rlitschk/wikidir huggingface dataset:
47.6416666666678.2461111111111372Koordinate: 47° 38′ 30″ N, 8° 14′ 46″ O Gurtwyl isch e alts Dörfli zwüsche Waldshuet un Düenge un isch 1975 zu Waldshuet iigmeindet wore. S isch jetz en Ortsteil vo Waldshuet-Düenge. Me cha vo Waldshuet uf Düenge schtatt über d Schmittenau au s Dal uf über Gurtwyl fahre. Mit 1624 Ywohner isch s de gröscht Stadtdeil vo Waldshüet-Düenge. Gurtwyl litt im Schlüechtdal am Underlauf vo de Schlüecht im Südschwarzwald. S Dorf litt dört, wo sich s Dal wytet, in de letschte vier Kilometer in Nord-Süd-Richtig. In West-Ost-Richtig erstreckt s sich bis uff d Bergrucke vom Neuberg und em Mühleberg (jewyls ca. 560 Meter über de NHN). Zum Stadtdeil ghört numme Neuberg, wo mittlerwyli mit em Ort verschmulze isch. Gurtwyl isch 873 als Gurtwila zum erschte Mool urkundlich erwäänt worre, i dr Gegend hend allerdings scho Römer gwohnt gha. 894 het s Chloschter Sankt Galle Gurtwyl als Lehe überchoo; dr Ort het oft de Bsitzer gweggselt, i dr Mitte vum 13. Joorhundert ischs en habsburgerischs Lehe worre, 1502 a Sankt Bläsi cho, wo s Dorf schliessli a d Herre vo Heidegg vo Luzärn verchauft hen. D Herre vo Heidegg hen um 1600 s Schloss Gurtwyl baut, wo im Drysigjährige Chrieg
Jestette isch e Gmaind im Landchreis Waldshuet in Bade-Württeberg, Dütschland. Jestette lit im Chläggi im usserschte Süde vo Bade-Württeberg am Hochrhii öppe 6 km vom Rhiifall weg. D Gmaind isch vo irere geographische Lag her eimolig in Dütschland. Si lit zämme mit de Gmainde Dettikohfe und Lottstette im so gnennte Jestetter Zipfel. Dä isch uf ere Längi vo 55 km vo de Gränze zu de Schwiz umschlosse und nu über ai ainzigi Stross vo Dütschland direkt z erreiche. D Gmaind grenzt im Norde a d Schwizer Gmainde Wilchinge, Nüchirch, Guntmadinge und Noihuuse am Rhiifall im Kanton Schaffhuse, im Oschte a Laufe-Uewise, Daxe und Rhiinau im Kanton Züri, sowie a die dütsche Gmainde Lottstette im Süde und Dettikofe im Weschte. D Gmaind bestoot us de baide Ortstail Jestette und Alteburg. Insgsamt ghöre nüün Dörfer, Höf un Hüüser dezüe. Zu de ehemolige Gmeind Alteburg ghöre s Dorf Alteburg un d'Hüüser Alteburg-Hardt, d'Bahnstation Alteburg-Rhiinau un s Zollhuus Rhiibruck. Zu de ehemolige Gmeind Jestette ghöre s Dorf Jestette, d'Höf Flachshof un Sunnehof un d'Hüüser Dalmühli (Talmühle), Wangedal un Zollamt. Z Alteburg lige zudemm d'Wiestige Waldchilche (Waldkirchen), wu nit sicher nochgwise-n-isch, un Schwobe (Schwaben). In de ehemolige Gmeind Jestette lige d'Wiestige Guggeburg, Hofstette, Gunzeried un
47.6047222222228.3472222222222442Koordinate: 47° 36′ 17″ N, 8° 20′ 50″ O Bächterschbohl isch en Ortsdeil vo Chüssaberg im Landkreis Waldshuet un ligt direkt unterhalb vo dä Chüssaburg. S hät ä paar ganz alti Hüüser döt wo dä alti Fueßwäg uf d Chüssaburg aafangt. So langsam waksts mit Riinä zämme. D Chüssaburg isch ä Ruinä sittem Buurechrieg. S heißt, daß scho d Römer döt an Uusguck gha hette, wal me vo döt wit i d Schwiiz innesiät. Zu de Römerzit hät e Nord-Süd-Verbindigsstroß durch de Ort uff Rottwyl. Räste vo-n-re sin underhalb vo Bechterschbohl und z Rhyne gfunde worre. D'Gschicht isch äng mit derre vo de Küssaburg verbunde. Au Bächterschbohl isch im Drißigjöhrige Chrieg zerstört worre. 1975 isch Bächterschbohl uff Küssaberg ygmeindet worre. S Roothus näbe de Kapälle uss em Johr 1670 wird jetz anderscht gnutzt. Im Johr 2008 hät Bächterschbohl 313 Ywohner gha. Archivierte Kopie. Archiviert vom Original am 17. Juli 2009; abgruefen am 3. August 2009.
