rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Avegno-Gordevio (lombardisch Avegn Gordev) isch e Gmai im Kanton Tessin in dr Schwyz. Si ghert zum Chrais (circolo) Maggia im Bezirk Vallemaggia. Avegno-Gordevio bstoht us dr Ortsdail Avegno un Gordevio un lyt im unteren Maggiadal. Zue Gordevio ghere di bede Wyler Villa un Brièè. D Gmai isch entstande am 20. April 2008 dur d Fusion vu dr bishärige Gmaine Avegno un Gordevio. Avegno isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1189 as Vegno, Gordevio anne 1200 as de gordauio, 1335 de Gordavio. Dr Burgermaischter (Sindaco) vu Avegno-Gordevio isch dr Ivo Lanzi. Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr lombardisch Dialäkt vu Avegno-Gordevio ghert zum Ticinese. Chilche SS. Luca e Abbondio (1313 gweiht, im 17. jh. erwyteret) Chilche SS. Giacomo e Filippo (17. Jh.) Kapäll S. Antonio Abate, Brièè (1666) Guglielmo Buetti: Note Storiche Religiose delle Chiese e Parrocchie della Pieve di Locarno, (1902), e della Verzasca, Gambarogno, Valle Maggia e Ascona (1906). 2. Auflage, Pedrazzini Edizioni, Locarno 1969. Giovanni Bianconi: Vallemaggia. Edizioni L.E.M.A., Agno 1969. Martino Signorelli: Storia della Valmaggia. Tipografia Stazione SA, Locarno 1972. Bernhard Anderes: Guida d’Arte della Svizzera Italiana. Edizioni Trelingue, Porza-Lugano 1980, S. 172, 173, 175, 177. Flavio Maggi: Patriziati e patrizi ticinesi. Pramo Edizioni, Viganello 1997.
Balerna (dytsch veraltet Balern) isch e Gmai im Kanton Tessin in dr Schwyz. Si ghert zum Chrais (circolo) Balerna im Bezirk Mendrisio. Balerna bstoht us dr Fraktione Caslaccio, Mercole, San Antonio, Bisio, Pontegana un Passeggiata. D Nochbergmaine sin Chiasso, Morbio Inferiore, Castel San Pietro, Coldrerio un Novazzano. Balerna ischt hite ne Vorort vu Chiasso. Dr Gieterbahnhof vu Chiasso lyt zum Dail uf em Balerner Bann. Balerna isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1115 as Barerna. Dr Burgermaischter (Sindaco) vu Balerna isch dr Paolo Grassi Gian. Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr lombardisch Dialäkt vu Balerna ghert zum Comasco-Lecchese. Stiftschilche S. Vittore, 14. Jh., mit ere romanische Apsis Commons: Balerna – Sammlig vo Multimediadateie http://www.balerna.ch Stefania Bianchi: Balerna. In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz. Ständige Wohnbevölkerung nach Staatsangehörigkeitskategorie, Geschlecht und Gemeinde, definitive Jahresergebnisse, 2022. Bei späteren Gemeindefusionen Einwohnerzahlen aufgrund Stand 2022 zusammengefasst. Abruf am 7. September 2023 Bundesamt für Statistik: Eidgenössische Volkszählung 2000: Bevölkerungsentwicklung der Gemeinden 1850–2000. Bern 2005 (Online uf bfs.admin.ch (Site cha nüme abgrüeft wärde; Suche im Webarchiv)[1] [2] Vorlage:Toter Link/www.bfs.admin.ch, Date im Aahang (Site cha nüme abgrüeft wärde; Suche im Webarchiv)[3] [4] Vorlage:Toter Link/www.bfs.admin.ch) Normdate: GND: 4544391-9 | LCCN: n99050747 | VIAF: 135710642
Bedano (lombardisch Bedan) isch e Gmai im Kanton Tessin in dr Schwyz. Si ghert zum Chrais (circolo) Taverne im Bezirk Lugano. Bedano lyt am rächte Stade vum Vedeggio. Im Mittelalter isch Bedano unter dr Grichtbarkait vum Mailänder Chloschter S. Ambrogio gstande, dr Zehnt het em Bischof vu Como ghert. Dr Burgermaischter (Sindaco) vu Bedano isch dr Dario Fraschina.. Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr lombardisch Dialäkt vu Bedano ghert zum Comasco-Lecchese. Nicolò Rusca (1563–1618), Erzprieschter, Kandidat fir d Seligsprächig Giocondo Albertolli Stuckateur un Architekt, Mitgründer vu dr Akademie Brera z Mailand Burgruine Kapäll S. Maria (1365, vor 1636 umböue) Kapäll S. Rocco (16. Jh.) Commons: Bedano – Sammlig vo Multimediadateie http://www.bedano.ch Bernardino Croci Maspoli: Bedano. In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz. Ständige Wohnbevölkerung nach Staatsangehörigkeitskategorie, Geschlecht und Gemeinde, definitive Jahresergebnisse, 2022. Bei späteren Gemeindefusionen Einwohnerzahlen aufgrund Stand 2022 zusammengefasst. Abruf am 7. September 2023 Bundesamt für Statistik: Eidgenössische Volkszählung 2000: Bevölkerungsentwicklung der Gemeinden 1850–2000. Bern 2005 (Online uf bfs.admin.ch (Site cha nüme abgrüeft wärde; Suche im Webarchiv)[1] [2] Vorlage:Toter Link/www.bfs.admin.ch, Date im Aahang (Site cha nüme abgrüeft wärde; Suche im Webarchiv)[3] [4] Vorlage:Toter Link/www.bfs.admin.ch) Normdate: GND: 4771844-4 | LCCN: n2006071363 | VIAF: 238793086
Bedigliora (lombardisch Bobioa) isch e Gmai im Kanton Tessin in dr Schwyz. Si ghert zum Chrais (circolo) Sessa im Bezirk Lugano. Bedigliora lyt am Sidhang vum Monte Bedeglia im mittlere Malcantone. Zue Bedigliora ghere no d Wyler Nerocco, Beride un Banco. (1421 Bango). Bedigliora isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1335 as Bedaliola, Banco anne 1421 as Bango. Dr Burgermaischter (Sindaco) vu Bedigliora isch dr Marco Piattini. Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr lombardisch Dialäkt vu Bedigliora ghert zum Bosino. Propschteichilche S. Rocco (1644 gweiht) Chilche S. Salvatore, Banco Vorblatz vu dr Chilche Gasse Commons: Bedigliora – Sammlig vo Multimediadateie Bernardino Croci Maspoli: Bedigliora. In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz. E Gang dur s Dorf Ständige Wohnbevölkerung nach Staatsangehörigkeitskategorie, Geschlecht und Gemeinde, definitive Jahresergebnisse, 2022. Bei späteren Gemeindefusionen Einwohnerzahlen aufgrund Stand 2022 zusammengefasst. Abruf am 7. September 2023 Bundesamt für Statistik: Eidgenössische Volkszählung 2000: Bevölkerungsentwicklung der Gemeinden 1850–2000. Bern 2005 (Online uf bfs.admin.ch (Site cha nüme abgrüeft wärde; Suche im Webarchiv)[1] [2] Vorlage:Toter Link/www.bfs.admin.ch, Date im Aahang (Site cha nüme abgrüeft wärde; Suche im Webarchiv)[3] [4] Vorlage:Toter Link/www.bfs.admin.ch) Normdate: GND: 7732099-2 | VIAF: 237072605
Bedretto (lombardisch Büdree) isch e Gmai im Kanton Tessin in dr Schwyz. Si ghert zum Chrais (circolo) Airolo im Bezirk Leventina. Bedretto lyt weschtli vu Airolo im Bedrettodal. Zue Bedretto ghere d Wyler Ossasco, Villa Bedretto (dt. Romig bzw. Romegg), Bedretto, Ronco Bedretto un All'Acqua. S Rothuus stoht z Villa Bedretto. Bedretto isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1210 as Bedoledo. Scho in dr eltschte Urkunde wird Bedretto as sälbständigi Gmai gfiert. Anne 1227, wu in dr Dalschaft Leventina d Alpe ufdailt wore sin, het Bedretto e Nochberschaft bildet, aber kai aigeni Alp iberchuu. Im nämlige Johr wird Gmai au as sälbstständigi Pfarrei gnännt. Dr Burgermaischter (Sindaco) vu Bedretto isch dr Diego Orelli. Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Wel d Lyt friejer scho nit hän chenne läbe vum Buure, hän si mieße saisonal uuswandere go z Italie oder z Frankrych as Maronibroter, Chellner oder Huusdiener z schaffe. Hite het d Gmai nume no wenig Yywohner, zum greschte Dail Seniore. S Dal isch in dr Wintermonet vimol vu dr Ussewält abgschnitte un bietet kai Arbetsmegligkaite, wäge däm wandere di Junge ab. No dr Volkszellig vu 2000 isch Bedretto d Gmai in dr Schwyz mit em hechschte Aadail an iber 65-jehrige.
