rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Dr Wilhelm Christian Ganzhorn, wia-nr mit seim ganza Nama ghoißa hot (* 14. Januar 1818 z Beblenga; † 9. Septembr 1880 en Cannstatt [heit a Stadtdoil vo Stuegert]) isch a Jurischt gwäa, wo en seira Freizeit fleißig Gedicht gschriiba hot. Ois vo deane ischt heit noh an Haufa Leit bekannt: Das stille Tal. S fangt ôô mit de Werdr Im schönsten Wiesengrunde ist meiner Heimat Haus ond ischt em Lauf dr Zeit zo-ma Volksliad worra. Dr Wilhelm Ganzhorn kommt am 14. Januar 1818 z Beblenga uf d Welt. Sei Vaddr isch dr glernde Beck ond schbätre Schlossvogt Johann Georg Ganzhorn ond sei Muadr d Catharina Margareta geborene Maisch. Wia der Bua viir Johr alt ischt, zuit d Familie Ganzhorn om en d Nôchbrstadt Sendlfenga, wo dr Vaddr 1826 s Haus en dr Stuegerter Strôß 1 kauft. Sei Ufgab ischt, uf dr Markong Sendlfenga d Grondstick ond Bauwerk zo vorwalda, wo em Land gheeret. Weil’r will, dass us seim Bua amôl ebbes reachts werra soll, schickt’r-en 1828 uf-a Gymnasiom nôch Stuegert. Deet isch dr Gustav Schwab (1792 bis 1850) oinr vo seine Lehrer. Der erkennt en seim Schialer s Talent zom Dichda ond ermontret-en, des jô et vorkemmra zo lau. So
Zug isch en Iiwohnergmeind und dr Hauptort vom Kanton Zug in dr Schwiiz. D Stadt Zug lit am Zugersee uf ere Höchi vo 425 m ü.M, iibettet zwüschen em nordöstlige Ufer vom Zugersee und em Fuess und de undere Westhäng vom Zugerbärg, in dr Zentralschwiiz, im Schwiizer Mittelland. Si isch 23 km südlig vo Züri (Luftlinie). S Gebiet vo dr Gmeind isch 33,8 km² gross und umfasst en Abschnitt am Nordostufer vom Zugersee, am Übergang vom Schwiizer Middelland zur voralpine Hügellandschaft. E chli meh as 12 km² vom Gmeindigebiet entfalle uf e Zugersee. D Lengi vom Seeufer vo Zug isch öbbe 11 km und goht vo dr Bucht östlig vo Cham bis an Lotebach in dr Nöchi vo Walchwil. Dr Landaadeil vo der Zuger Gemeindiflechi het 1997 zu 23,8 % us Siidligsflechi bestande, zu 35,5 % us Landwirtschaftsflechi, zu 38,1 % us Wald und Ghölz und zu 2,6 % us umbroduktiver Flechi. Em Nordufer vom Zugersee nooch isch d Lorzenebeni (mä sait ere au Baarer Ebeni) wo öbbe 1 km breit isch uf ere durchschnittlige Höchi vo 420 m ü.M. lit. Das isch e Schwemmebeni, wo noch dr letzte Iiszit dur Erosionsmaterial, wo d Lorze us ihrem obere Iizugsgebiet mitgfüehrt
Buchs isch e Iiwohnergmeind im Bezirk Aarau vom Schwiizer Kanton Aargau. S Dorf isch im untere Suhretal und gränzt direkt an Aarau. De Gmeindsbann isch 238 Hektare gross, dodervo sind 47 Hektare Wald und 29 Hektare überbaut. De höchschti Punkt isch uf 498 Meter, der tüüfschti uf 436. Nochbargmeinde sind Robischwiu, Suhr und Aarau. D Sidligsflächi vo Buchs isch mit dere vo Aarau und Suhr zämegwachse. S erschti Mol taucht s Dorf in ere Urkund us em Johr 1225 in de Namesform Buhse uf. In de hütige Form isch Buchs s erschti Mol im 1361i erwähnt. Buchs het im Mittelalter de zerscht de Grafe vo Länzbrg ghört, ab em 1173i de Kyburger und ab em 1264 de Habsburger. Wo d Eidgnosse im 1415 de Aargau eroberet hei, isch Buchs zu Bärn cho, wo im 1528 d Reformation iigführt het. Im März 1798 sin d Franzose in d Schwiiz iimarschiirt un hei di Helvetisch Republik usgruefe. Buchs ghört sither zum Kanton Aargau. Zerscht isch s Dorf en Teil vo de Gmeind Suhr gsi, isch aber uf de 30. Jänner 1810 e eigeschtändigi Gmeind worde. Alfred Lüthi: Buchs. In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz. Michael Stettler: Die Kunstdenkmäler des Kantons Aargau, Band