Erzige ligt direkt a dä Gränz zwische Dütschland un de Schwiiz. S isch e Ortsdeil vo Chleggau, litt also im Landchreis Waldshüet. Erzige hät än Zoll, s isch ein vo dä Landübergäng i d Schwiiz, aber kei Brugg, wie suscht am Rhii. D Ortsdurchfahrt, wo direkt ufs Zollhüsle zuegoht, hän si sit ungfähr zä Johr arg verschmäleret, so daß d Auto jetzt langsam fahre müend. Erzige isch 876 zum erschte Mol i-n-re Urkunde erwähnt worre. Wohrschints isch d Römerstroß in di nördligi Baar durch d Gmeind dure verloffe. Bis zum 1. August 1971 isch es e selbständigi Gmeind gsi, deno isch es mit Grieße, Rächberg, Riedere am Sand und Wiswyl zu de Gmeind Chleggau zämmeglegt worre un am 1. Januar 1975 isch denn nu Gießlinge und Büehl zue de hüttige Gmeind cho. Vo säller isch's hütt s Ortszändrum, wo d Gmeindeverwaltig beherbergt, und de gröscht Ortsdeil. Wie au z Rächberg wird z Erzige sit de Römerzit Wy abaut. Es handelt sich vor allem um Spotburgunder und Müller-Thurgau-Räbe. De Wybau wird durch de schwarz Jura und Lehm begünschtigt. De Erziger Kapälleberg, wo de Großdeil vom Wy abaut wird, isch 1997 als "St. Urban" gwählt worre. Durch Erzige verlauft über 1,3 Kilometer
Dogere isch e Gmei im Landchreis Waldshuet in Bade-Württeberg. Dogere lit in 302 bis 625 Meter Höchi direkt am Hochrhi, wo au d'Grenze zue dr Schwiz bildet. Dogere isch eini vu dr wänige Ortschafte am Hochrhi, wo nit direkt am Fluss selber lit. Säll het historischi Gründ. Wäge eme Hochwasser in dr Middi vum 18. Johrhundert isch s'ehemolig Fischerdorf vum Rhi nordwärts an si hütige Platz hi verlageret worre. Im Weschte un Norde grenzt Dogere an Ortsdeile vu dr Nochbergmeinde Albbruck im Norde un Oschte an d'Stadt Waldshuet-Dienge und ihri Stadtdeile. Südlich vum Rhi lige d'Schwizer Gmeinde Full-Reuenthal, Leibstadt (vgl. Chernchraftwerch Leibstadt) un Schwaderloch im Kanton Aargau. D'Gmeind bstoht uss em Dorf Dogere, de Höf Auhof, Rüttehof und Weiermatte und de Hüser Bei den Rheinhäusern und Steingrube. Dogere ghört zämme mit Wyle und Lauchringe züe-n-re Vereibarte Verwaltigsgmeinschaft mit de Stadt Waldshüet-Düenge. Ergebnis vo dr Landdagswahle sit 2006: 1 2006: WASG, sit 2011: Die Linke Sit 1988 bildet Dogere e Partnerschaft mit de Gmeind Le Grand-Lemps in de Region Rhône-Alpes z Frankrych. Dogere isch friehner vor allem vo de Landwirtschaft brägt gsi. Mittlerwyli hät si sich züe-n-re Wohngmeind vo Waldshüet-Düenge entwickelt. D'Bundesstroß 34 (Basel-Schaffuse) und d'Hochrhybahn (Basel-Singe (Hohetwiel)) verlaufe durch Dogere.
