rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Dr Jochanan ben Sakkai (hebräisch: יוחנן בן זכאי) isch e jüdische Gleerte us dr erste Generazion vo de Tannaite gsi und het im erste Joorhundert n. d. Z. gläbt. Dr Rabbi Jochanan ben Sakkai isch dr füerendi Tannait im 1. Joorhundert gsi und gältet as dr Gründer vom Leerhuus z Jawne und as dr Iniziator vo dr Ernöijerig vom jüdische Glaube noch dr Zerstörig vom Tämpel z Jerusalem im Jüdische Chrieg 70 n. d. Z. Dank dere Ernöijerig het die jüdischi Religion chönne überlääbe und si isch d Basis vom rabbinische Juudedum worde. Dr Jochanan ben Sakkai isch usser de Noochkomme vom Hillel dr äinzig gsi, wo dr Eereditel Rabban, unsere Leerer, dräit. Witeri Eereditel von em si Lüüchti vo Israel, mächtigi Süüle und gwaltige Hammer. Noch rabbinische Bericht häig er sich wääred dr Belaagerig vo Jerusalem für Friide mit de Römer iigsetzt und sig denn vor dr wüetige Bevölkerig im Joor 70 us dr Stadt gflüchtet. Er häig sich drbii dood gstellt und zwäi vo sine Schüeler häigen en us dr belagerete Stadt dräit. Vom Vespasian, wo denn nonig dr Kaiser vo Rom gsi isch, häig er d Erlaubnis überchoo, z Jabne en Akademii z gründe. Es isch aber
As Tannaim (Tannaite, aramäisch: Tanna = Leerer; aramäisch tanna vo hebräisch schana, widerhoole, leere) wärde d Mäister/Rabbine vo de jüüdische Leere bezäichnet, wo spööter as autoritativ aagluegt und mündlig dur ständigi Widerhoolig witer gee worde si bis dr Jehuda ha-Nasi si am Aafang vom dritte Joorhundert gsammlet und ufgschriibe het. D Tannaite si die Gsetzleerer, wo d Leere von ene dr Inhalt vo dr Mischna bilde, also d Leerer vo dr mischnaische Zit. Es het mee as 250 Tannaite gee und si häi fast alli in Palestina gläbt und gleert, die erste in de Schuele vom Hillel und Schammai, die letschte bim Juda ha-Nassi. Zu iire Wärk ghööre d Mischna (d Hauptsammlig), d Tossefta (Ergänzige zur Mischna), d Baraita (tannaitischi Fragmänt im Talmud) und halachischi Midraschim (Usleegige noch dr Halacha). Jechiel Heilprin: Seder ha-Dorot, Warschau 1878 ff. Wilhelm Bacher: Die Agada der Tannaiten, 2 Bänd, 1884 ff. Aaron Hyman: sefer toldot tannaim we-amoraim, 3 Bänd, London 1910 Nahum Norbert Glatzer: Untersuchung zur Geschichtslehre der Tannaiten, 1932 M. Margolioth (Hg.): Encyclopedia of Talmudic and Geonic Literature, being a Biographical Dictionary of the Tanaim, Amoraim and Geonim, 2 Bänd, Tel Aviv 1960 Adin Steinsaltz: Talmud für jedermann, Verlag Morascha, 2. Uflaag, Baasel,
E Rabbiner isch e Funkzionsdrääger in dr jüdische Religion. Dr Ditel wird vo hebräisch Rav oder aramäisch Rabbuni „Mäister, Leerer“ abgläitet. Bäidi Begriff gönge uf die semitischi Wurzle raba „grooss si“ zrugg. Rabbi isch vom Zitalter vo dr Mischna bis ins Middelalter en Eereditel für bsundrigi Tora-Gleersamkäit gsi. Au dr Jesus vo Nayaret wird im griechische Nöije Testamänt vilmol as Rabbi aagsproche. Bi sephardische Rabbiner isch d Bezäichnig Chacham (hebr. חכם, dütsch „Wiise Maa“, lueg z. B. Chacham