rlitschk/wikidir huggingface dataset:
D’ Alexandria Ocasio-Cortez (uff Àmerikànisch Anglisch [æləɡˈzændɹiə oʊˌkɑːsioʊ kɔːrˈtɛz](info); uff Schpànisch [alekˈsandɾia oˈkasjo koɾˈtes]; * 13. Oktober 1989 z’ Nöi York), hüüfig bii ìhra Ààlütta AOC gnännt, ìsch a US-àmerikànischa Àktìwìschta un Politikera vu dr Demokràtischa Pàrtäi. Sa ìsch sitter Janner 2019 Mìtglììd ìm Represantàntahüüs vu da Verainigta Schtààta fìr dr 14. Wàhlbezirk vu Nöi York. Bekànnt worra-n-ìsch d’ Ocasio-Cortez àm 26. Jüüni 2018, wu sa d’ demokrààtischa-n-Ürwàhl ìn ìhrem Wàhlkrais gwunna hàt. Doo d’rbii hàt sa dr Joe Crowley gschlààga, wo 10 Joohra làng Àbgoordnet ìm Kongrass gsìì-n-ìsch —dàs ìsch dr maischt unterwàrteta Ürwàhlsiig vor da Hàlbzittwààhla vu 2018 gsìì. D’rnooh hàt sa mìt wittem Àbschtànd d’ Kongrasswàhl vu Nowamber 2018 geega dr Repüblikààner Anthony Pappas gwunna. Bii dr Kongrasswàhl vu 2020 hàt sa dr Repüblikààner John Cummings gschlààga un ìsch àlso wììdergwählt worra. Mìt 29 Joohra-n-ìsch d’ Alexandria Ocasio-Cortez d’ jìngschta Kongrassàbgoordneta worra. Sa ìsch àui d’ jìngschta Fràui, wo ìn dr Gschìcht vu da USA àls Kongrassmìtglììd diant hàt. Ìm Vergliich züa da àndra Kongrassàbgoordneta düet sa hüüfig d’ Soziààla Nätzwark benutza fìr kommuniziara. D’ Ocasio-Cortez hàt àn dr Üniwärsitäät vu Boston gschtudiart ghàà —doo hàt sa a Doppelàbschluss vu da Internàzionààla Beziahunga un da Wìrtschàftswìssaschàfta bschtànda.
Dr Lukas Hartmann, Pseudonym fir Hans-Rudolf Lehmann (* 29. Augschte 1944 z Bärn), isch e Schwyzer Schriftsteller. Dr Hartmann isch z Bärn uf d Wält chuu. Sy Vater het vyl Johr bi dr Schwyzerische Boscht gschafft, zletscht as Abdailigslaiter. Sy Brueder Jürg Lehmann isch Schurnalischt un isch friejer Schefredakter vum Blick un Bolitschef vu dr Blick-Gruppe gsii. Dr Hartmann isch uf s Lehrerseminar z Bärn gange mit dr Schwerpunktfächer Musik, Germanischtik un Gschicht. Är het aafangs as Lehrer gschafft un isch Redakter vi Radio DRS gsii. Derno het er Psichology studiert, het s Studium aber nit abgschlosse. Dr Hartmann schrybt vor allem Romän – bsundersch historischi Romän – un Gschichte fir Großi un fir Chlaini. Sy Chinderbuech Anna annA isch anne 1993 unter anderem vu dr DEFA verfilmt wore. Är läbt z Spiegel bi Bärn. Syter anne 1996 isch er ghyrote mit dr Boltikeri Simonetta Sommaruga, är het drei Chinder us ere friejere Eh. Ausbruch. Roman. Rodana, Zürich 1970 Madeleine, Martha und Pia. Protokolle vom Rand. Zytglogge, Bern 1975 Mozart im Hurenhaus. Geschichten. Zytglogge, Bern 1976 Pestalozzis Berg. Roman. Zytglogge, Bern 1978; Neufassung: Nagel & Kimche, Zürich 1988 Gebrochenes Eis. (Autobiographische) Aufzeichnungen. Arche, Zürich 1980 Mahabalipuram oder Als Schweizer in
