rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Mit Dònumfang, Skala odder Ambitus bezeichnèt mò d Spannwitti zwûschè m högschstè un èm düèfschtè Dòn von èm Inschtrumänt odder enèrè Stimm. Sell bezièt sich: bi Musiginschtrumänt un dè Gsangsschtimm von èm bschtimmtè Sänger uff dè Berych, wo gschpillt odder gsungeè wörrè cha (luèg au Stimmlaag). Musiginschtrumänt hèn zimli unterschydlichi Dònumföng, von èm einzigè Dòn bi dè Triangel bis hy zum gsamtè hörbarè Spektrum bi dè Orglè. Nôcheres dezuè cha i dè Artikel zum jewyligè Inschtrumänt nõchglesè wörrè. bi nèrè musikalischè Linniè, enèrè Passage odder èm ganzè Musigschtugg uff dè Berych, dè dõdrin vorchunnt. I sellèm Fall wörd d Skala au Raamèintervall benamst. D Wikipedia bruucht in einigè Artikel diè üblichi graphischi Darschtellig vom Dònumfang, bi wellèrè dè normalerwys vowendete düèfschte un högschte Dòn mit großè Notèchöpf, diè seltener vowendetè denebbè in chlynerè Zeichè dargschtellt wörred. Für d Abbildig links bedütet sell, dass dè Umfang vom Fagott vom Kontra-B normalerwys bis zum e’’ langèd, mò abaer grundsätzlich, wenn mò d Technig behèrrscht, vom Kontra-A bis zum as’’ uèschpillè cha. Bi Sitèinschtrumänt wörred links znägscht diè leerè Sitè i dè üeblichè Stimmig aagää. Diè unterscht Sitè (dõ s chlyne g) isch au dè düèfschtmögliche Dòn vom Inschtrumönt, nebbè m högschtè Dòn
D Klarinettè isch è transponyrends Inschtrumänt uss dè Familliè vo dè Holzblõsinschtrumänt. Si hèt è vorwigend zûlindrischi Boorig. Irè Mundschtugg isch wiè bim Saxophon mit èm eifachè Roorblatt uusgschtattet. Dè Nammè vom Inschtrumänt („chlynes Clarino“) wörd dõdruff zrugggfüürt, dass si im hochè Regischter äänlich dôônt wiè diè hòchi Clarin-Drumbeetè, derrè iri Fungtion si im 18. Johrhundert deilwys übbernõ hèt. Dè Korpus vo dè Klarinettè bschtòt üblicherwys uss Grenadillholz, mengmòl au uss Buchsbaum-, Ebèholz odder Kunschtoff, seltè uss Metall. D Klappèmechanig isch i dè Regèl uss vosilbertem Neusilber, seltè uss Messing, Silber odder Gold. D Gsamtlängi vo dè B-Klarinettè bedrait uugfäär 66 cm (71 cm bi dè A-Klarinettè), d Innèboorig ist öppè 13 mm wit un vollschtändig zûlindrisch (exklusyv Drichter). Um eifacher hèrgschtellt, dransportyrt un gwartet wörrè z chönnè, bschtòt d Klarinettè uss füüf drènntè Deil, wo mit korkbelaitè Zapfè inènand gschteggt wörred: s Mundschtugg, d Birrè (au Fass benamst), s Obberschtugg, s Unterschtugg un èm Drichter. Dè Drichter wörd au Bècher, Stürzè, Schallschtugg odder Schallbècher benamst. Er isch für dè Klang vo dè düèfschtè Döön uusschlaggèbend. Am Obber- un Unterschtugg befinded sich d Dònlöcher un d Klappè. Im Gegèsatz zum zûlindrischè Obberschtugg isch s Unterschtugg in sinerè unterè Hälfti lycht
