rlitschk/wikidir huggingface dataset:
D Volksiniziative Rückkehr zur direkten Demokratie isch in dr Schwiz noch em Zwäite Wältchrieg lansiert worde, wo s immer klaarer worde isch, dass dr Bundesroot s sogenannte Vollmachtereschiim nid wil ufgee, won är und s Parlamänt wägen em Chrieg und dr Wirtschaftskrise in Aaspruch gno häi. D Iniziative isch in dr Volksabstimmig knapp aagnoo worde. S Vollmachtereschiim für e Bundesroot isch in de Vorchriegsjoor und vor allem denn wääred em Zwäite Wältchrieg beschlosse worde wägene em Usnaamzuestand wo sich d Schwiz din befunde het, wo zringsum s Land Chrieg gherscht het und d Naarigsversorgig und dr Ussehandel zum Brobleem worde si. Mit em Usnaamzuestand si d Instrumänt vo dr diräkte Demokratii, wo in dr Schwiz dradizionell braktiziert worden isch, zugunste von ere straffe Staatsfüerig, wo uf s Parlamänt und d Regierig fokussiert gsi isch, zum e groosse Däil ufgee worde. As Bischbil het s doo en Uszuug us em Vorwort vom Dr. W. Stauffacher zur ersten Orell Füssli-Daschenusgoob vo 1937 vom Obligazionerächt: «… Der Art. 218 ist durch Bundesratsbeschluss bis auf weiteres durch eine vorübergehende Bestimmung ersetzt und gibt damit das Schwankende der Zeit wieder, welches ermöglicht, dass die Exekutive alleine ein grundlegendes Gesetz ändert. …» Dr Bundesroot und d
Dr Begriff diräkti Demokratii (au ummiddelbari Demokratii) bezäichnet e Verfaare und au e politischs Süsteem, wo die stimmberächdigti Bevölkerig vom ene Staatswese („s Volk“) ummiddelbar über politischi Sachfrooge abstimmt. Diräkti Demokratii underschäidet sich eso vo dr representative oder indiräkte Demokratii, wo s Volk Mitgliider vom ene Root weelt, wo denn über d Sachfrooge entschäidet. Wenn Elimänt vo dr diräkte und indiräkte Demokratii kombiniert wärde, schwätzt mä von ere halbdiräkte oder plebiszitäre Demokratii. Die unmittelbarschti Form vo dr direkte Demokratie isch die in wenige Schwiizer Kantön no vorhandeni Landsgmeind oder uuf kommunaler Ebeni d Gmeindsversammlig. Halbdirekt wird in dr Schwiiz mitbeschtimmt durch Gsetzes-Referendum und Volksinitiative uuf Verfassigsänderig. Es chunnt vor, ass mä a anderi Forme vo dr Bürgerbedäiligung, vo de Informazions- und Akteniisichtsrächt as diräkti Demokratii bezäichnet. Wenn aber d Bürger nid primär s Rächt häi konkreti Beschlüss z fasse, sondern nume, wenn au intensiv, an mögligst vielem chönne mitzwirke, redet mä eender von ere partizipatorische Demokratii. Bernd J. Hartmann: Volksgesetzgebung und Grundrechte. Duncker und Humblot, Berlin 2005, ISBN 3-428-11821-9. Hermann K. Heußner, Otmar Jung (Hrsg.): Mehr direkte Demokratie wagen. Volksentscheid und Bürgerentscheid: Geschichte – Praxis – Vorschläge. Olzog, München 22009, ISBN 3-7892-8252-9. Hsu, Yu-Fang: Die Pfadabhängigkeit direkter Demokratie in Deutschland.