Färööisch (färööisch føroyskt [ˈføːɹɪst], dänisch færøsk; vo däm abgläitet isch die dütschi Bezäichnig Färööisch näbe em sältenere Färingisch) bildet zsämme mit em Isländische die inselnordische Sprooche im Geegesatz zu de skandinaawische Sprooche Norwäägisch, Schweedisch und Däänisch. En anderi, weeniger tipoloogischi und drfüür mee hischtoorischi Iiordnig reedet vo Westnordgermaanisch und blatziert dört Färööisch, Isländisch, westnorwäägischi Dialäkt und s usgstorbene Norn. Färööisch wird vo mindestens 44'000 Lüt uf de Farööer, wo politisch zum Köönigriich Däänemark ghööre und witriichendi Autonomiirächt häi, und Fääringer im Usland gschwätzt. Wievil Muetersproochler es uf dr Wält gsi, wäiss mä nid genau. Elteri Schetzige nooch si s vo 60'000 bis 100'000, je nochdäm, wie guet d Noochkomme von Muetersproochler usserhalb vo de Färööer d Sprooch no beherrsche. Die mäiste Lüt, wo Färööisch schwätze usserhalb vo de Färööer, läbe in Däänemark und bsundrigs in Kopehaage. Im Joor 2007 het die Nordatlantischi Grubbe im Folketing zum erste Mol d Zaal vo Fääringer vo dr erste Generazioon, d. h.wo uf dr Farööer uf d Wält choo si und in Däänemark lääbe, ermiddlet. Mä het 7737 sonigi Persoone gfunde. Sit 2008 wird d Zaal vone ene aber immer gröösser. Ändi 2013 häi noch dr Danmarks Statistik im Ganze 11'696 z Däänemark gläbt,
D Humboldt-Uniwersidäät z Berliin (HU Berliin, 1828–1945: Friedrich-Wilhelms-Uniwersidäät z Berliin) isch 1809 vom pröissische Köönig Friedrich Wilhelm III. as Universität zu Berlin gründet worde und dr Underricht het im Joor 1810 aagfange. Es isch die grössti und eltisti Hoochschuel z Berliin isch sit 1949 noch de Uniwersaalgleerte Wilhelm und Alexander von Humboldt benennt. Si het iire Hauptsitz im Palä vom Brinz Heinrich an dr Strooss Unter den Linden im Ortsdäil Berliin-Middi. D HU Berliin ghöört zu de 20 grösste Hoochschuele z Dütschland und zu de renommiertiste Uniwersidääte uf dr ganze Wält. 2012 isch si zur Exzellenzuniwersidäät ernennt worde und 2019 isch si im Raame vo dr Exzellenzstrategii as Iirichdig vo dr Berlin University Alliance (mit dr Freije Uniwersidäät Berliin, dr Technische Uniwersidäät Berliin und dr Charité) vom Bund und vo de Länder in die zwäit Förderlinie ufgnoo worde. Bis zum Joor 2020 si im Ganze 56 Nobelbriisdreeger mit dr Humboldt-Uniwersidäät zu Berliin assoziiert. Drunder si Absolwänte vo dr Uniwersidäät und langjöörigi akadeemischi Mitgliider vo de Fakultääte oder vo Forschigsorganisazioone, wo mit dr HU Berliin verbunde si. Rüdiger vom Bruch, Heinz-Elmar Tenorth (Uusegääber): Geschichte der Universität Unter den Linden 1810–2010. Akademie Verlag, 6 Bänd, Berliin 2010–2013. Band 1: Gründung und Blütezeit
