rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Der Sigmund Freud (* 6. Mai 1856 z'Freibärg (Määre) (tschechisch Příbor); † 23. September 1939 z'London), eigentlech heisst är Sigismund Schlomo Freud, isch e öschtriichische Arzt u Tiefepsycholoog gsi. Der Sigmund Freud isch berüemt worde, will är mit der Psüchoanalüse agfange het. Är het gseit, dass der Sexuautriib eigentlech aues entscheidet imne Läbe vomne Mönsch. Da isch är uf der gliiche Linie mitem Charles Darwin, wo gseit het dass der Säubschterhautigstriib, auso ässe, trinke u Chinder ha (Sexuautriib), bi Tier u ebe ou bim Mönsch aues entscheidet. D'Idee vom Freud si hüt no heftig diskutiert. Zu siner Zit het speziell d'Chile ke Freud gha a sine Idee. Der Sigmund Freud het d'Religione uf sone Art kritisiert, wies no nie öpper gmacht het vor ihm: är het gseit, d'Religiosidät vo eim sig e infantili Nöirose. Eine vo sinie wichtige Schüeler isch de Carl Gustav Jung gsii. 1887 Studie Über Coca 1893 Über den psychischen Mechanismus hysterischer Phänomene . 1895 Entwurf einer Psychologie 1895 Studien über Hysterie. 1896 Zur Ätiologie der Hysterie 1900 Die Traumdeutung 1904 Zur Psychopathologie des Alltagslebens 1905 Drei Abhandlungen zur Sexualtheorie 1908 Die 'kulturelle' Sexualmoral und die moderne Nervosität 1913 Totem und Tabu 1914 Zur Geschichte der psychoanalytischen
Der Sokrates (altgriech. Σωκράτης, Sōkrátēs; * 469 v. Chr., † 399 v. Chr.), zum Tod verurteilt worde mit Gift) isch e wichtige antike Filosoof, wo z Athen gwoont u gschaffet het. Wie berüempt är isch, geht men au draa, dass me alne griechische Filosofe, wo vor ihm gläbt hei, Vorsokratiker seit. Me seit, är sig z Athen umespaziert und het mit Lüüt uf der Strass diskutiert. D Theme, woner drüber gredt het, si filosofisch gsi, es isch ums Läbe vo de Mönsche gange und drum wie me am beschte derzue bitreit, dass es allne besser got. Är heb Froge gschtellt, wo no nie öpper vor ihm druuf cho sig. Das isch es bearne unheimlech gsi, und drum het der Sokrates Finde gha; am Ändi isch er aaklagt worde wil er jungi Lüüt uf der Strass mit sine Diskussione beläschtiget heig. Är isch zum Tod verurteilt worde, hätt aber ohni Problem chöne Athen verlo; wil är das ned gmacht het und statt wäggzgoh der Giftbächer gnoo het, seit me, är het sech für d Filosofi gopferet. Das alles isch guet beschribe im Wärch vom Platon "d Apologii (Verteidigungsred) vom Sokrates". Der Sokrates het nume mündlech filosofiert: är het keni Tegschte hinterlaa;
Der Charles Robert Darwin (* 12. Februar 1809 z'The Mount (e Täil vo Shrewsbury), z'Ängland; † 19. April 1882 z'Downe) isch en britischä Naturforscher gsi und me seit, es sigi eine vo de wichtigschte Naturforscher überhoupt. Der Charles Darwin het d'Evoluzionsteori begründet. Luut de Evoluzionsteori hend alli Lebewese en gmeinsame Vorfahre und entwicklet sich durch de Mechanismus vo de natürleche Selekzion. Är het sini Teorie zerschmol am 24. Novämbr 1859 i sim Buech The Origin of Species veröffentlecht und si isch underdesse i de wüsseschaftliche Welt die einzig akzeptierte Theorie zur Entstehig vo de Arte. Är isch näbebii ou e glückleche Familiefatter gsi. The Zoology of the Voyage of H.M.S. Beagle. Smith, Elder & Co., London 1838–1843 (als Herausgeber); digitalisierti Fassig Journal and remarks. 1832–1836. Band 3 von P. Parker King, Robert FitzRoy, Charles Darwin: The narrative of the voyages of H.M. Ships Adventure and Beagle. Henry Colburn, London 1838–1839; digitalisierti Fassig; als eigenständige Veröffentlichung: Journal of researches into the geology and natural history of the various countries visited by H.M.S. Beagle Henry Colburn, London 1839. Geology of The Voyage of The Beagle. 3 Bände, Smith, Elder & Co, London 1842–1846: The structure and distribution of coral reefs. Being the