Bünze (offiziell: Bünzen) isch en Iiwohnergmeind im Bezirk Muri im Schwiizer Kanton Aargau. Site m 1940i ghört au di vorher selbschtändigi Gmeind Waldhüsere zu Bünze. De Gmeindsbann isch 577 Hektare gross, dodervo sind 168 Hektare Wald und 50 Hektare überbaut. De höchschti Punkt isch uf 478 Meter, der tüüfschti uf 426. Nochbargmeinde sind Hermetschwil-Staffle im Nordoschte, Besenbüren im Osten, Boswil im Süden und Westen sowie Waltenschwil im Nordwesten. Bünze isch zum erschte Mol in ere Urkund us em Johr 1259i in de Form Bunzina erwähnt worde. De Ort het de Herre vi Rüüsegg ghört, wo en im 1321 an s Chloschter Muri verchauft hei. Waldhüsere isch en Ort mit freie Buure gsi, wo ihre eigene Grund bewirtschaftet hei. D Landesherre vo beide Dörfer sind d Habsburger gsi. Wo im 1415 d Eidgnosse de Aargau eroberte hei, isch Bünze en Teil vom Amt Hermetschwi in de Freie Ämter worde, ere Gmeine Herrschaft. Waldhüsere isch zum Amt Boswil cho. Im 1529i sind Iiwohner vo de beide Dörfer zu de Reformation überträte, hei aber nach de verlorene Schlacht bi Kappel wider müesse katholisch werde. Im März 1798 sin d Franzose in d Schwiiz iimarschiirt u-n-hei di Helvetisch Republik usgruefe. Bünze isch e Gmeind
Dübedoorff isch en politischi Gmäind im Bezirk Uster im Schwiizer Kanton Züri. D Gmäind isch zäme mit de Metropolregion Züri gwachse und isch sit de Mitti vom 20. Jahrhundert offiziell e Stadt. Dezue ghööred d Oortstäil Dübedoorff, Gfenn, Hermike und Stettbach im oberen Glattal, Gockhuuse, Geere und Dübelstäi am Nordhang vom Adlischbärg. Dübedoorff hät hüt me as 25'000 Iiwohner (Stand 2013). Vom Gebiet vo de Gmäind sind 35,5 % landwirtschaftlichi Flächi, 20,3 % Wald, 31,3 % Sidligsflächi, 11,9 % Vercheersflächi und 0,8 % Gwässerflächi. Dur s Doorff dure flüüsst d Glatt. Dübedoorff isch zum eerschte Maal gnännt im ene Dokumänt vom Jaar 946 als Tuobilindorf. De züritüütsch Tieläkt vo Dübedoorff ghöört zu de Seemundarte. 29 Prozänt vo de Iiwooner sind evangelisch-reformiert, 31 Prozänt sind römisch-katholisch (Stand 2011). Bi de Kantonsraatswaale 2011 hät s das Ergebnis ggää: BDP 9,6 Prozänt, CVP 5,0 Prozänt, EDU 1,8 Prozänt, EVP 2,6 Prozänt, FDP 8,1 Prozänt, GLP 15,7 Prozänt, GP 6,0 Prozänt, SP 16,1 Prozänt, SVP 32,4 Prozänt, Anderi 2,7 Prozänt. Z Dübedoorff sind die beede nationale Forschigsaastalte EMPA und EAWAG dihäi. Es isch au de Standort vom Militärflugplatz Dübedoorff, wo au en Iisatzbasis vo de REGA und de Häimetflughafe vo de JU-AIR isch und
