rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Die Prototypetheori isch e Theori uss de kognitive Linguischtik, wo erklärt, wie Konzept im mentale Sproochsyschtem vo eme Sprecher organisiert sin. De Aasatz isch vorallem in de Semantik aagwändet worde, sältener aber au ùff d Morphologi, Syntax ùn Phonologi. Die Grùndussaag vo de Prototype-Theori isch, dass bstimmti Gägeständ oder Konzept e zentraleri Roll in ere semantische Kategori hen wie andri. Zum Byspil denkt öber, wo s Wort „Vogel“ ghört, änder aa en Spatzwie an en Adler, ùn Dier wie Strauss oder Pinguin werde als sehr randständigi Mitgliider vo de Kategori „Vogel“ waargnoo. Als wytres Byspil sin Öpfel, Banane oder Chrise zentrali Mitgliider vo de Kategori „Obscht“, derwyyl Trüübeli ùn Holder änder randständigi Mitgliider sin, ùn e Avokado vo Lüt ohni botanischi Känntniss meischt gar nit als e „Obscht“ waargnoo wird. E Spatz ùn e Öpfel isch also en Prototyp vo eme Vogel bzw. vo Obscht. Mer goot devo uss, dass die Konzept nit statisch sin, sich also dur d Läbenserfaarige vo eme Mänsch verändre chönne. So cha öber en Waal oder Delfin als randständigs Mitgliid vo de Kategori „Fisch“ waarnee, ùn deno als Ergebniss vo Schuelbildig z. B. in d Kategori „Süüger“ verschiebe. Die Kategori sälber hen kei scharfi Gränze,
De stimmhafti alveolari laterali Frikativ isch en Konsonant vo dr mänschliche Sprooch. S Zeiche im Internationale Phonetische Alphabet defür isch [ɮ]. De Luut isch in de Sprooche vo de Wält arg sälte, warschynts wyl er akustisch em [l] sehr äänlig isch. Es isch en Frikativ; es wird e Engi im Muul bildet, wo de Lùftstrom duredrùggt wird. Es isch en Lateral; mit de Mitte vo de Zùng wird e Verschlùss bildet, aber aa de Syte blybt e Öffnig, wo d Lùft cha ussegoo. De Artikulationsort isch alveolar; d Zùng bildet mit de Alveole e Engi. D Phonation isch stimmhaft; derwyylscht er produziert wird, vibriere d Stimmbänder. Es isch en orale Konsonant; d Lùft goot dur s Muul usse. Es isch en egressive Konsonant; er wird allei dur s Usstoosse vo Lùft mit de Lunge ùn em Zwerchfell erzüügt, wie die meischte mänschliche Sproochluut. Tench (2007:228) Ladefoged (2005:170)
Ho-Chi-Minh-Stadt (früener Saigon, Vietnamesisch: Thành phố Hồ Chí Minh) isch e Stadt an dr Ostküste vo Vietnam. Si leit äm Saigon-Fluss, im Südoschte vo Vietnam und isch di grösschti Schtadt vo Vietnam mit ere Bevölkerig vo 7'138'837 Iiwohner im 2009. D Agglomeration hät sogar übär 9 Millionä Iiwohnär. D Stadt isch scho im 1698 unter de Nguyễn-Dynastie erwähnt worde. Ab em 1956 isch si e Freihafe gsi und vo 1956 bis 1975 as Saigon d Hauptschdadt vo Südvietnam. Noch dr Iinaam vo dr Stadt dur Nordvietnam isch si uf e Naame vom nordvietnamesische Vater vo dr Revoluzioon, Ho Chi Minh, dauft worde. Di ökonomischi Basis vo Ho-Chi-Minh-Stadt isch di selbi wie die vo ganz Vietnam: Schiffbau, Fischerei un Perltauche. Z Ho-Chi-Minh-Stadt gits en Universität, wo im 1961i gründet wôre isch. David Butler: The Fall of Saigon. Scenes from the sudden end of a long war. Simon & Schuster, New York 1985, ISBN 0-671-46675-5. Börries Gallasch (Hrsg.): Ho-Tschi-Minh-Stadt, die Stunde Null. Reportagen vom Ende eines 30-jährigen Krieges. Rowohlt, Reinbek 1975, ISBN 3-499-11948-X. Rita Schneider-Sliwa: Städte im Umbruch. Neustrukturierung von Berlin, Brüssel, Hanoi, Ho Chi Minh Stadt, Hongkong, Jerusalem, Johannesburg, Moskau, St. Petersburg, Sarajewo und Wien. Reimer, Berlin 2002, ISBN 3-496-01245-5. Peter