Baschi) üüblig. Rabbine 250 v. d. Z. bis O: Sugot 0 bis 220 n. d. Z.: Tannaim 220 bis 500: Amoräer Rabbiner 500 bis 620: Saboräer 620 bis 1050: Geonim 1050 bis 1500: Rischonim 1500 bis hüte: Acharonim Rabbinische Gutachten über die Verträglichkeit der freien Forschung mit dem Rabbineramte. Zwei Bänd. Freund, Breslau 1842–1843. Moses Braunschweiger: Die Lehrer der Mischnah. Ihr Leben und Wirken. Für Schule und Haus nach den Quellen bearbeitet. Kauffmann, Frankfurt am Main 1890 (3. Uflaag. Morascha, Baasel / Züüri 1993). Simon Schwarzfuchs: Etudes sur l’origine et le développement du rabbinat au Moyen Age. (= Memoires de la Société des Études Juives. 2, ISSN 0560-5296). Durlacher, Bariis 1957. Gerd A. Wewers: Geheimnis und Geheimhaltung im rabbinischen Judentum. (= Religionsgeschichtliche
Dr Robert Schwyzer (* 8. Dezämber 1920 z Züri; † 29. Septämber 2015) isch e Schwyzer Biochemiker un Molekularbiolog gsii. Em Schwyzer sy glychnamige Vater isch Schefarzt am Kraisspital z Bülach gsii, sy Mueter Rosa Schätzle Chrankeschweschter. Är isch uf d Schuel z Minneapolis gange un het d Matura z Züru gmacht. Dr Schwyzer het an dr Universitet Züri Chemy studiert un anne 1947 bim Nobelpryysdreger Paul Karrer iber Vitamin promoviert. No dr Habilitation 1951 an dr Universitet Züri het er bi dr Ciba AG z Basel gschafft, wun er e Gruppe fir Peptidchemy ufböue het. An dr Universitet het em dr Karrer as Direktor vum Chemische Inschtitut d Peptidforschig untersait. Är isch aber glychzytig in syre Zyt bi dr Ciba AG Privatdozänt an dr Universitet Züri (ab 1960 Titularprofessor) blibe. Wu mer em bi dr Ciba d Laitig vun ere Abdailig aabote het, het er abglähnt, wel er si des no aigene Wort nit zuedröut gha het, un isch retuurgange an d Universitet. Vu 1960 bis 1963 isch er aber Vizedirektor fir Pharmaforschig bi dr Ciba gsii. Ab 1963 isch er ordelige Professor fir Mikrobiology an dr ETH Züri gsii un het dert di dodmol no jung Molekularbiology ufböue.
D Sadduzäer (hebräisch צדוקים, gr. Σαδδουκαῖοι, Saddoukaîoi) si äini vo de Hauptströömige im Judentum z Palestina zur Zit vom Zwäite Tämpel gsi. Si si in dr Zit noch dr Zerstöörig vom Jerusalemer Tämpel verschwunde. Es existiere käni Teggst, wo dr sadduzäisch Ursprung von ene umbestritte isch. D Informazione wo mä het, stamme us Kwelle, wo s Juudedum zu sällere Zit beschriibe. Dr Flavius Josephus, s Nöije Testamänt und rabbinischi Teggst brichte us underschidlige Gründen über d Sadduzäer. Dr Josephus verzellt an zwäi Stelle über d Sadduzäer und beschribt si as e filosofischi Schuel. Er stellt sä de Farisäer gegenüber und git aa, ass d Sadduzäer nid an e Schiggsal glaubt häige, no dass Gott in die menschlige Aagläägehäite wurd iigriffe oder dass d Seel unstärblig sig. Si häige nume s „Gsetz“ anerkennt. Mit däm mäint er woorschinlig, ass d Tora für sä die äinzigi Grundlaag vo dr religiöse Autoridäät söll si, im Gegesatz zur – mündlige und schriftlige – Überliiferig usserhalb vo dr Tora. D Sadduzäer häi noch em Josephus zu de hööchere Gsellschaftsschichte ghöört. S Nöije Testamänt zäigt si im Umfäld vo dr Briesteraristokratii. Es isch aber nit sicher, öb die grundsätzlig oder au nume in dr Meerzaal vo
