rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Primelin (bretonisch Prevel) isch e franzesischi Gmai im Département Finistère in dr Region Bretagne. D Gmai ghert zum Kanton Douarnenez un zum Arrondissement Quimper. Primelin lyt uf dr Halbinsle Cap Sizun an dr Bucht vu Audierne am Atlantik, 37 km vu Quimper un 41 km vu Brest uf ere Hechi zwische 0 m un 59 m iber Normalnull. D Nochbergmaine sin Plogoff im Weschte, Cléden-Cap-Sizun un Goulien im Norde un Esquibien im Oschte. Primelin isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1368 as Primelen Dr Maire vu Primelin isch dr Alain Donnart. Primelin ghert zum Kommunalverband Cap Sizun-Pointe du Raz. Dr traditionäll Dialäkt vu Primelin ghert zem Bretonisch. Chilche Saint Primel (18. Jh.) Kapäll Saint-Tugen (1535-82) Kapäll Saint Théodore (1672) Kapäll Saint Chrysanthe (1856) Manoir de Lézurec Chilche Saint Primel Kapäll Saint-Tugen Kapäll Saint Théodore Commons: Primelin – Sammlig vo Multimediadateie Liste des maires au 25 avril 2014 (data.gouv.fr)
Quéménéven (bretonisch Kemeneven) isch e franzesischi Gmai im Département Finistère in dr Region Bretagne. D Gmai ghert zum Kanton Crozon un zum Arrondissement Châteaulin. Quéménéven lyt in dr Cornouaille am Steïr, 13 km vu Quimper un 41 km vu Brest uf ere Hechi zwische 52 m un 280 m iber Normalnull. Quéménéven isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1267 as Kemenet Maen (1296 Kemenet Maen, 1368 Kemenet maen, 1368 Kemenetvaen, 1384 Kaemenet Vaen, 1395 Quemenetvaen, 1516 Quemenevean). Dr Maire vu Quéménéven isch dr Erwan Crouan. Quéménéven ghert zum Kommunalverband Quimper Bretagne Occidentale. Dr traditionäll Dialäkt vu Quéménéven ghert zem Bretonisch. Chilche Saint-Ouen Kapäll Notre-Dame, Kergoat Chilche Saint-Ouen Kapäll Notre-Dame Bahnhof Dotedänkmol Commons: Quéménéven – Sammlig vo Multimediadateie https://web.archive.org/web/20071028140033/http://www.quemeneven.fr/ Liste des maires au 25 avril 2014 (data.gouv.fr)
Querrien (bretonisch Kerien) isch e franzesischi Gmai im Département Finistère in dr Region Bretagne. D Gmai ghert zum Kanton Quimperlé un zum Arrondissement Quimper. Querrien lyt an dr Ellé, 43 km vu Quimper un 85 km vu Brest uf ere Hechi zwische 13 m un 172 m iber Normalnull. Querrien isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1300 as Querhien Dr Maire vu Querrien isch dr Stéphane Cado. Querrien ghert zum Kommunalverband Quimperlé Communauté. Dr traditionäll Dialäkt vu Querrien ghert zem Bretonisch. Chilche Saint-Chéron (1740-72) Kapäll Notre-Dame-de-la-Clarté (Chor 16. Jh., Sakrischtei 17. Jh.) Kapäll Saint Joseph, hit Bibliothek Kapäll Sainte Anne Calvaire vu Moustoir un vu Land Groez Ru Manoir de Kervagat Gallischi Stele Dolmen de Kernobis Chilche Saint-Chéron Mairie Kapäll Notre-Dame-de-la-Clarté Kapäll Saint Joseph Ellé, Roches du Diable («Deifelsstai») Commons: Querrien – Sammlig vo Multimediadateie http://www.querrien.org Liste des maires au 25 avril 2014 (data.gouv.fr) Normdate: GND: 4597225-4 | VIAF: 243864532
