rlitschk/wikidir huggingface dataset:
D Groofschaft Sargans isch bis 1798 e historischs Territorium im hütige Kanton Sanggalle in dr Ostschwiz gsi. S Zentrum vo dr Groofschaft si s Stedtli und s Schloss Sargans gsi. Vo 1460 bis 1798 isch d Groofschaft Sargans as Landvogtei e Gmäini Herschaft in dr Alte Äidgenosseschaft gsi. Dr Naame «Sarganserland», bis 1798 sünonüüm mit «Groofschaft Sargans», stoot sit em 15. Joorhundert für e starki Identidäät vo dr Voralperegion und existiert bis hüte uf dr politische, dr wirtschaftlige und dr kulturelle Ebeni. Dr Bluetgrichtsbezirk vo dr Groofschaft Sargans het ursprünglig d Herschaft Sargans sälber umfasst, Walestadt, Quarte und d Herschaft Nidbärg. 1483 häi die Siibe Ort vo dr Äidgenosseschaft, wo s Sarganserland beherscht häi, au no d Herschaft Fröidebärg, also s Gebiet vo dr Abtei Pfäfers, mit dr Groofschaft Sargans veräinigt. D Herschaft Gräpplang bi Flums het ursprünglig em Bischof vo Chur ghört. Si isch vo 1528 bis 1767 im Bsitz vo dr Familie Tschudi gsi, wo vo Glarus gstammt het, het für s Hochgricht aber au im äidgenössische Landvogt z Sargans understande. Die ehemooligi Groofschaft und vo 1460/1483 aa d Landvogtei Sargans het die hütige Gmäinde umfasst: Sargans, Vilters-Wangs, Bad Ragaz, Pfäfers, Mels, Flums, Walestadt, Wartau und Quarte, dört
D Groofschaft Wärdebärg het s Schloss Wärdebärg und s Stedtli Wärdebärg umfasst, die hütige schwizerische Gmäinde Buchs und Grabs und s oobere Thurdaal bi Wildhuus. Uf dr rächte Site vom Rhii häi de Groofe vo Wärdebärg d Herrschafte Schällebärg, Bludenz mit em Montafon, dr Hof Lustenau und im Graubünde d Vogtei über s Chloster Disentis ghöört. Dr Stammvater vo dr Linie, dr Hugo I. († 1280), isch äng mit em Rudolf vo Habsburg verbunde gsi und het eso 1274 d Landvogtei über Oberschwoobe und Churwalde und 1277 d Groofschaft Häiligebärg chönne übernee. Dr Groof Hugo III. het si Bsitz no mit dr Burg und dr Stadt Rhinegg, Hoochetrins mit Tamins, Ziichenau vergröösseret und won er d Anna vo Wildebärg ghürootet het, si no d Herschafte Fröidebärg und Grifestäi drzue choo. Dr Albrächt I. isch 1327 Riichslandvogt um e Boodesee ume gsi, 1331 au vo de Länder Uri, Schwyz und Underwalde. Er het no d Riichsvogtei über Altstette und s Rhiidaal und Wartau übernoo. Er isch in e Feed mit em Groof Rudolf III. vo Montfort-Fäldkirch verwigglet gsi, wo dr Niidergang vom Gschlächt iiglütet het und es de Habsburger mööglig gmacht het, im Vorarlbärg Fuess z fasse. Die vier Änkel vom
D Herschaft Rhäzüns het bis 1819 us de hütige Gmäinde Rhäzüns, Bonaduz, Domat/Ems und Felsbärg im Kanton Graubünde bestande. D Herschaft isch als «Gricht Rhäzüns» sit 1424 Mitgliid vom Oobere Bund gsi und dorum au vom Freistaat vo de Drei Bünd. D Gmäind het jedes Joor drei Manne as Ammaa vorgschlaage und dr Freiher het äine von ene uuseglääse. Rhäzüns und Bonaduz häi s Kärngebiet vo dr Herschaft vo de Freiher vo Rhäzüns bildet, wo under em Ulrich II. (1367–1415) zu de