rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Mäpmischtette isch e politischi Gmäind im Bezirk Affoltere im Kanton Züri, Schwiiz. S Wappe vo Mäpmischtette - uf Silber zwei zämegwachseni schwarzi Einhornrümpf, wo sich de Rugge zuecheret - sind vo de ehemalige Grundherre, de Edle vo Hüneberg, überno. Mäpmischtette liid im sanfte Hügelland vom Chnonaueramt. 67,9 % vo de Gmeindsflächi diened de Landwirdschaft, 19 % isch Wald, 5,3 % diened em Vercher und 7,8 % isch Sidligsflächi. Mäpmischtette isch im Jahr 1116 als Metemunstat zerstmal urkundlich erwähnt worde. D Habsburger sind im Jahr 1173 i Bsitz vo Mäpmischtette cho. Ab 1346 sind d Ritter vo Hüneberg Vögt über Obermettmenstette; vo ihne stammt s Gmeinswappe ab. De Uusländeraatäil liit bi 12,8 % (Stand 2011). 43,7 % vo de Iiwooner sind evangelisch-reformiert, 27,9 % sind römisch-katholisch (Stand 2011). Bi de Kantonsraatswaale 2011 hät s das Ergebnis ggee: BDP 3,9 %, CVP 2,6 %, EDU 4,3 %, EVP 9,0 %, FDP 9,0 %. GLP 10,7 %, GP 10,1 %, SP 17,1 %, SVP 32,6 %, Suschtigi 0,8 %. Gmäindspresidänt isch de René Kälin (Stand 2012). D Arbetslosigkäit isch im Jaar 2010 bi 2,4 % gläge. De züritüütsch Tieläkt vo Mäpmischtette ghört zue de Ämtler Mundarte. Hermann Fietz: Die Kunstdenkmäler des Kantons Zürich,
As Allgai wird d Region im Siide vo Obrschwobe bezoichnet. Dazua ghert a Doil vum boirische Regiirungsbezirk Schwobe, sowia kloine Doil vu Baade-Wirtebearg, Vorarlberg und Tirol. As Allgai isch huit vor allem als Ferieregion bekannt. E genaue Grenz fir s Allgai gibts nit. Dia hot im Lauf vo da Gschicht variart. Im 16. Johrhundert bispilswis is ganz Obrschwobe als Allgai bezoichnet wore. Da s Allgai touristisch en guate Name wore isch, isch in d lezde Johrzehnt Mindlhaim, Memminge und Werishofe wieder dazuagrechnet wore. Ma unterschiidet folgende Doilregiona: Oberallgai (d Allgaier Alpe und s uumittlbare Vorlånd) Unterallgai Oschdtallgai (grenzt a Oberbaiern) Weschdtallgai (mit Dtoil vo de zwoi Låndkrois Linde und Raveschburg; Åltkrois Wange) In dr Region Allgai leabet uugfähr 560.000 Mensche. Bekanndte Schdtädt und Gmoinde im Allgai sind: Die greeschde Fliss sind d Iller und dr Lech; zwoi Neabefliss vu dr Donau. Dur s Weschdtallgai fließt d Arge, weele in de Bodesee mindet. Dr Alpsee bi Immeschdtadt und dr ufgschdtaute Forgesee zääled zue de bedidtendschdte See vu dr Region. D hegschte Gipfl vo d Allgaier Alpe liege entwedr in Eschtrich odr an dr dytsch-eschtrichische Grenz. Roisebericht verwended geleagendlich die oft loobende Formuliirung „wie im Allgäu“. Si dtaucht z. B. bi Låndschaftsbeschriibunga
D Schwizer Armee isch di nationali Irichtig für Verteidigung u Sicherheit vom VBS. D Schwizer Armee heisst uf dütsch Schweizer Armee, uf französisch Armée suisse, uf italiänisch Esercito svizzero und uf rätoromanisch Armada svizra. Im änglischä heisst si Swiss Armed Forces. Si isch ca. 120'000 Ma starch und wird (mit Usnahm vo Füehrigs-Chreft) im Milizsyschtem betribe. D Sturmgwehr SIG 550, 551 u 552 Commando si als Standartwaffä igfüärt. Als Back-Up-Waffä wird