Dr David (hebr. דָּוִד und דָּוִיד Dāwīd) isch noch em 1. und 2. Buech Samuel, em 1. Buech vo de König und em 1. Buech vo dr Chronik vom Tanach und vom Alte Testamänt vo dr Bible dr König vo Juda gsi und as Noochfolger vom Saul zu Zite au vo Israel. Er het um 1000 v. d. Z. gläbt und gältet as dr Verfasser von e Hufe Psalme. Ass dr David sovil Macht gha häig, wie s in dr Bible stoot, wird in dr nöijere Forschig stark bezwiiflet. Us dr Sicht vo de Egüpter und Assürer isch er sicher nume e Brovinzfürst gsi. Jerusalem het zu sällere Zit kuum mee as 1500 Iiwooner ghaa und vom ene Groossriich feele alli archeologische und historische Spuure. Es git sogar Forscher, wo in Froog stelle, öb s dr David überhaupt gee het. Mä het zwar 1993 en Inschrift im Tel Dan gfunde, wo din stoot, ass um 840 v. d. Z. d König vo Juda daatsächlig zum „Huus David“ zelt worde si. Aber uf Teggst us dr Stadt Mari chunnt s Wort dawidum vor und bedütet Armeefüerer. Es chönnt also si, ass David ursprünglig gar kä Personenaame gsi isch sondern e Ditel.
David cha si e männlige Vornaame König David, en König vom jüdische Volk (ca. 1010–965 v. Chr.) e Familienaame e Stadt z Panama David City, e Stadt z Nebraska, USA Ortsteile: en Ort bi Kuchl, Bezirk Hallein, Land Salzburg en Ort bi Sankt Koloman, Bezirk Hallein, Land Salzburg e Dorf z Rumänie e Skulptur vom Gian Lorenzo Bernini e Bronsestatue vom Donatello z Floränz e Statue vom Michelangelo z Floränz e dütsche Film us em Joor 1979 vo Peter Lilienthal e jüdischi Kulturzytschrift e Verfilmig vo dr Bible e Muusigalbum vom David Ruffin DAVID stoot für e Diagnose-Ufrüstigs- und Vorberäitigsdienst mit Integrierter Displaystüürig, e bordäignigs Diagnosesüstem in de ICE-Züüg vo dr DB
Dr Henning Mankell [ˌhɛnːiŋ ˈmaŋːkəl] (* 3. Februar 1948 z Stockholm; † 5. Oktober 2015 z Göteborg) isch e schwedische Schriftsteller und Theaterreschissöör gsi. Bekannt worde isch er im dütsche und änglische Sproochruum vor allem für si Krimi-Serii mit em Kommissar Kurt Wallander. Dr Mankell isch politisch wit linggs gstande und het as Aktiwist gegen e Chrieg in Vietnam, gege dr portugiisische Kolonialchrieg in Afrika und gege s Apartheid Reschiim in Südafrika demonstriert. Er het au Israel s Existänzrächt abgsproche. Dr Kurt Wallander (IPA kɵʁt vaˈlanːdəʁ) isch die fiktivi Hauptfigur in de mäiste Kriminalromään vom Henning Mankell. Er isch die berüemtisti literarischi Schöpfig vom Mankell. E Hufe vo de Romään us dr Wallander-Serii si verfilmt worde. *) Zum erste Mol veröffentligt 2004 in de Niiderland Rainer Sens: Dem Kommissar auf der Spur. Stein (Conrad), Welver 2003, ISBN 978-3-89392-532-2. Henning Heske: Die Globalisierung des Verbrechens. Über die Kriminalromane von Henning Mankell. In: ders. (Hrsg.): Fausts Phiole. Über Poesie und Wissenschaft. Bernstein-Verlag, Bonn 2006, ISBN 3-9809762-3-8. Kevin Keijo Kutani: Der Kriminalroman als Medium für (allgemeine) Gesellschaftskritik: Am Beispiel des schwedischen Autors Henning Mankell. Diplomica Verlag, Hamburg 2014, ISBN 978-3-8428-9526-3. Kirsten Jacobsen: Mankell über Mankell. Kurt Wallander und der Zustand der Welt. Paul