De palatali laterali Approximant isch en Luut vo dr mänschliche Sprooch. Im Alemannische git es de Luut nit; die Sprooche mit däm Luut, wo em Alemannische geografisch am nööggschte sin, sin s Rätoromanisch ùn s Italienisch. S Zeiche im IPA defür isch [ʎ]. Es isch en Approximant, er wird ohni Verschlùss oder Engi im Muul bildet. Es isch en Lateral; mit de Mitte vo de Zùng wird e Verschlùss bildet, aber aa de Syte blybt e Öffnig, wo d Lùft cha ussegoo. De Artikulationsort isch palatal; d Zùng duet sich em harte Gaume aanööchere. D Phonation isch stimmhaft; derwyylscht er produziert wird, vibriere d Stimmbänder. Es isch en orale Konsonant; d Lùft goot dur s Muul usse. Es isch en egressive Konsonant; er wird allei dur s Usstoosse vo Lùft mit de Lunge ùn em Zwerchfell erzüügt, wie die meischte mänschliche Sproochluut. Carbonell, Joan F.; Llisterri, Joaquim (1992), "Catalan", Journal of the International Phonetic Association 22 (1-2): 53–56 Arvaniti (2007:20) BENKŐ Loránd; IMRE Samu (ed.): The Hungarian Language. Janua Linguarum, Series Practica, No. 134. The Hague: Mouton de Gruyter (1972). Rogers, Derek; d'Arcangeli, Luciana (2004), "Italian", Journal of the International Phonetic Association 34 (1): 117–121 Skjekkeland, Martin (1997), Dei norske
De stimmhafti bilabiali Frikativ isch en Konsonant vo dr mänschliche Sprooch. S Zeiche im IPA defür isch [β]. Es isch fascht kei Sprooch bekannt, wo en bilabiale Frikativ vo eme bilabiale Approximant ùnterscheidet. Eini Ussnaam isch d Sprooch Mapos Buang vo Papua-Neuguinea. Wemmer klar zeige wott, dass mer de Approximant meint, bruucht mer s Zeiche [β̞]. Es isch en Frikativ; es wird e Engi im Muul bildet, wo de Lùftstrom duredrùggt wird. De Artikulationsort isch bilabial; d Ùnterlippe bildet mit de Oberlippe e Engi. D Phonation isch stimmhaft; derwyylscht er produziert wird, vibriere d Stimmbänder. Es isch en orale Konsonant; d Lùft goot dur s Muul usse. Es isch en egressive Konsonant; er wird allei dur s Usstoosse vo Lùft mit de Lùnge ùn em Zwerchfell erzüügt, wie die meischte mänschliche Sproochluut. Hayward & Hayward (1999:48) Hualde (1991:99–100) Zhuqing (2002:?) Maddieson et al. (1993:34) Ladefoged (2005:156) Okada (1991:95) Wheeler (2005:10) Gussenhoven & Aarts (1999:155) Peters (2006:117) Mose Lung Rambok and Bruce Hooley: Central Buang‒English Dictionary. Summer Institute of Linguistics Papua New Guinea Branch 2010, ISBN 9980 0 3589 7 Cruz-Ferreira (1995:92) Mateus & d'Andrade (2000:11) (Italienisch) Archivierte Kopie. Archiviert vom Original am 1. Januar 2015; abgruefen am 5. Januar 2015.
