rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Seeed Seeed isch e Berliner Reggae/Dancehall-Gruppe, wo im 1998gi gründet isch worde und hüt us 11 Persone besteit. Si spiele vor auem Dub und Dancehall und hei drü mal de Echo gwunne. D Band Seeed isch im 1998gi i Alehnig ads Konzept vo de „Marching Band“ und aus „mobils Reggae-Sonderisatzkommando“ (lueg bi Soundsystem) gründet worde. Am Afang si si für ihri stilistisch eher untypische Instrument wie Posune und Saxophon bekannt gsi. Si hei aber e Vorliebi für basslastigi und am Computer produzierti Riddims entwicklet. D Afangsbuechschtabe vo de Pseudonym vo de Bandmitglider Enuff, Eased und Ear zeige sich im Bandnamen. Im Jahr 2000, zwöi Jahr nach dr Gründig, sind Seeed mit em Stück „Top of the City“ uf em Kanak-Attack-Soundtrack zum glichnamige sozialkritische Kinofilm vom Feridun Zaimoğlu vertrete gsi. Im Mai 2001 sind si vor 70.000 Zueschauer voem Kölner Dom d Vorgruppe gsi vo R. E. M.. Ihr Produktionä finde nid nume ds Dütschland Aklang, sonder au im Süde vo Europa und sit der 7″-Vinyl-Veröffentlichig vo „Waterpumpee“ (mit Anthony B) oder „Shake Baby Shake“ (mit Elephant Man) au ds Jamaika. Mit „Waterpumpee“ und em „Doctor’s-Darling“-Riddim hei Seeed 2002 als ersti dütschsprachigi Band e Hit ds Trinidad und Tobago gha. De
Thomas Platter der Elteri (* 10. Februar 1499 z Gräche im Wallis, † 26. Januar 1582 z Basel) isch ä humanistische Glehrte und autobiographische Schwiizer Schriftschdeller gsi. Dr Platter isch dr Sohn vo arme Eltere gsi. Er het as Hirtebueb gschafft und hätt sötte Brieschder wärde. Er isch as fahrende Schüeler dur Dütschland gwanderet, bevor er 1526 Huuslehrer z Züri worden isch. Er het dört autodidaktisch Latiinisch, Griechisch und Hebräisch schdudiert und au s Seilerhandwärk glehrt. Denn het er as Seilerchnächt z Basel gschafft, won er d Bekanntschaft vom Humanischt Beatus Rhenanus gmacht het und schliesslig Gymnasiallehrer worden isch. 1529 isch er am Erschde Kappelerchrieg uf dr Site vo de Protestante derbii gsi. Im gliiche Johr isch er Schuelprovisor z Basel worde, Korrektor in dr Druckerei Hervagius, Brofässer für Hebräisch an der Universität und schliesslig für Griechisch am Pädagogium. Ab 1535 isch er as Buechhändler, Buechdruckereibsitzer und Verleger dätig gsi, vo 1541 bis 1578 het er d Basler Latiinschuel gleitet. Näbebii het er ab 1549 ä Landguet vor dr Schdadt bedriibe und het in de letschde Läbesjohr än Ehresold vo de Schdadtväter übercho. Er isch im Chrüzgang vom Basler Münschder begrabe worde. Er isch wäge siiner Autobiografii, wo groosse kulturhischdorische
Under Riddim (vom englische Rhythm) wird i de Sprach vo Reggae- und Ragga-Musiker es Instrumentalstück verstande, wo verschideni Sänger ihri Songs drüber singe. Musikalisch entspricht de Begriff äppe em Beat im Hip-Hop und em Groove im Funk, d Bedütig innerhalb vom Genre Reggae und Ragga isch aber zentraler, wiu hie ir Regu meh Künstler über de glich Riddim singe. Das geit vo mindestens 3–5 bis zu mehrere 100 bi klassische Riddims (lueg au unge). E Riddim wird im Wesentliche dür e churze Basslauf über 1–4 Takt definiert. Bi Reggae-Riddims ghört meistens no e charakteristisch churzi