Dr Begriff parlamentarischi Republik bezieht sich vilmol uf die republikanischi Form vom parlamentarische Regierigssüsteem. Zum Däil wird si aber au zur allgemäine Klassifikazion von ere (semibresidenzielle) Republik mit eme Parlamänt verwändet, wo Bedütig het. Bin ere Republik mit eme parlamentarische Regierigssüsteem het s gweelte Staatsoberhaupt vor allem d Ufgoob, dr Staat gege dinne und dusse z representiere. D Stellig vom Regierigsschef, wo mäistens vom Parlamänt gweelt wird und wo denn d Minister vo sim Kabinett bestimmt, isch stark aber, im Gegesatz zum Bresidialsüsteem, vom Verdraue vom Parlamänt abhängig. S Brinzip, wo d Basis vo dere Machtverdäilig isch, isch dr Parlamentarismus. Es git verschiideni Usbräägige, je nochdäm wo d Macht konzentriert isch. So cha dr Iifluss vo de bäide Exekutivorgan Regierig und Staatsoberhaupt öbbe gliich grooss si, wie z Italie oder in Östriich. Mä reedet denn vo Exekutivkooperazion. Wenn dr maassgääblig politisch Aktöör dr Regierigsschef isch, wie das in dr Bundesrepublik Dütschland vilmol dr Fall gsi isch, schwätzt mä von ere Kanzlerdemokratii. Bi dr Versammligsdominanz het s Parlamänt s Sääge, was hüte nume no sälte vorchunnt.
Slowenia isch a klenns Land im südlicha Mitteleuropa und grenzt im Weschta an Italia und an d Adria, im Süda und Osta an Kroazia und Ungarn und im Norda an Österriich. Slowenia hätt 20.000 km2 Flächi und ca. 2 Mio. Iwohner. D Hauptstadt isch Ljubljana (uf Dütsch Laibach). Obwohl s Land eigentlich boda klen isch, find ma in Slowenia fasch alls: im Norda hot s mit ma Toal vo da Alpa (Julische und Steiner Alpa) und da Karawanka richtige Hochgebirge, im Oschta a Tiefebene, in da Mitte und im Weschta git s a karschtigs Mittlgebirge (Dinarisches Gebirge) und im Süda sogär s Meer (Mittelmeer). Da högschte Berg vo Slowenia, mit 2.864m da Triglav, lit im Nationalpark Triglav, da tiafschte Punkt isch dia 47 km lange Adriaküschte. Us da Julischa Alpa kond zwoa vo da wichtigschta Flüss, d Isonzo (Soča) und d Save, dia andra zwoa, d Drau und da Mur flüssend vo Öschtriich umme. Meh wia d Hälfte vom Land isch mit Wald zuagwachsa. O s Klima isch untaschiedlich: Im Südweschta isch s enda mediterran mit warma Summa und füchta, milda Winta, wobei s an da Küschte öft kalte Fallwinde (Bora) ge ka. Im Innara vom Land hot s atypisch
D Slowakei isch a klenns Land in Mitteleuropa und hätt ca. 5 Mio. Iwohner. Es grenzt im Weschta an Österriich, im Norda an Tschechia und Pola, im Oschta an d Ukraine und im Süda an Ungarn. In dr Slowakei leband neba da Slowaka no ca. 600.000 Ungarn und im Oschta a paar tusig Roma. D Hauptstadt isch Bratislava (Pressburg). D'Slowakei lìt ìm östlige Deil vù Mìtteleuropa ùn gränzt ìm Sǜǜdweste an Ööstriich (Gränzlängi 91 Kilometer), ìm Weste an d'Tschechei (215 Kilometer), ìm Norde an Pole (444 Kilometer), ìm Nordoste an d'Ukraine (91 Kilometer) ùn ìm Sǜǜde an Ungarn (515 Kilometer). Im Norde vùm Land sìn d'Gebirg Tatra (Tatry) ùn Nììderi Tatra (Nízke Tatry), Malá Fatra, Veľká Fatra ùn Slovenské rudohorie, wùù näbe vile andere zù de Karpate ghöre; am höchste isch de Gerlachovský štít mìt 2.655 Meter, wùù nùme eine vù vile Bärg ǜber 2000 Meter daarstellt; de diefst Punkt isch bi Streda nad Bodrogom an de ungarische Gränze ùf 94 Meter. Im Sǜǜde nìmmt di Großi Ungarischi Diefebeni e Deil vùm Land ii. De längst Flùss isch d'Waag (Váh), wùù ùf ere Längi vù 400 Kilometer durchs Land fließt. Si entspringt bi Štrbské Pleso ìn de Hooche Tatra ùn