Säxoi - amtlich Sexau - isch e Gmei im Landkreis Emmedinge in Bade-Württeberg öppe 15 km nördlich vu Friburg im Brisgau. Säxoi lit am Afang vum Brettedal am Übergang vum Schwarzwald in d'Rhiebeni. Urkundlich erschtmols erwähnt isch Säxoi anno 862 worre as e Gschenk vum König Ludwig dem Dütsche an sin Suhn Karl. Später isch dr Ort über d'Markgrafe vu Bade-Hachberg in dr Besitz vu dr Markgrafe vu Bade kumme, wo anno 1783 d'Leibeigeschaft ufghobe hän. Sitz vu dr Bade-Hachberger isch d'Hochburg oberhalb vu Säxoi gsi. Us dr ursprüngliche Ideilig vu dr Gmei in sex Aue entstammt ihr hüttige Namme Säxoi. Ergebnis vo dr Landdagswahle sit 2006: 1 2006: WASG, sit 2011: Die Linke Statistisches Landesamt Baden-Württemberg – Bevölkerung nach Nationalität und Geschlecht am 31. Dezember 2022 (CSV-Datei). Statistisches Landesamt Baden-Württemberg: Landtagswahl (Memento vom 7. Juli 2019 im Internet Archive) Normdate: GND: 4077396-6 | VIAF: 242097673
D Walser sind e Volksgruppe, wo im Mittelalter vom Wallis uus in verschideni Bärgtäler vo den Alpe ggange sind. Si sind us verschidene Gmeinde vom Oberwallis über d Bärge is Augstertal und i anderi Tääler vom Piemont, is Tessin, is Bündnerland und bis is Sanggaller Rhintel und is Vorarlbärg choo. Erem Tielekt sait me Walsertütsch; er ghört zu der Sproochgruppe vom Höchstalemannisch, und er chunt vom Walliserdüütsch. En Undergruppe vum Walsertütsch isch s Siidwalserisch. Abem 13. Joorhundert hend tütschsproochige Biwoner vom Oberwallis afange i abglegne Bergregione noiji Sidlige gründe: im Wallis sälber no d Dörfer Simplu und Gondo im Bärner Oberland: Luterbrunne mit Mürren und Planalp, und no e paar anderi chliini Sidlige im Bärnbiet; höt reded s deet Oberländer Bärntütsch, nüme Walsertütsch. wiiteri chlliini Dörfer, wo aber uufgee wore sind, im Waadtland und i de Savoyer Bärge i de Alpetäler z Italie: im Augschtertal: Greschuney und Eischeme im Lystal im gliche Tal au no Goabi, wo hüt nüm Tütsch gredt wird und dezue no a paar chliini Sidlige i andere Täler, wo hüt au nüm Tütsch gredt werd, wo mer aber a de Näme no d Walserherchumft cha gseh, wie Les Allemands bi Morzine un Les Allemands bi Samoëns.
Hofmohr (au Chammermohr) hät im dütsche Schprachruum sit em 18. Jahrhundert en Diener bi Hof mit schwarzer Hutfarb bezeichnet. Mänsche mit schwarzer Hutfarb us em Orient, Afrika und Amerika sind sit dä Kolonialzit öppe als Chammerdiener oder Page nach Europa gholt worde. Dä Begriff isch als offizielle Terminus erschtmals 1747 im sächsische Codex Augusteus beleit. Dä prächtig usschtaffierti und livrierti Hofmohr hät Härrscher, chirchliche Würdeträger oder wohlhabende Kauflüüt als exotisches Prestigeobjäkt und Schtatussymbol dienet. Vor allem hät dä Chammerdiener die weltwiite Fernhandels- und Machtbeziehige vo sim Eigetümer verdüütlicht.