Quimper (bretonisch Kemper) isch e franzesischi Stadt im Département Finistère in dr Region Bretagne. D Stadt isch Hauptort (Chef-lieu) vu dr Kanton Quimper-1, Quimper-2 un Quimper-3 un Unterpräfektur vum Arrondissement Quimper. Quimper lyt am Zämmefluss vu Jet, Steïr un Odet, 52 km vu Brest uf ere Hechi zwische -5 m un 151 m iber Normalnull. D Nochbergmaine sin Guengat un Plogonnec im Nordweschte, Landrévarzec im Norde, Briec im Nordoschte, Pluguffan un Plonéis im Weschte, Ergué-Gabéric im Oschte, Saint-Evarzec im Sidoschte, Gouesnach un Pleuven im Side un Plomelin im Sidweschte. Quimper isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1038 as Kemper Cor. (1084 Kemper Courentini, 1116 Kemper sancti Courentini, 1160 Kimper, 1166 Confluentia, 1218 Quemper, 1222 Kemper C.). D Maire vu Quimper isch d Isabelle Assih. Quimper ghert zum Kommunalverband Quimper Bretagne Occidentale. Dr traditionäll Dialäkt vu Quimper ghert zem Bretonisch. Kathedrale Saint-Corentin Chilche Saint-Alor d'Ergué-Armel Chilche de la Trinité, Kerfeunteun Chilche Sainte-Claire (1891-92) Chilche Saint-Mathieu Kapäll Ti Mamm Doué Couvent des Ursulines Château de Lanniron Manoir de Coatbily Manoir de la Forêt Manoir de Kerahmanez Manoir de Toulgoat Prieuré de Locmaria Camp gaulois de Kercaradec Dolmen de Stang Youen Musée départemental breton Palais de Justice Altstadt Préfecture am Odet Chilche
Quimperlé (bretonisch Kemperle) isch e franzesischi Gmai im Département Finistère in dr Region Bretagne. D Gmai ghert zum Kanton Quimperlé un zum Arrondissement Quimper. Quimperlé lyt an dr Mindig vu dr Isole in d Ellé, 44 km vu Quimper un 90 km vu Brest uf ere Hechi zwische 2 m un 83 m iber Normalnull. Quimperlé isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1038 as Kemperlensem (um 1050 Villa Kemperelegium, 1082 Kemperele, 11. Jh. Anauroth scilicet Kemper, 1135 Camperelegio, 1160 Kimper, 1220 Kemperele). Dr Maire vu Quimperlé isch dr Michaël Quernez. Quimperlé ghert zum Kommunalverband Quimperlé Communauté. Dr traditionäll Dialäkt vu Quimperlé ghert zem Bretonisch. Chilche Notre-Dame-de-l'Assomption Abtei Saint-Colomban Abtei Sainte-Croix Couvent des Ursulines Hôpital Frémeur Maison des Archers Maison de retraite du Bourgneuf Pont Fleuri Présidial de Quimperlé Dolmen de Roscasquen Chilche Notre-Dame-de-l'Assomption Abtei Sainte-Croix Couvent des Ursulines Abtei Saint-Colomban Commons: Quimperlé – Sammlig vo Multimediadateie http://www.quimperle.com Liste des maires au 25 avril 2014 (data.gouv.fr) Normdate: GND: 4358485-8 | LCCN: n85083213 | SUDOC/IdRef: 164125035 | VIAF: 148985964
Deborah (HWV 51) isch en Oratorium vom Georg Friedrich Händel. Es ghöört zu de früenste vo sine Oratorie und basiert uf em Libretto vom Samuel Humphreys. Es isch 17. Merz 1733 im King's Theatre z London urufgfüert worde. D Handlig findet am ene äinzige Daag statt. Es goot drbii um e Gschicht us em Buech vo de Richter in dr Bible: D Kanaaniter häi d Israelite zwanzig Joor lang under dr Chnutte ghaa, wo d Brofeetin Deborah vorussäit, ass dr kanaanitisch General Sisera von ere Frau umbrocht wurd. Dr Aafüerer vo de Israelite, dr Barak, füert sini Manne in Kampf und d Jael, won d Frau vom ene Fründ vom Sisera isch, bringt dr Kanaaniter um, und d Israelite gwünne d Schlacht. Full-text of Im Humphreys si Libretto uf Stanford University. Program Notes vo Boston Cecilia. Noote vo Deborah (uusegee vom Friedrich Chrysander, Leipzig 1869)
