rlitschk/wikidir huggingface dataset:
S Nidersorbisch Gymnasium z Cottbus isch s einzig Gymnasium, wu uf Nidersorbisch unterrichtet wird. Näb em Sorbische Gymnasium Bautzen isch s eis vu dr zwei Gymnasie z Dytchland mit Sorbisch as Unterrichtssproch. S soll derzue diene, di nidersorbisch Sproch un Kultur (vilmol au Wendisch gnännt) in dr Lausitz z erhalte. S Gymnasium isch am 1. Septämber 1952 as „Sorbische Oberschule” (Serbska wuša šula) grindet wore, anne 1959 isch us ere di „Sorbische Erweiterte Oberschule” (Serbska rozšyrjona wuša šula) wore un schließli 1990 e Gymnasium. Derwylscht am Aafang no Obersorbisch un Dytsch unterrichtet wore isch, isch in dr 1970er Nidersorbisch as zuesätzligi Sproch yygfiert wore un ab em Johr 2000 bilinguale Unterricht mit Nidersorbisch as Arbetssproch. Zurzyt sin am NSG circa 690 Gymnasiaschte in dr Johrgangsstufe 5 bis 13 yygschuelt (Stand: Novämber 2008). D Schuelleiteri isch syt em Summer 2008 d Anke Hille-Sickert, wu di erscht Frau isch as Leiteri. Sorbisches Gymnasium Bautzen (s einzig Gymnasium, wu uf Obersorbisch unterrichtet wird) Offiziälli Websyte vum NSG
De Wolfgang Joner († 11. Oktober 1531) isch de lätschti Abt vom Chloschter Kappel z Chappel am Albis gsi. Im Johr 1509 isch de Wolfgang Joner Prior vom Chloschter worde und im 1520i Abt. Unterem Joner isch z Kappel e Chloschterschuel gründt worde. Er het am 17. Jänner 1523i de Heinrich Bullinger mit de Leitig vo dere Schuel beuftrait, wo dann im Februar sis Amt aaträte het. Mit em Bullinger und sinere Lehrtätigkeit, isch de Joner und mit ihm sis Chloschter nadisna zu de Reformation überträte. Scho im März 1523 sind d Bilder us de Chloschterchile entfärnt worde. Zwei Johr schpäter, im März 1525 hei de Joner und sini Mönch s letzti Mol e Mess in de Chile gfiiret und nomol es Johr schpöter, im März 1526 s erschti reformiirti Abigmahl. Im 1527 het de Wolfgang Joner ghürote und s Chloschter em Bürgermeischter und im Rot vo de Schtadt Züri übergäh. Am 11. Oktober 1531 isch de Wolfgang Joner in de Schlacht bi Kappel gfalle. En Überblick über d Gschicht vom Chloschter Kappel mit Date über de Wolfgang Joner
S Sorbisch Gymnasium Bautzen, isch s ainzig Gymnasium, wu uf Obersorbisch unterrichtet un brieft wird, dodermit isch s näb em Nidersorbische Gymnasium Cottbus ais vu dr zwai Gymnasie z Dytschland mit Sorbisch as Unterrichtssproch. S lyt z Bautzen an dr Friedrich-List-Stroß im Stadtdeil Nordoschtring. Am 1. Septämber 1947 isch di sorbisch Oberschuel z Bautzen grindet wore. Am Blatz vum Katholische Lehrerseminar an dr Liststroß, wu im Zwete Wältchrieg schwär bschedigt woren isch, isch d Schuel nei yygrichtet wore. Vu Aafang aa isch e Internat aagschlosse gsi, go dr Schuelbsuech megli z mache fir Schueler us wyter ewäg glägene sorbische Derfer. Anne 1951 isch s erscht Abitur uf Sorbisch abglait wore. D Schuel isch speter as „Erwytereti Oberschuel“ (dt. Erweitere Oberschule, EOS) ni d Nochbergmai uf Kleinwelka (syt 1999 e Stadtdail vu Bautzen) verlait wore. S Buebeinternat mit 60 Blätz isch in dr 1960er Johr im Schloss Radibor gsi. E Zytlang isch d Schuel derno z Bautzen am Platz des Friedens gsi. Anne isch schließli wider in s urspringli Gebei in dr Liststroß verlait wore un 1992 as „Sorbisches Gymnasium“ nei ufgmacht wore. In dr Johre 2007 un 2008 isch s Gymnasium saniert und zum Sorbische Bildigszäntrum umböue wore. Zyterhär git
