rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Màsmìnschter-Niderbrucke ìsch a frànzeescha Gmein ìm Arrondissement Thann-Guebwiller (Kanton Màsmìnschter) ìm Owerelsàss (Haut-Rhin). Màsmìnschter-Niderbrucke ìsch àm 1. Janner 2016 grìnda worra. Dia Gmein kummt vu dr Fusion vu Màsmìnschter un Nìderbrucke. Dr Maire vum Màsmìnschter-Niderbrucke ìsch dr Maxime Beltzung. Màsmìnschter-Niderbrucke gheert zum Kommünàlverbànd Vallée de la Doller et du Soultzbach. Dr elsassisch Dialekt vum Màsmìnschter-Niderbrucke ghert zum Owerrhinàlemànnisch. Place Clémenceau Place des Alliés D Dollera Kàpalla St. Wendelin Commons: Màsmìnschter-Niderbrucke – Sammlig vo Multimediadateie Masevaux et Niederbruck projettent de s’unir, ìn dr Zittung L'ALSACE, àm 21.11.2015 (fr) Liste des maires au 25 avril 2014 (data.gouv.fr)
Chassidismus (hebr. חסידים Chassidim ‚die Fromme‘) isch dr Naame für verschiideni religiöösi Beweegige im Juudedum, wo von enander unabhängig si. Für alli isch aber d Rolle vom stränge Iihalte vo de religiööse Reegle wichdig, dr hooch moralisch Aaspruch und ass sich iiri Aahänger Gott bsundrigs nooch gfüült häi, was hüfig zun ere müstische Wältaaschauig gfüert het. Die wichdigste vo dene Beweegige si dr Chassidismus us dr Zit vom Zwäite Tämpel, dr Chassidismus us em dütsche Middelalter und dr ostöiropäisch Chassidismus sit em 18. Joorhundert, wo hüte uf dr ganze Wält verbräitet isch. Wil mä jede fromm Juud as Chassid cha bezäichne, isch hüfig nid klar, ob mit de Chassidim, wo in de Kwelle erwäänt wärde, e konkreti, strukturierti Grubbe gmäint isch oder äifach alli fromme Juude zämme. Vo öbbe 300 bis 175 v. d. Z. si d Chassidim Mitgliider vo Grubbe gsi, wo sich uf d Ändzit vorberäitet häi und, wie s in 1. Makkabäer 2, 29–38 gschriibe isch, iiri Häim verloo häi zum Rächt und Grächtigkäit go sueche und in d Wüesti si go lääbe, wil d Selöikide iine dört nüt häi chönne ufzwinge. Wenn si am ene Sabbat überfalle worde si, häi si sich nid gweert, nume zum
Dr Bernard „Bernie“ Sanders (* 8. Septämber 1941 z Nöi York) isch en amerikanische Politiker us dr Demokratische Bardei. Sit em Joor 2007 isch er e Senator für e Bundesstaat Vermont. Am 29. April 2015 het er bekannt gee, ass er in de Vorwaale vo dr Demokratische Bardei für d Bresidäntewaal 2016 wurd kandidiere. Dr Bernie Sanders, wo sich sälber as e „demokratische Sozialist“ bezäichnet, het am 7. Novämber 2006 d Waal für e Senat gegen e Kandidat vo de Republikaner, dr Richard Tarrant, gwunne. Im Januar 2007 isch er dr Noochfolger vom Jim Jeffords im Senat worde, wo sich nit zur Widerwaal gstellt het. Dr Sanders isch dr ersti Politiker in dr Gschicht vo de USA, wo sich sälber as „Sozialist“ bezäichnet, und äinewääg in Senat gweelt worde isch. Vo 1991 bis 2007 isch er s bardeiloose Mitgliid vom Representantehuus gsi, wo am lengste im Amt gsi isch. Lang het er aber zur Frakzioon vo dr Demokratische Bardei ghöört, bevor er dr Bardei am Aafang vom Novämber 2015 biidräte isch. Pfahl-Traughber, Armin: «Ein demokratischer Sozialist in den USA. Das Phänomen Bernie Sanders», in: Neue Gesellschaft/Frankfurter Hefte, Nr. 11 vom Novämber 2015, S. 13-16. Sanders, Bernie with Huck Gutman, Outsider