De stimmlosi bilabiali Frikativ isch en Konsonant vo dr mänschliche Sprooch. S Zeiche im IPA defür isch [ɸ]. Es isch en Frikativ; es wird e Engi im Muul bildet, wo de Lùftstrom duredrùggt wird. De Artikulationsort isch bilabial; d Ùnterlippe bildet mit de Oberlippe e Engi. D Phonation isch stimmlos; derwyylscht er produziert wird, vibriere d Stimmbänder nit. Es isch en orale Konsonant; d Lùft goot dur s Muul usse. Es isch en egressive Konsonant; er wird allei dur s Usstoosse vo Lùft mit de Lunge ùn em Zwerchfell erzüügt, wie die meischte mänschliche Sproochluut. Ladefoged, Peter (2005), Vowels and Consonants (Second ed.), Blackwell. pp.156 Okada, Hideo (1991), "Phonetic Representation:Japanese", Journal of the International Phonetic Association 21 (2): 94–97. pp.95 Boyd-Bowman (1953:229) Cotton & Sharp (1988:15) [1] Pérez, Aguilar & Jiménez (1998:225–228) Göksel & Kerslake (2005:6)
De velarisiert alveolari laterali Approximant (au „dùnkels-l“ gnännt) isch en Konsonant vo dr mänschliche Sprooch. S Zeiche im Internationale Phonetische Alphabet defür isch [ɫ]. Im Alemannische git es de Luut in e paar Dialäkt als Allophon vùm /l/ am Änd vùn ere Silbe. In viile vo dänne Dialäkt, vorallem in de Wescht- ùn Zentralschwyz, wommer de Luut gha het, het er sich inzwüsche zumene [w] wyter entwigglet. Däm sait mer au L-Vokalisierig. De Luutwandel git es zum Byspil im Bärndütsche wie bi „halb“ > „haub“. D Luutentwigglig isch de wohl [hɑlb̥] > [hɑɫb̥] > [hɑwb̥] gsi. E sonigi Entwigglig chammer zum Byspil bim Joutütsch gsee, wo vùm Carl Stucki ussem Joor 1917 no [tɑːɫ] ‚Tal‘ belait isch, wo hüt z Joun als [tɑːʊ̯] ‚Taù‘ ussgsproche wird. E äänligi L-Vokalisierig isch uss viilene Sprooche bekannt; historisch zum Byspil ussem Altfranzösische, wo s latiinisch caldu(m) zue chaud worde isch, ùn cha aktuell im brasilianische Portugiesisch, gwüsse Dialäkt vùm Änglische, em nördliche Niiderländisch, oder em Polnische beobachtet werde. Es isch en Approximant, er wird ohni Verschlùss oder Engi im Muul bildet. Es isch en Lateral; mit de Mitte vo de Zùng wird e Verschlùss bildet, aber aa de Syte blybt e Öffnig, wo
Dr Bernhard G. Galura (* 21. Auguscht 1764 z'Härwelze im Brisgau † am 17. Mai 1856 z'Brixen in (Süd-)Tirol isch e vorderöschterrichische Kleriker gsi. Dr Galura het us eifache bürgerliche Verhältnisse gstammt un isch nooch sinere Gymnasialzit ins Minoritekloschter z'Altbrisach iträtte. Säll isch aber vom Kaiser Joseph im Zug vu ere allgmeine Kloschterufhebig in dr habsburgische Länder ufglöst worre un so isch er anno 1783 ins Friburger Generalseminar iträtte, um Theologi z'studiere. Er het mit eme Doktorgrad abgschlosse. Dr praktisch-theologisch Kurs het er anno 1787 im Generalseminar z'Wien gmacht, wo er au am 27. Juli 1788 zum Prieschter gwihe worre isch. Er isch deno ans theologisch Seminar z'Friburg as Dozent zruckkehrt. Anno 1791 isch er no Pfarrer z'Altoberdorf worre, aber gli druf as Pfarrer vum Münschter - domols noch kei Bischofschilche - wiider uf Friburg gange. Dr Kaiser Franz het ihn zum Titulardomherr vu Linz ernennt un ihn no anno 1805 as geischtliche Rot uf Günzburg an dr Done beruefe. D'Habsburger hän aber 1806 alli vorderöschterrichische Länder verlore un dr Galura isch sällewäg amtlos worre un offebar wiider in dr jetz badisch Brisgau zruckkehrt, denn 1808 isch dr Galura badischer geischtlicher Roth worre. 1815 het ihn aber dr Kaiser Franz