Melodie, viu vo Bläsern gspilt, dazue. Im Ragga isch de Bass meistens so eifach, dass dr Charakter eher ds Pattern vom Drumcomputers kombiniert mit spezielln Soundgimmicks isch. D Basis vomene typische Ragga-Riddim isch dr synkopiert Bassdrum Schlag, das unterscheidets vomene Offbeat-Reggae-Riddim: Cymbal . . . . . . x . Snare . . . . . . o . Bassdrum o . . o . . . . Im Reggae gits vo jedem Riddim es Original, aui witere Ufnahmen sind Versions, und zwar vokal, instrumental oder reini Dub Versions. Di meiste Singles us Jamaika enthalte uf dr B-Site e Dub Version, d. h. d Instrumentalspur
Dr Johannes Oekolampad, au Oekolampadius, (* 1482 z Weinsberg, † 24. November 1531 z Basel) isch ä Schwiizer Theolog und Humanischt und der Reformator vo Basel gsi. Si ursprünglig Name isch Johannes Heussgen (au Husschyn, Hussgen, Huszgen, odr Hausschein gschriibe) gsi, won er, wie s in dere Ziit unter Humanischte gang und gäb gsi isch, ins Griechische übersetzt het (oikos: Huus und lampas: Lampe). Er isch in dr kurpfälzische Schdadt Weinsbärg, wo sit 1504 zu Württebärg ghört, uf d Wält cho. Si Vater isch än agsehne Bürger gsi, si Mueter us emä Basler Rootsherregschlächt. Er het z Heidelbärg und z Bologna gschdudiert, het 1510 d Brieschderweihi und denn ä Pfarrschtell an dr Johanneschille z Weinsbärg übercho. Er het dört Aschdoss erregt mit siine reformorientierte Bredigte und het d Schtadt dorum 1518 verlo. Währed Schtudieufenthält z Tübinge, z Schduttgart und z Heidelbärg het er Hebräisch glehrt und isch mit de Humanischte Johannes Reuchlin, Philipp Melanchthon und Wolfgang Capito bekannt worde. 1515 het er sich z Basel ufghalte, won er dr Erasmus vo Rotterdam het glehrt kenne und het an der Universität si Theologiischdudium formell abgschlosse. Er het zum Dokter vo der Theologii bromoviert und ä griechischi Grammatik und Übersetzige vo patristische
Dr Philipp Melanchthon (* 16. Februar 1497 z Brette; † 19. April 1560 z Wittebärg), gräzisiert vo Schwartzerdt, isch ä dütsche Humanischt, Mitarbeiter vom Martin Luther und Reformator gsi. Dr Philipp Schwarzerd isch am 16. Februar 1497 as Sohn vom enä Waffeschmiid z Bretten in dr Kurpfalz uf d Wält cho. 1514 isch er z Tübinge Magischder worde und si Groossunggle, dr Johann Reuchlin, het en as Lehrer für alti Schbrooche empfohle. 1518 isch er Brofässer z Wittebärg worde. Mit em Reuchlin het er sich verschdritte, won er em Luther siini Reforme underschdützt het. Sit 1521 isch er ä Mitarbeiter vom Martin Luther im Kampf um d Erneuerig vo dr Chille worde. Sit de Marburger Religionsgschbröch het er bi alle wichdige Verhandlige mitgmacht. Er het d Reformation vo dr Chille uf friidligem Wäg welle durefüehre und isch dorum de Katholike gegenüber nochsichdig gsi, so 1530 uf em Riichsdag vo Augsburg und noch em Augsburger Interim vo 1548. Dr Philipp Melanchthon isch am 19. April 1560 gschdorbe. Dr Philipp Melanchthon het d Lehr vom Luther zerscht ehnder schuelmässig usgleit, sie schböter aber under em Iifluss vom Humanismus und em Calvin gänderet, was zu Schbannige mit em Luther gfüehrt het, und noch
