rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Milizac-Guipronvel (bretonisch Milizag-Gwiproñvel) isch e franzesischi Gmai im Département Finistère in dr Region Bretagne. D Gmai ghert zum Kanton Saint-Renan un zum Arrondissement Brest. D Nochbergmaine sin Tréouergat im Nordweste, Plouguin im Norde, Coat-Méa im Nordoschte, Bourg-Blanc im Oschte, Brest im Sidoschte, Guilers im Side, Saint-Renan im Siweschte un Lanrivoaré im Weschte. Milizac-Guipronvel isch as Commune nouvelle zum 1. Jänner 2017 entstande dur d Fusion vu dr Gmaine Milizac un Guipronvel. Dr Maire vu Milizac-Guipronvel isch dr Bernard Quillevere. Milizac-Guipronvel ghert zum Kommunalverband Pays d’Iroise. Dr traditionell Dialäkt vu Milizac-Guipronvel ghert zum Bretonisch. Commons: Milizac-Guipronvel – Sammlig vo Multimediadateie Liste des maires au 25 avril 2014 (data.gouv.fr)
Plounéour-Brignogan-Plages (bretonisch Plouneour-Traezh-Brignogan) isch e franzesischi Gmai im Département Finistère in dr Region Bretagne. D Gmai ghert zum Kanton Lesneven un zum Arrondissement Brest. Plonéour-Brignogan-Plages lyt am Ärmelkanal. D Nochbergmaine sin Plouider im Side un Kerlouan im Weschte. Plounéour-Brignogan-Plages isch as Commune nouvelle zum 1. Jänner 2017 entstande dur d Fusion vu dr Gmaine Brignogan-Plages un Plounéour-Trez. Dr Maire vu Plounéour-Brignogan-Plages isch dr Pascal Goulaouic. Plounéour-Brignogan-Plages ghert zum Kommunalverband Lesneven et Côte des Légendes. Dr traditionell Dialäkt vu Plounéour-Brignogan-Plages ghert zum Bretonisch. Commons: Plounéour-Brignogan-Plages – Sammlig vo Multimediadateie Liste des maires au 25 avril 2014 (data.gouv.fr)
Saint-Thégonnec Loc-Eguiner (bretonisch Sant-Tegoneg-Logeginer) isch e franzesischi Gmai im Département Finistère in dr Region Bretagne. D Gmai ghert zum Kanton Morlaix un zum Arrondissement Morlaix. D Nochbergmaine sin Guiclan, Taulé, Sainte-Sève, Pleyber-Christ, Plounéour-Ménez, Commana, Saint-Sauveur un Guimiliau. Saint-Thégonnec Loc-Eguiner isch as Commune nouvelle zum 1. Jänner 2016 entstande dur d Fusion vu dr Gmaine Loc-Eguiner-Saint-Thégonnec un Saint-Thégonnec. . D Maire vu Saint-Thégonnec Loc-Eguiner isch d Solange Creignou. Saint-Thégonnec Loc-Eguiner ghert zum Kommunalverband Morlaix Communauté. Dr traditionell Dialäkt vu Saint-Thégonnec Loc-Eguiner ghert zum Bretonisch. Commons: Saint-Thégonnec Loc-Eguiner – Sammlig vo Multimediadateie Liste des maires au 25 avril 2014 (data.gouv.fr)
Dr hailige Anastasius I. (griech. dr Ufgfahre; * z Rom; † 19. Dezämber 401) isch vum 27. Novämber 399 (noch em Prosper Tiro vu Aquitanie 398) bis Dezämber 401 Papscht vu dr kadolische Chilche gsii. Iber s Lääbe un Wirke vum Anastasius I. waißt mer nume wenig. Nume drei Brief sin erhalte, wun er dr Origenes din verurdailt. Zue syne Frynd zelle dr hailig Augustinus, dr hailig Hieronymus un dr hailig Paulinus vu Nola. Churz vor sym Dod het er e Konzil uf Rom yygruefe. Dr Hieronymus verzellt, dr Anastasius sei dr Vater vu sym Noofolger Innozenz