S Radio SRF Virus isch e Programm vom Schwiizer Radio SRF, wo speziell jungi Höhrer – d «Zylgruppe 12- bis 24-Jöhrigi» – söll aaspräche. Ursprünglig hätt’s sölle DRS 4 heisse, hät dänn aber de Name DRS Virus übercho und heisst sit Mitte Dezember 2012 Radio SRF Virus. Wil er nit über UKW kha empfange wärde, kämpft dr Sänder syt dr Gründig im 1999 mit schwache Quote. Allerdings könnt sich das no ändere, wil me jetzt dr Sänder au über Kabel, Satellit und DAB (Digital Audio Broadcasting) loose kha. Über s Internet existiere au zwei mp3-Stream mit 64 k und 128 k. S Virus isch zerscht z Basel stationiert gsi und het im Augschte 2009 uf Züri is Radiostudio züglet. Dr Sänder bringt aktuelli Musig mit Titel vo Rock, Rap, Electro, Hip-Hop und Rhythm and Blues. Nöierdings tuet sech dr Sänder au uf andere Wääg a s Publikum richte, öppen im Internet und über die soziale Meedie: es söll en Ufftritt gäh, wo vo dr DRS-Online-Redaktion in Bärn unabhängig isch, es wird e Playlischte mit Vorhör- und Ratingfunktione, Downloads und Fotene gäh. Anne 2007 und nomol 2009 het me s Virus als «Radio of the year» vo dr Schwiiz uszeichnet. Homepage
Rédené (bretonisch Redene) isch e franzesischi Gmai im Département Finistère in dr Region Bretagne. D Gmai ghert zum Kanton Quimperlé un zum Arrondissement Quimper. Rédené lyt 51 km vu Quimper un 96 km vu Brest uf ere Hechi zwische 4 m un 81 m iber Normalnull. D Nochbergmaine sin Arzano im Norde, Tréméven im Nordweschte, Quimperlé im Weschte, Guidel im Side un Pont-Scorff im Oschte. Rédené isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1066 as Redene (1081 Plebs Redene, um 1330 Reddene, 1380 Redenez, 1382 Redenne, 1387 Redene, 1818 Bourg de Rédéné). Dr Maire vu Rédené isch dr Yves Bernicot. Rédené ghert zum Kommunalverband Quimperlé Communauté. Dr traditionäll Dialäkt vu Rédené ghert zem Bretonisch. Commons: Rédené – Sammlig vo Multimediadateie http://www.redene.com Liste des maires au 25 avril 2014 (data.gouv.fr) Normdate: VIAF: 7631150869812022190003
Riec-sur-Belon (bretonisch Rieg) isch e franzesischi Gmai im Département Finistère in dr Region Bretagne. D Gmai ghert zum Kanton Moëlan-sur-Mer un zum Arrondissement Quimper. Riec-sur-Belon lyt an dr Mindig vu dr Fliss Aven un Belon in dr Atlantik, 35 km vu Quimper un 85 km vu Brest uf ere Hechi zwische 0 m un 94 m iber Normalnull. D Nochbergmaine sin Le Trévoux im Nordoschte, Baye im Oschte, Moëlan-sur-Mer im Sidoschte, Névez im Sidweschte, Pont-Aven im Weschten un Bannalec im Nordweschte. Riec-sur-Belon isch zum erschte Mol gnännt wore im 11. Jh. as Rioc (1220 Rioch, um 1330 Riec, 1368 Rieuc). Dr Maire vu Riec-sur-Belon isch dr Sébastien Miossec. Riec-sur-Belon ghert zum Kommunalverband Quimperlé Communauté. Dr traditionäll Dialäkt