rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Spiilzüüg isch en Objekt, wo zum Spiile verwändet wird. Dr Begriff Spiilzüüg wird üübligerwiis mit Chinder oder au mit Husdier assoziiert, es isch aber au nit ungwöönlig, ass Erwaggsnigi oder Dier, wo nit domestiziert si, mit Spiilzüüg spiile. E Spiilzüüg wird für sich sälber oder wäge dr Fröid gschetzt, wo mä het, wemm mä mit em spiilt. Bis zur Industrialisierig si die mäiste Spiilzüüg vo dene gmacht worde, wo au mit ene gspiilt häi. Spiilzüüg, wo Handwärker härgstellt häi, si für die mäiste unerschwinglig gsi. Mit dr Industrialisierig het mä Masse vo Spiilzüüg afo broduziere, und si si au immer billiger worde, vor allem wenn si us Blastik gmacht Spiilzüüg, wo mit em ghandlet wird, wird under em Begriff Spiilware zämmegfasst. Karl Staudinger: Kind und Spielzeug. (=Entschiedene Schulreform Heft 4), Verlag Ernst Oldenburg, Leipzig 1923 Karin Hildegard Balk: Kinder und ihr Spielzeug, Sutton, Erfurt 2007, ISBN 978-3-86680-186-8. O. Kopetzky: Das Nürnberger ABC. Attenkofer, Straubing 1912, Digitalisat (Site cha nüme abgrüeft wärde; Suche im Webarchiv)[1] [2] Vorlage:Toter Link/www.digibib.tu-bs.de Ebenezer Landells/Alice Landells, The girl's own toy-maker, and book of recreaton. London 1860, Digitalisat (Site cha nüme abgrüeft wärde; Suche im Webarchiv)[3] [4] Vorlage:Toter Link/books.google.de Hein Retter: Spielzeug – Sozialschicht – Erziehung, Finken,
Rassismus isch en Ideologii, wo d „Rasse“ in dr biologistische Bedütig as grundsätzlig bestimmende Faktor vo de menschlige Fähigkäite und Äigeschafte dütet. Dr Begriff Rassismus isch am Aafang vom 20. Joorhundert in dr kritische Usenandersetzig mit politische Konzept entstande, wo uf Rassetheorie basiert häi. In anthropologische Theorie über e Zämmehang vo Kultur und rassischer Beschaffehäit het mä dr Begriff vo dr Rasse mit em ethnologisch-soziologische Begriff „Volk“ vermischt, z. B. vo dr „völkische Beweegig“ z Dütschland und in Ööstriich. Dr Rassismus stellt d Gliichrangigkäit und im Extremfall d Existänzberächtigung vo Rasse in Froog, won er as minderwärtig aaluegt. Es isch tüpisch für rassischi Diskriminierig, ass si vo (projizierte) fenotüpische persönligi Underschiid abläitet. Jede Mensch cha Opfer vo Rassismus wärde. D Konwenzioon vo de Veräinte Nazioone underschäidet nit zwüsche rassischer und ethnischer Diskriminierig. E erwiterete Rassismusbegriff cha au non e Hufe anderi Kategorie umfasse. Mensche mit rassistische Vorurdäil diskriminiere anderi wil si zu bestimmte Grubbe ghööre, dr instituzionelli Rassismus verwäigeret bestimmte Grubbe Vordäil und Läistige oder briwilegiert anderi. Rassistischi Theorie und Argumentazionsmuster wärde brucht, zum Herrschaftsverheltniss z rächtfertige und zum Lüt für politischi Ziil z mobilisiere. D Folge vo Rassismus gönge vo Vorurdäil und Diskriminierig über Rassedrennig, Sklaverei und Pogrom bis