Kleine Leute mal ganz groß isch a deitscher Schbiilfilm vom Regisseur Herbert B. Fredersdorf, wo em-ma figdiva Ort vom Schwobaland schbiilt. Manchmol hot dr Vorleih deam Film au dia Titl Kleine Leute – große Reise ond – was zemlich irrefiirend ischt – Turboscharfe Ferien gäa. D Außaufnahma send en Berlin, en Urach ond uf dr Albhochflech beim Schloss Lichdastoi em Ordsdoil Honau vo dr Gmoid Lichdastoi dreht worra. S erscht Mol ens Kino komma isch der Film am 18. Dezembr 1958. S Hilfswerk Berliner Ferienkinder schickt an Omnibus voll mit kleine Leit en d Kleistadt Fleggabach en Wirdaberg. En deam Heim, wo se en de Feria wohna sollet, send abr d Masra ausbrocha. Drom vorsuacht d Schwestr Birgit, dia Berlinr Kendr bei Familia ondrzobrenga. Dr Film konzentriirt sich uf d Schicksal vom Pfiffikus Theo Luschdig, vom schichdrna italienischa Woisabua Fabio, vom Biachrwurm Norbert Hofer, wo vo de andre Kendr bloß „Professr“ ghoißa wuud, ond deam ufgweggda Mädle Sabinchen Meier. Dui kommt ens Haus vom Oinzlhendlr Wurst, wo en Fleggabach als Reigschmecktr aus-em ferna Berlin leabt. S dauret et lang, ond dia zwoi hend sich boide ganz arg ens Herz gschlossa. Wia-s Sabinchen grad an Kardofflsalat machet ond do drzua Muskat
Witaj (sorbisch fir Willchuu) isch e Projäkt, wu sich yysetzt fir di zwosprochig Erziehig un Uusbildig uf Sorbisch un Dytsch an Chinderschuele un Schuele in dr Lausitz. Di erscht Witaj-Gruppe isch am 1. März 1998 im Cottbuser Stadtdeil Sielow mit 12 Chinder aagfange wore. D Idee vu dr zwosprochige Frieerziehig bi Chinder isch scho z Kanada un vu vile chlainere Velker z Europa (z. B. dr Bretone mit dr Div Yezh-Schuele) erfolgryych umgsetzt wore. D Chinder wäre dur Immersion an di sorbisch Sproch gfiert; si solle di sorbisch Sproch wie s Dytsch beherrsche un no dr Chinderschuel in Witaj-Klasse goh. Di erschte Chinder us em Witaj-Modäll bsueche syt 2006 s Nidersorbisch Gymnasium z Cottbus un hän syterhär allno e speziälle Witaj Unterricht. Grundschuele, wu sich däm Projökt aagschlosse hän, un Schuele Schuele, wu ne Sorbischschwärpunkt hän, lehre zmaischt d Fächer Mathematik, Sachkund (au Regionalgschicht) un Musik/Chunscht/Sport uf Sorbisch. Hite git s näbe 10 sorbische Chinderschuele, wu vilmol vu dr Chilche bedribe wäre un wu rund 600 Chinder druf gehen, fimf Witaj-Chinderschuele: Witaj-Chinderschuel „Mato Rizo“ z Cottbus-Sielow (Brandeburg) – 55 Chinder Witaj-Chinderschuel „Villa Kunterbunt“ z Cottbus (Brandeburg) – 68 Chinder Witaj-Chinderschuel „Milenka“ z Rohne (Sachse) – 35 Chinder Witaj-Chinderschuel „Pumpot“ z
