rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Dr Eugen Karl Dühring (* 12. Januar 1833 z Berlin; † 21. Septämber 1921 z Nowawes (hüte Potsdam-Babelsbärg)) isch e Filosoof, Nationalökonoom und en iiflussriiche Antisemit im Dütsche Kaiserriich gsi. Dr Dühring isch e wichdige Verdräter vom dütsche Positivismus gsi. Er het nume sinnligi Woornäämige as wirklig anerkennt und Erkenntnis, wo razional von ene abgläitet gsi si. Er het im Geegesatz zum Immanuel Kant gsäit, ass die objektivi Realidäät mit iirer naturwüsseschaftlige Beschriibig wurd überiistimme. Mit däm Aaspruch het er alle Subjektivismus und Idealismus, alli Religion und Metafüsik bekämpft. Sini nazionalökonomische Aaschauige häi sich in dr Usenandersetzig mit em Friedrich List uusebildet. Er het sich mit sim rassische „Sozialismus vom arische Volk“ sit 1865 scharf gegen e Marx grichdet, und au gegen eFerdinand Lassalle. Er het au in dr SPD Sümpatisante gfunde. Das isch mit de Sozialistegsetz, wo vo 1878 iigfüert worde si und sozialistischi und sozialdemokratischi Organisazioone und Aktiwidääte im Dütsche Riich verbote häi, ume gsi. 1881 isch im Dühring si Kampfschrift Die Judenfrage als Racen-, Sitten- und Culturfrage. Mit einer weltgeschichtlichen Antwort erschiine. Er het din brobiert, em Antisemitismus as politischi Beweegig e psöidowüsseschaftligs biologischs, historischs und filosofischs Fundamänt z gee. Er het d „Juudefroog“ beschriibe – äänlig
As Semite wärde vor allem historischi Völker bezäichnet, wo e semitischi Sprooch schwätze oder gschwätzt häi. Dr dütsch Historiker August Ludwig von Schlözer het dr Begriff 1781 brägt und sich drbii uf d Völkerdaafele in Genesis bezooge. D Bible het d Abstammig vom Abraham uf e Sem, äine vo de Söön vom Noach, zrugg. Vo do isch s chii, ass mä in dr biblische Zit alli Völker im Nooche Oste, wo sich as Noochkomme vom Abraham gsee häi, as „Söön vom Sem“. Noch däm ghööre zu de Semite d Amhare, Tigrinya, Araber, Hyksos, Malteser, Minäer, Sabäer, Amoriter, Ammoniter, Akkader/Babylonier/Assyrer/Aramäer, Hebräer, Kanaaniter, Moabiter, Nabatäer, Phönizier und Samaritaner. D Semite im sproochwüsseschaftlige Sinn si aber nid idäntisch mit de Noochkomme vom Sem in dr Bible. So häi d Kanaaniter zwar e semitischi Sprooch gschwätzt, dr biblisch Stammvater Kanaan wird aber as Soon vom Ham, em andere Soon vom Noah, beschriibe. Hütigi Völker, wo semitischi Sprooche schwätze, si z. B. d Araber, d Hebräer, d Aramäer und d Malteser. Dr Sammelbegriff „Semite“ wird aber eender in Bezug uf die historische Völker verwändet. In verschiidene psöidowüsseschaftlige Rassetheorie, wo vo dr Wüsseschaft as unwüsseschaftlig abgleent wärde, si d Juude as „Semite“ bezäichnet worde, wil d
Dr Usdruck Arier (Sanskrit आर्य ārya, avestisch airiia, altpersisch aryā neupersisch آریائی āryā’ī, isch e Sälbstbezäichnig vo Lüt, wo indoiranischi Sprooche schwätze. Sit em 19. Joorhundert si öiropäischi Leenforme vom Wort vor allem in dr vergliichende Sproochwüsseschaft verwändet und vo dört au in andere Beriich übernoo worde. Vor allem isch dr Begriff „Arier“ in Rasseideologie im 19. und 20. Joorhundert iigsetzt worde, zum Aaghöörigi vo bestimmte Menschegrubbe z bezäichne, wo drnooch definiert worde si, zu welere „Rasse“ bzw. „Hererasse“ si ghööre. Er isch bis zum Ändi vom Zwäite Wältchrieg vor allem as Antonym vo „Juud“ im Umlauf gsi. Vo wisse Rassiste wird dr Begriff „Arier“ as e Bezäichnig für die „wissi Rasse“ brucht, zum Bischbil vo de Aryan Nations in de USA oder vo Neonazi im dütschsproochige Ruum. Kwelleforschig Jahanshah Derakhshani: Die Arier in den nahöstlichen Quellen des 3. und 2. Jahrtausends v. Chr. Grundzüge der Vor- und Frühgeschichte Irans. 2. Uflaag mit Addendum. International Publications of Iranian Studies, Teheran 1998, ISBN 964-90368-6-5. Begriffs- und Wüsseschaftsgschicht Konrad Koerner: Observations on the sources, transmission, and meaning of 'Indo-European' and related terms in the development of linguistics. In: Indogermanische Forschungen 86 (1981), S. 1–29. Manfred Mayrhofer: Etymologisches Wörterbuch des Altindoarischen (= Indogermanische
