rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Im Achtzigjöörige Chrieg (au Spanisch-Niiderländische Chrieg) het sich vo 1568 bis 1648 d Republik vo de Siibe Veräinigte Niiderlande iiri Unabhängigkäit vo dr spanische Chrone erkämpft. Im Friide vo Münster isch iiri Unabhängikäit vo Spanie anerkennt worde und die jungi Republik isch as suwerääne Staat us em Verband vom Häilige Römische Riich Dütscher Nazioon usgschiide. Dr Komflikt het nid us äim lange Chrieg bestande, sondern us e Hufe äinzelne Ufständ und Kämpf, und zwüschen iine hets immer wider lengeri friidligi Perioode gee. Dr Chrieg zwüsche dr spanische Armee und de ufständische Niiderländer het sini Wurzle in innere Unrueje gha. Die si entstande under anderem as Reakzioon uf d Chetzerverfolgige, wo d Inkwisizioon in de Niiderlande usgfüert und under em Köönig Philipp II. no verscherft het. D Spanier häi nid nume d Geegereformazion welle duuresetze, sondern au die ständische Freihäite wider welle abschaffe, wo d Browinze im Groosse Brivileeg 1477 überchoo häi. Dr Wilhelm I. vo Oranie und d Groofe vo Egmond und Hoorn häi gege d Änderige im status kwo brotestiert, wo dr erst Minister vo dr Statthaltere Margarethe vo Parma, dr Kardinal Antoine Perrenot de Granvelle het welle mache und häi 1564 dr Granvelle zwunge, zruggzdrätte. Im Adelskompromiss vo
Dr 5. Jänner isch dr 5. Dag vum Gregorianische Kalender, dodermit blybe no 360 (in Schaltjohr 361) Däg bis zum Änd vum Johr. 1477: Dr Karl dr Kiehn vu Burgund fallt in dr Schlacht bi Nancy, dr entschaidende Schlacht vu dr Burgunderchrieg, gege dr Herzog Réné vu Lothringe un d Aidgnosse. Syyni burgundische Land wäre speter im Fride vu Arras (1482) zwische Frankrych un Habsburg dailt. 1745: Im King's Theatre am Londoner Haymarket wird s Oratorium Hercules vum Georg Friedrich Händel urufgfiert. 1769: Dr James Watt chunnt s Badänt uf syy Dampfmaschin iber. 1895: Z Frankrych wird dr Offizier Alfred Dreyfus, wo vun eme Chriegsgricht wäge Landesverrot verurdailt wore isch, vor syre Deportation militerisch degradiert. 1876: Konrad Adenauer, dytsche Bolitiker 1900: Yves Tanguy, franzesische Moler 1902: Pierre Gauchat, Schwyzer Grafiker 1921: Friedrich Dürrenmatt, Schwyzer Schriftsteller 1930: Oscar Klein, eschtrychische Jazzmusiker 1932: Umberto Eco, italiänische Schriftsteller, Kolumnist, Filosoof, Mediewüsseschaftler und Semiotiker 1934: Antoni Pichot, katalanische Moler 1938: Juan Carlos I., Chenig vu Spanie 1944: Arno Bogenrieder, dytsche Biolog 1952: Uli Hoeneß, dytsche Fueßballer un Fußballfunktionär 1956: Frank-Walter Steinmeier, dytsche Bolitiker 1959: Heidi Specogna, Schwyzer Filmmacheri 1965: Susanne Bay, dytschi Bolitikeri 1968: DJ BoBo, Schwyzer DJ un Popmusiker 1969: Marilyn Manson, US-amerikanische