d Pistolä SIG SAUER P220 usgä. Für di mechanisierte Truppä si Leopard 2 Kampfpanzer u Jagdpanzer Pirania, sowiä Schützepanzer 2000 und Eagle 93/97 igfüärt. Dr aut Schützepanzer M113 wird usgmustärät u dür ä Schützepanzer 2000 (CV90) ersetzt. D Artilleri het M109-Panzerhaubitze KAWEST im Diänscht. D Luftwaffä isch mit F/A-18 C/D und F-5 E/F Kampfflogzüg, Super Puma-, Cougar- u Allouette III- Helikopter u süsch Material usgrüstät. D Schwiiz hett e langi Tradition vo der Milizarmee, wo bis is Mittelalter zrückreicht. Sit 1515, nach ere schwäre Schlachte-Niederlag, ischs Land neutral und dodermit d Armee nur no rein defensiv, so wie ganz i de Afäng vo dr Eidgenosseschaft, wo sich das Prinzip i de Freiheitskämpf bewährt hett Offizielli Homepage vom Eidgenössische Departämänt für Verteidigung, Bevölkerigsschutz und Schport VBS U. Im Hof: Geschichte
En Apsidiole, au Apsidiale, isch e chliini Apsis. In Chille mit drei Apsene, sait me so de undergeordnete Apsene rächts und linggs vo der Hauptapsis. Au de Apsiskapälle, vor allem wenn si ins Innere vo der Chille vorstöhn und d Form von ere Apsis hai, sait mä so. Noch em Francis Bond in siiner Gothic Archtecture in England (S.163) hai d Normanne noch dr Eroberig vo England 1066 dört dr normannisch Chillegrundblan iigfüehrt, wo d Apsis im Oste vo zwei Apsidiole umgä gsi isch. Au dr Moscheebau kennt d Apsidiole. D Moscheä si so usgrichtet, ass d Hinterwand vom Bätsaal in Richtig vo Mekka zeigt. In dr Middi vo dere Wand git s hüfig en Absidiole, dr Michrab. In dr Omajadeperiode hai die stränggläubige Muslim die Apsidiole abglähnt as e Neuerig, wo vo de Christe übernoh worden isch und bi dene für d Zurschaustellig vo Heiligebilder dient het. S Wort stammt us dr Ziit vo 1885 bis 1890 vom Französische absidiole, equivalänt mit abside (Apsis) vo Middellatiinisch absid- + -i- + -ole, wo ole e Suffix isch wo hüfig in französische Lehnworter bruucht wird, meistens as Diminuitiv. New Adfvent: Apsidiole Maurice Gaudefroy, Muslim Institutions, George Allen Unwin LTD London 1950,
D Moschee (arabisch مسجد - masdschid; DMG: masǧid) isch dr Ort, wo d Muslim zämme bäte, het aber au anderi soziali Funktione. Die früehje Moscheä si eifachi Grundstück gsi, wo as heilig gulte hai, ähnlig wie dr Hof vom Mohammed siim Huus z Medina, wo dr Brophet bätet het. D Moschee isch immer non e öffentlig frei zuegänglige Ort, hützudag im allgemeine im e Gebäud. Hüfig het s Minarett, ursprünglig eifach en Erhöhig - hüte Dürm, vo wo us dr Muezzin die Gläubige fümfmol am Dag zum Gebät rüeft. Für die rituelli Reinigung vor em Gebät het s in dr Nöchi vo dr Moschee e Brunne mit Wasser. Hüfig isch s grad näben em Iigang. In dr Wand wo in Richtig vo Mekka zeigt, wo d Kaaba isch, isch dr Michrab, en Apsidiole, vo wo us dr Imam mit em Rugge zur Gmeind s Gebät leitet. Rächts vom Michrab isch dr Minbar (Chanzle), dr Sitz vo wo us dr Chatib (Brediger) bredigt. Mänggisch git s au e Maqsura näbem Michrab, e Holzwand wo ursprünglig dr Herrscher währed em Bäte vor Mörder sött schütze. Es het keini Sitz. Dr Bode vom Bätsaal isch aber hüfig mit Teppig bedeggt, wo die Bätende