Denzlinge isch e Gmei in Südbade, (Land Bade-Württeberg) öppe 10 km nördlich vu Friburg im Brisgau. Denzlinge lit in dr Oberrhinische Diefebeni am Rand vu dr Schwarzwaldhäng zwische dr Elz im Norde vu dr Gmarkig un dr Glotter, wo dr Ort im Süde (un alde Kernort) durchquert. Uf Oschte hi erstreckt sich vu dert us s'Glodderdal, wo sich wit in d'Rhinebeni ni öffnet. In Richtig Nordoschte erreicht mer s'Elzdal un nooch wänige Kilometer d'Stadt Waldkilche. Uf em Weg nooch Norde glangt mer bald zue dr weschtlichschte Uslaifer vum Schwarzwald un über Sexau uf Freiamt. Vu Nordweschte bis Südweschte öffnet sich d'Ebeni un git dr Blick uf dr Kaiserstuehl frei. Bi klarer Sicht cha mer au bis zue dr öppe 50 km entfernte Vogese im Elsiss luege. Nooch em plötzliche Dot vum Amtsinhaber Dr. Lothar Fischer am 14. April 2009 isch am 19. Juli 2009 Markus Hollemann zm Burgemeischter gwählt worre. Im 2009 gwählte Gmeindrot isch d'Sitzverdeilig wie folgt: Mit Riddi un Veerstette bildet Denzlinge e Verwaltigsgmeinschaft. Ergebnis vo dr Landdagswahle sit 2006: 1 2006: WASG, sit 2011: Die Linke Uf em Mauracher Bärg isch dert, wu hite d St. Severins-Kapälle stoht, im 12. Johrhundert d Burg Dänzlinge gstande. Hite sin
Emmedinge isch e badischi Großi Kreisstadt im Südweschte vu Bade-Württeberg, öppe 14 km nördlich vu Friburg im Brisgau. Si isch als gröschti Stadt dr Sitz vu dr Verwaltig vum glichnammige Landkreis. Si bildet e Middelzentrum fer d Gmeinde vum weschtliche Landkreis. Sit em 1. Jänner 1973 isch Emmedinge Grossi Kreisstadt. Mit dr Gmeinde Freiamt, Malterdinge, Sexau un Däninge het d Stadt e Verwaltigsgmeinschaft vereinbart. (In dr Karte im Infokäschtli isch d Verwaltigsmeinschaft farblich hervorghobe). D Stadt Emmedinge glideret sich in die sex Stadtdeile Emmedinge-Kernstadt, Kollmarsritti, Maleck, Mundinge, Wasser un Winderitti. Mit dr Usnahm vu dr Gmarkige vu dr Kernstadt, Winderitti un Kollmarsritti entspricht dr Bann vu dr Deilorte sällem vu dr früeher selbständige Gmeinde. Markgrofeschloss Ämmedinge Hochburg Im Markgrafeschloss isch d Stadtgeschichtliche Sammlung und es Fotomuseum Hirsmüller unterbrocht. In de friehere Mikwe hot mer 1997 es Museum fir d jüdische Geschichte und d Kultur vu Emmendinge unterbrocht. Dett isch d Geschichte vu de Israelitische Gemeinde vu Emmedinge vun em Aafang im Johr 1716 bis zu em gwaltsame End im Johr 1940 uffzeigt worre. Es Becke vum Ritualbad isch us em poröse Sandstein. So kaa es Grundwasser in es Tauchbad eidringe. Usserdem wird d Mikwe durch es Wasser vum Brettebach/Mühlbach versorgt.