Der Friedrich Wilhelm Nietzsche (* 15. Oktober 1844 z'Röcke bi Lütze; † 25. August 1900 z'Weimar) isch en dütsche Filosof u klassische Filolog gsi. Vo 1869 bis 1879 isch er Profässer ar Uni Basu gse. Är het i sim Läbe Morau, Religion, Filosofi, Wüsseschafte u au Kunst kritisiert. Was er schpeziell agriffe het isch die chrischtlechi Morau u di chrischtlechi u platonischtischi Metafüsik gsi. Bekannt isch sin Satz Gott isch toot. Är het sech gfrogt, was Woret überhoupt isch. Wäg all däm meine einigi, sini Filosofi sig deschtruktiv. As sis Hoptwerch gelt s Buech: Also sprach Zarathustra, wo an Religiosstifter Zarathustra erinneret. Zur Geschichte der Theognideischen Spruchsammlung, 1867. De Laertii Diogenis fontibus, 1868/69. Homer und die klassische Philologie, 1869. Analecta Laertiana, 1870. Das florentinische Tractat über Homer und Hesiod, 1870 Fünf Vorreden zu fünf ungeschriebenen Büchern (1872) KSA 1: I. Über das Pathos der Wahrheit II. Gedanken über die Zukunft unserer Bildungsanstalten III. Der griechische Staat IV. Das Verhältnis der Schopenhauerischen Philosophie zu einer deutschen Cultur V. Homers Wettkampf Die Geburt der Tragödie aus dem Geiste der Musik, 1872 KSA 1. Über Wahrheit und Lüge im außermoralischen Sinn (1872) KSA 1. Die Philosophie im tragischen Zeitalter der Griechen (1873) KSA
Der Ludwig van Beethoven (* 16. Dezember 1770 z'Bonn, Dütschland; † 26. März 1827 z'Wien, Öschtriich) ische Komponischt vor Wiener Klassik gsi. Er gilt as de Komponist, wo d'Musig vo derä Stilepochä zo erärä höchschtän Entwicklig gfüärt und dä Romantik dä Weg beräität het. Dä Ludwig van Beethoven isch innärä sehr musikalischä Familiän ufgwachsä. D'Vorfahrä vo sim Vatär sind Buurän und Handwerchär us äm flämischä Mecheln gsi. S'niderfränkisch „van“ i sim Familiänamä dütät drof het, das er sich vom ländlichä „Betuwe“ ableität. Äm Beethoven sin Grossvatär vo vätärlichär Sitä het au Ludwig van Beethoven gheissän und isch z'Bonn Kapellmäistär gsi. 1740 isch sin Sohn Johann uf d'Wält cho, wo as Tenor i dä Bonnär Hofkapellä gsungä het. D'Muätär vom Beethoven, d'Maria Magdalena Keverich, isch am 19. Dezember 1746 as Tochtär vomänä kurfürschtlichä Choch of d'Welt cho; di mäischtä vo ernä Vorfahrä sind us dä Moselgegnd cho. Scho met knapp 16i isch si metämä Kurtrierer Chamrdiänär namäns Laym vöhürotät wordä. Si het än Sohn uf d'Wält brocht, wo abr scho früä gstorbän isch und met 18i isch si scho ä Witwä gsi. Am 12. November 1767 het si denn zom zwäitä mol ghürotän und zwor met äm Johann van Beethoven. Erän