vu Riec-sur-Belon ghert zem Bretonisch. Château de la Porte-Neuve (15. Jh.) Chilche Saint-Pierre Kapäll Notre-dame de Trémor Kapäll Saint-Gilles Kapäll Saint-Léger (16. Jh.) Kapäll Sainte-Marguerite Kapäll Trébellec Allée couverte de Kerantiec Dolmen de Kerscao Prähistorischi Stèle Chilche Saint-Pierre Kapäll Sainte-Marguerite Dotedänkmol Allée couverte de Kerantiec Belon Auschterezucht Commons: Riec-sur-Belon – Sammlig vo Multimediadateie http://www.riecsurbelon.fr Liste des maires au 25 avril 2014 (data.gouv.fr) Normdate: LCCN: n90681524 | VIAF: 125619252
Roscanvel (bretonisch Roskanvel) isch e franzesischi Gmai im Département Finistère in dr Region Bretagne. D Gmai ghert zum Kanton Crozon un zum Arrondissement Châteaulin. Roscanvel lyt an dr Bucht vu Brest (Rade de Brest) am Atlantik, 48 km vu Quimper un 9 km vu Brest uf ere Hechi zwische 0 m un 78 m iber Normalnull. Roscanvel isch zum erschte Mol gnännt wore im 11. Jh. as Ros Catmagli Dr Maire vu Roscanvel isch dr Jean Yves Gourvez. Roscanvel ghert zum Kommunalverband Presqu’île de Crozon-Aulne maritime. Dr traditionäll Dialäkt vu Roscanvel ghert zem Bretonisch. Chilche Saint-Éloy Chilche Saint-Éloy Quälle Saint-Éloy Dotedänkmol Zwosprochig Ortsschild Commons: Roscanvel – Sammlig vo Multimediadateie http://roscanvel.presquile-crozon.com Liste des maires au 25 avril 2014 (data.gouv.fr) Normdate: LCCN: no98126255 | VIAF: 125808564
Roscoff (bretonisch Rosko) isch e franzesischi Gmai im Département Finistère in dr Region Bretagne. D Gmai ghert zum Kanton Saint-Pol-de-Léon un zum Arrondissement Morlaix. Roscoff lyt an dr Bucht vu Morlaix am Atlantik, 82 km vu Quimper un 53 km vu Brest uf ere Hechi zwische 0 m un 58 m iber Normalnull. D Nochbergmaine sin Île-de-Batz uf dr glychnamige Insle im Nordweschte, Santec im Sidweschte un Saint-Pol-de-Léon im Side. Roscoff isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1489 as Rosgo (1539 Rosgoff, 1630 Rascof, 1636 Roscow, Rosco, Rosgoff). D Maire vu Roscoff isch d Odile Thubert Montagne. Roscoff ghert zum Kommunalverband Haut-Léon Communauté. Dr traditionäll Dialäkt vu Roscoff ghert zem Bretonisch. Chilche Notre-Dame de Croaz Batz Kapäll Sainte-Barbe Kapäll Sainte-Anne (1640) Maria Stuart-Huus, wu d Maria Stuart ase Chind soll gläbt haa Station biologique de Roscoff (SBR, Meeresinschtitut) Museum Maison des Johnnies Chilche Notre-Dame de Croaz Batz Kapäll Sainte-Barbe Kapäll Sainte-Anne Flagge Frankreichs Auxerre, Frankrych Flagge des Vereinigten Königreichs Great Torrington, Verainigts Chenigrych Flagge Deutschlands Vechta, Dytschland Commons: Roscoff – Sammlig vo Multimediadateie http://www.roscoff.fr Liste des maires au 25 avril 2014 (data.gouv.fr) Normdate: GND: 4192592-0 | LCCN: n86120207 | VIAF: 159531998
