rlitschk/wikidir huggingface dataset:
S Chanat vo de Chasare isch en unabhängige Staat im nördlige Kaukasus an dr Küste vom Kaspische Meer gsi. Er isch im 7. Joorhundert noch dr Zitwändi vom Volk vo de Chasare gründet worde. Vom 8. Joorhundert aa het die chasarischi Ooberschicht die jüdischi Religioon aagnoo. Öb das au s Volk gmacht het, isch umstritte. Es isch überliiferet, ass es under de Chasare au Christe und Muslim gee het. S Chanat vo de Chasare isch e wichdige Bündnispartner vom Byzantinische Riich in sim Kampf gege s Sassanideriich und die arabische Kalifat gsi. Es isch Dank em Färnhandel zun ere bedütende Regionaalmacht worde und het uf em Höhepunkt vo siner Macht groossi Däil vom hütige Südrussland, dr Weste vom spöötere Kasachstan, d Ostukraine, Däil vom Kaukasus und d Krimhalbinsle beherrscht. Im früeje 10. Joorhundert isch d Allianz mit Byzanz brüchig worde und es isch zu Usenandersetzige uf dr Krim cho. D Macht vo de Chasare isch in de 960er Joor vo de Kiewer Rus, wo vilmol vo Byzanz understützt worde si, broche worde. Die chasarische Festige vo Sarkel und Tamatarcha si 965 an d Rus gfalle, und 967 oder 969 häi si d Hauptstadt Itil erooberet. D Chasare si denn witgehend
D Chasare (au Khasare, heb. Kuzarim כוזרים; türk. Hazarlar; griech. Χάζαροι; russ. Хазары; tatar. Xäzärlär; persisch خزر; lat. Gazari oder Cosri) si ursprünglig e nomadischs und spööter halbnomadischs Turkvolk in Zentralasie gsi. Scho in armenische Chronike us em 2. Joorhundert git s Stelle, wo mä as Hiiwiis uf d Chasare chönnt düte, aber die mäiste Wüsseschaftler näme aa, ass si sich daatsächlig uf d Sarmate oder Sküthe wurde bezie. Priskos schrieb, dass eine der Nationen der hunnischen Konföderation „Akatziroi“ genannt werde. Dr Dmitri Wasiliew vo dr staatlige Universidäät vo Astrachan het d Hüpotheese ufgstellt, ass d Chasare erst am Ändi vom 6. Joorhundert in die pontischi Stepperegioon iigwanderet und ursprünglig in Transoxanie dehäim gsi sige. Noch em Wasiliew sige chasarischi Bevölkerigsgrubbe in Transoxanie bliibe, wo si under dr Oberherrschaft vo de Petschenege oder Oghuse gstande sige, aber doch no Kontakt mit dr usgwanderete Meerhäit gha häige. Im 7. Joorhundert häi d Chasare en unabhängigs Khaganat im nördlige Kaukasus an dr Küste vom Kaspische Meer gründet, won e regionali Groossmacht worden isch, bis es im 10. Joorhundert vo de Rus zerstöört worden isch. Was mit de Chasare denn bassiert isch, isch nonig genau kläärt. Im achte und nüünte Joorhundert häig dr
Dr Konstantin VI. (Κωνσταντῖνος ΣΤ′, * um 771; † 797 Byzanz) isch 780 dr Noochfolger vo sim Vater Leo IV. as Kaiser vo Byzanz worde und het bis 797 regiert. Er isch dr letscht männlig Kaiser vo dr sürische Dünastii gsi. Wil er seer jung gsi isch, won er Kaiser worde isch (öbbe nüüni), het sini ikonoduli Mueter Irene as Regäntin gherrscht. 787 het d Irene e Bündnis mit em Karl em Groosse abgschlosse, und mä het Blään gmacht, im Karl si Dochder Rotrud mit Konstantin z verhüroote, aber us d#m isch nüt worde. 788 het dr Konstantin d Maria, e Groosschind vom Philaretos, won e verarmte Landbsitzer us Amnia in Paflagonie gsi isch und spööter häilig gsproche worden isch. Dr Konstantin isch denn sächzääni gsi, und das isch zu säller Zit alt gnueg gsi, zum d Regierig vo sinere Mueter z übernää. Er het aber no bis zum ene Ufstand gege d Irene vo armenische Soldate in dr byzantinische Armee im Joor 790 müesse warte, bis er daatsächlig an d Macht choo isch. D Irene het iire Kaiserinneditel bhalte, und dr Konstantin het zerst die ufständische Soldate müesse schloo, bevor si das akzeptiert häi. Denn het er en Ufstand