D Nicole Keilbach-Schmittel (* 8. Juli 1972 z Dodtnau as Nicole Keilbach) isch e dytschi Dialäktdichteri un Schriftstelleri. D Nicole Keilbach isch z Dodtnau uf d Wält chuu un z Atzebach ufgwachse. No dr Schuel het si z Huuse ne Gärtnerlehr gmacht un derno z Fryyburg en Uusbildig zur Erzieheri. Si isch ghyrote mit em Günther Schmittel un het mit ihm fimf Chinder. Si läbe zämme im Zäller Stadtdail Gräsge. D Keilbach-Schmittel schrybt Gedicht, Gschichten un Lieder uf Alemannisch, wie si sälber sait us ihre „Lebenssituation als Mutter, Ehepartnerin und Frau zwischen Himmel und Erde“. Si schrybt au fir Chinder un goht mit ihre Wärch au in Chinderschuele un Schuele zum Vorläse. Anne 2003 het si bim erschte Gerhard-Jung-Wettbewerb dr dritt Bryys in dr Kategory Lyrik gwunne, drei Johr speter bi dr zwooten Uflag vum Wettbewärb derno dr erscht Bryys in dr nämlige Katgory un e dritte Bryys in dr Kategory Prosa. Im Johr 2009 isch si aini vu dr Dailnämmer*ne bi dr Internationale Mundart-Literatur-Werkstatt z Schopfe gsii. Im Drey-Verlag isch anne 2012 ihre erscht Gedichtband «de schöfliwulken en schupf» uusechuu, mit ere CD, wu si d Gedicht druf vorgläse het. D Carola Horstmann schrybt in ere Rezänsion zum Gedichtband
Susten chan folgendes bedüte: Susten VS, e Ortschaft i de Gmeind Leuk, Kanton Wallis Susten UR, en Wyler z hinderst im Meietal uf em Gebiet vo de Gmeind Wassen, Kanton Uri Sustenpass, churz Suste, en Alpepassstross, wo vo Innertkirchen (Kanton Bärn) uf Wasse (Kanton Uri) füert Sustenhorn, en 3503 m höche Bärg uf de Gränze zwösched de Kantön Uri und Bärn
Da Mädy Zünd (* 5. Mai 1916 z Balga; † 21. März 1998 z Balga; hoamatberächtigt o z Balga) ischt an Schwizer Künstler (Bildhouer und Mooler) us Balga im Sanggaller Rhintl gsi. Uf amtlicha Dokumänt hät er Meinrad Zünd ghoassa, bekannt isch er aber as Mädy Zünd gsi oder as Mädy XIII. winner sich sälber gsed hät. Da Mädy hät oafachi aber usdruckstarchi Wärk us Holz, Ise, Bronze, Stoa oder Ton gmacht. Aber o Gmäld uf Lywand und a Fassadene, wie o Holzschnitt hät er gschaffe. Ufgwachsa ischt da Mädy als 13. Cheand innara arma Arbeiterfamili z Balga. Noch da obligatorischa Schuelzit, won er me oder weniger erfolgrych abgschlossa hät, isch er zerst in a «Schifflistickerei» als afache Arbeiter gi schaffa zum Gäld verdeana. Noch anderthalb Johr ischt er in a Beckerei als Lehrling gschickt wora. Die Stifti hät er aber bald wider abbrocha und a Beschäftigung i da Spänglerei vo sim Brüeder gfunda. Da Mädy, so händ em do alli gsed, hät i sinner Freizit sini Fähigkeit entdeckt, us alte Hagpföal, wo numma bruucht wora send, Figura z schnitza. Am Aafang sends a paar Figura gsi vom Schwizer Landesheiliga, em Brueder Chlaus. Dia chlinna Chläusli hät er dänn a
Buechegg isch e Iwonergmeind im Bezirk Buecheggbärg vom Kanton Soledurn, Schwiz. D Gmeind Buechegg ligt uf em soledurnische Buecheggbärg und gränzt im Nordweste und im Südoste a de Kanton Bärn. Dür d Gmeind fliesst dr Mülibach. D Nachbergmeinde vo Buechegg si im Norde Löizige (BE), im Nordoste Lüterkofe-Ichertswiu (SO), im Oste Bätterchinge (BE), im Südoste Froubrunne (BE), im Süde Ungeramsere (SO), im Südweste Messe (SO) u Lüterswiu-Gächliwiu (SO), im Weste Rüti bi Büüre (BE) u im Nordweste Aarch (BE). D Gmeind Buechegg isch uf de 1. Jänner 2014 dür e Fusion vo dene zä Iwonergmeinde entstande: Ätikofe, Ätige, Bibere, Brüggle, Gossliwiu, Hessigkofe, Chüttigkofe, Chibberg-Buechi, Mülidorf u Schäppech. Commons: Buchegg SO – Sammlig vo Multimediadateie Offizielli Website vo de Gmeind Buechegg Ständige Wohnbevölkerung nach Staatsangehörigkeitskategorie, Geschlecht und Gemeinde, definitive Jahresergebnisse, 2022. Bei späteren Gemeindefusionen Einwohnerzahlen aufgrund Stand 2022 zusammengefasst. Abruf am 5. September 2023 Normdate: GND: 107683888X
Lüsslig-Nennigkofe isch e politischi Gmeind im Bezirk Buecheggbärg vom Kanton Soledurn i de Schwiz. D Gmeind Lüsslige-Nennikofe besteit us de beide Dörfer Nennikofe im Südweste u Lüsslige im Nordoste vom Gmeindsgebiet. D Gmeind lit knapp vier Kilometer südwestlich vo Soledurn u wird im Norde dur d Aare begränzt. Nochbergmeinde vo Lüsslige-Nennikofe si Söuze, Bäuch, Biberist, Lohn-Ammeseg, Lüterkofe-Ichertswiu im Kanton Soledurn u Löizige im Kanton Bärn. D Gmeind Lüsslige-Nennikofe isch uf de 1. Januar 2013 dur e Fusion us de ehemolige Gmeinde Lüsslige und Nennikofe nöi entstande. Commons: Lüsslingen-Nennigkofen – Sammlig vo Multimediadateie D Website vo de Gmeind Lüsslinge-Nennigkofe S Wappe vo Lüsslinge-Nennigkofe Ständige Wohnbevölkerung nach Staatsangehörigkeitskategorie, Geschlecht und Gemeinde, definitive Jahresergebnisse, 2022. Bei späteren Gemeindefusionen Einwohnerzahlen aufgrund Stand 2022 zusammengefasst. Abruf am 5. September 2023
47.8116518.454011636Koordinate: 47° 48′ 42″ N, 8° 27′ 14″ O Luussä (amtlich Lausheim) isch èn Stadtdeil vo dè Stadt Stüèlingè im Landchrais Waldshuèt z Badè-Württèbärg Luussä lyt im nördlichè Albgau in èm rächtè Sitèdal vo dè Wuètè, wo dè Bach Wylergrabbè vo dè Höchi öschtlich vu Bõõdorf üüber Luussä bis zum Blomegger Wyler am unterè Bortal vo dè Wuètèflüè flüèßè duèt. Churz vor dè Mündig vom Wylergrabbè lyt diè ehemôlig Luusämer Mülli sowiè dirèkt dört denebbè d Baantrassè vo dè Sauschwänzlebaan. I dè witerè Umgebig liget d Dörfer Blomegg, Grimmelzofè, Lèmmbbach, Münchingè un nördlich uff èm Bärg obbè Ewèdingè. Luussä bedütet nit d Heimèt vo dè Luus, wiè landläufig vomuètet wörd. Luus- bezièt sich uff Luss- odder Luz-, wa uff mittelhochdütsch (ergo alemannisch) lûz odder lûze bedütet, im Hochdütschè sait mò "Versteck, Lauer" dõdezuè. D Èndig heim bedütet Lager, also isch mit Luussä èn Lager gmeint, wo voborgè odder (hinter m Wyler hinnè obbè) voschteggt lyt. Luussä isch in èm Vodraag vom 11. Mai 780 èrschtmòls erwäänt worrè. Richsind und Wenilo hèn dört iren Bsitz z Luussä a s Kloschter St. Gallè vokauft, woby si Luussä als Lehè widder zrugg chriègt. Spôter isch Luussä vo dè Grafè vo Nellèburg, welli dõ
D Pisla Helmstetter (* 1926 z'Örwìller; † 1. Juli 2013 z'Stroßburg) ìsch a beriahmta elsassischa Zigiinera gsii. Sa ìsch mìt em Nàmma Loeffler uf d Walt kumma; Helmstetter ìsch dr Nàmma vu sim Mànn, wo kè Zigiiner gsìì ìsch. Sa hàt dur a Film un a Büech ìhra Errìnnerunga verzehlt, dia sìn Zeuignissa vu-n-'ra Lawesàrt wo ìn dr hìttiga Zitt verschwunda ìsch. D Pisla Loeffler ìsch ìn'ma Zigiinerwagala uf d Walt kumma, ìhra Kìndheit hàt sa ìm Elsàss noh dr tràditionnella zigiinerisch Lawesàrt verbrocht; ìhra Fàmìlia gheert zu da Sinti. Sa hàt Romanes, Elsassisch un Frànzeesch gredt, àwer sa ìsch nìt ìn d Schüel gànga un sa hàt nia lehra lasa oder schriiwa. Wahrend em zweita Waltkriag hàt ìhra Fàmìlia üs em Elsàss furt müeßa geh un hàt àlles verlora. Noh-n-em Kriag ìsch d Pisla ìns Elsàss zruckkumma. Ànna 1945 hàt sa dr Frédéric Helmstetter ghiirota, sa hàt mìt ìhm sasshàft gwohnt, zeerscht z'Stroßburg ìm Nèihof-Viartel, speeter ìn'ma Hüss z'Bàrr. Sa han àwer d zigiiner Tràditiona nìt vergassa, sa han àlla Johr d Wàllfàhrt uf Saintes-Maries-de-la-Mer, ìn Südfrànkrìch, gmàcht. D Pisla Helmstetter kennt güet d zigiiner Kültür un hàt sa bekànnt wälla màcha. Ànna 1989 hàt sa dr Film „De
De Victor Erne (* 24. April 1939; † 21. Oktober 2014 z Bade) isch vo 1990 bis 1996 Mitglid vo de Generaldirektion vo de Schwiizerische Kreditaastalt gsi. Ufgwachse isch de Victor Erne z Melike und im Stohlerguet z Bade. Nach de Schuel het er s Lehrerseminar z Wettige bsuecht und isch dann zerscht im Freiamt Lehrer gsi. Danach het er an de Uni Züri Gschicht, Germanistik un Philosophii gstudiirt, het promoviirt und isch dann e paar Johr wider im Seminar gsi, wo er Gschicht unterrichtet het. Im 1969 isch er dann zu de SKA cho, wo er in de Personalinformation aafange schaffe het. In de Hiirarchii vo de Bank isch er dann Stück für Stück vorwärts cho. In de ganze Ziit bi de SKA isch er in vilem en Pioniir gsi. So het er d Mitarbeiterzitschrift «bulletin» gründt, wo konzernwiit in viir Sprooche erschinen isch, er het en professionelle Werbe- und Marketingservice ufbauet und dafür gsorged, dass sini Bank sich im Sponsoring dued engagiire. So isch d SKA sowohl zu eme Sponsor vo Sportveraastaltige wie d Tour de Suisse und de NLA worde, wi au zu eme Sponsor für Kulturhüüser und Musikfestivals. Im 1990 isch er Mitgliid vo de Generaldirektion
D Lia Quartapelle (* 15. Augschte 1982 z Varese) isch e italiänischi Wirtschaftswüsseschaftlere und Bolitikeri. Si sitzt sit 2013 für e Partito Democratico (Demokratischi Partei), e Middi-linggs Partei, in dr italiänische Camera dei deputati, d Abgeordnetechammer. D Lia Quartapelle hät im Johr 2012 a de Universität z Pavia s Wirtschaftsstudium abgschlosse. Si hät bi de Wahle im Oktober 2014 d Federica Mogherini im Usseministerium ablöse wele. Lia Quartapelle uf de Website vo de Camera dei Deputati (italienischi Abgeordnetechammer) On. Lia Quartapelle Sorpresa Farnesina: in pole-position la 32enne Quartapelle
Dr Ernst (Maria Richard) Stadler (* 11. Augscht 1883 ze Còlmer; † 30. Oktober 1914 bi Zandvoorde én de Näche vun Ypern, Belgie) ésch e elsassr Dichter gsin, wi én dr Zit vum Richslànd Elsass-Lothringe gebore-n-ésch. ’R het uff Ditsch gschriwwe. Noch ém erschte Johr vum Erschte Waltkriej ésch’r àm zehnte Dàj vun dr Erscht Flàndreschlacht bi Ypern gstorwe. Stadler ésch dr Sohn vum-e Procureur (Staatsanwalt) gsin. ’R ésch ze Strosburi uff’s Lyzeum gànge. Noochhar het’r Germanischtik, Romanischtik un verglichendi Sproochwisseschaft studiert, zeerscht in Strosburi un vun 1904 àb ze Minche. Mét e Àrweit éwwr de Parzival het’r promoviert. 1906 bis 08 het ’r kenne met’m-e Rhodes-Stipendium uff Oxford gehn, wo’r àm Magdalen College sini Literatürstudie widrschvrfoligt het. Drnooch het’r sich àn de Universität Strosburi habilitiert mét e Àrweit éwwr de Shakespeare-Iwwrsetzunge vun Christoph Martin Wieland. Vun 1910 bis 1914 het dr Stadler àls e Profassr ze Brüssel ditschi Philologie gelehrt. Wii’r ’s Àngebot kriejt het, àls Gàschtprofassr nooch Toronto én Kanada ze gehn, ésch diss nimm gànge un ’r het muen vrzichte, wil de Erscht Waltkriej losgànge-n-ésch und de Stadler àls Reserveoffizier ingezöje wore-n-ésch. Dr Ernst Stadler ésch uff ’m Friedhof vum Strosburjr Vértel Robertsöi begràbe. Präludien (Gedichte, Straßburg
D Friederike Kempter (* 23. Auguscht 1979 z Fraededaal em Landkreis Ludwigsburg) ischt a deitscha Schauschbiilere ond Heerschbiilschbrechere. D Friederike Kempter ischt am 23. Auguscht 1979 en dr kloina Gmoid Fraededaal em Landkreis Ludwigsburg uff d Welt komma, wo-se au uffgwachsa ischt. Nôch-em Bsuach vom Christoph-Schrempf-Gymnasium z Besigheim, wo-se 1999 mit-em Abidur abgschloss hôt, hôt-se als Laiadarstellere en vorschiidene Filmprojekt mitgwirkt. Zom erschda Môl hôt mr se em Fernseha em kurza Schbiilfilm Moianacht seha kenna. Vo 2003 bis 2006 hôt d Friederike Kempter a Ausbildong an dr privada Schauschbiil-Schuel Der Kreis en Berlin gmacht. De meischde Leit kennet des Mädle en ihrer Roll als Nadeshda Krusenstern vo de Tatort-Folga aus Minschder, wo-se an dr Seit vom Jan-Josef Liefers ond vom Axel Prahl schbiilt. Vo 2008 bis 2012 hôt d Friederike Kempter zom Ensemble vo dr Sat.1-Comedy-Serie Ladykracher gheert. Zeitweis hôt mr se au beim ZDF en a baar Folga vo dr Wochenshow seha kenna. Seit 2012 schbiilt-se en dr ARD-Serie Heiter bis tödlich: Hauptstadtrevier a Elitepolizischdin. Fir ihr Roll als neirotischa Ausdruckstenzere Julika Hermann em Jan-Ole Gersters seim Kino-Schbiilfilm Oh Boy (2012) ischt-se fir da Deitscha Filmpreis nominiirt wôrra. Kriagt hôt-sen allerdengs net. 2000: Zwei vom Blitz getroffen 2001: Das
Dr Hans Peter Mauch (* 24. Juni 1956, † 14. September 2014) isch en Schwizer Sozialdiakon und reformierte aargouische Chiucherot gsi. Dr Hans Peter Mauch het Elektromonteur glehrt und aaschliessend s Theologisch Diakonische Seminar z Aarau bsuecht, wo damaus noch Bibelschuel gheisse het. Im 1982 isch er Sozialdiakon worde, z erscht in de Chiuchegmein Zofige, vo 1986 bis 1997 in de Chiuchegmein Meisterschwande-Fahrwange und vo 1997 bis zu sim Tod z Birr. Dr Mauch het sich bsunders für d Entwicklig und d Aaerkennig vo sim Bruef iigsetzt. Im 1992 het er s Diakonatskapitel vo de Reformierte Landeschiuche Aargou mit gründ und im gliiche Johr het d Aargouer Chiuche, als ersti i de Schwiz, d Ordination vo Sozialdiakon iigfüehrt. Im 1997 het ihn d Aargouer Synode in de Chiucherot, z Exekutivgremium vo de Landeschiuche gwäut. Zerst het ers Dossier «Pädagogisches Handle» gha, wo ganz neui Forme vo Religionsunterricht entwicklet worde sind und spöter isch er für d Diakonie zuständig gsi. Er isch au langi Johr Präsident vo de Diakonatskonferenz vo de Dütschschwizer reformierte Chiuchene gsi. Im Engagement vom Mauch isch es au z verdanke, dass im Aargou d Sozialdiakön de Pfärrer in de Gmeindsleitig gliichgstöut worde sind. Im Ougste 2014 isch
Dr Sebastian Franck (* 20. Jänner 1499 z Donauwörth; † 1542 oder 1543 vermuetli z Basel) isch e dytsche Chronischt, Publizischt, Geograf, Theolog un Sprichwortsammler gsii. Är giltet as dr wichtigscht mystisch Schriftsteller vum 16. Johrhundert. Dr Franck isch anne 1499 z Donauwörth as Suhn vun eme Fyynwääber uf d Wält chuu. Är het z Ingolstadt un z Heidelberg Theology studiert un isch derno katholische Prieschter im Bischtum Augschburg wore. Unter em Yyfluss vu dr Lehre vum Luther isch er zum Proteschtantismus iberdrätte. Ab em Johr 1526 isch er lutherische Bfaarer z Büchenbach bi Nürnberg gsii un vu 1527 bis 1528 z Gustenfelden bi Schwabach. Anne 1528 isch dr Franck uf Nürnberg zoge, wun er am 17. Merz 1528 d Ottilie Behaim ghyrote het. Dr Franck het si vu allne Konfessione losgsait un het aigeni Idee vun eme dogmefreie Chrischtetum vum Häärz entwicklet. Ä isch uf Stroßburi zoge, wun er uf di no jung reformatorisch Daiferbewegig droffen isch un mit dr Spiritualischte Hans Bünderlin un Kaspar Schwenckfeld im Kontakt gstanden isch un au mit em Michael Servet, wu speter z Gämf unter em Calvin as Antitrinitarier hiigriichtet woren isch. Z Stroßburi het er au sy Chronika verfasst. Uf Bedryybe vum
D Großlandschaft Sudan (arabisch بلاد السودان‎ Bilād as-Sūdān ‚Länder vu dr Schwarze‘) lyt z Nordafrika sidli vu dr Sahara. Si goht bis an d Rägewaldzone vu dr Guineakischte un vum Kongobecki. S kulturgeografisch Biet goht vu dr nordafrikanische Atlantikkischte iber e Strecki vu rund 5500 Kilometer bis zum ethiopische Hochland im Oschte. Chännzaiche isch dr Ibergang zwische Druckezone un Rägewald mit dr Vegetationsform Savanne. Dr nerdli Straife vu dr Sudanregion wird vu dr Ibergangszone vu dr Druckewieschti un dr Savanne bildet un klimageografisch Sahelzone gnännt. Di zmaischt bielig Großlandschaft Sudan wird vu Bärgzig in drei Beckine glideret: im Weschte s Weschtsaharisch Becki, wu vum Oberlauf vum Niger un em Senegal entwässeret wird, in dr Mitte s abflusslos Tschadbecki mit em Logone un im Oschte s Becki vum Wysse Nil. Im weschtlige Beraich vu dr Großlandschaft Sudan hän si scho frie Staatswäsen entwicklet (Songhai, eppe syt em 4. Johrhundert) un mächtigi Chenigrych (Mandinka), wu im 16. Johrhundert ihre greschte Bluescht ghaa hän. Im mittlere Beraich sin Staate vu dr Hausa (Gobir, Katsina, Daura, Kano) gläge, un au Bornu un Kanem. Im eschtlige Beraich het si Darfur aagschlossen un het iber s Sultanat Sannar Handelskontakte mit Nubien un Egypte megli gmacht. Wichtigi
De Alberich Zwyssig (au: Alberik) (* 17. November 1808 z Baue; † 18. November 1854 z Mehrerau) isch en Zisterziensermönch gsi und het im 1841i de Schwiizerpsalm komponiirt. De Alberich Zwyssig, wo ursprünglich de Vorname Johann Josef Maria gha het, isch z Baue am Urnersee gebore worde und ufgwachse. Er isch de dritti Sohn vo sine Eltere, em Johann und de Anna Maria Zwyssig gsi. Er und sini Brüedere Gerold und Peter Joseph sind musikalisch sehr begabt gsi. Im Johr 1821 isch de Zwyssig Schüeler und Sängerknabe im Chloschter Wettige worde und isch nach em Abschluss vom Gymi ins Chloschter iiträte. Sini Profess het er am 29. Aprile 1827 gha und derte sind Chloschtername Alberich übercho. D Priesterweihe het er vom Aposchtolische Nuntius Filippo de Angelis übercho. Im Chloschter het er als Lehrer gschaffet und er isch Sekretär vo de Äbt Alberich Denzler und Leopold Höchle gsi, zudem Chorleiter und Kapellmeischter. Unter anderem het er s Graduale «Diligam te Domine» komponiirt, en Messgsang wo am 5. Juli 1835 zum erschte Mol in de Wettiger Dorfchile ufgführt worde-n-isch. Der Messgsang isch d Vorlage für de Schwiizerpsalm gsi, wo de Zwyssig im 1841 zu eme Tekscht vom Leonhard Widmer komponiirt het. Wo
Kalabrie (italienisch Calabria; albanisch Kalabria) isch di sidligscht Region vum italienische Feschtland. S het e Flechi vu 15.080 km² un 1.855.454 Yywohner (Stand 31. Dezember 2022). D Hauptstadt vu dr Region isch Catanzaro. Kalabrie gränzt im Norden an d Basilicata, im Weschten an s Tyrrhenisch Meer un im Siden un Oschten an s Ionisch Meer. D Kischte het e Lengi vu rund 780 km. D Stroß vu Messina drännt Kalabrie vu dr Insle Sizilie. Normannekaschtell z Vibo Valentia Kathedral vu Reggio Calabria Cattolica z Stilo Dom vu Cosenza Scilla mit Kaschtell Castello aragonese z Reggio Calabria Francesco A. Cuteri: Wege im antiken Kalabrien: archäologische Routen in den Provinzen Kalabriens [Trad. a cura di Hansjörg Tschenett]. Koiné, Rom 2004 Ekkehart Rotter: Kalabrien, Basilikata. DuMont Kunst Reiseführer, Ostfildern 2002, ISBN 3-7701-5541-6 Commons: Kalabrie – Sammlig vo Multimediadateie Portal vu dr Universitet vu Kalabrie 3916.5Koordinate: 39° 0′ N, 16° 30′ O Normdate: GND: 4029278-2 | LCCN: n79033089 | SUDOC/IdRef: 076730794 | VIAF: 474145857081722921867
D Piccoloflötè (au: ès Piccolo) isch è chlyneri Bauform vo dè Querflötè. Si isch è Oktavè höcher gschtimmt un isch s högschte klassische Holzblõsinschtrumänt. S Piccolo isch ca. 32 cm lang, öppè halb so groß wiè d Querflötè un hèt èn Durchmesser vo 1 cm. S Piccolo cha uss Holz odder Metall bschtõ, mengmòl git s au Piccolos uss Kunschtoff. D Klappè sin meischtens uss Neusilber gmacht un wörred vosilberèt odder au vonicklèt. È früèni Form vo dè Piccoloflötè findet sich sit èm Mittelaalter i dè Milidärmusig, als è Schwegelpfyfè mit sechs Löcher, wo gmeinsam mit dè chlynè Drummlè dè tûpische Klang vo dè Infantry uusmacht. In sellèm Konnex haaltet sich s Inschtrumänt bis is 19. Johrhundert. Barallel dezuè wörd vosuècht, diè neu entwicklètè Traversflotè in anderè, also au höcherè, Stimmlagè z bauè. So isch s Piccolo im Lauf vo dèd Zit dè glychè baulichè Entwicklungè wiè d Querflötè unterlegè un isch ab dè zweitè Hälfti vom 20. Johrhundert au immer hüüfiger mit èm Bööm-Sischteem vosää worrè. Für Milidär- un Blõsmusig isch s Piccolo au in anderè Stimmungè wiè des2 odder es2' ' baut worrè, Selli Inschtrumänt sin hüt abber nu mee seltè aazdrèffè. Schon i dè Barockmusig hèt s
De Bezirk Val-de-Ruz (franzöösisch District du Val-de-Ruz) isch en Bezirk vom Kanton Neueburg i de Schwiz gsi. Er hät d Region vom Val de Ruz und di umligende Jurahöchene umfasst. S Stimmvolk i 15 vo de ehemols 16 Gmeinde im Bezirk hät am 27. November 2011 enere Fusion vo de beträffende Gmeinde per 1. Januar 2013 zuegstimmt. Die neu Gmeind trait de Name Val-de-Ruz und zellt rund 16'000 Iiwohner. De Bezirk hät ab dänn nu no us zwei Gmeinde, nämmlich Val-de-Ruz und Valangin bstande. Wäg de Gebietsreform im Kanton Neueburg isch de Bezirk uf Endi 2017 ufghobe worde. Di dekigsgliichi Region Val-de-Ruz blibt us wahltechnische Gründ witer bestoh. Gmeinde bis 2012 1875: Fusion Fenin, Saules und Vilars → Fenin-Vilars-Saules 2013: Fusion Boudevilliers, Cernier, Chézard-Saint-Martin, Coffrane, Dombresson, Engollon, Fenin-Vilars-Saules, Fontainemelon, Fontaines, Le Pâquier, Les Geneveys-sur-Coffrane, Les Hauts-Geneveys, Montmollin, Savagnier und Villiers → Val-de-Ruz Commons: Bezirk Val-de-Ruz – Sammlig vo Multimediadateie Maurice Evard: Val-de-Ruz (Tal). In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz. So hat das Volk entschieden bazonline.ch, Artikel vom 28. November 2011 Arealstatistik Standard – Gemeinden nach vier Hauptbereichen (15.12.2017) vum Bundesamt für Statistik BFS
D Äschevorstadt isch e wichdigi Verbindigsstrooss im Baasler Vorstedtkwardier. Si verbindet dr Äscheblatz mit dr Freie Strooss. D Dramlinie 3, 8, 10, 11, 14 und 15 vo dr BVB faare dur d Strooss. D Äschevorstadt isch s Zentrum vom Basler Bankekwardier. D Äschevorstadt het iire Naame vom erste Äschedoor überchoo, wo am oberen Ändi vo dr Freie Stross gstande isch und isch emol, wie dr Naame säit, e Vorstadt dusse vor dr Stadtmuure gsi. S Äschedoor, wo spööter as s innere Äschedoor oder dr Äscheschwibbooge bekannt gsi isch, isch 1261 in ere Urkunde as "Eschemarthor" vorchoo, mä nimmt aa noch em Naame vo öbberem, wo dört gwoont het, villicht eme Doorwärter, und nid noch em Dorf Aesch im Birsdaal. Im 14. Joorhundert het mä denn die üsseri Stadtmuure baut und us dr Vorstadt isch e Stadtkwardier worde. Für zum d Äschevorstadt z verwalte, isch d Vorstadtgsellschaft zum Rupf gründet worde, wo 1374 zum erste Mol urkundlig beläit isch. Zu iire Ufgoobe häi usser dr Wach au d Füürweer und d Ufsicht über d Stroosse und Brünne ghöört. Vom Ändi vom 16. Joorhundert aa het si au as en Art Friidens- und Bolizeigricht für Schmää- und Schlaaghändel fungiert. S Gebiet vo