D Silberdistel-Reihe isch e Publikationsraie gsii, wu zwische 1952 un 1982 im Verlag Moritz Schauenburg uusechuu isch. Die Raie isch uusegee wore vum Karl Friedrich Müller, em Bearbaiter vum Badische Werterbuech. In däre Raie het er Literatur us dr Region am Oberrhy uusegee. S het Bänd mit Gedicht un Bänd mit Prosa, zum Dail uf Hochdytsch, zum Dail uf Alemannisch. Insgsamt sin rund 85 Biecher in däre Serie uusechuu, d Nummerierig isch nit konsischtänt dureghalte, mänki Biecher drage Doppelnummere, un s git e großi Lucke in dr Nummere vu 75 bis 99. D Uuswahl isch ender e konservativi, s sin dradizionälli Schriftsteller un Schriftstellerne, kaini modärne, di maischte cha mer unter em Stichwort „Haimetliteratur“ zämefasse. Toni Rothmund: Cornelia. Eine Novelle um Goethe. Verlag Moritz Schauenburg, Lahr/Schwarzwald 1952. 55 S. (Silberdistel-Reihe 1) Eduard Heyck: Das Ende der Flittermonde des Heiho. Verlag Moritz Schauenburg, Lahr/Schwarzwald 1953. 58 S. (Silberdistel-Reihe 2) Hermann Burte: Psalter um Krist. Geistliche Strophen. Verlag Moritz Schauenburg, Lahr/Schwarzwald 1953. 62 S. (Silberdistel-Reihe 3) Emanuel Stickelberger: Liebet eure Feinde. Ich aber sage euch! Gedichte = Inimicos vestros diligite. Nachw. von Hermann Burte. Verlag Moritz Schauenburg, Lahr/Schwarzwald [1954] 61 S. (Silberdistel-Reihe 4) Richard Gäng: De Sunntigmorge. Neue hochalemannische Gedichte. Nachw. von
D’ Bàsilika vu Sheshan, offiziäll s’ Nàzionààlhailigtumm un Bàsilika vun Unsra Liawa Fràui vu Sheshan (Mandarin: 佘山進教之佑聖母大殿; Pinyin: Sheshan Jinjiao zhī yòu shèngmǔ Dadian), àui àls Bàsilikà Mària, Hìlf vu da Chrìschta bekànnt, ìsch a bediitenda reemisch-kàthoolischa Kìrìch ìm Bìschtumm Schanghai ìn Kiina. Ìm Hailigtumm wìrd d’ seeliga Jungfràui Mària unter’m Tìtel „Mària, Hìlf vu da Chrìschta“ àls Pàtroona vereehrt. D’ Bàsilika befìndet sìch àn dr wäschtliga Schpìtza vum Sheshan-Hììgel —dàs lììgt ìm wäschtliga Schtàdtbezirk Shongjiang vum Groossràuim Schanghai, äbba 35 Kilomääter àwaag vum Schtàdtzäntrum. Uff’m Sheshan-Hììgel ìsch ànna 1866 a äärschta Kìrìch bàuia worra. Vorhar hann d’ Jesüita wahrem Taiping-Uffschtànd a Grundschtìckla-n-àm süüdliga Hàng vum Hììgel kàuift ghàà. Uff’m Grundschtìckla-n-ìsch sallamols a buddhìschta Kloschter gsìì, wo àbgrìssa worra-n-ìsch. Naawa dr Kìrìch hann sa a klainer Woohnràuim fìr d’ Missionààra so wia-n-a Kàpall bàuia. Àn dr Schpìtza vum Hììgel hann sa a klainer Vorhiisla mìt’ra Schtàtüüta vu dr Müattergottes ärrìchtet –àn dara Schtälla-n-ìsch sallamols a Hàlla gsìì, wo maa dr Maitreya verehrt hàt. Wahrend da Unrüahja z’ Tianjin ìm Jüüni 1870 sìnn mehrera Kìrcha ìn Brànd gsätzt worra. D’ Jesüita hann àn dr Schtàtüüta vu dr Müattergottes gebatta. Fìr d’ Schtàtüüta schìtza hann sa a Kìrìch wälla bàuia. Dia Kìrìch