Rosnoën (bretonisch Rosloc'hen) isch e franzesischi Gmai im Département Finistère in dr Region Bretagne. D Gmai ghert zum Kanton Pont-de-Buis-lès-Quimerch un zum Arrondissement Châteaulin. Rosnoën lyt an dr Aulne an dr Bucht vu Brest (Rade de Brest) am Atlantik, 31 km vu Quimper un 26 km vu Brest uf ere Hechi zwische 0 m un 167 m iber Normalnull. D Nochbergmaine sin Le Faou im Norde, Pont-de-Buis-lès-Quimerch im Oschte, Dinéault im Sidoschte, Trégarvan im Side, Argol im Sidweschte, Landévennec im Nordweschte. Rosnoën isch zum erschte Mol gnännt wore um 1050 as Roslohen (11. Jh. Ros Lohen, 1186 Ecclesia de Rosa Monachorum, 1218 Rosae Monachorum, 1244 Rosa Monachorum, 1368 Ros Lohen, 1368 Rosnochen). Dr Maire vu Rosnoën isch dr Mickaël Kerneis. Rosnoën ghert zum Kommunalverband Presqu’île de Crozon-Aulne maritime. Dr traditionäll Dialäkt vu Rosnoën ghert zem Bretonisch. Chilche Saint-Audoën (16. Jh.) Baihuus Calvaire (1648) Château de Keronec (1901-04) Château de Toulencoat (1880) Écomusée de l'abeille et du miel Mairie un Schuel Chilche Saint-Audoën Baihuus Calvaire Commons: Rosnoën – Sammlig vo Multimediadateie https://web.archive.org/web/20070517060320/http://www.mairiederosnoen.fr/ Liste des maires au 25 avril 2014 (data.gouv.fr) Normdate: SUDOC/IdRef: 164150692 | VIAF: 240064106
Rosporden isch e franzesischi Gmai im Département Finistère in dr Region Bretagne. D Gmai isch Hauptort (chef-lieu) vum glychnamige Kanton im Arrondissement Quimper. Rosporden lyt an dr Aven, 21 km vu Quimper un 68 km vu Brest uf ere Hechi zwische 25 m un 171 m iber Normalnull. Rosporden isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1262 as Rosperden (1300 Rospreden, 1333 Rosprenden, 1352 Rosbrenden, 1365 Rospreden, 1382 Rospreden, 1383 Rospredon). Syt 1973 ghert au Kernével zue Rosporden. Dr Maire vu Rosporden isch dr Michel Loussouarn. Rosporden ghert zum Kommunalverband Concarneau Cornouaille Agglomération. Dr traditionäll Dialäkt vu Rosporden ghert zem Bretonisch. Chilche Notre-Dame Chilche Kernével Kapäll Saint-Maurice, Moustoir Chilche Notre-Dame Chilche Kernével Kapäll Saint-Maurice Calvaire Bahnhof Commons: Rosporden – Sammlig vo Multimediadateie http://www.mairie-rosporden.fr Liste des maires au 25 avril 2014 (data.gouv.fr) Normdate: VIAF: 5569150647117010860003
Oxford [ˈɒksfəd] isch d Hauptstadt vo dr Groofschaft Oxfordshire z Ängland, Groossbritannie. D Stadt lit an dr Themse und am Cherwell 90 km nordwestlig vo London. Si het mee as 154'000 Iiwooner und isch dr Sitz vo dr alte und berüemte Universidäät Oxford und dr Oxford Brookes University. Oxford isch bekannt as d „city of dreaming spires“, e Begriff, wo dr Matthew Arnold wäge dr harmonische Archidekduur vo de Gebäid vo dr Universidäät brägt het. Nid wie iiri groossi Rivaalin Cambridge isch Oxford au en Industriistadt. Peter Sager: Oxford und Cambridge. Eine Kulturgeschichte. Schöffling, Frankfurt am Main 2004, ISBN 978-3-89561-671-6. Peter Sager: Oxford. Eine Kulturgeschichte. Insel, Frankfurt am Main 2008, ISBN 978-3-458-35034-7 (Insel-Taschenbuch 3334). Fabian Pregel: Oxford. Goldfinch, Hamburg 2007, ISBN 978-3-940258-04-5. Commons: Oxford – Sammlig vo Multimediadateie Offizielli Website vo dr Stadt Oxford (änglisch) Gschicht vom modärne Oxford (änglisch) Oxford. In: Meyers Konversations-Lexikon. 4. Uflag. Bd. 12, Bibliographisches Institut, Leipzig 1885–1892, ‎ S. 580.