Dr 6. Jänner isch dr 6. Dag vum Gregorianische Kalender, dodermit blybe no 359 (in Schaltjohr 360) Däg bis zum Änd vum Johr. Tradizionell wörd a däm Tag im christliche Kulturruum Drükönig gfyred. 0754: Z Ponthion wirft sich dr Papscht Stephan II. em Frankechenig Pippin III. vor d Fieß un fleht en aa um Unterstitzig gege d Langobarde. 1449: Dr Konstantin XI. wird zum Chaiser vum Byzantinische Rych gchrent. 1866: Z Stuegert findet s erscht Dreichenigsdräffe us Landesverdrätter vu dr nei grindete Demokratische Volksbartei statt. 1976: «Microsoft» wird as Handelsmarke yydrait. 2021: Z Washington, D.C. stirme Aahänger vum US-Bresidänt Donald Trump s Kapitol un blockiere fir e baar Stund d Bstetigung vu dr Ergebnis vu dr Bresidäntschaftswahl 2020. 1578: Melchior Goldast, Schwyzer Humanischt 1655: Jakob Bernoulli, Schwyzer Mathematiker 1673: James Brydges, 1. Duke of Chandos 1724: Johann Ignaz Felbiger, öschtrychische Abt und Pädagoog 1832: Gustave Doré, franzesische Moler 1838: Max Bruch, dytsche Komponischt 1848: Louis Ruffieux, Schwyzer Naturforscher und Archivar 1855: Robert M. Lively, US-amerikanische Bolitiker 1876: Karl Völlmin, Schwyzer Sydebandwäber 1896: Ferdinand Gehr, Schwyzer Moler 1921: Marianne Grunberg-Manago, franzesischi Biochemikeri 1933: Emil Steinberger, Schwyzer Kabarettischt un Schauspiler 1944: Frank A. Meyer, Schwyzer Journalischt 1955: Rowan Atkinson, britische Komiker und
Dr 7. Jänner isch dr 7. Dag vum Gregorianische Kalender, dodermit blybe no 358 (in Schaltjohr 359) Däg bis zum Änd vum Johr. 1558: Mit Calais chunnt di letscht änglisch Baschtion uf em Feschtland in dr Bsitz vu Frankrych. 1610: Dr Galileo Galilei entdeckt di no ihm gnännte Galileische Mond vum Jupiter. 1979: Vietnamesischi Druppe marschieren in dr kambodschanische Hauptstadt Phnom Penh yy un stirze s Regime vum Pol Pot un vu dr Rote Khmer. 1990: Dr Schief Durm vu Pisa wird us Sicherhaitsgrind fir Bsuecher gsperrt, wel sich dr Durm no mee gnagt het. D Sanierigsarbete gehn bis zum 15. Dezämber 2001. 2013: Dr Fritz Kuhn dritt sy Amt as Oberburgermaischter vu Stuegert aa. 2015: Bi me Terroraaschlag uf s Redaktionsbiro vu dr franzesische Satirezytschrift Charlie Hebdo wäre zwelf Mänschen ermordet. 1502: Ugo Boncompagni, as Gregor XIII. Papscht vu 1572 bis 1585 1812: Salomon Fehrenbach, badische Jurischt, Autor un Bolitiker 1864: Seo Jae-pil, koreanische Bolitiker un Unabhängigkaitskämpfer 1925: Ursula Brunner, Schwyzer Aktvischti fir Faire Handel 1928: Hermann Pfeifer, dytsche Undernähmer un Dialäktautor 1943: Frank Huttelmeier, dytsche Dialäktautor 1957: Ivan Glasenberg, sidafrikanisch-auschtralisch-schwyzerische Unternämmer un Manager 1979: Christian Lindner, dytsche Bolitiker 2002: Clément Frisch, elsässischer Basketballspiler 1285: Karl I. vu Anjou,
