rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Hochschwarzwald isch è nit eidütig umgränzti Landschafts-, Regions- un Nadurraumbezeichnig. wo dè Deil vom sûdlichè un mittlerè Schwarzwald mit dè högschtè Büggèl umfasst. Im Gegèsatz zu dè Nord-/Mittlerer/Sûd-Ydeilig, wo nõch geographischè Kriteriè vorgnõ wörd, deilt mo dõ nõch topographischè Màßschtäb ii. Dè Nammè Hochschwarzwald isch urschprünglich wègèm Tourismus bekannt worrè. Winterschport- un Luftkurört uff dè Höchi vom Schwarzwald hèn èn scho vor èm Èrschtè Wältchrièg in irer Werbig vowendet. Sit dè 1920er-Johr hèt dè Begriff au Vowendig i dè landeskundlichè Literadur gfundè, abber mit wechselnder regionaler Abgränzig. Wôrend er bi einzelnè Autorè nu d Landschaft um s Feldbärgmassyv bezeichnèt hèt, hèn en anderi mit èm Sûdschwarzwald glych gsetzt. Widder anderi vowendè dè Begriff au für dè högschste Deil vom Mittlerè Schwarzwald südöschtlich vom Elzdal (Gebièt um dè Kandèl un d Hòchflächè vo St. Peter un St. Märgè), deilwys sogar bis zum Hünersedel nördlich vo dè Elz. Au für d Höhègebièt vom Nordschwarzwald um d Hornisgrindè un dè Knybis isch d Vowendig i dè Tourismuswerbig belait. Zudèmm bezeichned amtlichi badischi un württèbärgischi geologischi Voöffentlichungè uss dè 1930er Johr diè höcherè Berych vom nördlichè Schwarzwald au èso, in Abgränzung zum mittlerè Schwarzwald, wo uss a Störungslinniè abgsunkenè Randschollè bschtòt un tektonisch wènniger
Dr Blasius (äigetli Felix Burckhardt; * 18. Juni 1906 z Langebrugg; † 13. Oktober 1992 z Baasel) isch in dr zwäite Helfti vom 20. Joorhundert dr Baasler Stadtpoet gsi. Er het humorvolli Mundartgedicht über Baasel gschriibe und isch berüemt gsi für sini gäistriiche Fasnachtszettel und Schnitzelbängg. Dr Felix Burckhardt isch 1906 z Langebrugg uf d Wält ko. Er isch z Baasel uf s Gymnasium und het denn z Baasel, z Gämf und z Münche Rächt studiert. Denn het er z Baasel as Notar und Apfikaat gschafft. 1935 het er d Esther Elisabeth Schmid ghürootet. Er isch Sekretär vo dr Medizinische Gsellschaft Baasel worde und spööter vo dr Schwizerische Kräbsliga. Für sis Angaaschemang für d Medizin het er 1974 dr Eeredoggterditel vo dr Uniwersidäät Baasel griegt. Er isch au Bresidänt vo dr Allgemäine Lääsigsellschaft gsi, Vizebresidänt vo dr Sparkasse Baasel und isch im Verwaltigsroots vom Baasler Stadttheater gsässe. 1954 het er as Blasius dr Gedichtband «Soll i oder soll i nit» uusegee, wo Gedicht drus im Sinerzyt uf em DRS Muusigwälle vorglääse worde si. Dr Felix Burckhardt isch am 13. Oktober 1992 gstorbe. Vorwiegend heiter, Basel, 1949 Kleine Stadtmusik, Basel, 1951 Soll i oder soll i nit, Basel, 1954 Verzell du