mächdigste Föidalhere im hütige Graubünde näben em Bischof vo Chur ufgstiige isch. Dur d Freihere vo Rhäzüns isch s Gricht Rhäzüns 1424 zum Oobere Bund cho und spööter zu de Drei Bünd. Noch em Dood vom letschte Freiher und dr Hüroot vom Eitel Friedrich vo Hoochezollere mit dr Erbdochter Ursula Freiin vo Rhäzüns het e Händel aagfange zwüsche de Hoochezoller und de Grööf vo Wärdebärg-Sargans, wo erst 1461 dur e Gerichtsuräiil het chönne klärt wärde, und das het d Herschaft de Hoochezoller zuegsproche. Dr Nöwöö Eitel Friedrich II. het Rhäzüns 1497 mit sim Fründ Maximilian I. vo Habsburg, em dütsche König, wo spööter Kaiser worde isch, gege d Herrschaft Haigerloch usduscht. Dr Maximilian het das Duschgschäft gmacht as
Dr Gerhard Mayer-Vorfelder (* 3. Merz 1933 z Mannem as Gerhard Mayer; † 17. Augschte 2015 z Stuegert) isch e dytsche Bolitiker (CDU) un Sportfunktionär gsii. Är isch vu 1980 bis 2001 Abgordnete im Landdag vu Bade-Wirttebärg un vu 1980 bis 1991 Kultus- un vu 1991 bis 1998 Finanzminischter vum Land Bade-Wirttebärg gsii. Vu 1975 bis 2000 isch dr Mayer-Vorfelder Bresidänt vum Fueßball-Bundesligischt VfB Stuegert un vu 2001 bis 2006 Bresidänt vum Dytsche Fueßball-Bund gsii. Dr Gerhard Mayer-Vorfelder isch dr Suhn vun eme badische Oberregierigsrot gsii. Go ne Verwächslig mit Familie mit em glyche Name uuszschließe, het sy Vater het anne 1935 zue sym Name „Mayer“ no dr Geburtsname vu dr Großmueter vu dr Vatersyte här derzuedue un het ab do „Mayer-Vorfelder“ ghaiße. Dr Mayer-Vorfelder isch z Charlsrue uf d Volksschuel gange un derno z Waldshuet un z Friburg uf s Gymnasium. Noch em Abitur anne 1952 het er vu 1952 bis 1959 z Friburg un z Haidelberg Jura studiert. Noch em Assessorexame anne 1959 het er bis 1963 as Regierigsrot bim Landrotsamt z Nirtenga gschafft. Anne 1963 isch er in d Kommunalabdailig vum Inneminischterium vu Bade-Wirttebärg gwächslet un isch e persenlige Referänt vum Inneminischter Hans Filbinger wore. Wu dää
Rotes Kreuz chan folgendes bedüte: Internationale Rotkreuz- und Rothalbmond-Bewegung, churz; s Rote Chrütz Nationale Rotkreuz- und Rothalbmond-Gesellschaft Deutsches Rotes Kreuz Badisches Rotes Kreuz DRK-Landesverband Baden-Württemberg Bayerisches Rotes Kreuz Französisches Rotes Kreuz Liechtensteinisches Rotes Kreuz Österreichisches Rotes Kreuz Schweizerisches Rotes Kreuz wie au allgemein för Rotchrüzgsellschafte, → Liste der nationalen Rotkreuz- und Rothalbmond-Gesellschaften Geografischs: Rotes Kreuz (Taunus), en Pass im Hochtaunus, Hesse Rotes Kreuzchen, es Flurchrüz z Hochkirchen, Nordrhy-Westfaale Lueg au: Das Rote Kreuz, e Zitschrift Rotkreuz Krankenhaus Rotes Kreuz