Bellinzona (lombardisch Belinzòna, vylmol au aifach Bórgh [bork] ‘Stadt’; dytsch nimmen eso bekannt Bellenz, schwyzerdytsch Belänz (Uri, aber au im Milidär un sunscht no do un dert), Bälez, Bällez (Uri, Schwyz, Bünderland), Bälänz ( [ˈbalˑants](info) (z Gurin), rätoromanisch ) isch e politeschi Gmaind im Kanton Tessin und Hauptstadt vu däm Schwyzer Kanton. Si ghert zum Chrais (circolo) Bellinzona im Bezirk Bellinzona. Mit über 42'000 Yywohner (April 2017) isch si no Lugano di zwootgreescht Stadt im Kanton. Bellinzona lyt in dr Daalebeni am Fluss Tessin ganz im Süüde vum Gotthardmassiv und in dr Nechi vu dr Gränze vum Sopraceneri (em nerdlige Tessin) un em Sottoceneri (em Sidtessin). Zue dr Gmai ghere au no d Fraktione Artore, Carasso, Daro un Ravecchia, d Derfer Camorino, Claro, Giubiasco, Gnosca, Gorduno, Gudo, Moleno, Monte Carasso, Pianezzo, Preonzo, Sant’Antonio, Sementina und natürlich au d Stadt Bellinzona sälber. S Gmaigebiet goot im Oschte bis uf e Bärg Motto d’Arbino und im Weschte ännet em Tessinfluss im Gordunodaal uf d Alp Albagno under der Cima d’Erbea. Wäg dr Fusion mit zwölf umligende Gmaine afangs April 2017 isch d Flechi vur Gmaind Bellinzona vu guet 19 uf iber 165 km² gstige. Bellinzona isch zum erschte Mol gnännt wore anne
Besazio (lombardisch Besasc, dytsch veraltet Abläsch, Ablentschen oder Ablentsch) isch e ehmoligi Gmai im Kanton Tessin in dr Schwyz. Si het zum Chrais (circolo) Riva San Vitale im Bezirk Mendrisio ghert. Uf dr 14. April 2013 isch Besazio zue Mendrisio yygmaindet wore. Besazio lyt weschtlig vu Mendrisio an dr Gränz zue Italie. D Nochbergmaine sin Arzo, Tremona, Rancata, Ligornetto un di italienisch Gmai Clivio. Besazio isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1254 (1335 Besatio, 15.-18. Jh. Besaccio). Dr Burgermaischter (Sindaco) vu Besazio isch dr Silvano Gaffuri. Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr lombardisch Dialäkt vu Besazio ghert zum Comasco-Lecchese. Chilche S. Antonino (17. Jh.) Chilche . Maria Immacolata (1777-79) Patrizierhuus Realini Celestino Trezzini: Besazio In: Historisch-Biographisches Lexikon der Schweiz, Band 2, Beringen–Bion, Attinger, Neuenburg 1921, S. 208. Carlo Crespi: Besazio e le sue chiese. 1971. Agostino Robertini, Silvano Toppi, Gian Piero Pedrazzi: Besazio. In: Il Comune., Edizioni Giornale del Popolo, Lugano 1974, S. 39-50. Giuseppe Martinola: Inventario d’arte del Mendrisiotto. Band I, Edizioni dello Stato, Bellinzona 1975, S. 73-82. Felix Wiedenmayer: Die Ammoniten des Besazio-Kalks (Pliensbachian, Südtessin). Birkhäuser Verlag, Basel 1977. Simona Martinoli und andere: Guida d’arte della Svizzera italiana. Edizioni Casagrande, Bellinzona 2007. Commons: Besazio – Sammlig vo