De retroflexi Approximant oder retroflexi rhotischi Approximant isch en Konsonant vo dr mänschliche Sprooch. Er chùnt zum Byspil bi mange Sprecher vùm Änglische, im Chinesische ùn in Sprooche z Indie ùn Auschtralie vor, isch sùnscht aber änder sälte. S Zeiche im Internationale Phonetische Alphabet defür isch [ɻ]. Im Alemannische het es ei Dialäkt gee, wo de Luut gha het. Ùn zwar de Dialäkt vo Schwyzer, wo ùff Wisconsin ussgwandret sin. Dört het mer ùnter em Yyflùss vùm Änglische en retroflexs-r gha. Es isch en Approximant, er wird ohni Verschlùss oder Engi im Muul bildet. De Artikulationsort isch retroflex; d Zùng wird hinter de Zahndamm zrùggboge. D Phonation isch stimmhaft; derwyylscht er produziert wird, vibriere d Stimmbänder. Es isch en orale Konsonant; d Lùft goot dur s Muul usse. Es isch en egressive Konsonant; er wird allei dur s Usstoosse vo Lùft mit de Lunge ùn em Zwerchfell erzüügt, wie die meischte mänschliche Sproochluut. Brian, Lewis A. (1973). Swiss German in Wisconsin: The Impact of English. American Speech, Vol. 48, pp. 211-228 Keane, Elinor (2004), "Tamil", Journal of the International Phonetic Association 34 (1): 111–116 [1] Árnason (2011:115) Trudgill (1989:18–19) Sadowsky et al. (2013:90) Sadowsky et al. (2013:90) Nas trilhas do
De dentali Nasal isch en Konsonant vo dr mänschliche Sprooch. S Zeiche im IPA defür isch s Zeiche für de alveolare Nasal, mit em Diakretik für dentali Luut: [n̪]. De Luut /n/ wird in viile Sprooche als dental bschriibe, so zum Byspil im Französische. De Luut isch aber viilmool änder en laminale alveolare Luut, wo d Zùngespitz glychzytig aa de Zään isch. Akustisch isch aber de Kontakt vùm Zùngeblatt (=laminal) wichtiger, wie de Kontakt vo de Zùngespitz mit de Zään. Es isch en Verschlùssluut; dr Lùftstrom im Muul wird ganz blockiert. Im Gägesatz zue orale Verschlùssluut wird d Lùft aber nit ùff eimool dur s Muul glööst, sùndern ohni Ùnterbrächig dur d Noos abgloo. De Artikulationsort isch dental; er wird dur diräkte Kontakt vo de Zùngespitz mit de Zään produziert. D Phonation isch stimmhaft; derwyylscht er produziert wird, vibriere d Stimmbänder. Es isch en nasale Konsonant; d Lùft goot dur d Noos usse. Remijsen, Bert; Manyang, Caguor Adong (2009), "Luanyjang Dinka", Journal of the International Phonetic Association 39 (1): 113–124 Fougeron, Cecile; Smith, Caroline L (1993), "Illustrations of the IPA:French", Journal of the International Phonetic Association 23 (2): 73–76 Ladefoged, Peter (2005), Vowels and Consonants (Second ed.), Blackwell pp.165 Jassem,
