rlitschk/wikidir huggingface dataset:
E Fabelwese isch e Lebewese, wo i de Natur nöd vorchunnt, aber i Fable, Saage und Mythe tailwiis e wichtigi Role iininnt. Hüüffig sind Fabelwese Mischige vo Mentsch und Tier, wie de Kentaur, wo halb Maa halb Ross isch, oder e Wasserjumpfere wo oberhalb vom Buchschnabel e höbschi Frau isch underhalb aber imene Fischschwanz endet. Fabeltier im spezielle sind i de Natur nöd möglichi Chrüüzige vo verschidnige Tier, wie de Vogel Gryff, wo us Loi und Adler bistoot. Anderi Fabelwese hend zvill oder zwenig Körpertail, wie de Zyklop mit nu aim Aug oder de Sleipnir, s Ross vom Odin mit acht Bai. Vili Fabelwese sind biliebti Woppetier. Bikannti Fabelwese sind: de Vogel Gryff, de Traach, de Basilisk, s Aihorn, de Phönix, de Werwolf. i de germanische Mythologii chömed vor: d Midgardschlange, de Traach Nidhöggr, de Sleipnir. i de griechische Mythologi chömed vor: s Flügelross Pegasos, de Kentaur, de Sartyr, d Hydra, de Zyklop. i de indische Mythologi: de Garuda, de Makara. Fabelwese vo Asie sind de Yeti, de Schneeloi.
D Midgardschlange (an. Miðgarðsormr m.) oder Jörmungand isch i de norgermanische Mythologi d Weltschlange, wo di ganz Erde oder Midgard umgitt. D Midgardschlange isch s Chind vom Loki und vo de Riisin Angrboda. D Hel und de Fenriswolf sind eri Gschwüsterti. Wo si uf d Welt cho sind, isch si vo de Ase is Meer grüert wore, wel si sich gförcht hend. Si isch aber immer mee gwachse und isch im End ase gross wore, as si um ganz Midgard ume goot und sich selbe in Schwanz biisst. Drum werd si au Midgardschlange oder Jörmungandr, wa »Grosse Stab« haisst, gnennt. De Donnergott Thor isch ere grööscht Find. Won er mitem Riis Hymir go fische ggangen isch, het er e riisige Stierchopf as Köder gnoo i de Absicht d Midgardschlange z fange. Die het au wörkli aapisse, aber wo de Thor si usem Wasser zoge het und mit sim Donnerhammer ere Chopf het wöle zertrümmere, het de Hymir Angst öberchoo und d Angelschnuer döregschnitte. Wo de Thor bim Utgardloki gsii isch, het de en öberlistet. Er het zom Thor gmaint, er söll doch versueche mit em Büsi z spile, wo all Riisechind so möged. De Thor het versuecht da Chatzetierli uufzlupfe,
De Hönir (an. Hœnir m.) isch e nordische Gott gsii und het zu de Götterfamili vo de Ase ghört. De Hönir isch noch de Völuspa a de Erschaffig vom erste Mentschepaar Askr und Embla bitailigt gsii, wobii de Hönir a de Mentsche de Verstand ggee het. De Snorri degege schribt, as die vo de drai Brüedere Odin, Vili und Ve erschaffe wore saiet. Drum isch es woorschiindli, as de Hönir ann vo de zwee Brüedere vom Odin isch. Nochdem de Wanechrieg gendet het, hend d Ase und d Wane gegesittig Gaisle uustuuscht. Wääred d Wane a de Ase de Njörd, de Freyr und d Freyja gschickt hend, hend d Ase a de Wane de Hönir und de Mimir ggee. D Wane hend de Hönir zum Höptling gmacht. Wo si aber usegfunde hend, as er immer denn rootlos gsii isch, wenn de Mimir nöd umenand gsii isch, hends em Mimir de Chopf abghaue und de em Odin gschickt. Channio Jan de Vries: Altgermanische Religionsgeschichte; Berlin 1956. Rudolf Simek: Lexikon der germanischen Mythologie. Stuttgart (3. Aufl.) 2006. ISBN 978-3520-36802-4.
De Vidar (an. Víðarr m.) isch e nordische Gott, wo zu de Ase ghört und au »schwiigsaame Ase« gnennt werd. De Vidar isch de Soo vom Odin und vo de Riisin Grid. Sin Wonort isch Vidi oder Landwidi. De Vidarr isch nochem Thor de stärchsti Gott. Im Ragnarök rächt er sin Vatter, indem er de Fenriswolf tötet. Er öberlebt as ann vo de wenige de Weltundergang. Jan de Vries: Altgermanische Religionsgeschichte; Berlin 1956. Rudolf Simek: Lexikon der germanischen Mythologie. Stuttgart (3. Aufl.) 2006. ISBN 978-3-520-36803-4
De Alemanus Hercules isch e pseudohistorische König vo Germanie gsii, wo göttlichi Vereerig gnosse het und mitem röömische Held Hercules vergliche woren isch. De tütsch Historiker Johannes Aventinus (1477-1534) het e Bayrischi Gschicht (Annales Boiorum) i sibe Bänd useggee, wo voll vo pseudohistorische Bigebehaite isch. Dodeze ghört au d Nenig vome König Alemanus. Deno sai de Alemanus Hercules de elft König vo Germania Magna und de unbesigbari Urvater und Gründer vo de Bayre gsi, wobi er sich uf de Berossus birüeft. Glebt heb er zu de Zitt vo de Deukalionische Fluet. Sis Zaiche sai de Loi gsii und noch em saiet meriri bayrischi Ort binennt, so d Burg Almonstain und de Fluss Alemanus (statt Alcmoenus, em latinisch Name vo de Altmühl). Im Chloster Riichenau söll no zu sinere Zitt sis Feldzaiche us Erz (aereus signum) umegsii sii. De bayrisch Herzog Theodo heb denn bi Regeschburg a de Donau em göttlich vereerte Alemanus Hercules a Hain gwidmet. De Aventin maint no, as d Kelte im allgimaine ali Germane "Alemani" nenet, wa sich natürli uf s Französchie Allemands bizücht. Die guet erfundni Gschicht hett bi Laie d Phantasii aagregt. De nidersächsisch Dichterpuur Hinrich Jansen (1697-1737) het imene romantische Versli slawischi, nordischi und
De Wieland de Schmid (mhd. Wielant) isch en elbehafte Schmid i de germanische Heldesaag. I de tütsche Heldesaag isch de Wieland e Schmid, wo d Waffe vo merer Helde gschmidet het, drunder au s Schwert Mimminc und de Helm Limme. Er het z erscht bim Zwergekönig Elberich im Gloggesachse gschaffet und denn bim König Hertnit (Hertwich). Vo sinere Tochter, wo de Name nöd öberliferet isch, het er zwee Söö, de Witege (Wittich) und de Witegouwe (Wittichowe). Im französische Epos Langlois isch de Galant (< germ. *Walant) e grüemte Waffeschmid. Bi de Angelsachse gelt de Weland oder Welund as waise Schmid und Chlagilied Deor zällt under de schlimme Schicksal uuf, wi de Welund d Beadohild, d Tochter vom Nidhad geg ere Wile schwängeri und eri Brüedere tödi. Sin Soo isch de Widia. E Szene us de Wielandsaag isch au ufem Ruunechästli vo Auzon dargstellt. Scho im früene Mittelater isch e megalithischi Staiaalag as Schmitti vom Wieland bizaichnet wore. Da Monument isch hüt no as "Waylands Smithy" bikannt. E friesische Goldsolidus usem 6.Jh. nennt i Ruune de Name Weladu und zaigt e Bild vomene Maa. Da chönnt sich uf de mythisch Schmid bizüche, chönnt aber au e König, de Münzmaister oder en
D Idun (an. Iðunn) isch e nordgermanischi Göttin und ghört zu de Ase. D Idun isch d Frau vom Dichtergott Bragi und verwandt mitem Zwerg Ivaldi. Si isch d Hüeteri vo de Öpfel, wo a de Götter ewigi Juged spendet. Imene Mythos werd verzellt, wie de Loki d Idun samt de Öpfel ewegglockt het und em Riis Thjazi uusghändiget. Wo d Götter usegfunde hend, wa passiert isch, hend si de Loki z wunnge d Idun wider z bifraie. Debi het er vo de Freyja e Falkegwand uusgleent und isch zum Thjazi gfloge. Dai het er d Idun ine Nuss verwandlet und si graubt. De Thjazi het en verfolgt, isch denn aber vo de Götter tödet wore. Rudolf Simek: Lexikon der germanischen Mythologie. Stuttgart (3. Aufl.) 2006. ISBN 978-3520-36802-4. R.L.M. Derolez: Götter und Mythen der Germanen. Wiesbaden 1974, S. 184. U. Diedrichs: Germanische Götterlehre. Mit mythologischen Wörterbuch. Eugen Diedrichs Verlag, München 1983, 5. Auflage 1993, ISBN 3-424-00746-3. Wolfgang Golther: Handbuch der germanischen Mythologie. Leipzig 1875, neu aufgelegt Marix Verlag, 2004, S. 537–540 Commons: Iðunn – Sammlig vo Multimediadateie
De Ägir (an. Ægir) isch de nordische Meergott. De Ägir ghört weder zo de Ase no zo de Wane, sondern isch e Riis. Er isch de Soo vom Fornjotr. Sini Frau isch d Ran und er het nüü Töchtere, wo d Meerwele symbolisiseret. Mit anderem Name haisst er au Hler und Gymir und wone tuet er uf de Insle Hlesey. Er isch gastfründlich und bewirtet i sim prachtvolle Palast ali Götter. Bi soneme Aalass chunnts Allerdings zum Striit, wel de Loki nöd iglade gsii isch.
Zähringen stoht fir: s Herzogtum un s Adelsgschlecht; lueg Zähringer Zähringe, e Stadtteil vu Frybeg im Brysgau, Bade-Wirttebärg, Dytschland Zähringe, e Ortsteil vu Alte im Alb-Donau-Kreis, Bade-Wirttebärg, Dytschland Burg Zähringe, Burgruine bi Frybeg im Brysgau, Bade-Wirttebärg, Dytschland Burg Zähringe, abgangeni Burg bi Alte im Alb-Donau-Kreis, Bade-Wirttebärg, Dytschland d "SMS Zähringen", e dytsch Chriegsschiff
Dr Name Wörth (vo Werth, Werder – es oberdütschs Wort för Inseli) wird brucht fir: Gmeine d Stadt Wörth am Main im Landkreis Miltenberg z Bayern d Stadt Wörth am Rhy im Landkreis Germersche z Rhyland-Pfalz d Stadt Werth im Elsiss d Stadt Wörth an der Donau im Landkreis Regensburg in Bayern d Stadt Donauwörth im Landkreis Donau-Ries im nerdlige Schwabe d Gmeind Wörth a de Isar im Landkreis Landshuet in Bayern d Gmeind Wörth a de Sempt z Bayern d Gmeind Maria Wörth am Wörthersee z Kärnte dr Ort Wörth an der Lafnitz in dr Steiermark Ortsteil Wörth, e Ortsteil vu dr Gmei Baumgarten bi Gnas in dr Steiermark Wörth, e Ortsteil vu dr Gmei Enzenreith z Nideröschtrych Wörth, e Ortsteil vu dr Gmei Kirchberg an dr Raab in dr Steiermark Wörth, e Ortsteil vu dr Gmei Pöchlarn z Nideröschtrych Wörth, e Ortsteil vu dr Gmei St. Georgen am Steinfelde z Nideröschtrych Wörth, e Ortsteil vu dr Gmei Rauris z Salzburg Weitwörth, e Ortsteil vu dr Gmei Nußdorf am Haunsberg z Salzburg Insle d Insle Wörth in dr Donau z Nideröschtrych d Insle Wörth im Schliersee z Bayern d Insle Wörth im Staffelsee z Bayern d Insle Wörth im
D Clásica de San Sebastián, au Clásica San Sebastián, bask. Donostia-Donostia Klasikoa, isch e Radränne, wu syter anne 1981 alljohr im Augschte rund um d San Sebastián im spanische Baskeland stattfindet. Des Aidagsränne isch bis 2004 ais vu zeh Ränne vum Rad-Wältcup gsi. Syt 2005 ghert s zue dr nei yygfierte UCI ProTour, ere Serie vu dr wichtigschte Radränne im Johr. Dr Siiger vum Ränne chunnt as Trophäe e fir d Region typischi Txapela (Baskechappe) iber. S Ränne goht iber arg bielig Gländ un isch dradizionäll 227 Kilometer lang. Doderbyy het s segs Aastig, ain mit dr Kategorii 1, drei mit dr Kategorii 2 un zwe mit dr Kategorii 3. D Entschaidig fallt vilmol am vorletschte Bärg, em Alto de Jaizkibel (Kategorii 1), rund 30 Kilometer vor em Ziil. Vom letschte Bärg, em Alto de Gurutze (Kategorii 3), sin s no 15 Kilometer bis ins Ziil. Dr Spanier Marino Lejarreta isch dr Rekordsiiger mit drei Siig (1981, 1982, 1987). Siger us dr Schwyz, Eschtrych un Dytschland het s je aimol gee (Niki Rütimann 1984, Gerhard Zadrobilek 1989, Udo Bölts 1996). Offizielle Webseite
Hybrid isch d' Bezäichnig für d' Kombinaziuu vu mindeschtens zwii Syschtem i d'r Technik. Ä Hybridläitig isch ä Hochspannigsläitig wu mindischtens zwii Schtromsyschtem tued befördere. Das chan under- oder oberirdisch sii. Bsunders verbreitet isch i d'r Schwiiz d' Kombinaziuu vu Bahn- und Wächselstromläitige. Bischpiil sind d' Abschnitt Niderurnä-Mels vu d'r Läitig Sils-Fällande und Immäsee-Amschtäg vu d'r Gotthardläitig.
Wächselstrom isch d'r eleggtrisch Strom, wu alternierend und regelmässig d Richtig änderet. S Gegeteil isch d'r Gliichstrom, wo us er Gliichspannig entstoot. I de Huushaltige brucht me meischtens Wächselstrom und sälten au Gliichstrom. Fascht all Hochspannigsläitige – bis zur Höchschtspannig vu 380 Kilovolt – sind für Wächselstrom uusgrüschtet. Klaus Lunze: Theorie der Wechselstromschaltungen: Lehrbuch. Verlag Technik, Berlin 1991, ISBN 3-341-00984-1. Heinz Rieger: Wechselspannung, Wechselstrom. Publicis Corporate Publishing, Erlangen 1992, ISBN 3-8009-4036-1. Paul Vaske: Berechnung von Wechselstromschaltungen. Teubner, Stuttgart 1985, ISBN 3-519-20065-1.
Dr Markgraf Hermann IV. vu Bade (* um 1135; † 13. Septämber 1190 bi Antiochia am Orontes), isch vu 1160 bis 1190 Titular-Markgrof vu Verona un Markgrof vu Bade gsi. Derzue het er Grofe un Vogteirächt im Bryysgau un in dr Ortenau gha. Zem erschte Mol gnännt wird er anne 1152 zämme mit syym Vater. Är isch dr Suhn vum Markgrof vu Bade Hermann III. un dr Bertha gsi. Um 1162 het dr Hermann IV. d Bertha vu Dibenga († 24. Februar 1169) ghyrote, e Dochter vum Pfalzgrof Ludwig vu Dibenga. Zämme mit em Chaiser Friedrich I. Barbarossa het er bi dr Belagerig un Zersterig vu Mailand mitgmacht. In dr Johre 1176 bis 1178 het er mit em Chaiser Fäldzig z Italie gmacht un het au 1176 an dr Schlacht vu Legnano mitgmacht. 1183 isch er e Garant im Konschtanzer Friide gsi, wu di lombardische Stedt ihri Uaabhängigkeit iberchuu hän. Dr Hermann IV. het an dr Syte vum Chaiser au am Dritte Chryzzug dailgnuu. Doderbyy abei isch er anne 1190 im Hailige Land in dr Nechi vu dr Stadt Antiochia an ere Sucht gstorbe. Us dr Eh mit dr Bertha sin die Chinder fiirigange: Hermann V., Markgrof vu Bade (†
Dr Markgrof Hermann V. vu Bade († 16. Jänner 1243) isch vu 1190 bis 1243 dr regiered Markgrof vu Verona un Bade gsi. Är isch dr Suhn gsi vum Hermann IV. vu Bade un dr Bertha vu Dibenga. Um 1217 het er d Pfalzgrefi Irmengard bi Ryy (* um 1200; † 24. Februar 1260) ghyrote, d Dochter vum Pfalzgrof Heinrich I. bi Ryy, gnännt dr Lang. Im dytsche Dronchrieg vu 1198 isch dr Hermann V. uf Syte vum Chenig Philipp gstande un 1208–1211 uf dr Syte vum Chaiser Otto IV.. Är isch au ne änge Verdröute vum Friedrich II. gsi. Dr Hermann V. vu Bade isch dr Stadtgrinder vu Bagene, Pforze un Stuegert. Anne 1219 het er Pforze zue dr Residänzstadt vu dr Markgrofschaft Bade gmacht. Anne 1218 het er uf d Erbaasprich z Zährige verzichtet un 1227 uf syyni Aasprich z Braunschweig. Derno isch er Grof vu dr Ortenau un vum Bryysgau wore. Dr Hermann IV. isch im Gfolg vum Friedrich II. in ganz Dytschland un z Italie unterwägs gsi un isch anne 1221 z Ägypte in Gfangeschaft grote. Är isch aini vu dr Gaisle gsi, wu em Sultan vu Ägypte ibergee wore sin. Dr Hermann V. isch Rot
D Cisa (Cysa, Ciza, Zisa) isch e aageblichi Göttin gsii, wo z Augschburg vereert wore si söll. Die Göttin erschiint i merere früemittelalterliche Schrifte us de Zitt vom 12.-14.Jh. De Text isch en Uuszug vonere Gallische Gschicht (excerptum ex Gallica historia). Ali Quele sind fast wortgliich und au de Melchior Goldast het de Tegscht fast wörtlich öbernoo. Nebet pseudohistorische Bigebehaite, wo scho i sich wdersprüchlich sind, werd au d Vereerig vonere suebische Göttin Cisa gnennt. Noch ere söll Augschburg Cizarim ghaiise haa. Si heb e hölzige Tempel ghaa, und en aigne Festtag, de dies Cize, mit Spiil und Froid, und zwor 59. Tag nochem 1. Augste, aso em 28. September. Nebet em Goldast hend au anderi Autore de Text verarbaitet, so de Gaistlichi Küchlin i sim Lobpriis Herkommen der Stadt Augsburg (um 1440): sie bawten einen tempel groß darein zu eren Zise der abgöttin. die sie nach heidnischen sitten anbetten zu denselben zeiten De Berg wo de Tempel druf gstande sai, het nochem Küchlin Zisenberck ghaisse. De Bibliothekar Christian August Vulpius (1762-1827) het 1826 e phantasiivolls Handbuech underem Name »Mythologie der deutschen, verwandten, benachbarten und nordischen Völker« usegee und drinn füert er d Ciza uuf, e sorbischi Göttin vo de
Nossike (amtlich: Nossikon) isch än ehemaligi Zifilgmeind und äs Quartier fo dä Stadt Uschter im Kanton Züri. Nossike lyt südweschtlich vom Schlossberg und äm Tämbrig ungfäär 1,5 km vom Schtattzäntrum fo Uschter. Fo Nossike hät mä än schöne Blick uf dä Gryfesee und dä Pfaneschtyl. Nossike beschtaat us äm altä Dorfchern und rundume ferschidäni Noibouquartier. Im Süde fo Nossike befindät sich s Naturschutzgebiet Verenetorain und Brunnacher, wo dä Klusbach dädurdure flüsst, wo in Riedike sich mit äm Tüfenbach feräint und dänn in See flüsst. Im alte Dorfchern von Nossike isch foralläm s alti Gaschthuus Chrone bemerkenswert, wo im Schtil vomänä herrschaftliche Schloss ghalte isch. Gägänübär fo dä Chronä isch Töpferei Burg imäne alte Rigelhuus und s alte Schuälhuus mit dä Schuälhuusuur. Nossike isch mit dä Buslinie 813 as öffentliche Transportnetz aagschlosse. Die Linie faart vom Bahnhof über Kirchuster uf Nossike und chèèrt det, bevor si zrugg zum Baanhof faart. Nossike isch so guät mit äm Schtattzäntrum verbunde. Di nöchschti Uuffaart uf d Oberlandautbaan isch Uschter-Oscht in Oberuschter inäre Entfernig fo 1 km öschtlich. In Nossike gits än Volglade und s Gaschthuus Chrone mit dä Chegälbaan, wo s wirtschafltiche und kulutrelle Zäntrum vom Quartier bildet. s Gaschthuus Chrone Nossike d Taverne
Dr Markgrof Hermann VI. vu Bade (* um 1225; † 4. Oktober 1250) isch vu 1243 bis 1250 regierede Markgrof vu Verona un Bade gsi. No dr Hochzyt mit dr Gertrud vu Babenberg isch er churzi Zyt au no Herzog vu Eschtryych un dr Steiermark gsi. Dr Hermann VI. isch dr Suhn gsi vum Hermann V. vu Bade un dr Pfalzgrefi Irmengard bi Ryy. D Sihn Hermann VI. un Rudolf I. hän s Erb vum Vater zerscht mitenand ibernuu. Wu dr Hermann VI. 1247 ins eschtryychisch Herzogegschlächt yyghyrote gha het, isch er dert ane zoge un het em Rudolf I. d elainig Herrschaft iber d Markgrofschaft Bade iberloo. Dr Papscht Innozenz IV. het am 14. Septämber 1248 em Markgrof Hermann VI. d Schänkig vum Herzogtum Eschtryych dur syy Frau Gertrud vu Babenberg bstetigt. E baar Monet speter, am 31. Jänner 1249, het dr Papscht dr Gegechenig Wilhelm vu Holland ufgforderet, em Markgrof Hermann VI. s Herzogtum Österreich as Läche z gee. Dr Markgrof Hermann VI. isch bim Adel un au im eigene Land nit bsundersch beliebt gsi. Wäge däm het syy Witfrau versuecht, dur e Schänkig dr Schade am Stift Alteburg bim nidereschtryychische Horn wider guet z mache. Dr Hermann
D Baskeland-Rundfahrt (bask. Euskal Herriko txirrindulari itzulia; span. Vuelta ciclista al País Vasco) isch e Radränne im spanische Baskeland. Des Etapperänne ghert zue dr anne 2005 nej yygfierte UCI ProTour, dr Serie vu dr wichtigschte Radränne im Johr. D Rundfahrt isch s erscht Mol anne 1924 uusdrait wore, syter anne 1952 alljohr. S Profil vum Ränne isch seli aaspruchsvoll, wel e große Dail vu dr Strecki in dr Bärg gfahre wird. Bis in d 1980er Johr isch des änne fascht alliwyl vu Spanier, vor allem Baske, dominiert wore. Rekordsiiger isch dr José Antonio Gonzalez Linares, wu des Ränne vier Mol gwunne het (1972, 1975, 1977, 1978). Siiger us dr Schwyz sin dr Tony Rominger gsi mit drei Siig (1992, 1993, 1994) un dr Alex Zülle mit zwe Siig (1995, 1997). Dytschi Siiger sin dr Rolf Wolfshohl (1962) un dr Andreas Klöden (2000 un 2011) gsi. S Liibli vom Gsamtklassemänterste isch zerst rot gsi, vo 1935 a blau. Hytzudags isch s gääl wie das bi der Tour de France. S Bärgklassemänt isch 1935 iigfüehrt worde. E ander Profi-Rundfahrt im Baskeland isch d Euskal Bizikleta. Commons: Vuelta al País Vasco – Sammlig vo Multimediadateie Offiziälli Homepage (spanisch)
Dr Giro d’Italia wird as s zweitwichtigste Etappevelorenne für Manne agluegt – noch dr Tour de France und vor dr Vuelta a España. Sit 1909 wird er – mit Usnahm vo de Chriegsjohr im Erste und im Zweite Wältchrieg – jedes Johr im Früehlig z Italie usdrait. Sit 1988 git s au e Giro für Fraue, dr Giro d’Italia Femminile. Sit 2008 isch er nüme Deil vo dr UCI Pro Tour. Dr Giro isch sportlig sehr aspruchsvoll. Er bestoht us Flachetappe, Bärgetappe und Ziitfahrte. Dr Verastalter brobiert, die verschiidene Etappearte so z kombiniere, ass kei Fahrertyp favorisiert wird, dass also nit d Spezialiste, wie Ziitfahrer und Chlätterer, im Vordeil si, sondern Fahrer, wo bi allem chönne mithalte. Jedi Etappe isch es chliis Renne für sich, wo d Fahrer sich je noch ihrer Fahrstrategii sterker oder weniger stark iisetze drbii. D Ziite won e Fahrer für alli Etappe bruucht, wärde zsämmegrächnet und ergähn si Rang im Gsamtklassemänt. Dr Erst im Gsamtklassemänt drait d Maglia Rosa, s roserote Liibli, wo si Farb vom Sponser vom Giro, dr Gazzetta dello Sport, übernoh het. Dä, wo in dr Bärgwärtig füehrt, bechunnt e grüens Trikot (Maglia verde) und dr Erst in dr Punktwärtig e malvefarbigs
S Amstel Gold Race isch e Stroßeradränne, wu syter anne 1966 alljohr bi Maastricht in dr Niderlande stattfindet. Des klassisch Eidagesränne, wu no dr holländische Biersorte Amstel gnännt isch, isch bis 2004 e Deil vum Rad-Wältcup gsi, wu zeh Ränne derzue ghert hän. Syt 2005 ghert s zue dr nej yygfierte UCI ProTour, dr Serie vu dr wichtigschte Radränne im Johr.. Dää rund 250 km lang niderländisch Radklassiker het wäg dr ender flachere Strecki langi Zyt as Ränne fir Sprinter gulte. In dr letschte Johre sin aber allmeh Biel in dr Parcours vum Ränne yyböue wore. Vor allem d Verlegig vum Ziil het sich uf dr Rännverlauf zimli uusgwirkt: syter anne 2003 hert s Amstel Gold Race nimi z Maastricht uf, derfir am Cauberg z Valkenburg, eme relativ churze, aber zimli gäche Aastiig, wu au scho viermol dr Schaublatz vu dr Stroßerad-WM gsi isch. Syt e baar Johr git s am Dag vor em Profiränne au ne Jedermannränne, derzue git s no d „Tourischtik-Version“ vum Amstel Gold Race, d Radtuur „Limburgs Mooiste“. Bis Aafangs 1990er Johr isch s Amstel Gold Race in dr Hauptsach vu Belgier un Niderländer dominiert wore. Syt s Ränne Deil vum Rad-Weltcup gsi isch bzw. hite
D Katalonie-Rundfahrt (katal. Volta Ciclista a Catalunya) isch e Radränne im spanische Katalonie. Die Rundfahrt, wu alljohr im Mai/Juni uusdrait wird, ghert syt dr Yyfierig vu dr UCI ProTour 2005 zue däre Rännserie vu dr wichtigschte Radränne im Johr. D Katalonie-Rundfahrt isch zem erschte Mol anne 1911 uusdrait wore un isch noch dr Tour de France (1903) und em Giro d'Italia (1909) s dritteltist Radränne uf dr Wält. Si giltet näbe dr Baskeland-Rundfahrt as eis vu dr wichtigschte regionale Etapperänne z Spanie. Si wird zmeischt vu spanische Radfahrer dominiert. Rekordsiiger isch dr Mariano Cañardo, wu di Katalonie-Rundfahrt sibe Mol (1928-1930, 1932, 1935, 1936, 1939) gwunne het. Er isch mit 22 Etappesiig Zweite hinder em Miguel Poblet, wo in de 1940er bis 1960er Johr dreiädrissig Etappe gwunne het. Siiger us dr Schwyz sin dr Alex Zülle 1992 un dr Michael Albasini 2012 gsi. Dytschi Siiger het s bi dr Katalonie-Rundfahrt bis jetz nonig gee. Dr Erst im Gsamtklassemänt drait e wisses Liibli mit grüene Streifli uf dr Brust und an den Ermel. E ander Radränne z Katalonie isch d Setmana Catalana de Ciclisme (Katalanischi Wuche), wu am Aafang vu dr Radsport-Saison stattfindet. Offizielle Webseite (spanisch, katalanisch) (fr) Contador suspendu deux ans
Dina isch e wibliche Vorname, wo us em Hebräische chunnt. ( דִינַה). Er isch abgleitet vo dr Wurzle דִין , wo Rächt oder Urdeil bedütet, und meint öbbe „d Richterin“ oder „die Grechti“ oder öbber wom enere zum Rächt verholfe het. E Frau mit em Name Dina chunnt ide Bible vor, und zwar wird si vo Verbrecher sexuell missburcht und denne duet ihre Brueder d Täter umbringe. Dina isch im Dütsche en sehr seltene Name. Eher hüfiger chunnt d Form Dinah vor. Dina Gralla (1905–1994), a dütschi Schauspiilerin Dina Meyer (* 1968), e US-amerikanischi Schauspiilerin Dina Rae (* 1976), e US-amerikanischi R&B-Sängerin Dina Ugorskaja (* 1973), e russischstämmigi dütschi Pianistin Dina, e bekannti arabischi Buuchtänzerin
Dr Fausto Coppi (* 15. September 1919 z Castellania; † 2. Januar 1960 z Tortona) isch en italiänische Velorennfahrer gsi. Er het zweimol d Tour de France und fümfmol dr Giro d’Italia gwunne und isch ein vo de berüehmtiste und populärste Rennfahrer in dr Gschicht vom Velorennsport. Si Übername isch “il Campionissimo” gsi. Er isch dr gross Rival vom Gino Bartali gsi, und die italiänische Fan vom Velorennfahre hai sich in es Lager vo de "Bartaliste", wo ehnder us em konservative Süde cho si, und vo de "Coppiste" us em progressivere Norde deilt. Si erst gross Erfolg het er 1940 gha, won er dr Giro gwunne het. Denn isch er as Soldat 1943 z Nordafrika in Chriegsgfangeschaft groote. 1946 het er dr Giro zum zweite Mol gwunne und 1949 und 1952 het er s Double gfiirt, won er dr Giro und d Tour de France im gliiche Johr gwunne het. Im Johr druf isch er no einisch im Giro Erste worde. Im Coppi si Sterki isch s Bärgfahre gsi, won er vo 1946 bis 1954 im Giro s Klassemänt agfüehrt het oder Zweite worden isch. Im Sprinte isch er zwar nit eso stark gsi, aber er het doch nit wenigi