D Hep-Hep-Unrueje oder Hepp-Hepp-Krawall vo 1819 si e Wälle vo gwaltdäätige Usschritige gege Juude in e hufe Stedt vom Dütsche Bund, drunder Prag, Graz und Wien, und im Räst vo Öiropa gsi: z Amsterdam, Kopehage, Helsinki, Krakau und chliinere Ort in Russisch-Pole. Si si vo Handwärker, Händler und Studänte usgange, wo sich zum Däil spontan, zum Däil verabredet zu antijüüdische Demonstrazioone versammlet häi. Drbii häi si jüüdischi Bürger beschimpft, bedroot und misshandlet, iiri Synagoge, Gschäft und Woonige aagriffe und zum Däil zerstöört. D Pogroom häi sich überregional verbräitet und s het wääred Mönet kä Rue gee. Si häi sich gege die jüüdischi Emanzipazioon grichdet, wo sit dr Franzöösische Revoluzioon 1789 au dütschi Gebiet erräicht het. Eso si Juude zu gliichberächtigte Konkurränte vo Christe worde, wo as Handwärker Zumft-Mitgliider gsi si eso früener vilmol Brivileegie gnosse häi. D Unrueje gälte dorum as s Resultat und Uslöifer vom christlige Antijudaismus, aber au as dr Aafang vom Antisemitismus im 19. Joorhundert, häi aber no käni rassistischi Motiv ghaa. Si häi ufzäigt, wie gwüssi Däil vo dr Bevölkerig aafellig gsi si für nöiji Forme vom Juudehass. Dr Naame für die Krawall isch vom «Hepp-Hepp»-Gschrei vom Pööbel choo. Mä nimmt aa, ass «Hepp» äifach en
Dr Heinrich Gretler (* 1. Okdober 1897 z Zirich-Hottingen, wo-nr am 30. Sebdember 1977 au gschdôrba ischt) ischt a Schweizer Schauschbiiler gwäa, wo et bloß en seim Hoimetland bekannt wôrra ischt. Neabam Emil Hegetschweiler, em Max Haufler, em Alfred Rasser ond em Ruedi Walter hôt’r zo de fenf grauße Schweizer Volksschauschbiiler vo dr dômôliga Zeit gheert. Dr Heinrich Gretler kommt am 1. Okdober 1897 em Zircher Stadtdoil Hottingen uff d Welt. Sei Vadder isch dr Chemiilaborant Heinrich Gretler ond sei Mueder d Verona Gretler. Vo 1902 bis 1912 bsuecht’r d Primar- ond Sekundarschuel en seira Hoimetstadt. Dô drnôch nemmt’r am Lehrerseminar en Küsnacht teil. Vo 1916 bis 1918 ischt’r als Lehrer an vorschiidene Schuela tädich. Als Steckapferd schbiilt dr Gretler bei a baar Laiatheader mit. Des weckt bei-em da Wonsch, s Schauschbiila zom Beruef zo macha. Beim eschtreichischa Regisseur ond Schauschbiil-Pädagoga Josef Danegger (1865 bis 1933) nemmt’r Schauschbiil- ond Gsangs-Onderricht. 1918 kriagt’r sei erschts Engagement am Zircher Stadttheader. S Jôhr druff wechslet’r zor Zircher Pfaua-Bihne. Sein erschda Ufftridd e-ma Film hôt dr Gretler 1924 als Landenberg em monumendala Stummfilm Die Entstehung der Eidgenossenschaft, wo’s om da Wilhelm Tell gôht. A baar Ôleiha zo dera Gschicht send beim Friedrich Schiller seim
Ethnarch (Griechisch: ἐθνάρχης) isch e Herscherditel im östlige Middelmeerruum gsi. Dr Begriff chunnt vo de griechische Wörter ethnós = Volk und archós = Fürst, zämmegsetzt häisst also s Volksfürst. E Volksfürst isch denn im Rang nooch so öbbis wie e middelalterlige Groossherzog gsi. Under de Seleukide isch dr Simon dr Makkabäer eso bezäichnet worde. Dr bekanntist Ethnarch in dr Antike isch dr Herodes Archelaos gsi, dr Soon vom Köönig Herodes em Groosse und Ethnarch vo Judäa um d Zitewändi. Im Middelbüzantinische Riich vom 10. und 11. Joorhundert si hochrangigi Offizier, wo Kontingänt vo usländische Söldner kommandiert häi, in Rang vom ene Ethnarch erhoobe worde. Im Osmanische Riich si d Ethnarche d Füerer vo de Millet gsi, de religiööse Minderhäite, wo sich sälber verwaltet häi.