E Muusigleibel, Blatteleibel oder churz Leibel ['lɛibəl] isch e Markenaame zum musikaalischi Wärk z verdriibe. Bi gröössere Doondräägerundernääme, wo s Verdriibsrepertuar underschidligi akustischi Inhalt umfasst (Muusigindustrii), handlet es sich hüfig um en Abdäilig innerhalb vom Undernääme. D Bezäichnig „Leibel“ chunnt ursprünglig vo de Etigette (änglisch: „label“), wo in dr Middi vo de Schallblatte ufkläbt gsi si und wo druf s Logo vom Muusigleibel und mäistens dr Ditel vom Muusigstück, d Interpreete und d Komponiste drufgstande si. Jeedes Leibel cha sich bi dr Gsellschaft zur Verwärtig vo Läistigsschutzrächt (GVL) lo iidrääge und bechunnt en indiwiduelle Leibelkood zu iiri Blatte z kennzäichne. Muusigleibel wärde mäistens as e Rächtsform gfüert, wo vom Doondräägerundernääme äigeständig isch, und bilde dur meerhäitligi Bedäiligung mit em Doondräägerundernääme e Konzärn. Au Verlaag usserhalb vom Muusigmäärt reede – zum Bispil bi Höörbüecher – vo Leibel. Zum alli die vile Doondrääger vom ene Muusigleibel, wo jeedes Joor erschiine, z sordieren und em Handel, de Chöifer, Sammler und Diskograafe e bessere Überblick z verschaffe, wärde Kataloog gfüert, wo numeerisch sortiert si. Mit dr Kataloog-Nummere cha mä d Doondrääger vom ene Muusigleibel liichter identifiziere. Bernd Meyer-Rähnitz: Label-Logos für die Lupe : Marken, Stempel, Aufdrucke, Werbeaufkleber. Albis International, Dresden/ Ústí 2011, Falschi ISBN
Dr Karl Christian Gmelin (* 18. Merz 1762 z Badewyler; † 26. Juni 1837 z Charlsrue) isch e dytsche Botaniker un Naturforscher gsii. Sy offiziäll botanisch Autorechirzel isch „C.C.Gmel.“ Dr Suhn vun eme Bfaarer un jingere Brueder vum Chupferstächer Wilhelm Friedrich Gmelin isch zerscht uf Latynschuel z Mille gange un het ab 1778 Medizin un Naturwisseschafte an dr Uniwersitet Stroßburi studiert. Anne 1784 isch er an dr Friedrich-Alexander-Uniwersitet Erlangen zum Dr. med. promoviert wore. Im nämlige Johr het si dr Gmelin z Charlsrue as Dokter nidergloo, dernäne het er fufzg Johr lang naturwisseschaftlige Unterricht am dertige Gymnasium Illustre gee. Anne 1786 isch dr Gmelin Diräkter vum markgreflige Naturaliekabinett (hit: Staatliches Museum für Naturkunde Karlsruhe) un vu dr botanische Gärte z Charlsrue. Dr hitig Botanisch Garte vu Charlsrue isch urspringli vum Gmelin aaglait wore. Im Johr 1792 isch er zum Mitglid vu dr Leopoldina gwehlt wore. 1794 isch s Naturaliekabinett wäg dr Rewoluzionschrieg uf Ansbach verlait wore, wun er aane zogen un bis 1797 bliben isch. Dr Gmelin het si näb dr Botanik au mit Zoology, Mineralogy, Geology un Vulkanology bscheftigt. Dr Gmelin isch Mitglid vu dr „Societät für Forst- und Jagdkunde“, gsii, wu dr Johann Matthäus Bechstein grindet ghaa het.