A Krone isch a Koopfbedeggung, mo a Kenig o hot. Sie isch au s Sümbool vom a Kenig oderm Kenigreich. A Krone isch normalerweus aus Gold und isch oft mit Edlsteuner bsetzt. Chrone si im alte Oriänt ufchoo. Scho im alte Egypte und im antike Griecheland häi Herrscher e Königsbinde oder e Diadem aaghaa. D Perserkönig si under de erste gsi, won e zuenigi Chrone, e Tiara, aaghaa häi. Die Form isch spööter vo de byzantinische Kaiser übernoo worde und au vo de Päpst, wo bis 1964 e dreifachi Chrone aaghaa häi. Für die römische Kaiser isch s Diadem oder dr Loorbeerchranz vo de Imperatore s Sümbol vo iirer Macht gsi. D Herrscher vo de Germane häi e Helm oder e Stirnräife aaghaa. Sit dr Zit vo de Karolinger si zuenigi Chrone üüblig, wo äi oder meereri Bügel uf ere sitze. Chroneräif Blattechrone Liliechrone Bletter Zaggechrone Zuenigi Chrone Offnigi Chrone Bügelchrone Mitrechrone Jürgen Abeler: Kronen. Herrschaftszeichen der Welt. Econ, Düsseldorf/Wien 1972, ISBN 3-430-11002-5. Commons: Krone – Sammlig vo Multimediadateie
D Halbinsle Mani (Peloponnes) ghört zo de Piet vo Griecheland, wo scho vorem Nenanderthaler bsidlet wore sind. As en abglegni Regioo isch si hüüffig konservatiiv blibe und au e Rückzugsort gsii. Di ältiste Spuure vom Mentsch uf de Mani stamed us de Altstaizitt. I de Apidima-Hööli i de Nööchi vo Areopoli sind Öberreste vomene Prä-Neanderthaler gfunde wore, wo vo de griechische Forschig zom Tail as Homo tainarensis bizachnet werd, nochem Tainaron, em südlichste Vorpirg vo de Mani. Vom Neanderthaler (Homo neanderthalensis) sind vier Hööline us de Umgebig vo Areopoli und Vitolo bikannt und aini nördlichöstlich vo Jithio («Lakonis-Hööli»). Ali Hööline liget a de Chüste, doch isch dozmoll de Meerspiegel dütli tüüffer glege as hütt. Denebeet sind au meriri Hööline bikannt, wo i de Juingstaizitt vom Noizittmensch (Homo sapiens) ufgsuecht wore sind. Us de Bronzezitt sind rund zwanzg Fundort bikannt, wo sich regelmässig öber d Halbinsle vertailet. Chlinneri Machtzentre chamer ahand vo de Fund bi Kampos, Leftro und Jithio uusmache. Uf de Insle Marathonisi, wo vorem letschtere Ort litt, isch offebar e wichtige Handelsplatz glege. Noch de Dorische Wanderig (um 1100 v. Chr.) mue au d Mani nodisno dorisiert wore sii. Di chliine Städt uf de Halbinsle sind denn vo Sparta
Fotografii (us altgriech. φῶς phōs, im Genitiv: φωτός photós, „Liecht“ und γράφειν graphein „schriibe, moole“, also „moole mit Liecht“) bezäichnet e Methode zum Bilder mache, wo mä mit Hilf von optische Verfaare e Liechtbild uf e liechtempfindligs Medium projiziert und das dört diräkt und für immer gspiicheret (analogs Verfaare) oder in elektronischi Daate umgwandlet und gspiicheret wird (digitals Verfaare). s duurhafte Liechtbild (Diapositiv, Filmbild oder Babbiirbild; churz Foti), wo dur fotografischi Verfaare härgstellt wird; es cha sich drbii um e Positiv oder e Negativ uf Film, Folie, Babbiir oder andere fotografische Drääger handle. Fotografischi Ufnaame wärde as Abzug, Vergröösserig, Filmkopii oder as Druck vo digitale Bild-Dateie vervilfältigt. Dr entsprächend Bruef isch dr