Dr Egon Karl-Heinz Bahr (* 18. Merz 1922 z Treffurt; † 20. Augschte 2015 z Berlin) isch e dytsche Bolitiker (SPD) gsii. Unter em vu ihm bregt Laitgedanke „Wandel dur Aaneecherig“ isch er ain vu dr entschaidende Vordänker un wichtigschte Mitgstalter vu dr Oscht- un Dytschlandbolitik gsii, wu vu dr Regierig unter em Willy Brandt 1969/70 yyglaitet woren isch. Vu 1972 bis 1974 isch er Bundesminischter fir bsunderi Ufgabe gsii un vu 1974 bis 1976 Bundesminischter fir wirtschaftligi Zämmenarbet. Dr Egon Bahr isch im diringische Treffurt as ainzig Chind vum Lehrer Karl Bahr un däm syre Frau Hedwig uf d Wält chuu. Anne 1928 isch d Familie in s sächsisch Torgau zoge. Wel dr Karl Bahr si nit het welle dränne vu syre Frau, wu ne jidischi Mueter ghaa het, isch er 1938 entloo wore. S Bahrs sin derno uf Berlin zoge. Noch em Abitur am Friedenauer Helmholtz-Gymnasium anne 1941 het dr Egon Bahr zerscht e Lehr zum Induschtrychaufmann bi dr Rheinmetall Borsig AG z Berlin gmacht. Är het welle Musik studiere, isch aber wäg dr Härchumft vu syre Mueter abglähnt wore. Vu 1942 bis 1944 isch er Soldat im Zweete Wältchrieg gsii, zletscht as Fahnejunker-Unteroffizier an dr Luftchriegsschuel VI
D Groofschaft Nöijeburg isch e historischs Territorium, wo vom 12. Joorhundert im Gebiet vom hütige Kanton Nöijeburg aa existiert het, bis si in dr republikanische Revoluzioon vo 1848 zum e Schwizer Kanton umgwandlet worde isch. Vo 1033 aa isch s nöijeburgische Gebiet no di noo mit em Königriich Burgund zum Häilige Römische Riich choo. Dr Machtberiich vo dene vo Nöijeburg, wo noch dr Überliiferig vo de Groofe vo Fenis abstamme, isch denn vor allem zwüsche Nöijeburg und em Bielersee glääge. 1219 isch die gmäinsami Herschaft zwüschen em Ulrich III. und sim Nöwöö Berchtold ufdäilt worde. Dr Berchtold het d Gebiet um Nöijeburg und in dr Zihlebeni überchoo, wo d Lüt Franzöösisch gschwätzt häi, dr Ulrich dr Räst. Im spoote 13. Joorhundert si s Val-de-Travers und s Dorf Boudevilliers as Leeche zur Groofschaft choo, im 16. Joorhundert d Leecheherschaft Colombier (1564) und 1592 d Herschaft Valangin, so dass d'Orléans-Longueville über e Gebiet gherscht häi, wo mit däm vom hütige Kanton Nöijeburg fast idäntisch gsi isch. D Groofe häi d Obrikäit gsterkt, d Verwaltig reformiert und sich dr Äidgenosseschaft aagnööcheret, aber si häi s nid fertigbrocht, ass Nöijeburg e Kanton het chönne wärde. Wo d Marie de Nemours am 15. Juni 1707
p3 S Schloss Sargans isch e Burgaalaag obe vo Sargans im Kanton Sanggalle in dr Schwiz. D Burg het zämme mit em Stedtli e Festigsaalaag bildet. D Burg Sargans isch 1282 zum erste Mol urkundlig erwäänt worde, wo mä dr Grööfin Elisabeth vo Wärdebärg-Sargans en Urkunde für e dr Verchauf vo Güeter usgstellt het. Under rm Groof Hugo vo Montfort (* um 1160, † 1228), het mä am Aafang vom 13. Joorhundert d Burg baut, vermuetlig e nchlini Burgaalag vergröösseret. Dr Bärgfriid mit dr Ringmuure mit Zinne druf isch dr eltist Däil vo dr Aalaag, wo no existiert. D Archeologin Franziska Knoll-Heitz het aber e Muureegge gfunde, wo druf hiiwiist, ass es Fundamänt git vom ene eltere Geböid, wil dr Durm über die Muureräst baut worde isch. Um d Middi vom 13. Joorhundert isch d Aalaag under em Hartmann I. dr Stammsitz vo de Groofe vo Wärdebärg-Sargans worde. Zu dere Zit het mä woorschinlig au dr Palas an dr Westsite aabaut, dr grösst Bau vo dr ganze Aalaag. 1459 isch er bim ene Ärdbebe iigstürzt. 1460 het mä aagfange mit Ufbaue und im östlige Däil isch s so genannte Hinderschloss an Durm aabaut worde. Wil s hät chönne iistürze het