Alta isch a Gmoand im Bezirk Fealdkirch z Vorarlberg, Öschtriich mit 6.356 Iiwohner. Der Ort lit im mittlera öschtriichischa Rhiital uf 412 m Seehöhe. Alta grenzt a 5 andere Gmoanda, däs sind Ems im Bezirk Dorabira, Götzis und Mäder, wo o im Bezirk Fealdkirch ligend und Oberriet und Dieplsou im Schwizer Kanton St. Galla. Zemma mit Götzis, Mäder und Kobla, wo o alle rund umma Kummaberg ligend, bildet Alta dia Arbatsgmoanschaft "amKumma". Am 1. Jänner 1801 hot ma Alta vom Nochburort Götzis politisch trennt. Vo 1805 bis 1814 hot Alta zu Bayern khört und denn wider zu Öschtriich. Zum öschtriichischa Bundesland Vorarlberg khört der Ort sit da Gründig vom Vorarlberger Landtag 1861. Vo 1945 bis 1955 isch Alta an Toal vo dar französischa Bsatzigszona z Öschtriich gsi. D Gmoandsvertreatig vo Alta hot 27 Mitglider. D Zemmasetzig noch da Wahl vo 2010 isch: ÖVP 18 Sitz, SPÖ 3 Sitz, Dia Grüana und Bürgerlischte 5 Sitz und FPÖ 1 Sitz. Bürgermoaschtr isch da Gottfried Brändle. Quella: Statistik Austria: Bevölkerung seit 1869 für Gemeinden. STATcube Z Alta hots im Johr 2003 150 Betriebe vo da gewerblicha Würtschaft mit 955 Bschäftigta und 106 Lehrling gia. Lohnstüerpflichtige Erwerbstätige hots 2.454 gia. Im Ort gits 3
D Volchstrachte vo de Albaner (albanisch: veshjet tradicionale shqiptare ‚traditionelli albanischi Chleidig‘, veshjet kombëtare ‚Nationalchleidig‘ oder veshjet popullore ‚Volchschleidig‘) isch d Chleidig wo vo de Albaner im Alldaag un zue bsundre Aaläss trait worde isch, bevor dass sich weschtlichi Chleidig duregsetzt het. Si zeige di verschidne kulterelle Yyflüss vo dere Gegend, un unterscheide sich je nooch regionaler, gsellschaftlicher, städtisch oder ländlicher Herchumft, un je nooch Alter, Familiestand un Konfession. Die Chleidig isch bis in d 1950er au im Alldaag no wyt verbreitet gsi, un isch deno als erschts vo de jüngere Lüt durch weschtlichi Chleidig ersetzt worde. Hüt werde Deil vo de traditionelle Trachte im Alldaag numme no vo ältre Mensche, vo Folklore-Gruppe oder zue ganz bsundri Aaläss drait. Bi ältre Manne mit ländlichem Hintergrund isch zum Byspil no s qeleshe, e runds Filzchäppli, verbreitet. D Trachte hen sich natürli pauselos verändret; verschidni regionali Type hen sich ussbreitet bzw. sin usser Gebruuch cho, oder sin durch kulturelli Yyflüss wie zum Byspil d Islamisierig, yygfiert worde. Nooch dr Unabhängigkeit vo Albanie vum Osmanische Rych 1912, isch de de Yyfluss vo de weschtliche Mode stercher worde. Hergstellt worde isch d Chleidig meist uss lokale Produkt uss de Landwirtschaft un de Viezucht wie
f Da Kummaberg, viilmol o uafach Kumma, hochdütsch Kummenberg, isch an 667 Meter hoher Inselberg mitta im öschtriichischa Rhital z Vorarlberg. Dr Berg lit komplett ufm Gmoandsgebiat vo dar Gmoand Kobla, vo dera lit dr alt Dorfkern am Fuaß vo deam Berg. Er gilt o als Grenzberg zwüschad Oberem und Unterem Vorarlberger Rhital. Berühmt wora isch da Kumma, wo ma döt archäologisch Funde gmacht hot, wo ma bis i d Mittlstuaziet zruck datira ka. Dia Funde sind dia älteschta Azoacha vo menschlicher Besidlig im hütiga Vorarlberg. Dozmol isch da Bodasee, an