Das Vaterunser isch e Biächli, wu im Friähsummer 1941 vom Reinhold Schneider gschriibe un im Colmarer Alsatia-Verlag erschiine isch. S enthaltet verdeckti Gritik am Nationalsozialismus. Des Buech het segs Kapitel, wu mit Sätz oder Satzdeil üs em Vaterunser iberschriibe sin, zum Biispiil „Dein Reich komme“. Jedes Kapitel isch e Betrachtung zu dr Üssag vu dr Iberschrift. Do drbii wird vum Reinhold Schneider e katholischi Dänkwiis un e Wältbild vermittlet, wu in dr nationalsozialischtische Ideologie diametral entgegegsetzt isch. Friili wird des nit üsdricklig gsait – des isch dertemol nit meglig gsii. S wird aü Gritik am System giäbt, wu fir diä Läser, wu sich iberhaüpt no droije hän, grischtligi Schrifte z läse, küüm zum Ibersähne gsii isch. So heißts in einem Kapitel: „Vater unser, der Du bist im Himmel, Dein Wesen verändert sich nicht. Hier unten aber verwandelt sich alles; geliebte Vermächtnisse vergangener Zeiten werden zerstört über Nacht, die Freunde werden uns entrissen, und unversehens bricht in das letzte Tal des Friedens grenzenlose Verwirrung herein. Die Mächte der Tiefe erheben sich gegen uns und nehmen fast alle Bezirke des Lebens in Besitz; Trugbilder der Wahrheit, des Rechtes schweifen umher und ziehen uns vom Rechte und von der Wahrheit fort; Haß verfälscht
D Hedschra, au Hidschra, (arabisch هجرة DMG: hiǧra, vo dr Wurzle هجر »verlo«) bezeichnet d Uswanderig vom Mohammed vo Mekka noch Medina am 16. Juli 622 noch dr Ziitwändi und markiert dr Afang vom Mondkaländer vo dr islamische Ziiträchnig. Au die iranisch Ziiträchnig fot mit der Hedschra a, aber ihri Johr si Sunnejohr, wie si au im gregorianische Kaländer verwändet wärde. Scho im Johr 615 si d Ahänger vom Mohammed in ere erste Hedschra us em heidnische Mekka ins christlige Äthiopie emigriert. Dr Mohammed isch 622 noch Medina zoge—die „eigentligi“ Hedschra. Z Mekka isch dr Mohammed verhasst gsi und verfolgt worde, z Medina isch er schnäll e gachtete Staatsma und Stifder von ere Religion worde. Dr Staat won er gründet het, het sech in churzer Ziit noch siim Dod zum ene islamische Grossriich entwicklet. D Hedschra het e zentrali Stellig im Islam. D Koranwüsseschaftler hai alli Sure vom Koran in „mekkanischi“ und „medinensischi“ Sure iideilt. Die Iideilig isch nit unumstritte, aber der Grossdeil vo dr Iideilig wird as sicher betrachtet. Die mekkanische Sure underscheide sech vo de medinensische u. a. in ihrer Lengi—alli lange Sure stamme us Medina—in dr Qualität—z Medina si meh braktischi Glaubensregle offebart worde—und deilwiis in ihrem