I. gsii. D Reliquie vum hl. Anastasius sin anne 846 zäme mit däne vu symNoofolger Innozenz vum sächsische Grof Liudolf uf Gandersheim brocht wore, wu si bis hite in dr Krypta vu dr ehmolige Stiftschlche rueje. Sy Mahndag isch dr 19. Dezämber. Friedrich Wilhelm Bautz: ANASTASIUS I.. In: Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon (BBKL). Band 1, Hamm 1975, Sp. 157. Thomas Campbell: Pope St. Anastasius I.. In: Catholic Encyclopedia, Band 1, Robert Appleton Company, New York 1907 (änglisch) Adolf Jülicher: Anastasios 5. In: Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft (RE). Band I,2, Stuttgart 1894, Sp. 2068. Commons: Anastasius I. – Sammlig vo Multimediadateie Gsamtwärch vu Migne Patrologia
Dr Bonifatius I. (lat. dr Wohltäter; † 4. Septämber 422 z Rom) isch vum 28.. Dezämber 418 bis zum 4. Septämber 422 Papscht vu dr kadolische Chilche z Rom gsii. Sy Vater het Jocundus oder Secundius ghaiße. Dr Bonifatius, wu bi syre Wahl scho alt un chrank gsii isch, isch villicht in dr Zyt vum Pontifikat vum Damasus I. zum Presbyter gweit wore. Är isch zäme mit em Archidiakon Eulalius am 28. Dezämber 418 gwehlt wore; dr Bonifatius vu dr Presbyter un dr Eulalius vu dr Diakonebartei. Dr Eulalius isch aber im Merz/April 419 verbannt, un dr Bonifatius vum Chaiser Honorius zum rächtmäßige Papscht ernännt wore. Ärr het versuecht, dr Chilchefride widerhärzstelle, un het Dekret vu sym Vorgänger Papscht Zosimus an dr Ortsbischef vu Gallie widerruefe. Aber au är het dr Appellationsstryt mit dr nordafrikanische Chilche nit chenne bylege. Wu dr Chaiser Theodosius II. anne 421 Illyricum unter d Jurisdiktion vum Patriarch vu Konstantinopel gstellt het, het dr Bonifatius mit Hilf vum Chaiser Honorius gschaft, ass des zruggnuu woren isch. Mit sym Frynd Augustinus het er geg d Pelagianismus kämpft. Di erscht (chaiserli) Papschtwahlornig, ass chimftig bi re nit aidytige oder zwyfelhafte Papschwahl e Neiwahl dur dr remisch Klerus het
Der Emil Landolt (* 23. Septämber 1895 z Züri; † 18. April 1995 am glychen Oort) isch en Schwyzer Politiker vo de FDP gsy. Vo 1949 bis 1966 hät er as Stadtpresidänt vo Züri ggamtet. De Landolt isch as Soo vomene Wyhändler und as eltischte vo vier Bueben i der Ängi uufgwachse. Gstudiert hät er Jus, und i dëre Zyt isch er i de Studänteverbindig «Carolingia», wo zum «Falkestäinerbund» ghöört, aktyv gsy. 1922 isch er bi de kantonaalzürcherische Finanzdiräkzioon go schaffe, 1923 isch er Auditor am Bezirksgericht Wintertuur woorde, 1925 kantonaale Stüürsekritëër z Züri und acht Jaar spööter de Sekritëër vo de Zürcher Handels-Chamere. Ab 1935 isch er dänn de Presidänt vo der Oberrekurskommissioon vom Kanton Züri gsy. 1942 isch er uf Voorschlaag vo der FDP in Zürcher Stadtraat gwëëlt woorde, wo-n-er d Läitig vom Schueldepartemänt übernaa hät. 1949, wo de Stadtpresidänt Adolf Lüchinger plötzli gstoorben isch, hät en s Volch zu dëm sym Naachfolger gwëëlt. De Landolt isch gly schuurig populëër gsy, und me hät em nu «de Stapi» gsäit. Er häts halt guet mit de Lüüt chöne, hät guet chöne schnöre (drum hät er scho i de Verbindig s Cerevis Schnörrli ghaa), isch mit allne früntli gsy (ganz