Under Grabeskirche verstoot me i erster Linie d Chirche i de Altstadt vo Jerusalem, wo noch de Überliferig a däre Stell stoot, wo Jesus krütziged und begrabe worde isch. Grabeskirche sait me aber au z Rom zum Petersdom, wil döt drunder tradizionell s Grab vom Apostel Petrus isch. I de erste Hälfti vom 4. Johrhundert hät d Helena, d Muetter vom Kaiser Konstantin, s sogenannti Heilig Land (Palästina, hüt Israel) bsuecht und noch de Spure vom Läbe vo Jesus gsuecht. A däre Stell, wo damals Golgota und s Grab vo Jesus vermuetet worde isch, hät dänn e paar Johr spöter de Kaiser Konstantin e Basilika baue loo. Im Verlauf vo de Gschicht isch dia ursprünglich Basilika mehrmols zerstört und wider uufbaut worde. E grösseri Baufaase isch zur Zyt vo de Chrützritter, im 11. und 12. Johrhundert gsi. Mitte 16. Johrhundert isch d Grabeskirche renowiert worde und hät ires Ussehe sithär öpe bewahrt. Hüt wird d Grabeskirche z Jerusalem vo mehrere christliche Glaubesrichtige benutzt und es isch jedere en bestimmte Tail zuegwise. Wil sich dia verschidnige Gruppierige nöd chönd ainige, wär wövil för de Underhalt söll zale, so isch da de Grund, worum s Gebäude ime schlächte bauliche Zuestand isch. Als
As sürischi Dünastii (vilmol au falsch Isaurischi Dünastii) wird die byzantinischi Herrscherdünastii bezäichnet, wo vom Kaiser Leo(n) III. gründet worden isch und s Riich vo 717 bis 802 regiert het. Zu dr Dünastii häi näben em Leo III. d Kaiser Konstantin(os) V., Leo IV. und Konstantin VI. und d Kaiserin Irene ghöört. Dr Naame vo dr Dünastii goot uf d Häimet vom Leo III. zrugg, wo us Germanikeia in Sürie gstammt het. Dr Theophanes git as Ursprungsland Isaurie aa (AM 6209), was falsch isch, aber wäge däm het sich dr Naame Isaurischi Dünastii iibürgeret. Dr Leo III. und dr Konstantin V. si milidäärisch seer erfolgriich gsi, wo si d Aagriff vo de Aarber und vo de Bulgare abgweert häi. Si häi au e baar innepolitischi Reforme duuregfüert, wie d Iifüerig vo dr Gsetzsammlig Ekloge. Wäge iirer ikonoklastische Posizioon im Bilderstrit, wo under em Leo III. aagfange het, wärde si in de erhaltene ikonodule byzantinische Kwelle seer negativ daargstellt. In dr nöijere Forschig wärde hingeege iiri beachtlige Erfolg understriche und e Hufe Ussaage in de bilderfründlige Kwelle kritischer aaglueget, wil die vilmol tendenziöös si und s Bild verzeere, zum dr Standpunkt vo dr siigriiche (bilderfründlige) Site z bedoone. As letschti vo
D Irene vo Athen (middelgriech. Irini i Athinea Εἰρήνη ἡ Αθηναία, * 752 z Athen; † 9. August 803 uf Lesbos) isch vo 797 bis 802 Kaiserin vom Byzantinische Riich gsi. 769 het si dr Leo IV. ghürootet, wo 775 Kaiser worde isch. E Joor druf het si e Soon uf d Wält brocht, dr spööteri Konstantin VI. Noch em Dood vom Leo 780 isch dr Konstantin Chindkaiser und d Irene Mitregäntin gsi bis er volljöörig worden isch. Bevor er dr Droon het chönne bestiige, het er aber no bis zum ene Ufstand vo armenische Soldate in dr byzantinische Armee gege d Irene im Joor 790 müesse warte. D Irene het iire Kaiserinneditel bhalte, und dr Konstantin het zerst die ufständische Soldate müesse schloo, bevor si das akzeptiert häi. Denn het er en Ufstand vo si Brueder Nikephoros müesst underdrucke, wo mä in e Chloster gsteckt gha het, zum en draa z hindere, z leere wie mä regiert. Im Joor 797 isch non e Rebellioon usbroche, dasmol sis Verbündeti vo dr Irene gsi und si het sä au understützt. Mä het dr Konstantin gfange gnoo und bländet und er isch spööter 797 an sine Wunde gstorbe. D Irene het vo