Dr ägyptisch-hethitisch Friidensverdrag zwüschem ägyptische Pharao Ramses II. und em hethitische König Hattusili II. isch im 13. Johrhundert vor dr Ziitwändi abgschlosse worde und isch dr eltist bekannti schriftligi Friidensverdrag. Er isch uf Ägyptisch und uf Hethitisch verfasst worde und beidi Versione hai überläbt. Ägypte und d Hethiter hai sech sit em 15. Johrhundert vor dr Ziitwändi um d Hegemoniistellig in dr Levante gstritte. Die letzt grösser Usenandersetzig isch d Schlacht vo Kadesch gsi, wo d Ägypter nume mit vil Glück e Niiderlag und mögligerwiis dr Dod oder d Gfangeschaft vom Pharao Ramses II. hai chönne verhindere. Aber au d Hethiter hai nume wenig Nutze vom Usgang vo dr Schlacht gha. Dr Ramses het sich zwar noch Kanaan zrugzoge, aber d Gränze vo de respektive Iiflussgebiet het sech kuum veränderet. In de Johr noch dr Schlacht isch die bestehendi Ornig im Middlere Oste vo neue Chreft wie de Assyrer, wo an Macht zuegnoh hai, bedroht worde. So hai sich dr Hattusili und dr Ramses 16 Johr noch Kadesch, im 21. Regierigsjohr vom Ramses II. – noch em Ägyptolog von Beckerath im Johr 1259 – entschlosse, Friide zmache. Dr Verdrag isch in ere ägyptische und in ere hethitische Version überliiferet, wo
Daressalaam (arabisch دار السلام , Dār as-Salām wo "Huus vom Friide" bedüted), ursprünglig Msisima, isch die grösst und riichst Stadt z Tansania und e wichdigs regionals wirtschaftligs Zentrum. Grösser Daressalaam het noch dr offizielle Volkszellig 2002 e Bevölkerig vo 2'497'940 Iiwohner gha. 1974 het d Stadt dr Status vo dr Hauptstadt an Dodoma verlore, isch aber dr Sitz vo dr Landesverwaltig bliibe. Daressalaam isch en administrativi Brovinz und bestoht us drei Distrikt: Kinondoni im Norde, Ilala in dr Middi und Temeke im Süde. Über si natürlige Seehafe, wo au vo de Nochberstaate Uganda, Ruanda, Burundi, Sambia, Malawi und der Demokratische Republik vo Kongo bruucht wird, exportiert Tansania dr grösst Deil vo siine mineralische und landwirtschaftlige Produkt. Lokal härgstellt wärde Seifi, Farb, Zigarette, Schueh und Textilie, Metall- und Glasbrodukt. D Ware zue und vom Kongo wärde zwüsche Daressalaam und em Kongonäbefluss Lualaba mit dr Iisebahn dransbortiert. D Stadt isch per Iisebahn au mit Kigoma am Tanganjikasee und Mwansa am Viktoriasee verbunde. Noch Sambia füehrt d Tanzam Railway. Dr Flughafe wird vo nationale und internationale Linie agfloge. Daressalaam isch e beliebte Turistenort worde dank siim molerische Hafe, siine schöne Stränd und em rege Nachtläbe. Daressalaam isch 1862 vom Sultan vo Sansibar gründet
E Präsidialrepublik isch e Staat, wo d Staatsform von ere Republik het und wo dr Präsident Staatsoberhaupt und gliichziitig Regierigscheft isch. Formal wird dr Präsident in ere Republik für e festgleiti Ziit gwehlt und si Macht isch von ere Verfassig oder dur Traditione begränzt. E Diktatur isch kei Präsidialrepublik, au denn nit, wenn sich der Diktator as Präsident lot lo bezeichne oder e Parlament ernennt, wo vom ihm abhängig isch. E typischi Präsidialrepublik isch d USA und au anderi Staate wie z. B Kenia hai es präsidentiells Regierigssystem. Frankriich het es semipräsidentiells Regierigssystem, wil s dört näben em mächtige Präsident au e Ministerpräsident git. Republike, wo dr Präsident nit au no Regierigschef isch und wo s Staatsoberhaupt hauptsächlig repräsentativi Funktione usüebt, ghöre zu de parlamentarische Republike, wenn der Regierigschef under dr Kontrolle vom Parlament stoht. Bispil für das si Dütschland, Östriich und Italie.
