rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Die chinesischi Müthologii goot in dr mündlige Überliiferig bis in d Zit vo dr Shang-Dünastii (öbbe 1700 v. d. Z.- 1100 v. d. Z.) zrugg. Gschriibnigs git s erst sit dr klassische Zit vo China, dr Zit vom Konfuzius. Vo de legendäre Vorzite vo dr archaische chinesische Müthologii, dr müthische Xia-Dünastii und dr Shang-Dünastii git s nume no Bruchstück vo literarische Fassige, wo spööteri Gleerti under dr östlige Yhou-Dünastii (722 v. d. Z. - 221 v. d. Z.) bearbäitet häi. Die häi d Teggst razionalisiert und historisiert. Wil si die Müthe brucht häi, zum iiri Wärk illustriere und iire äignig Standpunkt uszdrucke, si die alte Müthe zum Däil stark veränderet worde und es git vilmol underschiidligi Fassige von ene. Die chinesische Müthe, wie mä sä hüte kennt, si Sammlige vo archaische Bricht im Zämmehang mit filosofische, politische, literarische und historische Wärk. Astrid Zimmermann und Andreas Gruschke: Als das Weltenei zerbrach: Mythen und Legenden Chinas. München-Kreuzlingen 2008, ISBN 978-3-7205-3052-1 (Besprechung der Interreligiösen Arbeitsstelle) (Site cha nüme abgrüeft wärde; Suche im Webarchiv)[1] [2] Vorlage:Toter Link/www.interrel.de Chantal Zheng: Die Mythen des alten China. Diederichs, 1990, ISBN 3-424-01021-9. Anne Birrell: Chinesische Mythen. Reclam, Stuttgart 2002, ISBN 3-15-010496-3. Whalens Lai: An Anthology of Sources on
De Loki (oder Loptr; nöd z’ verwechsle mit em Riis Logi, em Wildfüür) isch en Gott us de nordische Mythologie. Er isch s Chind vo zwei Risse, aber au eine vo de Ase. Siin Vater isch de Farbauti, sini Mueter d’ Laufey („Laubinsle”) oder Nal (bed müetterliche Name werded brucht), sini Brüedere sind de Byleist und de Helblindi, sini Frau isch d’ Sigyn. Dur „Bluetsbrüederschaft“ staht er in bsundere Beziehig zum Odin. Debi wird er, nöd unumstritte, als Lodur identifiziert. „De Loki isch schmuck und schön vo Gstalt, aber bös vom Gmüet und sehr unbeständig. Er übertrifft alli andere i Schlauheit und i jedere Art vu Betruug.” (Gylfaginning, 33) I siim Listeriichtum und sindere Grisseheit stellt de Loki es Musterexemplar vum mythische „Halunke“ dar. Er bsitzt en usprägte Sinn für Strategie und brucht en, um mit Intrige und komplexe Lüge sis Interesse durezetze. Da de Loki halb Ase, halb Riis isch, schint sis Verhältnis zu de Ase au zwiespältig zsii. Doch vom Odin wird er gachtet; di bede schlüssed sogar Bluetsbrüederschaft. Usserdem hilft de Loki em Thor dur sini List bi de Wiederbeschaffig vu sim Hammer em Mjöllnir, wo vo Riise gstole worde isch. De Loki isch so Fiind und
