rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Buchara isch äini vo de bedütendste Stedt z Usbekistan und d Hauptstadt vo dr Browinz Buxoro. D Altstadt vo Buchara het e Hufe Baukunstwärk, drunder vili Moscheä und Madāris, und wird vo dr UNESCO sit 1993 zum Wältkulturerb zelt. D Stadt het 235'517 Iiwooner (Stand 1. Januar 2008) und isch äins vo de bedütendste Handels- und Industriizentrum in Zentralasie. Dr grössti Däil vo de Iiwooner vo dr Stadt si Tadschike, wo as Muetersprooch Tadschikisch schwätze, was die zentralasiatischi Form vom Persische isch. Anette Gangler, Heinz Gaube, Attilio Petruccioli: Bukhara – The Eastern Dome of Islam. Axel Menges, Stuttgart 2004, ISBN 3-932565-27-4. Attilio Petruccioli (Hrsg.): Bukhara. The Myth and the Architecture. Aga Khan Program for Islamic Architecture, Cambridge 1999, ISBN 88-86805-00-7 (formal falschi ISBN). Yuri Bregel: An Historical Atlas of Central Asia. Brill, Leiden 2003, ISBN 90-04-12321-0, S. 80f mit Tafel 40 Stadtplan von Buchara im 19. Jahrhundert. Commons: Buxoro – Sammlig vo Multimediadateie Altstadt von Buxoro in der Wälterbliste vo dr UNESCO uf Änglisch und uf Französisch Bernhard Peter: Bukhara – Essays und Photogalerie. Architektur und Architekturgschicht, e Hufe Grundriss vo historische Geböid Website vom Museum vo Buxoro bukhara.net Normdate: GND: 4008584-3 | LCCN: n82115501 | SUDOC/IdRef: 028220617 | VIAF:
S‘ Sopraceneri isch de nördlichi Teil vom Schwiizer Kanton Tessin. S Sopraceneri isch s’Gägestuck vom südliche Teil, wo Sottoceneri heisst. De Name Sopraceneri bedütet „obsi vom Monte Ceneri“, de Pass, wo d Magadinoebeni vom Vedeggiotal tuet trenne. Es isch e ruchi, bergigi Landschaft, aber wägem Langesee, wo uf 192 m Seehöchi liit, het sie gliichziitig de tüüfschti Punkt vo de Schwiiz. ticino-tourism.ch Marco Schnyder: Sopraceneri In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz. 46.3333333333338.8333333333333Koordinate: 46° 20′ N, 8° 50′ O
Dr Helmut Pfisterer (* 7. Februar 1931 z Leaberg em heidiga Landkreis Beblenga, † 13. Dezember 2010 z Stuegert) ischt em Hauptberuaf Lehrer gwäa; abr amma greeßera Kreis vo Leit ischt’r als schwäbischer Mundartdichter ond Heerschbiil-Autor bekannt wôrra. Dr Helmut Pfisterer ischt 1931 en Leaberg uff d Welt komma. Wia-nr mit seira Schualausbildong ferdich gwäa ischt, hôt’r zerscht a Ausbildong zom Feinmechaniker gmacht. Schbätr ischt’r noh Ingenieur wôrra. Vo 1964 bis 1967 hôt’r als Beruafsschuallehrer em Ausland gschaffet, zerscht em Iran ond nôchher noh z Afghanischdan. Nôch dr Rickkehr en sei deitscha Hoimet ischt’r bis zo seira Pensioniirong Lehrer en Stuegert gwäa, wo-nrs zom Obrstudiarat brôcht hôt. En sellra Stadt hôt’r am 13. Dezembr 2010 seine Auga fir emmr gschlossa. Sei ledschda Ruha hôt’r uff-em Stuegerter Waldfriidhof gfonda. Äcker uf am alde Meer, schwäbische Albgedicht En Himmel soll i? – En mei Hos will i nei! Scho emmer. Weltsprache schwäbisch Schwäbisch. Varianten einer Weltsprache Festvers Ooverdruggds Brauchvers für Feschd ond wo koine sen Drzua noh isch dr Pfisterer Mitautor vo dr CD Scho gschwätzt gwäa ond hôt da Tekscht zo de Liadr Drei schwäbische Männerchör(l)e us-em Jôhr 1995 gschriiba, wo vom Wolfram Graf vrtont wôrra send. 1991 hôt’r da Schubart-Literaturpreis