Dr Donald John Trump ([ˈdɒnəld d͡ʒɒn trʌmp]; * 14. Juni 1946 z Queens, New York City) isch e US-amerikanische Unternämer un vom 20. Jänner 2017 bis am 20. Jänner 2021 dr 45. Bresidänt vu dr Verainigte Staate gsii. Vu 1971 bis 2017 isch er Chief Executive Officer (CEO) vu dr Trump Organization gsii, eme Mischkonzärn. As Tycoon in dr Immobilien- un Unterhaltigsbranche isch dr Milliardär dur sy extrovertiert Verhalten ufgfalle, sy Name isch e dyyri Marke. Är isch in Färnseesändige wie The Apprentice ufdrätte, was en no populärer gmacht het, un hite ghert er zue dr bekannteschte Gschäftslyt in dr Verainigte Staate. Am 8. Novämber 2016 het er d Bresidäntschaftswahl gege di demokratisch Gegekandidati Hillary Clinton gwunne. Am 3. Novämber 2020 het er di aagsträbt Widerwahl gege de demokratisch Useforderer Joe Biden verlore. Dr Donald Trump isch s viert vu fimf Chinder vum Immobilienunternämer Frederick Trump Jr. (1905–1999) un syre Frau Mary Anne MacLeod (1912–2000). Si het vu Tong uf dr schottische Isle of Lewis gstammt. Uf dr Vatersyte sin syni Großeltere Friedrich Trump un Elisabeth Christ vu Kallstadt in dr Pfalz (dodmol Dail vum Chenigrych Bayern) yygwanderet. In eme Interview het dr Trump aagee, är sei stolz uf „des
Dr William Jefferson „Bill“ Clinton (* 19. Augschte 1946 z Hope, Arkansas as William Jefferson Blythe III.) isch e US-amerikanische Bolitiker (Demokratischi Bartei) un isch vu 1993 bis 2001 dr 42. Bresidänt vu dr Verainigte Staate gsii. Vu 1979 bis 1981 un nomol vu 1983 bis 1992 isch er Gouverneur vu Arkansas gsii. Dr Clinton ghert em Fligel vu dr New Democrats (Neji Demokrate) aa, wu fir e „Dritte Wäg“ zwische dr bolitische Mitti un em Neoliberalismus stehn. Är isch dr Noofolger vum George Bush un Vorgänger vu sällem sym Suhn, em George W. Bush, gsii. As Bresidänt het er innebolitisch di hoch Neiverschuldig eso massiv reduziert, ass d USA ab 1998 e uusglichene Huushalt ghaa hän. Sy Schwärpunkt isch uf dr Ussebolitik gläge. Är het zum Byschpel versuecht, zwische Israel un dr Paleschtinänser z vermittle. Anne 1999 het d NATO unter dr Fierig vu dr USA in dr Kosovochrieg yygriffe. In dr Amtzyt vum Clinton as Bresidänt isch au s Kyoto-Protokoll unterzaichnet wore, wu vu sym Noofolger George W. Bush aber wider abglähnt woren isch. Inneboltisch iberschattet wore isch di zwoot Amtszyt vum Clinton vun ere Affäre mit dr Praktikanti Monica Lewinsky. Syter anne 1975 isch er mit dr
Physik isch d'Wisseschaft vo de grundlegende Naturgsetz, vo de Baustei, us dene alles gmacht isch un vo de Wechselwirkunge vo dene. Mit verschidene Theorie un Modelle ka mer so es Verhalte vo Materie un Felder erkläre. Die Theorie sin it nu zum qualitative erkläre, sonder mer ka bsunders au quantitativ usrechne, wie sich ebbes unter bstimmte Bedinunge verhalte duet. D'Physik isch en uheimlich grosse Bereich vo de Naturwisseschafte, un viele andere Naturwisseschafte