D Christiane Langenberger (* 21. April 1941 z Bärn; † 16. Augschte 2015 z Romanel-sur-Morges; haimetbrächtigt ebedert) isch e Schwyzer Bolitikeri gsii. Si het vu 2003 bis 2004 as erschti Frau d Freisinnig-Demokratisch Bartei vu dr Schwyz (FDP) bresidiert. Ihre erscht bolitisch Amt het si ab 1987 as Gmaindsreti z Romanel-sur-Morges ghaa, vu 1994 bis 1995 isch si Gmaindsbresidänti gsii. Am 19. Juni 1995 isch si in dr Nationalrot yyzoge un isch dert 5. Dezämber 1999 Mitglid gsii. Am 6. Dezämber 1999 isch si in dr Ständerot gwehlt wore un het dert dr Kanton Waadt in dr Chlaine Chammere fir zwoo Amtsperiode verdrätte. Bi dr Wahle 2007 isch si nimi z Verfiegig gstande. Bi dr Bundesrotswahl 1998 isch si as offiziälli Kandidati fir d Noofolg vum zruggdrätte Jean-Pascal Delamuraz nominiert wore. Di Verainigt Bundesversammlig het aber dr Pascal Couchepin in s Amt gwehlt. Im Jänner 2003 het si vum Gerold Bührer s Bresidium vu dr FDP ibernuu un het des Amt bis im April 2004 gfiert. D Langenberger isch ghyrote gsii un het zwai Chinder ghaa. Si het z Romanel-sur-Morges gläbt, wu si am 16. Augschte 2015 noch ere lange Chranket im Alter vu 74 Johr gstorben isch. Commons: Christiane
Santiago de Chile, offiziell und churz Santiago isch d Hauptschadt vo Chile und ligt in de Santiago Region an de Oschküschte. S Stadtgebiet isch Däil vo dr Hauptstadtregion (Región Metropolitana), wo näbe dr Browinz Santiago no fümf anderi Browinze umfasst. Im stedtische Siidligsgebiet (área urbana) lääbe 5'392'395 Lüt, in dr ganze Región Metropolitana si s 6'061'185 (Volkszelig 2002). Öbbe 40 Brozänt vo alle Chilene lääbe in dr Hauptstadt oder in iirer diräkte Umgääbig. Santiago häisst äigentlig nume d Gmäind, wo s Stadtzentrum und s Regierigsviertel umfasst. Do lääbe 200'792 Lüt (Volkszelig 2002). D Agglomerazion Santiago umfasst hingege sogar Stedt und Gmäinde in andere Browinze, wie Puente Alto oder San Bernardo. D Stadt isch ooni Froog s politische Zentrum vo Chile, au wenn s chilenische Parlamänt, dr Congreso Nacional (Nazionalkongräss), z Valparaíso dagt. Santiago isch e wichdige Vercheerschnotepunkt und s bedütendste Wirtschafts- und Kulturzentrum vo Chile mit e Hufe Uniwersidääte, Hoochschuele, Museum und Baudänkmööler. Die bedütendste Undernääme z Chile häi iire Sitz z Santiago, grad so wie e Hufe usländischi Depandanse. D Hauptstadt isch au s Mediezentrum vom Land. Karl-Friedrich Appl: Die Geschichte der evangelischen Kirchen in Chile. Erlanger Verlag für Mission und Oekumene, Neuendettelsau 2006, ISBN 978-3-87214-616-8. Alejandro Gonzalez Arriagada:
Dr Bradley Charles Cooper (* 5. Jänner 1975 z Philadelphia, Pennsylvania) isch e US-amerikanische Schauspiler. Bekannt woren isch dr Cooper mit syre Roll im Film Hangover, wu s wäg em Erfolg au no zwoo Furtsetzige derzue gee het. Fir sy Hauptroll im Film Silver Linings noch em glychnamige Roman vum Matthew Quick isch er fir e Oscar as beschte Hauptdarsteller nominiert wore. Anne 2014 isch er fir American Hustle wider fir e Oscar nominiert wore as beschte Näbedarsteller un 2015 fir sy Roll in American Sniper nomol as beschte Hauptdarsteller. Dr Cooper isch vu Dezämber 2006 bis Mai 2007 mit dr Schauspileri Jennifer Esposito ghyrote gsii. A em Spotjohr 2009 bis Merz 2011 isch er mit dr Schauspileri Renée Zellweger liiert gsii un vum Merz 2013 bis Merz 2015 mit em Model Suki Waterhouse. 2001: Wet Hot American Summer 2002: Unsichtbare Augen (My Little Eye) 2003: The Last Cowboy 2004: I Want to Marry Ryan Banks 2005: Die Hochzeits-Crasher (Wedding Crashers) 2006: Zum Ausziehen verführt (Failure to Launch) 2007: The Comebacks 2008: The Midnight Meat Train 2008: Der Ja-Sager (Yes Man) 2008: The Rocker – Voll der (S)Hit (The Rocker) 2008: American Evil (Older Than America) 2009: Er steht einfach
S Schloss Tarasp lyt uf eme chäigelförmige Felsehügel im Südweschte vo de Gmäind Schuls im schwyzerische Kanton Graubünde (di früenerig Gmäind Tarasp hät ire Name noch däm Schloss ghaa). Si isch äini vo de imposantiste Burge im Kanton und gilt as Woorzäiche vom Underengadin. Jeedes Joor chömme öbbe 15’000 Bsuecher. Dr Burghügel lyt uf ere Terrasse uf dr rächte Syte vom Inn. An sim Fuess liige d Wyler Sparsels, Fontana, Florins und Sgnè und dr Taraspersee, wo im Middelalter aagläit worde isch. D Burgaalaag dominiert s Underengadin und bestoot us ere Oberburg, ere Underburg und eme befestigte Zuegang. D Oberburg bestoot us dr Kärnburg, eme Süddrakt und eme Norddrakt, Weergäng und ere Zistärne. D Woonbaute grubbieren sich um en Innehoof. D Underburg, wo wie e Terrasse im Norde vo dr Oberburg lyt, bestoot us eme Wachhuus, Bulverdürm, eme Doorhuus, ere Kapälle und eme Campanile. Im Schloss het s öbbe 100 Rüüm. Im ehemoolige Waffesaal stoot e pnöimatischi Konzärtorgele vom Dresdner Orgelebauer Jehmlich. En eerscht Burg hät de Graf Uelrich I. vo Tarasp im Jahr 1040 laa boue. Zur Herrschaft vo den «edelfreie Here» vo Tarasp händ groossi Täil vo Graubünde, Nord- und Südtirol und sogar Bayre ghöört. Wo s Huus
Die drei Burge vo Bellinzona (italienisch Castelli di Bellinzona) si e Weeraalaag us dr früeje Nöizit z Bellinzona, em Hauptort vom Kanton Tessin in dr Schwiz. D Aalaag wie si hüte isch, isch hauptsächlig im 15. Joorhundert as e Letzi (Daalsperri) baut worde und zum d Wääg zu de Alpebäss z kontrolliere. Si bestoot us de drei Burge Castelgrande, Castello di Montebello und Castello di Sasso Corbaro und us dr Stadtmuure und dr Murata-Weermuure. Sit 2000 si d Burge zämme mit dr Murata under em Naame Feschtig vo Bellinzona e Wälterb vo dr UNESCO. D Burge si am ene strategisch üsserst günstige Blatz baut. In dr Daalängi vom Ticino chömme meereri wichdigi Bassstroosse