Die Freiji Demokratischi Partei (FDP bzw. 1968–2001 F.D.P.) isch e liberali Partei z Dütschland. Si isch vo 1949 bis 1956, vo 1961 bis 1966, vo 1969 bis 1998 und vo 2009 bis 2013 an der Bundesregierig bedeiligt gsi. D Partei sich in sächs dütsche Landtag und im Europaparlament vertrete. Bi de Bundestagswahl 2013 isch si a de Fümf-Prozent-Hurde hangeblibe und dodemit zum erschte Mol in ihre Gschicht us em Dütsche Bundestag uusgschide. Sit de Wahl 2017 isch si wider im Bundestag verträtte. D Leitlinie vo dr FDP si in de Wiesbadener Grundsetz verankeret. Für d FDP isch d „Stärkig vo dr Freiheit und Verantwortig vom Einzelne“ e zentrals Ziil. Vo allne Parteie, wo im Bundesdag verdräte si, verfolgt FDP am sterkste wirtschaftsliberali Ideä. Ihr zentrals Ziil isch d Schaffig vo Arbetsplätz dur e Verbesserig vom Investitionsklima. Das söll erreicht wärde under andere mit eme Abbau vo dr Bürokratii, mit Privatisierige, Deregulierig, Abbau vo Subventione und ere Reform vom Tarifrächt. D Verschuldig vom Staat söll reduziert wärde. In der Globalisierig gseht d Partei vor allem Chance. In dr Stüürpolitik forderet si en einfachs Stüürrächt. S Modäll vo dr Iikommenstüür gseht e Stuefetarif vor. Langfristig sott e sogenannti Flat Tax agsträbt wärde.
Dr Ortsvorsteher isch e Verdräter vom ene Ort, wo nit sälbstständig isch, gegenüber der zueständige Gmeind. D Funktion vom Ortsvorsteher git s in mehrere Bundesländer in dr Bundesrepublik Dütschland und Östriich. Die rächtligi Stellig vom Ortsvorsteher isch drbii unterschiidlig. Z Liechtestei isch dr Begriff analog zum dütsche Ditel Bürgermeister. Z Bade-Württebärg isch er dr Vorsitzendi vom Ortschaftsrot. Er verdrätet dr (Ober-)Bürgermeister bim Vollzug vo de Beschlüss vom Ortschaftsrot und bi dr Leitig vo der örtlige Verwaltig. Er cha an de Sitzige vom Gmeindirot as Beroter deilnäh aber nit bim Abstimme. Uf e Vorschlag vom Ortschaftsrot wird dr ehrenamtligi Ortsvorsteher vom Gmeindirot us em Kreis vo de Bürger gwehlt, wo für e Ortschaftsrot wehlbar si, und zum Ehrebeamte uf Ziit ernennt. Mit ere Ortssatzig cha, bsundrigs noch Iigemeindige, bestimmt wärde, ass e stedtische Beamte zum Ortsvorsteher gwehlt wird. Dä isch denn e „hauptamtlige“ Ortsvorsteher ohni eiges Stimmrächt im Ortschaftsrot, usser wenn er e gwehlts Ortschaftsrotsmitgliid isch. Z Liechtenstein duet d Gmeindsversammlig der Ortsvorsteher – mä sait em au Gmeindivorsteher – und die übrige Gmeindsorgan frei wehle. D Ortsvorsteher wärde noch em Mehrheitswahlrächt gwehlt und bestimme wiitgehend d Gmeindspolitik. Der Ortsvorsteher darf nume im Hauptort Vaduz noch eme fürstlige Erlass us em