Forche (hochdüütsch: Forchheim) isch e Dorf und die kleinschti Gmei im Landkreis Emmedinge in Bade-Württeberg. D Gmei lit i der Rhiebeni nördlech vom Kaiserstuehl. Die erscht urkundlich Erwähnig vu Forche stammt vu anno 762, wie dr Bischopf Eddo vu Strossburg dr Ort im Ettenemünschter vermacht het. Dr Namme Forche kummt vum aldhochdütsche forcha un bedütet Föhre. D'Endig -heim im dütsche Namme vu dr Gmei – wo sich im Dialekt numme zue eme Schwa abgschliffe het – isch typisch fer Sidlige us dr fränkische Zit. Anno 1843 sind me weder drissg Lüüt vo Forche uf Venezuela id Colonia Tovar usgwanderet. I der Landwirtschaft hän sich vil Forchemer Buure uf e Abou vo Härdepfel spezialisiert; uf 250 Hektare ärnte si vil verschideni Sorte vo dene. Alljährlich findet in dr Middi vum Auguscht z'Forche s' "Härdepfel & Dorffescht" statt. Debi präsentiert die klei Gmei, wo in dr Region as e Härdepfel-Hochburg bekannt isch, vor allem Härdepfelspezialitäte. Uf der Homepage vo der Gmai stoot vil vo de Härdepfel. Dur s Land vo Forche lauft der Leopoldskanal. Bis uf e bar Kleibetribe git's z'Forche wänig Gwerbe oder Industri. Uf dr Forchemer Gmarkig lit im Wald näben em Leopoldskanal d'Kläranlag fer dr Brisgauer Bucht, also vum
Murg/Bade isch e Gmei im Landchreis Waldshuet in Bade-Württeberg umiddelbar an dr Schwizer Grenze. Murg lit direkt am Hochrhi zwische 290 un 803 Meter Höchi. D Ortsdeile oberhalb vum Rhi im Hotzewald. Im Ort mündet d Murg vum Südschwarzwald in dr Rhi. D Gmei grenzt im Norde an Görwihl, im Oschte an d Stadt Laufeburg, im Süden an d Schwizer Gmeinde Chaiste un Sissle im Kanton Aargau un im Weschte an Bad Säckinge un Rickebach. D Gmei bestoht us dr Ortsdeile Murg, Niderhof, Oberhof un Hänner. Murg Niderhof Oberhof Hänner D Gmei het knapp 7000 gmeldeti Iwohner. Z Murg läbe knapp 3400, z Niderhof ca. 1700, z Oberhof guet 750 und z Hänner 1150 Lüt. In dr Gsamtgmei wohne knapp 3600 Fraue un 3400 Männer. Devu hän öppe 1000 kei dütsche Pass. D Gmei het e Verwaltigsgmeinschaft mit dr Stadt Bad Säckinge. Am 24. Juni 2007 hän Burgermeischterwahle stattgfunde, wo dr bisherig Burgemeischter, dr Michael Schöke, nimmi antrette isch. Gwählt worre isch bi ere Wahlbeteiligung vu öppe 50 % mit 55,66 % vu dr abgäbene Stimme im erschte Wahlgang dr 35jährig Diplom-Forschtingenieur Adrian Schmidle (parteilos) üs Murg-Niderhof. Dr Schmidle Adrian het si Amt als Burgemeischter am 1. September 2007 aträtte.
Freiamt isch e Gmei im Landkreis Emmedinge in Bade-Württeberg öppe 25 km nördlich vu Friburg im Brisgau. Freiamt lit im Middlere Schwarzwald in 255 bis 744 Meter Höchi. Uf dr Gmarkig lit dr 744 Meter hoch Hüenersedel. Nochbergmeinde sin Biederbach, Emmedinge, Guetich i.Brsg., Kenzinge, Malterdinge, Schudderdal (Ortenaukreis), Sexau un Waldkilche. Insgsamt lige fümf grössere Ortsdeile Breddedal, Keppebach, Muessbach, Ottoschwande un Richebach sowie zahlrichei Wiler un Einzelghöfte über praktisch die ganz Gmarkig verstrait. Devor dr Brisgaugrafe undertänig isch s'Gebiet vum hütige Freiamt anno 1415 an dr badisch Markgraf Bernhard I. kumme. Sither het's zue Bade ghört, mit dem es 1952 zue Bade-Württeberg kumme isch. Die hüttig Gmei Freiamt isch am 1. Juli 1971 durch Igmeindig vu dr ehemolig selbständige Gmei Ottoschwande entstande. Alt-Freiamt isch im alde Land Bade die flächemässig zweitgröscht Gmei gsi. Im Hochberger Land, zue dem Freiamt un Ottoschwande ghört hän, isch d'Reformation 1556 igfüehrt worre. Au hüt noch isch dr Ort evangelisch prägt, d'Katholike vu dr Freiamter Dörfer werre vu dr katholische Gmei z'Emmedinge seelsorgerisch betreut. Z'Freiamt git's zwei evangelischi Kilchegmeinde: Muessbach/Keppebach/Richebach mit em Gmeizentrum z'Muessbach un d'Kilchegmei Ottoschwande/Breddedal, wo dr Schwerpunkt z'Ottoschwande het. Usserdem git's e Neuapostolischi Gmei, wo ihr Gmeihüs im Ortsdeil Muessbach Eckacker baue het.