Dr Markgrööflerhoof isch s grösste Stadtpalä us em Barock in dr Schwiz, wo no existiert. Er stoot an dr Hebelstrooss 2 z Baasel und isch hüte Däil vom Geböidkomplex vom Uniwersidäätsspidaal Baasel. Dr Markgrööflerhoof isch dänggmolgschützt. D Markgroofe vo Baade si langi Zit äng mit dr Stadt Baasel verbunde gsi. Si häi sich mee as äinisch e Residänz in dr Stadt baut, wenn s dehäi brenzlig worden isch für sä. Scho 1376 und 1379 het sich dr domoolig Markgroof, woorschinlig dr Rudolf III., wo mit äinere vo Rötele verhürootet gsi isch, an dr Augustinergass, wo denn no Spiegelgass ghäisse het, zwäi Hüüser kauft, die hütige Liigeschafte Augustinergass 15 und 17. Das isch nid nume e Residänz gsi. No im 15. Joorhundert häi dört markgrööfligi Richder in Fäll entschiide, wo Bürger vo dr Stadt gege Markgrööfler Underdane vor Gricht brocht häi. 1522 het dr Markgroof Ernst dä erst Markgrööflerhoof dr Artistefakultäät vo dr Uniwersidät Baasel verkauft. Hüte si d Geböid as dr Kläi Markgrööflerhoof und dr Augustinerhof bekannt. Dr Markgroof Friedrich V. het 1639, wääred em Drissigjöörige Chrieg, im sichere Baasel Liigeschafte oobe am Rhiisprung 24 und grad nääbedraa an dr Martinsgass 9-15 kauft. Er het sä denn scho 1686 an
De Karel Kramář (* 27. Dezember 1860 z Vysoké nad Jizerou; † 26. Mai 1937 z Prag) isch en tschechoslowakische Politiker gsi und de erst Ministerpräsident vo de Tschechoslowakei i de Zit vo de erste tschechoslowakische Republik. De Kramář hät Rechtswissenschafte a mehrere Universitäte z Prag, Berlin und Paris gstudiert und isch zum Doktor vo de Recht promoviert worde. Ab 1891 hät er t Prag-Neustadt (Praha-Novemesto) im Wiener Richsrat verträte. 1907 isch er zum stellvertretende Präsident vom österrich-ungarische Richsrat gwählt worde. Während em Erste Wältchrieg hät er sich de Opposition aagschlosse und hät d Gründig vomene tschechoslowakische Staat gforderet. Wäge dem isch er 1915 verhaftet worde und hät sölle higrichtet werde. 1917 isch er aber begnadigt worde. Im Summer 1918 händ einigi tschechischi Abgeordnete en eigene Nationalrat (Narodní Vybor) gründet mit em Kramář a de Spitz. Wenigi Monate spöter am 28. Oktober hät er e Regierig zämmegschtellt. Er hät d Wahle für de Staatspräsident Tomáš Garrigue Masaryk organisiert und hät 1919 zämme mit em Usseminister Edvard Beneš a de Pariser Fridesverhandlunge teilgno, wo d Tschechoslowakei nöd nur die Sudetegebiet, sondern auch d Karpato-Ukraine debi übercho hät. Nachere schwäre Wahlschlappe vo sinere Partei isch er Aafangs Juli 1919 als Ministerpräsident zruggträte
Als Gedankestrich-Chrieg (tschechisch: „pomlčková válka“, slowakisch: „pomlčková vojna“) händ tschechoslowakischi Medie d Diskussion über d Namesgebig für d Tschechoslowakei nach m Ändi vo de kommunistischen Herrschaft und de Tschechoslowakische Sozialistische Republik bezeichnet. De Konflikt isch eine vo de Gründ für d Teilig vom Land ksi und isch bis hüt i de Literatur umstritte. D Strit um de Name häd e langi Vorgschicht kha. So hät mer scho vo 1918 bis 1920 e slowakischi Version vom Name kha: Česko-Slovensko (Tschecho-Slowakei). Durd Verfassig vo 1920 isch de Bindestrich entfernt worde. Disi Handlig händ d Slowake verurteilt, händ aber 1925 em Konflikt