Chachambaschi, türkisch Hahambaşı (osmanisch خخام باشی‎ Chacham baschi, vo hakham, hebräisch für wiis und baschi, türkisch für Chopf) isch dr türkisch Ditel vom Grooss- oder Oberrabbiner in dr Türkei, wo dr religiöös Füerer vo de rund 17'600 Juude im Land isch. Dr Oberrabbiner het si Sitz z Istanbul. Wäge dr Gschicht vom Osmanische Riich gältet d Instituzioon as äini vo de wichdigste vo iirer Art uf dr ganze Wält. D Instituzioon vom Chachambaschi isch um 1835 entstande, wo dr Rabbi vo Istanbul Abraham Levi Pascha vo de osmanische Behörde zum erste Oberrabbiner vom Osmanische Riich iigsetzt worde isch. Das Amt isch nöötig worde, wo s Millet-System, wo zur Kontrolle vo religiööse Minderhäite erschaffe worde isch, au uf die jüüdischi Gmäinschaft usgwitet worde isch. Dr Chachambaschi het en äänligi Stellig wie dr griechisch und armenisch Patriarch ghaa und d Verwaltig vo dr jüüdische Minderhäit im Land isch dere vo de christlige Minderhäite aabasst worde. D Reform isch uf e Druck vo Groossbritannie gmacht worde, wo s Osmanische Riich drzue drängt het, d Juude z emanzipiere. Dr Chachambaschi het d Autoritäät über drei Beriich vom jüüdische Lääbe ghaa: Religioon und Rächtsprächig, d Representazioon vo dr Obrigkäit und dr Iizug vo de Stüüre,
Dr Orhan I., (osmanisch اورخان غازی‎, İA Orḫan Ġāzī, türkisch Orhan Gazi; * 1281 z Reyhanli/Bilecik; † vermuetlig 1359 z Bursa, noch andere Kwellen † 1362), isch dr Soon vom Osman I. und däm sinere Frau Rabia Malchatun, Tochter von Scheich Edebali, gsi. Er isch Sultan vom Osmanische Riich vo 1326 bis zu sim Dood gsi. Dr Orhan I. isch dr erst osmanisch Herrscher gsi, wo sich dr Ditel Sultan gee het. Sini Fraue si d Nilüfer Hatun, Dochder vom Yarhisar-Burgherr, d Teodora Hatun, Dochder vom Kantakuzenos und d Asporça Hatun, Dochder vom Andronikos III. gsi. Under em Orhan häi d Osmane groossi Däil vom nordwestlige Chläiasie erooberet: 1326 isch Bursa noch ere joorelange Belaagerig, wo no under em Osman aagfange het, gfalle, 1331 Nikaia (hüte İznik), 1337 Nikomedeia, s hütige İzmit. Witer im Oste het er 1354 Angora erooberet, wo denn allerdings no eender umbedütend gsi isch, s hütige Ankara. Dr Orhan het Bursa vo 1326 bis 1365/1366 zur Hauptstadt vo de Osmane gmacht. Är sälber, si Vater Osman I. und dr Sultan Mehmed I. si in Bursa begraabe. Wo dr Orhan Sultan worde isch, isch s Osmanische Riich 16'000 km² grooss gsi. Dreiedrissig Joor spööter het s Riich
Dr Friedrich „Fritz“ Wilhelm Schnitzler (* 16. Dezember 1928 z Ohnastetta; † 15. Juli 2011 ebado) isch e deutscher Landwirt, Politiker vo der CDU, Aufsichtsratsvorsitzender und Vorstandsvorsitzender vo dr Südmilch AG un Manager gsi. Usrdem isch er Gründer un Funktionär vom Kreisbauernverband Reutlingen gsi und vom Landesbauernverband in Baden-Württemberg. Er het als Lobbyist für e Buureverband im Landtag vo Bade-Württebärg gschafft. Er het an dr Schwäbische Buureschuel z Bad Waldsee doziert und isch für s diakonische Werk Mariaberger Heim aktiv gsi. BEACON-Datei der in der Personendatenbank nachgewiesenen baden-württembergischen Persönlichkeiten - Landesbibliographie Baden-Württemberg - Friedrich Wilhelm Schnitzler GND-ID: 1044563486 Quellenangabe: Landesbibliographie Baden-Württemberg - Eintrag in der Personendatenbank nachgewiesenen baden-württembergischen Persönlichkeiten. Friedrich Wilhelm Schnitzler - Landesbibliographie Baden-Württemberg ID-Nr.: 698836 Eintrag in der Personendatenbank Landesbibliographie Baden-Württemberg ID-Nr.: 698836 Commons: Friedrich Wilhelm Schnitzler – Sammlig vo Multimediadateie Fernsehsendung MUM: Suedmilch AG – Campina BV Teil 1/2 (Quelle: SWR Stuttgart) - Video auf YouTube Fernsehsendung MUM: Suedmilch AG – Campina BV Teil 2/2 (Quelle: SWR Stuttgart) - Video auf YouTube Fritz Schnitzler: Ein Kämpfer für den Bauernstand Quelle: Südwest Presse 20. Juli 2011 Landwirt mit Kampfgeist und Beharrlichkeit Nachruf Reutlinger General-Anzeiger 21. Juli 2011 Todesanzeige in der Schwäbischen Post, abgrüeft am 20. Juli 2011 Normdate:
47.5585444444447.5838805555556Koordinate: 47° 33′ 30,8″ N, 7° 35′ 2″ O; CH1903: 610933 / 267547 S alt Baasler Züüghuus isch e Geböid us em 14. Joorhundert am Petersblatz gsi, wo vor allem as Züüghuus aber e Zitlang au no as stedtischs Kornhuus brucht worde isch. Es isch 1936 abgrisse worde, zum Blatz für s nöije Kollegiehuus vo dr Uniwersidäät Baasel z mache. 1339 chunnt e «Wärkhoof im Gaarde vo St. Peter» in de Urkunde vor. Er isch grad näben em alte jüüdische Friidhoof gsi, wo denn im Juudepogroom vo 1349 zerstöört worde isch. In däm Wärkhoof het d Stadt Belaagerigsgräät wie Katapult und spööter Gschütz lo härstelle. Vo 1414 isch s e Züüghuus gsi: s erste Inwentaar zelt 324 Armbrüst mit 6000 Bolze uf, 17 Füürgschütz und 68 Handbüggse. S Züüghuus isch eso bedütend gsi, ass Bsuecher vo uswärts d Waffesammlig si cho bschaue. Wäge de Armgnake wo in de 1430er Joor d Umgääbig vo dr Stadt usblünderet häi und wägen ere Missärnt im Joor 1437 het dr Root beschlosse, d Stadt für e Belaagerig besser uszrüste. 1438 het mä vom Martin vo Waldegg e nöis Züüghuus uf em Gländ vom alte jüüdische Friidhoof lo baue, wo s din au Blatz für
S orthodoxe Juudedum (vo griechisch orthós, „richdig“ und dóxa, „Leer“ – d. h. „wo zur richdige Leer ghöört“) isch äini vo de Hauptströömige vom hütige Juudedum näben em konserwative Juudedum, em liberale Juudedum (bekannt au as Reformjuudedum) und em Rekonstrukzionismus. S hütige orthodoxe Juudedum wird mäistens in die bäide Hauptrichdige modärn-orthodoxes Juudedum und ultraorthodoxes Juudedum iidäilt; weli bestimmti historischi Grubbe Vorlöifer vo bestimmte hütige Grubbe si, isch zum Däil umstritte. So wird dr Rabbiner Samson Raphael Hirsch, wo d Beweegig von em im 19. Joorhundert mäistens as neo-orthodox bezäichnet wird, vo de modärn-orthodoxe und au vo ultraorthodoxe Juude für sich in Aaspruch gnoo. D Bezäichnig „orthodoxes Juudedum“ isch im 19. Joorhundert entstande, zum s konserwative Juudedum vom Reformjuudedum, wo in dere Zit entstande isch, abzgränze. S orthodoxe Juudedum orientiert sich an dr schriftlig und mündlig überliiferete Leer, wo in dr Tora und im Talmud ufgschriibe isch. Es het die Grundlaage in de spöötere Wärk vom rabbinische Juudedum bis hüt witerentwigglet. Die ganzi Tora gältet im orthodoxe Juudedum as s maassgääbende Wort vo Gott, wo aber d Usleegig drvo im Lauf vo dr Zit witer entwigglet und immer mee entfaltet wird. D Autoridäät vo dr Tora brägt s orthodox jüüdische Lääbe,