Apollodoros isch in dr Antike e hüfig bruchte griechische Naame gsi, wo «Gschänk vom Apollo» bedütet het. E Politiker z Athen (394/393–noch 343 v. d. Z.), en Aahänger vom Demosthenes und noch 370 v. d. Z. äine vo de riichste Bürger vo Athen. E Politiker us Delos († noch 286 v. d. Z.), Soon vom Apollonios. Er isch Proxenos (en Art Honoraarkonsul) vo Delos gsi und vor 286 v. d. Z. e ptolemäische Nesiarch vom Nesiotebund. Dr Tyrann vo Cassandreia († 276 v. d. Z.) uf Chalkidike vo 279 bis 276 v. d. Z. Dr Antigonus II Gonatas het sim grausaame und korrupte Reschiim en Änd gmacht. E Politiker und dr Epistrateeg vo dr egüptische Stadt Thebe under em Ptolemaios X. (vor 131 bis noch 124 v. d. Z.). E Rhetor us Pergamon (* um 105 v. d. Z.; † um 23 v. d. Z.). Er het e bedütendi Rednerschuel gründet, wo under anderem dr Dichder Gaius Valgius Rufus gleert het. E Tragiker vo Tarsos, wo d Diddel vo säggs Dragöödie von em überliiferet si. E Historiker us Artemita in Mesopotaamie. Er het im spoote 2. oder im 1. Joorhundert v. d. Z. gläbt und e Gschicht vo de Parther
Die Jungi Unioon vo Dütschland (JU) isch d Juugendveräinigung vo dr CDU und dr CSU. Si het öbbe 100'000 Mitgliider und isch noch dr IG Metall Jugend dr zwäitgrössti politischi Juugedverband z Dütschland und in Öiroopa. D JU söll as Vorfäldorganisazioon vo ihre Mueterbardeije dere iiri politische Ziil under de Juugendlige verbräite und d Inträsse vo dr junge Generazioon innerhalb vo de Barteistruktuure verdräte. Si definiert sich in iirem Grundsatzbrogramm as liberaali und konserwatiivi und fortschrittligi Organisazioon. Si berüeft sich drbii uf s christlige Menschebild. D JU bekennt sich zur Demokratii und zur soziaale Marktwirtschaft. Si setzt sich usserdäm für die äiropääischi Äinigung ii und für e dransatlantischi Partnerschaft im Raame vo dr NATO, wo mä sich cha druf verloo. Innerhalb vo dr Unioon stoot die Jungi Unioon für e konsekwänte Reformkurs. Das wird bsundrigs dütlig bi de Fordrige vo dr Noochwuggsorganisazioon im Beriich vo de soziaale Sicherigssüsteem. Die Junge Unioon setzt sich für mee Generazioonegrächtigkäit ii. D Bangsioon- und d Pfläägversicherig sölle dur d Umstellig uf e Kapitaaldeckigsverfaare demografiefest gmacht wärde. Mit Ändrige im Tariif- und Aarbetsrächt will d JU mee Aarbets- und Usbildigsblätz für Jugendligi schaffe. Si befürwortet Stuudiegebüüre, und e Rächt uf brivaati Kopie für d Inhaaber
Joule [dʒuːl] isch im Internazionaale Äihäitesüsteem (SI) d Maassäihäit vo dr Energii. Si isch noch em James Prescott Joule benennt und wird hüte as Äihäit für alli Energiiforme brucht, also au für d Aarbet und Wermi­mängi. S Joule isch d Aarbet, wo verrichdet wird, wenn d Chraft vo äim Newton über e Strecki vo äim Meter aagwändet wird. Es isch d Energii, wo bin ere Läistig vo äim Watt in äinere Sekunde umgsetzt wird. Es gältet: 1 J = 1 N ⋅ m = 1 W ⋅ s = 1 k g m 2 s 2 {\displaystyle \mathrm {1\;J=1\;N\cdot m=1\;W\cdot s=1\,{\frac {kg\,m^{2}}{s^{2}}}} } E Joule isch d Energii, wo brucht wird, zum: e Körper mit dr Gwichtschraft vo 1 Newton – das entspricht ere Masse vo öbbe 0,102 Kilogramm wie öbbe ere Daafele Schoggi – äi Meter uflüpfe (1 Newtonmeter) oder e Körper mit dr Masse 2 Kilogramm, wo sich nid bewegt, uf e Gschwindikäit vo 1 m/s z beschlüünige oder äi Sekunde lang d Läistig vo äim Watt – das isch öbbe d Läistig vom e menschlige Härz – z löiste (1 Wattsekunde) oder bin ere elektrische Spannig vo äim Volt äi Sekunde lange en elektrische Stroom vo äim