wie d'Chemie baue au uf de Physik uf. Mer ka d'Physik ufteile in: De greeschte Teil von de alltägliche Phänomene ka ma scho mit de Newtonsche Physik beschreibe. In dere gibts drei grundlegende Gsetze, oder Axiome: Jede Kraft erzeugt a Gegekraft, jeder Körper will sei Bewegung bhalte und wenn ma dia Bewegung verändre will, no brauchts Kraft. F = m ⋅ a {\displaystyle F=m\cdot a} (Kraft isch Masse mol Beschleunigung) isch'd wichtigschte Formel e de Newtonsche Mechanik. D'Elektrodynamik befasst sich mit elektrisch g'ladene Teile, Stromflüsse und allgemein mit de Phänomene vom Elektromagnetismus. Dia zwei Themagebiete bildet d Grundlage vo da sognannta Klassischa Physik, dia bis zur Relativitätstheorie vom Einstein allgemein gültig gsei isch. Au heit bnutzt ma die no meischtens, wenn ma physikalische Probleme b'arbeitet. En da Relativitätstheorie
Seedorf isch de Name vo däne Ort i de Schwiz: Seedorf BE, e Gmeind im Kanton Bärn Seedorf UR, ä Gmaind im Kanton Üüri Seedorf FR, en Ortschaft i de Gmiin Noréaz FR im Kanton Friburg Seedorf isch de Name vo däne Ort z Dütschland: en Ortsteil e de Gmeind Dunninga, Landchreis Rottweil, Bade-Würtebärg en Ortsteil e de Gmeind Pentling, Landkreis Regensburg, Bayern en Ortsteil vom Markt Schirnding, Landkreis Wunsiedel im Fichtelgebirge, Bayern e Gmeind im Landkreis Rotenburg (Wümme), Nidersachse e Gmeind im Kreis Herzogtum Lauenburg, Schleswig-Holstei e Gmeind im Kreis Segeberg, Schleswig-Holstei en Ortsteil e de Gmeind Basedow im Landkreis Mecklenburgische Seenplatte, Meckleburg-Vorpommre en Ortsteil vo de Stadt Dannenberg im Landkreis Lüchow-Dannenberg in Nidersachse en Ortsteil vo de Stadt Demmin im Landchreis Meckleburgischi Seeäplatte, Meckleburg-Vorpommre en Ortsteil vo de Stadt Jerichow, Landkreis Jerichower Land, Sachse-Aahalt en Ortsteil e de Gmeind Papenhusen im Landkreis Nordwestmecklenburg, Meckleburg-Vorpommre en Ortsteil e de Gmeind Insel Poel im Landkreis Nordwestmecklenburg, Meckleburg-Vorpommre en Ortsteil e de Gmeind Sellin im Landkreis Vorpommern-Rügen, Meckleburg-Vorpommre en Ortsteil vo de Stadt Lenzen, Landkreis Prignitz, Brandeburg en Ortsteil e de Gmeind Bad Bevensen, Landkreis Uelzen, Nidersachse Seedorf isch de Name vo däne Burge und Schlösser: Schloss Seedorf im Kreis Herzogtum
Die jüüdischi Gmäind vo Stroossburg bestoot us öbbe 2000 Familie. Si isch dradizionell und brobiert en Usgliich zwüschen em liberale und em orthodoxe Juudeum z finde. Die Groossi Sünagooge an dr Avenue de la Paix isch 1958 iigweiht worde. E Däil vo de Mitgliider vo dr Gmäind si us Tunesie, Marokko und Algerie cho, wo dört am Aafang vo de 1960er Joor vor em Antisemitismus gflüchdet si, wo sich immer mee bräit gmacht het. Die eltiste Urkunde, wo vo Juude z Stroossburg brichte, stamme vom Ändi vom 12. Joorhundert. Dr Benjamin vo Tudela, e jüüdische Räisende, wo dur ganz Öiropa und dr Middleri Oste gräist isch, verzellt, ass die jungi Stroossburger Gmäind äini vo de riichste und lääbigste im ganze Riich sig. Mä nimmt aa, ass d Juude z Stroossburg in iirem äigene Stadtdäil gläbt häi. D Gmäind het e Friidhoof ghaa, wo dr eltist jüüdischi Friidhoof im Elsass gsi isch. D Abgoobe, wo si zaalt het, häi zu de höggste im Riich ghöört. Dr Kaiser Rudolf I. vo Habsburg het sini Rächt em Bischof vo Stroossburg verpfändet, wo denn im spöötere 13. Joorhundert dr Inhaaber vom Juuderegal gsi isch. Wo dr franzöösisch Köönig Philipp dr Schöön 1306 d Juude