S Dorf Appezöll (amtlig Appenzell) isch de Hoptort vom Kanton Appezöll Inneroode i de Schwiz. D Bezirk (politischi Gmeende) Appezöll, Schwendi ond Rüüti täälide sech s Dorf, wobii de grösst Tääl vom Dorf zom Bezirk Appezöll ghööt. S Dorf lit uf ere Höchi vo 780 m, am Fuess vom Alpsteimassiv und werd vo de Settere dorflosse. Wil sich verschidnigi Bezirk s Dorf uftäälid, isch scho im 16. Johrhondert für Ufgoobe, wo die ganzi Ortschaft betröffid, wie Boupolizei, Füürwehr oder Wasser- ond Energiivesorgig, ääges e Spezialgmeend gröndet worde, d Füürschaugmernd, wo s ganze Dorf Appezäll mit siine Ussequartier umfasst. 1071 isch s Dorf under em Name Abbacella erwähnt worde, 1223 as Abbatiscella, was Abts Zelle (Parzälle vom Abt) bedütet. I de Gasse vom Dorf Appezöll häts en Huufe schöni alti Hüüser, wo zum Tääl Moolereie oder Verzierige a de Fassade händ. En gschichtsträchtige Ort isch de Landsgmeendsplatz mit em Landsgmeendsbronne ond de Lende. Uf em Fridhof stood uf jedem Grab e Holzchrüütz mit ere Schleife dra. Wiiteri Gebäu, wo sichs lohnt zum verbii luege sönd folgendi: d Pfarrchölche Sankt Maurizius (Bau- und Gstaltigsfaasene vom 16. bis 18. Johrhondert) s Kapuzinnerchloster Mariä Liechtmäss mit de Chlosterchölche us em 17. Johrhondert s Kapuzinnerinnechloster
Schwyz (früehner Schwiz; Ussprooch [ʃviːts]) isch en Ortsdeil vo dr Iiwohnergmeind Schwyz im Kanton Schwyz. Schwyz lit uf ere Höchi vo 516 m.ü.M. (Dorfplatz) am Südhang under de Mythe zwüschen em Lauerzersee und Vierwaldstettersee. D Gmeind Schwyz setzt sich us den Ortsdeil Schwyz, Rickebach, Ibach und Seewe zsämme. Dr Ortschaft Schwyz sälber sait mä au Fläcke Schwyz. Die drei übrige Ortsdeil wärde au as Filiale bezeichnet, also Filiale Ibach, Filiale Seewe und Filiale Rickebach. Alli Ordsdeil füehre, au wenn si hüte mitenander verwachse si, e dörfligs Eigeläbe, hai au ihri eigene Chillene und Wappe. Drnäbe git es no Wiiler, wo jede von ene eme Ortsdeil zuegewiise worden isch. Ital Reding Hofstatt Bundesbriefmuseum Forum vo dr Schwiizer Gschicht Schwyz mit em Chliine und em Grosse Mythe D Schmiidgass mit St. Martin und de Mythe Herregass mit dr Chille St. Martin D Chille St. Martin mit de Mythe St. Martin: Gmäld im Gwölb D Heiligchrüzkapelle D Heiligchrüzkapelle Hauptplatz: S Roothuus und s Hotel Wysses Rössli S Hotel Wysses Rössli S Roothuus am Hauptplatz Brunne-Mändl am Hauptplatz
Dr Henry Dunant (* 8. Mai 1828 z Gämf; † 30. Oktober 1910 z Heide), Daufname Jean-Henri Dunant, isch e Schwiizer Gschäftsmaa und e Humanist vo christliger Brägig gsi. Während ere Gschäftsreis het er im Juni 1859 in dr Nöchi vo dr italiänische Stadt Solferino die schrecklige Zueständ under de Verwundete noch ere Schlacht zwüsche dr östriichische und dr französische Armee gseh. Über sini Erläbniss het er e Buech mit em Ditel Eine Erinnerung an Solferino gschriibe und das 1862 uf eigeni Chöste veröffentligt und in Europa verdeilt. E Johr spöter isch z Gämf s Internationale Komitee vo de Hilfsgsellschafte für d Verwundetepfläg gründet worde, wo sit 1876 dr Name Internationales Komitee vom Roten Kreuz (IKRK) het. D Gämfer Konvention, wo 1864 beschlosse