Cambridge [ˈkeɪmbɹɪdʒ] isch d Hauptstadt vo dr Groofschaft Cambridgeshire und lit am Fluss Cam öbbe 80 km nordöstlig vo London im Oste vo Ängland. D Stadt isch berüemt wäge dr University of Cambridge, de gotische Kapälle und em Choor vom King's College, dr Universidäätsbibliothek und em Trinity College. D Stadt het öbbe 120'000 Iiwooner, öbbe 22'500 drvoo si Studänte (Stand 2007). Peter Sager: Oxford und Cambridge. Eine Kulturgeschichte. Schöffling, Frankfurt am Main 2004, ISBN 978-3-89561-671-6. Peter Sager: Cambridge. Eine Kulturgeschichte. Insel, Frankfurt am Main 2008, ISBN 978-3-458-35035-4 (Eine aktualisierte und erweiterte Neuauflage als Insel-Taschenbuch 3335). Angela Abmeier, Susanne von Poblotzki (Illustratorin): Cambridge. Goldfinch, Hamburg 2008, ISBN 978-3-940258-05-2. Ursula Heydorn: Cambridge itself. Stadtführer mit Internetadressen. Books on Demand, Norderstedt 2005, ISBN 978-3-8334-2460-1. Commons: Cambridge – Sammlig vo Multimediadateie Offizielli Website vo dr Stadtverwaltig vo Cambridge Offizielli Website vom Fremdevercheersamt Cambridge
Dr Mörike-Preis vo der Stadt Fellbach ischt em Jôhr 1991 ens Leaba gruafa wôrra ond wuud seither älle drei Jôhr vrgeaba. Benannt isch der Preis nôch-em deitscha Dichter Eduard Mörike, wo 1873 a Zeitlang en Fellbach gleabt hôt. Wer auszoichnet wuud, kriagt 12.000 Euro. Drzua geit’s noh an Ferderpreis vo 3.000 Euro. S Vrgabe-Vrfahra ischt a bissle oogewehnlich: Zerscht wuud a Zwoi-Kepfiga-Jury bildet, wo uss-ma Vrtredder vom Deitscha Litradurarchiv Marbach ond uss-ma ordentlicha Litradurprofessr vo-ra deitsch-schbrôchiga Universideet bestôht. Dia zwoi wehlet a Vrtrauenspersoo aus, wo alloi da Preisträger bestemma kôô, ond schlaget dui Vrtrauenspersoo em Obrbirgermoischtr vor. Dr sell benennt nô dui Vrtrauenspersoo. Dr Preisträger muaß folgende Voraussetzonga erfilla: Er muaß a deitsch-schbrôchiger Schriftsteller sei, wo durch d Qualideet vo seim Schaffa fir wirdich ghalda wuud, em Nama vom Eduard Mörike geehrt zo werra. Dr Ferderpreis kô abr au an-en fremd-schbrôchiga Autora vrgeaba werra. Wer dô drfir en Frôg kommt, bestemmt dr sell, wo da Hauptpreis kriagt. An bsondrer Bestanddoil vo dera Preisvrleihong isch de so gnannde Mörike-Rede, wo dr Preisträger d Kurv vo seim Schaffa zo sellem vom Mörike schlägt. Des Ereignis ischt emmer em Merz, wenn d Stadt Fellbach zo ihre Litradur-Däg eiladet. 1991: Dr Wolf Biermann (*