Boimrstetta ischt a Gmoe em Alb-Done-Kreis en Bade-Wirttaberg. D Gmoe hot 2555 Eiwohner (Stand: 31. Dezember 2022). Boimrstetta hoat im Moment ogfähr 2400 Einwohnr. Boimrstetta liagt ouf dr Ulmr Flächaalb ogfähr 10 Kilomedr nerdlich vo Ulm. Nochboargmoinda sind em Norda Weschterstetta ond Broidenga, im Oschta Bärastadt ond d´Stadt Langenau, im Sida Ulm ond em Weschta Dôrastadt. D Gmarkong setzt sich zemme ous 61,9 % Landwirtschaftsfleche, 26,6 % Wald, 11,3 % Sidlongsfleche ond 0,3 % sonschticher Fleche. Zue Boimrstetta gheret d Ortsdoel Boimrstetta, Eiselao (Eiselau) ond Hage (Hagen). Birgermoischter isch dr Andreas Haas. Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke Dr Ort isch woorscheins um 900 - 1000 n. Chr. gründet ond 1377 s'erscht Moll in ere Urkunde erwäänt worde. Nôch dr Eröffnong vo dr Baanlinie Schduagert-Ulm isch Boimrstetta als letschti Station vor Ulm und högscht Punkt vom Albübergang (587 m) bekannt worre. Chileturm vo dr evangelische Petruschile, 31 m hoch Statistisches Landesamt Baden-Württemberg: Bevölkerungsstand Statistisches Bundesamt: Bodenfläche nach Art der tatsächlichen Nutzung - Stichtag 31.12. - regionale Tiefe: Gemeinden, Samt-/Verbandsgemeinden (bis 2011) Statistisches Landesamt Baden-Württemberg: Landtagswahl (Memento vom 7. Juli 2019 im Internet Archive) Normdate: GND: 4740804-2 | VIAF: 235689541
Guetich im Brisgau isch e Gmei im südliche Schwarzwald in Bade-Württeberg, öppe 15 km nordöschtlich vu Friburg im Brisgau. Guetich lit im Elzdal am Zämmefluss vu dr Wilde Gutich un em Sigelbach in d Elz, eme rechte Näbefluss vum Rhi. D Gmei erstreckt sich in d Richtig vum Kandel, zum Hörnliberg un mit zahlriche Wiler durs Sigelauerdal bis Oberspitzebach zwische 280 un 900 Meter Höchi. Die unmiddelbar angrenzede Gmeinde sin dalabwärts Waldkilche mit sine Stadtdeile Siensbe un Kollnau im Südweschte un 5 km dalufwärts in Richtig uf Elze d Gmei Winde im Elzdal nordöschtlich vu Guetich. Im Südoschte grenzt d Gmei Simonswald a, im Weschte Freiamt un ganz im Norde Biederbach. D Gmei Guetich im Brisgau bestoht us em Ort Guetich, sowie us dr früeher selbständige Gmeinde Blibich un Sigelau, wo anno 1974 igmeindet worre sin. Dr Ortsdeil Blibich isch zerscht Mol anno 1178 in ere Bulle vum Pabscht Alexander II. as Besitztum vum Kloschter St. Margareta zue Waldkilche as Plybach erwähnt worre. Vu ere Kilche in Blibich isch s erscht Mol anno 1350 as e Filiale vu dr Pfarrei St. Peter in Waldkilche gschwätzt worre. Sigelau isch s erscht Mol anno 1251 as Sigilnowe urkundlich erwähnt worre. Anno 1360
Härwelze isch e Stadt im Südweschte vu Bade-Württeberg ungfähr 30 km nördlich vu Friburg im Brisgau. S'git vili Rebberg, wu Wii aabaut wird. Härwelze het ä Schwimmbad un vili Gaschthiser, z. B. dr Felsekäller odr dr Salme. Burgemeischdr isch sidder 2017 de Thomas Gedemer. Sinner Vorgänger war de Ärnscht Schilling, wu sit 1996 im Amt gsi isch. S'äldeschd Denkmol vu Härwelze isch d'Margarede-Kabäll näbenem Rothüs. Noch dr Renovierung isch därt s'schdäddisch Museum ereffnet worre. Dr Emil Därli (Emil Dörle), wu dr Härwelzer Schoale dr Namme gä het, het gläbt vu 1886 bis 1964. Jede Friddig e Morge isch uffm Margdplatz Wuchemargd. Dr ursprünglich örtlich