worden isch, goht im Wäsentlige uf d Vorschleg us em Dunant siim Buech zrugg. Dr Henry Dunant, wo gschäftligi Broblem übercho het und wägen e us dr Gämfer Gsellschaft usgschlosse worden isch und denn drei Johrzähnt lang in Armuet und Vergässeheit gläbt het, gältet wäge däm as dr Begründer vo dr Internationale Rotchrüz- und Rothalbmond-Bewegig. Im Johr 1901 het er für sini Läbensleistig zsämme mit em französische Pazifist Frédéric Passy dr erst Friidensnobelbriis überchoo. Dr Dunant isch
Däischbere isch e Gmeind im Bezirk Aarau vom Schwiizer Kanton Aargau. S Dorf ligt ennet de Schtaffelegg und gehört geographisch zum Fricktal. De Gmeindsbann isch 1252 Hektare gross, dodervo sind 688 Hektare Wald und 60 Hektare überbaut. De höchschti Punkt isch uf 867 Meter, der tüüfschti uf 430. Nochbargmeinde sind Herznach im Norde, Zeihe im Nordoschte, Tale im Oschte, Chüttige im Süde und im Weschte Oberhof und Wölfliswil. Däischbere isch zum erschte Mol in ere Urkund us em Johr 1426 in de Namensform Teinspuiren erwähnt worde. Uf de Burg Urgiz sind scho im 1277 d Herre vo Urgiz gnennt, wo Däischbere und Asp vom Bistum Strassburg übercho hei. Schwer troffe worde isch di Herrschaft Urgiz vom Basler Erdbäbe im 1356i, wo schweri Schäde aagrichtet het. D Burg isch wäge dem meh und meh verfalle. Im Johr 1429i hei d Effinger d Herrschaft übernoh, im 1444 d Rätz vo Säckinge und im 1475 d Hasfurter vo Lozärn. Im 1502 isch d Herrschaft über Däischbere an Bärn cho, wo sich dodermit de Übergang über d Staffelegg gsicheret hei. Wi überal z Bärn isch au z Däischbere im 1528i d Reformation iigführt worde. Im März 1798 sin d Franzose in d Schwiiz iimarschiirt
Dr Steiadler (Aquila chrysaetos; ; alemannischi Näme) isch e grossi Grifvogelart innerhalb vo dr Familie vo de Habichtartige (Accipitridae). D Steinadler besiidle offeni und halboffeni Landschafte in dr ganze Holarktis. Si ernähre sich meistens vo middelgrosse Süüger. D Art isch früehner in Europa wiit verbreitet gsi, isch aber systematisch verfolgt worde, so dass sie hüte in vile Deil vom Kontinänt nume no in Gebirgsgegende vorchunnt. Z Dütschland brüete Steiadler nume no in de Alpe. D Steiadler zele zu de grösste Verdräter vo dr Gattig Aquila. D Gschlächter underscheide sich dütlig in Grössi und Gwicht. S Wiibli cha uf e Körperlengi vo 90-100 cm choo; s Männli isch im Durchschnitt öbbe 10 cm chliiner. D Spannwiiti variiert zwüsche 190 und 210 cm bim Männli und zwüsche 200 und 230 cm bim Wiibli. D Wiibli wäge 3,8 bis 6,7 kg, die liichtere Männli 2,8 bis 4,6 kg. D Steiadler ha 11 Handfädere, die üssersti (11.) Handfädere isch aber sehr chlii. Die sächsti Handfädere isch die lengsti und isch knapp 60 cm lang. Die 17 Armfädere si zwüsche 35 und 40 cm lang. Dr Schwanz wird us 12 Stüürfädere bildet, wo 34 bis 42 cm lang si. D Grundfarb vom Gfiider isch en