bigleit. Durs Münchner Abkomme isch im Dezember 1938 wider en Bindestrich igfügt worde. Nach de Besetzig vom Land (1939-1945) isch de Bindestrich per Dekret vom tschechoslowakische Präsident Dr. Edvard Beneš wider us de Verfassig verschwunde. Das isch bis 1990 blibe, döt hät mer die Änderig rückgängig kmacht. De Strit isch aber nach 1990 vil vilfältiger worde; d Abgordneti händ über es grosse S oder es chline s nach em Bindestrich gstrite. Der Strit hät de offizielli Name (die sog. Langform) und au d Churzform vo de Landesbezeichnig umfasst. Miroslav Jahoda, Pomlčková válka v českém tisku 1. 1.–30. 4. 1990 Gemeinsame Parlamentsdebatte
D Weera isch èn Fluss im sûdweschtlichè Sûdschwarzwald z Badè-Württèbörg un èn rächtè Nebbèfluss vom Hochrhy. S Dal vo dè Weera isch durch è markanti Dreideilig kennzeichnèt. Dè Obberlauf isch ei für dè Schwarzwald tûpischs Hòchdal, abber mit 200 bis 300 Metèr Düèfi abber dütlich mee Relièf wiè diè öschtlich benõchbõrtè Hochdäler vom Hotzèwald. Si Zèntrum isch dè Ort Todtmoos, wellè dè gröscht Deil vom Dalboddè uusfüllt, woby s uffällig übberformte Dal von eiszitlichè Glètscher gformt worrè isch. In irem Mittellauf schnydet d Weera è bis zu mee als 400 Meter düèfi Schlucht i d Südweschtflankè vom Schwarzwald. Diè bewaldetè gächè Haaldè sin von deilwys fascht 100 Meter hochè Felswänd durchsetzt. Dè gfällryche Fluss bildet dört è übberregional bekannti, extreem schwirige Wildwasserstreggi. Dè öppè sibbè Kilometer lange unterschte Dalabschnitt drènnt diè kaum glidertè, steile, guèt 500 Meter hoche Weschtflankè vom Hotzèwald vom stark vokarschtetè Plateau vom Dinkelbärg, wo weschtlich vom Weeradal nu guèt 100 Meter aaschtygt. Hauptort vo sellem breitè Dal isch diè chly Induschtryschtadt Weer, welli abber mee un mee touristisch brägt isch. Bim Stadtdeil Brennet mündet d Weera i dè Hochrhy, no in Sichtwite vo dè rhyobsi ligendè Stadt Säckingè. D Weera entwässerèt è schmals, lang gschtreggts, öppè
D Dalbekiirche (hoochdütsch St. Alban-Kirche) befindet sich im Baasler Dalbekwardier unden am Müülibärg im Dalbeloch, wo si Naame vom Dalbekloster überchoo het. D Dalbekiirche stoot uf dr Liste vo de Kulturgüeter im Kantoon Basel-Stadt, wo nazionaali Bedütig häi. D Kiirche isch im Alban vo Mainz oder em Alban vo Ängland gweiht und het früener zum Dalbekloster vom Cluniazenserorde ghöört, wo no dusse vo dr domoolige Stadtmuure baut worde isch. Scho um 1083 si dört Gotteshüüser gstande. Die hütigi Kiirche isch um 1270 baut worde. Scho im Middelalter het mä sä e baar Mol veränderet. Wo mä im 14. Joorhundert die üsseri Stadtmuure baut het, si s Kloster und si Kiirche in dr Stadt dinne gsi. Noch dr Reformazioon vo 1529 isch s Kloster ufghoobe worde und d Stadt het s übernoo, aber für e baar Joor het s wiiterhii e Prior ghaa, wo vom Root bestätigt worde isch, und in dr Kiirche si no Früemässe abghalte worde. 1845 hät mä d Kiirche fast abbroche, het sä denn aber vom Johann Jakob Stehlin em Jüngere lo umbaue. Dä het die vorderi Helfti vom Langhuus und s südlige Siteschiff abbroche. D Westfassade, wo s immer no originali Däil vo 1270 git, und