Zhangye (张掖市), früener Ganzhou (甘州), isch e bezirksfreiji Stadt im Nordweste vo dr chinesische Browinz Gansu. Iir Verwaltigsgebiet bildet s Middelstück vom Hexi-Korridor. Es het e Flechi vo 40'874 km² und öbbe 1,28 Mio. Iiwooner (Ändi 2004). D Bevölkerig setzt sich us 26 Ethnie zämme, drunder Hui, Yugur und Tibeter. Im Oste gränzt Zhangye an d Stedt Wuwei und Jinchang, im Weste an Jiuquan und Jiayuguan, im Süde an d Browinz Qinghai und im Norde an s Autonome Gebiet Inneri Mongolei. Zhangye setzt sich us eme Stadtbezirk, vier Kräis und eme Autonome Kräis zämme. In Zhangye befindet sich dr «Tämpel vom Groosse Buddha» (Dafo Si) mit dr grösste ligende Buddha-Statue in China. Dafo Si: D Halle, wo die grössti liggendi Buddha-Statue us Holz in ganz China isch. Dafo Si: Es wird verzelt, as dr Groosskhan Kublai Khan in dere Halle uf d Wält cho isch.
D Katrin Dagmar Göring-Eckardt (* 3. Mai 1966 as Katrin Eckardt z Friedrichroda) isch e dytschi Bolitikeri vu Bindnis 90/Di Griene. Syt Dezämber 2021 amtiert si fir d Fraktion vu Bindnis 90/Di Griene as Vizebresidänti vum Dytsche Bundesdag, in däm Amt isch si scho mol vu 2005 bis 2013 gsii. Von 2002 bis 2005 isch si näb dr Krista Sager un vu 2013 bis 2021 näb em Anton Hofreiter Vorsitzeri dr Bundestagsfraktion vu ire Bartei gsii. Bi dr Bundesdagswahl 2013 isch si zäme mit em Jürgen Trittin Spitzekandidati vu dr Griene gsii, bi dr Bundesdagswahl 2017 zäme mit em Cem Özdemir. Derzue isch si vu 2009 bis 2013 Präses vu dr Synode vu dr Evangelische Chilche z Dytschland (EKD) un dodermit Mitglid im Rot vu dr EKD gsii. D Katrin Eckardt isch am 3. Mai 1966 in dr Chlaistadt Friedrichroda im Kreis Gotha as Dochter vun eme Danzlehrer uf d Wält chuu. Si isch en aktiv Mitglid im sozialistische Jugedverband, dr FDJ, gsii. Noch em Abitur anne 1984 an dr Erwyterete Oberschuel (EOS) Gotha het si mit em Studium vu dr evangelische Theology an dr Universität Leipzig aagfange, wu si anne 1988 ohni akademische Abschluss ufghert het. Bis zuer Wändi
Die Ziittafele zur Uuslösig vom Erschte Wältchrieg zeigt chronologisch die wichtigschte Ereignis und Handlige, wo das damals schwerwiegendschte Ereignis von der Chriegsgschicht von der Menschheit verursacht händ. 1908: D Habsburger Monarchie annektiert Bosnie-Herzegowina Ab ca. 1910: S russische Zare-Reich baut sechs neui Iisebahn-Linie Richtig Weschtgrenze von sim Territorium. Die händ primär en wirtschaftliche Zweck, erliechteret aber auch wesentlich der Truppetransport an d Weschtgrenze vom Reich. Dezember 1912: Der dütschi sog. Chriegsrat in Berlin füehlt sich durch dä Bahnbau bedroht, will er de beide Entente-Mächt Frankriich und Russland theoretisch ermöglicht, en Zweifronte-Chrieg gäge Dütschland z füehre. Aber