Parelli Natural Horse-Man-Ship, au bekannt als Parelli oder PNH, isch es Programm, wo de natürlich Umgang mit de Ross unterrichte sött, S' Programm, wo wüsseschaftlich nöd evaluiert isch, gaht uf de Rosstrainer Pat Parelli zrugg I de USA isch s' Parelli Natural Horsemanship eis vu de Programm, wo en Asatz vomene "behuetsame" und "iifühlsame" Rosstraining etabliered. Pat Parelli gild als eine vu de sogenannte Rossflüsterer, wobi de Parelli und sini Frau als "Meister vu de Vermarktig und Kommerzialisierig" vum Trainingsasatz gelted. Im Parelli sini Arbete gönd massgeblich uf d Grundlagwerch vum Ray Hunt zrugg. Parelli Natural Horse-Man-Ship isch es Programm, wo e natürlichi Heragahwiis ad Kommunikation mit em Ross lehre sött. Es basiert uf em natürliche Rossverhalte, ums Vertraue und de Respekt vu de Ross i de Ross-Mensch-Beziehig z günne. PNH Methodene gliched mental, emotional und physisch de Art und Wiis, wie Ross underenand i de Herde kommuniziered. S' Ziil isch es, dass Mensche sich nöd wie Mensche oder Raubtier, sondern wie Ross verhalted. Um das Ziil z erreiche, brucht de Parelli i erster Linie positivi Verstärkig (Komfort) dur Pause nach de richtige Reaktion vum ross, inere kontrollierte Umgebig. Bezeichnend dadefür isch d' Erhöchig vum Druck (Diskomfort) i Abstufige, gnennt
Taloqan (Paschtu/Dari: تالقان‎) isch d Hauptstadt vo dr Browinz Tachar in Nord-Afghanistan. 2006 isch gschetzt worde, ass d Stadt 196'400 Iiwooner het. Taloqan isch die zäätgrössti Stadt in Afghanistan. 60 Brozänt vo de Iiwooner si Tadschike, 32 Brozänt Usbeke und dr Räst Paschtune und Kirgise. Dr Marco Polo het d Stadt vo 1275 eso beschriibe : „E Burg, wo Taikhan häisst, mit eme groosse Chornmäärt und s Land drum ume isch guet und fruchtbar. D Hügel, wo im Süüde si, si grooss und hooch. Si bestöön ganz us wissem Salz, wo seer hert isch und wo d Lüt bis zun ere Distanz vo 30 Daagesräise ewägg chömme, zum sich mit em z versorge, wil s as s räinste Salz uf dr ganze Wält gältet. Es isch so hert, ass es nume mit groosse Hämmer us Iise cha broche wärde. Es het esi vil drvo, ass alli Länder uf dr ganze Wält chönnte drmit versorgt wärde.“ Afghanistan Ministry of Transport and Civil Aviation: Taluqan Airport Nancy Hatch Dupree: An Historical Guide to Afghanistan, 2. Ausg., Afghan Tourist Organization 1977
Jefferson Davis wärde die folgende Personne gnännt: Jefferson Davis (1808–1889), amerikanische Politiker, vo 1861 bis 1865 Präsident vo de Konföderierte Staate, d. h. Südstaate. Jefferson C. Davis (1828–1879), US-amerikanische General im Bürgerkrieg Jefferson Davis mit dem Name wärdet zwei Verwaltigsgebiet i de USA bezeichnet: Jefferson Davis County, Mississippi Jefferson Davis Parish, Louisiana Lueg au noo: Jeff Davis
Jefferson Finis Davis isch am (* 3. Juni 1808 in Fairview uf d'Wält choo, Kentucky; und isch gschtorbe am † 6. Dezember 1889 in New Orleans, Louisiana). Er isch en amerikanische Politiker gsi, wo vo 1861 bis 1865 de einzigi Präsident vo de Konföderierte Staate vo Amerika und demit de Aafüerer vo de Südstaate im Sezessionschrieg. Dä Davis hat vo 1824 bis 1828 a de United States Military Academy in West Point studiert und isch schpöter en Offizier vo de US-Armee gsi und het im Mittleren Weste gschaffet. Dete het er sini erschte Champferfahrige chönne sammle. Am 17. Juni 1835 het er Sarah Knox Taylor ghüüroote, e Tochter vom