Dr David Ben-Gurion; hebräisch ‏דוד בן גוריון‎; (uf d Wält cho as David Grün am 16. Oktober 1886 z Płońsk, Kongrässpoole im Russische Riich; gstorbe am 1. Dezämber 1973 in Tel HaSchomer, Israel) isch dr erst Ministerbresidänt vo Israel gsi und äine vo de Gründer vo dr sozialdemokratische Arbetsbardei vo Israel. Er isch dr Vorsitzend vo dr Bardei vo 1948 bis 1963 gsi. No z Pole isch dr Ben-Gurion Zionist und Sozialist worde. 1906 isch er uf Palestina usgwanderet und het dürt mitghulfe, die jüüdischi Undergrundorganisazioon HaSchomer ufzbaue. D Osmane häi en 1915 usgwiise und drei Joor spööter isch er in die Jüüdischi Legioon vo dr britische Armee iidräte. Noch em Chrieg isch er zrugg uf Palestina und isch dr erst Sekretär und Vorsitzendi vo dr Gwärkschaft Histadrut worde, wo 1920 gründet worde isch. Er het mitghulfe, d Hagana z gründe, wo dr milidäärisch Arm vom Zionismus in Palestina gsi isch und dr Grundstock vo dr spöötere Armee vo Israel. 1930 het dr Ben-Gurion d Mapai gründet, e zionistisch-sozialistischi Arbäiterbardei. Am 14. Mai 1948 het dr Ben-Gurion die israelischi Unabhängikäitserkläärig vrlääse und het die nöi Nazioon im Unabhängigkäitschrieg aagfüert, wo denn choo isch. Er het d Haganah zur israelische Armee
D Annaruminzi sind e luwischi Göttergruppe und d Biglaiter vom Gott Sanda. Sie wered imene luwische Ritual gnennt und as bluetig bischribe und sind mit Pfiilböge und Dölch biwaffnet. I de hethitische Öbersetzig vo dem Ritual, werd de Name uf hethitisch Innarawantes öbrsetzt. Beed Näme chönnt as ‘Chräftigi, Männlichi’ öbersetzt were, zu hethitisch innaru- bzw. luwisch annari- ‘starch, chräftig, rüstig’ Piotr Taracha: Religions of Second Millennium Anatolia. Harrassowitz Verlag, Göttingen, Wiesbaden 2009, ISBN 978-3-447-05885-8. Johann Tischler: Hethitisches Handwörterbuch. Innsbruck 2008. ISBN 978-3-85124-712-1
D Gulses sind di hethitischen Schicksalsgöttine. Si chönd as e Gruppe (Gulses) oder au as en anzelni Göttin (Gulsa) uuftrette. Bi de Luwier isches nume e Göttin, d Gulza und im jüngere Tielekt d Kwanza. Bi de Palaer bildet Gulzannikes wider e Gruppe. De Name vo de Schicksalsgotthaite chan uf uranatolisch *kuels- „zaichne, schriibe“ zruggfüert were. Zo de Zitt, wo d Biwonner vo Anatolie d Schrift nume vo de assyrische Händler gchennt hend ooni die selber z bruuche, isch d Schrift as nebis Magisches bitrachtet wore. Doozmol isch de Göttername *Kwals- entstande und drususe stamed hethitisch Kuls- sowie palaisch und luwisch Kulz-, wobii di erst Silbe mitem Kailsschriftzaiche GUL gschribe woren isch. Im End vom 13. Joorhundert v. Chr. isch im Luwische d Konsonantegruppe /lz/ zo /nz/ wore, so ass us *Kwalz- d Form Kwanz- entstanden isch. D Verchüpfig vo Schrift und Schicksalsmächt isch au us anderne Kultuure bikannt. I altassyrische Uurchunde us Kültepe im 18. Jh.v. Chr. findet sich d Persoonenäme Kulsawasḫe und Kulzia. Somit isch de hethitisch und de luwisch Göttername indirekt dör die Näme bilait. Im Hieroglypheluwische us de neohethitische Zitt findet sich underem andere de Manename Kwanza-Yarri, e Zämesetzig us de Näme vo de Schicksalsgotthait und
Kilikie (altgriech. Κιλικία, Kilikía; uf latiin Cilicia; und uf tütssch mengisch au Zilizie) isch en antiki Landschaft im südwestliche Chliiasie. Si werd is Ebni Kilikie im Oste und is Raui Kilikie im Weste uuftailt. Kilikie werd im Süüde uf de ganz Länig vom Mittelmeer abgrenzt. S Raui Kilikie isch bergig und am Nordfuess fo dene Berge lit di antiki Landschaft Lykaonie. De Hoptfluss isch de Kalykadnos, wo im Weste entspring und im Oste is Meer ineflüüst. S Ebni Kilikie isch flach und fruchtbar, im Noorde bildet de Tauros d Grenze zo Kappadokie. Meriri Flüss chömet vom Tauros obenabe, di zwee wichtigste sind de Saros und de Pyramos. Di zwee wichtigste Städt Tarsos und Adana liged im Weste vom Ebne Kilikie. Di ersi Erwäänig vo dere Landschaft stamed us de Bronzezitt. Doozmol hett da s Ebni Kilikie Kizzuwatna ghaisse. Da isch im 14. Joorhundert v. Chr. e Königriich gsii, isch denn aber vo Mittanni abhängig woore und denn vo de Hethiter. D Biwonner sind doozmol vor alem Luwier und Hurriter gsii. S Raui Kilikie het zom grööste Tail zom Land Tarḫundassa ghört. I de neohethitische Zitt (1200-700 v. Chr.) hett s Ebni Kilikie offebar us merere chlinnere Stadtstaate bistande. S wichtigste
Dr Jitzchak Rabin (hebräisch ‏יצחק רבין‎‎ * 1. Merz 1922 z Jerusalem; † 4. Novämber 1995 z Tel Aviv) isch dr Generalstaabsschef vo dr israelische Armee im Säggsdaagchrieg gsi und spööter Verdäidigungsminister und Ministerbresidänt vo Israel gsi. In dene Funkzioone isch dr Rabin wääred Joore in usse- und sicherhäitspolitische Aagläägehäite vom Staat Israel inwolwiert gsi. Er isch zwäimol Ministerbresidänt worde, s erste Mol vo 1974 bis 1977 und no äinisch vo 1992 bis zu siner Ermordig dur e jüüdische Rächtsextremistim Joor 1995. 1994 het dr Rabin zämme mit sim domoolige Usseminister Schimon Peres und em domoolige Schef vo dr Palestinensische Autonomiibehörde, Jassir Arafat, dr Nobelbriis für Friide überchoo. Dr Rabin het in dr britische Armee dient und isch 1941 am Sürisch-Libanesische Fäldzug drbii gsi. 1945 isch er dr Stellverdräter vom Befäälshaaber vom Palmach worde, wo gege die britische Mandatsdrubbe kämpft het. Im israelische Unabhängigkäitschrieg 1948 het er d Verdäidigung vo Jerusalem gläitet und denn im Negev under em Igal Alon gege d Egüpter kämpft. Dr Harel Brigade, won er über sä befoole het, wird vorgworfe, ass si öbbe 50'000 Palestinenser us de Stedt Lod und Ramla verdriibe häig. Wo dr Ben-Gurion dr Palmach ufglööst het, isch dr Rabin Offizier in