Fotograf. Bilder, wo für s Kino ufgno wärde. Fotografischi Bilder wärde in Räije vo Äinzelbilder uf Film ufgno und spööter mit eme Filmprojektor as bewegti Bilder (Laufbilder) vorgfüert. Ansel Adams: Die Kamera. Christian 2002, ISBN 3-88472-070-8. Ansel Adams: Das Negativ. Christian 1998, ISBN 3-88472-071-6. Ansel Adams: Das Positiv. Christian 1998, ISBN 3-88472-072-4. Andreas Feiningers große Fotolehre. Heyne Verlag, ISBN 3-453-17975-7. Harald Mante, Das Foto. Verlag Photographie 2010, ISBN 978-3-933131-79-9. Jost J. Marchesi: Handbuch der Fotografie. Band 1–3 im Schuber. Gilchingen: Verlag Photographie, Januar 2006, ISBN 3-933131-77-4. Josef Scheibel,
Dr Begriff Skulptur (latiin. sculptura, vo sculpere ‚schnitze‘, ‚bilde‘, ‚mäissle‘), isch sit em 18. Joorhundert e Leenwort, und isch, sowit er sich uf Erschiinigsforme vo dr bildende Kunst beziet, zum Däil sünonüüm mit em Begriff vo dr Blastik. Bäidi wärde uf zwäi Begriffsebene brucht, für d Gattig, wo men ere au Bildhauerkunst säit, und für en Äinzelstück-e Bildwärk. Es git zwäi Wääg zum e Skulptur z mache. Bim äinte wird us eme Block Material, zum Bischbil Holz oder Stäi, s Kunstwärk uusegarbäitet - mit Mässer und Bütel bim Schnitze oder mit eme Mäissel in dr Stäibildhauerei, bim andere, zum Bispil mit metallische oder keramische Material, eender ufbaut oder in e Form gosse. Dorum gränzt mä mänggisch d Begriff Skulptur vo Blastik ab, und reedet vo Skulptur im ängere Sinn, wo d Gstaltig dur wägschloo oder wägschniide bassiert, und Blastik im ängere Sinn, wo mä mit wäichem Material s Wärk vo inne gege usse ufbaut. In dr Gegewartskunst cha mä zum Bischbil bi Assamblaasche oder Kollaasche und äänlige Ruuminstallazioone sonigi Underschiid nüme mache. Statue si freistehendi Skulpture oder Plastike, won e Person, e göttligi Figur oder e Dier darstelle. D Wenus vo Willedorf, um 25'000 v. d. Z. D Wenus vo
D Wenus vo Willedorf isch dr Name, wo män ere Wenusfigurine us dr jüngere Altstäizit (Jungpaläolithikum) gee het. Si isch am 7. August 1908 z Willedorf entdeckt worde. Si isch s bekanntiste archeologische Fundstück us Ööstriich und wird im Naturhistorische Museum z Wien usgstellt. D Skulptur isch us Chalchstäi gmacht und elf Santimeter hooch. Si stellt e blutti, sümmetrischi Frauefigur daar mit eme groosse Chopf, wo aabe hänkt und kä Gsicht het. D Brüst, d Hüfte, dr Buuch und s Füüdle si usbrägt, d Gschlächtsdäil detailliert, aber d Extremidääte nume adütet. Öbbe 200 äänligi Fünd us em spoote Gravettien het mä vo Öiropa bis Sibirie gmacht. Mä nimmt hüte aa, ass es in dere Zit äänligi religiöösi Vorstellige in däm ganze Gebiet gee het, wo in dere Zit churz vor em Höhepunkt vo dr letschte Iiszit gstande isch. D Ernäärig isch immer schlächter worde und d Bevölkerigsdichdi chliiner. Am Ändi vo dere Faase vor 20'000 Joor het dr Homo sapiens Middelöiropa vollständig verloo. Erst e baar Joorduusig spööter isch Öiropa von ere chliiwüchsigere Bevölkerig nöi besiidlet worde, und die het e ganz anderi Kultur ghaa. Wenusfigure si nüme vorchoo. Wenus I vo Willedorf Wenus I Wenus I Wenus II und