schtatt uf Diplomatii und defensivi Nachrüschtig z setze, gibt me s Ziil vor, en sog. Präventiv-Chrieg z füehre, bevor die Bahne fertig baut sind. Me hofft do dermit zerscht Frankriich chönne z bekämpfe, bevor Russland siini Truppe an der dütsche Oschtfront gsammlet het. Dütschland versuecht ab jetzt, d Habsburger Monarchii für ne Eroberig von Serbie z gwinne und hofft, Russland würd provoziere, womit me der Vorwand hätti, mit Hilf vom sog. Schlieffen-Plan dä Präventiv-Chrieg z füehre. Wien zögeret aber dermit, wills d Konsequenze vom ene Chrieg mit Russland fürchtet. Juni 1914: S Attentat von Sarajevo uuf s öschtriichisch Thronfolger-Paar isch denn der Funke, wo
42.359722116.179167Koordinate: 42° 21′ 35″ N, 116° 10′ 45″ O Shangdu (chinesisch: 上都, Shàngdū) isch wäärend dr mongolische Yuan-Dünastii d Summer-Residänzstadt vom Kublai Khan gsi, wo Kaiser vo China gsi isch, und vo sine Noochfolger. Si isch 1256 baut worde. Was mä im Weste über Shangdu wäiss, goot uf en aagääblige Bsuech vom Marco Polo im Joor 1275 zrugg. 1369 häi Ming-Drubbe Shangdu erooberet und denn ganz zerstöört. Dr letscht mongolisch Kaiser vo China, dr Togan Temur, het grad no us dr Stadt chönne flüchte. D Ruine vo Shangdu si sit em Juni 2012 Wältkulturerb. Si ligge hüte am Ufer vom Luan He, wo doo im ene Booge dur die Inneri Mongolei fliesst und „Shandian He“ (闪电河) häisst. Dr Ort ghöört zum Verwaltigsgebiet vo dr Groossgmäind Shangdu im Zhenglan-Banner vom Aimag Xilin Gol vo dr Innere Mongolei im Norde vo dr Volksrepublik China. Im Weste isch d Stadt au under em Naame Xanadu bekannt, wo uf s Gedichtfragmänt Kubla Khan vom Samuel Taylor Coleridge vo 1816 zrugggoot. Die ersti Stroofe isch: In Xanadu did Kubla Khan A stately pleasure-dome decree: Where Alph, the sacred river, ran Through caverns measureless to man Down to a sunless sea. Uf Dütsch übersetzt: In Xanadu
Xanadu stoot für: d Summerresidänz vom Kublai Khan e legendäre Ort in China e Film us em Joor 1980 dr Soundtrack zum Film vo 1980 dr Ditelsong vom Film e Miusikl us em Joor 2007, wo uf em Film Xanadu basiert e dütschi Muusiggrubbe us de 1990er-Joor e Projekt für vernetzti Dokumänt (Hypertext) us em Joor 1960 en amerikanischs Blatteleibel Dr Naame vo dr fiktive Residänz vom Charles Forster Kane im Orson Welles sim Film en ehemoolige Münchner Lokalsänder under dr Brogrammläitig vom Thomas Gottschalk en uffelligi, bärgigi Region so grooss wie Australie uf em Saturnmond Titan e Färnseeserii us em Joor 2011
Dr Jürgen Trittin (* 25. Juli 1954 z Bremen-Vegesack) isch e dytsche Bolitiker (Bindnis 90/Di Griene). Vu 1990 bis 1994 isch er nidersächsische Minischter fir Bundes- un Europaaaglägehaite, vu 1998 bis 2005 Bundesminischter fir Umwält, Naturschutz un Reaktorsicherhait un vu 2005 bis 2009 stellverdrättende Vorsitzer vu dr Bundesdagsfraktion vu dr Griene gsii. Är isch ab 2009 Fraktionsvorsitzer vu dr Bundesdagsfraktion Bindnis 90/Di Griene un ain vu dr baide Spitzekandidate fir sy Bartei bi dr Bundesdagswahl 