Bim alpiine Schiirenne faare d Schiifaarer uf ere Schiipiste, won e Kurs mit Door abgsteckt isch. Ski alpin (au Schiifaare oder Schiiabfaartslauf) isch näben em Schiilanglauf, Schiispringe, dr Nordische Kombinazioon, em Friistäil und Snouboord en olümpischi Schii-Diszipliin. D Abfaarte kombiniere Gschwindigkäit und perfekti Beherschig vo Schii und Körper. Bi Schiirenne het jeede äinzeln Schiifaarer dr Abfaartslauf für sich und muess, ooni Fääler z mache, vom Start bis zum Ziil dur alli Door korrekt duurefaare. Si Zit wird gmässe und dr schnällst Faarer gwünnt s Renne. Bi de Wettkämpf git s acht verschiideni Wettbewärb, wo sich underschäide bim Setze vom Kurs, bi dr Zaal vo de Door und iirem Abstand, vo dr Lengi vo dr Strecki, bi de Höüchiunderschiid und bim Wärtigsmodus. Tüpischi Wettbewärb si Abfaart, Super-Dschii, Riieseslalom, Slalom und Alpiini Kombinazioon. Commons: Ski Alpin – Sammlig vo Multimediadateie Normdate: GND: 4229641-9
Dr Carl Cox (* 29. Jüüli 1962 z’ Oldham, Anglànd) ìsch a britischer Techno-DJ un -Produzänt. Ànna 1997 hàt’ne d’ britischa Zittschrìft DJ Mag àls Bäschter DJ vu dr Walt üsszaichent. Dr Cox ìsch mìt dr Müüsik vum Maceo Parker un vum James Brown uffgwàcksa. D’ Funk-Rithma hann’ne sehr biiflusst. Schuu friahj hàt’r äbbis mìt Plàttaschpììler un Schàllplàtta üssprowiart. Àm And vu da Joohra 1970 ìsch d’ Hip-Hop-Walla üss Àmerikà kumma; doo hàt dr Cox äbbis ìn dam Müüsikberaich üssprowiart. Ìm Làuif vu da Joohra 1980 hàt’r sìch noh z’ noh ìn dr eläktroonischa Müüsik gwìdmet, un schliasslig ìm Techno. Bii siina Konzärta düet’r maischt dräi Plàttaschpììler bnutza —gweehnlig düen d’ DJs numma zwai bnutza. Sitter da Joohra 2010 düet dr Carl Cox àui aigana Verànschtàltunga betriiwa. Ìn dr Summersaison uff Ibiza hàt’r àm Zischtigoowa ìn dr Diskothek Space gschpììlt; doo hàt’r verschììdena DJs iiglààda. Ar hàt asoo gmàcht, bis àss dr Club ànna 2016 gschlossa worra-n-ìsch. Sii Mix-Àlbum F.A.C.T. (ärschììna ìm Oktoower 1995) gìlt àls d’ äärschta Mix-CD vu’ma DJ un hàt sìch mehr àss 200.000 mol ìn dr Walt verkàuift. Mìt dam Wark hàt dr Cox ìn Groossbritànnia d’ Sìlwerna Schàllplàtta fìrs maischtverkàuifta Underground Dance Album vu dara
Dr Friedrich Wilhelm Heinrich Alexander von Humboldt (* 14. Septämber 1769 z Berliin; † 6. Mai 1859 z Berliin) isch e dütsche Forschigsräisende und Uniwersaalgleerte gsi, wo dr Ruef und s Wärk von em wit über Öiropa uusegange isch. In sim Gsamtwärk, won er wääred mee as siibe Joorzäänt dra gschriibe het, het er mitghulfe d Geografii as en empiirischi Wüsseschaft z begründe. Er isch dr jünger Brueder vom Wilhelm von Humboldt gsi. Er het meerjöörigi Forschigsräise uf Südamerika, in d USA uf Zentraalaasie gmacht und wüsseschaftligi Fäldstudie under anderem in de Beriich