rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Bleike isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Bärn-Mittuland im Kanton Bärn, Schwyz gsi, wo zum 1. Jänner 2014 mit de Gmeind Oberdiessbach fusioniert het. Zu Bleike ghööre d Wiiler Chiuch, Eggle, Leen, Ober- und Niderbleike. D Gmeindsflächi bsteit us 58,4 % landwirtschaftlecher Flächi, 36,1 % Waud, 5,3 % Sidligsflächi u 0,3 % süschtigi Flächi. D Nachburgmeinde si Buechouterbärg, Faarni, Bränzikofe, Heerblige u Diessbech. Bleike isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1337 aus Bleikon. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Chonufinge ghört. Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 1,3 % gläge. 85,4 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 2,4 % si römisch-katholisch (Stang 2000). Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 7,1 %, CVP 1,0 %, EVP 0,8 %, FDP 4,4 %. GLP 4,5 %, GP 2,9 %, SP 8,6 %, SVP 53,6 %, Suschtigi 17,1 %. Gmeindspresidänt vo Bleike isch dr Pietro Valsangiacomo (Stang 2013). D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 0,5 % gläge. Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 378 Ywohner 97,1 % Dütsch aus Houptsprach aaggää, 0,3 % Französisch u 0,3 % Italienisch. Dr Dialäkt vo Bleike ghört zum Hochalemannisch. Commons: Bleiken bei Oberdiessbach
Blumistei isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Thun im Kanton Bärn, Schwyz. Blumistei ligt im im Stocketau und im obere Gürbetau. Zue dr Gmeind ghööre s Dorf Blumistei und d Wiiler Wäsemli, Eschli, Gasse, Rüdeli, Lochmannsbüel, Reckenbühl, Bodezinge und Tannebüel. D Gmeindsflächi bsteit us 49,6 % langwirtschaftlecher Flächi, 38 % Waud, 3,9 % Sidligsflächi u 8,5 % süschtigi Flächi. Blumistei isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1305 aus Bluomenstein. Tannebüel isch bis 1859 e eigeständigi Gmeind gsii. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Thun ghört. Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 3 % gläge. 83,9 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 5 % si römisch-katholisch (Stang 2000). Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 15,5 %, CVP 0,7 %, EVP 5,9 %, FDP 4,3 %. GLP 4,8 %, GP 5,4 %, SP 13,5 %, SVP 42,2 %, Suschtigi 7,7 %. Gmeindspresidäntin vo Blumistei isch d Regula Hänni (Stang 2013). D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 1,2 % gläge. Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 1192 Ywohner 97,1 % Dütsch aus Houptsprach aaggää, 0,3 % Französisch u 0,2 % Italienisch. Dr Dialäkt vo Blumistei ghört zum Hochalemannisch.
Dr Selim II. (* 30. Mai 1524; † 13. Dezämber 1574 z Konstantinopel) isch vo 1566 bis zu sim Dood Sultan vom Osmanische Rich gsi. Wil er Alkohol e chli z gärn gha het, het er dr Biinaame Sarhoş Selim, „Selim dr Süffel“ überchoo. Dr Selim isch dr erst osmanisch Sultan gsi, wo sich nid sälber um d Regierig kümmeret het, das het er sim Schwiigersoon, em Groosswesir Sokollu Mehmed Pascha überloo. Er het im Topkapı-Palast Fester gfiirt und vil Wii gsoffe, und in dr Forschig wird er für alkoholchrank ghalte. Am Aafang vo sinere Regierigszit het er mit alle Nochberstaate Friide gmacht. Er het im Sinan befoole, d Selimiye-Moschee z Edirne baue. Er het islamischi Missionäär uf Indonesie gschickt, zämme mit 30'000 Janitschare, wo die asiatische islamische Staate häi sälle understütze. 1571 het er Züpere lo eroobere und zwäi Joor druf Tunesie. Er isch am 15. Dezämber 1574 bsoffe umgheit und umchoo. Ferenc Majoros, Bernd Rill: Das Osmanische Reich 1300-1922. Die Geschichte einer Großmacht. Marix, Wiesbaden 2004, ISBN 3-937715-25-8. Josef Matuz: Das osmanische Reich. Grundlinien seiner Geschichte. 4. Auflage. Wissenschaftliche Buchgesellschaft, Darmstadt 2006, ISBN 3-534-20020-9. Nicolae Iorga: Geschichte des Osmanischen Reiches. Nach den Quellen dargestellt. 5 Bände, Verlag Perthes,