2013 gsii. No dr Wahl isch er vu sym Amt as Fraktionsvorsitzer zruckdrätte. Dr Jürgen Trittin isch zämme mit zwai jingere Gschwistrig in ere burgerlige Familie ufgwachse; sy Großvater isch Bankdiräkter z Delmenhorst gsii. Sy Mueter isch d Helene Trittin, sy Vater Klaus Trittin (1923–1998) isch Gschäftsfierer un Prokurischt in dr Bremer Tauwerk-Fabrik F. Tecklenborg und Co. z Bremen-Vegesack gsii. Im Zweete Wältchrieg het dr Klaus Trittin ab 1941 as Freiwillige in Frontyysätz in d Waffe-SS dient, zletscht as Zwanzigjehrigen im Rang vun eme SS-Obersturmfierer. Bis 1950 isch dr Klaus Trittin in sowjetischer Chriegsgfangeschaft gsii. Di aige Vergangehait het e nimi los gloo. Är het, andersch wie andri Manne vu syre Generation uffig iber sy Vergangehait gschwätzt, au gegeniber syne Chinder. In eme Interview het
Kublai Khan, au Qubilai Khan, Kubilai Khan oder Setsen Khan, (* 23. Septämber 1215; † 18. Februar 1294 z Peking) isch en Änkel vom Dschingis Khan gsi. Vo 1260 bis 1294 isch er e bedütende mongolische Herrscher gsi und gliichzitig dr Kaiser vo China und Gründer vo dr Yuan-Dünastii. Dr Kublai isch dr Soon vom Tolui gsi, em vierte Soon vom Dschingis Khan, und e Brueder vom Möngke Khan. Dr Kublai Khan isch nid wie s bi de Mongole gääb gsi isch, vo de Brinze zum Groosskhan gweelt worde, sondern het sich sälber dr Ditel gee. Er het dorum immer wider mit Rebellione vo de mongolische Aadlige z due ghaa. Dr Kublai Khan het vo 1267 bis 1276/79 dr Staat vo dr Südlige Song-Dünastii in Südchina erooberet und het so China noch ere Dülig vo mee as 300 Joor wider veräint. 1271 het er d Yuan-Dünastii lo usrüefe, und het as deren iire erst Kaiser under em chinesische Naame Shizu (元世祖) gherrscht. 1274 und 1281 häi d Mongole zwäimol brobiert, Japan z eroobere, si aber ooni Erfolg bliibe. Wo dr Kublai gstorbe isch, isch sis Mongoleriich in dr Usdeenig dr grössti Staat in dr Wältgschicht gsi und fast dr ganz
Die Chinesischi Muure (chin. 萬里長城 / 万里长城, Wànlǐ Chángchéng „10.000 Li langi Muure“; au chin. 中國長城 / 中国长城, Zhōngguó Chángchéng „Lange chinesischi Muure“), au „Groissi Muure“, isch e historischi Gränzbefestigung, wo s chinesische Kaiserriich vor nomadische Ritervölker us em Norde hätt sölle schütze. Im 7. Joorhundert v. d. Z. het mä aagfange mit baue. D Muure isch mee as 21'196,18 Kilometer lang und umfasst 43'721 Äinzelobjekt und Standort. D Muure het d Form, wie mä sä hüte kennt, in dr Zit vo der Ming-Dünastii überchoo. 1493 het dr Kaiser Hongzhi dr Bau vo dr Ming-Muure befoole, wo s Land vor de Mongole hätt sötte schütze und au dr Handel besser hätt chönne überwacht wärde. In de Nüün Garnisone vo de Ming si öbbe 300'000 Soldate stazioniert gsi. Folke Bergman: Archaeological Researches in Sinkiang. Especially the Lop-Nor Region. Reports…Publication 7. Stockholm 1939 (englisch). Sven Hedin, Folke Bergman: History of an Expedition in Asia 1927–1935. Part III: 1933–1935. Reports… Publication 25. Stockholm 1944. David Hessler: Im Bann der Großen Mauer. in: Epoc. Heidelberg 2008,1, 32ff. Michel Jan (Text), Roland und Sabrina Michaud (Fotos): Die Chinesische Mauer. Hirmer Verlag, München 2000. ISBN 3-7774-8680-9 Julia Lovell: Die Große Mauer. China gegen den Rest der