Dr Kànton Metz-1 ìsch e Kànton ìm Arrondissement Metz ìm frànzesche Département Moselle ìn dr Region Lothrìnge. Dr Kànton umfàsst e Deil vun dr Stàdt Metz, wie àui dr Hàuiptort vum Kànton ìsch. (1) Deil vun dr Gmein
Dr Kànton Metz-3 ìsch e Kànton ìm Arrondissement Metz ìm frànzesche Département Moselle ìn dr Region Lothrìnge. Dr Kànton umfàsst e Deil vun dr Stàdt Metz, wie àui dr Hàuiptort vum Kànton ìsch. (1) Deil vun dr Gmein
De Wolfgang Leppert (* 18. Dezember 1924; † 25. Juli 2015 z Friburg) isch e ditsche Radiomoderator un Schauspiiler gsi. De Leppert het glii noch em Krieg ab 1946 bim Sidweschtfunk as freie Mitarbaiter im Studio Friburg gschafft. Anne 1949 het er e feschte Verdrag kriegt un isch deno bis zue sinre Pensionierig anne 1987 Redakteur bim SWF gsii. Sii markanti Stimm isch bekannt gsii us Radiosendige wie „Mobile“, „Morgenradio“, „Geschichten die das Leben schreibt“, „Morgenläuten“, „Hafenkonzert“, „Gruß vom Bodensee“, „Treffpunkt“, vor allem aber us dr Morgesendig „Freundlich geweckt“. Karakteristisch fir de Leppert isch gsii, ass er si am End vu jedere Sendig mit eme Gschichtli oder eme Sprichli verabschidet het. De Friburger SWR-Studiolaiter Rainer Suchan het im Ruckblick iwer en gsait: „Wolf Leppert prägte die badische Mundart im SWF Studio Freiburg, ein Grandseigneur im Radio und auf der Bühne, und ein überaus charmanter und hilfsbereiter Kollege“. No sinre Pensionierig het si de Leppert zeh Johr lang, vu 1991 bis 2001, aktiv engaschiert bi de Alemannische Bihni Friburg, as Schauspiiler un as kinschtlerische Laiter. Ab un zue het er au no klaini Radioufdritt ghet as „Amts-Archivar Amadeus Adabei“. Am 25. Juli 2015 isch de Wolfgang Leppert z Friburg im Alter
Dr Sanhedrin oder Hoochi Root isch im Alterdum die obersti jüdischi religiösi und politischi Instanz gsi und glichzitig s oberste Gricht. D Instituzioon isch öbbe im 4. Joorhundert ufgee worde. Dr hebräisch Naame chunnt vom griechische Synhedrion (Versammlig, Root). Die ersti historischi Erwäänig vom Sanhedrin findet mä bim Flavius Josephus. Er brichdet, wie im Joor 57 v. d. Z. dr Aulus Gabinius s Land in fümf synedria oder synodoi iidäilt het. Im Drakdat Sanhedrin im Talmud isch d Reed vom ene groosse Sanhedrin mit 71 Mitgliider und vom ene chliinere mit 23 Mitgliider. Nochdr Dradizion sige si vo Moses iiberüeft worde und e Fortsetzig vo dr Groosse Versammlig (Knesset Gedola), wo 200 v. d. Z. erwäänt wird. Die 71 Mitgliider vom Hooche Root si Briester gsi, jüdischi „Eltisti“ und Schriftgleerti. Abgsee von e baar farisäische Schriftgleerte si d Mitgliider woorschinlig hauptsächlig Sadduzäer gsi, wo die mäiste von ene zu de aadlige Volksgrubbe ghöört häi. Dt Vorsitz het dr Hoochibriester gha, noch 191 v. d. Z. dr Nasi. Dr Sanhedrin het si Sitz zerst z Jerusalem gha. No wääred dr römische Herrschaft über Judäa het d Versammlig e bedütende Iifluss und e gwüssi Autonomii gha, aber vermuetlig nüme s Rächt, über