zämme. In dr modärne Zit si daas dr Gotthard, dr San Bernardino, dr Lukmanier und dr Nufene, in früenere Joorhundert hets Wääg au über d Greina und dr San Jorio gee. E machdige Felse bis in d Flussebeni iine loot nume zwäi Durchgäng offe. Wääred s Castelgrande über dr Altstadt stoot, befinde sich Montebello und Sasso Corbaro uf dr östlige Site vom Daal uf Vorsprüng. Zämme mit dr Murata und dr Stadtmuure het mä s Daal vollständig chönne abriigle. Dr Mailänder Kommissar Azzo Visconti het 1475 die
D Bärner Altstadt isch dr historisch Stadtchärn vo dr Schwiizer Bundesstadt Bärn und e Wältkulturerb vo dr UNESCO. Di alti Archidektuur isch im Beriich unden am Zitgloggedurm am beste erhalte. D Altstadt isch brägt dur iiri Sandstäigeböid, wo im Ärdgschooss Laube hei. Si bilde mit ere Lengi vo guet säggs Kilometer die lengsti deckti Iichaufsbromenade in Öiropa. Dr erst Däil vo dr Altstadt isch am Ändi vom 12. Joorhundert uf ere Halbinsle in dr Aare vo de Zähringer gründet worde. D Stadt isch eso vo drei Site, vo Norde, Oste und Süde, dur e Fluss gschützt gsi. Ganz unde isch di ersti Brügg über d Aare gange, dört wo hüt d Undertoorbrügg stoot. Das isch eini vo de eltiste Steibrügge vo dr Schwiiz. Näbedra hei d Zähringer e Burg gha, wo Nydegg gheisse hed. Äne a dr Aare stoot dr Underdtoordurm, wo sid em 13. Joorhundert dr Brügg gschützt hed. A dr Aare lit s Mattekwartier mid Wasserwärch a dr grosse Schwelle. Das Areal ligt unden a de alte Stadtmuure und ghört doch zum eltischte Stadtgebiet. Es hed e Muur vo dr Altstadt a d Aare abe gha. Wo d Zähringer 1218 usgstorbe si, het d Stadt bis 1220 en
f x xx Dr San Bernardino (ital. Passo del San Bernardino, uf de Schwizer Landcharte au Bernhardinpass, früener Vogelbärg) isch en Alpebass im schwizerische Kanton Graubünde mit ere Hööchi vo 2'067 m. Er verbindet d Dääler Rhiiwald uf dr nördlige und Misox uf dr südlige Site an dr Hauptstrooss 13. D Luftdistanz vo dr Basshööchi zu de Bassfuessort isch vier Kilometer bis Hinderrhii (uf 1620 m) und 12 km bis Mesocco (790 m). Uf dr Basshööchi lit die Öiropäischi Wasserschäide und d Sproochgränze zwüsche Dütsch und Italiänisch. Dr Bass wird scho sit dr Zit vo de Römer brucht. Dr alt middelalterlig Fuesswääg existiert hüte no und wird as Wanderwääg brucht. Im 18. Joorhundert isch die ersti Strooss über e Bass baut worde und 1817 het dr Giulio Pocobelli (1766–1843) e nöiji Strooss blaant, wo in de Joor druf baut worde und bis hüte in Gebruuch isch. Under em Pass gits sit em 1. Dezember 1967 en 6,6 km lange Strossetunnel, wo e ganzjöhregi Verbindig vom Hinderrhii zu de Bündner Südtäler Misox und Calancatal mögli macht. Es isch au di erscht wintersicheri Strosseverbindig vo de Oschtschwiz is Tessin – de Strossetunnel dur de Gotthard isch erscht 1980 eröffnet worde. De Tunnel