S Greenfield Festival isch es drüütägigs Musikfeschtival, wo anne 2005 zum erschte Mal stattgfunde hät. Uusträgigsort isch dr Flugplatz Inderlache im Bärner Oberland i de Schwiiz. All Jahr trätte rund 40 Band uf em Greenfield Feschtival uf. Wel de Veraastalter e Dütsche isch, hän im Jahr 2005 Schwiizer Feschtivalveraastalter zum Boykott vom Feschtival ufgruefe. Si häi gmäint, d Schwiiz heb gnue Feschtival und uusländischi Veraastalter seie nöd gwünscht. Mit eme Budget vo rund 5,5 Millione Franken isch s Greenfield s tüürscht Feschtival uf Schwiizer Bode. Anderi Feschtival vom Veraastalter FKP Scorpio wie „Southside“ und s „Hurricane Feschtival“ si Partnerfeschtival. D Band, wo dört beucht si, trätte vilmal au z Inderlachen uf. netzmagazin.ch Archivlink (Memento vom 20. Novämber 2008 im Internet Archive) jungfrau-zeitung.ch. Archiviert vom Original am 28. September 2007; abgruefen am 9. Juli 2013. www.greenfieldfestival.ch – Offizielli Website www.fkpscorpio.com – Offizielli Website vom Veraastalter
D Maya si aus Vouk um 3000 v. Chr. entstandä. Die erschtä bschtändigä Sidligä si im Ruum vo Belize gsi. Vo dört us si einigi vo inä nach Nordä, i Südä vo Mexiko und spöter het säch ires Herrschaftsgebiät zwüschä Mexiko, Guatemala, Honduras und Belize erschtreckt. Zu de früähä Zenträ g`hört de Tikal in Guatemala. Es spöters Zentrum isch z. B. Chichen Itza uf de Halbinsle Yucatán. Spöteri Städt hei aber architektonischi Iflüss vo de Toltekä zeigt. Maya-Städt hei meischtens Stufäpiramidä ghä. Chichen Itza isch hüt eis vo de Wäutwunder. S imposantischtä Gebäud isch de Kukulcan. D Maya hei zu irära Zit bereits ä Schrift mit über 800 Zeichä könnt und natürlich äu de berüemti Maya-Kaländer. D Städt vo de Maya hei im 9. Johrhundert viu Bevöukerig verlorä. De Grund isch aber immerno unklar. Im Johr 1511 hei einigi schiffbrüchigi Spanier un ihri Nachkommä wöuä d Maya unterwärfa. 33 Johr spöter hei desi g`schafft einigi Städt im Mayabiet z bouä. Nach viunä Chriäg mit Spanier u Mexikaner hei säch d Maya um 1900 müsä ergää. Commons: Maya – Sammlig vo Multimediadateie Sehenswürdigkeite vo de Maya (yucatan-guide.de) D Gschicht vo de Maya (mexiko-cancun.de) Das Volk der Maya in Mittelamerika: Tempelbauer und
Tibet cha verschidnigi Bedütige ha. Zum aine isches es ehemoligs Königriich, zum andere isches es grosses Hochland-Gebiet i Zentral-Asie, wo au as "Dach vo de Wält" bezaichnet werd. 1966 isch s Autonom Gebiet Tibet als e administrativi Ainhait i de Volksrepublik China gschaffe worde. D Hauptstadt isch Lhasa. Es git sit 1959 z Indie e tibetischi Exilregierig. Si bestoot sit as de 14. Dalai Lama, de Tenzin Gyatso noch Indie gflohe isch. Näbet de Tibeter, läbed no anderi Ethnie im Gebiet vom hütige Tibet. Als Religion isch de tibetisch Buddhismus am maischte verbraited. Alan Winnington: Tibet. Die wahre Geschichte. Verlag Das neue Berlin, 2008, ISBN 978-3-360-01955-4. Commons: Tibet – Sammlig vo Multimediadateie