D Schwizer Autibaan A 2, au Gotthardrute (fast s gliiche wie d Nazionalstrooss 2), isch äini vo de bäide Haupt-Vercheersaggse dur d Schwiz. Si goot vo Baasel über Luzärn und Altdorf und dur de Gotthard uf Lugano und Chiasso. Näbe dr österiichische Brenner Autibaan und dr französische Mont-Blanc-Autibaan ghört si zu de wichdigste Nord-Süd-Vercheersaggse in Öiropa und isch äine vo de Autibaane in dr Schwiz, wo am mäischte brucht wird. Im Gotthard Stroossedunel isch d A 2 nume zwäispurig. Mai 2013 Biaschina-Viadukt D A 2 mit em Bärgpanorama im Tessin Südportal vom Monte Ceneri-Dunel Commons: D Schwizer A 2 – Sammlig vo Multimediadateie Fotoserii A 2 uf Autobahnen.ch Fotoserii A 2 uf Autobahn-Bilder.de Ausbauprojekt Tunnel Belchen Sanierung Tunnel Belchen Ausbauprojekt Lärmschutz Stansstad Ausbauprojekt Halbüberdeckung Zofingen Erneuerungsprojekt Cityring Luzern Gesamterneuerung Cityring Luzern Instandsetzung Ibachbrücke/Reusseggstrasse Luzern (Site cha nüme abgrüeft wärde; Suche im Webarchiv)[1] [2] Vorlage:Toter Link/www.astra.admin.ch Infosite vom Kanton Nidwalde über d A 2 Normdate: GND: 4194171-8 | VIAF: 241498830
S Schwizerische Wirtschaftsarchiv (SWA) isch es Archiv z Basel. Es dokumentiert d Wirtschaftsgschicht und d Wirtschaftspolitik vo dr Schwiz und sicheret Archiv vo dr brivate Wirtschaft. Es befindet sich am Peter Merian-Wääg 6 und isch dr Baasler Uniwersidäätsbibliothek aagliideret. Sit 1980 isch s au under em Dobbelnaame WWZ-Bibliothek/Schweizerisches Wirtschaftsarchiv bekannt. S Archiv isch äins vo dr Kulturgüeter im Kanton Basel-Stadt Baasel, wo nazionali Bedütig häi. S SWA isch s nazionale Kompetänzzentrum für Wirtschaftsinformazion und Wirtschaftsgschicht. Zämme mit dr Bibliothek vom Wirtschaftswüsseschaftlige Zentrum vo dr Uniwersidäät Baasel (WWZ) isch s en integrierte Betriib vo Archiv, Bibliothek und Dokumentazionsstell und stellt dr Forschig und dr Öffentlikäit aktuelli und historischi Informazione über d Wirtschaft in dr Schwiz zur Verfüegig. S SWA sammlet näbe de Firme- und Verbandsdokumentazione au organisazionsinterni Underlage vo Firme, Verbänd und Instituzione, Noochläss vo Persone, wo für d Wirtschaft und d Wirtschaftspolitik vo dr Schwiz vo Bedütig gsi si, d Ortsgschichte vo alle Gmäinde in dr Schwiz und as EU-Informazionszentrum d Publikazione vo dr Öiropäische Union zu wirtschaftlige, politische und soziale Theme. Dr Staatsarchiwar Rudolf Wackernagel het scho 1877 aagfange, au nid-staatligi Archiiv ufznee und het en umfangriichi Sammlig vo Druckschrifte aagläit, wo d Basis vom hütige Archiiv bildet. S