S Flügedi Schbagettimonschder (uf änglisch Flying Spaghetti Monster, oder au eifach: FSM) isch der "Gott" vore Religionsparodii, wo im Juni 2005 vom Füsiker Bobby Henderson gründet worde isch. D'Ahänger vom Monschder nennet sich Pastafaris. Grundlegend isch, dass der sogenannti "Pastafarismus" nüt mitere eigentleche Religioon ztue het, sondern eher als en Art politischi Bewegig (vo Agnoschtiker zum Bispil) z'erachte isch, wo s'Ziel het, ere neue Wälle vo religiös (proteschtantisch) motiviertem Konservativismus i de USA z'begägne. Sit em 10. Dezämber 2015 daf d Church of the Flying Spaghetti Monster z Neuseeland offiziell Lüt verhüroote. S'Flügende Monschder isch e diräkti Kritik ar Ideologi vom Intelligent Design, ere nöie religiöse Bewegig mit politischem Ifluss ir USA. D Vertreter vom Intelligent Design wei, dass me a amerikanische Schuele im Biologiunterricht anstatt d Evoluzionsteori s kreazionistisch Intelligent Design lernt, also dass d'Wält mit Adam und Eva aagfange hegi. Aber will Evoluzionsteori für Biologiwüsseschafte isch und der Kreazionismus ke naturwüsseschaftleche Inhalt het, befürchtet me dass Biologe ire Bruef nümm chöi usüebe. Dr Aalass für d Gründig vo däre „Religion“ isch d öffentlech Diskussion gsi um d Iifüeirg vom Intelligent Design an US-amerikanische Schuele. Unter Verwiis uf s – grad au vo de Verfechter vom Intelligent Designs verwendeti
Fähler bir Vorlage * Parametername unbekannt (Vorlage:Infobox Fußballklub): "adresse; 1; spitzname; manager" De FC Züri (au de Stadtklup gnännt), isch eine vo de erfolgriichste und bekanntischte Fuässballklüpp vo de Schwiiz. Nach ere schlächte Säsong 2015/16 isch er in d Challenge League abgstige. De FC Züri isch am 1. Auguscht 1896 vo Mitgliider vo de ehemalige Verain FC Turicum, FC Excelsior und FC Viktoria gründet worde. De Klupp hät sich mit de Zit zu eim vo de grööschte Klüpp i de Schwiz entwicklet. Bis it 30er Jahre hät de Klupp au no anderi Sportartä gmacht, zum Bischpil Ruedere, Boxe, Liächtathletik, Handball und so wiiter. Spööter händ si sich uf s Fuesball konzentriärt, wo si au de grööschti Erfolg gha händ. De erscht groossi Erfolg i de Schwizer Liga uf de nazionalle Ebbeni hät de Klup i de Säson 1901/1902 gha, won er zum erschte Mal Schwizer Meischter worde isch. Nachhär sind d Zürcher no sibbe Mal Meischter worde zwüschet 1966 und 2005. De letschti händ si i de Säson 2006/2007 gunne, wo i de 92schte Minute de Xavier Margairaz s alles entschäidende 2:0 gäge t Schtadtrivale GC gschosse hät, um de Loiä de 11ti Titel z günne. De Schwizer Cöp händ
D'Schtadt Athen (noigr. Αθήνα, Athína [aˈθina] (f.Sg.) ; altgr. Ἀθῆναι, Athēnai (f.Pl.)) isch d'Houptschdat vo Griecheland. Si isch öppe vor 5000 Jahr s'erschti mal besidlet worde. D'Metropouregioon Athen isch di bevöukerigsriichschti und flechegröschdi Schdat vo Griecheland. I de griechische Saage hei d'Göttin Athena u dr Meeresgott Poseidon wöue Ifluss gwünne über d'Lüt wo ir Region vom hütige Athen gwont hei - die damaus chli Schdat het zu där Zit no ke Name gha. Bedi Götter hei der Schdat es Gschänk gmacht, und zwor het d Athene en Ölbomm wachse loo, de Poseidon het aber e Quele flüüsse loo. D hend d Athener gfunde, de Ölbomm sei nützlicher, dorum heisst Athen hüt Athen u ned angersch - seit me. Wäg de vilne antike Schtätte u antiker Kultur isches eine vo de turischdischsde Schdät vo Öiropa. Im Joor 2004 hei dört die Olympische Schbiu schdattgfunge. Darum het Athen e nöie Flughafe u drü nöii U-Bahnliniä übercho. Sokrates Dr Peloponnesisch Chrieg Commons: Athen – Sammlig vo Multimediadateie Offiziells Stadtportal (englisch, griechisch) Dütschi Botschaft Athen (dütsch, griechisch) Goethe-Institut Athen (dütsch, griechisch) Athen-Magazin (dütsch) Normdate: GND: 4003366-1 | LCCN: n79018143 | SUDOC/IdRef: 027290530 | VIAF: 131280462