Valide Sultan (osmanisch والده سلطان‎; amtlig مهد علیای سلطنت‎ / mehd-i ʿulyā-yı salṭanat /‚die höggsti Wiege vo dr Heerschaft‘) isch dr tradizionelli Ditel vo dr Königinmueter vom regierende Sultan im Osmanische Riich gsi. D Königinmueter het e Hufe informelli Macht ghaa wäge iirer offizielle Posizion im Harem, und es het Zite gee, wo d Valide Sultan die zwäitmächdigsti Person noch em Sultan im ganze Osmanische Riich gsi isch. Bsundrigs im sibzääte Joorhundert het s e Räije vo Sultan gee, wo as Chinder uf e Droon choo si oder sich für s Regiere nid intressiert häi. Denn het d Valide Sultan de facto d Heerschaft über s Land ghaa. Dere Periode in dr türkische Gschicht säit mä d Zit vo dr Wiiberheerschaft. Die Königinmüeter si nid sälte Sklavinne gsi und häi vilmol käi türkische Hindergrund ghaa. Leslie Peirce, The Imperial Harem: Women and Sovereignty in the Ottoman Empire, Oxford University Press, 1993, ISBN 0-19-508677-5 (paperback)
Bouige isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Bärn-Mittuland im Kanton Bärn, Schwyz. Si besteit usem Dorf Bouige u de Ortsteile Habstette, Geristei, Flugbrunne, Bantige u Ferebärg. Bouige isch e Agglomerationsgmeind nordöschtlech vo Bärn. D Gmeindsflächi bsteit us 44,7 % langwirtschaftlecher Flächi, 43,7 % Waud, 11,5 % Sidligsflächi u 0,2 % süschtigi Flächi. D Nachburgmeinde si Ittige, Oschtermundige, Stettle, Vechige, Chrouchtu, Matstette, Urtene-Schömbüeu, Moosseedorf u Münchebuchsi. Ufem Gebiet vor Gmeind isch der Bärg Bantiger mitem Fernsehturm wo glich heisst. Bouige isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1180 aus Bollingin. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Bärn ghört. Sit am 1. Jänner 2010 ghört sie zum Verwautigskreis Bärner Mittuland. Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 7,2 % gläge. 69,4 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 16,5 % si römisch-katholisch (Stang 2000). Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 16,1 %, CVP 3,5 %, EVP 3,7 %, FDP 15,7 %. GLP 4,9 %, GP 9,5 %, SP 20,2 %, SVP 22,0 %, Suschtigi 4,4 %. D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 1,6 % gläge. Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 5893 Ywohner 93,2 % Dütsch aus Houptsprach aaggää, 2,2
Booltige isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Obersimmental-Saanen im Kanton Bärn, Schwyz. Booltige ligt im Bärner Oberland im Obersimmetau und gaht bis uf 2235 m. D Gmeindsflächi bsteit us 53,6 % langwirtschaftlecher Flächi, 35 % Waud, 2,2 % Sidligsflächi u 9,2 % süschtigi Flächi. Booltige isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1276 aus Boltingen. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Obersimmetal ghört. Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 4 % gläge. 90,5 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 2,7 % si römisch-katholisch (Stang 2000). Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 16,2 %, CVP 0,7 %, EVP 1,8 %, FDP 3,0 %. GLP 1,6 %, GP 4,4 %, SP 8,2 %, SVP 58,3 %, Suschtigi 5,8 %. Gmeindspresidänt vo Booltige isch dr Andreas Hutzli (Stang 2013). D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 0,8 % gläge. Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 1436 Ywohner 96,9 % Dütsch aus Houptsprach aaggää, 0,5 % Französisch u 0,1 % Italienisch. Dr Dialäkt vo Booltige ghört zum Höchstalemannisch. Booltige Chiuche Schueuhuus Chienhore, Mittaghore Reidebach Simmetalerhuus Reidebach Gaschtlose, Jaunpass Commons: Boltigen – Sammlig vo Multimediadateie www.boltigen.ch Anne-Marie Dubler: Booltige. In: Historisches Lexikon