Gaza steht für: Gasasträife, e Küstegebiet am östlige Middelmeer und Däil vo de palestinensische Autonomiigebiet d Stadt Gasa im Gasasträife e Titularbistum) en Ort z Iowa in de USA e Browinz in Mosambik e Nguni-Köönigriich im 19. Joorhundert im hütige Mosambik en antiki Stadt z Sogdie, öbbe 20 km südwestlig vom hütige Chudschand z Tadschikistan e Künstlernaame vom Dancehallartist Vybz Kartel en amerikanischi Grindcore-Bänd. e Stadt in dr Browinz Herat, Afghanistan Gaza isch dr Naame oder Familiennaame vo dene Persoone: Bernhard vo Gaza (1881–1917), e dütsche Ruederer Hilarion vo Gaza (291–371), e christlige Askeet, Äisiidler und Häilige Ida Jarcsek-Gaza (* 1947), e rumänischi Schauspiilere, Intendantin und Hochschuelleerere Prokopios vo Gaza (465–528), e spootantike Sofist und Rhetoriker Theodoros Gazes (lateinisch Theodorus Gaza, öbbe 1400–1475), e griechische Humanist Wilhelm vo Gaza (äigentlig Wilhelm Philipp Emanuel von Gazen gnennt Gaza; 1883–1936), e dütsche Chirurg
Der Säggsdagchrieg oder Junichrieg (arabisch حرب الأيام الستة‎ ḥarb al-ayyām as-sitta, hebräisch מלחמת ששת הימים milchémet schéschet haJamim) zwüsche Israel und de arabische Staate Egüpte, Jordanie und Sürie isch vom 5. bis zum 10. Juni 1967 gange. Er isch e Däil vom Komflikt im Nooche Oste und isch noch em Israelische Unabhängigkäitschrieg (1948) und dr Sueskrise (1956) dr dritt Arabisch-Israelisch Chrieg gsi. Dr Chrieg isch usglööst worde, wil d Egüpter die internazionali Stroos vo Tiran für die israelischi Schifffaart widerrächtlig gspert häi, dr Nasser d UNEF-Drubbe zwunge het vom Sinai abzzie und 1000 egüptischi Panzer und fast 100'000 Soldate an dr Gränze vo Israel het lo ufmarschiere. D Regierig vo Israel het vor eme Aagriff vo de arabische Armeä an drei Fronte müesse Angscht haa und het dorum dr eigete Armee befole, am 5. Juni mit eme Brewentivschlaag vo dr israelische Luftwaffe die egüptische, sürische und jordanische Luftwaffebasene uszschalte; das isch glunge und die meischte findliche Flugzüg sind kabut gmacht worde. Jordanie, wo am 30. Mai 1967 e Verdäidigungsverdraag mit Egüpte abgschlosse het, het drufabe Westjerusalem und Netanja aagriffe. Die sürischi Armee het vo de Golan-Hööchine uus s Jordantal agriffe und vo obe mit dr Artillerii uf die israelische Döörffer
Rosé isch en Art Wy, wo sich durch dur d'Farb charakterisiert. D'Farb isch rosarot, si cha ehnder lachsfarbig oder au himbeersirupfarbig si. Dr Rosé wird us rote Truube gwunne: Noch dr Läsig wird s'Trubeguet (im Gegesatz zum Rotwy) nur kurz mit dr Maische gähre glo. Eso wärde nur wenig Farbstoff (u. a. Anthocyane) uuseglöst und es entstoht die typischi Farb. Zum richtige Zytpunkt wird dr Saft vo dr Maische trennt und fertig vergohre. Im Prinzip mit eme ganz ähnliche Verfahre wird au rosa Schuumwy bzw. Champanger härgschtellt. Rosé wird meischtens kielt serviert, är eignet sich guet als Apéritif aber auch zum Bischpyl als Begleiter zumene feine Fisch. Badische Rosé wird druche usbaut un mer nimmt dezue numme gsundi Tribel. Die süess Rosé z'Bade isch dr Wissherbscht. Säller wird us edelfule Tribel gmacht.