Biasca (dytsch veraltet Abläsch, Ablentschen oder Ablentsch) isch e Gmai im Kanton Tessin in dr Schwyz. Si ghert zum Chrais (circolo) Riviera im Bezirk Riviera. Biasca lyt am Yygang zum Bleniodaal, 19 km nerdli vu Bellinzona, am lingge Stade vum Tessin und vo däm sim Näbefluss, em Brenno. Zue dr Gmai ghere d Ortschafte Loderio, Ponte, Pontirone, Sant'Anna und Valle. Biasca isch zum erschte Mol gnännt wore anne 830 as Aviasca (1119 Abiasca), Loderio anne 1321 as Lauderium. Dur e Bärgsturz sin anne 1512 e Huffe Hyyser zerstert wore un Hunderti vu Bewohner um s Läbe chuu. Am 30. Septämber 1513 isch s zuen eme andere Bärgsturz chuu. Dr Brenno, wu dur d Schuttmasse ufgstaut woren isch, het derno ne grosse See bildet, wu s Dorf Malvaglia iberfluetet het. Am 20. Mai 1515 isch dää Damm broche, e Eraignis wu speter as Buzza de Biasca bekannt woren isch. Die Wasserfluet het s Tessindaal bis zue dr Magadinoebeni un em Langesee iberschwämmt. Dr Gmaisbresidänt (Sindaco) vu Biasca isch dr Loris Galbusera. Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr lombardisch Dialäkt vu Biasca ghert zum Ticinese. d Chilche Santi Pietro e Paolo (11. Jh.) d Chilche San Carlo Borromeo (1891–1905) d Kapäll S.
Bioggio (lombardisch Biöcc) isch e Gmai im Kanton Tessin in dr Schwyz. Si ghert zum Chrais (circolo) Agno im Bezirk Lugano. Bioggio bstoht us dr Ortsdail Bioggio, Bosco Luganese, Cimo un Iseo. Bioggio lyt im untere Vedeggiodal, Bosco Luganese an dr Häng vum Monte Cervello iber em Val d'Agno, Cimo am Hang vum Monte Santa Maria im mittlere Malcantone un Iseo im Weschte vum Monte Santa Maria im obere Malcantone. Di Gmai Bioggio isch entstande am 4. April 2004 dur d Fusion vu dr alte Gmai Bioggio mit dr bishärige Gmaine Bosco Luganese (bis 1912 Bosco) un Cimo. Am 20. April 2008 isch au d Nochbergmai Iseo zue Bioggio yygmaindet wore. Bioggio isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1335 as Biegio, Bosco Luganese anne 1335 unter em Name Cadelmario Inferiore, Cimo anne 1335 as Gimo un Iseo anne 1335 as Yse. Dr Burgermaischter (Sindaco) vu Bioggio isch dr Mauro Bernasconi. Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr lombardisch Dialäkt vu Bioggio ghert zum Comasco-Lecchese. Chilche S. Maurizio, Bioggio (klassizistisch, 1773-91, Durm us em Mittelalter) Chilche S. Abbondio, Bosco Luganese (1580 s erscht Mol gnännt, 1767 erwyteret) Kapäll S. Ilario, Bioggio Kapäll S. Giuseppe, Cimo S. Maurizio, Durm S. Maurizio, Böu