Dr Nikephoros I. (middelgriech. Νικηφόρος; * um 760; † 26. Juli 811 im Warbizapass bi Preslaw) isch vo 802 bis 811 byzantinische Kaiser gsi. Under dr Kaiserin Irene isch dr Nikephoros Logothetes vom Genikon gsi, also e läitende Finanzbeamte. Er het bin ere Verschwörig mitgmacht, wo d Irene Ändi 802 abgsetzt het. D Irene isch verbannt worde und dr Nikephoros het dr Droon bestiige. Wie das genau zuegange isch, wäiss mä nid. Der General Bardanes Turkos het sich 803 gegen e Nikephoros erhoobe und isch drbii vo zwäi spöötere Kaiser (Leo V. und Michael II.) understützt worde. Dr Nikephoros het dr Ufstand niidergschlaage und dr Bardanes isch in e Chloster verbannt worde. D Verschwöörig vom Patrizier Arsaber het en äänligs Resultat ghaa. Dr Nikephoros het brobiert d Finanze z reformiere und d Stüüre uufezdue, und das het en seer umbobuläär gmacht. Denn het s au no Komflikt mit em Klerus gee, vor allem wo dr Kaiser fr Boste vom Patriarch vo Konstantinopel 806 nüi bsetzt het. Der neue Patriarch, ebenfalls mit Namen Nikephoros, musste erhebliche Widerstände gegen seine Person überwinden. Es het zwäi byzantinische Flottenexpedizioone gee, bevor s zum ene Verdraag mit em Karl em Groosse choo isch, wo d
Dr Krum († 13. April 814 z Konstantinopel) isch vo 803 bis 814 Chan vom Erste Bulgarische Riich gsi. Er isch dr Noochfolger vom Khan Kardam gsi. Under em Khan Krum isch s Bulgareriich vo dr Gränze vom Riich vom Karl em Groosse im Weste bis fast an d Muure vo Konstantinopel im Oste gange. In siner Regierigszit häi d Franke vom Nordweste us und d Bulgare vom Südoste s Awarische Khanat zerstöört. Dr Khan Krum het 807 die bäide bulgarische Riich uf em Balkan, wo bis denn dur s Gebiet um d Via Militaris drennt gsi si, veräinigt. Im Norde het er s Gebiet vom Riich bis zur Theiss erwiteret und im Oste bis zum Fluss Dnestr (in dr hütige Ukraine). Bulgarie isch mit däm zu äim vo de drei mächdigste Staate in Öiropa worde. Prosopographie der mittelbyzantinischen Zeit. 1. Abteilung. Bd. 2, S. 630ff. Warren Treadgold: A History of the Byzantine State and Society. Stanford University Press, Stanford 1997, ISBN 0-8047-2630-2. Commons: Krum vo Bulgarie – Sammlig vo Multimediadateie Normdate: GND: 120127334 | LCCN: n80128720 | VIAF: 20503714
Die 76. Tour de Suisse findet vom 9. bis zum 17. Juni 2012 statt und het nüün Etappe. Dr Etappeblaan, wo am 19. Juni 2011 dr Öffentligkäit präsentiert worden isch, het nüün Etappe, die ersti von ene e zääminütige Prolog, und e Gsamtlengi vo 1398,6 km. Drei vo de Etappe (2., 8. und 9.) si Hoochgebirgsetappe, drei gönge dur s Flachland (3., 5. und 6.), die vierti isch bärgig und die sibti isch e Zitfaare. Die Dabälle zäigt die Erste in de verschidnige Klassemänt am Andi vo de Etappe. Website vom Veraastalter Tourplan 2012: Ziel in Sörenberg Archivlink (Memento vom 18. Oktober 2011 im Internet Archive) Website vom Veraastalter (abgrüeft am 19. Juni 2011)