Süaßwassersee mit viil Fisch, bis ge Rankl ganga und da Kumma so würkle an Insel odr zmiandscht an Ufergebiat gsi. Wo ma mit da Rhireguliirig agfanga hot, hot ma am Weschthang vom Kummaberg an Stuabruch aglet, vo deam hot ma mit da Bahn von dar Internationala Rhireguliirig Bruchmatrial zu da Bauschtella gschaffat. Bim Bau vo da Rhital/Walgau Autobahn (A14) hot ma da klä klennere Neababerg vom Kumma, da Udlberg, i zwoa Töal gsprengt zum mittadurch dia Autobahn witerbaua, ohne daß ma an türa Tunnl brucht. Der gspaltene Berg isch hüt an markanta Weagpunkt vo dera Autobahnstreck. Dia vier Gmoanda Getzis, Alta, Kobla und Mäder, wo rund umma Kumma ligend,
Sanggale isch e Stadt i de Schwiiz und d Hauptstadt vom gliichnamige Kantoo Sanggalle. Sid em früene Middelalter het s Chlooschter Sanggale im alemannische Gebiet e grossi Bedüütig gha. D Stiftsbiblioteek im barocke Nöibou vom Chlooschter isch es einzigartigs Kulturguet, wo als UNESCO-Wälterb verzeichnet isch. D Stadt Sanggale hät 75'522 Iiwohner (Dezember 2017). Si isch s Zäntrum vo dr Regioon im Südweschte vom Bodesee. Sanggalle liit im ene Hochtaal zwüschet zwee Hügel am Rand vom Alpstei-Gebirg, em Rosebärg und em Froidebärg. Vo dene uus hät me e schöni Uussicht uf t Stadt und bis zum Bodesee abe. Im Weschte vo de Stadt flüsst d Settere im ene tüüffe Tobel, wo vo hööche Brugge för Auto und Züüg öberspannt werd. Dur s Taal flüsst d Steinach zum Bodesee. D Stadt liit uf dr Höchi vo 665 bis 750 m ü.M. und isch drum aini vo de Schwiizer Schtädt, wo bsunders höch liget. Sanggale het drü Stadtdeil: d Stadtchreis Wescht, Zäntrum und Oschte, und 14 Kwartiergruppe. Die heisse: Winkle Brugge Lache Rosebärg Riethüsli Sant George Innestadt Nordoschtkwartier Südoschtkwartier Rodmonte Langgass-Häiligchrüüz Sampfiide Notkersegg Noidorf Dr Afang vo Sanggale hanget ganz mit dr früene Gschicht vom Chlooschter Sanggale zäme. Bis is früene Middelalter isch
Pro Libertate, dütsch (Für d Frejheit) isch e antikommunisteschi, rächtsbürgerlechi Vereinigung in dr Schwiiz. D Vereinigung isch nach em Zämmebruch vom ungarische Volchsuufstand 1956 in Bärn gründet worde. Si händ d Ufständische und d Flüchtling mit ere schwiizwiite Solidarisierig mit de Aktionsgruppe "Helft Ungarn in Pro Libertate" ghulfe. De Ton hät de langjährigi Präsi Max Mössinger agäh, wo sich für d Frejheit, Demokratii und Mänschewürdi iigsetzt hät. D Organisazion hät uf Gfahr im Oschte mit Wanderuustellige, Ziitigsartikle, enere Heruusgab vo Ziitschrifte und de "P.-Mitteiligen" uufmerksam gmacht. I de 1960-Joore isch die Koexistänzpolitik uufchoo, wo de Ost-West-Konflikt a Orientierigschraft abhande isch und drufabe hät de Verein e Chrise überchoo. Wäge de Unruhe vo 1968, wo näbe de Sexuelle Revolution au de Pazifismus ufchoo isch, hät sie mit de Kampagne "Pro Armee" es nüs Thema gfunde. Au hät sie 1989 d'Armeeabschaffigsinitiative bechämpft. Sie sälber gseht sich als liberalkonservative, wirtschaftsfründliche Verein, wo sich für e Selbstbehauptig vo de Schwiiz tuet stark mache. Bi de Debatte um de 2. Wältchrieg und zue de Veröffentlichunge vo de Bergier-Kommission ghört de Verein de gegeteilige Meinig a. J. Frischknecht, P. Niggli: Rechte Seilschaften. 1998 50 Jahre Pro Libertate, 1956-2006. 2006 Pro Libertate Roger Sidler: Pro Libertate. In:
De Schlossplatz (poln. Plac Zamkowy) isch zwüsche em Warschauer Chönigsschloss und de Altstadt gläge. Vo de Südsite isch er dur d'Stadtmuur und em Krakauer Tor umschlosse gsi. D'Sigismundssüle isch syt 1644 d'sichtbari Mitti vom Platz. S'Krakauer Tor und en Teil vo de Stadtmuure sind 1818 abbroche worde, aber d Stross, wo am Krakauer Tor tuet afange – d'Krakauer Vorstadt (poln. Krakowskie Przedmieście) – hät ihre Name bhalte. Vor de Zerstörig Warschau 1944 dur die dütsch Armee isch de Schlossplatz eine vo de verchehrsrichste Plätz vo Warschau gsi; vom Platz hät e gächi Stross abe dur de Felix-Pancer-Viadukt zue de Kierbedź-Brugg und wiiters zum Stadtteil Praga am rächte Weichselufer gfüert. Im Joor 1944 sind de Viadukt und d'Brugg gsprängt worde. Nach em Chrieg händ d'Planer nöd de Vorchriegszuestand wider hergstellt, sie händ defür e grossi Vorstelligschraft gha und händ im ganz verwüestete, verbomte Teil e Strossetunnel entworfe, wo under em Schlossplatz dure gfüehrt het. De Tunnel hät de Verchehr vorbi a de Altstadt gfüehrt. De zerstörti Pancer-Viadukt isch abbroche worde, uf de restliche Pfiler vo de 1859 buute Brugg händ si e nüi, breiteri Brugg buue. Uf em Tunneldach händ sie die alte Hüser nach Plän wieder ufbuue. Am 22. Juli
Mäder ischt a Gmoand in Öschtriich z'Vorarlberg im Bezirk Fealdkirch mit 4.183 Iiwohner. Dr Ort liet im Vorarlberger Rhiital und ischt uane vo da Grenzgmoanda zur Schwiz wia z. B. o Ems, Luschnou oder Hökscht. Mäder liet uf 414 Meter Seehöhe und hot a Fläche vo 3,42 km². Im Mittlalter hot Mäder zum Reichshof Krissern khört und ischt urkundlich s erschte mol 1294 als in den Mederen erwähnt wora. 1513 isch däs Gebiat zu Öschtriich koh. D'Habsburger hond dia Orte z'Vorarlberg amol vo Tirol und amol vo Vorderöschtriich (Friburg im Brisgau) us regiert. Vo 1805 bis 1814 hot Mäder zu Bayern khört und denn wieder zu Öschtriich. Bis 1806 ischt dia Gmoand deam Gricht Rankl-Sulz i da Herrschaft Fealdkirch igliedert gsi. Mäder ischt früaner all wieder vo Übrschwemmiga vom Rhii troffa wora. Im Rhiital ischt as am 15. Juni, 2. Juli und 28. Auguscht 1817 zu Übrschwemmiga koh, bsundrigs am 28. Auguscht hot as viele Dammbrüch gia. Uf da Vorarlberger Sita hot da Rhii bi Ruggäll, Bangs, Moaniga, zwüschad Kobla und Mäder, bi Brugg und z'Gaißau d'Dämm durchbrocha und hot uf bedna Sita große Schäda agrichtat. 1824 ischt da Ortsvorsteher vo Mäder, Johann Josef Ender ge Wian gritta und hot