Dr Murad III. (* 4. Juli 1546; † 15./16. Januar 1595) isch vo 1574 bis 1595 Sultan vom Osmanische Riich gsi. Dr Murad isch dr eltist Soon vom Selim II. gsi und isch noch em Dood vo sim Vater am 12. Dezämber 1574 uf e Droon choo. Gregiert het aber immer no dr mächdig Groosswesir Sokollu Mehmed Pascha bis dass er im Oktober 1579 ermordet worden isch. Si Autoritäät isch immer mee dur en Iifluss vom Harem underwanderet worde, wo wääred im Murad sinere Heerschaft e Höepunggt ghaa het. Die wichdigsti Rolle het doo drbii d Safiye gschbiilt, wo d Lieblingsfrau vom Sultan gsi isch. D Safiye isch en aadligi Venezianere gsi, wo dr Vater von ere Statthalter vo Korfu gsi isch, und wo as Chind vo türkische Korsare gfange gnoo und an dr Harem verchauft worde isch. Dr Murad het sofort, won er Sultan worden isch, sini Brüeder lo umbringe. Im Allgemäine sig er aber guetmüetig gsi. Er isch scho früe Opium afo rauche und het sich nie für Politik intressiert. Er het mystischi Gedicht gschriibe und sich mit Dichder, Musiker und Komiker umgää. Er het brobiert, s Bruuche vo Ruschmiddel under de Janitschaare iizdämme, het aber käi Erfolg
Dr Stephan Weil (* 15. Dezämber 1958 z Hamburg) isch e dytsche Bolitiker (SPD) un syt em 19. Februar 2013 Minischterbresidänt vu Nidersachse. Vu November 2006 bis Jänner 2013 isch er Oberburgermaischter vu dr Landeshauptstadt Hannover gsii. Dr Weil läbt syt 1965 z Hannover, wun er 1977 s Abitur am Kaiser-Wilhelm-Gymnasium absolviert het. No sym Zivildienscht het er 1978 e Jurastudium z Göttingen aagfange, wun er 1983 mit em Erschte Juristische Staatsexame abgschlosse het. Anne 1986 het er noch em Referendariat s Zwait Juristisch Staatsexame abglait. No syre Hochzyt 1987 het dr Weil as Aawalt z Hannover gschafft. Ab 1989 isch er Staatsawalt un Richter gsii un het au im Nidersächsische Justizminischterium gwirkt. Ab 1994 het dr Weil as Minischterialrot im Nidersächsische Justizminischterium gschafft. Dr Weil isch Vorsitzende vu dr Juso z Hannover un Vorsitzende vum Stadtverband vu dr SPD Hannover gsii. Vu 1997 bis Ändi Oktober 2006 isch er Stadtchämmerer gsii isch. Im Mai 2006 isch dr Weil zum Oberburgermaischterkandidat vu dr SPD gwehlt wore un het am 10. Septämber unter anderen gege dr CDU-OB-Kandidat Dirk Toepffer un di grien OB-Kandidati Ingrid Wagemann kandidiert. Är isch im erschte Wahlgang mit absoluter Mehrhait diräkt gwehlt wore. Dr Stephan Weil het
Bönige isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Inderlache-Oberhasli im Kanton Bärn, Schwyz. Bönige isch es Dorf ar Mündig vor Lütschine in de Brienzersee, am Fuess vom Grat Schynige Platte-Roteflue. D Gmeindsflächi bsteit us 17,7 % langwirtschaftlecher Flächi, 53,7 % Waud, 5,6 % Sidligsflächi u 23 % süschtigi Flächi. D Nachburgmeinde si Iseltwaald, Gündlischwand, Gsteigwiler, Maate bi Inderlache, Wilderswiil u Inderlache. Bönige isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1261 aus villa Boningen. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Inderlache ghört. Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 6,2 % gläge. 78,5 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 11,6 % si römisch-katholisch (Stang 2000). Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 17,5 %, CVP 1,2 %, EVP 2,4 %, FDP 7,7 %. GLP 3,3 %, GP 6,9 %, SP 21,0 %, SVP 32,3 %, Suschtigi 7,7 %. Gmeindspresidänt vo Bönige isch dr Herbert Seiler (Stang 2013). D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 1,5 % gläge. Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 2182 Ywohner 95,6 % Dütsch aus Houptsprach aaggää, 0,6 % Französisch u 0,7 % Italienisch. Dr Dialäkt vo Bönige ghört zum Höchstalemannisch. Paul Michel: Bönigen. Bönigen 1989, ISBN
S Bauääscheniöörwääse isch en Ääscheniöörwüsseschaft, wo sich mit dr Konzepzioon, Blaanig, Konstrukzioon, Berächnig, Herstellig und em Bedriib vo Bauwärk vom Hooch-, Vercheers-, Dief- und Wasserbau usenandersetzt. In däm Zämmehang wärde au Frooge vom technische Umwältschutz behandlet, zum Bischbil Lärmschutz, Gwässer- und Boodeschutz und d Schaadstoffundersuechige, wo drzue ghööre. D Bruefsbezäichnig isch Ääscheniöör bzw. Bauääscheniöör. S Studium vom Bauääscheniöörwääse an de Universidääte und Fachhoochschuele schliesst mit ere akademische Graduierig ab. Dr Grad isch „Diplom-Ingenieur”, abkürzt: „Dipl.-Ing.”, gsi, sit dr Umstellig vom Studiesüsteem wird er jetz vom Bätscheler- und Maastergraad im Ääscheniöörwääse abglööst. Ricken, Herbert: Der Bauingenieur, Verl. für Bauwesen, 1994, ISBN 3-345-00266-3 Hahn, Volker: Der Bauingenieur und seine gesellschaftspolitische Aufgabe, Stiftung Bauwesen, 1996 Leonhardt, Fritz: Der Bauingenieur und seine Aufgaben, Deutsche Verlags-Anstalt, 1981, ISBN 3-421-02569-X Website vom Hauptverband vo dr Dütsche Bauindustrii e. V. über s Thema Bauääscheniöör Normdate: GND: 4004955-3 | LCCN: sh85026331
Osmanischi Archidektuur isch dr Ooberbegriff für d Archidektuur vom Osmanische Riich (öbbe 1300–1923) in sim Kärngebiet, em Balkaan (Rumelie) und Chläiasie (Anatolie). En äihäitlige Archidektuurstiil het s aber nit gee, au wenn die bäide Regioone dur die representative und monumentaale Bauwärk in dr Hauptstadt Istanbul brägt worde si. Bedütendi osmanischi Baute si au in de ehemoolige Hauptstedt Edirne und Bursa, und in de Zentre vo dr osmanische Kultuur am Balkaan (z Skopje, Sarajevo, Sofia etc.) erhalte. D Archidektuur vo de arabische Browinze vom Osmanische Riich (z. B. Palestina, Egüpte) zelt mä mäistens nid drzue. Bi de seldschukische Vorfaare vo de Osmaane häi au hans (Karawansereie) und Medresse zu de bedütendste Bauwärk zelt, bi de Osmane hingeege si d Moscheä wichdiger gsi as alli andere Bautüpe. Wil die eltere Woonhüüser, wo s no git, mäistens us em 19. Joorhundert stamme und sältener us em achzäänte, wäiss mä nume weenig über e Woonbau in de früenere Epoche. E reegelrächts Archidektuurmuseum isch andrersits dr Topkapı-Komplex z Istanbul, wo jede osmanisch Sultan, wo zwüschen em 16. und 19. Joorhundert gherrscht het, e Bawillion oder en anders Bauwärk drzuebaut het. Dr Topkapı sarayı isch dorum eender e Herrschaftskomplex, wo organisch gwaggse isch, as e „Balast“
Dr Lang Türkechrieg isch e Chrieg zwüschen em Osmanische Riich und meerere christlige Staate, bsundrigs dr Habsburgermonarchii. Dr Chrieg het vo 1593 bis 1606 duurt und isch mit em Friide vo Zsitvatorok am 11. Novämber 1606 z Änd gange. Zu de Komfliktgebiet häi s Königliche Ungarn, Dransdanubie, s hütige Kroazie und d Walachei ghöört. Dr Chrieg isch vor allem vo Stelligskämpf brägt worde, wo Joor lang gange si, und mä het em doorum au Burgechrieg gsäit. Käini vo de Chriegsbardeie het am Schluss wääsentlig mee Gebiet gha as am Aafang vom Komflikt. Jan Paul Niederkorn: Die europäischen Mächte und der „Lange Türkenkrieg“ Kaiser Rudolfs II. (1593–1606), Verlag der Österreichischen Akademie der Wissenschaften, 1993, ISBN 3700121113 Stephen Turnbull: The Ottoman Empire 1326-1699 Ernst August: Geschichte des Burgenlandes. In: Internationales Kunsthistorisches Symposion Mogersdorf, Eisenstadt 1972 Ezel Kural Shaw: History of the Ottoman Empire and modern Turkey, Band 1