De italiänischi Faschismus (italiänisch Fascismo Italiano), bezeichnet die politischi Bewegig vom Benito Mussolini, wo vo 1919 bis 1943 im Königriich Italie und vo 1943 bis 1945 i de Italiänische Sozialrepublik existiert hät. Als Gründigsdatum vom italiänische Faschismus gilt de 23. März 1919, wo de Mussolini d Frontkämpfervereinigung Fasci italiani di combattimento (Italiänischi Kampfbünd) gründet hät. Die isch 1921 i d politischi Partei Partito Nazionale Fascista (Nationali Faschistischi Partei, kurz PNF) umgwandlet worde. Nach em sogenannte Marsch uf Rom 1922 hät d PNF e Koalitionsregierig mit de Konservative und Nationaliste mit em Mussolini als Ministerpräsidänt bildet. Ab em 3. Januar 1925 händ d Faschiste in Italie e Diktatur errichtet. S Zitalter vo 1925 bis 1945 wird in Italie als „ventennio fascista“ (die zwei Jahrzähnte vom Faschismus) bezeichnet. D imperialistischi Ussepolitik vo de Faschiste hät zu nere Reihe vo militärische Interventione vo Italie in Afrika und uf em Balkan gfüert. Drüber use hät s faschistische Italie vo 1936 bis 1939 militärisch massiv d Nationaliste under em Francisco Franco im Spanische Bürgerchrieg understützt und hät als Verbündete vom Nationalsozialistische Dütsche Riich under em Adolf Hitler während em Zweite Wältchrieg au am Westfäldzug gäge Frankriich und am Chrieg gäge d Sowjetunion mitkämpft. Nach de
D Forchbahn isch e meterspurigi Schmalspurbahn, wo zwüsched Züri und Esslinge im Züripiet verchehrt und de Forchbahn AG, abgkürzt FB, ghört. De Name stammt vo de Ortschaft Forch und em gliichnamige Pass (676 m ü. M.) zwüsched em Zürisee und em Griiffesee, wo d Bahn uf öppe halber Strecki überwindt. Wän me d FB meint, redt mer i de Gäged vo de Frida, de Tante Frida oder grad öppe vo de Frida Bünzli, so känt si jede. D Forchbahn isch am 27. November 1912 s erscht Mal gfahre und hät e Autobuslinie abglöst, wo s sit 1905 ggää hät, was für die damaligi Ziit ener ungwöhnlich gsi isch. Sit ihrer Eröffnig isch d Forchbahn dur die gmeinsami Direktion und Betribsfüehrig äng mit de hütige Vercheersbetriib Züri (VBZ) verbunde. D Streckelengi isch öppe 16 Kilometer, devo ghöred 13.06 Kilometer (Rehalp–Esslinge) de Forchbahn. Es hät zwei Tunnel mit ere Lengi vo 280 und 1750 Meter. D Strecki zwüsched de Rehalp und de Neue Forch isch doppelspurig usbout und für de Gleiswechselbetrib usgleit, de Fahrbetrib isch elektrisch mit 1200 Volt Gliichstrom. Uf de Stadtzürcher Strecki zwüsched de Rehalp und em Baanhof Züri Stadelhofe faart d Frida uf circa drüü Kilometer Lengi uf de