Füsik, Geologii, Mineralogii, Botaanik, Vegetatioonsgeografii, Zoologii, Klimatologii, Ozeanografii, Astronomii, Wirtschaftsgeografii, Ethnologii, Demografii, Füsiologii und Chemii gmacht und isch drbii vilmol vom Arzt und Botaniker Aimé Bonpland understützt worde. Dr Alexander von Humboldt het mit e Hufe Expärte us alle mööglige Fachrichdige korrespondiert und so e persöönligs wüsseschaftligs Netzwärk ufzooge. In Dütschland isch dr Alexander von Humboldt vor allem mit sine Wärk Ansichten der Natur und Kosmos usserordentlig populäär worde. Scho zu Läbzite het er im In- und Usland e hoochs Aasee gnosse und isch as „dr grösst Naturforscher [vo sinere] Zit“ aagluegt worde. Die Kööniglich Pröissischi Akademii vo de Wüsseschafte z Berliin het en as „die ersti
D Klimatologii isch en interdisziplinääri Wüsseschaft vo de Fachgebiet Meteorologii, Geografii, Geologii, Ozeanografii und Füsik. Si erforscht d Gsetzmäässigkäite vom Klima, also vom durchschniddlige Zuestand vo dr Atmosfääre an äim Ort und de Brozäss, wo drbii vor sich gönge. Für daas brucht d Klimawüsseschaft under anderem statistischi Methoodik. Klimatoloogischi Erkenntniss chömme vo dr langfristige Beobachdig und Modellierig vo dr Straalig, dr Tämpratuur, vom Luftdruck, de Wind und Windsüsteem, vom Niiderschlaag und de geograafische Faktoore, wie Lengi- und Bräitegraad, dr Hööchi über em Meeresspiegel, dr Gstalt vo dr Ooberflechi, wie dr Boode gmacht isch und dr Vegetazioon. Atmosfäärefüsikaalischi und paläoklimatoloogischi Undersuechige si eebefalls Däil vo dr klimatoloogische Forschig. Joachim Blüthgen, Wolfgang Weischet: Allgemeine Klimageographie. 3. Uflaag. De Gruyter, Berliin 1980, ISBN 3-11-006561-4 Rudolf Geiger: Das Klima der bodennahen Luftschicht. 4. Uflaag. Vieweg, Braunschweig 1961 Peter Hupfer (Uusegääber): Das Klimasystem der Erde. Diagnose und Modellierung, Schwankungen und Wirkungen. Akademischer Verlag, Berlin 1991, ISBN 3-05-500712-3 Wladimir Köppen: Klimate der Erde. De Gruyter, Berliin 1928 Wilhelm Lauer: Klimatologie. 2. Uflaag. Westermann, Braunschweig 1995, ISBN 3-14-160284-0 Christian-Dietrich Schönwiese: Klimatologie. 3. Uflaag. UTB, Stuttgart 2008 ISBN 978-3-8252-1793-8 Wolfgang Weischet: Einführung in die allgemeine Klimatologie. 5. Uflaag. Teubner, Stuttgart 1991, ISBN 3-519-43404-0 Commons: Klimatologie – Sammlig vo
Meereskund bezäichnet d Meereswüsseschafte in iirer ganze Bräiti, wääred im Dütsche dr Begriff Ozeanografii tradizionell nume die füsikaalisch Meereskund umfasst. Em Däil vo dr Meereskund, wo sich speziell de bioloogische Fenomeen widmet, säit mä bioloogischi Meereskund oder au Meeresbiologii. D Meereskund cha in meereri Däilberiich iidäilt wärde, wo sich zum Däil überschniide: D Ozeanografii oder füsikaalischi Ozeanografii behandlet füsikaalischi Vorgäng in und uf de Meer. Si erforscht Parameeter wie Meeresströömige, d Wermiinhalt vo de Ozeaan us Tämpratuur, Salzghalt, Schallgschwindigkäit, ozeanischi Akustik, Schwääbstoff oder Liechtdurchlässigkäit. Näbe de Ströömige wärde au anderi Beweegigsvorgäng wie Turbulänz, Wälle (Seegang), Ebbe und Fluet, Driftströöm und dr Wermidransbort im Ozean, wo drmit