spötere US-Präsident Zachary Taylor, und drufabe het er de Dienscht verloo. Sini Frau isch aber schoo drü Mönet nachethär a Malaria gschtorbe, das isch am 15. September 1835 gsi. Zwüschedure isch er en nüü gwählte Parlamentarier im US-Repräsentantenhaus gsi, won er zue de Demokratische Partii ghört het. 10 Joor spöter het er am 26. Februar 1845 sini zweit Frau ghüüroote, nämli die 18 Joor jüngeri Varina Banks Howell. Zämme mit ihre het er sächs Chind gha. Im Joor 1846 het er sin Sitz im Repräsentantehuus uufghä, demit er im Mexikanisch-Amerikanische Chrieg
Dr 4. Merz isch dr 63. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 64. in Schaltjohr), dodermit blybe no 302 Däg bis zum Änd vum Johr. 1152: Noch em Dod vum Konrad III. wird dr Friedrich I. Barbarossa as zweete Staufer z Frankfurt am Main zum remisch-dytsche Chenig gwehlt. 1790: Im Frankrych vu dr Revolutionszyt wird d Yydailig in 83 Departemänt giltig. 2001: In ere Volksabstimmig in dr Schwyz stimme 76,8 Prozänt gege d Verfassigsinitiative „Ja zu Europa“ un dodermit gege ne Byydritt zue dr Europäische Union. 1678: Antonio Vivaldi, italienische Komponischt 1782: Johann Rudolf Wyss, Schwyzer Profässer und Schriftsteller 1791: Ernst Julius Leichtlen, badische Historiker un Archivar 1809: Ernst Ludwig Rochholz, Schwyzer Historiker und Volkskundler 1901: Alfred Stèèrn, Schwyzer Musiker und Komponischt 1941: Christoph Schäublin, Schwyzer Altphilolog 1954: François Fillon, franzesische Bolitiker 1965: WestBam, dytsche Diskjokey 1916: Franz Marc, dytsche Moler 1929: Elise Wipf, Schwyzer Germanischti 1991: Hans Hauser, dytsche Haimetschriftsteller 1999: Fritz Honegger, Schwyzer Bolitiker un Bundesrot 2019: Klaus Kinkel, dytsche Bolitiker Commons: 4. Merz – Sammlig vo Multimediadateie
Dr 5. Merz isch dr 64. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 65. in Schaltjohr), dodermit blybe no 301 Däg bis zum Änd vum Johr. 1616: S Hailig Offizium vu dr remische Inquisition verbietet s Buch De Revolutionibus Orbium Coelestium vum Nikolaus Kopernikus, wun er syy heliozäntrisch Wältbild din bschrybt. 1798: Dr Schwyzer General Karl Ludwig von Erlach wird us Versää vu aigene Soldate verschosse. 1798: Unter em Kommando vum Johann Rudolf von Graffenried siige d Bärner im Gfächt bi Neuenegg iber franzesischi Druppe, chenne aber no dr Niiderlag in dr Schlacht am Grauholz am nämlige Dag dr Zämmebruch vum Ancien Régime nimi verhindere. Di Alt Aidgnosseschaft wird ersetzt dur d Helvetisch Republik. 1979: Di amerikanisch Ruumsonde Voyager 1 fliegt am Jupiter verbyy un liferet e huffe Foto vum Planet un syyne Mond. 1696: Giovanni Battista Tiepolo, italienische Moler 1871: Rosa Luxemburg, Aktivischti vu internationale Arbaiterbewegig 1971: Karl Grunsky, dytsche Musigschriftsteller 1898: Zhou Enlai, chinesische Bolitiker 1929: Ewald Weibel, Schwyzer Anatom 1951: Jürgen Hennig, dytsche Chemiker un Medizinpyhsiker 1959: Barbara Saebel, dytschi Bolitikeri 1978: Daniel Risch, liechteschtainische Bolitiker 2000: Elvira Herzog, Schwyzer Fueßballspileri 0254: Lucius I., Bischof vu Rom 1778: Thomas Arne, änglische Komponischt 1798: Karl Ludwig von Erlach, Schwyzer General