p3 D Burg Neu-Ems (o „Schloss Glopper“ odr im Dialekt blös „Glopper“) ischt a mittlalterliche Burganlag i dr vorarlbergischa Stadt Ems. Si ligt 690 m ü. A. uf ma klenna Hügel, leangs vo dr Strooss, wämma vo Ems in Ortstoal Emsrütte uffi fahrt. Dia Anlag ischt a Burg vom Adls- und Rittergschleacht vo da Herra vo Ems gsi. 1343 hot da Ritter Ulrich I. vo Ems mit da Genehmigig vom Kaiser Ludwig der Bayer uf am Bergrucka vom Rhiital z Emsrütte, i dar Nöhe vo siner Feschte Alt-Ems a neue Burg baut, dass sine vilköpfig Familie ina urüabiga Zit an sichara Untrschlupf hot. 1407 im Appazeallrkriag ischt dia Burg vo da ehemaliga Grofa vo Ems s erscht Mol zerstört und glei wider ufbaut wora. 1603 hot ma im Untrgschoß a Kapealla igrichtet, vo dera hüt bis uf zwao Spitzbogafeanschtr i dr Nordwand nüt meh übrig ischt. Dr frühare Flüglaltar vo dera Kapealla (Antwerpener Moaschtr, um 1515–1520) ischt sit 1835 im Tiroler Landesmuseum usgstellt. Sit 1843 ischt der ussrgwöhnlich Bau, bestehand us klennräumiga Hochburg mit bergfriidartigem Bollwerk, abautem Palas und tüfer gleagener Vorburg, im Privatbsitz vo da Familie Waldburg-Zeil. Commons: Schloss Glopper – Sammlig vo Multimediadateie Schloss Glopper oder Burg Neu-Ems
D elsassischa Dìchterwaj sìn Spàziarwaj ìm Elsàss, mìt Hàltstella wo ma Gedìchta uf Elsassisch kàt lasa. Dia Gedìchta stehn uf zweisprochiga Tàfla, uf Elsassisch un mìt dr Ìwersetzung uf Frànzeesch. Do fìndet ma àlla verschìedena Mundàrta vum Elsàss: vum Hochàlemànnischa bis zum Fränkischa. Dàs ìsch ànna 2008 vum Verein AGATE (Académie pour une graphie alsacienne transfrontalière) erstellt worra. D Hàuiptidee ìsch dr elsassischa Dialekt z'unterstìtza un d Orthal Schriwungregel bekànnt z'màcha. D Idee vum elsassischa Dìchterwaj ìsch kumma wahrend'ra Wànderung uf em „Feldberger Dichterwegli“, z'Faldbarg bi Mìlla; dàs Dichterwegli hàt 20 Stàtiona wo àlemànnischa Gedìchta zeiga, uf'ra Länga vu 3 km. Àm 19. Oktower 2008 ìsch dr Dìchterwaj z Mìnschter iigwèiht worra. Ar fàngt à àm Mìnschter Bàhnhof un fiahrt durch d Stàdt un dr Wàld. Lischta vu da Gedìchta: Elsassischer Dìchterwaj (Edgar Zeidler, vu Colmer) Müadersproch, Brüadersproch (Adrien Finck, vu Hàgabàch) Màma (Bernard Beltz, vu Àltkìrch) Das Licht der Erde uf Hochditsch (Alfred Kahn, vu Hàslàch) Mìtnànder hàn m'r de Kehr vun de Wait gemàcht (Isabelle Grussenmeyer, vu Stroßburri) Kumm züe mìr (André Weckmann, vu Steiweri) Din Làche (Raymond Weissenburger, vu Mìnschhüus) Ànfiirholz (Gaston Jung, vu Stroßburri) Mini Wurzla (Louis Roesch, vu Ìngerscha) Min Heimetländel (Raymond Matzen, vu Stroßburri)
Kluus (hochdütsch Klaus) isch a Gmoand in Öschtriich z'Vorarlberg im Bezirk Fealdkirch mit 3.073 Iiwohner. Dia Ortschaft isch a Erholigsdorf und liet in anara Bucht am reachta Rand vom Rhiital mit am günschtiga Klima. Do, a dr Häng vo da „Hoha Kugl“ (1645 m), würd scho sit langem Wii abaut. Kluus liet uf anara Seehöhe vo ebba 450 m im Zentrum und ebba 510 m bi da Kircha und hot a Fläche vo 524,46 Hektar. Vom Gmuandsgebiet siand im Johr 1996 32,8 % Landwirtschaftsfläch, 50,3 % Wald, 9,9 % Sidlungsfläche und 7,0 % sunschtige Fläche gsi. D Nochburgmoanda sind Fraxra, Wiiler, Röötis, Kobla und Götzis. Vom Gipfl vo da Hoha Kugl hot ma an Rundblick vo da Gletscher i dar Silvretta bis zum Bodasee. Däs gits zwor uf vielna Schwizer und öschtriichischa Ussichtspunkt, abr sealta scho uf so na geringa Höhe. 890 isch da Nama s'erscht Mol urkundli as „ad Calcaires“ odr „Kalchern“ erwähnt wora, däs erinnarat a dia Kalköfa wos dozmol gia hot. Im Mittlalter hot Kluus zemmat mit Zwüschawasser, Viktorschberg, Röötis, Wiiler und Fraxra zu da Sulzer Großgmoand khört. D'Lüt hond vo Veahzucht, Ackrwürtschaft und sit am 12. Johrhundert all meh vom Wiiabau gleabt. Im 18. Johrhundert hot