Dr Johann Reuchlin (* 29. Jänner 1455 z Pforze; † 30. Juni 1522 z Stuegert), gräzisiert Kapnion, isch ä dütsche Humanischt und Glehrte gsi. Er het s Lehre vom Altgriechische und em Hebräische popularisiert. Dr Johann Reuchlin isch am 29. Jänner 1455 z Pforze im Schwarzwald uf d Wält cho. Si Vater get dört ä Boschde im Dominikanerchloschder gha. Er het an dr Chloschderschuel Latiinisch glehrt und 1470 für ä churzi Ziit z Friiburg im Briisgau an dr Universidät schdudiert. Er het dr Friedrich, dr dritt Sohn vom Markgraf vo Bade, begleitet, wo dä isch z Baris go schdudiere. Er het sälber bim Jean à Lapide (gschdorbe 1496) Griechisch afo schdudiere, und wo dä 1474 an d Universidät Basel grüeft worden isch, isch er mit em gange. Er het Griechisch au under em Andronicus Contoblacas gschdudiert und 1475 bim Johann Amerbach ä Latiinischs Wörterbuech, s Vocabularius Breviloquus, uusegä. 1477 het er dr Magister übercho und het afo klassischs Latiinisch underrichde. Er isch denn zrugg noch Baris, won er under em Georg Hieronymus Griechisch gschdudiert het. 1478 het er z Orléans und denn z Poitiers Jura schdudiert und isch 1478 lizenziert worde. 1481 isch er noch Tübinge gange, s Johr druf
Mit Gräzisierig meint mä s Übersetze vomene Usdruck oder Name in s Altgriechische. Das isch vor allem währed dr Epoche vom Humanismus beliebt gsi. D Humanischde hai hüfig dr Familiename uf Latiinisch (Latinisierig) odr of Griechisch übersetzt und si under däm Name bekannt worde, wie zum Bischbil dr Melanchthon, wo Schwarzerdt (agr. μέλας / mélas „schwarz“ + χϑών / chthón „Erde“) gheisse het. Dr gschichtlig Hintergrund für die Erschiinig isch dr Undergang vom Byzantinische Riich im 15. Johrhundert. Vili Glehrti, wo Griechisch gschwätzt hai, si noch Italie und Weschdeuropa cho, und hai s Interässi vo de Lüt an de antike griechische Autore gweckt. So isch s Altgriechische die zweiti Glehrteschbrooch noch em Latiinische worde. Vo Gräzisierig redet mä au wenn Nitgrieche in die griechischi Kultur und Schbrooch assimiliert wärde. Das isch im antike Griecheland, aber au im Byzantinische Riich hüfig bassiert, wenn Fremdi in s Land iibroche si. Au wo noch dr Gründig vom moderne griechische Schdaat 1829 die allgemeini Schuelpflicht iigfüehrt worden isch, si nitgriechischi Iiwohner assimiliert und gräzisiert worde. Aepinus - "Hoch" Chytraeus - "Kochhafen" Dryander - "Eichmann" Melanchthon - "Schwarzerde"" Neander - "Neumann"
D Dunkelmännerbrief, latiin. Epistolae obscurorum virorum, isch ä Sammlig vo satirische Brief, wo äxtra i schlächdischde Mönchslatiinisch gschriibe worde si. Si si in zwei Deil veröffentligt worde, 1515 und 1517. Dr Ditel lähnt isch a an dr Ditel vo dr Schrift Epistolae clarorum virorum (d Brief vo de berüehmte Manne), wo zu Ehre vom Johann Reuchlin 1514 vo siine Fründe veröffentligt worden isch. Dr Hauptverfasser vom erschde Deil vo de Dunkelmännerbrief isch dr Humanischt Crotus Rubianus gsi und vom zweite dr Ulrich von Hutten. In ihne si d Kölner Theologe, wo s Verbot vo alle jüdische Schrifte verlangt hai, verschbottet worde wäge ihrer middelalterlige Wüsseschaft und Lehrwiis. dtv-Lexikon, Deutscher Taschenbuch Verlag, München 1970, Band 4, S. 229 "Reuchlin, Johannes." in Encyclopædia Britannica. Ultimate Reference Suite. Chicago: Encyclopædia Britannica, 2008.