S Dalbekloster isch e Klooster im Dalbekwardier z Baasel gsi, wo noch dr Reformazioon ufghoobe worde isch und wo d Geböid von eme für anderi Zwäck brucht wärde. S Dalbekloster im Dalbeloch isch s erste Kloster z Baasel gsi, no elter as monastischi Gmäinschaft isch nume dr Domstift vom Münster gsi. D Gründig vom Kloster dusse vor dr domoolige Stadtmuure isch im Joor 1083 vom domoolige Baasler Bischof Burkhard vo Fenis aagstoosse worde, wo s Kloster dr Benediktinerregle understellt het. D Kiirche und d Klostergeböid si bald druf baut worde, aber Spuure vo früenere Geböid göön bis ins 8./9. Joorhundert zrugg. S Kloster isch dr Muetergottes, em Christus und em Mertüürer Alban vo Mainz oder em Alban vo Ängland gweiht gsi, wo sit 855 z Baasel vereert worde isch. Um weele vo de bäide Häilige es sich handlet, wäiss mä aber hüt nüm. Um 1270 isch d Klosterkiirche nöi baut worde. Im Ärdbeebe vo 1356 isch s Kloster fast ganz zerstöört worde und mä het s wider nöi müesse ufbaue. Wo im 14. Joorhundert die üsseri Stadtmuure baut worde isch, het si s Kloster iigschlosse. Mä het immer wider am Kloster umebaut, vor allem noch em groosse Stadtbrand vo 1417.
S Gundeldinger Schlössli isch e chliises Schlössli an dr Gundeldingerstrooss 280 im Gundeli z Baasel. Es isch e zwäistöckigs Fachwärkhuus und lang dr Landsitz vo meebessere Baasler gsi, under anderem vom Thomas Platter und häisst dorum hüte au Thomas Platter Huus. S Schlössli ghöört zu de Kulturgüeter im Kanton Baasel-Stadt, wo nazionali Bedütig häi. S Schlössli isch im 14. Joorhundert as Wejerschlössli vor dr Stadtmuure im ländlige Gundeli entstande und het emol s Undere Middlere Gundeldinge ghäisse. Vo 1549 bis 1582 het s im Thomas Platter ghöört, wo am liebste dört gwoont het. Si Soon Felix het s Schlössli gerbt und spööter verkauft. Vo denn aa isch s in de Händ vo riiche Kauflüt und hooche Baasler Amtspersone gsi. Im Joor 1842 häi s d Erbe vom Samuel Hartmann im Bürgerspidaal verchauft, und das het d Liigeschaft bis 1958 bsässe und d Milch, wo d Chüe vom Schlössli gliiferet häi, dä Baziänte serwiert. In de 1960er Joor isch s Aawääse aber scho seer verlodderet gsi, und mä het sich überlegt, öb mä s nid söll abrisse. E Grubbe vo Häimetschützer mit dr Understützig vom Allgemäine Konsumveräin Coop het s Schlössli aber chönne rette. D "Stifdig Thomas Platter Huus" het s