Danz (vo altfranzösisch: danse, vo wo das chunnt, wäiss mä nid) isch d Umsetzig vo Inspirazion (mäistens Muusig und oder Rhüthmus) in Beweegig. Danze isch e Ritual, e Bruuch, e daarstellendi Kunstgattig, e Bruef, e Sportart, e Therapiiform, e Form vo sozialer Interakzion oder äifach e Usdruck vo Gfüül. S Danze het in dr Gsellschaft e Hufe Funkzione, cha aber au Sälbstzwäck oder Zitverdriib si. Im ritualisierte Danze cha mä Emozione und Zämmeghörigkäit usdrucke. Es cha as e festlige Iniziazionsritus d Ufnaam vo nöije Mitgliider in e Gmäinschaft begläite, öbbe wenn jungi Mäitli bim Debütantinneball dr Gsellschaft vorgstellt wärde oder wenn Schüeler bim Abschlussball fiire, ass si d Brüefig bestande häi. Vor eme religiöse Hindergrund eert mä mit Tanzritual Götter oder bittet sä um Hilf, weert böösi Gäister ab oder verdribt sä. S Danze as Sport förderet dr Ufbau vo Muskle, d Motorik, d Koordinazioon und dr Gliichgwichtssinn. Wenn öbber komplexi Bewegigsablöif erfolgriich leert, blaant und usfüert, hilft das sim Sälbstverdraue und eme gsunde Verheltnis zum äigene Körper. As Kunstform stellt mä mit Danze Gfüül und Handlige daar. D Mimik, d Gestik und die ganzkörperlige Danzbewegige bilde zämme mit dr Muusig s aaspruchsvolle Aarbetsmaterial vom künstlerische Danz, wo im Zueschauer
Dr James Last (* 17. April 1929 z Breeme; † 9. Juni 2015 z Palm Beach, Florida, USA; mit bürgerligem Naame Hans Last) isch e dütsche Bändliider, Komponist, Arrangschöör und Muusigbroduzänt gsi. Er het mit sim 40-chöpfige Orchester dr „Happy Sound“ brägt, wo zur Stiilrichdig vom Easy Listening ghöört. Vo 1965 aa het er öbbe zwäi Joorzäänt lang e son e groosse Erfolg gha, ass er zitwiis für fast 30 Brozänt vo de Schallblatteverchöif vo Polydor Dütschland gsorgt het. 17 Platin-Schallblatte 207 Goldigi Schallblatte 6 Goldigi Muusig-Kassette 11 Silbrigi Schallblatte James Last: James Last Story. R. Glöss, Hamburg 1975, ISBN 3-87261-005-8 Robert Wilcox: James Last. Everest, London 1976, ISBN 0-905018-12-5 Howard Elson: James Last. Proteus Books, London, 1982, ISBN 0-86276-174-3 James Last, Thomas Macho: Mein Leben. Die Autobiografie. Heyne, Münche 2006, ISBN 3-453-12063-9 James Last, Thomas Macho: Non stop Leben. Die Autobiografie. Heyne, Münche 2015, ISBN 978-3-453-60352-3 (Leseprobe – online) Commons: James Last – Sammlig vo Multimediadateie James Last in der Internet Movie Database Offizielli Website Non Stop Dancing '65 Albuminformationen uf grandorchestras.com Noochrüef: zeit.de, FAZ.net, spiegel.de, sueddeutsche.de Bandleader James Last gestorben. In: Rhein-Neckar-Zeitung. 10. Juni 2015, archiviert vom Original am 10. Juni 2015; abgruefen am 10. Juni 2015. Rainer
Theater isch ä szenischi Daarstellig vom ene innere und üssere Gschee as künstlerischi Kommunikazion zwüsche Aktöör (Daarsteller) und em Publikum. Mit em Wort Theater cha s Geböid gmäint si, wo drinn Theater gspiilt wird, oder au dr Prozäss vom Theater-Spiile oder au allgemäin e Grubbe vo Lüt, wo Theater mache, also e Theatergrubbe. Es git vier klassischi Theatersparte: s Sprächtheater (Tragödie, Komödie, Schauspiil) s Muusigtheater (Oopere, Operette, Miusikl) s Danztheater oder Ballett s Figuretheater (Marionettetheater, Schattetheater) Theater, wo meh als ei Sparte pflääge, häisse Meerspartetheater. An deene schaffe alli mööglige Künstler. Hüte müesse immer mee