Pforze isch ä Grossstadt im Weschde vo Bade-Württebärg. Si lit am Nordrand vom Schwarzwald. Pforze isch wältbekannt für si Schmuck- und Uhrenindustrii, wäge dene het si au dr Biiname Goldschdadt beziehungswiis Gold-, Schmuck- und Uhrestadt übercho. Näggschtgrössere Schdedte si Karlsrueh, öbbe 25 km nordweschdlig und Schduddgard, öbbe 37 km südöschdlig. Pforze leit am Zsammafluss vo de Fliss Enz, Nagold ond Würm. Pforze isch früehner d Residenzschdadt vo Bade gsi. Hüt isch si ä kreisfreiji Schdadt und au dr Sitz vom Enzkreis, wo s Schdadtgebiet fascht vollschdändig devo umschlossen isch. Si isch usserdäm s Oberzentrum vo der Region Nordschwarzwald und eso eins vo 14 Oberzentre, wo dr baden-württebärgischi Landsentwickligsplan 2002 het. Pforze isch der Iiwohnerzahl noch die achtgröschti Schdadt vo Bade-Württeberg. Ergebnis vo dr Kommunalwahl am 25. Mai 2014: CDU: 30,8 % (12 Sitz) SPD: 16,4 % (6 Sitz) Grüne: 11,4 % (5 Sitz) AfD: 10,8 % (4 Sitz) FDP: 6,7 % (3 Sitz) FW: 6,3 % (2 Sitz) Unabhängige Bürger (UB): 4,4 % (2 Sitz) Wir in Pforzheim (WiP): 4,3 % (2 Sitz) Linke: 3,9 % (2 Sitz) Ortsverband Liste Eltern Pforzheim (OLEP): 2,3 % (1 Sitz) Liste BürgerBeteiligungsHaushalt (LBBH): 2,3 % (1 Sitz) Klaus Kortüm: Portus – Pforzheim. Untersuchungen
Dr Fritz Pümpin (* 29. Merze 1901 z Gälterchinde; † 5. Juli 1972 z Gälterchinde) isch e Schwyzer Kunschtmoler gsi. Är isch reformiert und Bürger vo Gälterchinde gsi. No der Primarschuel z Gälterchinde isch är in d Bezirksschuel z Böckte gange. 1916 isch är in s Wälsche und het bim Moler Janet z Colombier Mol- und Zeichnigsunterricht gno. Won är wider zrugg gsi isch, het är an dr Handelsschuel z Basel Chaufmaa gleert. 1919 isch är in d Wyhandlig vo sym Vater yträtte, drzwüsche isch är no in d Gwärbschuel z Basel und het im In- und Usland Usschtellige und Musee´e bsuecht zum Schtudium vo dr Molkunscht. D Urgschicht vo synere ängere Heimet het yn interässiert. So het är s keltische Töpferdorf "Sissiacum" entdeckt. Dr Fritz Pümpin isch Mitglyd vo dr kantonale Altertumskommission Baselland gsi. 1936 het är s Rösli Gerster vo Gälterchinde ghürotet. Si hei zäme zwe Söön gha, dr Volkmar, Joorgang 1937 und dr Cuno, Joorgang 1939. Gmeinsam het sich s E`epaar an Ufbou von ere usschliesslige Molerexischtänz gwogt. Zwüsche 1939 und 1945 isch dr Fritz Pümpin als bewaffnete Soldat vom Hilfsdienscht an dr Schwyzer Gränze gschtande. Do si vill Soldatebilder entschtande. Unter anderem het är d Aakunft
Dr Jakob Freivogel, mit Übername „Gmeinijoggeli“ (* 26. Augschte 1794 z Gälterchinde; † 3. Augschte 1847 z Gälterchinde) isch e Chnecht und e Revolutionär vo Gälterchinde gsi. Dr Jakob Freivogel isch dr Soon vom Jakob Freivogel und dr Anna Maria Grieder gsi. Dr Jakob Freivogel isch e Chnecht gsi wo eigentlig nie bsunders ufgfallen isch, bis är am 15. Merze 1840 an ere Versammlig vo de „Vaterlandsfründe“ z Gälterchinde s Wort ergriffe het und zum Wortfüerer von ere Bewegig vo Unzfrydene worden isch. D Vaterlandsfründ hei, nach em Vorbild vom «Züriputsch», us unterschydliche Motive, e Ufstand gege d Kantonsbehörde probiert aaz`zettle. Baselbieter Truppe hei dr «Gemeindejoggeliputsch» am 25. Aprelle 1840 verhindert und d Rädelsfüerer, zäme mit em Freivogel, verhaftet. Dr Jakob Freivogel isch vom Strofgricht 1842 zu 18 Mönet Zuchthuus verurteilt worde. Dr Landrot het yn aber, will är «bitteri Röyi» zeigt het, 1843 begnadigt. Weber Karl: Ein Putsch im Baselbiet anno 1840. Gelterkinder Gemeindejoggeliputsch, Liestal 1913, 33ff. Blum 1977, 172ff., 177 Dr Jakob Freivogel im Personelexikon vom Kanton Basel Landschaft (Site cha nüme abgrüeft wärde; Suche im Webarchiv)[1] [2] Vorlage:Toter Link/www.baselland.ch