The Kovenant The Kovenant isch e norwegischi Black-Industrialmetal-Bänd, wo ursprüngli under em Name Covenant gründed worde isch, wo de Name aber het ablege müesse, wiil er vo dr schwedischi Future-Pop-Band Covenant urheberrechtlich gschützt isch. D Band isch im Johr 1992 vom Lex Icon (zu Dimmu Borgir Zite no Nagash) un vom Psy Coma (früener Blackheart) gründet worde. 1994: Hän sii e Demo bim Label Mordgrimm ufgno. Userdem hän sie des Album "In Times Before The Light" no ufgno. 1998: Des zweiti Album "Nexus Polaris" isch uf de Markt ko. Derno sin no drei neui Mitgliider dezue ko: Hellhammer (vo Mayhem), Astennu (vo Dimmu Borgir bis 1999) und Sverd (vo Arcturus). Und au d'Sarah Jezebel Deva (vo Cradle of Filth) het uf dem Album de Frauegsang überno. Drno sin si zum Label Nuclear Blast gange. 1999: Dr Sverd und de Astennu hen d Bänd verlo. In dem Johr hän sie sich in "the Kovenant" umbnene müesse. Si hän dann des dritte Album "Animatronic" ufgno. Im Gegesatz zum früenere Black-Metal Stil isch des jetzt meh Induschtrial-Metal worde. In dem Johr hän si zwee norwegischi Grammys wonne. In de Kategori Beschdi Hard Rock Albe für des Album "Nexus Polaris" un "Animatronic". 2002: Si
Metalcore isch es Musigsubgenre vom Heavy Metal, wo Elemänt vo Death Metal, Thrash Metal und Hardcore Punk vermischt. Berüehmti Bands us dere Musigrichtig si zum Bischpöu As I Lay Dying, All That Remains, Caliban und Killswitch Engage. Musikalisch isch Metalcore hüüfig nöcher bim Metal - d'Wäutaschouig hingägä glycht eher dere vom Hardcore Punk Bereich. Es wichtigs Merkmal am Metalcore si die so genannte Breakdowns. Bi Breakdowns wird s'Songttempo öbe haubiert. Währenddesse wird hüüfig Hardcore Dancing oder Moshing betribe. Es het sech so ergää, dass me Metalcore no wiiter duet unterteile. Allerdings git's föu Metalcore-Hörer, wo vo dene Ungerteilige nüt haute. Im Deathcore isch dr Metalcore no meh mit Death Metal gmischt. Deathcore isch stark vor Gschwindigkeit und vor Herti vom Death Metal beiflusst. D'Gsäng si hüüfiger Growls oder Screams aus die üebleche Metalcore-Shouts. Mathcore isch e sehr technische Ableger vom Metalcore. Sehr technischi und dissonanti Riffs, komplexi Songstrukture und Taktschemata. Us Gsang wärde hüüfig sehr verzerrti gutturali Gsäng brucht. Moshcore isch, wie dr Name scho seit, stark uf d'Moshpits usgleit. Musikalisch isches scho wieder nöcher am Hardcore Punk und het starki, simpli Breakdowns und Gsäng.
Gutturals Singe isch e Gsangsart, wo ir Kehle böudet wird um verzerrtes "Grunze" (Growling, Grunting), agruchtes Schreie (Shouting) oder "krächze" (Screaming, Shrieking) z'erzüge. Meischtens wird gutturale Gsang i diverse Genres vom Metal (Death Metal, Black Metal, Thrash Metal, Metalcore, usw.) agwändet, es git aber ou angeri Genres, wo verzerrte Gsang bruche - zum Bischpöu Grindcore oder Industrial. Dr Gsang wird, wie obe erwähnt, ir Kehle böudet. Es git nid wörklech e "richtigi" Technik, föu Bands schreie eifach so, oni lang g'üebt z'ha. Die si de aber ou stark gfährdet, Stimmbänderknötli z'becho. Wäg däm isch es empfählenswärt, Gsangsstunde z'nää, wöu's föu Üebig brucht, die richtigi Atemtechnik z'beherrsche und d'Taschefalte bzw. "falsche" Stimmbänder z'bruche.