De alveolari laterali Flap isch e Konsonant vo dr mänschliche Sprooch. S Zeiche im Internationale Phonetische Alphabet defür isch [ɺ]. De Luut isch vorallem uss em Japanische ùn chlynre Sprooche bekannt. Es isch e Flap; d Zùng schlait ei Mool gäge de Artikulationsort. Es isch en Lateral; mit de Mitte vo de Zùng wird e Verschlùss bildet, aber aa de Syte blybt e Öffnig, wo d Lùft cha ussegoo. De Artikulationsort isch alveolar; d Zùng schlait ei Mool gäge d Alveole. D Phonation isch stimmhaft; derwyylscht er produziert wird, vibriere d Stimmbänder. Es isch en orale Konsonant; d Lùft goot dur s Muul usse. Es isch en egressive Konsonant; er wird allei dur s Usstoosse vo Lùft mit de Lunge ùn em Zwerchfell erzüügt, wie die meischte mänschliche Sproochluut. Akamatsu (1997:106)
De velari laterali Approximant isch en sältene Konsonant vo dr mänschliche Sprooch. S Zeiche im Internationale Phonetische Alphabet defür isch [ʟ]. Es isch en Approximant, er wird ohni Verschlùss oder Engi im Muul bildet. Es isch en Lateral; mit de Mitte vo de Zùng wird e Verschlùss bildet, aber aa de Syte blybt e Öffnig, wo d Lùft cha ussegoo. De Artikulationsort isch velar: dr hinteri Zùngerùgge duet sich em Gaumesegel aanööchere. D Phonation isch stimmhaft; derwyylscht er produziert wird, vibriere d Stimmbänder. Es isch en orale Konsonant; d Lùft goot dur s Muul usse. Es isch en egressive Konsonant; er wird allei dur s Usstoosse vo Lùft mit de Lunge ùn em Zwerchfell erzüügt, wie die meischte mänschliche Sproochluut. Roca, Iggy; Johnson, Wyn (1999). A Course in Phonology. Blackwell Publishing. pp.73 Ladefoged, Peter (2005). Vowels and Consonants (Second ed.). Blackwell. pp. 169 Roca, Iggy; Johnson, Wyn (1999). A Course in Phonology. Blackwell Publishing. pp.73
De stimmhafti glottali Frikativ isch en Konsonant vo dr mänschliche Sprooch. S Zeiche im Internationale Phonetische Alphabet defür isch [ɦ]. Trotz dass de Luut als „stimmhafte glottale Frikativ“ bezeichnet wird, isch de Luut weder en richtige Frikativ, noch isch glottal als Artikulationsort e bsùnders träffendi Beschrybig, ùn er isch au nit stimmhaft. Foneetisch isch de Luut änder e Art stimmlose Vokal wie en Frikativ. Wyl de Luut aber fonologisch in de meischte Sprooche wie en Frikativ bhandlet wird, wird er meischt au eso bschriibe. In de meischte Sprooche isch er en Allophon vo /h/ zwüsche Vokal. Es wird traditionel als en Frikativ bschriibe. Tatsächli wird in de meischte Sprooche aber niene im Muul e Engi bildet. De Artikulationsort wird viilmool als glottal definiert. Tatsächli aber chönne d Artikulatore alli möglichi Positione yynee, ohni dass d Luutqualität sich duet verändre. D Phonation isch „breathy voiced“ bzw. „gmurmlet“; d Stimmbänder vibriere bi dr Artikulation ganz lycht. Es isch en orale Konsonant; d Lùft goot dur s Muul usse. Es isch en egressive Konsonant; er wird allei dur s Usstoosse vo Lùft mit de Lunge ùn em Zwerchfell erzüügt, wie die meischte mänschliche Sproochluut. Cox & Fletcher (2017:159) Roach (2004:241) Hualde & Ortiz