S Archiv vo dr Bank für Internationale Zaaligsusgliich (churz BIS Archive) isch s brivate Archiv vo dr Bank für Internationale Zaaligsusgliich (BIS) und befindet sich am Zentralbaanblatz 2 z Baasel. S Archiv isch äins vo de Kulturgüeter z Baasel, wo nazionali Bedütig häi. As brivats Archiiv het d BIS im Merz 1998 freiwillig beschlosse, si historischs Archiv ufzdue und Akte zuegänglig z mache, wo elter as 30 Joor alt und nid brivat oder verdraulig si. D Dokumänt si uf Babbiir, usser gwüsse Archiwalie us de Joor 1930 bis 1948, wo dur Scanning erfasst worde si. Es het au e chliini fotografischi Sammlig. D Dokumänt si in siibe Grubbe ufdäilt: D Organisazioon und Verwaltig vo dr BIS D Bank Abdäilig Gäld und Wirtschaft Buechhaltig und Darlehe Geböid, Sicherhäit, IT Süsteem etc (für s Publikum nid zuegänglig) Finanze und Wirtschaft Gschicht D Dokumänt si im Groosse und Ganze Korrespondänz und Bricht. BIS Archive Guide, 2007, abgrüeft am 13. Septämber 2015
S Funddepo vo dr Archeologische Boodeforschig Baasel-Stadt isch dr Ort, wo die Archeologischi Boodeforschig vo Baasel iiri Fündstück ufbewaart. S Depo befindet sich an dr Lyonstrooss 41 z Baasel und d Sammlig isch äins vo de Kulturgüeter z Baasel, wo nazionali Bedütig häi. Die Archeologischi Boodeforschig isch zueständig für d Laagerig vo alle Fünd, wo sit iirer Gründig im Joor 1962 z Baasel gmacht worde si. S Depo umfasst öbbe 6 Millione Fundstügg us mee as 2300 Usgraabige. D Fundstügg wärde ins Inwentar ufgnoo und konserwiert, in Fundkiste verpaggt und im e Depot noch em Material, wo si drus gmacht si, glaageret, wil jedi Materialgattig iiri äigene klimatische Aasprüch het. Äini vo de Ufgoobe vom Funddepo isch s, Fundstügg dr wüsseschaftlige Forschig und Ustellige zur Verfüegig z stelle. Sit em Joor 2011 het die Archeologischi Boodeforschig e modärn iigrichdets Zentrals Funddepo, und dört wärde hüte die mäiste Fundstügg ufbewaart. Website vo dr Archeologische Boodeforschig Baasel-Stadt 47.533177.606229Koordinate: 47° 31′ 59,4″ N, 7° 36′ 22,4″ O; CH1903: 612621 / 264729
S Coop Zentralarchiv isch s Archiiv vo dr Schwizer Coop Gnosseschaft. Es befindet sich an dr Thierstäinerallee 14 z Baasel und isch e Baasler Kulturguet, wo nazionali Bedütig het. S Archiv bestoot us de Archiwalie vo de ehemoolige Coop Gnossenschafte und Konsumveräin (VSK (Verband schweizerischer Konsumvereine), CS (Coop Schweiz), Coop) und umfasst Brotokoll, Verdrääg, Gschäftsbricht, Fusionsunderlaage vom VSK, CS und dr Coop, d Coopzitig sit 1902, Broschüüre. Im historische Bildarchiiv het s Material vo 1900 bis 1970. S Archiiv isch brivat und wär Iisicht will, muess sich an d Läitig wände und sich über d Benutzigsbestimmige informiere. As Findmitteldient d Beständübersicht vo de Archiwalie vo de Coop Gnosseschafte. Archivinstitutionen: Coop Zentralarchiv (Site cha nüme abgrüeft wärde; Suche im Webarchiv)[1] [2] Vorlage:Toter Link/www.archeco.info, abgrüeft am 13. Septämber 2015