De Johann Ludwig Tobler (* 1. Juni 1827 im Hirschel; † 19. August 1895 z Züri) isch en Schwyyzer Spraachwüsseschafter, Volchskundler und Spraachfilosoof gsyy. De Tobler isch imene chlyyne Puuredoorff uf d Wält choo, wo syn Vatter, de Salemaa Tobler, Pfarer gsyy isch, und dänn mit zwölfi i syyni Vatterstadt Züri a s Gimi choo. Er hät nachane 1845–49 a de nöien Uni Züri Theologyy gstudiert und isch zum VDM (verbi Divini minister) ordiniert woorde. Im Predigen isch er fryyli nöd eso-n-Kanone gsyy, drum hät er jetz wele Leerer wëërde. So hät er 1849–50 z Berlin und 1850–51 z Läipzig Filologyy und Filosofyy gstudiert und hät e Dissertazioon über de Filosoof Spinoza gschribe, useggëë hät er die aber nie. Wider i de Schwyyz, wëër er am liebschte Privaatdozänt gsyy. Aber zeerscht isch er e paar Jaar lang Leerer a de Bezirksschuel z Aarau gsyy, nachane chuurz Stellverträtter am Progimi z Biel. Deete hät er syni spööter Frau gchänegleert, d Henriette Hattemer, d Tochter vom tüütsche Spraach- und Literatuurwüsseschafter Heinrich Hattemer. 1864 hät er sich dänn z Bëërn habilitiert (ooni Publikazioon), und zwaar für allgimäini Spraachwüsseschaft, und isch drufabe a de Bëërner Uni 1866 usseroordentliche Profässer für allgimäini Spraachwüsseschaft und tüütschi
Schlaate isch e politischi Gmaand vom Kanton Schaffhuuse i de Schwyz. Schlaatè bschtòt us èm Dorf Schlaatè un èm Wyler Obberwisè. Witerhy isch Schlaatè dè Hauptort vom Bezirk Schlaatè. S Dorf Schlaatè lyt nördlich vom Chleggi im Kanton Schafuusè ca. 1,5 km vo dè Staatsgränz zu Dütschland, i dè Nöchi vo Stüèlingè. D Gmaand Schlaatè lyt in èm Muldèdal am weschtliche Rand vom Randè. Im Weschtè vom Schlaatemer Dalkessel gränzt è Högerchetti s Schlaatemer Dalbeggi vom Wuètèdal ab. Diè Höger bildet au glichzitig diè linki Dalwangè vom Wuètèdal. Diè einzig dalsitigi Vobindig zwischem Dorf un dè Gränz wörd durch è munzigs Dal bildet, wodurrè sich dè Schlaatemer Dorfbach schlänglè duèt, um sich bi Obberwisè i d Wuètè z entwässerè. Im Nordè vo Schlaatè gränzt d Gmaand Beggingè aa, welli dè nördlich Deil vom Schlaatemer Dalbeggi in Beschlag nimmt. Im Südoschtè vo Schlaatè drennt è schmals Däli un am Ènd vom Däli èn schmalè Sattel, d Siblinger Höchi, dè Lange Randè vom ca. 200 m düèfer sich aaschlièßendè Hallauer Bärg, dè sich bis im Südweschtè vo Schlaatè bis a s Ufer vo dè Wuètè fortsetzt. Diè steil abfallendi Bärgflankè südlich vo Obberwisè heisst im Volksmund Schinderwald, si stellt d Fortsetzig vo
Dr Omurtag isch vo 814 bis 831 Chan vo de Bulgare gsi. Im Omurtag si Vater isch dr Bulgarekhan Krum gsi. Wo dr Krum gstorbe isch, häi für e churzi Zit sini Brüeder d Noochfolg übernoo. Noch byzantinische Kwelle häi si Dukumos und Ditzeugos ghäisse. Woorschiinlig noch 814 isch s zu herte Repressalie gege die christlig-byzantinischi Bevölkerig cho, wo im bulgarische Herrschaftsgebiet gläbt het. Allerdings isch nid klaar, öb die christefindlige Maassnaame vom Omurtag oder vo sim diräkte Vorgänger Ditzeugos usgange si. In de byzantinische Kwelle het s uf jede Fall Bricht, wo verzelle, ass d Christe z Thrakie in dr Fastezit höige müesse entschäide, öb si s Fläischverbot wurde bräche oder umbrocht wärde. 14 Manne si eso Mertüürer worde. Anderi Kwelle brichte vo Massaker an Gfangene. In mängge Kwelle wird dr Omurtag diräkt für die christefindlige Maassnaame verantwortlig gmacht, aber spööter häi sich d Bezieige zu Byzanz denn doch entspannt. Dr Omurtag het mit em byzantinische Kaiser Leon V. Ändi 815 oder am Aafang vo 816 e Fridensverdraag für drissig Joor abgschlosse. Dr Omurtag het denn dr Kaiser Michael II. im Kampf gegen e Usurpator Thomas understützt. Dr Omurtag het die bulgarischi Expansioon in Richdig Pannonie und Südweste umgläitet.