Bissone (dytsch veraltet Byssen) isch e Gmai im Kanton Tessin in dr Schwyz. Si ghert zum Chrais (circolo) Ceresio im Bezirk Lugano. Bissone lyt fimf Kilometer sidlig vu Lugano am Stade vum Luganersee vis-à-vis vu Melide am eschtlige Änd vum Damm vu Melide. Bissone isch zum erschte Mol gnännt wore anne 735 as Blixuni. Dr Burgermaischter (Sindaco) vu Bissone isch dr Ludwig Grosa. Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr lombardisch Dialäkt vu Bissone ghert zum Comasco-Lecchese. Chilche S. Carpoforo Oratorium S. Rocco (um 1630) Domenico Gaggini, (um 1426–1492), Bildhauer Antonius Tencalla, († 1628), Hofstaimetzmaischter un Bildhauer Pietro Maino Maderno, (um 1592–1653) Hofbildhauer, 1649 nobilitiert Francesco Borromini (1599–1667), Architäkt Bernardo Falcone (1620–1696), Bildhauer Carpoforo Tencalla (1626–1685), Moler Giovanni Pietro Tencalla (1629–1702), Architäkt Carlo Antonio Bussi (1658-1690), Freskomoler Petrus Nicolaas Gagini (1745–1811), Maischter-Stuckateur Celestino Trezzini: Bissone In: Historisch-Biographisches Lexikon der Schweiz, Band 2, Biondetti – Brupbacher, Attinger, Neuenburg 1921, S. 259. (abgerufen am 27. Juni 2017). Agostino Robertini und andere: Bissone. In: Il Comune. Edizioni Giornale del Popolo, Lugano 1978, S. 23–36. Ivano Proserpi: Bissone. (Schweizerische Kunstführer, Serie 66, Band 656/657). Hrsg. Gesellschaft für Schweizerische Kunstgeschichte GSK. Bern 1999, ISBN 3-85782-656-8. Luciano Vaccaro, Giuseppe Chiesi, Fabrizio Panzera: Terre del Ticino. Diocesi di
Blenio (lombardisch Bregn) isch e Gmai im Kanton Tessin in dr Schwyz. Si ghert zum Chrais (circolo) Olivone im Bezirk Blenio. Dr Bann vu dr Gmai umfasst s ober Bleniodal. Uf däm Gebiet, wo sich vom Greinapass bis zum Lukmanierpass erstreckt, sind d Quälle vom Brenno und zwee Stauseeä. D Nochbergmaine sin Malvaglia, Acquarossa, Faido, Campello, Calpiogna, Mairengo, Osco un Quinto im Kanton Tessin un Medel, Vrin, Vals un Hinterrhy im Bünderland. D Gmai Blenio isch entstande am 22. Oktober 2006 dur d Fusion vu dr bishärige Gmaine Aquila (mit dr Wyler Dangio, Grumarone, Pinaderio un Ponto Aquilesc), Campo, Ghirone (mit dr Wyler Baselga, Cozzera un Aquilesco), Olivone (lombard. Rivöi, rätorom. friejer Luorscha) un Torre. Aigetli hätt die Fusion scho im Friehjohr 2006 solle stattfinde, aber e Yysproch vu dr Gmai Aquila het zuen ere Verzegerig gfiert. Am 18. April 2006 het s Bundesgricht die Chlag abgwise. Aquila isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1196 as Aquili, Campo 1205 as Campo, Ghirone 1200 as Agairono, Olivone as 1193 Alivoni (1205 Orivono, Torre 1182 as Turre. Dr Burgermaischter (Sindaco) vu Blenio isch dr Marino Truaisch. Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr lombardisch Dialäkt vu Blenio ghert zum Ticinese. Chilche S.