Dr Begriff Humanitas isch zentral für s Verschdändnis vom Humanismus und wird em griechische Begriff Paideia gliichgsetzt. D Humanitas isch s Menschwärde, d Entwicklig vo alle menschlige Tugende. Er goht wiiter as dr modern Begriff Humanität, wo im allgemeine mit Philantropii und Menscheliebi gliichgsetzt wird. D Humanitas het d Humanität iigschlosse zsämme mit Eigeschafte wie Vorsicht, Redsamkeit, Charakterschdärki, Ehrbarkeit usw. Noch em Cicero isch d Humanitas das, wo dr Mensch vom Dier underscheidet, siini Schderke aber au siini Schwechene. Scho bi de Römer isch dr Begriff dr sittlige und geischdige Bildig gliichgschdellt worde. D Renaissance Humanischde hai das au übernoh. Wie d Humanität, wo sich diräkt im Läbe offebahrt, isch au d Humanitas mit dr aktive Bedeiligung am Läbe erscht verwirkliggt worde. Si het Theorii und Braxis vom Menschsi vereinigt: Dänke und Due si nötig gsi und hai sich ergänzt. D Humanischde si in vile Gebiet vom öffentlige Läbe involviert gsi si, vor allem aber in dr Erziehig, nit nume im ängere Sinn vom unterrichde, sondern au im wiitere und häi eso hai d Humanitas verwirkliggt. Si hai d Bildig groosse Bevölkerigsschicht zuegänglig gmacht dur Übersetzige und dur s Schriibe vo Schrifte, wo zum Ziil gha hai, d Mensche vo
Dr Francesco Petrarca (1304-1374) isch än italiänische Dichter, Glehrte und Humanischd gsi. Er het zsämme mit em Giovanni Boccaccio dr Renaissance Humanismus begründet. Dr Francesco Petrarca isch am 20. Juli 1304 z Arezzo in dr italiänische Toskana uf d Wält cho. Si Vater isch a Apfokat gsi, wo zwei Johr früehner Florenz het müess verlo. 1312 isch d Familie noch Avignon zoge, wo dr Babschd gresidiert het. Dr Petrarca het zerscht z Carpentras glehrt und denn het en si Vater 1316 noch Montpellier gschickt für zum Rächt schdudiere. 1320 isch er zsämme mit siim jüngere Brueder, em Gherardo, noch Bologna go schdudiere, het sich aber meh für Literatur as für Jura interessiert. 1326 isch dr Vater gschdorbe und dr Petrarca het er siis Rächtschdudium abbroche. Er isch noch Avignon zrugg, isch Brieschder worde und in Dienscht vom Kardinal Giovanni Colonna iidrätte. Er het es liederligs Läbe afo läbe, aber zur gliiche Ziit het si berüehmti keuschi Liebesaffäre mit dr Laura agfange, wo mä bis hüt nid weiss, wär das gsi isch. Er het Gedicht uf Italiänisch über si Liebi gschriibe, won er bis hüt drfür berüehmt isch. 1335 het er a Schdiftspfründ übercho und het bis 1337 z Avignon gläbt.
The Scrucialists The Scrucialists isch e Schwizer Band vo Basel. Si isch nebe „Shabani & the Burnin' Birds“ und Famara eini vo de bekanntischte Reggaeformatione i de Schwiz und sind im 1997 gründet worde. Ds Repertoire vo de Scrucialists geit vo Roots Reggae über Dancehall bis zu live gspieltem Dub. Bis im 1999 sind d Scrucialists au miteme Sänger unterwegs gsi, Richard "Ites" White, de isch aber i sini Heimat Barbados zrügg und het dert sis Abschiedskonzert gä. Doch au früner und au hüt spieled d Scrucialists meistens als Hintergrundband ("backing band") für anderi Solokünstler. Im 1999 hei de Gut und de Montini inener Lagerhalle ds Muttenz ds eigete One Drop Studio gründet, wo si di erschte Singles ufgnoh und veröffentlicht hei. Sit dr Gründung vom eigene Labels One Drop Records (2000) und eme Umbau (2001) wird ds Studio immer meh vo andere Künstler und Bands us dr Jazz- und Hip-Hop-Szene brucht. Im 2002 hed si de international Durchbruch gschafft: The Scrucialists hei a viune Festivals in ganz Europa mit verschiedene Solokünstlern gspielt und sind uf Churz-Toure mit verschiedne Künstler gsi, u. A. mit em General P, dr Lady Saw und dr Namusoke. Im 2003 het die Band zeme mit