S Firmenarchiiv vo dr Novartis AG isch es privats Firmenarchiiv in dr Schwiiz. Es befindet sich an dr Fabrikstrooss 2 z Baasel und isch äins vo de Kulturgüeter im Kanton Basel-Stadt, wo nazionali Bedütig häi. S Archiiv bestoot us em eigete Firmenarchiiv vo dr Novartis AG sälber, wo 1996 entstande isch, wo d Basler Farma- und Chemiiundernääme Ciba-Geigy AG und Sandoz fusioniert häi, und us meerere historische Archiiv vo de Firme, wo in dr Novartis ufgange si: J.R. Geigy AG, Ciba AG, Durand & Huguenin AG, Sandoz AG. S Novartis-Archiiv isch brivaat und dr Zuegang zu de Underlaage brucht e Gnäämigung. S Archiiv vo dr Novartis AG: sit 1996, immer no im Ufbau begriffe, umfasst öbbe 20 Laufmeter S Archiiv vo dr Sandoz AG: vo 1886 bis 1996, 1000 Laufmeter S Archiiv vo dr Ciba-Geigy AG: vo 1970 bis 1996, het en Umfang vo 1700 Laufmeter S Archiiv vo dr Ciba AG: vo 1884 bis 1970, umfasst 600 Laufmeter S Archiiv vo dr J.R. Geigy A.G.: vo 1758 bis 1970, umfasst 500 Laufmeter S Archiiv vo dr Durand & Huguenin AG: vo 1896 bis 1969, 20 Laufmeter Novartis AG, Firmenarchiv im Verzeichnis vo de Wirtschaftsbständ i Archiv vo de Schwiz
S Historische Archiiv Roche isch s Archiiv vo dr F. Hoffmann-La Roche AG. Es befindet sich an dr Gränzacherstrooss 183 z Baasel und isch e Baasler Kulturguet, wo nazionali Bedütig het. S Archiiv isch 1990 gründet worde und isch e brivats Undernäämensarchiiv. Iire Umfang isch 3500 Laufmeter und si umfasst Büecher, Gegeständ, Fotene, Film, Videos, Drucksache und Akte. D Dokumänt stamme vo dr F. Hoffmann-La Roche AG, F. Hoffmann-La Roche & Co. AG, Hoffmann, Traub & Co., F. Hoffmann-La Roche & Co., SAPAC Inc. und dr Roche Holding AG. Dr Zuegang für Forscher brucht e Bewilligung noch eme schriftlige Aadraag. Dr Inhalt vom Archiiv isch elektronisch indexiert und cha im Roche-Intranet vo alle Mitarbäiter vo dr Firma und vo Röscherschierende abgrüeft wärde. Die eltiste Dokumänt gönge of öbbe 1400 zrugg, Firmabeständ uf 1894. Verzeichnis der Wirtschaftsbestände in Archiven der Schweiz und Liechtensteins: Roche: F. Hoffmann-La Roche AG (Site cha nüme abgrüeft wärde; Suche im Webarchiv)[1] [2] Vorlage:Toter Link/www.archeco.info, abgrüeft am 14. Septämber 2015
Schwizer Alpe Jungfrau-Aletsch ist e 824 km² groosses UNESCO-Wältnaturerb in de Bärner Alpe in dr Schwiz. S Gebiet lit in de Kantöön Bärn und Wallis. S Wälterbgebiet Schwizer Alpe Jungfrau-Aletsch foot im Norde am Fuess vo de bekannte Bärner Oberländer Bärg Eiger, Mönch und Jungfrau aa. Im Zentrum lit s Aletschgebiet mit em Aletschgletscher. Gege Oste goot s bis zum Luteraarhorn, zum Finsteraarhorn (mit 4'273 m ü. M. dr höggst Punkt), zum Oberaarhorn und zum Grimselpass. Im Weste ghöre Däil vom Kanderdaal und vom Lötschedaal, d Blüemlisalp-Grubbe, s Bietschhorn und meereri Dääler an sinere Südsite drzue. Dä Däil vo de Bärner Alpe isch dr Lääbensruum von e Hufe sältene Dier- und Pflanzenarte (Alpestäibock, Westligi Smaragsäidäggse), und chönnt au as Ort für Wideraasiidligs-Brojekt vo Dier, wo s in dr freie Natur nüme git, wie em Bartgeier diene. Adolf Ogi (Bresidänt vom Patronatskomitee vo dr Stifdig): „UNESCO Welterbe Schweizer Alpen Jungfrau-Aletsch“. In: Alpine Touren Berner Alpen 4. Jungfrau Region Tschingelhorn / Eiger / Fiescherhörner / Finsteraarhorn. Bern, SAC Verlag, 2010, ISBN 978-3-85902-308-6. Iidrag in dr Wälterbliste vo dr UNESCO (änglisch, französisch) UNESCO Wältnaturerb Schwizer Alpe Jungfrau-Aletsch 46.4833333333337.9833333333333Koordinate: 46° 29′ N, 7° 59′ O; CH1903: 641826 / 148146