Xaver isch e männleche Vorname. Er isch im düütschsproochige Piet sid em 16. Joorhundert beliebt; denn isch der Heilig Franz Xaver, wo vo Spanie gsi isch und vo 1506 bis 1552 gläbt het, bi üüs populäär worde. Der Franz Xaver het sin Name vo der Burg Javier gha, wo no hüt i der nordspanische Provinz Navarra stoot; dört isch er uf d Wält cho. Ursprünglig chunt der Burgname vom baskische Name Etxaberri, wo «Nöihuus» bedüütet. Am Afang het der Vorname z Spanie Xavier gheisse und me het ne mit emene Afangs-X gschribe, was men uf spanisch aber χa'βjɛr seit. Wo me der Heilig i der Zyt vo der Gägereformazioon au i de düütschsproochige Gägende het lehre gchönne – und ne als Schutzpatron gäge schlächts Wätter und d Pescht verehrt het –, het me der Afangsbuechstabe denn do wie süsch im Düütsche au als X usgsproche. Xavier isch d Schrybwys im Französische blibe, latinisiert isch es Xaverius und im Iteliänische Saverio. Der Namenstag vom Franz Xaver isch der 3. Dezämber. Vom Heilige het’s grad im alemannische Piet i vilne katolische Chile gmooleti Bilder und gschnitzleti Figuure. Z Luzärn isch d Jesuitechile ufe Name vom Franz Xaver gweit. Vo der Namensgschicht im
Dr Coelestin I. (lat. dr Himmlisch; † 27. Juli 432) isch vum 10. Septämber 422 bis zum 27. Juli 432 Papscht un Bischof vu Rom gsii. Är zellt zue dr Hailige un het di chilchli Lehr vu dr Maria as „Die, wu Gott uf Wält brocht het“ noohaltig gferderet. Dr Coelestin I. isch vor syre Wahl zum Papscht Diakon z Rom gsii. In syre ganze Amtszyt het er versuecht, in Froge vu dr Jurisdiktion s remisch Appellationsrächt gege di nordafrikanische Chilche durezsetze, die hän si aber erfolgrych widersetzt. Dr Konflikt isch in dr Hauptsach doderdur zum Änd chuu, wel d Vandale Nordafrika eroberet hän. Dr Bischof Augustinus vu Hippo isch vum Coelestin unterstitzt wore gege dr Semipelagianismus. Im Stryt mit em Nestorius un syne Aahänger het si dr Bischof Kyrill vu Alexandria an dr Coelestin gwändet, wu im Augschte 430 uf ere remische Sinod d Lehr vum Nestorius abglähnt het un sällem d Exkommunikation aadroht het. S Konzil vu Ephesos, Ändi Juni 431, wu di drei Legate vum Coelestin presidiert hän, het dr Nestorianismus mit dr uusdrucklige Zuestimmig vum Papscht verurdailt. Dr Coelestin het si vor allem in dr Mission (au dr innerchilchlige) verdient gmacht. Wel si dr Pelagianismus in
D Suure isch e Fluss i der Schwiiz. Si goot bi Suursi us em Sämpachersee und denn durs Suuretaal uf Suur abe und mündet bi Aarau i d Aare. Si isch 34 Kilometer läng und für d Aare eben e Näbefluss, wo vo Süüde, also vo rächts, ymündet. S Suuretaal isch zimli flach, und so lyt zwüschem Afang vom Flusslouf bis zur Mündig nummen e Höhenunderschiid vo 142 Meter. S ganzen Yzugsgebiet vo der Suure hät 368 Kwadratkilometer. Der Bach foot nit mid ere eigene Kwellen aa, wo s Wasser früsch us em Bode