Bodio (lombardisch Böit) isch e Gmai im Kanton Tessin in dr Schwyz. Si ghert zum Chrais (circolo) Giornico im Bezirk Leventina. Bodio lyt uf dr linke Dalsyte in dr untere Valle Leventina. Bodio isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1227 as Boidi. Im 15. Jh. isch e große Dail vum Dorf dur e Bärgrutsch zerster5t wore. Greßeri Iberschwämmige dur dr Ticino het s in dr Johr 1817, 1829, 1834, 1839 un 1868 gee. Z Bodio het di richtig Fleßerei uf em Ticono agfange. Bis zum Dorf sin d Baumstämm frei aabegschwämmt wore, do het mer si derno im fosso, eme Sammelbecki, zue Fleß zämmebunde. Dr Burgermaischter (Sindaco) vu Bodio isch dr Marco Costi. Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr lombardisch Dialäkt vu Bodio ghert zum Ticinese. d Chilche S. Stefano (19. Jh., Glockedurm vu 1779) Stefano Franscini (1796–1857), Bundesrot Celestino Trezzini: Bodio In: Historisch-Biographisches Lexikon der Schweiz, Band 2, Biondetti–Brupbacher, Attinger, Neuenburg 1921, S. 285. (abgerufen am 4. Juli 2017). Max Trzcincki: Das Kraftwerk Tremorgio der Officine Elettriche Ticinesi. Jegher, Zürich 1927. Simona Martinoli und andere: Guida d’arte della Svizzera italiana. Hrsg. Gesellschaft für Schweizerische Kunstgeschichte, Edizioni Casagrande, Bellinzona 2007, ISBN 978-88-7713-482-0. Valeria Farinati: Centrali idroelettriche d’autore. In: «Arte&Storia.»
Bogno isch e ehmoligi Gmai im Kanton Tessin in dr Schwyz. Si het ghert zum Chrais (circolo) Sonvico im Bezirk Lugano ghert. Zum 14. April 2013 isch Bogno zue dr Stadt Lugano yygmaindet wore un ghert jetz zum neie Stadtquartier Val Colla. Bogno lyt im obere Val Colla, am Sidfueß vum 2116 m hoche Gazzirola, wu d Quellbäch vum Cassarate zämmechemme. Iber dr Pass San Lucio (1541 m) chunnt mer in s italienisch Val Cavargna. Bogno isch zum erschte Mol gnännt wore im 13. Jh. as Bonio. Chilchlig het sich Bogno anne 1811 vu dr Bfaarei Colla glest. Dr Burgermaischter (Sindaco) vu Bogno isch dr Mario Campana. Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr lombardisch Dialäkt vu Bogno ghert zum Comasco-Lecchese. Chilche San Rocco (1591 gnännt, 1780 erwyteret) Celestino Trezzini: Bogno In: Historisch-Biographisches Lexikon der Schweiz, Band 2, Biondetti–Brupbacher, Attinger, Neuenburg 1921, S. 291. (abgerufen am 3. Juli 2017). Bernhard Anderes: Guida d’Arte della Svizzera Italiana. Edizioni Trelingue, Porza-Lugano 1980, S. 296. Flavio Maggi: Patriziati e patrizi ticinesi. Pramo Edizioni, Viganello 1997. Simona Martinoli und andere: Guida d’arte della Svizzera italiana. Edizioni Casagrande, Bellinzona 2007, S. 383. Commons: Bogno – Sammlig vo Multimediadateie Antonio Gili: Bogno. In: Historisches Lexikon vo dr
Breggia TI (lombardisch Brencia) isch e Gmai im Kanton Tessin in dr Schwyz. Si ghert zum Chrais (circolo) Caneggio im Bezirk Mendrisio. D Gmai lyt uf dr linke Syte vum Valle di Muggio. Zum Ortsdail Cabbio ghere no d Wyler Uggine un s hite verlosse Gaggio, zue Morbio Superiore ghert dr Wyler Lattecaldo, zue Muggio ghere d Wyler Scudellate un Roncapiano, zue Sagno ghert dr Wyler Trevalle. Bis 2004 het zue Caneggio no dr Wyler Campora am Abhang visà-vis ghert, wu derno zue Castel San Pietro chuu isch. Breggia isch entstande am 25. Oktober 2009 dur d Fusion vu dr bishärige Gmaine Bruzella, Cabbio, Caneggio, Morbio Superiore, Muggio un Sagno. Dr Name vu dr neie Gmai isch vum Fluss Breggia ibernuu wore. Bruzella isch zum erschte Mol gnännt wore anne 852 as Brusella, Cabbio anne 1188 as Cabio, Caneggio anne 1209 as Canegio (1335 Canezio), Morbio Superiore anne 1116 as Morbio de Supra, Muggio anne 852 as Mugio, Sagno 1296-99 as Sagnio. Dr Burgermaischter (Sindaco) vu Breggia isch dr Piermario Croci. Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr lombardisch Dialäkt vu Breggia ghert zum Comasco-Lecchese. Chilche S. Salvatore, Cabbio (1780-95 böue, 1818 gweit) Chilche S. Siro, Bruzella (1579 gnännt, im 18.