f Dr Monte San Giorgio isch e Bärg im Tessin in dr Schwiz. Er isch 1'097 m ü. M. hooch und lit zwüsche de bäide südlige Ärm vom Luganersee. Dr Monte San Giorgio isch d Fundstell für marini Fossilie us dr Middeltrias (245 bis 230 Mio. Joor), wo uf dr ganze Wält am bedütendste isch. Im Joor 2003 het d UNESCO s Gebiet rund um e Monte San Giorgio zum Wälterb erkläärt. 2010 isch s gege Süde bis Italie iine erwiteret worde. Dr Bärg het d Form von ere Pzramide und isch stark bewaldet. D Naturlandschaft bietet vile sältene Pflanze e Häimet. Usserdäm het s im Bärg meereri Höölene. Stefania Bianchi, Hans Rieber: Monte San Giorgio. In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz. Commons: Monte San Giorgio – Sammlig vo Multimediadateie Iidraag in dr Wälterbliste vo dr UNESCO (änglisch, französisch) Fossilienmuseum Meride (italiänisch) Saurier us dr Middeltrias vom Monte San Giorgio «Fossiliensuche in den Alpen - Auf der Spur der geheimnisvollen Trias-Hechte». Vom Kurt F. de Swaaf. Spiegel Online, 17. Februar 2009 Bundesinventar der Landschaften von nationaler Bedeutung Monte San Giorgio uf ticinarte.ch
Die Marx Brothers im Kaufhaus (em Original The Big Store, was uff schwäbisch S grauß Kaufhaus hoißt) ischt a US-amerikanischer Schbiilfilm en Schwarzweiß mit viil Musik us-em Jôhr 1941 mit-em Komikertrio Groucho, Chico ond Harpo Marx en de Hauptrolla. Reschii gfihrt hôt dr Charles Reisner. En seim Hoimetland isch der Film zom erschda Môl am 20. Juni 1941 ens Kino komma. Em deitschschbrôchiga Raum hôt’r sei Premiere erscht 26 Jôhr schbäder ghet, nemlich am 3. Sebdember 1967 em Fernseh-Programm vom Weschddeitscha Rundfunk (WDR). Dr alde Hiram Phelps hôt s Zeitliche gsegnet ond sein Ôdoil a-ma luxurieesa Kaufhaus seim emmer frehlich sengenda Neffa Tommy Rogers vrmacht. Dr sell hôt abr koi Entresse drô, ens Kaufhaus-Gschäft eizosteige. Viilmeh will’r dui Erbschaft meglichscht schnell zo Geld macha, om dô drmit fir sein Musiker-Freind Ravelli a Konservadorium schaffa zo kenna. Aber kaum hôt dr Gschäftsfihrer Grover vo deam Plô Wend bekomma, setzt’r älles drô, em Tommy Rogers des Gschäft zo vormassla, weil’r Angscht hôt, dass dô drbei seine Bilanzfälschonga effentlich werret. Drom kommt’s em Grover bald en da Senn, dean nuia Miteigatemer om d Eck brenga zo lassa. Wia nô abr glei sei erschder Vrsuach scheidret, schepft em Tommy sei Dande Martha Phelps, wo