verbunde isch, undersuecht. D Mässige chönne vo Vermässigs- und Forschigsschiff choo, vo Schwümmkörper (Boje), Sensoore Meeresobservatoorie, Verankrige, Drifter, und Floats und wärde sit e baar Joorzäänt zu globaale Beobachtigssüsteem vom Ozeaan integriert, oder vo färn dur Satellite (Tämpratuur, Färbig, Näärstoff usw.). Für d Bestimmig vo Wind und Ströömige, Meeresooberflechi und Geoid isch d Satellitegeodäsii (Altimetrii) wääsentlig. Die Bioloogischi Meereskund oder Meeresbiologii undersuecht bioloogischi Äigehäite (z. B. s Aabasse vo Morfologii, Füsiologii und Biochemii vo de Lääbewääse), s Vorchoo, Waggsdum, Furtpflanzig und Stäärberoote vo Meeresorganisme und analüsiert die ökoloogisch Uswirkig vo de Umwältparameeter, speziell Wassertämpratuur,
Dr Trojaanisch Chrieg isch e zentraals Eräignis vo dr griechische und dr röömische Müthologii. Im Homer si Ilias beschribt die entschäidende Chriegsszeene wääred dr Belaagerig vo dr Stadt Troja (Ilion) dur d Armee vo de Grieche, wo in dr Ilias mäistens Achaier, sältener Danaer oder Argiver häisse. Im Ganze wird nume über 51 Dääg vo dr Belaagerig brichdet, wo zää Joor duurt het. Anderi Eräigniss si dur anderi Epos innerhalb vom sognennte eepische Züklus überliiferet. Was dr Trojaanisch Chrieg veruursacht het, isch d Entfüerig vo dr Helena gsi, dr Frau vom Menelaos, dur e Paris, dr Soon vom trojaanische Köönig Priamos. Druf si die veräinte Grieche gege Troja zooge, zum sich z rääche. Zää Joor häi si ooni Erfolg brobiert, die stark befestigti Stadt z eroobere. Uf e Root vom Odysseus aane häi d Grieche schliesslig e groosses Ross us Holz baut, wo sich iiri dapferste Chrieger din versteckt häi. Die andere Grieche häi sich uf iiri Schiff zruggzooge und dr gliiche doo, wie wenn si wurde abfaare. D Trojaaner häi s Ross in d Stadt iine brocht, au wenn d Kassandra und dr Briester Laokoon drvor gwarnt häi. In dr Nacht si d Grieche us iirem Versteck uuseklätteret, häi
D Melitta Schnarrenberger (* 17. Jänner 1909 z Pforze as Melitta Auwärter; † 27. Juli 1996 z Lenzkirch) isch e dytschi Moleri un Kommunalbolitikeri gsii. D Melitta Auwärter isch as Dochter vum Goldschmiid un Schmuckfabrikant Karl Auwärter (1866–1931) un däm syre Frau Gertrude, geb. Horst, uf d Wält chuu. Si het vu 1927 bis 1930 Molerei studiert an dr Akademy vu dr Bildenen Chinscht z Charlsrue bi Georg Scholz, Karl Hubbuch un as Maischterschueleri bim Albert Haueisen. Anne 1930 het si dr Moler Wilhelm Schnarrenberger (1892–1966) ghyrote. Wu där as Brofässer fir Gebruuchsgrafik an dr Charlsruer Akademy entloo woren isch, si baidi zerscht uf Berlin gange un sin 1938 uf Lenzkirch chuu. No dr Schaidig vu irem Mann anne 1946 het si aagfange si uf lokaler Ebeni sozial un bolitisch z engaschiere. Si isch Mitglid vu dr SPD wore un het bi dr Arbaiterwohlfahrt z Lenzkirch mitgschafft. Vu 1959 bis 1977 isch si Mitglid vum Gmnairot vu Lenzkirch gsii un dodermit di erscht Frau in ere Gmaiverdrättig vum Hochschwarzwald. Im Alter het si ire chinschtlerisch Schaffe wider ufgnuu. Zwische 1977 un irem Dod 1996 sin iber 150 Bilder entstande, di maischte in El gmolt. 1977: Verdienschtchryz am Bändel vu dr