D Säuger (Mammalia) si e Klass vo de Wirbeldier. Zu de Merkmol, wo si kennzeichne, ghöre s Sauge vom Nochwuchs mit Milch, wo in de Milchdrüese vo de Wiibli broduziert wird, und s Fäll us Haar, wo si zsämme mit dr gliichwarme Körpertämpratur relativ unabhängig vo dr Umgäbigstämpratur macht. Bis uf wenigi Usnahme bringe d Säuger läbigi Jungi uf d Wält. Die meiste Säugerarte läbe an Land, doch es git sonigi, wo d Luft und s Wasser bevölkere. S Verhaltensspektrum vo de Säuger isch breit und flexibel, e baar Gruppe zeige komplexi soziali Strukture. Wältwit underscheidet mä hüte öbbe 5.500 rezänti Arte, wo in drei Underklasse iideilt wärde: die eierlegende Ursäuger (Protheria), d Bütelsäuger (Metatheria) und die Höchere Säuger oder Plazentadier (Eutheria), wo au dr Mensch zun ene zelt. D Richdig in dr spezielle Zoologii, wo d Säuger erforscht, wird als Mammalogii bezeichnet. D Säuger wärde in drei Unterklasse mit öbbe 25 bis 30 Ornige underdeilt. Unterklass Ursäuger (Protheria) Ornig Kloakedier (Monotremata) Underklass Bütelsäuger (Metatheria) Überornig Ameridelphia Ornig Bütelratte (Didelphimorphia) Ornig Muusopossum (Paucituberculata) Überornig Australidelphia Ornig Microbiotheria (mit dr einzige Art Chiloé-Beutelratte (Dromiciops gliroides)) Ornig Bütelmuulwürf (Notoryctemorphia) Ornig Raubbütlerartigi (Dasyuromorphia) Ornig Nasebütler (Peramelemorphia) Ornig Diprotodontia Underklass Höcheri Säuger (Eutheria) Überornig
D Kloakedier (Monotremata, vo gr. μονος monos „einzeln“, „einzig“ und τρεμα trema „Loch“, „Öffnig“), früehner au Gabeldier gnennt, si en Ornig vo de Säuger (Mammalia). Si si die einzige Verdräter vo dr Underklass vo de Ursäuger (Protheria) und unterscheide sich vo allne andere Säuger dur das, ass si kei läbige Nochwuchs uf d Wält bringe, sondern Eier lege. Das Taxon wird in zwei Familie underdeilt, d Ameisenigel (Tachyglossidae) und s Schnabeldier (Ornithorhynchidae), im Ganze umfasst es fümf rezänti Arte, wo alli nume in Australie und Neuguinea vorchömme. Ulrich Zeller: Monotremata (Prototheria) in W. Westheide und R. Rieger: Spezielle Zoologie. Teil 2: Wirbel- oder Schädeltiere. Spektrum Akademischer Verlag, München 2004, ISBN 3-8274-0307-3, S. 471-484 Bernhard Grzimek: Grzimeks Tierleben. Enzyklopädie des Tierreichs, Bechtermünz, 2001, ISBN 3-8289-1603-1 Zhe-Xi Luo, Zofia Kielan-Jaworowska, Richard L. Cifelli: In quest for a Phylogeny of Mesozoic mammals. Acta Palaeontologica Polonica 47 (1): S. 1-78 Malcolm C. McKenna, Susan K. Bell: Classification of Mammals: Above the Species Level. Columbia University Press, 2000, ISBN 0-231-11013-8 Ronald M. Nowak: Walker’s mammals of the world. 6. Auflage. Johns Hopkins University Press, Baltimore, ISBN 0-8018-5789-9. Fehler in Vorlage:Literatur – *** Parameterkonflikt: Unbekannte Parameter: ISBNistFormalFalsch; 'LCCN' redundant, da ISBN gegeben Commons: Monotremata – Sammlig