chiem; nei, dä Punkt won er afoot isch eigentlech der Uuslouf vom Sämpachersee, und me chönt hüdrologisch die bar ganz churze Bech oben am See au als Oberlöif vo der Suure aluege, der lengscht vo dene wär die Grossi Aa, wo sälber im oberschte Deil au en andere Name het: es isch der Sellebodebach, und dä chunt vo Härdmänigen obenabe (Gmeind Neuechirch). Der See lyt i der wyte Tuele hinder ere Gletschermoräne, und dur dä schmal Hoger het d Suure e Durchbruch uf der Weschtsyte vom See; das isch im Piet vo der Luzärner Gmein Oberchöuch. Vo dört goot der Flusslouf zmitz dur Suursee dure und
D Minuskel odr Gmeini sin Kleibuechschtabe. Die passe in e Vierlinieschema. In derre kinne d Minuskle au e Oberlängi (z. B. b, d, f, h, k, l) odr e Unterlängi hô (z. B. g, j, p, q, y). D Bezeichnung Minuskel isch usm latynische Wort minusculus abgleitet, des beditet dert sovil wie änder klei. S Gegeteil vu de Minuskel isch d Majuskel bzw. d Versalie. Ma unterscheidet: d Griechischi / Byzantinischi Minuskel im Unterschiid zuer Griechischi Majuskel un Unziale. d Römischi Minuskel im Unterschiid zuer Römische Majuskel, Unziale, Halbunziale. d Alemannischi Minuskel (780-840), wo dur sini Klaar- und Schööhait uuffallt. De Maister vo dem Stiil isch de Kalligraph Wolfcoz vom Chlooster Sanggale gsii. d Karolingischi Minuskel (um 780-12. Jh.) im Unterschiid zu de Karolingische Majuskl d Gotischi Minuskel, mit drei Ziitperiode: Friegotischi Minuskel (abm End vum 11. Jh. bis zuem 13. Jh.), Gotischi (14. Jh.) un Schpätgotischi Minuskel (16. Jh.) im Unterschiid zu de Gotischi Majuskel. Peter Ochsenbein: Das Kloster St. Gallen im Mittelalter; Darmstadt, 1999. ISBN 3-8062-1378-X
De Patton Peter Oswalt ( * 27. Januar 1969 z Portsmouth, Virginia) isch en US-amerikanische Schauspiiler un Komiker. Er het zerscht d Krimiautorin Michelle McNamara ghürootet, und wo die ane 2016 gstorben isch, het er es Joor spööter d Meredith Salenger ghürootet. Dr Oswalt het Büecher gschribe und Comics gmacht. Me kännt en us de Film, won er mitgspiilt het, wie öpe Starsky & Hutch, Magnolia und Blade:Trinity. Er isch au i de Sitcom King of Queens ufträtte. Im Animazioonsfilm Ratatouille isch är d Stimm vo de Wanderratte Rémy. Commons: Patton Oswalt – Sammlig vo Multimediadateie Patton Oswalt in de Internet Movie Database (änglisch)
D Zäller Wienacht isch es Singspiil us der Schwiiz, wo Motyv vo der Wienechtsgschicht zeigt. Der Komponischt Paul Burkhard het’s uf Schwyzerdüütsch gschribe, und es isch i der Chile vo Zäll, emene Dorf im Tösstal bi Winterthur, ane 1960 s erschte Mol ufgfüert worde. Das Theaterstück, wo d Gschicht verzelt, wie der Heiland uf d Wält cho isch, könnt me i vilne Länder; es isch scho i öppe zwänzg Sproochen übersetzt worde; uf Änglisch heisst’s Swiss Nativity. Es baar vo de schöne Lieder mit de guete Melodie vom bekante Operette-Komponischt Burkhard sind i der nöie Mundart-Chilemusig achoo und gälte scho als religiösi Volchslieder; me singt se au ohni szenischi Uffüerig. So isch s Zäller