En Arrondissement isch e Verwaltigseiheit. Es git se in underschiidlige Forme z Frankriich, Belgie, Québec und e baar Schwizer Kantön. S Wort isch abgleitet vom französische Värb arrondir (dt. abrunde). Z Frankriich git s 342 Arrondissements, wo territoriali und organisatorischi Undergliiderige vo de Départements si. Si entlaste d Départementsverwaltige uf unterer Ebeni und ähnle öbbe de dütsche Landkreis oder Stadtbezirk und de östriichische Bezirk. Der Hauptort (frz. chef-lieu) vom ene Arrondissement isch au dr Sitz vo der zueständige Verwaltigsbehörde, der Unterpräfektur (frz. sous-préfecture) wo vom e Unterpräfekt (frz. sous-préfet) gleitet wird, wo mä mit em dütsche Landrot cha vergliiche. D Arrondissements si in Gmeinde (frz. commune) iideilt. E Sonderfall bilde d Kantön (frz. canton), wo de Gmeinde übergordnet si, aber nume d Funktion vo Wahlbezirk hai. D Kantön Waadt (Vaud), Wallis (Valais) und Fribourg (Freiburg) si in Arrondissements ufdeilt, wo as Grichtsbezirk diene. Region (Frankriich) Département Kanton (Frankriich)
Die Dütschi Morgeländischi Gsellschaft (DMG) isch am 2. Oktober 1845 z Leipzig gründet worde und isch die eltist wüsseschaftligi Vereinigung vo dütsche Orientaliste. D Mitgliider vo der DMG beschäftige sich – im Underschiid zur Dütsche Orient-Gsellschaft, wo stark archäologisch usgrichtet isch – vor allem mit de Sproche und Kulture vom Morgeland, also bsundrigs vom Orient und vo Deil vo Asie, Ozeanie und Afrika. Der Arabist und Orientalist an der Universität Leipzig, Heinrich Leberecht Fleischer (1801–1888), zelt as der wäsentlig Gründervater vo der DMG. Vo 1886 bis 1902 isch der bedütendi Indolog und Begründer vo der modärne Prakrit-Forschig Richard Pischel, Professer an der Universität Halle, Sekretär vo der DMG gsi. D DMG het sech währed em Nationalsozialismus im Rahme vo dr Gliichschaltig vo alle akademische Vereinigunge ufglöst. Am 4. Juni 1948 isch d DMG z Mainz widergründet und furtgfüehrt worde. Sit em 28. September 2006 het d DMG ihre Sitz in Halle an der Saale. S Nepal-Forschigszentrum (internat. Nepal Research Centre NRC) z Kathmandu/Nepal, wo 1960 eröffnet worden isch, isch bis 1974 under dr Bezeichnig Forschigsundernähme Nepal-Himalaya bekannt gsi und befindet sech sit 2003 in dr Trägerschaft vo der Stiftung Deutsche Geisteswissenschaftliche Institute im Ausland. S Orient-Institut in Beirut/Libanon, wo 1961
Geeretschwiil isch e politischi Gmeind im Bezirk Dietike im Kanton Züri i de Schwyz. In Blau siet mer e silbrige Fackle wo e goldnigi Flamme het, un en Fischger mit füüf Widerhagge wo abe zeigt. S Geeretschwiiler Wappe isch erstmals uf em Füürwehrchübel vo 1834 z finde und düütet uf en vo Dorfbewohner usgüebte Lachsfang hi. D Gmeind liid im Limmattal uf ere Höchi vo 395 m ü M., nördlich a de Limmat agrentzt und gad bis zum Südhang vom Altberg ue, a dem Fues befindet sich s Wisetäli. Rund 26,7 % vo de Gmeindflächi sind Agrarland, die grössere Waldfläche am Altberg mached 23,6 % us, und d Wasserflächi 3,1 %. Als Sidligsflächi sind 36.1% uszontt (devo 92.8% überbout), witeri 7,9 % diened als Verchersflächi. D Nachbargmeinde sind Oetwil a de Limmat, Winige und Dietike. Geeretschwiil isch zum eschte Mal gnamset worde im Jaar 1255 als Geroltzwiler. De Uusländeraatäil liit bi 22,3 % (Stand 2011). 