D Republik Zypere (griechisch: Κυπριακή Δημοκρατία, türkisch: Kıbrıs Cumhuriyeti) isch e Schdaat im östlige Mittelmeer uf der Insle Zypere. Die lit vor dr Südküste vo der Türkei, nit wiit vo Syrie, em Libanon und Israel und wird geografisch zu Asie zelt. Kulturell und politisch isch s Land aber wäge siiner Gschicht sehr schtark mit Europa verbunde. Nachdäm Zypere 1960 vo Grossbritannie in d Unabhängigkeit entlo worde isch, het d Republik zerschd die ganzi Insle usser de britische Militär-Stützpunkt Akrotiri und Dekelia umfasst. Noch ethnische Unruhe zwüsche de Grieche und Türke und em drohende Aschluss vo Zypere an Griecheland (Enosis) het 1974 d Türkei unter Beruefig uf dr Londoner Garantiivertrag interveniert und isch in Zypere iigfalle. Die Türkischi Republik Nordzypere isch 1983 gründet worde. Si wird nur vo der Türkei völkerrächtlich anerkennt, aber d Autorität vo der Regierung vo der Republik Zypere beschränkt sich sitdäm uf ä Süddeil vo der Insle. Die türkisch-zyprische Vertreter, wo noch der Verfassig nötig si, fehle im Parlament vo der Republik Zypere. Mehreri Aläuf zur fridlige Wiidervereinigung si bis jetzt gschiteret. D Republik Zypere isch sit 2004 Mitgliid vo der Europäische Union. Z Zypere wörd au tschutted. De APOEL Nikosia isch de Verain vo de Hoptstadt
San Marino isch die ältischdi Republik vo der Wält mit erä Gschicht, wo bis uf s Johr 301 zruggoht. San Marino isch vollschtändig vo Italie umge und lit zwüsche de Regione Emilia-Romagna (Provinz Rimini) und Marke (Provinz Pesaro und Urbino), noch an der adriatische Küste bi Rimini. Dr Felskamm Monte Titano chrönt d Feschdig La Guaita. San Marino isch kei Schdadtschdaat, sondern bestoht us nün Gmeinde. Mit 61 km² ghört da Land natürli au zu de Zwärgstaate z Europa. Commons: San Marino – Sammlig vo Multimediadateie Offizielli Internetsite vo San Marino Länderinformazione zu San Marino vom Dütsche Usswärtige Amt
Mit Studia humanitatis oder Studia humaniora wird d Gsamtheit vo de humanischdische Schtudie bezeichnet, wo drzu füehrt, ass mä ä ganzheitligi Bildig im Sinn vo dr Humanität oder Menschlichkeit bechunnt. Die Bezeichnig wird allgemein uf ä Cicero und si Begriff vo der Humanitas zruggfüehrt, won er in siiner Schrift Über d Gsetz iigefüehrt het. D Studia humanitatis si uf der alte antike und mittelalterlige Fächeriideilig basiert gsi, und hai us em Trivium und em Quadrivium beschdande, wo as septem artes liberales oder die siebe freie Künschd zsämmegfasst worde si. D Studia humanitatis si ä zentrale Begriff vom Bildigswäse gsi, wo mä sich im Renaissance-Humanismus schdärker an der griechische und römische Antike het afo orientiere, vor allem s Lehre und d Pfläg vo der griechische und latiinische Sbrooch. Unter de Humaniste het s schon ä usprägtei Philologii ge. D Humanischte hai ä glehrte Unterricht (eruditio) agschdräbt mit Wüsse, Verschdändnis und Erfahrig (prudentia). Die klassische Merkmol vo der Glehrsamkeit si ihr Leitbild gsi und s Ziil vo alle Studia humanitatis, zu wele d Rhetorik, d Eloquenz, d Moralphilosophii und d Gschicht ghört hai. D Artes mechanicae hingäge hai bi ihne keis hochs Asehe gha. D Humanischde het s im allgemeine au nit