Wiehnachtsspiil eis vo den erfolgrychschte Wärch vo der alemannische Literatur. Der Zürcher Komponischt Paul Burkhard isch wytume für syni Operette bekant gsi, bsunders für s Stück Der schwarze Hecht usem Joor 1939; und ei Nummere dört druus ghört zu de beliebtischte düütsche Lieder überhaupt; es isch s O mein Papa, wo öpen au z Ängland un d z Amerika en Hit worden isch. Sid 1959 het der Burkhard z Zäll gwohnt. Me verzelt sech, scho gly sige der Pfaarer, e Huusfrau und e Fabrikant vo däm
Agogik (vo altgriechisch ἄγειν ágein, dytsch (aa-)füürè, (aa-)leitè) benamst d Kunscht vo dè lychtè Voänderung vum Tempo im Raamè von èm musigalischè Vordraag bzw. Musig-Stüggle. D Leeri vo dè Tempovoänderungè wörd nõch èm Rymann Hugo Agogik dauft. Dè Rymann hèt sèllèn Begriff 1884 i d Musigschprõch ygfüürt. D Änderungè ligèd ußerhalb vo dè mechanischè Tempowärt (Metronom) un sin Bschtanddeil vo dè musigalischè Interpretation durch dè Dirigänt odder dè Solischt. Sèll drǜfft vo allem uff feinschti Temponuancè innerhalb vo musigalischè Phrasè bi melodischè odder harmonischè Höhepüngt, wo dè Vordraag uusdruggsvoll glidèrè un läbbig machè. So chönnèd großi Intervallschprüng è bitzeli mee Zit bruuchè wiè chlyneri Schritt, un harmonischi Vorhalt odder dè erschti Don von èrè Zweier-Bindung wörrèd oft è wèng länger zogè. Größeri Tempoänderungè cha dè Komponischt durch Uusfüürungsaawysungè i dè Partidur aazeigè, z. B. accel. (accelerando) – schnèller wörrè string. (stringendo) – bressyrè, fürsi machè ritard. odder rit. (ritardando) – langsamer wörrè rall. (rallentando) – peu à peu langsamer wörrè riten. odder rit. (ritenuto) – Zitmaß (sofort) zrugg nää, quasi subito ritardando smorz. (smorzando) – absèrblè più (odder meno) mosso – è bitzeli läbbiger (resp. è bitzeli laamè) evtl. au mit tǜpischè Zuèsätz wiè: poco (‚è bitzeli‘), poco a poco
Majuskel (vun lat.: majusculus = e bissli gresser), Versalbuechschtabe oder Versal (Plural Versalie, v. lat.: versus = Zeile, Absatz) isch in de Typografii e Fachbegriff fir Grossbuechschtabe un glichzitig e Uszeichnungsart. In de Paläografii bezeichnet me allgmeiner diejenige Alphabet als Majuskel, wu sich vorwigend uf e Zweilinieschema bschränke (z. B. Capitalis, Unziale). E Grossbuechstab mitte im Wort wird Binnemajuskel gnennt. Text in Versalschrift isch in de Regel schlächt lesbar, stattdem sotte Kapitälchen verwendet werre. Gegeteil: Minuskel Me unterscheidet: griechischi Majuskel (9. Jh. vor Chr. bis 3. Jh. vor Chr.) im Unterschid zue griechische Unzialie (ab 3. Jh. v. Chr. bis 12. Jh. n. Chr.) un de spetere griechische Minuskel remischi Majuskel (7. Jh. vor Chr. bis 4. Jh. nach Chr.) im Unterschid zue de remische Unzialie (4. Jh. bis 8. Jh. n. Chr.), Halbunzialie un Minuskel karolingischi Majuskel (4. Jh.-8. Jh.) im Unterschid zue de karolingische Minuskel (um 780-12. Jh.) gotischi Majuskel (13./14. Jh.), wu di friegotische (End vum 11.Jh. bis 13. Jh.), di gotische (14. Jh.) un di spätgotische (16. Jh.) Minuskle gegeiberstihn.