Athalia (HWV 52) isch en Oratorium in drei Akt vom Georg Friedrich Händel. Es isch am 10. Juli 1733 im Sheldonian Theatre z Oxford urufgfüert worde. Dr Händel het d Athalia für en Uffüerig z Oxford gschriibe. Bi dr Jubileeumsfiir vo dr Gründig vo dr Uniwersidäät hätt noch eme Bricht in ere Zitig dr Händel dr Eeredokter sötte überchoo. Wiso er en nid aagnoo het, wäiss mä nid. Usser dr Athalia si z Oxford au sini früenere Oratorie Esther, Deborah und d Masque Acis and Galatea vorgstellt worde. S Libretto isch vom Samuel Humphreys verfasst worde noch dr Dragödie Athalie vom Jean Racine und basiert uf ere Gschicht us de Büecher vo de Köönig (2 Kön 11) und dr Chronik (2 Chr 22) in dr Bible. Partitur von Athalia (Händel-Wärkusgoob, uusegee vom Friedrich Chrysander, Leipzig 1859) Winton Dean: Handel's Dramatic Oratorios and Masques. Clarendon, Oxford 1989, ISBN 0-19-816184-0, (Originalusgoob: Oxford University Press, Oxford 1959), (änglisch). Hans Joachim Marx: Händels Oratorien, Oden und Serenaten. Ein Kompendium. Vandenhoeck & Ruprecht, Göttinge 1998, ISBN 3-525-27815-2. Albert Scheibler, Julia Evdokimova: Georg Friedrich Händel. Oratorien-Führer. Edition Köln, Lohmar 1993, ISBN 3-928010-04-2.
De Friburg-Marathon isch e Marathon un Halbmarathon, wu z Friburg als im Merz oder April as ain vu dr große ditsche Friejohrs-Marathon stattfindet. De Lauf isch anne 2004 vu de runabout sportmarketing GmbH vu Minche in s Lebe gruefe wore un isch anne 2006 bi de Zahle vu de Lit, wu bis zum End glofe sin, uf em 10. Blatz unter de ditsche Marathonveraastaltunge glege. Sit 2007 git s au ne Wettbewerb fir Unternemme us de Region: di Sidbadische Firmemaischterschafte, wu allmeh Lit vu Unternemme mitlaufe. D Strecki fiert uf eme Rundkurs in zwo Halbmarathonrundene dur Friburg. Start un Ziil sin im Messegländ. Einzigartig sin di 42 Musikband uf 21 Kilometer, wu d Veraastaltung defir bekannt isch. Zerscht goht s iber d Berliner Allee uf de link Stade vu de Draiseme, deno iber d Haselemer Stroß, d Eschholzstroß un iber d Wiwilí-Bruck in d Altstadt. Vu dert goht s in d Oberau, wu ne Schlupf an de Draiseme drillt wird, un iber Neiburg, Herdere un Zähringe zum Uusgangspunkt vu de Strecki. Zitaagobe in Stund. Firighebt sin d Streckerekord In Klammere sin d Veränderunge gegeniwer em Vorjohr aagee. Offizielli Website Friburg-Marathon uf marathoninfo.free.fr 1.4.07 - 4. Freiburg Marathon mit Halbmarathon. laufreport.de,
Dr Guido vo Arezzo (au: Guido d'Arezzo dr Elteri, (Guido) Aretinus und Guido Monaco; * um 992; † unsicher: 17. Mai 1050 z Avellana) isch e Benediktinermönch, Muusigtheoretiker und Leerer gsi. Dr Guido vo Arezzo isch vor 1020 in d Abtei Santa Maria z Pomposa bi Ferrara gange, won er d Draktaat vom Odo, em Abt vo St.-Maur, studiert het. 1023 oder 1025 isch er us em Chloster uuse und under em Bischof Theobald vo Arezzo (1023-36) Leerer an dr Kathedralschuel vo Arezzo worde. 