D Süleymaniye-Moschee (türkisch Süleymaniye Camii) isch äini vo de groosse Moscheä z Istambul. Dr grooss Archidekt Sinan het s' im Ufdraag vom Sultan Süleyman em Brächtige zwüsche de Joor 1550 und 1557 baut und si isch äins vo sine wichdige Wärk. Die monumentali Külliye, wo d Moschee drzue ghöört, het en äänlige stedtebaulige und imperiale Aaspruch wie d Fatih-Moschee vom Mehmed em Erooberer. Dr Komplex nimmt die schwiirigi Topografii uf em stäile dritte Hüügel vo dr Stadt und d Stroosse zringsum as Uuseforderig aa und bietet originelli archidektonischi Löösige aa. Mäisterhaft si z. B. die dritti und vierti Medrese (râbi und sâlis medresesi), 1558/59 fertig baut, mit iire Terrassierige zum Goldige Horn aane. Im Inneree vo dr Moschee wird zum erste Mol s berüemte Bolus-Rot in de İznik-Blättli brucht. 130 farbigi Stäiglaasfänster mit wunderschööner Kalligrafii löön s Liecht dur d Kiblawand. Dr Innehoof wird wie in dr Üç-Şerefeli-Moschee z Edirne vo vier Minarett umfasst, die bäide, wo am nöggste bi dr Moschee si, si hööcher (81 Meter) as die bäide andere. Sicht von Südoste mit em Dar-ül Kura und dr üere Hoofmuure Galerie mit Räinigungsbrunne Vorne linggs d Rüstem-Paşa-Moschee, hinde draa d Medresse und d Süleymaniye S Iigangsgebüid zum Innehoof
D Selimiye-Moschee (türkisch Edirne Selimiye Camii) z Edirne isch s Mäisterwärk vom groosse osmanische Archidekt Sinan und gältet as dr Höepunkt vo dr osmanische Archidektuur. Dr Sultan Selim II. het iire Bau befoole und si isch in de Joor 1568–1575 baut worde. D Minarett si 71 m hooch und jeedes het drei Umgäng, uufe cha mä über drei drennti Stäägene. Die zentrali Kupple isch uf acht gwaltige Stützsüüle baut und het e Durchmässer vo 31,28 m. D Hööchi vom Boode us isch 43,28 m. D Kanzle us Marmor und d Blättli vo dere Moschee ai uf dr ganze Wält berüemt. Wo die russischi Armee Edirne im Joor 1878 bsetzt het, si e Däil gstoole und uf Russland brocht worde. An dr Moschee het s Nääbegeböid, wo au vom Sinan baut worde si und wo em ganze Bauwärk dr Naame „Selimiye-Komplex“ gee häi. Dr Geböidkomplex isch sit 2011 uf dr Liste vom UNESCO-Wältkultuurerb. D Kupple und d Minarett Inneaasicht vo dr Hauptkupple Türkischi Briefmarke vo 1913 Commons: Selimiye-Moschee – Sammlig vo Multimediadateie https://web.archive.org/web/20130110073145/http://www.selimiyecamii.com/ uf Türkisch Normdate: GND: 4266755-0 | LCCN: n98951294 | VIAF: 248648159
Di Alt Synagog am hitige Rotteckring/Werthmannblatz z Friburg isch e Synagog gsii, wu 1869/70 baut un 1938 zerstert wore isch. Di mittelalterlig jidisch Gmai het wahrschiins scho um 1300 e Synagog ghet. Di erscht Nennig isch anne 1349 zur Zit vu dr Judeverfolgig in dr Peschtzitt iberliferet. D Synagog isch an dr Wasserstroß gstande, wel d Jude hän do oder in de Stroße drumrum gwohnt. Am 30. Jänner 1349 isch d Gmai vernichtet wore, wu alli Jude umbrocht wore sin. Wu ab 1360 wider Jude in dr Stadt glebt ghet hän, wird 1385 e Synagog am sidweschtlige Eck Weberstroß/Raustroß gnennt. Anne 1401 het de Friburger Stadtrot bschlosse, daz dekein Jude ze Friburg niemmerme sin sol. De Kenig Sigismund het des Dekret 1424 mit de Ewigi Vertribig bstetigt. Deno hän Jude nimi z Friburg derfe wohne. Erscht ab 1809 hän si sich wider in de Stadt derfe nidelosse. Di im Lauf vum 19. Johrhundert zuezogene Jude hän sich 1863 zue de Israelitische Religionsgsellschaft zämmegschlosse un hän e Bettsaal aagmietet. D Gmai het e Kantor iigstellt, wu au Schochet un Religionslehrer gsii isch. De Bettsaal isch im domolige Huus Nr. 838 am Minschterblatz gsi. E baar Johr speter het d Gmai e