Dr 8. Jänner isch dr 8. Dag vum Gregorianische Kalender, dodermit blybe no 357 (in Schaltjohr 358) Däg bis zum Änd vum Johr. 1705: D Oper Almira vum Georg Friedrich Händel urufgfiert. 1735: D Oper Ariodante vum Georg Friedrich Händel urufgfiert. 1806: Großbritannie eroberet d Kapkolonie, wu 1803 an di Batavisch Republik zruckgee woren isch, noch em Widerufflamme vu dr Kämpf mit em napoleonische Frankrych zruck un macht si fir d Absicherig vum Seewäg uf Indie zuen ere britische Koloni. 1959: Dr Charles de Gaulle wird erschte Staatsresidänt vu dr Fimfte Republik z Frankrych. 1810: Lemuel D. Evans, US-amerikanische Bolitiker 1870: Miguel Primo de Rivera, spanische General un Diktator 1876: Clay Stone Briggs, US-amerikanische Bolitiker 1928: Pio Scilligo, idaliänische Psicholog 1935: Elvis Presley, US-amerikanische Rockmusiker 1941: Annemarie Pieper, dytschi Philosophi 1942: Stephen Hawking, britische Physiker 1947: David Bowie, britische Musiker un Schauspiiler 1947: Samuel Schmid, Schwyzer Bolitiker un Bundesrot 1947: Magui Bétemps, Augschtaler Mundartsängerin 1971: Pascal Zuberbühler, Schwyzer Fueßballspiler 1983: Kim Jong-un, nordkoreanische Bolitiker un Diktator 1991: Sarah Höfflin, Schwiizer Schiakrobatin 1152: Konrad I., Herzog vu Zährige 1324: Marco Polo, venezianische Händler und Wälträisende 1642: Galileo Galilei, italienische Aschtronom 1713: Arcangelo Corelli, italienische Komponischt 1882: Johann Andreas von Sprecher, Schwyzer
Dr Friide vo Münster (niiderländisch Vrede van Münster, spanisch Tratado de Muñiste) het dr Achtzigjöörig Chrieg zwüsche Spanie und dr Republik vo de Siibe Veräinigte Niiderland beändet. D Friidensverhandlige häi vo 1646 bis 1648 im Raame vom Westfäälische Friidenskongräss z Münster stattgfunde. Dr Groof vo Peñaranda het die spanischi Chroone verdräte. Uf dr Site vo de Veräinigte Niiderland si zwäi Gsandti us Holland (äine drvo dr Godart van Reede) gsi, die übrige säggs Browinze Zeeland, Groningen, Utrecht, Friesland, Gelderland und Overijssel häi alli je äi Gsandte gschiggt. D Verhandlige häi in de Kwartier vo de Gsandte stattgfunde. Dr Verdrag het d Inträssegmäinschaft zwüsche de Niiderland und Frankriich, wo gege Spanie grichtet gsi isch, beändet. Frankriich und Spanie häi im Pyreneäfriide 1659 Friide gmacht. Am 30. Januar 1648 isch dr spanisch-niiderländisch Verdraag im Krameramtshuus, wo d Niiderländer iikwardiert gsi si und wo hüte s Huus vo de Niiderland häisst, underschriibe worde. Am 15. Mai 1648 häi die Gsandti dä Verdraag in ere fiirlige Zeremonii im Roothuus z Münster beschwoore. Im Friide vo Münster si die Veräinigte Niiderland as suwerääne Staat anerkennt worde und si dorum au us em Häilige Römische Riich usgschiide. Dr Teggst vom Verdraag uf em Internet-Portal „Westfälische Geschichte“