Dr Begriff Messias (hebräisch ‏משיח‎ Maschiach oder Moschiach, aramäisch Meschiah, in griechischer Transkripzioon Μεσσίας, ins Griechische übersetzt Χριστός Christos, latinisiert Christus) stammt us em Tanach und bedütet dr „Gesalbti“. Er wird dört für Köönig und Hoochibriester verwändet. D Übersetzig vom hebräische Wort in dr griechische Septuaginta isch im Christedum zur Bezäichnig und zum Ditel vom Jesus Christus worde. D Christe glaube nämlig, ass sich d Brophezeijige im Alte Testamänt, vor allem im Buech Jesaja uf e Jesus vo Nazareth wurde bezie. Dä Aaspruch und au dä vo alle andere Lüt, wo sich im Lauf vo dr Gschicht as Messias bezäichnet und mänggisch au e hufe Aahänger gfunde häi, wird im Juudedum nit anerkennt. Im Tanach, dr hebräische Bible, bezäichnet dä Hohäitsditel e Mensch, wo vo Gott erwäält und bevollmächtigt worde isch, bsundrigi Ufgoobe für si Volk Israel z erfülle. Mäistens isch das e Köönig gsi, spööter au e Hoochebriester, im überdräite Sinn au e Brofeet, wo vo Gott inspiriert isch. Noch em Undergang vom Riich Juda (586 v. d. Z.) häi biblischi Brofeete verkündet, ass e Retter und Friidensbringer in dr Ändzit chiem. D Septuaginta het Maschiach immer mit Christos übersetzt. S Urchristedum het dr Jesus vo Nazareth mit däm
Dr Dootedanz isch e Blatz im Baasler Vorstedt-Kwardier grad näbe dr Breedigerkiirche, wo hüte dr christkatholische Kiirche ghöört. Uf em Blatz het d Baasler Stadtgärtnerei e Bluemegaarde aapflanzt, won e Gländer drum ume isch. Dr Blatz verbindet dr Bluemeräin uf dr äinte Site mit dr Spidaalstrooss und uf dr andere mit dr Santihannsvorstadt. S Geburtshuus vom Johann Peter Hebel isch am Dootedanz 2. Früener isch säll Stück Strooss no Däil vo dr Santihannsvorstadt gsi. Uf em Gländ vom hütige Dootedanz häi im Middelalter d Dominikaner vom Breedigerklooster e Friidhoof gha. Uf dr innere Site vo dr Umfriidigsmuure isch dr berüemt Baasler Dootedanz druf gmoolt gsi. Mit dr Reformazioon isch s Klooster ufghoobe worde, aber si Kiirche isch vorlöifig e Gotteshuus bliibe, das vo dr französischsproochige reformierte Gmäind; denn het mä sä as Laager brucht. Dr ganz Kloosterkomplex isch nodinoo verlotteret. 1805 isch d Friidhoofmuure mit dr Dootedanzdaarstellig abbroche worde, und eso isch dr ehemoolig Laiefriidhoof zum ene offene Blatz worde. E Däil vom Gländ uf e Rhii zue isch brucht worde, zum d Santihannsvorstadt verbräitere und greeder mache, und näbe dr Breedigerkiirche het mä spööter e Verbindig vom Petersgraabe zur Spidaalstrooss baut. Dr Naame vom ehemoolige Bild dört isch im
Dr Emil Heinrich Baer (* 23. Dezämber 1884; † 8. Novämber 1945 z Tielschtoorf; haimetbrächtigt z Riferschwiil) isch e Schwyzer Pfarrer un Orientalischt gsii. Är isch bekannt wore dur syni programmatisch Schrift Alemannisch. Die Rettung der eidgenössischen Seele vu 1936, wun er d Yyfierig vun ere alemannische Standardsproch in dr Schwyz din gforderet het. Dr Emil Baer isch z Affoltere ufgwachse. Sy Vater isch dr Theodor Baer-Leuthold gsii. No dr Matura am Gymnasium z Züri het er im WS 1904 an dr Universitet Züri aafange Theology