Diè Lischtè enthaaltet è Uuswaal vo dè Bärg im Schwarzwald, nõch irer Höchi gordnet. Fèldbärg (1.493 m), högschstè Gipfèl vo allnè dütschè Mittelgebirge Baldewäger Buck (1.460 m), nördlichè Nebbègipfel vom Fèldbärg Seebuck (1.448 m), südöschtlichè Nebbègipfel vom Fèldbärg Herzogèhorn (1.415 m), südlich vom Fèldbärg Belchen (1.414 m), südweschtlich vom Fèldbärg Stübèwasè (1.386 m), zwischè Fèldbärg un Notschrei Grafèmattè (1.377 m), zwischè Fèldbärg un Herzogèhorn Immisbärg (1.373 m), nordweschtlich vom Fèldbärg Silberbärg (1.358 m), zwischè Todtnau-Brandèbärg un Herzogèhorn Spyßhorn (1.349 m), zwischè Bernau-Hof un Menzèschwand Dotè Maa (1.321 m), zwischè Fèldbärg un Oberryd Köpfle (1.317 m), bim Fèldbärger Hof Bärhaaldè (1.317), zwischè Neuglashüttè un Menzèschwand Blößling (1.309 m), südweschtlich vo Bernau Hochchopf (1.308 m), zwischè Neuglashüttè un Fèldbärg a dè B 317 Schwizerwald (1.305 m), 3 km nördlich vom Seebuck Schnepfhaldè (1.299 m), zwischè Schluchsee un Menzèschwand Schauinsland (1.284 m), Huusbärg vo Fryburg im Briisgau Trubelsmattchopf (1.281 m), zwischè Notschrei, Muggèbrunn un Wydemer Egg Heidschtei (1.274 m), zwischè Belchè un Wydemer Egg (Obberè) Habsbärg (1.274 m), südweschtlich vom Schluchsee (oft falsch als Hubsbärg gschribbè; witeri Kuppè uff 1.263 m un 1.253 m, Nebbègipfel Unterer Habsbärg mit 1.204 m) Kapellèchopf (1.273 m), zwischè Schluchsee-Aha un Bernau-Hinterdorf Wyswaldchopf (1.270 m), zwischè Fèldbärg un
D Häiliggäistkiirche isch e römisch-katholischi Kiirche in dr Schwizer Stadt Baasel. Si isch 1912 im Gundelikwardier baut worde und isch em Häilige Gäist gweiht. D Kiirche bildet zämme mit de Nääbegeböid e Baublock, wo dänggmolgschützt isch. Zwüsche dr Kiirche und em Pfarrhuus isch e gwölbti Süülehalle und dört duure chunnt mä in e gröössere Innehoof. 1897 het die römisch-katholischi Kiirche e Grundstück an dr hütige Thierstäinerallee kauft. 1907 het dr Archidekt Gustav Doppler dr Ufdraag überchoo, d Kiirche z baue. Die ursprünglige Blään het dr Freiburger Diözesanbaumeister Max Meckel liicht abgänderet und 1911 isch dr Grundstäi gläit worde. Am 26. Oktober 1912 isch d Kiirche vom Bischof Jakob Stammler iigweiht worde in ere Zeremonii, wo au 600 Jugendligi iiri Firmig überchoo häi. D Kiirche isch e spootnöigotischi Basilika im süddütsche Stiil mit drei Schiff und eme Frontdurm an dr Site. D Ustattig im Innere isch nöigotisch mit drei Flügelaltär vom Freiburger Joseph Dettlinger, blüemlede Glasgmäld, Wandgmäld mit de Chrüzwäägstazioone, Kiirchebänk und Biichtstüel. S Zällegwölb isch tüpisch für vorreformatorischi stedtischi Pfarrkiirchene im süddütsche Ruum. D Entwürf für d Bauplastik häi die bäide Freiburger Bildhauer Ludwig Kubanek und si Kolleg Hans Weißburger gmacht. Dr Franz Schilling, wo au us Freiburg im Brisgau
ff Dè Bôlchè odder d Bôlchèfluè wo zu dè Unterscheidig von glychnammigè Bärg z Dütschland un z Frankrych au als Schwizer Belchè benamst wörd, isch èn markantè Berggipfèl im Schwizer Jura. Er isch 1099 Meter hòch un lygt öppè 7 Kilometer weschtlich vo Oultè. Übber dè Flüè volauft d Gränz zwischè dè Kantön Basel-Landschaft un Soledurn. D Bôlchèfluè befindet sich in èm geologisch komplizyrt uffbautè Abschnitt vom öschtlichè Jura. Diè abglagertè Kalch- un Mergèlschichtè, wo zuè dè Jurazit in èm tropischè Flachmeer entschtandè sin, sin wôrend dè Faltig vom Juragebirge im spôtè Miozän