Pjotr Iljitsch Tschaikowski (russisch Пётр Ильи́ч Чайко́вский, wiss. Transliteration Pëtr Il’ič Čajkovskij, dütsch Peter Tschaikowski; * 25. Apriljul./7. Maigreg. 1840 z' Kamsko-Wotkinski Sawod; † 25. Oktoberjul./6. Novembergreg. 1893 z Sankt Petersburg) isch en russische Komponist gsii. Obwohl er nöd de Gruppe vu de foif aghört, gillt er als de bedütensti russisch Komponist vum 19.Joohrhundert. Weltbekannt isch de Tschaikowski dur di warschinlich berüemteste Ballet vu de Welt , Schwanesee und de Nussknacker, zu dene er d Musigg gschribe het. Pjotr Iljitsch Tschaikowski isch als zweite Sohn vumne Bergbouingenieur und dem sinere zweite Frau Alexandra Andrejewna, de Enkelin vumne französische Immigrante namens Michel d’Assier, uf d Welt cho. Us dere Ehe hed de Pjotr au Gschwüsterti becho, de Nikolai, d' Alexandra, de Hypolit und d' Zwilling Anatol und Modest. Di musikalisch Neigig vu dr Familie isch nid fest usprägt gsi. Uf sin eigete Wunsch het de Tschaikowski im Alter vu vieri Klavierunterricht becho. Ab em Joohr 1844 hend am Tschaikowski sini Eltere di französisch Gouvernante Fanny Dürbach (1822–1901) igstellt, wo en grosse Ifluss uf em Tschaikowski sini Entwicklig gha het und mit dere er sis Lebe lang i Kontakt blube isch. I dere Ziit het de Tschaikowski scho Gedicht gschribe und isch
Normandii isch de Name von ere administrative Region im Norde vo Frankriich, wos sit afangs 2016 git und wo früener emol e historischi Provinz gsi isch. S Gebièt glideret sich i s unteri Seinegebièt (diè ehmolegi Region Oberi Normandy) nördlich vo Parys, s Land in Richtig Weschtè (Unteri Normandy) mit dè Halbinslè Cotentin un d Kanaalinslè. Zuè dè Oberè-Normandy ghöret diè französischè Départements vo Seine-Maritime un Eure, d Unteri-Normandy bschtōt us dè Départements Orne, Calvados un Kanaal, d Kanaalinslè glideret sich in d Bailiwicks of Jersey un Guernsey. I dè Normandy lebet 3,5 Millionè Menschè. Diè gröschtè Städt sin Rouen (385.000 Ywohner eischlièßlich Vorört), Le Havre (247.000 Ywohner), Caen (225.000 Ywohner) un Cherbourg (89.000 Ywohner). Früèner isch Rouen d Hauptschtadt vo dè ganzè Provinz, hütt isch si no Hauptschtadt vo dè Oberè-Normandy; d Hauptschtadt vo dè Unterè-Normandy isch Caen. Zwischè 58 un 51 v. Chr. hèt dè Iulius Cäsar diè Region eroberet un hèt si sell Gebièt Lugdunensis secunda benamst. Als erschti Städt sin Constantia, Augusta un Rotomagnus entschtandè. Gregor vo Tous hèt für diè 2. Hälfti vom 5. Johrhundert diè Nidderlassig vo Sachsè um Bayeux ummè i dè hütigè Normandy erwäänt. 486/87 hèn d Frankè unter èm Merowinger Chlodwig
Dr Franz Peter Schubert (* 31. Januar 1797 am Himmelpfortgrund z Wien, hüte e Däil vom 9. Wiener Gmäindbezirk Alsergrund; † 19. Novämber 1828 z Wien) isch en östriichische Komponist gsi. Im Schubert si Vater Franz Theodor (* 1763 z Neudorf in Nordmääre, hüte Vysoká) isch e Leerer und Schuelläiter gsi. Mit fümfi het dr Schubert vo sim Vater afo Muusigunderricht übercho. Won er sibni gsi isch het er bim Michael Holzer, em Kapällmäister vo dr Pfarrchille z Liechrdaal, won er uf d Schuel gangen isch, gleert Orgle spiile. 1808 isch er wäge sinere schööne Stimm in d Wiener Hofkapälle und in s kaiserlige Konvikt ufgnoo worde. Im Konvikt häi em dr Wenzel Ruzicka und spööter dr Antonio Salieri s Komponiere biibrocht. 