S Chloster Disentis (romanisch: Claustra da Mustér) isch en Abtei vo dr Schwizerische Benediktinerkongregazioon z Disentis im Kanton Graubünde, wo um s Joor 720 gründet worde isch. Si dräit dr Naame vom Häilige Martin und gseet hüte us wie im spoote 17. Joorhundert. Wenn genau sich dr fränkisch Mönch Sigisbert in dr „Desertina“ niidergloo het, wäiss mä nid. Uf jede Fall het sich iim denn dr Räter Placidus aagschlosse, won e mächdige Bsitzer in dr Region gsi isch. Wil aber dr Herr vom Land, dr Präses Victor z Chur, d Sonderstellig vo Churräzie in Gfoor gsee het, het er dr Placidus lo umbringe. In dr Überliiferig isch us em Mord e Chöpfig worde und dr Placidus isch zum e Märtürer und dr Sigisbert zum e Bekenner worde. Spöötistens im Joor 700 isch um iir Graab e Chloster entstande, gläitet vom Abt Ursicin. D Mönch häi noch de Reegle vom häilige Benedikt gläbt. Ane 765 wird s Chloster im Testamänt vom Churer Bischof Tello zum erste Mol urkundlig erwäänt. 940 häi Sarazene s Chloster zerstöört. As Wachboste über e Lukmanierbass isch Disentis für die kaiserlige Interässe in Italie vo Bedütig worde: Dr Otto I. und dr Friedrich I. Barbarossa si über
S Chloster Allerhäilige z Schaffuuse isch e Benediktinerabtei gsi und isch vom Eberhard VI. vo Nelleburg 1049 gstiftet worde. S Münster isch hüte en evangelisch-reformierti Pfarrchille und in de Chlostergeböid befindet sich s Museum Allerhäilige. Am 22. Novämber 1049 het dr Babst Leo IX. dr Baublatz zwüsche dr Stadt und em Rhii gweiht. 1064 isch dr Bau vom Chloster Ita und Eberhard vo Nelleburg under dr Läitig vom Baumäister und Hofkaplan Luitpald fertig worde. S Vorbild für die ersti Abtei si d Sakralbaute us em cluniazensische Burgund gsi. Im Inwestiturstrit, wo s zwüsche 1075 und 1122 drum gange isch, öb d Chille oder die wältligi Macht s Rächt het gäistligi Ämter z bsetze, het dr babstdröiji Groof Burkhard vo Nelleburg, dr Soon und Erb vom Eberhard, 1080 uf alli sini Rächt verzichdet. S Chloster isch diräkt em Babst understellt worde und het dr groossi Grundbsitz vo dr Familie überchoo, die freiji Abtwaal und s Määrt- und Münzrächt vo dr Stadt Schaffuuse. D Äbt si eso zu de nöije Stadtherre vo Schaffuuse worde. Uf de alte Fundamänt het mä vo 1090 aa s hütige Münster afo baue, wo nume no us drei Schiff und eme Kwerhuus bestoot. Mä het mit em
D Neogotik, au Nöigotik oder änglisch Gothic Revival, isch e historistische Kunst- und Archidekturstiil vom 19. Joorhundert, wo uf d Gotik zrugggrift. D Neogotik zelt zu de früeste stilistische Underarte vom Historismus, wo sich uf Kunst- und Archidekturstiil vo de vorhärige zwäi Joorduusig gstützt het. Im Middelpunkt vo dr Verbräitig vo dr Neogotik isch en umfassends Bau- und Iirichdigsbrogramm gstande, wo bis in d Litratuur und dr Lääbensstiil Iifluss gha het. D Formsprooch vo dr Neogotik het sich an eme idealisierte Middelalterbild orientiert. Iiri Blüeti het si in dr Zit vo 1830 bis 1900 ghaa. Mä het welle an d Freihäit und d Gäisteskultur vo de middelalterlige Stedt aachnüpfe, und im neogotische Stiil vor allem Chille, Parlamänt, Roothüüser und Uniwersidääte baut, aber au anderi öffentligi Baute