1025 und 1026 isch sis muusigtheoretische Hauptwärk Micrologus de disciplina artis musicae entstande. Din het er Intervall und Chilledoonarte beschriibe, aber au d Legände vom Pythagoras in dr Schmiidi verzelt. Vermuetlig 1028 het en dr Babst Johannes XIX. uf Rom iiglaade, won em dr Guido en Exemplar vo sim Antiphonarium gee het, won er no z Pomposa verfasst gha het. Im Vorwort vom Wärk wird zum erste Mol d Muusignotazioon beschriibe, wo dr Guido vo Arezzo erfunde het und wo uf vier Linie im Terzabstand basiert. In dr „Epistola Guidonis Michaeli monacho de ignoto cantu directa“, won er spööter verfasst het, beschribt er d Technik, wo hüte as Solmisazioon bekannt isch und wo d Döön vom
Schwarzwälder Schenga kommt nadierlich aus em Schwarzwald, sonscht dät er et so hoißa. Fir Urlauber, dia aus andere Gegenda ond die Ufblôsane in Bada-Bada hoißt des Schwarzwälder Schinken, damit dia au mitkommet. Der Schenga wird nôch am metzga glei fir a baar Wocha eigsalza und mit Knolauch, Pfeffr, Wacholderbeer und no so a baar Sacha eigrieba. Henterher duat mers Salz ra, damit sichs em Fleisch gleichmäßig verteilt ond schee durchzuit. Frieher hend die Baura meischt nô ihr oiges Rezept ghet, was se ells neident und wies´n am besta schmeckt. Aber so ogfähr macht mer jeden Schenga, des wär nix bsonders Des bsondere am schwarzwälder Schenga ischt, wie er graucht wurd. Frieher hend die Baura ihrn Schenga onterm Dach ufghengt und vom Kuchefeier durch a Klapp uf am Dachboda "da Rauch nei glau". Des seit mer heit no, wenn Kender zviel Faxa machet und de Eltera des z´domm wurd. Nadierlich hot mer au den Dachboda vorher ufromma miaßa, bevors mit dem Rauch los gôht. Der Rauch hôt sich onderm ganza Dach verteilt und elles was dô sonscht no an Mugga, Käfr, Meis ond Vegel war nausgjagt und isch desweaga au nemme recht warm gwea. Drom sait mer der Schenga ischt kalt
D Fuge (vo latiinisch fuga = „Flucht“) isch e musikalischs Komposizioonsbrinzip, wo s Kennzäiche drfüür isch, ass Imitazioone din bsundrigs aagordnet si, das häisst, wenn e Thema (soggetto) oder Motiv din in verschiidene Stimme vorchunnt. E Fuge chann en äinzelns Stück si, wo noch däm Brinzip komponiert isch. Mänggisch chömme Fuge und Strukture, wo Fuge äänlig si, in Wärk vor, wo anderi Forme häi, z. B. in Kantate, Mässe, Konzärt oder Uwerdüüre. E Fuge foot mit dr Exposizioon vo de Stimme aa: Die ersti Stimm spilt s Thema, wo mäistens churz und prägnant isch. Dere Vorstellig vom Thema säit mä au Dux (lat. „Füerer“). Denn chunnt e zwäiti Stimm drzue, wo s Thema uf d Oberquinte (bzw. Underquarte) versetzt und vordräit. Dere Stimm säit mä Comes (lat. „Begläiter“). Es chönne denn no mee sonigi Stimme drzue choo; mee as fümf si sälte. D Fuge isch vor allem im Barock populäär gsi. Dr bekanntist Komponist vo Fuge isch woorschinlig dr Johann Sebastian Bach gsi; in sine Wärk (z. B. Wohltemperiertes Klavier, Die Kunst der Fuge) het er alli Möögligkäite vo dr Fuge usglootet, sodass e Hufe spööteri Komponist, wo sich mit dr Fuge abgää, sich au mit em Bach müesse usenandersetze.