Dr 6. Merz isch dr 65. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 66. in Schaltjohr), dodermit blybe no 300 Däg bis zum Änd vum Johr. 1446: In dr Schlacht bi Ragaz sige d Aidgnosse iber e eschtrychisch Heer unter em Chaiser Friedrich III. vu Habsburg un entschaide dodermit dr Alt Zürichrieg zue ihre Gunschte. 1525: In dr freie Rychsstadt Memmenge dräffe sich im Dytsche Buurechrieg Verdrätter vu drei Buuregruppe go iber ihre Vorgoo gegeniber em Schwebische Bund z rotschlaa. Am negschte Dag grinde si noch em Vorbild vu dr Schywz di Oberschwebisch Aidgnosseschaft. 1902: Z Madrid wird dr Fueßballclub Real Madrid grindet. 1930: Unter em Name Birds Eye Frosted Foods bringt dr Clarence Birdseye in dr USA s erscht diefgchielt Gmies uf dr Märt. 1957: Di britisch-weschtafrikanisch Chronkoloni Goldkischte un s Protektorat Britisch-Togoland wäre unter em Name Ghana unabhängig vu Großbritannie. S Land wird as erschts afrikanischs Land Vollmitgliid im Commonwealth of Nations. 1960: Dr Kanton Gämf fiert as dritte Kanton vu dr Schwyz no Nöieburg un Waadt s Frauestimmrächt yy. 1340: John of Gaunt, Herzog vu Lancester 1475: Michelangelo, italienische Chinschtler 1765: Alois von Reding, Schwyzer Militär un Bolitiker 1871: Flurin Camathias, Schwyzer Dichter 1892: Lina Zulauf, Schwyzer Mundartdichtere 1927:
Dr 7. Merz isch dr 66. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 67. in Schaltjohr), dodermit blybe no 299 Däg bis zum Änd vum Johr. 1656: Dr Dritt Landfride stellt noch em erschte Villmerger Chrieg di alte Zueschtänd vor em Zweet Kappeler Landfride vu 1531 gschaffe wore sin. Dodermit isch di katholisch Hegemonie in dr Aidgnosseschaft gsicheret wore. 1751: Wyhl wird vun ere großer Brunscht gschlisse. Verantwortli gmacht derfir wird d Anna Schnidenwind, wu sechs Wuche speter as aini vu dr letschte Frau z Dytschland as Häx hiigrichtet wird. 1785: Schwede nimmt in dr Chlaine Antille d Insle Saint-Barthélemy in Bsitz, wu s us em Kolonialbsitz vu Frankrych iberchuu het gege Handelsrächt z Göteborg. 1799: Uf syre ägyptische Expedition im zweete Koalitionschrieg nimmt dr Napoleon Bonaparte noch ere vierdägige Belagerig Jaffa yy. Derno ziet er wyter geg Akko. 1820: Bi dr vum Rafael del Riego gfierte Spanische Revolution wird dr Chenig Ferdinand VII. zwunge dr Aid uf di 1814 usser Chraft gsetzt Verfassig vu Cádiz z laischte. 1419: Mechthild von der Pfalz, Prinzässin vo der Kurpfalz, Gräfin vo Württebärg und Herzogin vo Öschtrych 1728: Isaak Iselin, Schwyzer Gschichtsphilosoph 1850: Tomáš Garrigue Masaryk, Philosoph, Schriftsteller un erschte Staatsbresidänt vu dr Tschechoslowakei 1864:
Dr 8. Merz isch dr 67. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 68. in Schaltjohr), dodermit blybe no 298 Däg bis zum Änd vum Johr. 1669: Dr Vulkan Ätna bricht uus. D Eruption goot bis zum 11. Juli un isch di historiosch grescht. D Stadt Catania wird dailwys, e baar Derfer wäre ganz vu Lavamasse verwieschtet. 1812: Z Stuegert findet d Uruffierig vu dr Operette Feodore vum Conradin Kreutzer statt. 1958: S Chenigrych Jemen schließt sich dr am 1. Februar vu Ägypte un Syrie grindete Verainigte Arabische Republik aa. 1983: In ere Red an d National Association of Evangelicals z Orlando, Florida, nännt dr US-Bresidänt Ronald Reagan d Sowjetunion s „Rych vum Beese“. 2003: In eme Referändum stimme d Yywohner vu Malta fir dr Byydritt vum Land zue dr Europäische Union. 1714: Carl Philipp Emanuel Bach, dytsche Komponischt 1839: Josephine Cochrane, US-amerikanischi Erfinderi 1929: Hebe Camargo, brasilianischi Sängeri un Moderatori 1930: Franz Gertsch, Schwyzer Moler 1945: Jim Chapman, US-amerikanische Bolitiker 1947: Michael S. Hart, US-amerkianische Schriftsteller un Grinder vum Gutenberg-Projäkt 1954: Marie-Theres Nadig, Schwyzer Skirännfahreri 1965: Pedro Lenz, Schwyzer Schriftsteller 1957: Othmar Schoeck, Schwyzer Komponischt un Dirigänt 2016: George Martin, britische Muusigbroduzänt Wältfrauedag Commons: 8. Merz – Sammlig vo Multimediadateie
Dr 9. Merz isch dr 68. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 69. in Schaltjohr), dodermit blybe no 297 Däg bis zum Änd vum Johr. 1152: Drei Wuche noch em Dod vu sym Unkel Konrad III. wird dr Herzog vu Schwobe Friedrich III. us em Huus vu dr Staufer as Friedrich I. Barbarossa z Aachen zum remisch-dytsche Chenig gchrent. 1276: Dur e Privileg vum Chenig Rudolf vu Habsburg chunnt Augschburg s Stadträcht iber un wird dodermit e Freji Rychsstadt. 1452: Dr Friedrich III. wird as letschte Chaiser vum Hailige Remische Rych z Rom gchrent. Gchrent wird er dur dr Papscht Nikolaus V.. 1522: Dr Bruch vum Faschtegebot mit eme Wurschtässe z Züri giltet as Urdatum fir di Reformiert Chilche. Dr Ulrich Zwingli verdaidigt d Aktion mit em Argumänt, ass es Faschte kai gettli Gsetz sei. 1748: Im Theatre Royal in Covent Garden wird s Oratorium Joshua vum Georg Friedrich Händel urufgfiert. 1952: Wahl zur Verfassigsgebende Landesversammlig in dr drei Länder Wirttebärg-Bade, Bade un Wirttebärg-Hauezollre. 2006: D NASA git bekannt, dass es uf em Saturnmond Enceladus villicht Wasser chennt gee. Die Vermuetige gehn zruck uf d Erforschig dur d Ruumsonde Cassini-Huygens. 1753: Jean-Baptiste Kléber, franzesische General 1863: August Ganther, dytsche Haimetdichter 1894:
Faizabad (au Feyzabad, Fayz Abad; Persisch فیض‌آباد) isch d Hauptstadt vo dr Browinz Badakhshan (mä säit Badachschan), dr ermste Browinz in ganz Afghanistan. Faizabad lit uf ere Hööchi vo öbbe 1.200 m; d Bärg in dr nööchere Umgääbig si si öbbe 800 m hööcher as d Stadt. Dr Fluss Kookcha fliesst zmizt dur d Stadt duure; nördlig vom Fluss lit d Altstadt, südlig d Nöistadt. Die mäiste Iiwooner si Tadschike und Usbeke. Usserdäm het s no Paschtune und Turkmene. D Religion isch dr Islam, die mäiste Lüt si Sunnite, aber