D Renate Elly Künast (* 15. Dezämber 1955 z Recklinghausen) isch e dytschi Bolitikeri (Bindnis 90/Di Griene). Si isch vu 2001 bis 2005 Bundesminischteri fir Verbruucherschutz, Ernehrig un Landwirtschaft un vu 2005 bis 2013 Vorsitzeri vu dr Bundesdagsfraktion Bindnis 90/Di Griene gsii. D Renate Künast isch in ere Recklinghauser Arbaiterfamilie as zwaits vu vier Chinder ufgwachse un hätt noch em Wille vu ihrem Vater uf Hauptschuel solle un megli bal e Familie grinde. Si het aber zmindescht chenne duresetze, dass si uf d Realschuel het chenne. No dr Mittlere Raife isch si uf d Fachoberschuel ange un het anne 1973 s Fachabitur gmacht. Vum Wintersemeschter 1973 bis zum Summersemeschter 1976 het si Sozialarbet an dr Fachhochschuel Düsseldorf studiert. Noch em Anerkännigsjohr 1976/1977 het si zwische 1977 un 1979 as Sozialarbaiteri in dr Juschtizvollzugsaastalt Berlin-Tegel z Wescht-Berlin gschafft. Anne 1977 het si mit eme Jurastudium an dr Freie Universitet Berlin aagfange, wu si no acht Semeschter 1982 mit em erschte juristische Staatsexame abgschlosse het. Ihre Referendariat het si in dr Chanzlei vu ihrem Barteifrynd Wolfgang Wieland absolviert. S zwait juristischeStaatsexamen het si anne 1985 abglait un isch in d Chanzlei vum Wielands yydrätte. As Rächtsaawälti het si sich uf Biet Uusländerrächt,
S Klai Stuck-Museum isch en ehreamtlig gfiert Museum fir Stuckarwete z Friburg im Brisgau, wu am 1. Auguscht 1979 dur de Stuckateurmaischter un Reschtaurator Hans Rich grindet wore isch. No de Badische Zittig isch s s ainzig Stuckmuseum z Ditschland. De Museumsbstand umfasst e brait Spektrum an Original-Stuckarwete, Abgiss vu Originaldailer un Noobildige, dezue au nei gmachti Stuckarwete no historische Unterlage. In de Sammlig het Gsims- un Dekorelementer, Konsole, Rosette un Supraporte, zahlriche Stuckkepf, Wappe un Relief, dezue Stucksiile un Pilaschter, Baluschter un anderi selteni Stuckelementer. Vil vun de uusgstellte Werk sin vum Friburger Unternehme Brenzinger & Cie. gschaffe wore, wu au ne Muschterbuech vun em kaa aagluegt were. Witeri Exponat sin zem Bischpil Noobildige vun Fassadeschmuck am Historische Kaufhuus oder em Wentzingerhuus, wu de Bsuecher dert nur us de Ferni kaa bschaue. S Museum isch vilmol au uf Messe verdrette, wie zum Bischpil uf de Bademess 2009 und 2010. Claudia Füßler: Freiburg: Auftakt: Rundgang über die Baden-Messe: Vom Liebeskäse bis zur Fischpraline, Badischi Zittig vum 14. September 2009 Rimma Gerenstein: Freiburg: Der Gipskopf ist ein alter Bekannter, Badischi Zittig vum 17. September 2010 Offizielli Homepage 48.0190027777787.8473861111111Koordinate: 48° 1′ 8,4″ N, 7° 50′ 50,6″ O