alemannisch Dialekt vu Herwelze un de Ortsdeil gheert zuem Oberrhiinlemannisch, wu zuem Nideralemannische zellt. Grad in de Ortsdeil, aber aü no in de Schdadt wird de Dialäkt no weidli gnutzt. Text zuem Herwelzer Dialäkt findet si in Heilig (1900). Zue Dutschfälde het de Trapp (1963) Kinderreim vereffentlicht. Härwelze lit im Brisgau am weschtliche Rand vum middlere Schwarzwald in dr Oberrhinische Diefebeni zwische Friburg un Offenburg. Zue dr Stadt Härwelze ghöre näbe dr Kernstadt die früeher selbständige Umlandgmeinde Bleiche, Brogginge, Dutschfelde un Wageschadt. Dr Namme Bleiche - amtlich Bleichheim - stammt vom Bach Bleiche, wu durch Bleiche
Kenzinge isch e Kleistadt im Landkreis Emmedinge in Bade-Württeberg. D Stadt Kenzinge lit in dr Oberrhinebeni am Rand vum Schwarzwald, öppe 25 km nördlich vu Friburg im Brisgau. Im Weschde vun Kenzinge gid’s mit de Elzwiese noch ä baar vun de ledschde große Matte am Oberrhin. Bombach, Hecklinge, Kenzinge un Nordwil bilde zämme d Stadt Kenzinge. Kenzinge wird erschtmol anno 772 im Lorscher Codex, Urkunde 2652, erwähnt. S'Kloschter Lorsch het in sällere Zit umfangriche Besitz im gesamte Brisgau gha. Anno 1249 isch s'Stadträcht verlihe worre, 1349 isch Kenzinge habsburgisch und demit schliesslich öschtrichisch worre. In dr Reformation isch d'Stadt dorum katholisch blibe un 1805 badisch worre. 1932-1945: Josef Kreth 1946-1950: Otto Fasoli 1950-1959: Camill Leberer 1959-1979: Walter Rieder 1979-1995: Claus Kopinski 1995-1998: Edeltraud Bart 1998-2000: Rolf Schmidt (1.BM-Stellvertreter) 2000-heute: Matthias Guderjan Ergebnis vo dr Landdagswahle sit 2006: 1 2006: WASG, sit 2011: Die Linke Kenzinge isch durch d'Bundesstross B 3 (Buxtehude - Wil am Rhi) sowie durch d'Rhidalbahn an s'überregional Verkehrsnetz agschlosse. Im Weschte vu dr Gmarkig verlauft d'Bundesautobahn A5, wo aber kei Aschluss bi Kenzinge het. Mit em Auhof, eme Swingerclub im usserschte Oschte vu dr Gmarkig kurz vor Ottoschwande (Gmei Freiamt), wiist Kenzinge au fer anderi Arte vu
Dr Conrad Ulrich Sigmund Wille (* 5. April 1848 z Hamburg; † 31. Jänner 1925 z Mäile ZH) isch General vo de Schwiizer Armee während em Erschte Wältchrieg gsi. Im Härbscht 1912 het er e Manöever-Üebig alässlich vum Besuech vum dütsche Kaiser Wilhelm II. gleitet. D Schwiiz het da sowohl im Wilhelm wie au im französische Militärattaché glaubhaft het chönne vermittle, dass si an ere bewaffnete Neutralität fescht hend. Dr Wille isch am 3. Auguscht 1914 zum General vu dr Schwiizer Armee gwählt worde. S isch e ussepolitischs Signal gsi, dass d Schwiiz im Krieg neutral bliibt. Bsunders im Wälschland un bi de Sozialdemokrate isch si Wahl umstritte gsi. Er isch bekannt worde defür, sehr vill Wärt uf Drill und Disziplin z lege. Si Dütschfründlichkeit isch ihm au zum Vorwurf gmacht worde. Uf em Waffeplatz z Bure (Jura), em gröschte vo dr Schwiiz, isch e Kaserne uf ihn tauft. Au d Stross, woner z Meile gläbt het, treit hüt sin Name. Carl Helbling: General Ulrich Wille. Biographie. Fretz & Wasmuth Verlag, Zürich 1957 Hans Rudolf Fuhrer, Paul Meinrad Strässle: General Ulrich Wille. NZZ, Zürich 2003, ISBN 3-85823-998-4 Niklaus Meienberg: Die Welt als Wille und Wahn. Elemente zur Naturgeschichte eines Clans.