Brione (Verzasca) (lombardisch Briom) isch en Ort in dr Gmai Verzasca im Kanton Tessin, Schwyz. Bis 2020 isch er sälber en Gmai gsi. Brione lyt im oberen Verzascadal. Im Mittelalter isch Brione e Dorfschaft (squadra) in dr Dalgmainschaft Verzasca gsii. Bis 1852 het zue dr Nochberschaft Brione au no Gerra ghert, wu syter anne 2008 e Dail vu dr Gmai Cugnasco-Gerra isch. Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr lombardisch Dialäkt vu Brione (Verzasca) ghert zum Ticinese. Chilche Beata Vergine Assunta (an dr Stell vun ere Kapäll vun 1295, mit Freske us em 14. un 15. Jh., im 17. Jh. erwyteret, im 19. Jh. reschtauriert) Municipio (Rothuus) Alphitte Piero Bianconi: La Chiesa di Santa Maria Assunta a Brione Verzasca: guida turistica. Edizioni Pedrazzini, Locarno 1991. Daniela Pauli Falconi: Brione. In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz. Virgilio Gilardoni: Brione Verzasca. In: Il Romanico. Catalogo dei monumenti nella Repubblica e Cantone del Ticino. La Vesconta, Casagrande S.A., Bellinzona 1967, S. 235. Johann Rudolf Rahn: Brione Verzasca. In: I monumenti artistici del medio evo nel Cantone Ticino. Tipo-Litografia di Carlo Salvioni, Bellinzona 1894, S. 69–70. Elfi Rüsch: Brione Verzasca. In: I monumenti d’arte e di storia del Canton Ticino. Distretto di Locarno IV: La
Brione sopra Minusio (lombardisch Brion sura Minüs) isch e Gmai im Kanton Tessin in dr Schwyz. Si ghert zum Chrais (circolo) Navegna im Bezirk Locarno. Brione sopra Minusio lyt oberhalb vu Minusio am Bärghang mit Blick uf dr Langesee, vier 4 km nordeschtlig vu Locarno. Brione sopra Minusio isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1313 as Briono. Dr Gmaisbresidänt (Sindaco) vu Brione sopra Minusio isch dr Edy Salmina. Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr lombardisch Dialäkt vu Brione sopra Minusio ghert zum Ticinese. Chilche S. Maria Lauretana (böue 1558-59, umböue 2. H. 19. Jh.) Celestino Trezzini: Brione sopra Minusio In: Historisch-Biographisches Lexikon der Schweiz, Band 2, Biondetti–Brupbacher, Attinger, Neuenburg 1921, S. 357. (abgerufen am 3. Juli 2017). Giuseppe Mondada: Pascoli e vigne di Brione sopra Minusio. Note storiche. Editore P. Romerio, Locarno 1950. Virgilio Gilardoni: Il Romanico. Catalogo dei monumenti nella Repubblica e Cantone del Ticino. La Vesconta, Casagrande S.A., Bellinzona 1967, S. 234, 431. Guglielmo Buetti: Note Storiche Religiose delle Chiese e Parrocchie della Pieve di Locarno, (1902), e della Verzasca, Gambarogno, Valle Maggia e Ascona (1906). 2. Auflage, Pedrazzini Edizioni, Locarno 1969. Virgilio Gilardoni: I monumenti d’arte e di storia del Canton Ticino, volume III: L’alto Verbano