studiere. Im WS 1905 isch er fir ai Semeschter an dr Universitet Marburg fir Theology yygschribe gsi un isch derno 1906 retuur chuu an d Universitet Züri un het dert no ai Semschter lang klassischi Philology studiert. An dr Uni Züri isch er syt em 1. Dezämber 1904 Mitglid vu dr Studänteverbindig Utonia gsii. Anne 1910 isch er fir e churzi Zyt Pfarrer z Bivio im Bindnerland gsii, derno isch er bis 1916 Pfarrer vu Bauschtette gsii. Ab em Spotjohr 1915 het er nomol fir ai Johr wytergmacht mit sym Studium in klassischer Philology an dr Universitet Züri. Ab em 23. Oktober 1916 bis zum 15. April 1921 het er wider e Pfarrstell im
Mit Dootedanz cha gmäint si e moolerischi Daarstellig vom Dood, wien er Mensche mit sich nimmt Dr Baasler Dootedanz Dr Bärner Dootedanz musikalischi Veraarbäitige vom Thema Totentanz, e symphonischs Stück für Klavier und Orchester vom Franz Liszt Totentanz, e Stück für Mezzosopran, Bariton und Orchester vom Thomas Adès, 2013 dichterischi Veraarbäitige vom Thema as franzöösisch Danse Macabre, e Gedicht vom Charles Baudelaire Totentanz, e Gedicht vom Johann Wolfgang von Goethe as schweedisch Dödsdansen (dütsch Der Totentanz), e Schauspiil vom August Strindberg, 1901 Totentanz, e Roman vo dr Martina André, 2014 filmischi Veraarbäitig vom Thema Der Totentanz, en ööstriichische Film us em Joor 1919 Sustigs e Blatz z Baasel totentanz.de (e Dootedanz Website) (Memento vom 29. Jänner 2016 im Internet Archive)
Dr Schabbtai Zvi, au Sabbatai Zewi oder Schabbatai Zwi (* 1626 z Smyrna im Osmanische Riich ; † 16. Septämber 1676 z Ulcinj im Osmanische Riich) isch e jüüdische Religionsgleerte gsi. Er het sich sälber zum Messias erkläärt und e messianistischi Beweegig in s Lääbe grüeft, wo as Sabbatianismus in d Gschicht iigange isch. Im Schabbtai Zvi si Familie stammt ursprünglig woorschinlig vom Peloponnes. Erst si Vater Mordechai, hebr. מרדכי (gstorbe 1653), isch uf Smyrna züüglet. Si Vorname und Familiename und si Häärkumft düte uf e romaniotische Ursprung vo dr Familie. Dr Ursprung vo de Romaniote, de Italkim und (weniger) vo de Aschkenasim lit im palestinensische Juudedum. Dr Schabbtai isch (woorschinlig) am Tischa beAv 5386 noch em jüüdische Kaländer z Smyrna as dr zwäit vo drei Söön vom ene Händler uf d Wält choo. Über d Chindhäit und Juugend wäiss mä nüt sichers, und au nid über si Usbildig. Vermuetlig het er e dradizionelli jüüdischi Bildig überchoo. Zu sine Leerer het dr Kabbalist Josef Eskapa ghöört. Won er sächzääni gsi isch, het er afo en asketischs Lääbe füere, und e Rabbi Isaac häig en drbii aagfüert. Im Joor 1648, wo wääred em Ufstand vo de Ukrainer under em Kosak Bogdan
Dönme (osmanisch دونمه‎, „Konvertit“) säit mä de Mitgliider von ere krüptojüüdische kabbalistische Religioonsgmäinschaft in dr Türkei, wo e Zwiig vom Sabbatianismus si. Mä schetzt, ass es öbbe 30'000 bis 40'000 von ene git. Gege usse braktiziere si dr Islam. D Gmäinschaft goot uf e baar hundert Familie zrugg, wo im Schabbtai Zvi (1626–1676) si Dradizioon noch sim Dood witergfüert häi. 1683 isch s z Saloniki zun ere Massekonversioon choo, und eso isch die Stadt zum Zentrum vom Kult worde. D Dönme häi dr Schabbtai Zvi as dr Messias aagluegt. Ass