Instituzioon (latiin. institutio Iirichdig) isch e Begriff, wo in de Wirtschafts- und Sozialwüsseschafte verschiide definiert wird. Aber immer verstoot mä drunder e Süsteem vo Reegle, wo s soziale Verhalte und Handle vo Indiwidue, Grubbe und Gmäinschafte formt, stabilisiert und länkt, sodass alli wo zämme interagiere s Resultat vo dere Zämmenarbet chönne vorusgsee. Im witere Sinn wärde under Instituzioone au festi gsellschaftligi Iirichdige wie Behörde, Gricht, Uniwersidääte und Schuele verstande. S Verdraue, wo d Bürger in iiri Instituzioone häi, isch e Gradmässer für d Stabilidäät vom ene politische Süsteem. Organisazioone si Grubbe vo Persone, wo e gmäinsams Ziil verfolge. S Merkmol von ere Organisazioon isch d Mitgliidschaft, wo formell festgläit isch. Jedes Mitgliid muess sich de spezifische Reegle vo dr Organisazioon underwärfe oder d Organisazioon verloo. Instituzioone si hingege Reegle, wo für ganzi Gsellschafte oder deren iiri Däilsüsteem gälte. Si gäbe de äinzelne Organisazioone, wo jedi iiri brivate Inträsse verfolgt, die gsellschaftlige Spiilreegle vor, wo si sich müesse dra halte. Peter L. Berger, Thomas Luckmann: Die gesellschaftliche Konstruktion der Wirklichkeit. Eine Theorie der Wissenssoziologie, 21. Uflaag: Juni 2007, Fischer Taschenbuch Verlag. Mary Douglas: How Institutions Think. London, 1987 Hartmut Esser: Soziologie. Spezielle Grundlagen. Band 5: Institutionen. Campus, Frankfurt am Main/Nöi York
Dr Kànton Saint-Avold ìsch e Kànton ìm Arrondissement Forbach-Boulay-Moselle ìm frànzesche Département Moselle ìn dr Region Lothrìnge, wie 2015 grindt worre ìsch. Zem Kànton ghere 10 Gmeine. Dr Hàuiptort ìsch Saint-Avold.
Hillel isch äine vo de bedütendste farisäische Rabbine us dr Zit vor dr Zerstörig vom zwäite Tämpel z Jerusalem gsi. Er isch im Sanhedrin vorgstande und het e Schuel zur Uslegig vo dr Häilige Schrift gründet, wo sich Juude bis hüt vilmol uf sä berüefe. Dr Rabbi Hillel isch, won er no jung gsi isch, us Babylonie uf Jerusalem choo und isch spööter dr Läiter vo dr Schuel worde, wo mä noch iim benennt het, Bet Hillel. Dr Hillel isch ums Joor 10 noch dr Zitewändi gstorbe. Dr Hillel het as e groosshärzige, geduldige Leerer gulte, wo zur Nöggsteliebi und Gwaltlosigkäit erzooge het und e Hufe Schüeler gha het. Si „Gegespiiler“ isch dr Schammai gsi, wo d Tora in mängger Hiisicht stränger usgläit het. Bis hüte isch, was dr Hillel gsäit het, in dr jüdische Überliiferig von ere wääsentlige Bedütig, vor allem in dr jüdische Ethik. So wien er s gsäit het, cha mä d Tora in äinere „Goldige Reegle“ zämmefasse: «Was dir nit aagnääm isch, due das au dim Nöggste nit aa. Das isch die ganzi Tora und alles andere si nume Erkläärige.» S Huus vom Hillel (Hebrew: בית הלל, Beit Hillel), oder au d Gleerteschuel oder d Akademii