S historische Konzärnarchiiv vo dr UBS befindet sich am Äscheblatz 6 z Baasel und isch e Baasler Kulturguet, wo nazionali Bedütig het. S Archiiv isch s brivaats Firmenarchiiv vo dr UBS AG, wo us de Akte vom Schwizerische Bankveräin (gründet 1872) und dr Schwizerische Bankgsellschaft (gründet 1862) bestoot, wo 1998 fusioniert häi. Es het au Archiwalie vo Gsellschafte, wo früener übernoo worde si, wie d Toggeburger Bank, d Bank in Winterthur, die Eidgenössisch Bank, d Basler Handelsbank und no anderi. Zuegang zu de Akte bechunnt mä nume uf Aafroog. D Kontaktperson isch d Archiwarin Rebekka Schefer. E Däil vo de Daate si in ere elektronische Daatebank gspiicheret. Verzeichnis der Wirtschaftsbestände in Archiven der Schweiz und Liechtensteins: UBS AG (Site cha nüme abgrüeft wärde; Suche im Webarchiv)[1] [2] Vorlage:Toter Link/www.archeco.info, abgrüeft am 14. Septämber 2015
Ds ATIS isch en automatischi Informationsdurchsag für dä Flugverkehr a Flugplätz mit Instrumentäflugverkehr. Si isch iigerichtet worde, zum entlaschte vo Funkstatzionä am Flugplatz. Ds ATIS lauft automatisch in enere Endlosschleife (Bandasag) uf ärä beschtimmte Flugfunk-Frequänz und git Uskunft über Wetterverhältnisse sowie wiiteri für Ab- und Anflug wichtigi Informationä (z. B. aktivi Landebahn, Luftdruck QNH u. a.) an eneme Flugplatz. Sie wird entweder uf Band gredet oder mit Text-To-Speech Software (Sprachsynthese) generiert. D ATIS-Asag a dütschä Flugplätze wird alli 30 Minute neu uusgä (immer 20 Minutä nach und 10 Minuten vor dä vollä Stund). Bi kurzfristigä Wätterveränderigä oder anderä wichtigä Änderigä wird d ATIS-Asag eventuell au zwüschäziitlich aktualisiert. Jedi neui Ansage bechund als „Versionskännig“ dä jewils nächste Buechstab vom Alphabet, wo nach dä Reglä vom ICAO-Alphabet usgredet wird. Pilote, wo unter IFR (Instrumäntäflug) flüügid und startid / landä wend, sind aagwise, zunächst ds ATIS abzlose. Bi de Kontaktufnahm mit dä zuäständigä Stelle vom Flugplatz nännt dä Luftfahrzüügfüerer dä Kännbuechstab vo de ATIS-Mäldig, wo ihm vorliit, zum sicherstelle, dass er di aktuell Version kännt. D Gägästell bestätigt ihm denn d Richtigkeit vom ATIS-Buechstab oder macht ihn imfall druf ufmerksam, dass i dä Zwüscheziit en nüi Mäldig exischtiert. VFR-Pilotä (Sichtflug) sind hingägä nid
D Union vo de Protestantische Kiirche vom Elsass und Lothringe (französisch: Union des Églises protestantes d’Alsace et de Lorraine, abkürzt UEPAL) isch e Zämmeschluss vo de Protestantische Kiirche vom Augsburgische Bekenntniss vom Elsass und Lothringe (Église protestante de la Confession d’Augsbourg d’Alsace et de Lorraine, EPCAAL) und vo de Reformierte Kiirche vom Elsass und Lothringe (Église protestante réformée d’Alsace et de Lorraine, EPRAL), wo bäidi Kiirche mit em Status von ere Körperschaft vom öffentlige Rächt si (établissement public du culte). Die bäide Kiirche si Mitgliid in dr Fédération protestante de France (FPF), em Protestantische Bund vo Frankriich. Zämme häi si öbbe 250'000 Gmäindigliider, wo vo 250 Gäistlige bedröit wärde. Vier Fümftel ghöre zur lutherische EPCAAL, äi Fümftel zur calvinistische EPRAL. Die organisatorischi Union isch per Regierigsdekret vom 18. April 2006 formell bildet worde. Am 7. Mai 2006 het mä d Gründig mit eme Festgottesdienst in dr Thomaskiirche z Stroossburg gfiirt. D Union het d Ufgoob, d Verantwortig für gmäinsami Aktiwidääte z übernee und d Beziejige zwüsche de bäide evangelische Kiirche im Elsass und im lothringische Moseldepartemänt z sterke. D Kiirche chönne beschliesse, wievil Zueständigkäite si an d Union wäi delegiere, si bhalte iiri äigene Strukture und blibe Mitgliider vo iire