es git au Schiite und Ismailite. D Sprooch wo am mäiste gschwätzt wird, isch Dari (Persisch). D Browinz Badakhshan isch zwar riich an Boodeschetz, si isch aber äinewääg die ermsti Browinz im Land und die durchschnittligi Lääbenserwartig isch nume 47 Joor. Im Aabau vo Moon isch si aber am erste Blatz. Die grösste Laager uf dr ganze Wält vom Halbeedelstäi Lapislazuli si do und wärde sit 3000 Joor abbaut. Au Rubin, Smaragd, Amethyst und Gold wärde gförderet. D Landwirtschaft und d Veezucht (Schööf, Gäisse, Röss) si wichdig und es wird vil Moon und Cannabis aabaut. Burhanuddin Rabbani, wo dr politischi Füerer vo dr Nordallianz in Afghanistan gsi isch Christoph Ehrhardt:
Eschkaschem isch d Hauptstadt vom Distrikt Eschkaschem in dr Browinz Badachschan in Afghanistan. Eschkaschem lit am lingge Ufer vom Pjandsch, dr Kwellfluss vom Amudarja, wo d Gränze zwüsche Afghanistan und Tadschikistan bildet und bi Eschkaschem gege Norde abbiegt. Uf dr andere Site vom Fluss lit e tadschikische Ort, wo gliich häisst. Die bäide Eschkaschem si sit em 31. Oktober 2006 dur e Stroossebrugg verbunde und die isch witgehend vom Aga Khan Development Network finanziert worde. Eschkaschem isch dr Strooss nooch 150 Kilometer vo Faizabad ewägg. Zämme mit de Dörfer zringsume het s Stedtli 12'120 Iiwooner (Stand 2006). Die mäiste von ene si Nizaris, die grössti Grubbe vo de Ismailite, wo zur Schia ghööre. Eschkaschem isch e wichdige Ort uf de Karawanewääg vo Afghanistan uf Yarkant und Kaschgar gsi. Im Ort cha mä no Räst von ere chliine Festig gsee. Remarks by His Highness the Aga Khan at the Inauguration of the Ishkashim Bridge, uf dr Website vom Aga Khan Development Network Derek Waller: The Pundits. The University Press of Kentucky, Kentucky 1990, ISBN 0-8131-1666-X; Digitalisat auf Google Books
Kabul (Paschtu/Dari: کابل‎) isch d Hauptstadt vo Afghanistan. Si het öbbe 3,3 Millione Iiwooner (Schetzig 2012/13) und isch die grössti Stadt z Afghanistan und s ökonomische und kulturelle Zentrum vom Land. Die strategischi Bedütig vo dr Stadt chunnt drvo, ass si in dr Nööchi vom Khyber-Pass lit, won e wichdigi Verbindig isch zwüsche Afghanistan, Pakistan und Indie. D Stadt wird vom Fluss Kabul mit Wasser versorgt und het käi äignigs Kanalsüsteem. Kabul mit sinere ethnische und sproochlige Vilfalt isch e Spiegel vom ganze Land, aber scho immer si die wo Persisch schwätze in dr Meerhäit gsi. Mä schetzt ass 45 % vo dr Bevölkerig Tadschike si, 25 % Hazara, 25 % Paschtune und dr Räst Usbeke, Turkmene, Paschai und anderi Minderhäite. Kabul isch die bedütendsti persischsproochigi Stadt im Land. Dr Kabuler Dialäkt (persisch کابلى‎ / Kābulī), en östlige Dialäkt vom Persische, isch d Standardsprooch in dr Politik, Bildig und in de Medie. Vili dänke, ass Kābulī s gliiche sig wie die persischi Schriftsprooch Dari, wo äini vo de bäide offizielle Landessprooche vo Afghanistan isch, aber das isch nid richdig. Wie im rästlige Afghanistan isch au z Kabul dr Islam die dominierendi Religion. Die mäiste Iiwooner vo dr Stadt si Sunnite,