Dr Conrad Niemansnarr, au Cunz Niemansnarr (zwüsche 1399 und 1408 z Baasel erwäänt), isch e Bildhauer und Bildschnitzer gsi, wo z Baasel gschafft het. Dr Conrad (Cunz) Niemansnarr (Niemandsnarr) isch zum erste Mol 1399/1400 in de Rächnige vo dr Münsterfabrik erwäänt worde. Für die het er e Schlussstäi mit dr Daarstellig vom Martyrium vom häilige Stephan im südlige Kwerschiff vom Basler Münster gmacht. No äinisch chunnt er in ere Urkund us em Joor 1408 vor, won er behauptet het, ass dr Mooler Lawelin bi Vergoldigsaarbete am Spaaledoor Gold underschlaage häig. Es isch mööglig ass er idäntisch mit em Bildschnitzer Conrad vo Sulge isch, wo 1393 s Baasler Bürgerrächt üüberchoo het, oder villicht mit em Conrad Snetzer, wo mä von em wäiss, ass er 1429 e Mitgliid vo dr Basler Spinnwätterzumft gsi isch. Carl Brun (Red.): Schweizerisches Künstler-Lexikon. C. H. Baer: Die Kunstdenkmäler des Kantons Basel-Stadt I. Geschichte und Stadtbild. Befestigungen. Areal und Rheinbrücke; Rathaus und Staatsarchiv (= Kunstdenkmäler der Schweiz. Band 3). Uusegee vo dr Gsellschaft für Schwizerisch Kunstgeschicht GSK. Bärn 1932. Stefan Hess / Wolfgang Loescher: Möbel in Basel. Kunst und Handwerk der Schreiner bis 1798, Baasel 2012; ISBN 978 3-85616-545-1 Annie Kaufmann-Hagenbach: Die Basler Plastik des fünfzehnten und
Dr Samuel Burckhardt-Zäslin (* 16. Septämber 1692 z Baasel, gstorbe 11. Juni 1766 z Basel) isch e Baasler Undernäämer gsi. Dr Samuel Buurged isch as dr Soon vom Christoph Buurged und dr Barbara, geboreni Meriaa uf d Wält cho. Er isch im Joor 1717 in dr Grooss Root gweelt worde, wo noch em Umsturz im Joor 1692 in dr Stadt s Sääge ghaa het. 1735 isch er Rächnigsroot worde. Er isch au Appellazionsherr und Mitgliid vom Land- und Baukollegium gsi. Mit em Salzhandel z Lothringe und bi Bruchsal z Baade isch er riich worde und het as äine vo de riichste Baasler gulte. Er isch Mitbsitzer vo de Schmelz- und Hammerwärk im baadische Wehr gsi und vo de Iisewärk z Huuse. Z Baasel het er dr Ramsteinerhoof an dr Riddergass 17 im Stiil vom Hoochbarock lo umbaue (1727-32) und het nääbedraa bis an Rhii Gaardeaalaage uf Terrasse aagläit. Au dr Holstäinerhoof an dr Nöie Vorstadt (hüte Hebelstrooss 32) het er renowiert (1752). Z Rieche het er e Landsitz ghaa, dr Böimlihoof und het dä in e Guet im Stiil vom franzöösische Hoochbarock lo umbaue und 1735 non e Lustgaarde aagläit. Die Geböid zele hüte alli zu de dänggmolgschützte Kulturgüeter im
Unter Anthocyane (Etymologie: griech. anthos = Blüete, Blueme, kyáneos = dunklblou) verschtoot me wasserlösligi Pflanzefarbstoff, wo in de meischte höchere Pflanze in Bliete und Frücht vorchömme. Si sin für die roti, violetti bis blaui und blauschwarzi Farb verantwortlig. Es git öppe 250 verschiedeni Anthocyane bekannt. Au die roti Farb vo de Blätter im Herbscht isch durch d'Anthocyane bedingt. Im Rotwy und im Rosé hets ebefalls mehr oder weniger vo däm Farbstoff dinne. Si chömme zum Bischpyl in folgende Frücht au vor: Kirsi, Brombeeri, Cassis, Granatöpfel, roti Truube und viili anderi meh.