De bilabiali Vibrant isch en Konsonant vo dr mänschliche Sprooch, wo als Phonem zimli sälte isch. S Zeiche defür im Internationale Phonetische Alphabet isch [ʙ]. Im Alemannische chùnt de Luut zwar in keim Wort vor, mer bruucht en aber mängmool wemmer zeige wott, dass eim chalt isch, ùn mer deno „brrr“ macht. Es isch en Vibrant, d Artikulatore schlönn meereri Mool gägenand. De Artikulationsort isch bilabial; er wird mit de Ùnter- ùn Oberlippe artikuliert. D Phonation isch stimmhaft; derwyylscht er produziert wird, vibriere d Stimmbänder. Es isch en orale Konsonant; d Lùft goot dur s Muul usse. Es isch en egressive Konsonant; er wird allei dur s Usstoosse vo Lùft mit de Lunge ùn em Zwerchfell erzüügt, wie die meischte mänschliche Sproochluut. Ladefoged (2005:165) Wichmann, Yrjö; Uotila, T. E. (1942). Syrjänischer Wortschatz nebst Hauptzügen der Formenlehre. Helsinki: Suomalais-Ugrilainen Seura. Chirkova & Chen (2013:78) Chirkova, Katia (2012). "The Qiangic Subgroup from an Areal Perspective: A Case Study of Languages of Muli" (). In Languages and Linguistics 13(1):133-170. Taipei: Academia Sinica. See pp.33-34 of: Julie Barbour: A Grammar of Neverver. Germany: Mouton de Gruyter 2012, ISBN 9783110289619 Isaac Costa de Souza: 3. In: A Phonological Description of “Pet Talk” in Arara. SIL
De stimmlosi dentali Plosiv isch e Konsonant vo dr mänschliche Sprooch. S Zeiche im IPA defür isch s Zeiche für de stimmlose alveolare Plosiv mit em Diakretik für dentali Luut: [t̪] . De Luut /t/ wird in viilieSprooche als dental bschryybe, so zum Byspil im Französische. De Luut isch aber viilmool änder en laminale alveolare Luut, wo d Zùngespitz glychzytig aa de Zään isch. Akustisch isch aber de Kontakt vùm Zùngeblatt (=laminal) wichtiger, wie de Kontakt vo de Zùngespitz mit de Zään. Es isch en Verschlùssluut; dr Lùftstrom im Muul wird ganz blockiert ùn deno wird d Lùft ùff eimool dur s Muul abgloo. De Artikulationsort isch dental; er wird dur diräkte Kontakt vo de Zùngespitz mit de Zään produziert. D Phonation isch stimmlos; derwyylscht er produziert wird, vibriere d Stimmbänder nit. Es isch en orale Konsonant; d Lùft goot dur s Muul usse. Es isch en egressive Konsonant; er wird allei dur s Usstoosse vo Lùft mit de Lunge ùn em Zwerchfell erzüügt, wie die meischte mänschliche Sproochluut. Ladefoged, Peter (2005), Vowels and Consonants (Second ed.), Blackwell. pp.165 Watson, Janet (2002), The Phonology and Morphology of Arabic, Oxford University Press. pp.14 Carbonell, Joan F.; Llisterri, Joaquim (1992), "Catalan", Journal
De stimmhafti dentali Plosiv isch e Konsonant vo dr mänschliche Sprooch. S Zeiche im IPA defür isch s Zeiche für de stimmhafte alveolare Plosiv mit em Diakretik für dentali Luut: [d̪] . De Luut /d/ wird in viile Sprooche als dental bschryybe, so zum Byspil im Französische. De Luut isch aber viilmool änder en laminale alveolare Luut, wo d Zùngespitz glychzytig aa de Zään isch. Akustisch isch aber de Kontakt vùm Zungeblatt (=laminal) wichtiger, wie de Kontakt vo de Zùngespitz mit de Zään. Es isch en Verschlùssluut; dr Lùftstrom im Muul wird ganz blockiert ùn deno wird d Lùft ùff eimool dur s Muul abgloo. De Artikulationsort isch dental; er wird dur diräkte Kontakt vo de Zùngespitz mit de Zään produziert. D Phonation isch stimmhaft; derwyylscht er produziert wird, vibriere d Stimmbänder. Es isch en orale Konsonant; d Lùft goot dur s Muul usse. Es isch en egressive Konsonant; er wird allei dur s Usstoosse vo Lùft mit de Lunge ùn em Zwerchfell erzüügt, wie die meischte mänschliche Sproochluut. Watson, Janet (2002), The Phonology and Morphology of Arabic, New York: Oxford University Press. pp.14 Carbonell, Joan F.; Llisterri, Joaquim (1992), "Catalan", Journal of the International Phonetic Association 22 (1-2): 53–56