As Gnaabelääsi oder „Gnaabezins“ , osmanisch دوشيرمه‎ Devşirme, vo devşirmek / دوشيرمك‎ /‚günne, sammle‘ bezäichnet mä s Süsteem vo dr Zwangsrekrutierig und Zwangsislamisierig im Osmanische Riich, wo sit em spoote 14. bis ins früeje 18. Joorhundert braktiziert worden isch. Drbii si christligi, vor allem männligi Jugendligi us iire Familie verschleppt und islamisiert worde, und denn het mä sä zum Däil an wichdige Posizioone im Milidäär und in dr Verwaltig vom Riich iigsetzt; vor allem d Infanterii vo de Osmane, d Elitedrubbe vo de Janitschaare, isch zitwiis vor allem us dr Gnaabelääsi rekrutiert worde. Sinan, 1490–1588, en osmanische Archidekt, dr „Michelangelo vo de Osmane“ Ibrahim Pascha, 1493–1536, dr Groosswesir under em Süleyman I., em Brächtige/em Gsetzgääber Koçi Bey, † 1650, dr „Montesquieu vo de Osmane“, wo zwäi Sultan berootet het Abdurrahman Abdi Pascha, † 1686, dr letscht Beylerbey vo Ofen und hooche osmanische Würdedrääger Sokollu Mehmed Pascha, 1505–1579, e Groosswesir und milidäärische Befäälshaaber Encyclopedia of Islam and Muslim World. 2 Bde. New York u. a. 2004. Suraiya Faroqhi: Kultur und Alltag im Osmanischen Reich. Vom Mittelalter bis zum Anfang des 20. Jahrhunderts. München: Beck 1995. Cyril Glassé: The Concise Dictionary of Islam. Intr. by Huston Smith. London: Stacey 1989. Renate Lachmann
Bowiu isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Bärn-Mittuland im Kanton Bärn, Schwyz. Bowiu ligt uf dr Wasserscheid zwüsche Aare und Ämmi und umfasst d Dörfer Bowiu, Oberhofe, Rünkhofe und Steine. D Gmeindsflächi bsteit us 54,8 % langwirtschaftlecher Flächi, 39,4 % Waud, 5,2 % Sidligsflächi u 0,5 % süschtigi Flächi. D Nachburgmeinde si Signou, Röötebach, Linge, Oberhünige, Zäziwiu u Obertau. Bowiu isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1299 aus Bonwile (1338 Buonwile, 1534 Bonwyl). Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Chonufinge ghört. Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 2 % gläge. 90,1 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 3,1 % si römisch-katholisch (Stang 2000). Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 17,1 %, CVP 0,6 %, EVP 6,9 %, FDP 3,4 %. GLP 2,0 %, GP 5,8 %, SP 11,7 %, SVP 47,8 %, Suschtigi 4,7 %. Gmeindspresidänt vo Bowiu isch dr Moritz Müller (Stang 2013). D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 0,8 % gläge. Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 1339 Ywohner 98,4 % Dütsch aus Houptsprach aaggää u 0,2 % Französisch. Dr Dialäkt vo Bowiu ghört zum Hochalemannisch. Ruine Alt-Signou Commons: Bowil – Sammlig vo