Dr Markus Heiniger (* 18. August 1968 z Baasel) isch e Baaselbieter Liedermacher, wo uf Baaseldütsch, Bärndütsch und Hoochdütsch singt und sich sälber am Klavier begläitet. Dr Markus Heiniger isch am 18. August 1968 z Baasel uf d Wält cho. Er het scho as Chind Klavier afo spiile. Er het an dr Jugendmuusigschuel Läimedaal gleert, e Chorläiterkurs CSS gmacht, Fachdidaktik Muusig und Klavierunderricht am Leererseminar Liestel studiert, isch uf d Dschäässchuel Baasel gange und uf d Mainzer Akademii für Poesii und Muusig SAGO. Er het scho as Juugedlige afo ufdräte. Brägt worde isch er vom Kwartett Johannes Kobelt, wo spööter e Kwintett worde isch, und und vo sim Seminarleerer und Chorläiter Hugo Dudli. Denn het er mit dr Ursi Bänteli Chinder-Miusicls für Gitarre und Klavier afo arrangschiere. Er isch mit em Franz Hohler sim Dootemügerli ufdräte. Er het mit em Glood und em Aernschd Born bim Trouba-Tour de Bâle mitgmacht und denn mit em Glood im Aerdbeebe. Mit em Max Mundwiler und em Glood het er BL SongPoetry ufgfüert. Au mit em Bärner Schansonniee Fritz Widmer isch er uf dr Büüni gstande und mit sine dütsche und ööstriichische Kolleginne und Kollege us em Christof Stählin sinere Mainzer Akademii SAGO. Bachab,
S Corpus Iuris Civilis (CIC oder, zum s besser vom chirchlige Corpus Iuris Canonici z undrerschäide, au CICiv, dt.: „Bestand vom zivile Rächt“) umfasst s Gsetzwärk, wo vo 528 bis 534 n. d. Z. im Ufdraag vom oströmische Kaiser Justinian under dr Läitig vom quaestor sacri palatii Tribonianus zämmegstellt worde isch. Es bestoot us eltere Kaiserdekret sit em Hadrian (Codex Iustinianus, zerst veröffentligt 529, mit Wirkig vom 30. Dezämber 533 in dr Zwäituflaag mit Gsetzchraft usgstattet), überarbäitete eltere Leerbüecher (Institutiones Iustiniani, veröffentligt 533) und Schrifte vo de römische Juriste (Digesten oder au Pandekte, veröffentligt 533). E Nöiusgoob vom Codex Iustinianus isch Ändi 534 veröffentligt worde und das isch d Fassung, wo hüte bekannt isch. Zum Corpus Iuris Civilis ghöre usserdäm d Gsetz vom Justinian us dr Zit wo d Kodifikazion scho abgschlosse gsi isch (Novellae). Die si in brivate Sammlige und mäistens nume in dr griechische Fassig) überliiferet worde. Dr Naame Corpus Iuris Civilis isch nit zitgenössisch; er isch erst im Humanismus brägt worde und chunnt vom Wärk Corpus Iuris Civilis vom Dionysius_Gothofredus (1549–1622) us em Joor 1583, won e Usgoob vo de Justinian-Teggst gsi isch. D Nöikodifikazion vom Römische Rächt isch e Mäisterläistig gsi, bsundrigs wil s eso schnäll