Paideia (griechisch: παιδεία (paideía), für „Erziehig“ odr „Lehre“) isch d Art gsi wie mä im antike Griecheland und Rom d Chinder, das heisst d Buebe (gr. παῖς (pais) „Bueb, Chind“ ), erzoge het. D Römer hai ere Humanitas gsait. Zu de Fächer hei Durne, Grammatik, Rhetorik, Musig, Mathematik, Geografii, Naturkund und Philosophii ghört. Sit dr schbootklassische Ziit wird dr Begriff im wiitere Sinn für „Bildig“, „Kultur“ und „Humanität“ bruucht, Sache, wo mä sich dur sä vo de Barbare unterscheidet het. Si isch aktiv und dynamisch gsi und het so die wäsentlige Züg vo dr griechische Kultur zämmegfasst. Die früeje Chrischde hai dr Unterricht an ihre höchere Schuele, wie die z Alexandria, noch dr paideia organisiert. Zuesätzlig zue de klassische Fächer isch Theologii as die höggschdi Wüsseschaft glehrt worde. D Renaissance-Humanischde hai d paideia, wo vo dr middelalterlige Scholastik vernochlässigt worden isch, neu entdeckt und ihri pädagogische Beschdräbige druf gründet. Dr Begriff paideia isch mit enkyklios, won ä Kreis oder es vollschdändigs Syschdem bedütet, kombiniert worde zur enkyklios paideia, dr allgemeine Bildig, vo wo „Enzyklopedii“, ä groosse Leitfade odr Lehrbuech für die allgemeine Bildig abschdammt, vo wo die allemannisch Wikipedia es hervorragends Bischbil isch. Dr Ardikel "paideia" in Encyclopædia Britannica. Ultimate
Dr Giovanni Boccaccio (1313-1375) isch än italiänische Dichder und Glehrte gsi. Er isch vor allem mit siim Decameron berüehmt worde. Er isch a Fründ vom Francesco Petrarca gsi und zsämme hai si dr Renaissance-Humanismus begründet. Dr Giovanni Boccaccio isch 1313 z Baris uf d Wält cho. Er isch dr Sohn vom toskanische Händler Boccaccio di Chellino—mä het em hüfig Boccaccino gsait—si Mueter isch wohrschiinlig ä Französin gsi. Si Chindheit z Florenz isch nit glücklig gsi und si Vater, wo kei Verschdändnis gha het für em Giovanni siis Interässe an dr Literatur, het en, won er nonig fufzähni gsi isch, noch Neapel gschickt, wohrschiinlig zu de Bardi, für zum s Gschäft z lehre. D Bardi hai Geld usglehnt und so dr neapolitanisch Hof vom Robert vo Anjou dominiert. Dr Boccaccio het dört au Chillerächt gschdudiert und s Wärk vom Petrarca kenneglehrt. Was dr Boccaccio in dene Johr z Neapel gschriibe het, isch vo siiner Liebi zur Fiammetta cho. Im Decamerone chunnt au ä Fiammetta vor, wo dere vo siine früehnere Wärk im Charakter ähnlig isch. Öb die beide vo dr gliiche Frau inschbiriert gsi si, und wär die Fiammetta gsi isch, weiss mä nit. Ä Hypothese isch ufgschdellt worde, ass d
Armenie (armen. Հայաստան Hayastan) isch e Binnestaat im Kaukasus (Vorderasie). S lyt im Bärgland zwische Georgie, Aserbaidschan, em Iran un dr Türkei. S Land entspricht mee oder weniger em nordeschtlige Dail vum historische armenische Siidligsbiet, wu friejer vyl greßer gsii isch, un het mit dr Uflesig vu dr Sowjetunion anne 1991 sy Unabhängigkait iberchuu. Armenie lyt in dr Region Vorderasie am Ibergang zwische Chlaiasie un em Sidkausasus, zwische 38° 51′ un 41° 16′ nerdliger geografischer Braiti un 43° 29′ un 46° 37′ eschtliger geografischer Lengi. Dr Staat umfasst e Biet vu 29.800 km² im Nordoschte vum Armenische Hochland un am Sidrand vum Chlaine Kaukasus. D Landesflechi isch ebbe eso groß wie s dytsch Land Brandeburg. Armenie gränzt im Norde an Georgie, im Oschte an Aserbaidschan, im Sidoschte an Iran, im Side an di aserbaidschanisch Exklave Nachitschewan un im Sidweschte un Weschte an d Dirkei. Armenie isch e Gebirgsland. 90 % vu dr Landesflechi ligen iber 1000 Meter iber em Meeresspiegel, di mittler Hechi isch sogar 1800 Meter. Vu Norde här cheme di iber 3000 Meter hoche Uuslaifer vum Chlaine Kaukasus. Di hegscht Hebig isch dr verlosche Vulkan Aragaz (4090 Meter) in dr Nechi vum biblischen Ararat, dr diefscht Punkt lyt