un Pliozän stark zämmèpresst, deilwys in Schuppè zerlait, übberènand gschobbè un steil gschtellt worrè. Dè Felsgipfèl bschtòt uss èm hartè oolithischè Chalchschtei vom Hauptrogèschtei, wo i dè mittlerè Jurazit (Dogger) abglagerèt worrè isch. Durch stärkeri Erosion vo dè umligendè weicherè Geschteine sin selli kompetenti Gschteinsschichtè usèpräparyrt worrè. Begränzt wörd d Bôlchèfluè im Nordè durch dè Dalkessèl vo Eptingè. Im Sûdè volaufed è baar Kämm mit dezwûschè gschaaltetè Dalmuldè un Uusrùmigskessèl barallel dezuè, bevor s Gelände gäch zum Schwizer Middelland hy abbèkeiè duèt. D Bôlchèfluè isch charakterisyrt durch è gegè Nordè reichendi, bis 80 Meter hochi Felswand; au gegè Sûdè gòt dè Bärg gäch s Loch ab, zeigt
Die Verlobung in San Domingo ischt a deitscha Opr en zwoi Uffziig mit-ma Vor- ond ama Zwischaschbiil vom Kombonischda Werner Egk (1901 bis 1983), wo us-em boirischa Schwôbalendle stammt. S Libreddo hôt dr sell selber vrfasst. Des gôht zruck uff de gleichnamig Erzehlong vom Heinrich von Kleist. Zom erschda Môl uff d Bihne komma isch dui Opr am 27. November 1963 an dr Boirischa Staatsopr z Mincha ôôlässlich vo dr Neiereffnong vom Boirischa Nazionaltheater, wo em Zwoida Weltkriag fascht vollkomma zersteert wôrra ischt. Dui Opr schbiilt e-ma Pflanzerhaus em franzeesischa Doil vo dr Insel Santo Domingo em Jôhr 1803. Dômôls hend dia schwarze Sklava gega de franzeesische Kolonialherra uffgmuckt. Zwoi Manna, dr oine nennt sich Herr Schwarz ond dr andre Herr Weiß, vorzehlet d Vorgschicht, wo-mr kenna sott, damit mr d Handlong vo dera Opr besser vrschdôht: Dr franzeesische Pflanzer Villneuve ischt mit seira ganza Familie vom Schwarza Hoango, ama ehemaliga Sklava, wo vo seim Herra d Freiheit kriagt hôt, ermordet wôrra. Jetzt leabt dr sell em Villeneuve seim frihera Haus, zamma mit dr Mulattin Babekan ond dera ihrem Dechterle Jeanne. Dia zwoi send vom Hoango ôôghalda wôrra, emmer môl wiidr an weißa Môô ens Haus zo locka, damit-se dr
Jan Stráský (* 24. Dezember 1940 z Pilsen † 6. Novämer 2019 z Prag) isch en tschechoslowakische bzw. tschechische Politiker (ODS/US-DEU). Er isch vom 2. Juli bis zum 31. Dezember 1992 de letscht Ministerpräsident vo de Tschechoslowakei ksi. Nach em Studium a de Karls-Universität Prag hät er bi de Tschechoslowakische Staatsbank gschafft. Nach de tschechoslowakische Parlamentswahle hät er 1992 di letscht föderal Regierig bildet und hät nach em Ruggtritt vom tschechoslowakische Präsident Václav Havel am 20. Juli 1992 übergangswiis au d Vollmachte vom Staatspräsident gha. Nachdem d Tschechischi und Slowakischi Föderativi Republik am 1. Jänner 1993 ufglöst worde isch, isch er vo 1995 bis 1997 tschechische Gsundheitsminister ksi. Im Jänner 1998 isch er us sinere Partei usträte und isch sithär Präsident vom Klub českých turistů. Biografie (tschechisch) Normdate: GND: 1038595967 | LCCN: no96007913 | VIAF: 85362276