Dr Leo V. (lateinisch; middelgriech. Leon Λέων, * um 775; † 25. Dezämber 820, Biinaame dr Armenier, isch dr byzantinisch Kaiser vo 813 bis 820 gsi. Dr Leo(n) isch General under de Kaiser Nikephoros I. und Michael I. gsi. 812 het er sich uf em Fäldzuug gege d Araber uszäichnet und isch 813 bim Chrieg gege d Bulgare drbii gsi. Er het dr Kaiser Michael in dr Schlacht vo Adrianopel im Stich gloo und het zämme mit de Generääl Michael Psellos und Thomas Revolte gegen en gmacht und iin gstürzt. As Kaiser het dr Leo d Bulgare e baar mol gschlaage, wo si Konstantinopel in de 814 bis 817 belaageret häi. Er het denn mit iirem Khan Omurtag, wo vo 814 bis 831 regiert het, 816 e drissigjoorige Friidensverdraag abgschlosse. Dr Leo het die ikonoklastischi (bilderfindligi) Politik vo de sürische Kaiser wider ufgnoo, wo milidäärisch seer erfolgriich gsi si. Ändi 814 isch er gege d Bildervereerer vorgange, wo under em Michael I. immer mee Iifluss am Hoof und im Klerus gwunne häi (lueg Dr byzantinisch Bilderstrit). Es het im Leo ghulfe, ass gröösseri Däil vo dr Bevölkerig vo Konstantinopel au bilderfindlig gsi si. Dr Patriarch Nikephoros isch 815 abgsetzt worde
Dr Daubergieße isch e Aubiet uf dr räächte Syte vum Oberryy. Är isch e Dail vu dr natuurnooche Räschtau, wu noch em Ryyuusböu verbliiben isch, isch aber syterhäär bis zue dr neie Hoochwasserschutzmaßnaame ab dr Joordöusertwändi s letscht Dailstuck gsii, wu no fascht dr ganz Auwald oberirdisch vu Hoochwasser het chenne iberfluetet wääre. Dr Daubergieße isch anne 1979 zum Natuurschutzbiet erkleert woore un isch mit 1.682 ha ais vu dr greeschte Schutzbiet z Bade-Wirttebäärg. S het e Nord-Sid-Uusdehnig vu iiber 12 km. D greescht Braiti lyt bi rund 2,5 km. Dr Name „Daubergieße“ chunt vu me Gwässerlauf, wu im Noorde vum Natuurschutzbiet douregoot. Unter „Gieße“ verstoot mer die Aadail vum Stroom, wu unterirdisch, also in ere diräkte Verbindig mit em Grundwasser fließe un wu ab ere bstimmte Absänkig vu dr Daalsoole wider an d Oberflechi cheme. Soonigi het s vil im mittlere Beraich vum sidlige Oberryy. „Daub“ näne d Fischer näärstoffaarmi Gwässer mit gringem Fischbstand. Dr Daubergieße lyt in dr sidlige Oberryyeebeni zwische Fryybeg un Offeburg bzw. Brysach un Stroßburi/Kähl im Weschte vu dr Landchrais Ämmedinge un Ortenau im eschtligschte Aueberaich vum Ryy, also diräkt am Stade vum „korrigierte“ Fluss - vum Leopoldskanal im Siide bis zue dr Verainigung vum
As amorischi Dünastii bezäichnet mä die byzantinischi Dünastii, wo vom Kaiser Michael II. gründet worde isch. Si het Byzanz vo 820 bis 867 regiert. Zur Dünastii häi näben em Michael II. d Kaiser Theophilos und Michael III. ghöört. Dr Naame vo dr Dünastii chunnt vo dr Häimet vom Michael II., d Stadt Amorion in Früügie in Chläiasie. Mänggisch säit men ere au die früügischi Dünastii. Dr Michael II. het sich zerst im ene bluetige Bürgerchrieg gegen e Thomas müesse duuresetze. S Riich isch in dr Zit vo de amorische Kaiser im Oste vom Kalifat aagriffe worde; arabischi Drubben häi 838 sogar Amorion erooberet und zerstöört. An dr bulgarische Gränze hingeege isch s witgehend rueig gsi. Innepolitisch si dr Michael II. und dr Theophilos wäärend dr zwäite Faase vom Bilderstrit uf dr Site vo de Bildergegner gstande. Dr Bilderstrit isch denn in dr Regierigszit vom Michael III. beändet worde. Leslie Brubaker, John F. Haldon: Byzantium in the Iconoclast era. c. 680–850. A History. Cambridge University Press, Cambridge u. a. 2011, ISBN 978-0-521-43093-7. Ralph-Johannes Lilie: Byzanz – Das zweite Rom. Siedler, Berlin 2003, ISBN 3-88680-693-6. Warren Treadgold: The Byzantine Revival, 780–842. Stanford University Press, Stanford 1988.