30,6 % vo de Iiwooner sind evangelisch-reformiert, 36,1 % sind römisch-katholisch (Stand 2011). Bi de Kantonsraatswaale 2011 hät s das Ergebnis ggee: BDP 2,4 %, CVP 6,4 %, EDU 0,7 %, EVP 2,0 %, FDP 26,1 %. GLP 5,9 %, GP 6,0 %, SP 13,1
De Adam Näf (* 1495 z Volleweid (Huuse am Albis), † 7. November 1571 am gliiche Ort) het bi de Schlacht bi Chappel s Zürcher Banner vor em Verluscht an d Innerschwiizer grettet. De Adam Näf isch als Sohn vom Hanss Näf u sinere Frau Katharina uf de Volleweid bi Huuse uf d Wält cho. Er isch mit sine Gschwüschterte uf de Volleweid ufgwachse un wird au im Glückshaferodel vo 1504 gnennt. Bi de Schlacht bi Chappel am 11. Oktober 1531, wo näbe sim Vater au de Zürcher Reformator Huldrych Zwingli gfalle-n-isch, isch de Zürcher Bannerträger Kambli im Bruggemoos vo de Innerschwiizer Truppe schwer bedrängt worde. Wo er um Hilf grüeft het, isch de Adam Näf zämme mit em Junghans Tumysen grennt cho. Zämme hei sie d Verfolger vom Banner aagriffe un em Kambli gholfe, dass er het chönne flüchte. Als Anerkennig het de Adam Näf im 1533i s Schtadtzürcher Bürgerrecht übercho un im 1535i de Sennhof vom Chloschter Chappel als Läche. S Schwert vom Adam Näf un s Banner, wo er grettet het, sin hüt im Schwiizerische Landesmuseum z Züri ufbewahrt. E Kopi vom Lehensbrief isch im Schtaatsarchiv vom Kanton Züri. Markus Bürgi: Näf. In: Historisches Lexikon vo dr
D Bezirk Pruntrut (frz. District de Porrentruy) isch en Bezirk im Schwiizer Kanton Jura. Er hät 24'401 Iiwohner (Endi 2013). De Hauptort isch Pruntrut. Uf de 1. Januar 2009 het's im Bezirk vier Gmeindsfusione gäh: Asuel, Charmoille, Fregiécourt, Miécourt un Pleujouse hei sich zur Gmeind La Baroche zämmegschlosse. Buix, Courtemaîche un Montignez hei die noi Gmeind Basse-Allaine gründt. Chevenez, Damvant, Réclère un Roche-d'Or hei zur Gmeind Haute-Ajoie fusioniirt un Epauvillers, Epiquerez, Montenol, Montmelon, Ocourt, Saint-Ursanne un Seleute ghöred jetzt zur noie Gmeind Clos du Doubs. Epauvillers un Epiquerez hei vorher zum Bezirk Bezirk Freiberge (frz. Franches-Montagnes) ghört un hei mit de Gmeindfusion de Bezirk gwächslet. Dä Bezirk Pruntrut entspricht äm Gebiät vom Elsgau (französisch Ajoie) und em Clos du Doubs und lyt im üssärschtä Nordweschtä vo dä Schwyz. Dä südöschtlichi Täil vom Bezirk bildät d Gmeind Clos du Doubs, wo au St-Ursanne derzue ghört. Vo Oschtä nach Nordweschtä wird dä Bezirk vom Fluss Allaine durchflossä, wo z Frankrich in Doubs mündät. S Tal vom Doubs wird dur d Jurachetti vom Mont-Terrible vom Tal vo dä Allaine trännt. Zum Bezirk ghöret folgendi Gmeinde: Stand: 01.01.2009 Gmeinde bis 2008 Commons: Bezirk Pruntrut – Sammlig vo Multimediadateie Dominique Prongué: Bezirk Pruntrut. In: Historisches