Èn Staudamm isch è Bauart vo Abschpèrrbauwärch, vowendèt bi nèrè Dalschpèrri odder enèrè Stauaalaag. Im Gegèsatz zuè nèrè Staumuèr bschtòt dè Staudamm im wesèntlichè uss enèrè Èrd- odder Felsschüttig. Staudämm könned in zimli seltènè Fäll au uff natürlichi Wys – durch Èrdrütsch entschtò. Zum Byschpill isch dè Pragser Wildsee so entschtandè. Èn Staudamm beschtòt uss èrè Uffschüttung vo Steinschotter, Kys, Sand, Èrdè usw. Mò unterscheidet deshalb Èrdschüttdämm un Steischüttdämm. Zu dè Vomeidig vo hochè Dranspörtkoschtè wörd möglichscht nit bindigs Matriaal vowendet, wo geignet isch un i dè nôcherè Umgebig in Steibrüch, Kysgruèbè eifach z beschaffè isch. Dè Hauptdeil von èm Staudamm isch dè Stützkörper. Er isch normalerwys mit èrè Dichtigsschicht im Innerè odder a dè Wassersitè abdichtet un bschtòt oft uss Zonè vo unterschidlicher Durchlässigkeit. D Dichtigsschicht ka nè Kèrndichtig uss Lèttè, Don, Foliè odder Asphalt sy. Möglich isch au è dünni Donbedongwand i dè Mitti vom Damm. È so gnannti Schürzèdichtung isch è schrägi, a dè Wassersitè liegendi Schicht uss Lèttè odder Don. Au è Ußèdichtig uss Bedong, Asphalt odder Kunschtschtofffoliè chunnt in Frõg. Èn Staudamm ka abber au homogen sy, d. h. vollschtändig uss èm glychè Matriaal bschtò. Èn Staudamm hèt èn trapezförmigè Querschnitt un uff beidè Sitè
Dr Domhoof isch e historischs Bauwärk am Münsterblatz 10-12 in dr Altstadt vo Baasel. Er stoot uf dr Liste vo de Kulturgüeter in dr Stadt Baasel, wo nazionali Bedütig häi. Hüte ghört er em Baudepartemänt vo dr Stadt Baasel. Dr Hoof het ursprünglig Friedolinshoof ghäisse und het dr Naame Duemhoof überchoo, wo s Domkapitel iizooge isch. Dört häi d Kapitular iiri Sitzige abghalte. Mit dr Reformazioon 1529 isch s Kapitel us Baasel uszooge. Dr Hoof isch denn vom spoote 16. Joorhundert aa in drei Etappe nöi baut worde und bestoot hüte us drei Flüügel. 1587 isch dr erst Däil baut worde für e Schaffner vom Domstift, dr Johann Georg Eckenstein, im Ufdraag vom Bischof Jakob Christoph Blarer vo Wartesee, wo d Geegereformazioon im Birsegg duuregsetzt het und vo dr reformierte Stadt Baasel im Verdraag vo Baade 1585 e Riisesumme für alli Bsitz überchoo het, wo früeneri Fürstbischöf dr Stadt verpfändet häi. D Domhere häi im Hoof gwoont, wenn si z Baasel z due gha häi. Aber nid nume si. Zum Bischbil isch 1661 dr Kardinal Mazarin im Duemhoof abgstiige. 1792 het s Arleshäimer Kapitel si Archiv im Duemhoof vor de Franzoose in Sicherhäit brocht, wo die die linggsrhiinische Gebiet vom
De Wenzelsplatz (tschech. ) i de Mitti vo Prag isch 1848 nach em Heilige Wenzel vo Böhme gnännt, nachdem er im Mittelalter und de Neuzeit als Rossmärt (Koňský trh) de Mittelpunkt vo Prager Neustadt bildet hät. Er isch öpe 60 m breit und ghört mit sinere Längi vo 750 Meter zue de gröschte Plätz vo Europa. Er beherbergt mehreri Allee und Springbrunne. Uf de Site häts zahlrichi Gschäft und Unternähme. De Platz isch Ort vo zahlriche Demonstratione ksi; wie bi de Sudetekrise, em Münchner Abkomme und de Samtige Revolution. Am 16. Januar 1969 hät sich de tschechoslowakischi Student Jan Palach sälbst azündet und isch vom Wenzelsplatz zum Nationalmuseum gloffe. Mit dere Geste hät er gäg d Niederschlagig vom Prager Frühelig protestiert. Hüt wird er mit em Denkmal uf em Platz gehrt. Michael Flegl: Prag, Reiseführer Olympia, Olympia-Verlag, Prag, 1988, Reg.-Nr. 322 356 2 Commons: Wenzelsplatz – Sammlig vo Multimediadateie