S Erzbistum Stroossburg (lat.: Archidioecesis Argentoratensis o Argentinensis) isch e immediats Erzbistum vo dr römisch-katholische Kiirche vo Frankriich. Si Gebiet umfasst d Region Elsass, bestoot also us de Departemänt Bas-Rhin (Niiderrhii) und Haut-Rhin (Oberrhii). S Bistum Stroossburg wird zum erste Mol im Joor 343 erwäänt, wo der Bischof Amandus am Konziil z Serdica gsi isch, und het sit dr Karolingerzit zu dr Kiircheprowinz Mainz ghöört. Im 12. Joorhundert isch s in acht Archidiakonat iidäilt worde, wo alli zum Domkapitel ghört häi. Im 15. Joorhundert het s Bistum 448 Pfarreie in 14 Dekanat gha. Wäge dr Reformazioon isch d Zaal vo de Pfarreie im 17. Joorhundert nume no 162 gsi. Scho im 10. Joorhundert het dr Bischof s Münzrächt und d Groofewürde gha und het im Lauf vo de Joorhundert e Territorium chönne ufbaue. S Hoochstift Stroossburg isch zwar seer versplitteret gsi, het aber e Gröössi vo 1400 Kwadratkilometer gha. D Residänz vom Bischof, wo für sini französische Ländereie sit 1687 em Köönig vo Frankriich dr Läächeäid gläistet het, isch mäistens z Dachstäi oder z Zabere gsi. S Domkapitel isch 888 as Mariebrüederschaft vo dr Domkiirche gründet worde und isch scho am Aafang vom 11. Joorhundert wirtschaftlig sälbständig und unabhängig vom
D LGV Est européenne [ɛlʒeˌve ɛstøʀope'ɛn] (churz für Ligne à grande vitesse Est européenne ‚ öiropäischi Hochgschwindigkäitsstrecki Ost‘) isch e Schnällfaarstrecki z Frankriich. Si verbindet Briis mit Ostfrankriich (v. a. Stroossburg) und drüber uuse mit Süddütschland (u. a. Frankfurt am Main, Stuttgart und Münche). Si isch Däil vo dr dransöiropäische Schiineschnällverbindig Bariis–Ostfrankriich–Südwestdütschland (POS), wo über Baasel bis uf Züüri goot, und Däil vo dr TEN-Schiinemagistrale Nr. 17 vo Bariis uf Budapest isch. Die 301,4 Kilometer langi Strecki isch im Merz 2007 iigweit worde, dr regulär Betriib het am 10. Juni 2007 aagfange. As erste reguläre Zug isch en ICE 3MF um 6:43 z Bariis Richdig Frankfurt abgfaare. Sit denn faare uf dr LGV Est européenne französischi TGV und dütschi ICE mit ere Höggstgschwindigkeit vo 320 km/h. Der TGV vercheert uf em so genannte Südast vo Bariis über Stroossburg bis Stuttgart bzw. Münche, dr ICE wird uf em Nordast bis Frankfurt am Main iigsetzt. D Betriibergsellschaft vom internazionale Vercheer zwüsche Frankriich und Dütschland isch s Gmäinschaftsundernääme Alleo. Die internationale TGV zwüsche Frankriich und dr Schwiz vercheere under dr Marke „TGV Lyria“ und wärde vo dr Lyria, ere Dochdergsellschaft vo dr SNCF und dr SBB, bewirtschaftet; si faare zur Zit usschliesslig uf