Dr grooss Jüdisch Chrieg gege d Römer het im Joor 66 n. d. Z. in Judäa aagfange und isch im Joor 74 mit em Fall vo Masada z Änd gange. Er isch usglöst worde wäge dr politische und religiöse Underdrückig vo de Juude. Es isch dr erst vo de drei groosse jüdische Ufständ gege d Römer im 1. und 2. Joorhundert gsi – dr zwäit isch dr Diasporaufstand um 116 gsi und dr dritt dr Bar-Kochba-Ufstand vo 132 bis 135. Die wichtigsti Kwelle über e Jüdisch Chrieg isch s Wärk Dr jüdisch Chrieg vom Flavius Josephus. Sit dass Judäa im Joor 6 e römischi Browinz worde isch, het s alli baar Joor Unrueje und Ufständ gee, wo vilmol mit de Ändziterwartige in Verbindig gstande si, so zum Bischbil dr Ufstand in de Joor 6 und 7 vom Judas, Soon vom Ezechias, oder dä im Joor 26, wo dr Jesus vo Nazaret im Lauf von em as Unruestifder zum Dood verurdäilt worde isch. Die diräkt Ursach für e Chrieg si d Stüüre gsi, wo dr römisch Brokurator Gessius Florus iizooge und zum e groosse Däil in si äignige Hoosesack gsteckt het. Won d Iinaame 600 Sesterze z niidrig gsi si, het
Dr Flavius Josephus (* 37 oder 38 as Joseph ben Mathitjahu ha Kohen, hebräisch ‏יוסף בן מתתיהו‎, z Jerusalem; † noch 100 vermuetlig z Rom) isch e römisch-jüdische Historiker im 1. Joorhundert gsi. Er het sini Wärk uf Griechisch verfasst (zum Däil zerst aber in sinere aramäische Muetersprooch). Er isch näben em Philon vo Alexandria dr wichdigst Autor vom hellenistische Juudedum. Sinere Härkumft nooch isch er de Sadduzäer noochgstande, het sich aber früe de Farisäer aagschlosse. In Rom het er meereri Wärk verfasst. As ersts het er in de Joor 75–79 d Gschicht vom jüdische Chrieg (altgriech. Ἱστορία Ἰουδαϊκοῦ πολέμου πρὸς Ῥωμαίους, latiinisch Bellum Judaicum oder De bello Judaico) gschriibe. Din het er dr langi Kampf vo de Juude gege d Fremdherrschaft beschriibe, aagfange mit dr Bsetzig vo Jerusalem dur d Seleukide under em Antiochos IV. Epiphanes im Joor 174 v. d. Z., und mit em jüdische Ufstand under dr Füerig vo de Makkabäer. Wider under dr Chnutte vo Fremde häi d Juude meereri chliineri Ufständ gmacht, bis es in de Joor 66–70 zum groosse Ufstand vo de Juude gege Rom cho isch, wo as dr Erst Jüdisch Chrieg e groosse Däil vo de siibe Büecher füllt. Denn het dr
D Fexerplatte sind Stäiplatte us Glimmerschifer (Quarzphyllit) wo z hinderscht hine im Fextal (Engadin) abpout worde sind. Settig Platte hät mer pruucht zum Öfe z boue und für uf d Huustächer. Si sind nume en Santimeter tick gsi. De Stäibruch i de Nööchi vo de Alp vo Sils isch 1964 stile gläit worde. S erscht Mal hät mer aber scho im 17. Jaarhundert Fexerplatte proche. D Knappe sind amigs im Winter us em Val Malenco (Provinz Sondrio, Italie) über d Bäärge inecho und händ ime Huus bim Stäibruch gwont. Später isch dänn ales vergheit. Im Härbscht 2014 häd d Bürgergmäind vo Sils im Engadin/Segl e Stiftig gründet, wo d Überreschte vom Stäibruch vo de Fexerplatte rette söli. Im Härbscht 2017 isch di vorderi Hütte und im Summer 2019 di hinderi Hütte restauriert worde. Ma cha sich au vorstele, es chlises Erläbnismuseum iizrichte. Flurin Camenisch: Val Fex: Ausblick in ein stilles Tal. Schweizer Heimatbücher, Verlag Paul Haupt, Bern 2001, ISBN 3-258-05909-8, S. 123–124. Töna Stupan u. a.: Segl in Engiadina. Kur- und Verkehrsverein, Sils i. E., 1984, S. 24–27. mündlichi Agabe vom Othmar Lässer und vom Gian Kuhn Website vo de Stiftig Cheva Plattas da Fex Aktuells vo de Stäibruch-Stiftig. 22.