Curitiba (Uussproch wie "Kuritschiba") isch d Hauptschdat vom Bundesschdaat Paraná in Brasilie. Curitiba isch di gröscht Schdat vom Süde vo Brasilie; i der Schdat säuber wohne öppe 1.788.559 Iwoner, u ir ganze Agglomeration öppe 3.595.662 (Stand 2007). Ab 1870 si viu Öiropäer (Italiäner, Dütschi, Pole..) nach Curitiba igwandret. Hüt isch Curitiba e sehr modärni u entwickleti Schdat; me seit, si sig die Schdat mit de höschschte Läbenskwalität vo Brasilie. I eim vo de drü Fuessbauschtadie vo de Schdat, em Estádio Major Antônio Couto Pereira, schpiut de FC Coritiba. Commons: Curitiba – Sammlig vo Multimediadateie D Website vo der Schdat (portugisisch) Website for travel & tourism information (änglisch)
Scar Symmetry Scar Symmetry isch e schwedischi Melodic Death Metal Grubbe, wo 2004 gründed worde isch. Me kann sii vogliche mit Soilwork oder Inflames. Dr Grubbe wird oft au als Nachmachig vo Soilwork kritisiert. Dr Musik wegseld vo aggresivi Riffs und hadi Trummelisätz, zö melodischi Kläng und sanfdi Trummel. Au de Sänger wegseld zwische klarem Gsang und Growls. Christian Älvestam: Gsang Kenneth Seil: Bass Henrik Ohlsson: Trummel Jonas Kjellgren: Gitarre Per Nilsson: Gitarre Symmetric In Design (Metal Blade Records) / 2005 Pitch Black Progress (Nuclear Blast) / 2006 Holographic Universe (Nuclear Blast) / 2008 The Illusionist The Illusionist (neui Version) Commons: Scar Symmetry – Sammlig vo Multimediadateie Scar Symmetry uf MySpace
D Bönz esch es Flössli im Kanton Aargau ide Schwiiz. D Quelle isch in Beiwil unter em Graat vom Lindebärg uf 800 m i de Nöchi vo Muuri. Dr Bach flüsst druffabe s Freyamt dorab und a Wohle verbii. In Weldegg mündet s in Aabach; dä fliesst den in d Aare. Früecher esch d Bönz zemlech dräckig gsii ond nor gradus gflosse im ene künschtliche Kanalbett. Nachdem mer es baar Kläralage bout het ond sösch au s Flössli renaturiert het, isch es efäng anes paar Stelle wider chly natürlecher. Commons: Bönz – Sammlig vo Multimediadateie
De stimmlosi alveolari Plosiv isch e Konsonant wo in fascht jedere Sprooch vorchùnt. S Hawaiisch isch eini vo de sältene Sprooche wo kei alveolare Plosiv hen. S Zeiche im IPA defür isch [t]. Im Alemannische chùnt de Luut als Lenis, Fortis ùn behuucht vor. Bstimmti Dialäkt, bsùnders im Niideralemannische ùn Schwööbische hen aber au nùmme de Lenis. Es isch en Verschlùssluut; dr Lùftstrom im Muul wird ganz blockiert ùn deno wird d Lùft ùff eimool dur s Muul abgloo. De Artikulationsort isch alveolar; er wird dur diräkte Kontakt vo de Zùng mit de Alveole produziert. D Phonation isch stimmlos; derwyylscht er produziert wird, vibriere d Stimmbänder nit. Es isch en orale Konsonant; d Lùft goot dur s Muul usse. Es isch en egressive Konsonant; er wird allei dur s Usstoosse vo Lùft mit de Lunge ùn em Zwerchfell erzüügt, wie die meischte mänschliche Sproochluut. Gussenhoven (1992:45) Fougeron & Smith (1993:73) Szende (1994:91) Okada (1991:94) Ladefoged (2005:158)
De stimmlosi postalveolari Frikativ isch e Konsonant vo dr mänschliche Sprooch, wo in viilene Sprooche vorchùnt. S Zeiche im Internationale Phonetische Alphabet defür isch [ʃ]. Im Alemannische wird er meischt mitem Trigraph <sch> gschriibe. In viilene hochalemannische Dialäkt wie em Züridütsche, git es de Luut chùrz (Lenis) ùn lang (Fortis). Es isch en Frikativ; es wird e Engi im Muul bildet, wo de Lùftstrom duredrùggt wird. De Artikulationsort isch postalveolar; d Zùng bildet grad hinter em Zahndamm e Engi, aber no nit eso wyt hinte im Muul, dass mer de harte Gaume