De Leopold Karl Theodor Froebel (* 31. Juli 1810 z Griesheim (Thüringe); † 3. März 1907 z Zöri) isch e Gartechünstler und Pflanzezüchter us Thüringe gsii, wo under anderem meriri wichtigi Pärk i de Stadt Zöri gstaltet het. Er het sinerzitt z Zöri di ersti Privatgärtnerai vo de Schwiiz uuftue. De Theodor Froebel isch as vierte Bueb vom Pfarrer Johann Michael Christoph Froebel uf d Welt choo. Er hett sich scho as Bueb för d Pflanzezucht interessiert und hett den i de Potsdamer Zitt bim Peter Joseph Lenné i de königliche Gärte vo Sanssouci sini Uusbildig zom Landschaftsgärtner öberchoo. Ane 1834 isch er uf Zöri choo und het as Gärtner vo de Uni Zöri gschaffet. Die hett em de Uuftrag gee, de Botanischi Garte ufem Bollwech zur Chatz z gstalte. D Uni het em erlobt, as er selber Pflanze züchtet und die verchaufe taar. Er hett den spööter mitem Heinricht Würth di ersti Handelsgärtnerai vo de Schwiiz uuftue (Froebel & Würth). Nochdem siin Partner uusgwanderet isch, hett er 1841 z Riesbach sini aigni Gärtnerai uuftue (Froebel & Cie.). De Theodor Froebel het vili öffetlichi und privaati Uufträäg öberchoo, Pärk und Gärte z gsalte, vili dodevoo i de Stadt Zöri und
Vogeluur isch d Bizaichnig för d Zitt, wenn di verschidnige Vögel im Morge afönd singe. Do sich vili Vögel a de Dämmerig und am Liecht orientered, werd die Zitt relativ zom Suneuufgang aggee. Je noch Regioo und Avifauna änderet sich d Vogeluur. E bikannts Thema us de Literatur isch d Episode us de Tragödie Romeo und Julia vom Shakespeare, wo d Julia im Romeo der verhängnisvolli Satz sait: »S isch d Nachtigale und nöd d Lerche, wo grad i dis Oor chlingt!« Die faltschi Iischätzig het zom Tod vom Romeo gfüert. Vo de Nachtigale singed Mandli wo kai Wiibli hend zu jedere Tageszitt, aso au znacht. Christian Marti: Vogelstimmen; us de Raie Themen aus der Vogelwelt, Heft 70 (2013); Schwizerischi Vogelwarte Sempach.
Diè Dampflokomotyv (kurz Dampflok, veraaltet Dampfross) isch è Bauform vo dè Lok, wo vo Wasserdampf aatribè wörd. Nebbè dè wit vobreitètè Regelbauart mit Dampferzüger un Kolbèdampfmaschinè git s Sonderbauartè wiè füèerlosi Loggènè, Zahnradlok, sölli mit Einzelachsaatryb, Turbinè-, Kondens- un Hochdrucklokomotivè. Dampflokomotyvè sin di erschtè selbschtfaarendè, maschinell aagtribenè Schinnèfaarzüüg un hèn dè Schinnèvokeer vo sinèrè Entschtehig bis zu dè Mitti vom 20. Johrhundert dominyrt. Dampflokomotyvè sin au d Drääger vo dè mit dè Induschtrialisyrung ysetzendè rasantè Entwicklig vo dè Transporttèchnik sowiè vom nationalè wiè au internationalè Handel. Mit èm Uffkõ vo modernerè Aatrybstechnologiè sin d Dampflokomotyvè wegè irem voglychswys schlechtè Würkungsgraad un wegèm hohè Bedynigs-, Wartigs- un Reparaturuffwand nõch un nõch vo Dysel- un Elektrotrybfahrzüüg abglöst worrè. Sit èm letschtè Virtel vom 20. Johrhundert isch dè Neubau vo Dampflokomotyvè è Uusnahm. Erwänenswärt isch d Färtigschtellig vom britischè 60163 Tornado im