er zum Islam konwerdiert het, häi si drmit erkläärt, ass d Seel vom Messias bis zum Grund vo dr Sünd müess aabestiige, zum d Funke vom göttlige Liecht z erlööse, wo dört gfange sige. 1690 het s e Spaltig under de Dönme gee, won e Grubbe dr Baruchia Russo (islamische Naame Osman Baba, 1676–1720/26) zu iirem Messias erkläärt het. Wo dr Jakob Joseph Frank (1726–1791) d Dönme kennegleert het, het er vo sich afo behaupte, är sig dr Messias. Innerhalb vo de Dönme git s drei Grubbe bzw. Ströömige: d Karakaşlar (türkisch) (bzw. Konyosos (Ladino)) d İzmirim (İzmirlis) und d Yakubiler (Jacobite) Im Zuug vom Bevölkerigsusdusch zwüsche Griecheland und dr
Dr Daud Pascha (georgisch დაუდ ფაშა, * 1797; † 1851) isch dr letscht Mamelukeherrscher vom Irak im Osmanische Riich gsi. Er het ooni Erfolg e Rebellioon gege d Zentralmacht aazeddlet und druf si 1831 die politische Vorrächt vo de Mamluke in dr Browinz abgschafft worde. Dr Daud Pascha isch us ere Mamlukefamilie vo georgischer Abstammig choo. Dr Daud Pascha het wie dr Muhammad Ali Pascha, wo Guwernöör vo Egüpte gsi isch, brobiert, si Land wirtschaftlig, administrativ und milidäärisch z modärnisiere. Er het mit Zwangsmaassnaame gherscht und het zum Bischbil e hufe Stammfüerer lo uswiise und sä mit Kandidate ersetzt, wo iim gnääm gsi si. Sini Fäldzüüg gege kurdischi Separatiste si e Faktor gsi, wo drzue biidräit het, ass dr Chrieg zwüschen em Osmanische Riich und Persie usbroche isch, wo vo 1821 bis 1823 gangen isch und wo d Perser gwunne häi. Si Verfolgig vo de Juude het zur Folg gha, ass e hufe Flüchtling s Land verloo häi. Wo s Osmanische Riich au dr Chrieg vo 1828 bis 1829 gege Russland verloore het, het dr Daud Pascha dänggt, ass d Zentralmacht eso gschwecht sig, ass er en Ufstand chönnt gwünne. Er isch aber schnäll von ere Expedizioonsarmee under em Ali
S Millet-Süsteem (osmanisch ملت‎) isch e religiöös definierti Rächtsornig im Osmanische Riich gsi. Im Lauf vo sinere säggshundertjöörige Gschicht het sich s Osmanische Riich zum ene multikonfessionelle Gmäinwääse entwigglet, wo s Millet-Süsteem d Rächtsornig, wo uf em islamische Rächt basiert het, für e Status vo de nitmuslimische Religioonsgmäinschafte greeglet het. Die häi en Aaspruch gha uf e Schutz vom Sultan, und häi drfür e bsundrigi Stüür, d Dschizya, müesse zaale. Dr Sultan het sich an s theokratische Süsteem vom Islam ghalte und het alli Kontakt mit sine Underdaane über deren iiri religiöösi Füerig abgwigglet; die het für iin d Stüüre iizooge und abgliiferet. Über die religiööse Organisazioone wie Chille si Autonomiiberiich uf wirtschaftligem, rächtligem und administrativem Gebiet entstande, wo vo dr religiööse Füerig vo dr Gmäinschaft verwaltet worde si. Wäge däm häi nit die ethnische Bindige dr Usschlag gee, sondern d Mitgliidschaft in dr gliiche Religioonsgmäinschaft. In dr osmanische Zit het sich in Südostöiropa e politischs und nazionals Bewusstsii afo bilde, wo uf dene chirchlige Abgränzige basiert het. As letschti gröösseri religiöösi Gmäinschaft häi d Juude erst im 19. Joorhundert s Brivileeg vom Millet-Süsteem überchoo, wo in erster Linie für die griechische und armenische Gmäinde entwigglet worde isch. D Herschaft