D Meteorologie isch d Wissâschaft von dr Atmosphäre, umgängsschbrôchlich kâ mâ Wettrkunde sagâ. Sui beschäftigt sich also mit älle phisikalische Vorgeng in dr Atmosphäre von der Êrde (ond ggf au andre Plânedâ), ond mit ällem, was auf diâ phisikalische Vorgeng an Eifluss hôd. Meteorologie setzt sich aus zwoi griâchische Dôilword zamma: μετεωρος meteōros hoisst „en dr Schwäbe“, ond λόγος lógos moint „Lehre“, „Sinn“. Wêrdlich gôds also om d Lehre von dem was schwäbt. Ond â mâ Meteor odr Meteorit vrschdôôd mâ heidzudag landlaifig an feschdâ Körpr (an grossâ Stoi), wo durch d Atmosphäre auf da Erdboodâ fliâgt. En dr Meteorologie ondrscheidâd mâ 4 andre Sordâ von Meteore (wo allrdings au durch d Athmosphäre fliâgâd): Hydrometeore beschdândâd aus Wasser oder Eis (Räga, Schnee, Hagl, Näbl, Tau, Reif, Gischt) Lithometeore beschdândâd aus feschdem Matrial (Staub, Sand, Rauch). Fotometeore send optische Erscheinongâ (z. B. Regâbogâ, Halo, Corona, Griânr Blitz). Elektrometeore hend mit elektischr Ladong z doâ (Blitz, Polarlicht, Elmsfeuer). Quer durch älle Dôilbereich gôhts en dr Meteorologie om bestimmde Parametr, wo mâ messâ, analysierâ, vorhersagâ odr oifach bessr vrstândâ mecht. De wichtigschde von dene phikikalische Greesânâ send: Luftdruck, Wend, Lufttempratur (normalrweise im Schaddâ ond en 2 m ibr m Bodâ), Bodâtemratur (also d
De ungrundet fascht-gschlossnig Vorderzungevokal isch en Vokal vo dr menschliche Sprooch. S Zeiche im IPAdefür isch ɪ. In vile alemannische Dialäkt gits de Luut. Mer bezeichnet en im Alemannische meischt als „offnigs-i“. Es isch en Vorderzungevokal. D Zung isch also so wyt füre wie mögli ohni dass im Mundruum e Engi entstoot. Es isch en fascht-gschlossene Vokal. D Zung isch also e chly wyt weniger obe im Mundruum wie bimene gschlossnige [i]. Es isch en ungrundete Vokal. D Lippe sin also nit grundet (gspreizt). Iivonen, Antti; Harnud, Huhe (2005), "Acoustical comparison of the monophthong systems in Finnish, Mongolian and Udmurt", Journal of the International Phonetic Association 35 (1): 59–71
De grundet fascht-gschlossnig Vorderzungevokal isch en Vokal vo dr menschliche Sprooch. S Zeiche im IPAdefür isch ʏ. In vile alemannische Dialäkt wo kei Entrundig stattgfunde het, gits de Luut. Mer bezeichnet en im Alemannische meischt als „offnigs-ü“. Es isch en Vorderzungevokal. D Zung isch also so wyt füre wie mögli ohni dass im Mundruum e Engi entstoot. Es isch en fascht-gschlossene Vokal. D Zung isch also e chly wyt weniger obe im Mundruum wie bimene gschlossnige [i]. Es isch en grundete Vokal. D Lippe sin also grundet. Schaller, Pascale & Schiesser, Alexandra. (2009). Sprachen und Kulturen. Heft 1: Freiburgerdeutsch. Schweizerische Akademie der Geistes- und Sozialwissenschaften. pp. 23 Fleischer, Jürg un Schmid, Stephan. (2006). Illustrations of the IPA: Zurich German. Journal of the International Phonetic Association, 36/2.