Auguscht 2008 durch dè A1 Steam Locomotive Trust odder è Sächsischi I K 2009, initiyrt durch dè Vorein zu dè Förderig vo Sächsischè Schmalschpurbaanè. Dampflokomotyvè sin in èrè unüberschaubarè Villzaal vo verschidè Tùpè un Variantè baut worrè. Nôchfolgend wörd hauptsächlich diè europäischi Regèlbauart vom 20. Johrhundert mit klassischem Rohrkessèl un Kolbèdampfmaschinè betribbè. Dampflokomotyvè vo dè Regelbauart bschtönn hauptsächlich uss èm Dampfkessèl,
Qala Panja (au Qila-e Panja, Qila-e Panjeh, Kila Punja, Kala Panja; persisch قلعه بنج‎) isch e Dorf im Wakhan-Korridor im üsserste Nordoste vo Afghanistan. Es ghöört zum Verwaltigsdistrikt Wakhan in dr Browinz Badachschan. S Dorf isch 83 km vo Ishkashim am Iingang zum Wakhan-Korridor und lit uf ere Hööchi vo 2'820 m und im ene sichere Abstand vom Fluss Pjandsch, wo 34 km oben am Ort entstoot, dört wo dr Pamir und Wakhan inenanderfliesse. Im Joor 2002 het mä im Dorf 72 Huushalt mit 640 Iiwooner zelt. Hüte isch Sarhad-e Broghil, wo 115 km witer im Wakhan lit, dr letscht Ort, wo s ganze Joor duure bewoont isch, aber in de Zite vo de Karawane isch Qala Panja dr letscht Ort gsi, wo mä Ässe und Lastdier het chönne chaufe für dr 300 km langi Wääg über e Pamir uf Tashkurgan im Sarikol bzw. in Turkestan, em hütige Taxkorgan im chinesische Xinjiang. Wakhan & the Afghan Pamir Archivlink (Memento vom 23. Jänner 2011 im Internet Archive) (PDF-Datei; 3,88 MB) veröffentligt vo dr Aga Khan Foundation-Afghanistan. Aagoobe us Google Maps und Google Earth Afghanistan Wakhan Mission Technical Report (PDF-Datei; 3,73 MB) Veröffentlichung des UNEP - United Nations Environment Programme und der
Dr 10. Merz isch dr 69. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 70. in Schaltjohr), dodermit blybe no 296 Däg bis zum Änd vum Johr. 1803: Di Helvetisch Republik wird ufglest. 1814: D Franzose unter em Napoleon Bonaparte wäre in dr Schlacht bi Laon vu dr im Sechste Koalitionschrieg verbindete Preuße un Russe gschlaa. 1831: In dr erschte kantonalen Volksabstimmig in dr Gschicht vum Kanton Züri in dr Zyt vu dr Regeneration wird di nei liberal Verfassig aagnuu, wu am Uschterdag yygforderet woren isch. 1905: Dr FC Chelsea wird grindet. 2009: Z Sipplenge wird dr Fund vun ere us Lindebascht gflochtene Sandale us dr Zyt um 2900 v. Chr. dr Effetligkait bekannt gee. Archäologe hän des guet erhalte Stuck e baar Wuche dervor in dr Bfohlböubucht im Bodesee entdeckt. 1452: Ferdinand II. vo Aragon, Köönig vo Kastilie und León, Aragón und Neapel 1503: Ferdinand I., Chaiser vum Hailige Remische Rych 1788: Joseph von Eichendorff, e dütsche Dichder vo dr Romantik 1878: Felix Balsiger, Schwyzer Germanischt 1892: Arthur Honegger, schwyzerisch-franzesische Komponischt 1893: Emil Müller, Schwyzer Architäkt un Bolitiker 1902: Fritz Wolfsberger, dytsche Haimetdichter 1914: Ernst Brugger, Schwyzer Bolitiker un Bundesrot 1920: Boris Vian, franzöösische Schriftsteller und Musiker 1936: Sepp Blatter, Schwyzer Fueßballfunktionär