Brissago (lombardisch Brissagh, dytsch veraltet Brisa) isch e Gmai im Schwyzer Kanton Tessin. Si ghert zum Chrais (circolo) Isole im Bezirk Locarno. Brissago lyt am Nordstade vum Langesee sidweschtlig vu Ascona an dr Gränz zue Italie. Zue dr Gmai ghere au no d Wyler Bassuno, Caccio, Cadogno, Cartogna, Corte, Gadero, Incella, Madonna di Ponte, Nevedone, Noveledo, Piazza, Piodina, Porta, Rossorino un Tecetto, dezue no di beede Insle Isola Grande un Sant’Apollinare, wo me besser under em Name Brissago-Insle gchännt. Brissago isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1289 as Brixago. Dr Ortsname isch wohrschynts vum latynische Personename Briccius abglaitet. Im 13. Jaarhundert isch Brissago rychsunmittelbar gsy, isch aso diräkt em röömisch-tüütsche Kaiser understande. 1520 häts sich für en unabhängigi Republik erchläärt, aber scho 1521 den Äidgnosse underworffe. Syt 1803 isch es Gmäind vom nöiggründete Kanton Tessin. Syt 1856 gits z Brissago e Zigarefabrik. Spööter hät de Turismus aazoge, und 1907 isch drum es Grand-Hôtel uuftaa woorde. I de jüngere Zyt hät d Bouwuet und di nöi Straass zmittst dur s Doorff dure vil kabutt gmachet, und au s Grand-Hôtel isch 1993 abgrisse woorde. Dr Gmaispresidänt (Sindaco) vu Brissago isch dr Giancarlo Kuchler. Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr lombardisch Dialäkt
Brusino Arsizio isch e Gmai im Kanton Tessin in dr Schwyz. Si ghert zum Chrais (circolo) Ceresio im Bezirk Lugano. Brusino Arsizio lyt am Fueß vum Monte San Giorgio am Stade vum Luganersee. Zue dr Gmai gehre au no d Fraktione Finate un Serpiano. Brusino Arsizio isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1167 as Bruxia. Dr Burgermaischter (Sindaco) vu Brusino Arsizio isch dr Gianfranco Poli. Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr lombardisch Dialäkt vu Brusino Arsizio ghert zum Comasco-Lecchese. Chilche S. Michele (16. Jh.) Chilche Beata Vergine Addolorata (18. Jh.) Celestino Trezzini: Brusino Arsizio. In: Historisch-Biographisches Lexikon der Schweiz, Band 2, Brusino – Caux, Attinger, Neuenburg 1921, S. 381. (abgerufen am 5. Juli 2017). Virgilio Gilardoni: Il Romanico. Catalogo dei monumenti nella Repubblica e Cantone del Ticino. La Vesconta, Casagrande S.A., Bellinzona 1967, S. 240. Giuseppe Martinola: Inventario d’arte del Mendrisiotto. Band I, Edizioni dello Stato, Bellinzona 1975, S. 433-444. Dante Rossi, Edgardo Nessi, Gianna Rossi, Ivano Proserpi: Dante Rossi, 1892–1955: scultore. Editore Ivano Proserpi, 2000. Luciano Vaccaro, Giuseppe Chiesi, Fabrizio Panzera: Terre del Ticino. Diocesi di Lugano. Editrice La Scuola, Brescia 2003, S. 58, 71, 404. Simona Martinoli und andere: Guida d’arte della Svizzera italiana. Edizioni Casagrande, Bellinzona