Mit Dǜnamik wörd i dè Musig d Leeri vo dè Dòn(lut)schtärki (phǜsikalisch: Lutheit) benamst. Dõdeby unterscheidet mò einheitlichi Lutschtärkè (Stuèfè), gleitendi Voänderungè vo dè Lutschtärki (Übbergäng), abrupti Voänderungè vo dè Lutschtärki (Akzänt). Dǜnamikaawysungè i dè Notè sin meischtens i dè italiènischè Sprõch; sit èm 19. Johrhundert findet sich abber au Aagabè i dè jewyligè Sprõch vo dè Komponischtè. Unterschydlichi Donschtärki wörrèd uff dè voschiddènè Musiginschtrumänt unterschydlich uusgfüürt: bi Stryychinschtrumänt wörd dè Drugg, d Gschwindigkeit vum Bogèschtrich, sowiè d Stryychschtell voändèrèt, Blôser variyrèd dè Drugg un d Stärki vum Luftschtròm. D Dǜnamik vo dè Zupf- un Schlaginschtrumänt wörd, wiè au bim Klavyr, durch d Härti vum Aaschlag bschtimmt. Bi dè Blòsinschtrumänt sin diè minimali un maximali Lutschtärki, also s piano-pianonissimo un s forte-fortissimo durch s Uusbildè vo dè Stehèndi Wällè bzw. durch s schlècht klingènde Schränzè, also nichtlineari Obberdöön im Frequènzschpektrum, ygschränkt. I dè modärnè Notation wörd d Donschtärki mit kursivè Buèchschtabbè un Zeichè unter m Notèsischteem aagää. Nu bi Musig für d Gsangsschtimmè wörd d Dǜnamik normalerwys übber m Notèsischteem aagää, wôrend unter m Notèsischteem dè Gsangstegscht stòt. Deilwys, bsunders i dè (quasi „hǜperexpressivistisch“ notyrtè) Musig von è Huufè Spòtromantiker (wiè z. B. Gustav Mahler) odder au è baar Expressionischtè,
Surselva (rätoromanisch für «oberhalb vom Wald») isch de Name vo däne geografischen Objekt: Surselva (dütsch au Bündner Oberland), e Talschaft vom Vorderrhii im Kanton Graubünda, Schwiz Bezirk Surselva, e Verwaltigseinheit vom Kanton Graubünda, wo bis Ende 2015 bstande hät Region Surselva, e Verwaltigseinheit vom Kanton Graubünda, wos sit 2016 git Lueg au: Surselvisch, s rätoromanisch Idiom, wo i da Surselva gredt wird Museum Regiunal Surselva, es ethnografischs Museum z Ilanz im Bündnerland
Pflanza ond Viechr en Gfaar en osrm Gai send en dr Rauda Lischd vo de gfäärdete Arda ufglischdad. Vo de oogfähr 40.000 Viechr- und Pflanzaarda en dr Schweiz schdandad faschd 10 Prozent uf de Lischda vo de bedrohde Arda. Bei de Säugetier send s 33 Prozent - bei de Reptilien sogar 75 Prozent. En dera Lischd sen lang ned alle Pflanza ond Viechr mo en Gfaar sen, aufgfiehrd. Wamma meh seha will, kaa ma se mid de Nochweis leichd fenda. Pflanza ond Viechr A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z Bei de Buachschdaba mo koine Aidräg hen, bassierd nix! Aamoisa Rote Waldameise (Formica rufa) Schweizer Gebirgswaldameise (Formica paralugubris) Zom Aafang Biber (Castor sp) Biina Wildbiina Wespenbiene Nomada mutica Nomada stigma Sandbienen Andrena aeneiventris Andrena argentata Andrena fuscosa Andrena potentillae Woll-, Harzbiene (Anthidium sp.) Hasenfüßige Blattschneiderbiene (Megachile sp.) Braunbär (ursus arctos) Zom Aafang Cyperngras Knäueliges Cypergras (Cyperus glomeratus) Zom Aafang Zom Aafang Eulen (Strigiformes) Edelweiß (Leontopodium) Enzian Becherenzioo Glogge-Enzioo Eppich Kriechender Eppich Knotenblütiger Eppich Falter Kronwickenbläuling Rotbindiger Samtfalter Waldwiesenvögelchen Feldhamster Fischotter Fledermäuse Langflügelfledermaus Fliegen Eintagsfliege (Ecdyonurus zelleri) Zom Aafang Gartenspitzmaus (Crocidura suaveolens)