D Humànischtischa Bibliothek vu Schlettstàdt befìndet sìch ìm Zentrum vu dr Stàdt, sa enthàltet a riicha Sàmmlung vu àlta Biacher. Grìnda ànna 1452, sa ìsch a Zeuignis vu dr Zitt wo Schlettstàdt a Hàuiptort vum Humànismus gsìì ìsch. Ànna 1441 ìsch dr Ludwig Dringenberg (1410-1477) dr Leiter vu dr làtiinischa Schüel worra. Speeter sìn aui dr Kraft Hofman (1477–1501), dr Hieronymus Gebwiler (1501–1509) un dr Hans Sapidus (1510–1525) Leiter vu dr Schüel worra un han sa àls Hàuiptort vum Humànismus ànabrocht. A Bibliothek hàt derzüe gheert, àss d Schialer studiara han känna. Sa ìsch ànna 1452 grìnda worra, numma mìt'ma pààr Biacher. Sa ìsch noochhar dur Stìftunga un Verschankung vìel greeßer worra. Dr Hans von Westhus hàt àm 13. März 1452, àlso gànz àm Ààfàng, sina Hàndschrìftasàmmlung gschankt, dàs heißt ebbena zwanzig großa Biacher. Dr Johann Fabri hàt ànna 1470 zwälf Biacher gschankt. Dr Ludwig Dringenberg hàt, kurz vor sim Tod, àlla sina Biacher gschankt. Dr Jakob Wimpfeling hàt, jedes Mol wo-n'r uf Schlettstàdt z'Besüech kumma ìsch, Ìnkunàwel gschankt. Dr Martin Egersheim, Pfàrer vu Schlettstàdt vu 1503 bis ànna 1518, hàt sina eigena Biblothek gschankt, dàs heißt ìwer hundert Biacher. Àm 13. Juli 1547, hàt dr schlettstàdter Humànischt Beatus Rhenanus
Dr Peter Meriaa (* 20. Dezämber 1795 z Baasel; † 8. Februar 1883 z Baasel) isch e Schwizer Naturforscher, Geolog und Politiker gsi. Dr Meriaa het z Baasel, z Gämf und z Göttinge studiert und isch 1820 Brofässer für Füsik und Chemii an dr Uniwersidäät Baasel worde, vo 1835 aa für Geologii. Er isch dreimol Räkter gsi. Dr Meriaa het groosse Iifluss ghaa uf d Entwigglig vom Baasler Naturhistorische Museum. Vo 1824 bis 1873 isch er im Groosse Root gsässe, zerst vom Kantoon Baasel und denn vom Kantoon Baasel-Stadt. Vo 1836 bis 1866 isch er au Mitgliid im Chläine Root gsi. In de Joor 1842 bis 48 het en Baasel-Stadt e baar Mol as Gsandte zur Daagsatzig gschiggt. Dr Meriaa isch uf em Wolfgottesacker begraabe. 1876 het dr Ferdinand Schlöth dr Ufdraag überchoo, für d Aula vom Museum an dr Augustinergass e Dänggmolbüste vom Peter Merian z mache. Si Brueder Johann Rudolf (1797–1871) isch e Mathematiker und Politiker gsi. Übersicht der Beschaffenheit der Gebirgsbildungen in den Umgebungen von Basel mit besonderer Hinsicht auf das Juragebirge im Allgemeinen. Erster Band. Basel, in der Schweighauser'schen Buchhandlung, 1821 Geschichte der Naturforschenden Gesellschaft in Basel während der ersten fünfzig Jahre ihres Bestehens. Übersicht des