D Bütelsäuger oder Büteldier (Metatheria oder Marsupialia) bilde e Underklass vo de Säuger (Mammalia). Si underscheide sich vo de Höchere Säuger oder Plazentadier (Eutheria) under anderem in däm, ass d Jungdier im ene sehr früehje, embryoartige Stadium uf d Wält chömme. Denn wachse si hüfig im ene Bütel vom Mueterdier uf. Hüte läben in Australie und Amerika öbbe 320 Büteldierarte. Das si rund 6 Prozänt vo allne rezänte Säugerarte. T. S. Kemp: The Origin & Evolution of Mammals. Oxford University Press, Oxford 2005. ISBN 0-19-850761-5 Malcolm C. McKenna, Susan K. Bell: Classification of Mammals – Above the Species Level. Columbia University Press, New York 2000. ISBN 0-231-11013-8 D. E. Wilson, D. M. Reeder: Mammal Species of the World. Johns Hopkins University Press, Baltimore 2005. ISBN 0-8018-8221-4 Commons: Bütelsäuger – Sammlig vo Multimediadateie
D Chordadier (Chordata) si e Stamm vom Dierriich. Zu de Chordadier ghöre dr Unterstamm vo de Schädel- (Craniota) oder Wirbeldier (Vertebrata), und mit dene au d Süüger (Mammalia) wo dr Mensch iischliesse, und zwei weniger bekannti Understämm, wo usschliesslig im Meer läbe, die Schädellose (Cephalochordata oder Acrania) und d Manteldier (Tunicata oder Urochordata). Zum Stamm vo de Chordadier zelen über 56.000 Arte (54.711 Wirbeldierarte, 30 Arte vo Schädellose und 1.600 Manteldierarte), wo meh as d Helfti vo dene – hauptsächlig d Chnochefischarte – im Wasser läbe. Alli Chordadier hai e Reihje vo gmeinsame abgleitete Merkmol (Synapomorphie). Die chönne bi adulte Wirbel- und Manteldier mehr oder weniger stark abgwandlet si, mä cha sä aber an de Larve bzw. Embryo no dütlig erkenne. Gmeinsam isch de Chordate d Chorda dorsalis (e stabförmige Stützapparat im Rugge), won ene dr Name git, s Neuralrohr (e Närvestrang wo über dr Chorda lit), dr Kiemedarm (dr Vorderdarm, wo zum Filterapparat erwiiteret isch), s Härz, wo uf dr Site vom Buuch lit und s Bluet noch vorne zum Chopf bumpt, und dr Darm, wo underhalb vo dr Chorda lit und uf dr Buuchsite en Öffnig noch Usse het, und wo hinder dere dr postanali Schwanz aasetzt. Hynek
D Chiifermüüler (Gnathostomata) (altgriech. γνάθος gnathos „Chiifer“ und στόμα stoma „Öffnig“, „Muul“, „Rache“), mänggisch au Chiiferdier, si en Überklass innerhalb vom Understamm vo dr Wirbeldier. Zu dere Überklass ghören - mit Usnahm vo de primitive Nüünauge und Schliimaal - alli rezänte Wirbeldier, also d Chnorpel- und Chnochefisch, Amphibie, Reptilie, Vögel und Süüger, im ganze meh as 54.000 Arte (= 99,9 Prozänt vo alle Wirbeldier). D Chiifermüüler hai sich im Paläozoikum (Ärdalterdum) entwigglet, ihre Fossilbricht foot mit de Stachelhai (Acanthodii) im früehje Silur aa. Sit em mittlere Devon, also sit 380 Millione Johr, si die meiste Wirbeldier Chiifermüüler. D Chiifermüüler si en Überklass vom Understamm vo de Wirbeldier (Vertebrata). Under alle Chiiferlose hai die usgstorbene Osteostraci (villicht zsämme mit de Pituriaspida) die grössti Zahl vo Autapomorphie mit de Chiifermüüler gmeinsam, vor allem baarigi muskulösi Brustflosse, e Chnochering (Skleralring) um d Auge und e heterozerki Schwanzflosse. Si si villecht d Schwöstergruppe vo de Chiifermüüler. Klassisch wärde d Chiifermüüler in zwei Undertaxa iideilt, d Fisch (Pisces) und d Landwirbeldier (Tetrapoda). Wil sich d Landwirbeldier aber us de Fisch entwigglet hai, handlet es sich bi de Fisch nit um e monophyletischs Taxon; si wärde dorum nit as natürligi Gruppe anerkennt. Die gnaue stammesgschichtlige Verheltniss
