Lexikon der germanischen Mythologie. Stuttgart (3. Aufl.) 2006. ISBN 978-3-520-36803-4
Die Dritti Zwüschezit in dr Gschicht vom alte Ägypte isch d Zit vom Ändi vom Neue Riich bis zum Afang vo dr Schbootzit, 1070-664. Wie in alli Zwüschezite isch d Zentralregierig in dere Periode im allgemeine schwach gsi oder het nid exischtiert und het dorum au weniger Dänkmöler und anders archäologischs Material hinderlo: si Gschicht isch wäge däm schlächter dokumentiert as d Gschicht vo de sozial schtabilere Riich. Vor allem was während dr 22. und 23. Dynaschtii bassiert isch, isch nit ganz klar. No während dr Regierig vom letschte Ramessid, em Ramses XI., isch s Land in Ober- und Underägypte deilt gsi, Oberägypte isch vom Hohebrieschter vom Amun, em General Herihor, verwaltet worde und Underägypte vom Nesbanebded, 1070 - 1043, mid em Regierigssitz z Tanis im öschtlige Nildelta. Mä sait dere Zit au Wehem mesut, Wiidergeburt. Noch em Dod vom Ramses XI. hai sich d Tanite dr Titel Pharao gä. D Familie vo de Hohebrieschder und d Pharaone si verschwögeret und d Beziehige zwüsche ihne guet gsi. Die Herrscherlinie isch vo de Libysche Meschwesch abgschdammt, wo während em Neue Riich sich im Nildelta niiderglo hai. Dr Schoschenq I., 945-924, het s Land widder vereinigt, aber nach ungfähr hundert Johr het
D Schbootziit vom alten Ägypte isch d Periode vo 664 bis 332, d Ziit wo zum letschte Mol iiheimischi Dynaschtiie s Land regiert hai, bis zur Eroberig vom Alexander em Groosse. Es git Gschichtschriiber wo au die kuschitischi 25. Dynaschtii zur Schbootziit zele. Grüen: iiheimischi Dynaschtii; Rot: usländischi Dynaschtii. Im Johr 656 isch Ägypte nüm under dr Assyrische Kontrolle gschtande. Dr Psamtik I., 656-609, wo–wie si Vadder Necho I vor ihm–ä wichtigi Rolle in dr assyrische Verwaltig vom Land gschbiilt het, isch Pharao worde. Er het zur Meschwesch ghört, libyschi Chrieger wo sich im Nildelta agsiidlet hai. Dr Psamtik het brobiert, d Assyrer vor em Untergang dur d Babylonier und d Mede z bewahre und isch mit erä Armee bis nach Mesopotamie zooge und het 616 mit de Assyrer in erä Schlacht 300 Kilometer vo Babylon kämpft. Aber scho zwei Johr schbööter hai d Mede underem Cyaxares Assur eroberet und 612 isch Niniveh gfalle. S Ändi vom assyrische Riich isch 610 mit dr Eroberig vo Haran cho. Ägypte isch zwar nit erfolgriich gsi, het aber zum erschte Mol sit langer Ziit zeigt, ass me immer no mit em Land as erä politische und militärische Macht söt rächne. Dr Necho II.,
Dr Ptolemäus (altgriech. Κλαύδιος Πτολεμαῖος, Klaúdios Ptolemaíos, lat. Claudius Ptolomaeus) (* um 100, vermuetlig z Ptolemais Hermii, Ägypten; † um 175, vermuetlig z Alexandria, Ägypten), isch ä griechische Mathematiker, Geograph, Aschtronom, Aschtrolog, Musigtheoretiker und Philosoph gsi. Dr Ptolemäus het wohrschiinlig z Alexandria (Ägypten) gschafft. Dr Ptolemäus het d Mathematike Syntaxis („mathematischi Zsämmeschdellig“), spöter Megiste Syntaxis („gröschti Zsämmeschdellig“), hüt Almagest (abgleitet vom Arabische al-Majisṭī) än Abhandlig über d Mathematik und d Aschtronomii in 13 Büecher. Si isch bis zum Änd vom Mittelalter ä Schtandardwärk vo dr Aschtronomii gsi und het näbe em enä usfüehrlige Schtärnkatalog ä Verfiinerig vom geozentrische Wältbild, wo dr Hipparchos von Nicäa vorgeschlage het und wo schböter s Ptolemäische Weätbild gnennt worde isch. Er het s heliozentrische Wältbild vom Aristarchos vo Samos und vom Seleukos vo Seleukia abglähnt, und für meh as es Johrduusig isch siis Wältbild s einzige gsi, wo d Chille und die Glehrte akzeptiert hai, bis es vom moderne heliozentrische Wältbild ersetzt worden isch wo dr Nikolaus Kopernikus, dr Johannes Kepler und dr Galileo Galilei entwicklet hai.