47.5617.5937Koordinate: 47° 33′ 39,6″ N, 7° 35′ 37,3″ O; CH1903: 611671 / 267821 S Volggshuus Basel isch e multifunkzionals Vergnüegigs- und Kulturzentrum an dr Räbgass 12-14 im Chlaibasel numen e baar Schritt vom Clarablatz ewägg. Es het dört e Bar, wo vom Achti am Morge bis am Äins z Nacht offen isch, e Brasserii, wo s Archidektebüro Herzog & de Meuron blaant het, e Biergarde, e Galerii für Fest und Konzärt für öbbe hundert Persoone, e Festsaal wo bis zu 1’200 Lüt din Blatz häi und wo as Bankett-, Event- und Konzärtsaal cha brucht wärde und modärni Liecht- und Doon-Installazioone het, und dr chliiner Unionsaal für bis zu 350 Zueschauer mit ere chliine Büüni. S Doonstudio im Volggshuus isch früener emol dr Ruum gsi, wo s Radioorchester vo Basel siini Konzärt ufgnoo het. D Ursprüng vo dr Burgvogtei, wo spööter s Volggshuus Baasel drus worde isch, cha mä bis ins 14. Joorhundert zruggverfolge. Dä Blatz isch vo Aafang aa für e hufe verschidnigi Sache brucht worde. Im 17. Joorhundert het s Klooster Wettige an dr Räbgass e Hoof gha. Wo denn dr Pfälzisch Erbfolgchrieg aagfange het, häi d Franzoose im Baadische afo wüete und mä het sicheri Ort für d
Dr Theophilos (middelgriech. Θεόφιλος; * um 813; † 20. Januar 842) isch dr byzantinisch Kaiser vo 829 bis 842 gsi. Er isch noch sim Vater Michael II. dr zwäit Kaiser us dr amorische Dünastii worde und isch en erklärte Gegner vo dr Bildervereerig gsi. 832 het dr Theophilos en Edikt uusegee, wo d Vereerig vo Bilder strikt verbote het; d Bricht über wien er Widergspängstigi grausam het lo behandle, si so extrem, ass mänggi glaube, si sige überdriibe. Won er dr Droon bestiige het häi d Byzantiner uf Sizilie gege d Sarazene kämpft. Dr Theophilos het aber alli sini Chrefte uf e Chrieg gegen e Kalif vo Bagdad müesse konzentriere. Das isch e Chrieg gsi, wo dr Theophilos sälber usglööst het, won er e baar persische Flüchtling Asyl aabote het. Äine vo dene isch zum Christedum überdräte und uf e Naame Theophobos dauft worde. Er het im Theophilos si Schwöster Helena ghürootet und äine vo sine Generääl worde. Zerst isch die byzantinischi Armee erfolgriich gsi. 837 het si Samosata und Zapetra (Zibatra, Sozopetra), wo dr Kalif al-Mutasim uf d Wält cho isch, eroberet und zerstöört. Dr al-Mutasim het e gwaltigi Armee ugstellt, mit eme Däil von ere dr Theophilos bi
Bludaz isch a Stadt im österiichischa Bundesland Vorarlberg. D Stadt isch d Bezirkshauptstadt vum Bezirk Bludaz und hot ca. 13.800 Iiwohner. Bludaz liit uf 570 Meter Höh und terassaförmig am Fueß vom Muttersberg, zwüschat dr Ill und am Galgatobel. D Stadt liit im Schnittpunkt vu Walgau, Brandnertal, Muntafu, Klostertal und am Großa Walsertal. Vu dr Gmaandsfläch sin im Johr 1996 23,9 % Landwirtschaftsfläch, 50,3 % Wald, 5,9 % Alpa, 6,5 % Sidlungsfläche und 13,4 % sunschtige Fläche gsi. D Nochburgmaanda vu Bludaz sin