Dr Kànton Thionville ìsch sitt 2015 e Kànton ìm Arrondissement Thionville ìm frànzesche Département Moselle ìn dr Region Lothrìnge. Dr Kànton umfàsst e Deil vun dr Stàdt Thionville (Diedenhofen), wie àui dr Hàuiptort vum Kànton ìsch, un d Gmein Terwen. Bìs 1985 hàt s scho mol e Kànton Thionville gan.
Dr Kànton Coteaux de Moselle ìsch e Kànton ìm Arrondissement Metz-Campagne ìm frànzesche Département Moselle ìn dr Region Lothrìnge, wie 2015 grindt worre ìsch. Zem Kànton ghere 29 Gmeine. Dr Hàuiptort ìsch Moulins-lès-Metz.
S Botanische Instidut vo dr Uniwersidäät Baasel befindet sich im ene zwäistöckige Geböid an dr Schönbäistrooss 6 nördlig vom Spaledoor uf em Gländ vom e ehemoolige Spaalegottesacker. S Instidut het vier Forschigsgrubbe, die für Noochhaltigi Landnutzig, die für Pflanzenökologii, wo zum Departemänt Umwältwüsseschafte ghöört, die für Pflanzefüsiologii an dr Hebelstrooss 1 und s Instidut für Natur-, Landschafts- und Umwältschutz an dr Santihannsvorstadt 10. Aagschlosse an s Instidut isch dr botanisch Gaarde S Geböid vom Instidut und si Sammlig ghööre zu de Baasler Kulturgüeter, wo für d Region vo Bedütig si. S Instidut isch 1589 gründet worde. Dr erst Brofässer uf em Leerstuel isch dr Caspar Bauhin (1560-1624) gsi. Bis 1822 isch d Brofässur für Botanik mit dr Anatomii kombiniert gsi: dr Summer het sich besser für d Pflanzekund gäignet und dr Winter für d Anatomii, wil Liiche weniger schnäll verwääse wenn s chalt isch. S hütige Instidut het dr Rudolf Linder 1896 noch Blään vom Viktor Flück baut. Uf em Areal nääbedraa isch dr botanisch Gaarde, wo vorhär bim Äschedoor gsi isch, nöi aagläit worde. D Website vom Instidut Botanisches Institut - Basel, Switzerland uf waymarking.com, abgrüeft am 8. Oltober 2015 D Website vom Instidut 47.5587555555567.5810666666667Koordinate: 47° 33′ 31,5″ N,
Dr Johann Georg Faust, au Georg Faust (* woorschinlig um 1480 z Knittlinge; † um 1541 in oder bi Staufe im Brisgau) isch e wandernde Wunderhäiler, Alchemist, Magier, Astroloog und Woorsääger gsi. In alle Züügniss über e Faust, wo zu sine Läbzite ufgschriibe worde si, isch si Vornaame immer Georg oder Jörg. Vom ene Johann Faust wird erst mea as zwäi Joorzäänt noch sim Dood gschriibe, wil er sälber woorschinlig dr erst Vornaame Johann, wo vil vorchoo isch, nid brucht het. Us Bricht über e Faust und us eltere Magiergschichte isch d Faust-Saag entstande, wo in e huffe literarische und musikalische Wärk verarbäitet worde isch. Frank Baron: Faustus. Winkler, Münche 1982 Frank Baron, Richard Auernheimer: War Dr. Faustus in Kreuznach? Realität und Fiktion im Faust-Bild des Abtes Johannes Trithemius. Bad Kreuznacher Symposien III. Verlag der Rheinhessischen Druckwerkstätte, 2003 Ernst Beutler: Georg Faust aus Helmstadt. Nachklänge zur Frankfurter Faustausstellung. Leipzig, 1936. Wilhelm Creizenach: Faust. In: Allgemeine Deutsche Biographie (ADB). Band 6, Duncker & Humblot, Leipzig 1877, S. 583–587. Carl Kiesewetter: Faust in der Geschichte und Tradition. Spohr, Leipzig 1893 (Noochdruck Olms, Hildesheim 1963). August Kühne (Hrsg.): Das älteste Faustbuch. Wortgetreuer Abdruck der editio princeps des Spies'schen Faustbuches vom Jahre 1587 …