Khanbaliq oder Daidu (au Ta-Tu und Dadu) isch dr Naame, wo s hütige Peking im Middelalter ghaa het. Dadu or Ta-Tu (大都, pinyin: Dàdū, Wade-Giles: Ta-tu) und bedüted «groossi Hauptstadt» uf Chinesisch, und isch d Hauptstadt vo dr Zaun-Dünastii gsi, wo dr Kublai Khan z China grundet het. D Mongole häi dr Stadt Daidu gsäit. Dr ander Naame, Khanbaliq (汗八里), in Turksprooche au as Khanbalikh gschriibe, bedütet «Groossi Residänz vom Khan». Dr Marco Polo het von ere as Cambaluc, Cambuluc, odr Kanbalu gschriibe. Under dr Jin-Dünastii het d Stadt Zhongdu (中都, "Middi-Hauptstadt", pinyin: Zhōngdū) ghäisse. 1215 häi si d Mongole aabebrennt. Im Joor 1264 het dr Kublai Khan entschlosse, d Stadt e chli witer im Nordoste wider ufzbaue und si zur Hauptstadt vo dr chinesische Kaiserdünastii z mache, won er het welle gründe. Shangdu, wo dr Kublai Khan residiert het bis er uf Daidu züüglet isch, isch d Summerresidänz vo de Yuan-Kaiser worde. Rossabi, Morris, Khubilai Khan: His Life and Times, S. 131 Herbert Franke, John K. Fairbank: Alien Regimes and Border States, 6. Cambridge: Cambridge University Press 1994 George Lane, Genghis Khan and Mongol Rule, S. 198 Stephen G. Haw, Marco Polo's China, S. 61
Chang'an (chin. 長安 / 长安, , W.-G. Ch'ang-an) isch e Stadt in China, wo im chinesische Alterdum gründet worde isch. Si het sich ursprünglig fümf Kilometer nordwestlig vom hütige Xi’an befunde, isch aber e baar Mol an andere Blätz nöigründet worde. Chang'an isch d Hauptstadt vo dr Westlige Han-Dünastii gsi und au vo de Xin, Sui und Tang-Dünastie. Under dr Ming-Dünastii het mä iire Naame zu Xi'an gänderet. 650 v. d. Z. het d Stadt scho mee as 33'000 Iiwooner gsäit. Dr erst historisch Kaiser vom veräinte China, dr Qin Shihuangdi († 210 v. d. Z.), het si Mausoleum in dr Nööchi vo dr Stadt baut, wo mä 1974 die berüemti Terrakotta-Armee entdeckt het. Xianyang, d Hauptstadt vo de Qin, isch nid witewägg gsi. Tertius Chandler: Four Thousand Years of Urban Growth: An Historical Census (1987), St. David's University Press (etext.org). ISBN 0-88946-207-0 Alfred Schinz: The Magic Square: History of Chinese City Planning, Axel Menges, Honolulu 2006. ISBN 3-93069-802-1 Thomas Thilo: Chang'an. Chinas Tor zur Seidenstraße, in: Ulrich Hübner u. a.(Hg.): Die Seidenstraße. Handel und Kulturaustausch in einem eurasiatischen Wegenetz, 2. Aufl. Hamburg 2005, S. 131-153. ISBN 3-930826-63-1 Chang'an unter den Han und Tang Western Zhou Chariot Burial Pit (Site
Xi’an (chin. 西安市, Xī’ān Shì, [-ɕi-an]), au Si’an oder Hsi-An (früener: Sianfu), isch d Hauptstadt vo dr chinesische Browinz Shaanxi und äini vo de 15 Underbroeinzstedt in China. Xi’an het e Stadtmuure, wo fast vollständig erhalte isch und isch dr Usgangspunkt vo dr Siidestrooss gsi. D Stadt isch dr Sitz vo dr Universidäät vo Nordwestchina. In dr Nööchi vo dr Stadt isch s Mausoleum vom Kaiser Qin Shihuangdi mit sinere Terrakotta-Armee. Xi’an het e Flechi vo 9983 km² und öbbe 7,82 Mio. Iiwooner (2010), 3'959'273 (1. Januar 2005) von ene woone in dr Innestadt. Xi’an lit vo 33° 39′ bis 34° 45′ Nord und vo 107° 40′ bis 109° 49′ Ost uf ere Hööchi vo 412 m. Si setzt sich us nüün Stadtbezirk und vier Kräis