1813 isch er zrugg zu de Eltere go lääbe. und het si Sinfonii Nr. 1 D-Dur gschriibe. 1814 het er sim Vater bim Underrichde afo hälfe. Si ersti Opere Des Teufels Lustschloß und si Mäss Nr. 1 F-Dur het er au in däm Joor gschriibe und non e baar Stroichkwardett, chürzeri Instrumentalwärk, dr erst Satz vo sinere Sinfonie Nr. 2 B-Dur und mea as zwanzig Lieder, drunder Gretchen am Spinnrade (us em Faust vom Goethe) oder intressanti Experimänt
Dr 9. Jänner isch dr 9. Dag vum Gregorianische Kalender, dodermit blybe no 356 (in Schaltjohr 357) Däg bis zum Änd vum Johr. 1349: Z Basel wird e große Dail vu dr jidische Bevelkerig vu dr Stadt, wu uf e Rhyyinsle verbannt woren isch, in eme Huus, wu äxtra fir si böue wore isch, verbrännt, wel ene bi dr Peschtepidemi vum Schwarze Dod d Vergiftig vu Brunne vorgworfen woren isch. 1431: Dr Bischof Pierre Cauchon ereffnet z Rouen dr Inquisitionsbrozäss gege d Jeanne d’Arc. 1951: S Hauptquartier vu dr Verainte Natione wird z New York City offiziäll ereffnet. 1903: Eugen Seiterich, Erzbischof vu Friburg 1908: Simone de Beauvoir, franzesischi Schriftstelleri, Philosophi un Feminischti 1911: Gertrud Burkhalter, Schwiizer Pedagogin und Mundartschriftstellere 1913: Richard Nixon, US-amerikanische Bolitiker un Bresidänt 1927: Walter Fröhlich, Hegauer Mundartautor 1936: Doris Oswald, dytschi Mundartdichteri 1940: Ruth Dreifuss, Schwyzer Bolitikeri un Bundesreti 1952: Salvo, Schwyzer Liedermacher 1986: Jarmila Machačová, tschechischi Radrännfahreri 1873: Napoléon III., franzesische Chaiser 1878: Viktor Emanuel II., Chenig vu Italie 1905: Louise Michel, französischi Lehrerein und Anarchischtin 1908: Wilhelm Busch, e humoristische dütsche Dichder und Zäichner 1966: Rose Woldstedt-Lauth, elsässischi Schriftstelleri 1978: Hermann Stern, dytsche Komponischt 1996: Rolf Rappaz, Schwyzer Chinschtler 2016: Robert Naegele, dytsche
Dr 10. Jänner isch dr 10. Dag vum Gregorianische Kalender, dodermit blybe no 355 (in Schaltjohr 356) Däg bis zum Änd vum Johr. 49 v. Chr.: Dr Gaius Julius Cäsar iberschrytet – mit dr Wort „Alea iacta est“ – mit syne Druppe dr Rubikon un ziet in Richtig Rom. Dodermit fangt dr Burgerchrieg aa gege dr Gnaeus Pompeius Magnus, syy ehmolige Partner im erschte Triumvirat. 1356: Dr Chaiser Karl IV. verchindet z Nürnberg di erschte 23 Kapitel vum Keiserliche Rechtbuch. 1741: D Oper Deidamia vum Georg Friedrich Händel wird urufgfiert. 2011: Di baskisch Euskadi Ta Askatasuna (ETA) verchindet e «duurhafte un allgmaine Waffestillstand». 1573: Simon Marius, dytsche Aschtronom 1760: Johann Rudolf Zumsteeg, dytsche Komponischt 1878: Lucian W. Parrish, US-amerikanische Bolitiker 1913: Gustáv Husák, tschechoslowakische Bolitiker 1927: Otto Stich, Schwyzer Bolitiker un Bundesrot 1945: Rod Stewart, britische Sänger 1947: Peer Steinbrück, dytsche Bolitiker 1952: Monika Schnaitmann, dytschi Bolitikeri 0976: Johannes Tzimiskes, Chaiser vu Byzanz 1276: Gregor X., Papscht 1778: Carl von Linné, schwedische Naturwisseschaftler 1879: Franz Xaver Wagner, Schwyzer Jurischt, Politiker und Dichter 1959: Gustav Schröder, dytsche Kapitän 1971: Coco Chanel, franzesischi Modedesigneri 1990: Josef Zihlmann, der «Seppi a de Wiggere», Schwiizer Volchskundler, Nameforscher und Mundartautor 2013: Schorsch Gruntz, e Schwizer