beriert. D Phonation isch stimmlos; derwyylscht er produziert wird, vibriere d Stimmbänder nit. Es isch en orale Konsonant; d Lùft goot dur s Muul usse. Es isch en egressive Konsonant; er wird allei dur s Usstoosse vo Lùft mit de Lunge ùn em Zwerchfell erzüügt, wie die meischte mänschliche Sproochluut. Thelwall, Robin (1990), "Illustrations of the IPA: Arabic", Journal of the International Phonetic Association 20 (2): 37–41 Shosted & Chikovani (2006:255) Gussenhoven (1992:46) Cruz-Ferreira, Madalena (1995), "European Portuguese", Journal of the International Phonetic Association 25 (2): 90–94, Cotton & Sharp (2001:15) Ladefoged (2005:168) Merrill, Elizabeth (2008), "Tilquiapan Zapotec", Journal of the International Phonetic Association 38 (1): 107–114
D' Sueben (latiin. Suēbī) waret a Handvoll Stämm von de alde Germanen, also a Sammelbezeichneng. Aus oim Deil send später d' Alamannen bzw. Alemannen worda, was au a Sammelbezeichneng isch, ond dia heutiche Schwaben nadierlich. Es waret dia alte Römer, wo d' Sueben en ihre Schrifta beschrieba hend, so dass mir heutzutag no viel wisset aus dr Zeit sogar no vor Christi Geburt, weil selber hend se ja nix gschrieba, erst a halbs Jahrtausend später hend se ganz langsam damit ogfanga. Ursprenglich hend's em Nordosta vo dr Germania magna glebt, an dr Elbe bis zur Ostsee, wo beim Tacitus Mare Suevicum ghoissa het, also Suevisches Meer. (Heit isch „Schwäbisches Meer“ an scherzhafte Nama fir dr Bodesee.) Viele oinzelne Stämm' hend sich als Doil vo de Sueben ogseha, laut em Tacitus die Semnonen, Markomannen, Hermunduren, Quaden, Langobarden, manchmol au dia Angeln. Scho em Johrhondert vor Christi Geburt send Sueben nach Südwesta zoge, zerscht an dr Rhein, ond dann au drübr, ond hen sich mit dem Römischen Reich oglegt, wo domols sich en Gallien broidgmacht hat. Dr Julius Caesar hat dann Schlachta gwonna, em Johr 58 v. Chr. zom Beispiel irgendwo em Elsass gegen dr Ariovist, dr Könich von de Germana. En
Dr Limes (uf lateinisch orspringlich „Grenzweg“, spätr allgmein „Grenz“, Plural limites) hoißt mr d Grenzwall wo d Remer zur Verteidigung gege vorallem germanische Stämm baut hen. Teilweis goht er kerzagrad durchs Schwobaländle, iber zig Kilometer. In Deitschland werd „Limes“ vor ällem dr obergermanisch-raetische Limes ghoißa, wo am End (159 bis 260) ogfähr 548 Kilometer lang gwä isch. Vo Rheinbrohl (nerdlichs Rheinland-Pfalz) isch er zuerst nach Osta, no en ama scharfa Knick nach Sida bis nach Lorch ganga. Estlich vo Lorch macht dr Limes an Knick ond goht bis Hienheim an der Donau (sidwestlich vo Regensburg). Seit em 15. Juli 2005 isch dr Obergermanisch-Rätische Limes en dr Weltkulturerbeliste vo dr UNESCO, am 5. Juli 2006 sen z Aale d Urkunda übergeba worda. "Solange die Zufälligkeiten hier walten, solange man nur gräbt, wo zufällig Dilettanten und Geld sich dafür bereit finden, und an anderen Stellen, wo es viel nötiger und aussichtsvoll wäre, die Zerstörungsarbeit ihren stillen Gang unaufhaltsam weitergeht, solange bleibt diese Aufgabe der deutschen Geschichtsforschung ungelöst, und diese am wenigsten können wir späteren Generationen vermachen. Sell hot gsait dr Althistoriker ond Literaturnobelpreisträgers Theodor Mommsen (1817–1903), wo sich alleweil fir a systematisch Erforschung vom Limes en Deitschland usgsproche het. Atlas zur Archäologie
Littau esch e politischi Gmeind im Kanton Lozärn gsi, wo uf de Aafang vom Johr 2010 mit de Schtadt Lozärn fusioniert hät. D Markig hät e Flächi vo 13,2 km² gha ond esch die viertgröschti Gmeind vom Kanton Lozärn mit öppe 16000 Iiwohner gsi. S Wappe vo Littau bestod us drü bärge ond zwöi Täler, nämlech im Norde de Littauerbärg, i de Mette Zemmeregg ond im Süde de Sonnebärg, dezwösche s Udelbodetal und s Tal vo de Chliinen Ämme. Us dere bsondrige topographische Laag resultiered 2 Dörfer, 2 Chelegmeinde, 5 Postchreis und Quartier, wo einersiits uf Lozärn, andrersiits uf Ämmä orientiert send. De höchschti Ponkt fendet sech a de Gränze zo de Gmeind Chriens im weschtleche Teil vom Sonnebärgwald uf fascht 800 m (799.93 m) ü. M. Littau esch s erschte mol im Johr 1178 erwähnt worde. Barbara Hennig, André Meyer: Kunstdenkmäler der Schweiz Band 116. "Die Kunstdenkmäler des Kantons Luzern, Band II: Das Amt Luzern. Die Landgemeinden". Gesellschaft für Schweizerische Kunstgeschichte GSK, Bern 2009, ISBN 978-3-906131-90-0, S. 271–300. Commons: Littau – Sammlig vo Multimediadateie Waltraud Hörsch: Littau. In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz. Waltraud Hörsch: Reussbühl. In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz. Normdate: VIAF: 242597630 Bilanz der ständigen Wohnbevölkerung
Wettige isch e Gmeind im Bezirk Bade im Kanton Aargau. De Gmeindbann ligt östlich vom Bezirkshauptort Bade. Mit meh wie 21'000 Iiwohner isch Wettige di zweitgröschti Gmeind im Kanton. S Gmeindgebiet vo Wettige goot vo de Limmig im Süüde über s ganze Wettigerfäld bis zum stotzige Hang uf de Südsyte vo de Lägere. A de Limmig stoot di grossi Staumuur vom Limmigchraftwärk vom EWZ, und undedra isch die alti Holzbrugg übere Fluss. Im Oschte goot de Gmeindbann über de Sulzberg bis zum Greppe und ad Gränze zum Kanton Züri. Im Weschte lauft d Gränze vom Bann scho es Stück vor de Klus vo Bade vo de Limmig weg, zmits durch d Wohnquartier Alteburg und Langeschtei und zum Schartefels uf em Uslöifer vom Lägere-Kamm. Zwüsched em Sulperg und de Lägere liit s Eigital, wo ned überbout isch und so es guets Naherholigsgebiet isch. D Lägere isch e längzogne Bärg mit ere usprägte Kreete, wo i der weschtleche Helfti en zimli en scharfe Grat bildet. Dört drüber goot e deils rächt usgsetzte Wanderwäg. S überbauti Gebiet vo de Gmeind wirkt hüt zimli kompakt, es isch aber vo drü verschidnige Siite her zämme gwachse. Im Nordoschte vom Wettigerfäld isch de alti, relativ guet
Vom Karl Friedrich May (* 25. Februar 1842 en Ernstthal, + 30. März 1912 en Radebeul) wisset fascht älle Leit, dass’r a deitscher Schriftsteller gwäa isch, wo hauptsächlich durch seine Abenteierbiacher ond d Figura wia dr Winnetou, dr Old Shatterhand, dr Kara ben Nemsi ond dr Hadschi Halef Omar bekannt worda isch. Dass abr der Kerle au hochmusikalisch gwä isch ond etliche Kombositiona henterlau hot, wisset de wenigschde. Sei Vorbild beim Komboniera isch dr Schwob Friedrich Silcher gwäa. Deshalb wuud dr Karl May gelegentlich au als dr „sächsische Silcher“ bezeichnet. Dr folgend Artikl befasst sich schwerponktmäßig mit-em Musiker Karl May. Dr Karl May wuud am 25. Februar 1842 im sächsischa Ort Ernschtthal ganz en dr Nähe vom Erzgebirge gebora. Er isch s fuffde Kend vom Weaber Heinrich August May ond dr Hebamm Christiane Wilhelmine geborene Weise. Bald noch dr Geburt wuud der Bua blend. Damit sei Fandasie o‘gregt wuud, liest em sei Oma viel Gschichda aus ma alda orientalischa Märlesbuach vor. Erscht en seim fuffda Lebensjohr hot em Karle sei Muadr so viel Geld o’gschbart, dass se ihrn Soh en Dresden oberiera lau ko, ond was et viel fir meglich haldet: Dui Obratio glengt. Dr Karle ko wieder gugga. Wia