Aachen (), aigetli Bad Aachen, (Öcher Platt: Oche, Vorlage:LaSkl) isch e chraisfreji Stadt un Kurstadt im nordrhy-weschtfälische Regierigsbezirk Köln. D Stadt Aachen isch Mitglid vum Landschaftsverband Rhyland un ghert noch em Aachen-Gsetz mit Wirkig vum 21. Oktober 2009 as chraisfreji Stadt zue dr Stedtregion Aachen. Anne 1890 het Aachen zum erschte Mol d Yywohnerzahl vu 100.000 iberschritten un isch syterhär di weschtligscht Großstadt vu Dytschland. Aachen gränzt an d Niderlande un an Belgie. D Stadt isch bekannt fir ihri Gschicht, wu bis in d Jungstaizyt zrughggoht un ihre dodermit verbunde kulturäll, archeologisch un architäktonisch Erb. Dr Aachener Dom, s Wohrzaiche vu dr Stadt, isch zäme mit em Domschatz 1978 as erschts dytsch Kulturdänkmol un zwaits Kulturdänkmol wältwyt in d Wälterblischt vu dr UNESCO ufgnuu. Aachen isch Bischofssitz un e wichtige Standort vu dr dytsche Sießwareninduschtry (Zentis, Lambertz, Lindt & Sprüngli). Mit dr Rhynisch-Weschtfälische Tächnische Hochschuel (RWTH) het d Stadt aini vu dr greschte un traditionsrychschte tächnische Universitete z Europa. Derzue isch Aachen e Zäntrum fir Maschineböu, Automation, IT, Laser- un Umwelttechnology. Fir Verdienscht um di europäisch Ainigung wird alljohr dr International Karlspreis zu Aachen an Persenligkaiten us em In- un Uusland vergee. Dr Dialäkt vu Aachen, s „Öcher Platt“ (mer
Linde stoot für: e Laubbaum us dr Familie vo de Lindegwäggs e pröissischi Aadelsfamilie e Wabbefigur in dr Heraldik Linde isch dr Naame vo dene geografische Objekt: Flüss: e lingge Zuefluss vo dr Lena, z Jakutie, Sibirie, Russland e rächte Zuefluss vo dr Tollense in Nöibrandeburg, Landkräis Meckleburgischi Seäblatte, Meckleburg-Vorpommere Ortschafte oder Ortsdäil in Dütschland: in Brandeburg: e Woonblatz vo dr Stadt Angermünde, Landkräis Uckermark e Woonblatz vom Ortsdäil Barnewitz in dr Gmäind Märkisch Luch, Landkräis Havelland en Ortsdäil vo dr Gmäind Löwenberger Land, Landkräis Oberhavel in Nordrhii-Westfale: en Ortschaft in Hückeswagen, Oberbergischer Kreis en Ortsteil von Lindlar, Oberbergischer Kreis en Ortsteil von Nümbrecht, Oberbergischer Kreis e Hofschaft in Radevormwald, Oberbergischer Kreis e Wohnplatz des Ortsteils Lüttringhausen der kreisfreien Stadt Remscheid en Ortsteil vo dr Gmäind Schwalmtal im Kräis Viersen en Ortschaft des Ortsteils Ronsdorf der kreisfreien Stadt Wuppertal Ortschafte in de Niiderland: en Ortschaft vo dr Gmäind De Wolden, Browinz Drenthe en Ortschaft vo dr Gmäind Bronckhorst, Browinz Gelderland en Ortschaft vo dr Gmäind Twenterand, Browinz Overijssel en Ortschaft vo dr Gmäind Deventer, Browinz Overijssel dr ehemoolig Naame vo dene Ortschafte: in Pole: Borne Sulinowo Woiwodschaft Westpommern Dłusko Gryfiński (Linde im Kräis Greifenhagen/Pommern), Woiwodschaft Westpommern Linia (Powiat Wejherowski) (Linde