Sparta (altgriech. Σπάρτη f., Spártē, dorisch: Σπάρτα, Spártā) isch d Hauptschdadt vo Lakonie z Griecheland. Es befindet sich uf em Peloponnes, het öbbe 15,000 Iiwohner und si wichtigschti Induschtrii isch d Siideherschdellig. S Heiligdum vo dr Artemis Orthia isch im 9. Johrhundert BCE am Fluss baut worde und dr Tämpel vo dr Athena Chalkioikos uf dr Akropolis im 6. Johrhundert BCE. S het ä Tämpel vom Menelaos und in dr Ziit vom Auguschtus het män es Theater näbe dr Akropolis baut. Im Alterdum isch Schbarta (oder Lakedämon) eine vo de wichtigschte Stadtschdaate z Griecheland gsii. D Schdadt isch vo de Dorer, dr letschte Völkergrubbe wo im Alterdum nach Griecheland iigwanderet isch, am Ändi vom 2. Johrduusig BCE gründet worde, und het bis zum 8. Johrhundert ganz Lakonie unterworfe. D Ebeni um d Schdadt ume isch an d Bürger vo Schbarta, de Schbartiate, verdeilt worde und d Buure wo dört gläbt hai, d Helote, hai uf em Land müesse schaffe und keini Rächt gha. Die chliinere Schdedt uf de Hügel in dr Umgäbig si vo Schdammaaghörige ohni politischi Rächt, de Periöke, bewohnt gsi. Sit em 7. Johrhundert si die männlige Schbartiate scho vo chlii uf zum Chriegsdienscht erzoge worde. D Schdadt
Dr Peloponnesisch Chrieg isch ä Machtkampf gsi zwüsche Schbarta und Athen, wo vo 431 v. Chr. bis 404 v. Chr. duurt het und mit dr Niiderlag vo Athen z Änd gangen isch. Zerst isch Schbarta z Böozie iimarschiert und het d Athener in dr Schlacht vo Tanagra gschlage, aber churz druf hai d Athener d Thebaner, wo mit Schbarta verbündet gsi si, bi Oinophyta gschlage und vo denn aa Middelgriechland beherscht. 445 v. Chr. isch dr erscht Chrieg z Ändi gsi, und s het keini groossi Veränderige ge. Dr drissigjöhrig Friide, wo usghandlet worden isch, het aber nit lang ghebt. Scho 433 v. Chr. hai Korinth und Megara us verschiidene Gründ brobiert d Schbartaner zum Chrieg gege Athen z überrede. D Schbartaner häi vor zwei Sache Angscht gha, dass Athen z mächtig wurd, aber vor allem, ass ihre Bund abgschwecht wurd, wenn Verbündeti wurde usdräte, und dass denn d Bedrohig dur d Helote sich wurd verschlimmere. So hai d Schbartaner jede Summer d Umgäbig vo Athen afo verwüeschte und d Athener hai brobiert Hafeschdedt, wo mit Schbarta verbündet gsi si, z erobere. 430 v. Chr. het a Süüchi ä Viertel vo dr Bevölkerig vo Athen umbrocht, under ihne dr Perikles,
Mit Judedum meint me alles, was mit em jüdische Volk zdue het: si Religion, Traditione, Kultur und d Jude sälber as Volk. Die jüdischi Orthodoxii het än eifachi Definition für wär ä Jud isch: jede wo von erä Jüdin gebore worden isch und kai anderi Religion agnoh het oder wär sich gmäss em jüdische Gsetz, dr Halacha, zum Judedum bekehrt het. Das isch zwar nur ei mögligi Definition, aber die wo zur Ziit im Staat Israel Gsetz isch und wo sich uf vili Aschbäkt vom Läbe dört uswürkt. Bi dr Gründig vo Israel isch dr leitend Gedanke gsi, ass Israel für jede Mensch, wo sich as Jud gseht, und siini nöggschde Aghörige söt e Heimet si. Dr Staat het sich denn au für Ybürgere mit erä eidlige Erklärig zfriide gä. Im Lauf vo de Johr hai die orthodoxe israelische Pardeie es fertig brocht, ihri Definition vom Judsii im Gsetz z verankere. D Nidjude (und au vili Jude) nämme s im allgemeine nid so gnau und akzeptiere ass öbber, wenn er will Jud si, das au cha. Das bedütet im allgemeine, ass er jüdischi Feschter fiirt und jüdische Organisatione aghört. Es git i verschidene Länder Judehasser, und bi dene isch hingege
Dr Stephen Percival Harris (* 12. Marz 1956 in Lytonstone, London, England) isch Bassist, Haupt-Songschriiber und Grinder vo Iron Maiden. Näbem Bass spilt er au no Keyboard und singt d Hintergrundstimme. Er isch Bandleader und ihm elleige ghört Iron Maiden. Nume er isch sit de Gründig unterbruchslos und bis hütt Mitglied vo de Band. Bevor er Bassist worde isch hed er in London als Bauzeichner gschaffet. 1975 hed er Iron Maiden, en englischi Band wo massgeblich a de New Wave of British Heavy Metal beteiliget isch, gründet. Trotz villne Mitgliderwechsel isch de Steve sit em Aafang unterbruchslos debi. Steve Harris in de Internet Movie Database (änglisch) Normdate: GND: 134398521 | LCCN: n94050647 | VIAF: 85490877