Pruntrut (frz. Porrentruy; Franc-comtois [ɛ pwɛrɛ̃'try]) isch e Gmeind un de Hauptort vom gliichnamige Bezirk vom Kanton Jura. Pruntrut isch de Hauptort vom Elsgau (französisch Ajoie). Pruntrut ligt uf beide Site vo de Allaine, eme chline Flüssli i de Ajoie, uf de Nordsite vom Chettejura. S Städtli ligt uf öpe 430 Meter über Meer ugfähr 21 Kilometer vo Dälschbrg, em Hauptort vom Kanton Jura, ewäg. D Flechi vo de Gmeind isch im Johr 1997 zu 41 Prozänt vo Wald bewachse gsi, 38 Prozänt het ma fürs Buure bruucht un 20 Prozänt sin Siidligsflächene gsi. D Nachbargmeinde vo Pruntrut sin Fontenais, Bressaucourt, Courtedoux, Bure, Courchavon, Coeuve, Alle un Courgenay. Vermuetlich het's scho in de Römerziit uf em Biet vo Pruntrut e gallorömischi Siidlig gäh. Au us de Ziit vom 10./11. Johrhundert het me im Schtädtli Überrescht vo eme Gebäude gfunde. Nochwiise cha me en erschti Bsidlig rund um d Chile St. German. D Grafe vo Pfirt hei e Burg bauet und unterhalb vo dere Burg und am Hügel uf de andere Site vom Tal sind Sidlige entschtande. D Pfirter hei Pruntrut dann im 1263i an d Grafe vo Mömpelgard verpfändet, wo ihri Rächt im Elsgau im 1281i im Bischof vo Basel
De Bezirk Dälschberg (frz. District de Delémont) isch en Bezirk im Schwiizer Kanton Jura un hät 38'042 Iiwohner (Ends 2016). De Hauptort isch Dälschberg. Zum Bezirk ghöred selli Gmeinde: François Kohler: Delsberg (Vogtei, Bezirk). In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz.
Dälschberg isch e Gmeind im Kanton Jura und der Hauptort vom Kanton Jura und vom Bezirk Dälschberg. Dälschberg ligt uf beidne Siite vo de Sorne kurz vor der Mündig i d Birs. Es isch e Stadt, und si ligt ugfähr 30 Kilometer südweschtlich vo Basel. D Stadtzäntrum isch uf 435 Meter Höchi. D Gmeind isch 22,03 Kwadratkilometer gross, und im 1997i si dodervo 18 Prozänt Siidligsflächi gsi, 43 Prozänt Wald un uf 38 Prozänt het ma buuret. D Nochbergmeinde vo Dälschberg sind Develier, Courtételle, Rossemaison, Courrendlin, Courroux, Soyhières, Mettembert und Bourrignon. Zu Dälschberg ghört d Siidlig Les Rondez mit alte Induschtryalaage; die sind uf 415 Meter Höchi zwische der Sorne un der Birs; und der Wiiler Vorbourg mit ere Burgruine usem Middelalter, wo uf 521 Meter ligt. Im Norde goot s Stadtgebiet über d Jurachetti bis is Taal vom Bach Ruisseau de Mettembert übere. Z Dälschbrg isch e Chrüzigsbahnhof. Er lyt a dr Linie vo Basel uf Biel, und do foot d Linie a uf Pruntrut und Frankrych. Und d Stadt het zwo Autobaanuffahrte. François Kohler: Delsberg (Gemeinde). In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz. Commons: Dälschberg – Sammlig vo Multimediadateie Ständige Wohnbevölkerung nach Staatsangehörigkeitskategorie, Geschlecht und Gemeinde, definitive Jahresergebnisse, 2022.