Sittu isch en Munizipalgmeind und dr Hoiptort vam Kanton Wallis in dr Schwiiz. Sittu isch au dr Hoiptort vam Bezirk Sittu (franz. District de Sion). Sittu liggt ufer rächt Siitu vam Rottu am Bach Sionne, wa vam Bärg äbricha chunt. Vaner Gmeindsflächi sint 39,9 % landwirtschaftlichi Flächi, 23,4 % Wald, 30,6 % Sidligsflächi und 6 % suschtigi Flächi. Sittu ischt zum eerschtu Mal gnennt choo im Jaar 859 als Sedunum, Bramois Ändi 8. Jh. als Bramosium, Les Agettes 1190 als Agietes, Gieti. Üsgrabigä zeigund, dass mu in dr Gägund vam hiitigu Sittu scho inär Steizit gläbt het. D Dolma va Petit-Chasseur (2900–2200 v. Chr.) gheerund zu de wichdigschtu Relikt vam urzitlichu Megalithbau im Alperuum. Im Jahr 2008 isch eini vanä greschtu keltischu Nekropolä inä Schwiizer Alpe mit ubär 200 Greber friigleit wordu. Di Greber stammund us der erscht Iisezit zwischu 800–500 v. Chr. Wa im Jahr 15 v. Chr. d Reemer ds Wallis, wa bis denn keltisch gsi isch, eroberet heind, isch d Sidlig Sedunum entstandu, vermuetlich dert, wa ds Oppidum vannu Seduner gsi isch. 580 isch dr Walliser Bischofssitz va Martinach hie hera verleit wordu, und ab 999 het dr Bischof gliichzitig au as Landesherr gamtot. Inär Neechi vanär
Sion stoht für: Sion, de französich Name vo de Stadt Sitte, em Hauptort vom Schwiizer Kanton Wallis Sion, de französich Name vom Bezirk Sitte im Schwiizer Kanton Wallis Sion, e Gmeind im französische Departemänt Gers z Frankriich Sion, en Ortsdeil vo dr französische Gmeind Saxon-Sion, Lothringe Sion, en ehemoligi sälbständigi Gmeind im französische Departemänt Haute-Savoie, hüte en Ortsdeil vo dr Gmeind Val-de-Fier Montagne de Sion, e Höhezug im französische Departemänt Haute-Savoie Col du Mont Sion, e Bass im französische Departemänt Haute-Savoie Burg Sion, e Burg in Böhme Sion, s vorisraelitische Jerusalem, lueg Zion Sion, s Titularerzbistum am "Bärg Sion" z Jerusalem Sion, e spootantiks Chloster bi Myra in dr Türkei Kloster Sion, e mittelalterligs Chloster z Köln Kloster Sion, s Chloster Sion bi Chlingnau im Aargau Berg Sion, es Prämonstratenserinnechloster bim Dorf Uetliburg, Gommiswald, Kanton Sanggalle, Schwiiz Sion Kölsch, e Biermarke vo dr Brau und Brunnen Brauhuus Sion, e historischi Brauerei und hüte e Restaurant in dr Kölner Altstadt Sion, e britischi Band us Andover, Hampshire Lueg au: Zion (Begriffsklärung)
Zion (hebr. ציון) stoht für: Zion, e Hügel z Jerusalem am Südändi vom spöötere Tämpelbärg und e Burg vo de Jebusiter wo dört gstanden isch Berg Zion, e Hügel südwestlig vo de Stadtmuure vo Jerusalem, wo mä im Middelalter irrtümligerwiis für dr Ort vo dr Jebusiterburg ghalte het Zion isch dr Name vo Ortschafte in de USA: en Ort im US-Bundesstaat Illinois en Ort im US-Bundesstaat Arkansas en Ort auf der Pazifikinsel Nevis Zion isch dr Name vo dene poetisch-religiöse Bezeichnige: Jerusalem, wo dr Messias noch dr Bible aachunnt S Himmlische oder s Neue Jerusalem, die kümftigi Gmeinschaft vo dene, wo vo Gott erlöst wärde Afrika (in dr Religion vo de Rastafari) Missouri, dr US-Bundesstaat (in dr Religion vo de Mormone) Lueg au: Sion (Begriffsklärung) Charte mit allne verlinkten Seiten: OSM | WikiMap