Mäile isch e politischi Gmäind im Bezirk Mäile im Kanton Züri, Schwiiz. Mäile lit am rächte Ufer vom Zürisee, zmitzt i de Goldküste, am Südhang vom Pfannestììl. Es fahrt e Fähre uf Horge as ander Ufer übere. Überäne isch au d Halbinsle Au. Nochbergmäinde vo Mäile sind Härrlibärg, Egg, Üetike am See und über de See gränzts a Horge und a Wädischwil. Hüt sind 47 % vo de Flächi vo de Gmäind Landwirtschaftsland, 24 % Wald und 27 % Sidlige. Mäile isch zum eschte Mal gnamset worde 820/880 als Meilana. S Dorf isch scho i de Römerziit bekannt gsi und hät under de Kelte vermuetlich Mediolanum ghäisse. S git aber au anderi Düütige vo dem Name. Im Mittelalter isch Mäile nach Chloschterbsitz e Obervogtei vo de Schtadt Züri worde. Am 29. Augste 1872 häd d Gmäind Mäile es Extraschiff pstellt. Das häd mit allne Chind vo de Gmäind es Fäärtli in Obersee gmacht. I de alte Pricht staat, es seget 450 oder sogar 500 Chind gsi. D Tampfbootgsellschaft häd d Concordia gstellt. Won am Abig s Schiff zrugg cho isch, hets zerscht z Obermäile söle alegge. D Eltere sind am Schiffstäg gstande und händ gwarted. Im gliiche Momänt isch s
Riddi im Brisgau isch e Gmei im Landkreis Emmedinge im Südweschte vu Bade-Württeberg öppe 10 km nordweschtlich vu Friburg im Brisgau. Riddi lit in dr Friburger Bucht zwischenem Kaiserstuehl un em Schwarzwald. Am südliche Dorfrand durchfliesst d'Glotter d'Gmei. Riddi bestoht us dr Ortsdeile Oberriddi un Underriddi. Dr Namme Riddi goht uf e alde Usdruck fer e Rodig zruck. Urkundlich erschtmols erwähnt isch Riddi im Lorscher Codex, wo d'Schenkig vum e Besitz im Ort Reuden in dr Johre 772/773 dokumentiert isch. D'Sidligsgschichte goht allerdings noch dütlich witer zruck. Archäologischi Befunde uf dr Riddemer Gmarkig wiise nooch, dass sich dert sit Dausende vu Johre immer wiider Sidlige befunde hän. Scho um öppe 100 n. Chr., in dr Zit vu dr römische Herrschaft, isch d'Gegend landwirtschaftlich gnutzt worre. Die römische Guetshöf si ca. im 3. Johrhundert ufgä worre, wie verstärcht alemannischi Verbänd in dr Brisgau vordrunge sin. Sit dr früehe Neuzit het Riddi zue Vorderöschtrich. D'Libeigeschaft isch erscht 1783 abgschafft worre. Im Zug vum Riichsdeputationshauptschluss isch dr Ort anno 1806 an s'Grossherzogtum Bade gfalle un im Oberamt Friburg zuegordnet worre. Wil im (vorder-)öschtrrichische Riddi im Gegesatz zue dr badische Dörfer vu dr Umgegend d'Reformation nit igfüehrt worre isch, isch Riddi e katholischi Enklave