zämme. Wichdig für d Stadt Xi'an si d Turismusbransche und die bäide Industriigebiet Xi'an Economic & Technological Development Zone und Xi'an Hi-tech Industries Development Zone. Meereri Telekommunikazionsundernääme si dodehäi, Softwareentwiggler, Personaldienstläister, Luftfaartindustrii und en Automobilindustrii. Commons: Xi'an – Sammlig vo Multimediadateie Xi'an Hi-Tech Industries Development Zone China Daily Foreign Affairs Office Shaanxi Archivlink (Memento vom 5. Juli 2014 im Internet Archive)
Tatare (Äigebezäichnig: Tatar oder Törk-Tatar, Pl. Tatarlar oder Törk-Tatarları) isch sit dr Antike in türkische Kwelle (Orchon-Rune) und sit em öiropäische Middelalter e Bezäichnig für verschiideni Turkvölker und Bevölkerigsgrubbe. So het mä in Öiropa au de Armee vom Dschingis Khan Tatare gsäit. Mänggusch isch no en R "iinegschobe" worde und s Wort isch zu Tartare worde und het eso d Bedütig aagnoo: „die, wo us dr Höll chömme“ (vo griech. Tartaros). Mä het also d Äigebezäichnig vom ene Volk mit eme äänlige Begriff us em Griechische vermischt, wo mä, felschligerwiis, mit dr Etümologii vom Naame vom Volk in Verbindig brocht het. Hüte wird dr Naame vor allem für e Turkvolk brucht, wo in e Hufe Däil vo Öirasie läbt, bsundrigs in dr russische Republik Tatarstan. Hüte git s uf dr ganze Wält fast 8 Millione Tatare, wo Tatarisch schwätze. In Russland häi noch dr Volkszellig vo 1989 5,552 Millione Tatare gläbt und in dr domoolige Sowjetunion im Ganze 6,6487 Millione. Zwar het s mee Tatare gee as z. B. Balte und si si vo Aafang aa au im Staatswabbe vo dr Sowjetunion as säggstwichdigsti Nazion vorchoo, aber Tatarstan het nie dr gliich Rang wie äini vo de Unionsrepublike (SSR) überchoo
Die Dreiseèbahn – uf Hochdütsch Dreiseenbahn oder mengmoll au Drei-Seen-Bahn gschribbè – isch è 19,177 Kilometer langi elektrifizyrti Nebbèbaan im Landkreis Brysgau-Hochschwarzwald, wo am Baanhof Titisee vo dè Höllèedalbaan Fryburg im Briisgau – Donaueschingè in Richtig Süèdè abzwygè duèt un bis zum Wyler Seebrugg füürt. Iren Nammè hèt diè Streggi erhaaltè, well mit èm Titisee, èm Windgfällweièr un èm Schluchsee insgsamt drei Seè mitenand vobundè sin. Im Johr 1908 isch è Baanschtreggi projektyrt worrè, wo z Villingè a dè Schwarzwaldbaan aagfangè un übber Kirnach, Vöörèbach, Titisee un Sankt Bläsy bis a dè Hochrhy durrèbundè wörrè hèt söllè, wo si entwedder z Säckingè odder z Waldshuèt uff d Hochrhybaa Basel – Singè dreffè hèt söllè. Uff selli Wys hèt è witeri strategischi Baan gschaffè wörrè söllè, diè è Umfarig vo Schwizer Gebièt möglich machè hèt söllè. Us bürokratischè Gründ isch sell Vorhabbè widder voworfè worrè. 1910 sin zwei Alternatyvè für èn Ysèbaastreggi nõch Sankt Bläsy vorgschtellt worrè: Diè eint hèt übber Aha, Schluchsee, Seebrugg un Hüsèrè volaufè söllè, diè ander übber Aha, Menzèschwand un Bernau, woby Schluchsee un Seebrugg mit èrè z Aha abzwygendè Stichschtreggi aagbundè wörrè hèn söllè. Im Johr 1911 hèt sich zwischèzitlich è Initiatyvè für dè Bau von