ff D Rotbühlspitz isch an 2.853 m ü. A. hoha Berg z Vorarlberg und ligt im hintera Muntafu und uf dr Schwizr Sita in Graubünda. Übr da Gipfl loft oh dia Grenz zwüschat Öschterrich und dr Schwiz. Da Berg bildet d Grenz zwüscha Rätikon und Silvretta. Im Winter isch as a Schitour vo Gargella, ma startat in Vergalda, gohts Wintertal hintere und des ganze goht eppa 4,5 Stund. Commons: Rotbühlspitz – Sammlig vo Multimediadateie Urlauburlaub.at Skitouren Hotknott, Rotbühelspitze Archivlink (Memento vom 23. Novämber 2007 im Internet Archive)
Kobla isch a Gmoand im Bezirk Fealdkirch z Vorarlberg, Öschtriich mit 4.857 Iiwohner. Kobla lit im mittlera öschtriichischa Rhital uf 456 m Seehöhe und hot a Fläche vo 10,24 km². Dr alte Dorfkern lit am Fuaß vom Kummaberg. Ortstöal vo dr Gmoand sind Au, Dürne, Stroßahüser, Neuburg und Udlberg. Vom Gmuandsgbiet siand im Johr 1996 56,6 % Landwirtschaftsfläch, 19,7 % Wald, 11,2 % Sidlungsfläche und 12,4 % sunschtige Fläche gsi. D Nochburgmuanda vo Kobla siand Mäder, Götzis, Kluus, Röthis, Rankweil, Meiningen und Oberriet. Scho i dar Mittlstuazit, vor ebba 7.000 Johr, hots im Gmoandsgebiat Siedliga gia. 1952 hot ma am Fuaß vom Kummaberg bi Usgrabiga menschliche Übrrescht us da Mittlstuazit (ebba 7.500 v. Chr.) gfunda. Im Mittlalter isch Kobla an Königshof vo da Welfa gsi. Dr Hugo vo Tumb hot 1363 dia Burg und d Herrschaft Neuburg ad Herzög vo Öschtriich verkoft - direkt im Herrschaftsgebiat vo da Montforter. 1675 isch Kobla a uagene Pfarrgmoand wora. Vo 1805 bis 1814 hot dr Ort zu Bayern khört, denn widr zu Öschtriich. Dia Habsburger hond dia Ort z Vorarlberg amol vo Tirol und amol vo Vordröschtriich (Friburg im Brisgau) us regiert - dia hond 1852 d Pfandschaft übrnoh. Zum öschtriichischa Bundesland Vorarlberg
Anno 1602 isch s erschte Spiel i dä Computerspiil-Reihe vo Anno. Es gat drum e chlini Inselwelt zbesiedle. Starte duet mer debii mit eme chline Schiff mit e paar Rohstoff. De Spieler het am Aafang e chliises Schiff mit e paar Rohstoff wie Holz und Werchzüüg zur Verfüegig. Er befindet sich inere chline Inselwelt Anno 1602, also im Jahre 1602. Jetzt chaner sich ufmache zunere Insle wo ihm gfallt und sich deet niederla. Debii het er 3 Konkurrente und Pirate wonem chönd sLebe schwer mache. Het de Spieler emal e chlises, funktionierends Städtli uf ere Insle gmacht, chaner sich ufmache und sis Riich idem zvogrössere idemer wiiteri Insle besiedlet oder dKonkurrente bechriegt. Anno 1602 – Neue Inseln, Neue Abenteuer: Add-on mit Charteeditor (Release: 12. November 1998) Anno 1602 – Im Namen des Königs: Add-on (Release: 30. November 1998)