Stadttheater, wo vilmol Meerspartehüüser si, us Chostegründ äinzelni Sparte abschaffe, as ersti vilmol d Danzsparte und s Juugedtheater. Christopher Balme: Einführung in die Theaterwissenschaft; Berlin, Erich Schmidt, 1999 Manfred Brauneck: Klassiker der Schauspielregie. Positionen und Kommentare zum Theater im 20. Jahrhundert; Rowohlt, Reinbek 1988; Rowohlts Enzyklopädie 477; ISBN 3-499-55477-1 Peter Brook: Der leere Raum; Alexander-Verlag, Berlin 2004; ISBN 3-923854-90-0 Joachim Fiebach (Hrsg.): Manifeste europäischen Theaters. Grotowski bis Schleef; Verl. Theater der Zeit, Berlin 2003; ISBN 3-934344-17-8 Joachim Fiebach: Die Toten als die Macht der Lebenden. Zur Theorie und Geschichte von Theater in Afrika; Heinrichshofen, Wilhelmshaven 1986; ISBN 3-7959-0503-6 Georg Hensel: Spielplan. Der Schauspielführer von der
Danztheater bezäichnet e Kunstform vom Danz, wo sich in dr zwäite Helfti vom 20. Joorhundert us em dütsche expressionistische Danz vo de 1920er Joor entwigglet het. Im Geegesatz zum klassische Ballett mit sinere hooch stilisierte, dradizionelle Beweegigssprooch schafft s Danztheater mit experimentelle Beweegigselimänt und suecht noch nöije Forme für die dänzerischi Daarstellig, wo über d Schaner uusegönge. Dr theatralisch Aspäkt wird drbii stark bedoont. Vor allem d Pina Bausch an de Wupperdaaler Büünine het s Danztheater begründet. Anderi Pionier und Choreografe vom Danztheater si dr Johann Kresnik, dr Gerhard Bohner, d Reinhild Hoffmann sit em Ändi vo de sibziger Joor am Bremer Theater und spööter am Schauspiilhuus Bochum, und d Susanne Linke as Läitere vom Folkwang-Danzstudio z Esse, dr Tom Schilling, dr William Forsythe, d Saburo Teshigawara und dr Sasha Waltz gsi. E Hufe Danz-Sparte an dütsche Theater wärde hüt vo Danztheateransembel usgfüllt. In de 1980er-Joor si nöiji Uffüerigsort entstande, wo näbe de Stadttheater, de Danztheater und Performance under em Sammelbegriff Zitgenössische Danz bresentiere. D Danzblattform Dütschland isch s Forum für aktuelli Tendänze im Zitgenössische Danz z Dütschland. Frieder Reininghaus, Katja Schneider (Hrsg.): Experimentelles Musik- und Tanztheater. Handbuch der Musik im 20. Jahrhundert 7, Laaber-Verlag 2002, ISBN 978-3-89007-427-6 Jochen Schmidt:
Èn Baanhof (abkürzt Bf. odder Bhf.) isch è Vokeers- un Bedrybsaalaag von èrè Baan, zum Byschpill von èrè Ysebaa. I dè Fachschprõch wörd dè Begriff „Baanhof“ z Dütschland un Öschterrych ähnlich definyrt: Z Dütschland bassyrt s durch § 4 Abs. 2 vo dè Ysebaa-Bau- un Bedrybsorning (EBO): „Bahnhööf sin Baanaalaagè mit mindeschtens einèrè Weichè, wo Züüg aafangè, uffhörè, uuswychè odder umkeerè dörfed. Als Gränz zwǜschè dè Baanhööf un dè freiè Streggi gèlted im allgemeinè d Yfaarsignal odder Drapezdaflè, suscht d Yfaarweichè.