Assyrie isch es Land in Mesopotamie gsi, wo vom 17. Johrhundert BCE bis ins 7. Johrhundert BCE ä wichtigi Rolle in dr Region gschbiilt het. Mä underscheidet drei gschichtligi Periode: s altassyrische Riich vo 1800 bis 1375 BCE, s middelassyrische Riich vo 1392 bis 1076, und s neuassyrische Riich vo 883 bis 608, wo ä Groossdeil vom Middlere Oschde und ziitwiis Ägypte beherrscht het. In dr Gäägewaart verstoot me under Assyrer en ethnischi Minderhäit im Noochen Oschte, wo Syrisch-Aramääisch reedet und em syrische Christendum aaghöört. Me sott die bäide Begriff drum nid verwäggsle. Urschbrünglig hai d Assyrer än akkadische Dialäkt, s Assyrisch, gschwätzt, schbööter Aramäisch, aber d Amtsschbrooch isch s Assyrische bliibe, wo me in Keilschrift uf Dondafele gschriibe het. Sie hai eini vo de früeche Hochkulture ufbaut, won ä Hochpunkt under em Assurbanipal (668 bis 627) erreicht het und vo de Sumerer, de Hurriter, Hethiter und Perser beiiflusst gsi isch. Ihr Haupgott isch dr Assur gsi, dr Schutzgott vo dr Schdadt Assur. Nach em Niidergang vo Südoschdmesopotamie wo währed em dritte Johrdusig vor dr Ziitwändi d Hegemonie über d Gegend gha het, hai d Babylonier und d Assyrer z Assur d Glägeheit usgnutzt und d Gebiet under ihrer Kontrolle
Hischdorisch isch Persie dr Name für s Land gsi, wo im Gebiet vom hütigen Iran glägen isch. In dr Antike het s drei bedütendi Perserriich gä, das vo de Achämenide, das vo de Parther und das vo de Sassanide. 608 v. Chr. hai d Perser, zsämme mit de Babylonier und de Meder, z erscht s assyrische Riich vom Assurbanipal zerschdört, und denn vo 550 vor dr Ziitwändi a Mesopotamie, Partie, Baktrie, Chliiasie und Agypten eroberet. S Achämenideriich isch vom Alexander em Groosse 330 vor dr Ziitwändi zerschdört worde. D Sassaniide hai sich as d Nochfolger vo de Achämenide gseh und s Neupersische Riich (224–651 noch dr Ziitwändi) gründet. Kyros II., 559-529. Er het s medische Riich 550 eroberet, 546 dr König vo Lydie, dr Krösus, besiigt, ganz Chliiasie, au die griechische Küschteschdedt, eroberet. Vo 545 bis 540 het er im Nordoschde Parthie und Baktrie iignoh, und 539 im Weschde Babylonie. Kambyses II., 529-522. Er het im Johr 525 Ägypte eroberet. Dareius I., 521-486. Im Johr 513 het er d Gebiet bis zum Indus eroberet. Er het d Ufschdänd vo de Grieche in Chliiasie niidergschlage (500-494) und derbii 499 Milet zerschdört. Denn het er s griechische Heimland agriffe, aber noch dr
Dr Alexander dr Grooss (altgriech. Ἀλέξανδρος Γ' ὁ Μακεδών, Aléxandros III. ho Makedṓn; Ἀλέξανδρος ὁ Μέγας, Aléxandros ho Mégas) (356–323 v. Chr.) isch ä König vo Makedonie und ganz Griechland gsi, wo denn s Achämenidische Perserriich eroberet het. Für dass dr Alexander dr Grooss ein vo de grööschte Fäldherre vo dr menschlige Gschicht gsi isch, weiss me nume wenig über ihn as Mensch; mä het nit emol ä ziitgenössischi Abbildig von em, drfür isch d Zahl vo de Saage um ihn umso gröösser. Dr Alexander isch as Sohn vom makedonische König Philipp II. im Johr 356 BCE uf d Wält cho. Ein vo siine Lehrer isch dr Aristoteles (384 BCE – 322 BCE) gsi, ä griechische Philosoph und Schüeler vom Plato. Er isch erscht sächzähni gsi wo si Vadder im Johr 340 Chrieg gege Byzantium gfüehrt het und är het si Schdellverdrätter z Makedonie müesse si. 338 het er in dr Schlacht vo Chaironeia under siim Vadder as General vo dr Kavallerii gege d Armee vo de Athener und Thebaner kämpft und vil zum makedonische Siig biidrait. Im Johr 336 isch dr Philipp ermordet worde und dr Alexander het sofort müesse bewiise ass er cha sälbschdändig regiere und Chrieg füehre,