Bremgarte isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Bärn-Mittuland im Kanton Bärn, Schwyz. Bremgarte isch e Agglomerationgmeind am rächte Stade vor Aare nördlich vo Bärn. D Gmeindsflächi bsteit us 35,1 % langwirtschaftlecher Flächi, 17 % Waud, 43,6 % Sidligsflächi u 4,3 % süschtigi Flächi. D Nachburgmeinde si Bärn, Linech u Zollikofe. Bremgarte isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1180 aus Bremecart, 1236 Bremegarten. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Bärn ghört. Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 8,8 % gläge. 65,9 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 17,1 % si römisch-katholisch (Stang 2000). Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 15,2 %, CVP 2,5 %, EVP 1,7 %, FDP 13,9 %. GLP 8,2 %, GP 14,6 %, SP 22,3 %, SVP 17,9 %, Suschtigi 3,7 %. Gmeindspresidäntin vo Bremgarte isch d Dominique Folletête (Stang 2013). D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 1,3 % gläge. Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 3802 Ywohner 92,3 % Dütsch aus Houptsprach aaggää, 2 % Französisch u 1,1 % Italienisch. Dr Dialäkt vo Bremgarte ghört zum Hochalemannisch. Reformierti Chiuche Schloss Bremgarte Schloss Bremgarte Schloss, Rokokosaal Schloss, Wappe Commons: Bremgarten bei Bern –
Bränzikofe isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Bärn-Mittuland im Kanton Bärn, Schwyz. Bränzikofe ligt am Fuess vor Falkeflue. D Gmeindsflächi bsteit us 55,7 % langwirtschaftlecher Flächi, 35,7 % Waud, 8,1 % Sidligsflächi u 0,5 % süschtigi Flächi. D Nachburgmeinde si Heerblige, Diessbech, Faarni, Heemberg u Opplige. Bränzikofe isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1236 aus Brenzichovin (1259 Brencechoven, 1302 Brenzkofen, 1317 Brenzikoven). Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Chonufinge ghört. Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 2,1 % gläge. 88,2 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 3,5 % si römisch-katholisch (Stang 2000). Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 18,0 %, CVP 0,4 %, EVP 4,8 %, FDP 5,3 %. GLP 6,3 %, GP 7,1 %, SP 10,8 %, SVP 39,9 %, Suschtigi 7,4 %. Gmeindspresidänt vo Bränzikofe isch dr Ernst Wüthrich (Stang 2013). D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 1,1 % gläge. Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 485 Ywohner 99 % Dütsch aus Houptsprach aaggää. Dr Dialäkt vo Bränzikofe ghört zum Hochalemannisch. Commons: Brenzikofen – Sammlig vo Multimediadateie www.brenzikofen.ch Anne-Marie Dubler: Bränzikofe. In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz. Ständige Wohnbevölkerung nach Staatsangehörigkeitskategorie, Geschlecht und
Briens (amtlech Brienz) isch e Ywohnergmììnd im Verwaltigschreis Inderlache-Oberhasli im Kanton Bärn, Schwyz. Briens ligt am obere End vom Briensersee. Vor Gmììndsflächi si 38,7 % landwirtschaftlechi Flächi, 33,3 % Wald, 4,2 % Sidligsflächi u 23,8 % süschtigi Flächi. Dr Gmììndbann gììt bis zum Briensergrat ueha. Zum Brienser Roothorn cha me mit dr Tampfzaanradbaan faare. Briens isch zum eerschte Mal im ene Dokument im Jahr 1146 als Briens gnennt worde. Bis zum 31. Dezember 2009 het d Gmììnd zum Bezirk Inderlache ghört. Quelle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Ussländeraatììl isch 2010 bi 8,8 % gläge. 72,5 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 14,4 % si römisch-katholisch (Stand 2000). Bi de Nationalraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 16,8 %, CVP 0,8 %, EVP 3,2 %, FDP 12,3 %. GLP 3,8 %, GP 10,0 %, SP 12,9 %, SVP 30,7 %, Suschtigi 9,5 %. Gmììndspresident vo Briens isch dr Peter Zumbrunn (Stand 2021). Bir Volchszellig 2000 hìì vo de 2956 Ywohner 92,9 % Tüütsch als Hùùptsprach aaggää, 1,3 % Französisch u 0,6 % Iteliänisch. Dr Dialekt vo Briens ghört zum Höchstalemannisch. Albert Streich, Mundartschriftsteller dr Bahnhof Briens Briens vom Fluetunnel us gsee dr Trachtbach mit dr Zugbrügg d Hùùptstrass Commons: Brienz