“ Z Öschterrych bassyrt s durch § 2 Abs. 1 (a) Bedrybsvorschrift vo dè ÖBB: „Baanhööf sin Bedrybsschtèllè, in dènnè Züüg aafangè, endè, odder ènènand uuswychè chönned. Baanhööf wörred vo Yfaarsignal odder Drapezdaflè begränzt …“ I beidè Staatè isch èn Baanhof immer Bedrybsschtell un Zugmeldeschtell. I dè Schwiz sin früèner zwǜschè Baanhof un Station im Sinn vo zwei Größèklassè mit dè glychè Fungtion (maßgäbbend sin d Vokeerspüngt) unterschiddè worrè. Hüt wörred beidi Begriff sǜnonǜm vowendet, woby sich dè Begriff Baanhof stärker durrèsetzt. D Gsetzgebig vowendet diè Begriff schu lang sǜnonǜm, meint demit abber d Zugangsört für dè Publikumsvokeer, allèfalls dè Güètervokeer. I dè Faardiènschtschprõch isch è Baanhof diè … „Aalaag innerhalb vo dè Yfaarsignal, wo söttigi fääled innerhalb vo dè
D Magna Carta (au Magna Charta), Langform Magna Carta Libertatum (dt. „groossi Urkunde vo de Freihäite“), isch e Veriibarig vom Köönig Johann Ooniland mit em revoltierende änglische Aadel, wo z Runnymede in Ängland am 15. Juni 1215 besiiglet worde isch. Si gältet as die wichdigsti Kwelle vom änglische Verfassigsrächt. E bedütende Däil vo dr Magna Carta isch e wörtligi Kopii vo dr Charter of Liberties vom Heinrich I., wo em änglischen Aadel sini Rächt gwäärt het. D Magna Carta het grundlegendi politischi Freihäite vom Aadel gegenüber em änglische Köönig verbrieft, wo s Land von em zu sällere Zit e Lääche vom Bapst Innozenz III. gsi isch. D Unabhängikäit vo dr Chille vo dr Chrone wird garantiert. Dr Köönig het s Dokumänt nume wägen em starke Druck vo de Baron aagnoo. James Clarke Holt: Magna Carta. The Charter and its history. 2., fully revised and extended edition, Cambridge University Press, Cambridge, MA / New York, NY 1992 / reprinted 1994, ISBN 0-521-27778-7 / ISBN 0-521-25970-3. Arthur E. Dick Howard: The Road from Runnymede. Magna Carta and Constitutionalism in America. University Press of Virginia, Charlottesville / London 1968, ISBN 0-8139-0122-7 (englisch). Arthur E. Dick Howard: Magna Charta. Text and Commentary. revised edition,
Dr Christopher Frank Carandini Lee (CBE, CStJ * 27. Mai 1922 z London; † 7. Juni 2015 ebedert) isch e britische Schauspiiler un Sänger gsii, wu fir syni Darstellig vu Schelm Kultstatus ghaa het. Em Lee sy Vater isch dr Geoffrey Trollope Lee (1879–1941) gsii, wu as Offizier in dr britische Armee bim Erschte Wältchrieg un bim Burechrieg derby gsii isch. Sy Mueter isch d Estelle Marie Carandini di Sarzano gsii, wu us eme alte adlige Grofegschlächt Carandini chuu isch. Us dr anne 1929 gschidene Eh vu syne Eltere het au sy Schweschter Xandra (1917–2002) gstammt. Im Zweete Wältchrieg het dr Lee bi de Royal Air Force un dr nochrichtedienschtlige Spezialainhait SOE dient; sy Rang bi sym Uusschaide bi Chriegsändi isch Flight Lieutenant gsii. Dr Christopher Lee isch syter anne 1961 mit em ehmolige dänische Model Birgit Kroencke (* 20. April 1935) ghyrote gsii. Di gmainsam Dochter Christina isch am 23. Novämber 1963 uf d Wält chuu. Am 13. Juni 2009 isch er vu dr Chenigi Elisabeth II. in dr Rang vun eme Knight Bachelor gkupft wore un het si ab do „Sir Christopher Lee“ nänne derfe. Är het zletscht z London gläbt un isch dert am 7. Juni 2015