Dr 11. Jänner isch dr 11. Dag vum Gregorianische Kalender, dodermit blybe no 354 (in Schaltjohr 355) Däg bis zum Änd vum Johr. 0381: Dr Athanarich, dr verdribe Herrscher vu dr Terwinge, drifft z Konstantinopel yy un wird vum Chaiser Theodosius I. ehrevoll empfange. 1787: Dr Wilhelm Herschel entdeckt di beede greschte Mond vum Uranus, wu speter vu sym Suhn John Herschel Oberon un Titania daift wäre. 1954: Lawineabgäng z Vorarlberg fordere insgsamt 135 Doti, bsundersch droffe isch d Gmai Blòòs im Große Walsertal. 0347: Theodosius I., remische Chaiser 1841: Wilhelm Fürchtegott Niedermann, Schwyzer Jurnalischt und Mundartdichter 1846: Arthur Guinness, neiseeländische Bolitiker 1885: Emil Abegg, Schwyzer Germanischt un Indolog 1906: Albert Hofmann, Schwyzer Chemiker un Entdecker vum LSD 1920: Ruth Bietenhard, Schwyzer Dialäktologin und Lehrerin 1922: Jean-Pierre Moulin, Schwyzer Journalischt un Schriftsteller 1924: Sam B. Hall Jr., US-amerikanische Bolitiker 1926: Oskar Bandle, Schwyzer Sproch- und Literaturwisseschaftler 1930: Gertrud Frei, Schwyzer Dialäktologin und Lehreri 1937: Victor Ruffy, Schwyzer Bolitiker 1957: Marianne Engeser, dytschi Bolitikeri 1975: Matteo Renzi, italienische Bolitiker 1975: Timbuktu, schwedische Rapper un Reggaemusiker 1978: Gilles Vanden Burre, belgische Bolitiker 1982: Christine Badertscher, Schwyzer Bolitikeri 1990: Marco Schönbächler, Schwyzer Fueßballer 1762: Louis-François Roubiliac, franzesische Bildhauer 1889: Amadeus Merian, dr erst
Dr 12. Jänner isch dr 12. Dag vum Gregorianische Kalender, dodermit blybe no 353 (in Schaltjohr 354) Däg bis zum Änd vum Johr. 1780: Z Züri git dr Salomon Gessner di erscht Uusgob vu dr Zürcher Zeitung uuse. 1856: Dr Aschtronom Jean Chacornac entdeckt dr Aschteroid (38) Leda. 1987: Z La Brévine im Neueburger Jura wäre −41,8 °C gmässe, dr Cheltirekord an eme bewohnte Ort in dr Schwyz. 1674: Reinhard Keiser, dytsche Komponischt 1746: Johann Heinrich Pestalozzi, Schwyzer Pädagog 1780: Wilhelm Martin Leberecht de Wette, proteschtantische Theolog 1863: Vivekananda, indische Mench un Grinder vu dr Ramakrishna-Bewegig 1866: Louis Gauchat, Schwyzer Romanischt 1869: Robert Quincy Lee, US-amerikanische Bolitiker 1882: Jakob Jud, Schwyzer Romanischt 1893: Hermann Göring, dytsche NS-Bolitiker 1895: Rudolf Schneider, dytsche Chaufmann un Dirigänt 1899: Paul Hermann Müller, Schwyzer Chemiker 1915: Adolph Coors III, US-amerikanische Unternämer un Mordopfer 1942: Michel Mayor, Schwyzer Aschtronom 1949: Ottmar Hitzfeld, dytsche Fueßballer un Trainer 1965: Elke Scheer, dytschi Physiker 1971: David McAllister, dytsch-britische Bolitiker 1971: Barbara Horlacher, Schwyzer Umwältnaturwüsseschaftlere und Politikere 1975: Alexander Bonde, dytsche Bolitiker 1519: Maximilian I., Chaiser vum Hailige Remische Rych 1759: Anna, Princess Royal vu Großbritannie un Brinzässi vu Oranie 1890: Giovanni Giordani, italienische Dokter un Sprochforscher 1939: Susanna Orelli-Rinderknecht,