De grundet fascht-gschlossnig Hinterzungevokal isch en Vokal vo dr menschliche Sprooch. S Zeiche im IPA defür isch ʊ. In vile alemannische Dialäkt gits de Luut. Mer bezeichnet en im Alemannische meischt als „offnigs-u“. Es isch en Hinterzungevokal. D Zung isch also so wyt hinte wie mögli ohni dass im Mundruum e Engi entstoot. Es isch en fascht-gschlossene Vokal. D Zung isch also e chly wyt weniger obe im Mundruum wie bimene gschlossnige [u]. Es isch en grundete Vokal. D Lippe sin also grundet. Schaller, Pascale & Schiesser, Alexandra. (2009). Sprachen und Kulturen. Heft 1: Freiburgerdeutsch. Schweizerische Akademie der Geistes- und Sozialwissenschaften. pp. 23 Fleischer, Jürg un Schmid, Stephan. (2006). Illustrations of the IPA: Zurich German. Journal of the International Phonetic Association, 36/2. Cruz-Ferreira, Madalena (1995), "European Portuguese", Journal of the International Phonetic Association 25 (2): 90–94 Barbosa, Plínio A.; Albano, Eleonora C. (2004), "Brazilian Portuguese", Journal of the International Phonetic Association 34 (2): 227–232
De ungrundet halboffnig Vorderzungevokal isch en Vokal vo dr menschliche Sprooch, wo in mangi Sprooche vor dr Wält vorchunt. S Zeiche im IPA defür isch ɛ. In de alemannische Dialäkt chunt de Vokal in zwei Forme, lang un churz, vor. In bstimmti alemannischi Dialäkt au numme als Allophon vo /e/. Mer bezeichnet de Luut im Alemannische meischt als „offnigs-e“. Es isch en Vorderzungevokal. D Zung isch so wyt füre wie mögli ohni dass im Mundruum e Engi entstoot. Es isch en halboffene Vokal. D Zung isch uff halbem Wäg zwüsche eme offnige un eme mittlere Vokal. Es isch en ungrundete Vokal. D Lippe sin also nit grundet (gspreizt). Suter, Rudolf. (1976). Baseldeutsch-Grammatik: 2. Auflage. Christoph Merian Verlag: Basel. ISBN 3-85816-001-6. pp. 35 Schäuble, Bruno. (2002). Wäärerdütsch: Mundart in Wehr. Drey Verlag. ISBN 3-933765-11-0 Sutter, Jürgen. (2008). Opfinger Wörterbuch. Schillinger Verlag: Freiburg. ISBN 978-3-89155-342-8 Fleischer, Jürg un Schmid, Stephan. (2006). Illustrations of the IPA: Zurich German. Journal of the International Phonetic Association, 36/2. Carbonell, Joan F.; Llisterri, Joaquim (1992), "Catalan", Journal of the International Phonetic Association 22 (1-2): 53–56. Fougeron, Cecile; Smith, Caroline L (1993), "Illustrations of the IPA:French", Journal of the International Phonetic Association 23 (2): 73–76 Shosted, Ryan K.;