Oppeln [ˈʔɔpl̩n] isch ä Schdad im süüdleche Pole und d Hauptschdad vu dr Woiwodschaft Oppeln. Si lit zwüsche Breslau und Katowice und isch s Zentrum vom ene Gebiets, won e dütschi Minderhäit läbt, und e römisch-katholische Bischofssitz. Z Opole het s en Uniwersidäät, e Technischi Uniwersidäät, e Kunst- und Muusighoochschuel und verschidnigi wüsseschaftligi Institut. Opole isch die historischi Hauptstadt vo Oberschlesie. Heinrich Bartsch: Die Städte Schlesiens. Forschungsstelle Ostmitteleuropa, Dortmund 1977. Ryszard Emmerling, Urszula Zajączkowska: Oppeln. Die Hauptstadt der Wojewodschaft Oppeln. Schlesischer Verlag ADAN, Opole 2003, ISBN 83-915371-3-7. Krystian Heffner, Wolfgang Kreft: Opole/Oppeln. Hrsg.: Peter Haslinger et al. (= Historyczno-topograficzny atlas miast śląskich / Historisch-topographischer Atlas schlesischer Städte. Band 2). Herder-Institut, Marburg/Wrocław 2011, ISBN 978-3-87969-362-7 (online). Franz Idzikowski: Geschichte der Stadt Oppeln. Clar, Oppeln 1863. Johannes Schmidt: Neubauten der Stadt Oppeln. Hübsch, Berlin u. a. 1930. (Digitalisat) Anna Bedkowska – Karmelita: Reiseführer durch das Oppelner Land. Alkazar, Opole 2009, ISBN 978-83-925591-3-9 Commons: Oppeln – Sammlig vo Multimediadateie Oppeln i dr Topographia Bohemiae, Moraviae et Silesiae (Matthäus Merian) im dütschsprochige Wikisource Website vo dr Stadt Stadtentwicklung von Opole/Oppeln multimedial im Historisch-topographischen Atlas schlesischer Städte Population. Size and Structure by Territorial Division. As of December 31, 2020. Główny Urząd Statystyczny (GUS) (PDF-Dateien; 0,72
S Yzugsgebièt (au Entwässerigsgebièt, Abflussgebièt, im èngèrè Sinn Nyderschlagsgebièt, bi Flüèßgwässer au Flussgebièt, bi Strööm Stromgebièt) isch s Gebièt bzw. d Flächi, uss dèrrè è Gwässersischteem sin Abfluss bezièt, also s Areal, wo begränzt isch durch d Wasserscheidè vom Gwässer. S isch grundsätzlich z unterscheidè zwǜschè m obberirdischè un èm unterirdischè Yzugsgebièt. S obberirdische Yzugsgebièt cha i dè Regèl schnèll durch d Topography vom Glände ermittlet wörrè. D Ermittlig vo Yzugsgebièt, wo devò eventuèll abwychendè unterirdischè Yzugsgebièt durch Grundwasserschtrööm isch zimli uffwendig un isch für diè meischtè Gwässer au no nit durrègfüürt worrè. Ußerdèmm wörd s Yzugsgebièt hüt villfach durch technischi Ygriff (Schiffaartskanääl, Wasserchraft un Trinkwasservosorgig) beyflusst. S Wort hèt ußer sinèrè dõ bhandletè hǜdrologischè Bedütig no è witeri i dè Humangeography, mò dört i dè Regèl dè Wǜrk-, Aazièhigs- odder Uusschtraaligsberych von èm irgendeim Zentrum, woby mò uff è disjunktivi Ruumuffdeilig vozichtet, also anderscht als dõ dè Übberlappig vo zuènand fremdè Yzugsgebièt, – für dè Handel, dè Vokeer, d Vowaltig usw. S Yzugsgebièt (ängl. drainage basin, drainage area, catchment area, river basin) isch è Gebièt mit èm gmeinsamè Uusfluss für Obberflächèwasser., yschlièßlich vo dè Grundwässer. Dè Uusfluss vom Entwässerigsgebièt isch dd Vorfluèter. D Umraamig von èm Yzugsgebièt isch d