wie Bostämter, Schuelen oder Baanhööf. Noch em Erwin Panofsky isch s Gothic Revival von ere romantische Seensucht noch ere Vergangehäit brägt gsi, wo mä nüme het chönne zruggbringe. Im Gegesatz drzue häig d Rönessans vorghaa, us em Alte e nöiji Zuekumft abzläite. Christian Baur: Neugotik. Münche 1982. Georg Germann: Neugotik. Geschichte ihrer Architekturtheorie. Stuttgart 1974. Nikolas Werner Jacobs: Stil und Historizität. Philipp Hoffmanns Gotikrezeption und ihre Bedeutung für sein baukünstlerisches Werk, in: Nassauische Annalen,
Dr Franz Josef Strauß (* 6. Septämber 1915 z München; † 3. Oktober 1988 z Regensburg) isch e dytsche Bolitiker (CSU) gsii. Dr Strauß isch vu 1953 as Bundesminischter fir bsunderi Ufgabe Mitglid vu dr Bundesregierig gsii, vu 1955 bis 1956 as Bundesminischter fir Atomfroge, vu 1956 bis 1962 as Bundesminischter vu dr Verdaidigung un vu 1966 bis 1969 as Bundesminischter vu dr Finanze. Vu 1978 bis 1988 isch er Bayrische Minischterbresidänt gsii. Bi dr Bundestagswahl 1980 isch er as Chanzlerkandidat vu dr Union geg dr amtierend Bundeschanzler Helmut Schmidt (SPD) aadrätte, het aber kai Meehait im Bundesdag gwunne. Vu 1961 bis zue sym Dod isch er Vorsitzer vu syre Bartei gsii. Am 4. Juni 1957 het dr Strauß d Marianne Zwicknagl (1930–1984) ghyrote. Us däre Eh sin d Sihn Max (* 24. Mai 1959) un Franz Georg (* 5. Mai 1961) un d Dochter Monika (* 2. Juli 1962) firigange. Noch em Dod vu syre Frau isch dr Strauß ab em Summer 1986 bis zue sym Dod mit dr Renate Piller verlobt gsii. Entwurf für Europa. Seewald, Stuttgart 1966. Bundestagsreden. Hrsg. Leo Wagner. Verlag AZ Studio, Bonn 1968. Herausforderung und Antwort. Ein Programm für Europa. Seewald, Stuttgart 1968. Die
S Chloster Ängelbärg isch e Benediktinerabtei z Ängelbärg im Kanton Obwalde in dr Schwiz. S Chloster isch 1120 vom Konrad vo Sellebüre gründet und mit Mönch us em Chloster Muri besiidlet worde. D Geböid si noch em verheerende Chlosterbrand vo 1729 entstande und ghööre zu de grösste Barockaalaage in dr Zentralschwiz. S Chloster Ängelbärg füert e Gümnasium und verschiideni Bedriib. In dr Chlosterchille befindet sich die grössti Orgle in dr Schwiz. S Chloster isch sit em Middelalter e baar Mol vo Bränd zerstört worde. Au häi d Pest und bolitischi Händel im Hooch- und im Spootmiddelalter immer wider emol s Ängelbärgerdaal häimgsuecht. Näben em Mannekonwent isch e Frauekonwent entstande. Die gschichtlige Kwelle verzelle aber nid, öb die bäide Gmäinschafte zämme oder noochenander gründet worde si. S sogenannte Dobbelchloster het bis ins Joor 1615 existiert. Am 18. Februar 1615 isch dr Frauenkonwent uf Sarne züüglet, und s Benediktinerinne-Chloster St. Andreas bestoot au hüte no. 1690 isch s Herrehuus Grafenort im undere Ängelbärger Daal as Erholigshuus für d Äbt und d Mönch entstande. Es wird hüte vom Chloster au für Daagige und Seminar brucht. S Chloster in siner hütige Form isch zwüsche 1730 bis 1745 baut worde. Noch em Iimarsch vo de