De Matthijs van Zwieten de Blom (* 1970) isch en Schwiizer Pfarrer. Er isch sit em 1. Jänner 2019 Presidänt vom Pfarrkapitel vo de Reformierte Landeschile Aargau. Er isch as gebürtige Niderländer i de Schwiiz ufgwachse und het z Züri d Matura gmacht. Vo 1990 bis 1997 het er a de Universitäte vo Amsterdam und Züri Theologii gschtudiert und vo 2001 bis 2006 a de Uni Bärn Betriibswirtschaft. Vo 1998 ist 2022 het er als Pfarrer gschaffed, zerscht in verschidnige Chilegmeine im Kanton Bärn, unter anderem z Linech und z Diemtige, und vom September 2011 bis zum Sommer 2022 im Aargau, won er sini Pfarrstell in de Chilegmeind Rei ja het (mit de Gmeinde Rüfenach, Villige, Remige und Würelinge und em Brugger Ortsteil Lauffohr und Siggetal-Station). Im Oktober 2018 isch dr Matthijs van Zwieten de Blom zum Presidänt vom aargauische Pfarrkapitel gwählt worde, als Nochfolger vom Rudolf Gebhard. Wo er im Sommer 2022 sis Pfarramt abgeh het, isch er au als Presidänt vom Pfarrkapitel zruckträte. D Nachfolg hend d Maja Petrus und d Kristin Lamprecht imene Co-Präsidium aaträtte. Portrait vom Matthijs van Zwieten de Blom uf de Website vom Schwiizerische Pfarrverei Reformierte Kirchgemeinde Rein uf ref-rein.ch De Vorstand vom Pfarrkapitel
D Ingrid Alexandra, d'Prinzessin vo Norwege (* 21. Jänner 2004 in Oslo), isch d'Tochter vom norwegische Chronprinz Haakon und siinere Ehefrau, de Chronprinzessin Mette-Marit. Sii isch es Mitgliid vom Huus Schleswig-Holstein-Sonderburg-Glücksburg, enere Nebelinie vom Huus Oldenburg. D'Prinzessin Ingrid Alexandra isch am 21. Januar 2004 im Rikshospitalet in Oslo gebore wurde und isch s'erst gmeinsame Chind vom Chronprinz Haakon und de Chronprinzessin Mette-Marit vo Norwege. D'Prinzessin heisst Ingrid weg de Grossmuetter vo de Mette Marit und weg de Königin Ingrid vo Dänemark (1910–2000). Und Alexandra isch si tauft worde, will de König Olav V. vo Norwege (1903–1991) früener mal Prinz Alexander vo Dänemark gheisse het. D'Ingrid Alexandra isch am 17. April 2004 i de Schlosschile vom Königliche Schloss in Oslo tauft worde. Iiri Göttis und Gottene sind de König Harald V. vo Norwege, de Chronprinz Frederik vo Dänemark, d'Chronprinzessin Victoria vo Schwede, de König Felipe vo Spanie, d'Prinzessin Märtha Louise vo Norwege und iiri Grossmuetter, d'Marit Tjessem. Ingrid Alexandra vo Norwege uf kongehuset.no (norwegisch) Biografy vo de Ingrid Alexandra vo Norwege uf kongehuset.no (norwegisch) Video vo de Ingrid Alexandra vo Norwege bim NRK vom 17. April 2004 (norwegisch)