Nüziders, Raggal, Innerbraz, Bartholomäberg, St. Anton im Montafon, Lorüns, Stallehr und Bürs. Bludaz isch zum erschte Mol gnennt worra im Johr 830 als Pludono (842 Pludeno). Dr Bürgermoaschter vo Bludaz isch dr Josef Katzenmayer. Quella: Statistik Austria: Bevölkerung seit 1869 für Gemeinden. STATcube Dr Dialekt vo Bludaz khört zum Bodeseealemannisch. Gion Gieri Barbisch (1641-1687), Drucker Andrea Tagwerker (* 1970), Rännschlittleri Benedikt Bilgeri: Der Arlberg und die Anfänge der Stadt Bludenz, in: Schriften des Vereins für Geschichte des Bodensees und seiner Umgebung, 90. Jg. 1972, S. 1–17 (Digitalisat (Site cha nüme abgrüeft wärde; Suche im Webarchiv)[1] [2] Vorlage:Toter Link/www.bodenseebibliotheken.eu) Johann Moser: Bludenzer Personen- und Häuserbeschrieb 1784 bis 1789. Edition und Auswertung. Geschichtsverein Region Bludenz, ISBN 978-3-901833-34-2. Commons: Bludaz
Die kroatischi Sprooch (kroatisch: hrvatski jezik, bzw. krvatski) ghöört zum südslawische Zwiig vo dr indogermanische Sproochfamilie. S Kroatische wird vo öbbe 7 Millioone Mensche as Muetersprooch gschwätzt (Stand: 1995). Vo deene lääbe 4 Millioone z Kroatie, wo s d Amtssprooch isch. Kroatisch und Bosnisch und Serbisch stöön sich seer nooch und si geegesitig verständlig. Kroatisch 1000-1100 Kroatisch 1380-1400 Chakavichen (Čakavsko narječje) Shtokavichen (Štokavsko narječje) Kaikavichen (Kajkavsko narječje) Commons: Kroatischi Sprooch – Sammlig vo Multimediadateie
Dr Michael III. (middelgriech. Μιχαήλ Γ', gnennt Methystes Μεθυστής oder Methysos Μέθυσος ‚Süfer‘; * 19. Januar 839 z Konstantinopel; † 23. oder 24. Septämber 867 z Konstantinopel) isch e Soon vom Theophilos und Änkel vom Michael II gsi. Er isch 842 noch em Dood vo sim Vater byzantinische Kaiser worde, won er nume drei Joor alt gsi isch. Solang er minderjöörig gsi isch, het si Mueter Theodora s Riich as Regäntin regiert. Si het d Gränze gege d Araber chönne verdäidige, au wenn iiri Generääl meereri Niiderlaage häi müesse iistecke. Si het e ikonoduli (bilderfründligi) Religionsbolitik bedriibe und scho in iirem erste Joor d Bildervereerig wider erlaubt. Si het au die bilderfindlige Paulikianer verfolgt und massakriert. Um d Erzieig vo iirem Soon Michael het si sich nid fest kümmeret und dä isch under en Iifluss vo sim Unggle Bardas groote, und wäge däm het er 856 si Mueter in e Chloster gsteckt. 857 het dr Michael d Macht sälber ergriffe. Er isch dr letscht Kaiser vo dr amorische Dünastii gsi. Dr Bardas het dr Photios zum Patriarch vo Konstantinopel ernennt und Reforme voraabrocht, wäärend dr Michael sälber bi de Fäldzüüg mitgmacht het. Im Komflikt mit de Araber am Öifrat (856-863)
Kreta isch die gröösti griechischi Insle. Si het e Flechi vo 8261 Kwadratkilometer und d Küste isch 1066 Kilometer lang. Es isch die fümftgrösti Insle im Middelmeer. De Name isch noigriech. Κρήτη, