rlitschk/wikidir huggingface dataset:
De Johann Andreas Schmeller (* 6. Augschte 1785 z Tirschenreuth i de bayerischen Oberpfalz; † 27. Juli 1852 z Münche) isch en Gèrmanischt, Bibliotekaar und bayerische Spraachforscher gsy. Mer säit, er heb di modèrn Mundaartforschig z Tüütschland gründet, und er hät au e paar wichtigi mittelalterlichi tüütschi Schrifte zum eerschte Maal publiziert. Hüt gchänt me de Schmeller hauptsächli na tank sym vierbändige Bayerisches Wörterbuch, und i dèm synere Naachfolg staat s Bayerisch Wöörterbuech, wo me hüt draa schaffet. Syni Voorfaare sind Puure uf em Land gsy, won em oberpfälzische Chlooschter Waldsasse ghöört hät. Syni Eltere händ dänn z Tirschenreuth es Hüüsli poue, und de Vatter hät zeerscht as «Strasseneinschäufler» und nachanen as Choorbmacher gschaffet. Deet isch de Schmeller as föifts Chind uf d Wält choo. Scho äis Jaar drufabe isch d Familie i s rycher Oberbayre zoge, wo si mee Chance gsee hät. Z Rinnberg (Gmäind Rohrbach) im Landchräis Pfaffenhofen an der Ilm händ s dän es Puuregüetli gchaufft. De Vatter hät gnueg gwüsst, zum syne Chind öppis bybringe. Der Andreas hät drum schon chöne mit achti en Schuelmäischter für di na chlinnere Chind sy. Esoo isch de Pfarer Anton Nagel uf en uufmèrksaam woorde, hät en a syni Doorffschuel
De Schällen-Ursli (mängisch au Schällenursli), uf rätoromanisch (s Buech isch zerscht i säbere Sprach usecho) Uorsin, isch e Chindergschicht, wo d Selina Chönz ufgschribe und de Alois Carigiet d Bilder gmalet häd. Es isch äis vo de bekanntischte Bilderbüecher vo de Schwiiz. Höch oben i de Bärge, z Guarda im Underengadin im Kanton Graubünde, tüend sich d Chinde änds Winter für de Chalandamarz vorberäite, won amigs am 1. Märzen isch. D Chinde tüend dänn amigs de Winter mit Gloggeglüüt vertriibe. De Ursli chunt nume e chlini Schällen über. Drum tüend en die andere Buebe uslache. D Buebe laufe de Grössi vo de Glogge na, aber de Ursli wot nöd de hinderscht si. Da psinnt er sich, das oben uf de Alp i de Hütte no e grossi Gloggen isch. Ohni öppis z säge, gat er uf de gförli Wäg dur de tüüfi Schnee. Wos itunkled, sueched ali im Dorf de chlini Ursli. Erscht am nöchschte Tag chunt er wider füre, won er vo de Alp abe z springe chunt. Da sind ali froo – ganz psunders de Ursli, wo mit de grööschte Glogge z vorderscht im Umzug laufe dörf. D Chindergärtneri Selina Chönz häd d Gschicht gschribe. D Bilder sind
De Maurice Zermatten (* 22. Oktober 1910 z Saint-Martin, Wallis; † 11. Februar 2001 z Sitte) isch en Schwiizer Schriftsteller gsi. Er häd vor alem über s Wallis gschribe. I sine Gschichte isch es um Mänsche gange won im traditionelle Wallis gläbt händ, wo di mäischte Puure gsi sind. Hüfig ischs dänn um Gränzsituatione gange, seigs us moralischer Sicht oder us de Sicht vo der Religion. Sin erste Roman Le coeur inutile isch 1936 usecho; spöter häd er La Colère de Dieu (1940), Christine (1944) und La Porte blanche (1973) gschribe. Er häd literaturkritischi Wärch über Schwizer Autore gschribe, under anderem über de Charles Ferdinand Ramuz, de Gonzague de Reynold und de Léon Savary. De Zermatten häd au d Chinderbüecher vo de Selina Chönz und em Alois Carigiet uf französisch übersetzt. Einzelwerkspriis vo de Schwizerische Schillerstiftig (1938 und 1946) Priis vo der Welti-Stiftig für s Drama (1951) für Isabelle de Chevron Gottfried-Keller-Priis (1959) Doris Jakubec: Zermatten, Maurice. In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz. Literatur vu un iber Maurice Zermatten im Katalog vu dr Dütsche Nazionalbibliothek Literatur vom Maurice Zermatten im Katalog vo der Schwizerische Nationalbibliothek Normdate: GND: 119413957 | LCCN: n50014074 | SUDOC/IdRef: 027203603 | VIAF: 111796938
D Iller isch en rächte Näbefluss vo de Donau. Ire latinische Name isch Hilaria oder au Hilara. D Bezeichnig chunnt vo de Kelte und stammt vom Wort ilara für ‚eilig‘; spöter isch de latinischi Begriff hilaris, wo mit ‚heiter, fründlich‘ übersetzt wärde cha, zur Dütig anezoge worde. I de latinische Vita vom Heilige Magnus wird de Name so düüted, dass si fründlich gnännt wird, grad wil si als wilde Bärgfluss das nid isch. Zur bessere Läsbarkeit wird de Flussname mängisch i Atlante und uf Straßeschilder Jller gschribe. De 147 Kilometer langi Fluss entstaht us de Bäch Breitach, Stillach und Trettach am Illerursprung bi Oberschdorf im Landchrais Oberallgai. Er mündet bi Ulm i d Donau. Gmässe a sym Iizugsgebiet vo 2152 km² isch dr Abfluss vom Gebirgsfluss groß. Syni Wasserfüehrig vo 70,9 m³/s übertrifft die vo de Donau dütlich, wo am Zämefluss nur 53 m³/s anefüehrt und demit hydrologisch als Näbefluss vo dr Iller gälte chönnti; mit dere Wasserfüehrig liit d Iller i de Liste vo de bayerische Flüss uf em sibte Platz und z Bade-Württebärg uf Platz füüf. Vom spate 3. Jahrhundert bis öppe 488 n. Chr. isch si Bestandteil vom römische Verteidigungssystem Donau-Iller-Rhy-Limes gsi. Scho i de Römerzyt het
Dr Thibault Bazin (* 27. Oktober 1984 z’ Nànzig, Lothrìnga) ìsch a frànzeescher Politiker vu dr Pàrtei Les Républicains (LR). Zitter Juni 2017 ìsch’r Àbgordneter ìn dr Nàzionàlversàmmlung fìr dr 4. Wàhlkrais vum Département Meurthe-et-Moselle. Dr Thibault Bazin ìsch ìns Gymnàsium Notre-Dame Saint-Sigisbert gànga. Dernoh hàt’r àm Ìnschtitüüt fìr politischa Schtüdia z’ Schtroossburi un àn dr ESSEC bii Pàriis gstudiart. Ar hàt z’ärscht àls Stàdtplàner gschàfft. Àn dr Kommünàlwàhl vu 2008 ìsch dr Bazin pàrtäiloser Bìrgermaischter vu Rosières-aux-Salines ìm Département Meurthe-et-Moselle gwählt worra. Ìm Àlter vu 23 Johra ìsch’r dr jengschta Bìrgermaischter gsìì vun’ra Gmain mìt meh àls 500 Iiwohner. Ànna 2014 ìsch ar nochamol gwählt worra. Àn dr Départementwàhl vu 2015 ìsch dr Bazin àls Départementrot vu Meurthe-et-Moselle gwählt worra. Sina gmeinsàma Lischta mìt dr Anne Lassus hàt 61,46% vu da Stìmma gega d’ Lischta vum Nàzionàlfront bikumma. Ànna 2012 ìsch dr Bazin dr Schtällvertratter vum Àbgeordneta Jacques Lamblin (UMP, LR) worra. Àn dr Pàrlàmantswàhl vu 2017 hàt sìch dr Bazin àls LR-Kàndidàt ìm 4. Wàhlkrais vu Meurthe-et-Moselle ufgställt. Ar hàt ìn dr ärschta Wàhlrunda 25,5% vu da Stìmma bikumma gega d’ Philippe Buzzi vu La République en Marche (31.13%). Ìn dr zwaita Wàhlrunda ìsch’r mìt 53,24% vu da
Hotpants (engl. heisses Hesle) sin urspringlig Unterwäsch fir Dame gsi. De Schnitt isch so usglegt, dass de Ofong un s End Paralelle bilde. D Hotpants sin in de 1960er Johr in Kalifornie ufkumme un hen de Ultra-Minirock abglest. Die britischi Moodedesignere Mary Quant het sä in dr Zit vom «Swinging London» in dr Middi vo de 1960er Joor populär gmacht, und si si bis in die früeje 1970er seer beliebt bliibe. Hotpants werre iberwigend vun jingere Dame un Maidli trait. Si betone de Po. Uf eire Sitte zeige s ne nit blut, uf de ondre Sitte erheche si d Luscht: Hotpants sponne eng iber ne un zeige sine Uslaifer noch unte no ditlig. S git si in verschidene Längine, vun ere Längi, wu grad de Schritt bedeckt, bis zue ugfähr 7cm unter em End vum Po. D Hotpants hen Ähnligkit mit de Shorts, sin jedoch e eigeständiger (Unter)-Wäschtyp. Shorts sind ender lockeri (Unter)hose. Als Bispil len sich Badeshorts (Badekleidung) oder Boxershorts (Unterwäsch) nenne. Pants degege lige enger o: Retropants (Unterwäsche) oder Hotpants. Hit wird bi re arig kurze Hos vun Hotpants gsproche. Des entspricht aber nimi de urspringlige Hotpants. Ros Horton, Sally Simmons, 2007. Women Who Changed the World Archivlink
S Urheberrächt isch s Rächt vomene Urheber. Urheber isch me, wenn me es Wärch vo de Kunst erschafft. Das Wärch cha es Bild, e Teggscht oder es Musigstuck sy. Wer zum Beispil e Foti macht, isch de Urheber vo de Foti. Bim Urheberrächt gahts drum, s Verhältnis vom Urheber und vo syne Rächtsnachfolger zu sym Wärch z regle. Es bestimmt Inhalt, Umfang, Übertragbarkeit und Folge vo de Verletzig vo dem subjektive Rächt. Es Kärnelemänt vom Urheberrächt isch, dass de Schutz vom Wärch en Originalität erforderet. Es gilt denn als es Stuck vo de entüsserete Persönlichkeit vom Urheber. Sprach, Maltechnik oder historischi Ereignis sind drum nid durs Urheberrächt gschützt. Als Urheber dörf me bestimme, was mit em Wärch passiere söll. Anderi Persone dörfed das Wärch nid ohni Erlaubnis verwände. Wenn si das trotzdäm tüend, chönd si bestraft wärde. Nach em Tod vomene Urheber blybt s Urheberrecht bestah und gaht an syni Familie über. Mängisch wärded d Nutzungsrächt an es Undernähme verchauft. Wenn scho 70 Jahr syt em Tod vergange sind, isch es Wärch z Dütschland und syne Nachberländer aber nümme geschützt und wird als gemeinfry bezeichnet. Denn dörf jede das Wärch nutze, verbreite oder verändere. Commons: Urheberrächt – Sammlig vo Multimediadateie
Dr Georg Salvamoser (* 2. Februar 1950 z Garmisch-Partenkirchen; † 21. Septämber 2009 z Fryburg) isch e dytsche Unternämer un ain vu dr Pionier vu dr dytsche Solarenergybranche gsii. Noch em Realschuelabschluss un eme Studium vu dr Wirtschaftsinformatik uf em Zweete Bildigswääg het er zeerscht bi Kawasaki Motors, dr Schoggifabrik Gubor un elf Johr as chaufmännische Wäärchlaiter vum Feertighuusunternäme OKAL gschafft. Anne 1991 het er si z Fryburg – zäme mit syre Frau un unterstitzt vum Alfred T. Ritter, em Änkel vum Schoggihärsteller Alfred Ritter (Ritter Sport) – mit em Kapital us em Verchauf vu sym Huus sälbschtständig gmacht un het en Handwäärchsbedriib fir d Montage vu Solarstroomanaalaage grindet, d Solar-Energie-Systeme GmbH (SES). Dur däre ire wirtschaftlige Erfolg het er anne 1998 dodrus, au z Fryburg, d S.A.G. Solarstrom AG chenne grinde, wu die Solarstromaalaage finanziert, böue un bedriibe het. Im Mai 1996 het dr Salvamoser, wider z Fryburg, d Solar-Fabrik grindet, dr eerscht Bedriib z Dytschland, wu Solarstroom-Modul härgstellt un nit zue me Kunzärn ghert het. D Finanzierig isch unterstitzt wore dur iiber 100 stilli Gsellschafter, s Know-how het dr Salvamoser dur Kooperation mit dr US-amerikanische Spire Corporation iberchuu. Dr Salvamoser het d Solar-Fabrik, wu as GmbH grindet woren
De Werner Karl Heisenberg (* 5. Dezember 1901 z Würzburg; † 1. Februar 1976 z Münche) isch e dütsche Füüsiker gsi. De Heisenberg het 1925 di ersti mathematischi Formulierig vo de Quantemechanik aagäh. 1927 het er di Heisenbergsche Unschärferelation gmacht, wo eini vo de fundamentale Ussage vo de Quantenmechanik trifft – nämlich, dass bstimmti Mässgrössene vomene Teili, so dem sy Ort und Impuls, nid glichzytig beliebig gnau z bestimme sind. Für d Begründig vo de Quantemechanik isch er 1932 mit em Nobelpriis für Physik uszeichnet worde. Er gilt als eine vo de bedüütendste Füüsiker vom 20. Jahrhundert. De Heisenberg isch aber au am Uranprojäkt für e dütschi Atombombe beteiligt gsi. Er het sich drufabe mit de philosophische Uswirkige vo de Quantemechanik beschäftigt. Commons: Werner Heisenberg – Sammlig vo Multimediadateie Wärch vu un iber Werner Heisenberg in dr Dytsche Digitale Bibliothek Irmgard Zündorf: Werner Heisenberg. Tabellarische Lebeslauf im LeMO (DHM und HdG) Informatione vu dr Nobelstiftig zue dr Pryysverleihig 1932 an Werner Heisenberg (änglisch) MP4-Videofeature auf RadioWissen Mediathek über Leben und Werk von W. Heisenberg inkl. populärwissenschaftlicher Erklärung der Heisenbergschen Unschärferelation, Vortrag von Wissenschaftshistoriker Ernst Peter Fischer, abgerufen am 5. April 2014. Who Was Werner Heisenberg? Webseite seines Sohns Jochen Heisenberg.
Dr John Calvin Box (* 28. März 1871 bi Crockett, Houston County, Texas; † 17. Mai 1941 z’ Jacksonville, Texas) ìsch a àmerikànischer Jurischt un Politiker gsìì. Vu 1919 bis 1931 hàt’r dr Bundesschtààt Texas vertratta ìm Represantàntahüss vu da Verainigta Stààta. Dr John Box ìsch ìn d’ äffentliga Schüala vu sinera Haimet gànga. Ar ìsch àui àm Alexander Collegiate Institute gsìì, ìm hittiga Lon Morris College z’ Kilgore. Ar hàt dernoh Racht studiart un ìsch ànna 1893 àls Rachtsànwàlt züagloo worra. Àls Ànwàlt hàt ar z’äärscht z’ Lufkin gschàfft. Ànna 1897 hàt’r si Wohnsìtz un si Ànwàltsbüro uf Jacksonville gwàndelt, wo-n-’r àui methodischter Pfàrrer gsìì ìsch. Vu 1898 bis 1901 ìsch ar Beziarksrìchter gsìì ìm Cherokee County. Glichzittig hàt ar sina politischa Làuifbàhn ààgfànga, àls Mìtglìed vu dr Demokràtischa Pàrtäi. Ar ìsch vu 1902 bis 1905 dr Bergermaischter vu Jacksonville gsìì. Üsserdam ìsch’r vu 1908 bis 1910 Mìtglìed gsìì vum Schtààtsvorschtànd vu sinera Pàrtäi, un dr Vorsìtzenda vum Bìldungsüssschuss vu 1913 bis 1918. Àn da Kongresswàhla vu 1918 hàt ma dr Box gwählt àls Represantànt fìr dr 2. Wàhlbeziark vum Texas. Ìm Represantàntahüss ìsch’r dr Nohfolger vum Martin Dies Sr. gsìì. Ar ìsch doo àb em 4. März 1919
p3 D Ruine Böbike isch d Ruine von ere Höheburg us em Mittelalter, wo uf em Gmeinsbann vo de aargauische Gmeind Böbike ligd. Über d Burg und d Familie vo de Burgherre isch ned viil bekannt. S einzig Mitgliid vo de Familie «von Bebikon», wo in ere Urkunde gnennd worde isch, isch im Johr 1113 de Erfridus gsi. Er chönnd de Erbauer vo de Burg si, zeiged doch archäologischi Untersüech, dass d Burg um s Johr 1100 entstande isch. Di ursprünglich Burgaalag bestoht us ere Ringmuur und eme Gebäud innerhalb vo de Muur. Aafangs vom 13. Johrhundert isch d Burg dann nöi baued worde. D Ringmuur het en füfeckige Grundriss gha und an de Weschtsite isch es Tor gsi. An de Bergsite isch en Turm gsi mit eme Grundriss vo fascht sibe uf sibe Meter. Über d Erbauer vo dere zwöite Burg isch nüd bekannt. Scho in de Mitti vom 13. Johrhundert isch d Burg verlah worde und isch nadisna verfalle. Peter Frey: Neues zur Baugeschichte der Burg Böbikon. In: Jahresschrift Nr. 18 der Historischen Vereinigung des Bezirks Zurzach. Zurzach 1987. Commons: Ruine Böbikon – Sammlig vo Multimediadateie Burgenwelt: Burg Böbike
D Burg Baldige isch e mittelalterlichi Burg gsi, vo dere di genaui Lag unbekannt isch. Aber si müesst uf em hütige Gmeindbann vom aargauische Baldige gstande si. Über d Burg selber weiss me nüd. Belegd isch aber s Gschlecht vo dene «vo Baldige». Innere Urkund us em Johr 1317 wird nämli de Heini vo Baldige gnennd, wo zueme Ministerialegschlecht vo de Habsburger ghört het. Se müend z Baldige e chlini Burg gha ha. D Lag vo dere Burg isch aber bis hüt ned bekannt. Andreas Steigmeier: Baldingen. In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz.
S Bistum Fealdkirch (latiin. Dioecesis Campitemplensis) isch e römisch-katholischi Diözese z Östriich, wo für s Bundesland Vorarlberg zueständig isch (mit Usnahm vom Gebiet vo de Territorialabtei Wettige-Mehrerau). Si het ire Sitz z Fealdkirch und ghört zur Chileprovinz Salzburg. S Land Vorarlberg het ursprünglich im Süde zum Bistum Chur ghört, im Norden zum Bistum Konstanz und im Nordoste zum Bistum Augschburg. De Kaiser Joseph II. het erfolglos de Iifluss vo de nid-habsburgische Diözese uszschalte. Erst 1816 hend s Bistum Chur und 1819 s Bistum Konstanz müesse iri Aateil a s Bistum Brixe abträtte. Z Vorarlberg isch nume es Generalvikariat mit em Sitz z Fealdkirch errichtet worde und d Generalvikär sind au Weihbischöf gsi. Wo nach em Erste Wältchrieg das z Südtirol glägende Brixe zu Italie cho isch, sind 1921 die z Östriich glägene Gebiet vom Bistum Brixe in e eigni Apostolischi Administratur Innsbruck-Fealdkirch (zerst Fealdkirch-Innsbruck) überfüehrt worde, wo ab 1925 em Heilige Stuehl diräkt understellt worden isch. Am 6. August 1964 het de Papst Paul VI. i synere Summerresidänz z Castel Gandolfo drü Bulle underzeichnet: D Bulle „Quo aptius“, wo beseit, dass die Gebiet vo de Erzdiözese Trient, wo i de Provinz Boze (Südtirol) ligged, de Diözese Brixen aagschlosse wärded, wo
D Brisgauer Narrezumft Friburg isch d Dachorganisation vu 34 Narrenzimft un em Herreelferrot vu de alemannische Fasnet z Friburg. Newe de typisch alemannische Stroßefasnet mit eme große Narreschprung am Fasnetsmentig pflegt d Brisgauer Narrezumft au di karnevalistisch Tradition vu de Friburger „fimfte Johreszitt“ un duet e „Kappesitzig“ mit humoristische Biträg veraastalte. D Narrezumft isch in Form vun eme iidraite Verein organisiert. Ihri Mitglidszimft hän im Johr 2014 fascht 2.000 Mitglider, dodrunter 456 Kinder un Jugendligi bis 16 Johr ghet. Oberzumftmeischter vu de BNZ isch de Matthias Moser vu de „Blaue Narre“ (Stand: 2016). D BNZ isch am 13. April 1934 grindet wore. Si het zum eine d Tradition vum 1888 grindete Carnevalsvereins Freiburg un vu de 1927 grindete Großen Karnevalsgesellschaft furtgfiert, wu im neie Verein ufgange sin, het awer vor allem alemannischi Fasnetsbriich z Friburg welle iifiere. Dodezue sin „Narreneschter“ in de Friburger Stadtdeil grindet wore. D Brisgauer Narrezumft isch 1937 Grindigsmitglid im Verband vu Owerrhinische Narrezimft (V.O.N.) gsii un bildet dem sii „Vogtei Friburg“. Vereinslokal vu de Brisgauer Narrezumft isch sitt 1977 d Zumftstube im Burgerhuus „Zum Griene Jaspis“ in dr Friburger Durmstroß. Di owere Steck vum Huus un zwei Riim vun eme Nochberhuus diene als Fasnetmuseum. Dert sin
Dr Volney Erskine Howard (* 22. Oktober 1809 z’ Norridgewock, Massachusetts; † 14. Mai 1899 z’ Santa Monica, Kàlifornia) ìsch a àmerikànischer Jurischt un Politiker gsìì. Ar hàt vu 1849 bis 1853 dr Bundesstààt Texas ìm US-Repräsantàntahüss vertratta. Dr Volney Erskine Howard ìsch ìm hittiga Maine uf d’ Walt kumma. Ar ìsch ìn d’ äffentliga Schüala vu sinera Haimet gànga, so wia ìn d’ Bloomfield Academy un ìns Colby College. Ar hàt dernoh Racht gstudiart un ìsch ànna 1832 àls Rachtsànwàlt züagloo worra. Àls Ànwàlt hàt’r z’äärscht z’ Brandon ìm Bundesstààt Mississippi gschàfft. Ànna 1836 ìsch’r Mìtglìed vum Repräsantàntahüs vum Mississippi worra. Àls Àbgordneter hàt’r em Bundesstààt sina Wàhl fìr dr Kàndidàt Martin Van Buren uf Washington, D.C. gbrocht. Glichzittig ìsch ar àui Gerìchtsspracher (Reporter) gsìì vum Ìwerschta Gerìchtshof vu Mississippi. Politisch ìsch’r Mìtglìed vu dr Demokràtischa Pàrtei gsìì. Ànna 1840 hàt ar sìch ärfolgloos àn da Kongresswàhla ufgschtällt. Ìn dara Zitt ìsch’r àui z’ Vicksburg dr Üssgawer gsìì vu dr demokràtischa Zittung Mississipian. Waga sinera Schtällungsnàhma hàt’r àn mehrera Zwaikampfa tailgnumma, u. a. gega dr Vorsìtzenda vu dr Union Bank, dr Hiram G. Runnels. Dr Howard hàt nochhar bis ìm Juni 1844 z’ New Orleans gschàfft, vor äbb’r z’
Jurassic Park [dʒʊˈɹæsɪk ˈpɑːɹk] isch e Science-Fiction- und Abentüürfilm vom Steven Spielberg us em Jahr 1993. D Handlig berueht uf em Roman DinoPark vom Michael Crichton, wo zäme mit em David Koepp au s Dräihbuech zu dem Kino-Thriller gschribe het. Es isch dr ersti Teil vo de Jurassic-Park-Filmreihe, mit de Fortsetzige Vergessene Welt: Jurassic Park (1997), Jurassic Park III (2001), Jurassic World (2015) und Jurassic World: Das gefallene Königreich (2018). De Multimilliardär John Hammond het uf de Pazifik-Insle Isla Nublar vor Costa Rica mit Hilf vo de modärnste Gentechnologie e Friiziitpark uftah – mit läbige Dinosaurier und andere paläontologische Sensatione. Bim Transport vomene Velociraptor chunnts zumen Unfall, bi dem en Arbeiter tötet wird. D Investoren wärded drufabe nervös und fordered en Überprüfig vom Park. Daher ladet de Hammond und de Donald Gennaro, dr Aawalt vo syne Investore, e Gruppe vo Spezialiste yy, um sich d Sicherheit vom Park beschynige z lah. De Hammond überzüügt de Paläontolog Dr. Alan Grant und dem syni Fründin und Kollegin, d Paläobotanikeri Dr. Ellie Sattler, sym Wunsch nachzcho, indem er ine im Gägezug zuesicheret, iri Usgrabige drü Jahr lang z finanziere. De Gennaro überzüügt zuedem de Chaostheoretiker Dr. Ian Malcolm, zu dere Beguetachtig mitzcho. Zytglych
Ds Namibische Wildpferd (churz ou Namib-Ross) oder einfach nume Wüeschteross oder ou Namibs sy verwildereti Huusross, wo am Rand vo der Namib im Südweschte von Namibia läbe. Si chöi bi Garub öppe 20 km weschtlech vo Aus beobachtet wärde. Syt 2017 gälte si – nach fünf Dürrejahr – als vom Usstärbe bedroht. Über d Härkunft vo de wilde Ross isch jahrzähntelang grätslet worde. Einigi hei uf d Huusross vo de dütsche Schutztruppe vo der damalige Dütsche Kolonii Dütsch-Südweschtafrika verwyse, wo währed em Erschte Wältchrieg um 1915 bim Rückzug vor de südafrikanische Strytchräft verlore gange sy; anderi hei se für d Nachkomme vo freiglane Tier us der Rosszucht vo Duwisib vom ehemalige Schutztruppenoffizier Hansheinrich vo Wolf (öppe 250 km nordöschtlich), wo sech i de Verwirrige vom Erschte Wältchrieg mit abghouene südafrikanische Truppeross verpaart hei. E anderi zum Teil no immer verträteni Asicht über ihri Herkunft isch, dass gäge ds Ändi vom 19. Jahrhundert Huusross vo mene dütsche Baron i z hütige Namibia sy bracht worde u vom sym Schiff, wo öppe 25 km südlech vo der Oranjemündig gstrandet isch, furtgloffe sy. D Trakehner sy mit Beginn vom 20. Jahrhundert mit em ne besonders höche Vollbluetanteil züchtet worde. Setigi Ross het me
Dor Karl Häfner (* 2. Juni 1885 enn Rennenga-Malmsa; † 5. April 1981 z Haelbronn) isch a Läror ond schwäbischor Dialägddichdor gwäa. Er isch Läror emm wirddabärgischa Schualdenst gwäa, ond hådd-s bis zomm Oberstudienrat ond Professor bråchd. Sae ledsda Sdell isch z Haelbronn gwäa. 1948 isch-or en Pensio ganga ond dord bliiba. Sae Läaba lang abor hådd-or sich saem Hoemeddorf vorbonda gfiild, ond hådd demm a Buach ibor d Ordsgschiichd gwidmed. Saene ällormaesde Biachor send aersd emm Ruhesdand endsdabda, zmaesd hend-se on humorisdischa Charakter. Heimatsprache. Eine Mundartkunde Südwestdeutschlands, Muth´sche Verlagsbuchhandlung Stuttgart 1951, Reprint 1981: Knödler-Verlag Reutlingen, ISBN 3-87-421-105-3. Malmsheim, Heimatgeschichte eines schwäbischen Dorfes, Verlag der schwäbischen Heimat, Stuttgart 1934. Mier Schwoba wearnt mit vierzge gscheit, Knödler-Verlag, Reutlingen, 2. Aufl. 1977, ISBN 3-87421-038-3. Vom Vierzger a´, Knödler-Verlag, Reutlingen, 3. Aufl. 1990, ISBN 3-87421-167-3. https://www.leo-bw.de/web/guest/detail/-/Detail/details/PERSON/wlbblb_personen/129061026/H%C3%A4fner+Karl
D Königin Ester (hebräisch: אֶסְתֵּר, ’Ester, i de dütsche Schrybwys au Esther) isch nach em alttestamentliche Buech Ester e jüdischi Waise mit em hebräische Name Hadassa (hebr. „Myrte, Myrthenstrauch“). Si isch d Adoptivtochter vo irem Cousin Mordechai, wo im 5. Jahrhundert v. Chr. i de persische Diaspora söll gläbt ha. Spöter isch si d Frau vom persische Chüng Ahasveros (oder Xerxes I.) worde. Di biblischi Erzählung im Buech Ester beschrybt d Umchehrig vomene plante Völkermord a de Jude im persische Rych: De Chüng und sy Hofstaat fühled sich dur s unghorsame Verhalte vo de Königin Waschti beleidigt. Der Chüng het nämlich ds Fescht gfyret und bi dem Fescht het er d Waschti welle gseh. Die het sich aber gweigeret zum Chüng z cho. Drum wird d Waschti vom Hof gwise. Es wärded Jumpfere usgwählt, us dene e nüüi Königin usgsuecht wärde söll. S Waisechind Ester wird äbefalls als möglichi Königin i Palast bracht. Si wird dank irere Aamuet zur nüüe Frau vom persische Chüng Ahasveros, verheimlicht aber iri jüdischi Abstammig, wie s ere de Mordechai befole het. De Mordechai het e Poste am Tor zum chünigliche Palast. Debyy beluuscht er zuefällig d Lybwächter vom Chüng, wo planed, desäb z ermorde.
De Thomas Bach (* 29. Dezember 1953 z Würzburg) isch e dütsche Jurist und Sportfunktionär. Syt 2013 isch er Presidänt vom Internationale Olympische Komitee. Dr ehemaligi Fächter isch 1976 mit de westdütsche Florett-Mannschaft Olympiasiiger worde. De Thomas Bach isch z Tauberbischofsheim ufgwachse. Nach em Abitur 1972 het er vo 1973 bis 1979 Rächts- und Politikwüsseschafte a de Julius-Maximilians-Universität Würzburg studiert. Sys Studium het er mit em erste juristische Staatsexamen abgeschlosse. Nach sym Referendariat, under anderem bim Dütsche Bundestag, het de Bach 1982 s zweite Staatsexamen abgleit und isch 1983 mit dr Arbet Der Einfluss von Prognosen auf die Rechtsprechung des Bundesverfassungsgerichts zum Dokter promoviert worde. Im Aaschluss het er z Tauberbischofsheim en eigni Aawaltskanzlyy uftah. 1985 het ne de Horst Dassler zu Adidas gholt, woner Diräkter für Internationali Beziehige worden isch. Spöter isch er Berater für de Bundesminister für Wirtschaft und für de Buukonzärn Philipp Holzmann AG worde. 1998 isch er Ufsichtsratvorsitzende vo de Michael Weinig AG z Tauberbischofsheim worde. Zwüsched 2000 und 2008 isch de Bach denn Berater vo Siemens und vo 2000 bis 2009 Verwaltungsratsmitgliid vo Siemens Schwiiz gsi. Bach wurde dem Siemens-Vorstand von Wilhelm Schelsky wegen seiner Regierungskontakte empfohlen. Von 2008 bis 2013 isch er Vorsitzende vom