Dr 13. Jänner isch dr 13. Dag vum Gregorianische Kalender, dodermit blybe no 352 (in Schaltjohr 353) Däg bis zum Änd vum Johr. Tradizionell wörd a däm Tag im Usserooder Henderland de Alt Silvester gfyred, wo amel d Silvesterchläus underwägs send. 1408: Dr Bund ob dem See unter dr Fierig vu Appezell erlydet in dr Schlacht bi Bregaz e Niderlag gege s Ritterheer Sankt Jörgenschild. D Appezellerchrieg bschränke sich in dr Folg wider uf dr Konflikt zwische Appezell un dr Firschtabtei St. Galle. 1841: D Ufhebig vu allne Chleschter im Schwyzer Kanton Aargau fiert zum Aargauer Chloschterstryt. 1898: Dr franzesisch Autor Émile Zola publiziert syy uffige Brief J’accuse…! (Ich chlag aa…!) zue dr Dreyfus-Affäre an dr franzesisch Staatsbresidänt. Dr Artikel fiert zue dr Widerufnahm vum Verfahre gege dr Alfred Dreyfus un amänd zue däm syre Rehabilitation. 1935: In dr Saarabstimmung entschaide sich 90,7 Brozänt vu dr Dailnämmer fir d Wideryygliiderig vum Saarland in s Dytsch Rych. Vor dr Abstimmig wird wahrschyns zem erschte Mol dr „Haim ins Rych“ brucht. 1942: Z Frankfurt am Main wird d Oper Columbus vum Werner Egk urufgfiert. 1980: Uf dr Bundesversammlig z Charlsrue wird vu linke un ökologische Gruppe di dytsch Bundesbartei Di Griene grindet.
Dr 14. Jänner isch dr 14. Dag vum Gregorianische Kalender, dodermit blybe no 351 (in Schaltjohr 352) Däg bis zum Änd vum Johr. 1301: Mit em Dod vum Chenig Andreas III. stirbt im Chenigrych Ungarn d Dynaschti vu dr Árpáde uus. 1897: Dr Schwyzer Matthias Zurbriggen bstygt as Erschte dr 6.962 m hoch Aconcagua in dr argentinische Ande, dr hegscht Bärg vu Amerika. 2005: Di europäisch Ruumsonde Huygens landet uf em Saturnmond Titan. 1622: Molière, franzesische Dramatiker 1705: Jean-Baptiste Charles Bouvet de Lozier, franzesische Seefahrer un Forscher 1818: Wilhelm Ganzhorn, dytsche Dichter 1818: Theodor Meyer-Merian, Schwyzer Dokter und Schriftsteller 1841: Berthe Morisot, franzesische Moler 1859: Thomas Henry Ball, US-amerikanische Bolitiker 1867: Jean-Auguste-Dominique Ingres, franzesische Moler 1875: Albert Schweitzer, elsässische Arzt, Missionar un Nobelbrysdreger 1912: August Langenbeck, dytsche Musikpedagog, Organischt un Dirigänt 1935: Al Imfeld, Schwyzer Theolog un Publizischt 1994: Vivien Wulf, dytschi Schauspileri 1786: Michael Arne, änglische Komponischt 1880: Raphael Christen, Schwyzer Biudhauer 1890: Karl von Gerok, dytsche Pfarrer, Lyriker un Autor 1898: Lewis Carroll, e britische Schriftsteller, Fotigraaf, Mathematiker und Diakon 1920: Rudolf Schoch, Schwyzer Sprochwisseschaftler 1925: Camille Decoppet, Schwyzer Bolitiker un Bundesrot 1962: Martin Wackernagel, e Schwizer Kunsthistoriker 1982: Manfred Marquardt, dytsche Dichter 1983: Hans Stocker, Schwyzer Moler