D Wiggere isch e Fluss, wo dur d Kantöön Luzärn und Aargau flüsst. Si isch e Näbefluss vo der Aare. Ihri Lengi isch 41 Kilometer. Der Bach Änziwiggere foot bim Bärg Napf aa und louft dur s Tal uf Hergiswil bi Willisau abe. Dört chunt der Sytebach Buechwiggere derzue, und jetz heisst der Fluss nume no Wiggere. Er flüsst uf Dagmersölle, Reide, Brittnou und Zofigen abe und mündet zwüsche Rootrischt und Arbig i d Aare. Seppi a de Wiggere Waltraud Hörsch: Wigger (Fluss) In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz. Commons: Wigger – Sammlig vo Multimediadateie Hydrodate vo der Wiggere Geoserver vo de Schwizer Bundesverwaltig Auswertungen zum Gewässernetz usegee vom BAFU under Auflistung Fliessgewässer der Schweiz >30 km abgruefen am 9. Augschte 2017 Hydrologisches Jahrbuch der Schweiz 2008, S. 256
Dr Daniel Lüönd (* 2. Septämber 1959; † 4. Jänner 2019) isch e Schwyzer Bassischt gsii. Dr Daniel Lüönd het uf em Stoos gläbt un het syt em 16. Lääbesjohr Kontrabass gspiilt. Vum Martin Nauer het sy Brueder Alois Lüönd di alte Dänz vum Josef Stump chenne lehre, wu dr Nauer vum Balz Schmidig iberliferet kriegt ghaa het, wu no mit em Josef Stump sälber gspiilt ghaa het. Um 1966 het dr zweet Brueder Paul Lüönd s Schwyzerörgeli glehrt. Dodruf isch um 1970 s Schwyzerörgeliduo Lüönd entstande, wu bi Verain un chlaine Fescht ufgspiilt het. Anne 1976 het dr jingscht vu dr Mosi-Bríeder dr Bass glehrt. Derwäge isch derno s Schwyzerörgelitrio Mosibuebä entstande. In dr 1970er Johr het s e baar Mol mit em Rees Gwerder un em Paul Lüönd gspiilt. D Formation Mosibuebä het s vu 1976 bis 2014 gee un isch in dr Zwischezyt mit em Daniel Gwerder un em Philipp Schuler zue me Schwyzerörgeliquartett versterkt wore. Alli Dänz vum Josef Stump un em Balz Schmidig un di aigene sin vu Musiker zue Musiker wytergee wore, Note het s fascht nit gee un d Musiker hään au kai Note chenne läse. Mittlerwyli git s e baar Notehefter vu
Der Fallerbärg (uf de Schwizer Landcharte Valserbärg) isch e Bärgpass im Bündnerland. Übere Bärg goot der gwoont Wääg vom Rhywald uf Falsch im Falschertaal. Me dänkt, ass über dä Bärgpass au scho d Walser im Mittelalter usem Taal vom Hinderrhy is Falschertaal cho sind. Es git kei Strooss übere Fallerbärg, numme en Fuess- und Soumwääg. Dää foot bim Dorf Hinderrhy a und goot dur d Alpe Casana und Piänätsch stotzig z duruff. Es sind grad nüünhundert Meter vo Hinderrhy ufe Bärg, wo d Passhöchi uf 2502 Meter über Meer isch. Ännedra goot der Bärgwääg nid so stotzig s Peil, es Sytetaal vom Falschertal, duruus über d Alpweide Chella und Zum Hirt und vo dört denn s Port ab zum Bärgdörfli Wallatsch, wome äntwader der Wääg grad abe uf Innerpeil und dure Peilwerwald oder graad füra uf Tschifera goot. Beid Wääg chöme denn grad uf Platz abe; das isch s Hauptdorf vo Falsch. Das Dorf lyt 1250 Meter wyter unde weder der Fallerbärg. Wie d Lüüt vo Falsch früener der Fallerwääg bruucht händ zum ihri Sache im Süüde go hole, verzellt d Walser Schriftstellere Paula Jörger i der walserdüütsche Gschicht D Valler Bäärgtreger, wo d Walservereinigung Graubündä anne 1974 useggä het;