Sitten isch dr Name vo dene Ort: Sitten VS (wallisertitsch Sittu, französisch Sion), d Hauptstadt vom Kanton Wallis in dr Schwiiz Sitten, en Ortsdeil vo dr Gmeind Leisnig z Sachse Sitten isch dr Name vo dene Gebiet: Bezirk Sitten, en Bezirk im Wallis, Schwiiz Bistum Sitten, es Bistum in dr Schwiiz Sitten isch dr Name vo dene Persone: Theodor von Sitten († um 400), Bischof vo Octodurum (hüte Martinach, Kanton Wallis, Schwiiz), Heilige und Landespatron vom Kanton Wallis Lueg au: Sitter, en Fluss i de Ostschwiz Sitte, moralischi Regle
S Schloss Hallwyl isch e Burg und es Schloss im Schwiizer Kanton Aargau. Es ghöört zu de Kulturgüeter vo nazionaler Bedütig im Kanton Aargau. Es ligt am nördliche Endi vom Hallwilersee uf zwei Insle, wo de Aabach derte duet bilde. S ghört zum Gmeindsbann vo Seengä und isch ursprünglich de Sitz vo der Herre vo Hallwyl gsi. Sit em 1994 isch s Schloss im Bsitz vom Kanton. D Ursprüng vom Schloss Hallwyl liget im 12. Johrhundert, wo d Hallwyler sich hei en Burg mit emene Wohnturm laa baue, öppe 700 Meter ewäg vom Ufer vom Hallwilersee. Ums Johr 1265 umme isch der Wohnturm mit eme Palas erwiteret worde, wo im Parterre Vorratsrüüm gha het und in de beide Etage drüber Wohnrüüm. Im 14. Johrhundert het de domolig Schlossherr, de Johann I. (1305–1348) sini Burg zu eme zweiteilige Wasserschloss laa usbaue. Uf drü Site het d Burg e Ringmuur übercho und uf allne Siie hets en Wassergrabe gäh. Au de Rundturm, wo’s hüt no git, isch in dere Zit entstande. Nach em Brand vo 1415, wo d Bärner bi de Eroberig vom Aargau i dr Burg glägt hei, isch si wider ufbaut worde, und au in de Ziit zwüschem 1500i und
DJ BoBo (* 5. Jänner 1968 als Peter René Baumann z Chöllike, Kanton Aargau) isch e Schwiizer Popmusiker, Sänger, Tänzer, Komponist und Musikproduzent. Sit em 1985 isch er Disk Jockey gsi und het bsunders z Aarau Platte ufgläit. Scho im 1986 isch er bi de Schwiizer DJ-Meischterschafte zweiter worde. Er het dann e paar Johr als Profi-DJ gschaffet und het im 1990i sini erschti Single veröffentlicht: «I Love You». Mit em Lied «Somebody Dance with Me» het er im März 1993 s erschti Mol de erscht Platz in de Schwiizer Hitparade chönne erreiche. Im Herbst 1995 het er di erschti Europa-Tournee mit ere eigene Büüne-Show gmacht und im September 1996 het er im Vorprogramm vo de HIStory-Tour vom Michael Jackson z Prag, Budapest, Bukarest, Moskau und z Warschau gschpilt. Albe Dance With Me (1993) There Is A Party (1994) Just For You (1995) World In Motion (1996) Magic (1998) Level 6 (1999) Planet Colors (2001) Celebration (2002) Visions (2003) Pirates Of Dance (2005) Vampires (2007) Fantasy (2010) Dancing Las Vegas (2011) Circus (2014) Single I Love You (1989) Ladies In The House (1991) Let's Groove On (1991) Somebody Dance With Me (1992) Keep On Dancing (1993) Take Control (1994) Everybody