Diè Fürschtèbärger, bis 1918 Fürschtè zuè Fürschtèbärg, sin è süèddütsches Adelsgschlächt vom Hochadel, wo Bsitzigè z Dütschland zwischè Schwarzwald, Hochrhy, Bodèsee un dè Schwäbischè Alb kaa hèt un deils au hüt no dört liget. Drübber usè hèn d Fürschtèbärger grooßi Bsitzigè i dè österrychischè Erbländer kaa – besunders z Böömè. Mit èm Fürschtèdum Fürschtèbärg hèn si bis 1806 eins vo dè grööschtè Territoriè im dütschè Süèdweschtè bsässè. Internationalè Ruèf hèn d Fürschtèbärger unter anderem durch diè Fürschtlich-Fürschtèbärgischi Brauerei erlangt. Als Eigètüümer vo eini vo dè grööschtè privatè Kunschtsammligè z Europa sowiè als Gründer un Patron vo dè Donaueschinger Musigdääg un dè Donaueschinger Rittdurnyr hèn si sich ebbèso èn Namè gmacht. Z Donaueschingè wohnet si sit 1488 im Schloss Donaueschingè, nochdem si d Burg Entèburg voloo hèn. Mit èm Schloss Heiligèbärg bsitzt s Huus Fürschtèbärg nebbèby eins vo dè bedütendschtè Denkmöler vo dè Renaissance nördlich vo dè Alpè. Diè wirtschaftlichè Grundlagè vo dè Familliè liget vo allem in èm umfangrychè Waldbesitz. Allerdings löset sich diè Bsitzdüümer vom Fürschtèhuus Fürschtèbärg sit dè Amtsübernaam vom Heinrich zuè Fürschtèbärg langsam, abber stetig in Luft uff. Diè Familliè isch nit mit dè Freiherrè vo Fürschtèbärg uss Weschtfaalè vowandt. Diè brivaati Vowendig vom Titel Fürscht reschpektiv
Dr Hassan Rohani (persisch حسن روحانی ‎, DMG Ḥasan Rūḥānī; Geburtsnaame Hassan Feridon, Farsiحسن فریدون‎; * 13. Novämber 1948 z Sorkheh, Browinz Semnan, Iran) isch e iranische Politiker und e schiitische Mudschtahid (Rächtsgleerte) mit em religiööse Ditel Hodschatoleslam. Er isch sit dr Wahl am 14. Juni 2013 dr designiert Bresidänt vo dr Islamische Republik Iran und lööst dr Mahmud Ahmadinedschad am 3. August 2013 ab. 1960 het dr Rohani si Usbildig in dr tradizionelle islamische Schuel z Ghom (Hawza) aagfange; 1969 isch er an d Teheraner Universidäät und 1972 het er si Studium vo de Rächtswüsseschafte abgschlosse. Sit 1992 isch er dr Läiter vom Zentrum für strategischi Forschige (CSR) im Iran. Vo 1989 bis 2005 isch dr Rohani Mitgliid vom Nazionale Sicherhäitsroot gsi, sit 1991 vom Schlichdigsroot. 1998 isch er in Expärteroot gweelt worde, und wider 2006. Dr Rohani isch dr stellverdrätend Bresidänt in der 4. und 5. Legislaturperiode vom iranische Parlamänt (Madschles) gsi. 2003 isch er under em Bresidänt Chatami zum Schefunderhändler vo de Gsprööch zwüsche dr EU-3 (Groossbritannie, Frankriich, Dütschland) und em Iran im Bezuug uf s iranische Atomprogramm ernennt worde und Uranaariicherig isch für e Zit gstoppt worde. Am 18. August 2005 het en dr nöi Bresidänt