f D Hohe Kugl isch an 1.645 Meter hoecha Bearg ganz im Weschta vom Breagazerwaldgebirg am Rand vom Rhital. Dr Gipfl lit im Gmoandsgebiat vo da Gmoand Fraxra im Vorarlbearg. Dr Berg würd vo Wandrer ganz gern bstiga, weil ma vo deam Gipfl - für däs das er gär nit so hoch isch - an ganz an guata Rundblick vo da Silvretta bis zum Bodasee hot. Dr Weag ufe isch o für nit so güabte Wandrer und Familia liicht zum goh. Gern gangene Weag gond vom Ebnit odr vom Emser Ortstoal Rütte liicht ufwärts zum hökschta Punkt vom Berg. Dea ka o vo Fraxra über mehrare Varianta vo Wanderweag erreicht wöra. Commons: Hohe Kugl – Sammlig vo Multimediadateie
Widnou isch as Rhintler Dorf mit über 9'000 Iwohner. Widnou isch mit dr Gründig ano 1883 di jüngschd politisch Gmoand z Sanggalla. Di international Rhiikorrektur und d Melioration vur Rhiiebeni – dozmol zukunftsorientierti technischi Grossprojekt – send Grundlage für di industriell Entwicklig vur Gmoand am Rhii gsi, wo allerdings vo konjunkturella Rückschläg prägt gsi ischt. Ab öppa 1890 hät Widnou dur d Stickereiindustrie an beidruckanda wirtschtschaftlicha Ufschwung ärläbt. D Schifflistickmaschina, oder o Automata, sind i Käller, alta Schöpf, i neua Sticklokala und i Hallana ufgstellt wora. Gstickt wora isch vo Jung bis Alt und rund um d Uhr. Vu 1925 awäg isch d Stickerei wäga dr wältwirtschaftlicha Situation i a Krisa ko und isch i da da 30er Johra völlig zämma brocha. Villna Widnouer Familana hät nocher d Arbet und s Ässa gfählt. I dära Ziit hond villi d Koffer packt. Mit Keand und Kegal hät mr a besseri Existenz gsuacht – vor allam ir USA. Ab 1924 hät sich mit dr Asidlig vur Société de la Viscose Suisse, kurz Viskose, a Alternativa uftoa. As hät kum a Famili geh, wo nö ai oder zwo Miglider ir Viskose gschaffat hond. Zersch isch Kunstsida produziert wora, spöter Zellwulla und zum Schluss
Getzis isch a Marktgmoand mit 12.041 Iiwohner i dr Kummaberg-Region im Bezirk Fealdkirch z Vorarlberg, Öschtriich. Dr Kern vo dr Gmoand Getzis lit im Vorarlberger Rhital uf 448 Meter Höhe. Dr tüfschte Punkt vo dr Gmoand lit uf 410 m i dr Talsohla und dr högscht uf 1.645 m uf dr Hoha Kugl. Vo dr ganza Fläche sind im Johr 1996 33,4 % Landwirtschaftsfläch, 44,6 % Wald, 0,4 % Alpa, 14,1 % Sidlungsfläche und 7,4 % sunschtige Fläche gsi. Getzis grenzt a sechs andre Vorarlberger Gmoanda (im Uhrzoagersinn vo Nord noch Wescht): Ems isch di uanzig wo im Bezirk Dorabira lit; alle andra, nämli Fraxra, Kluus, Kobla, Mäder und Alta ligend wia Getzis im Bezirk Fealdkirch. Getzis isch im rätischa Reichsurbar s erschtmol as Cazeses gnennt wora. Um 1000 n. Chr. isch um dia alt Kircha an klenna Dorfkern entstanda. 1375 isch dia Grofschaft Fealdkirch vrkoft wora und Getzis mit deam i dr Bsitz vo dr Habsburger koh. Am 15. Mai 1694 isch Getzis a Marktgmoand wora. Am 1. Jänner 1801 hot ma Getzis und Alta politisch trennt, und Getzis isch so a uagaständige Gmoand wora. Im Erschta Wealtkriag (1914–1918) hond ebba 800 Mä vo Getzis in Kriag müassa, 152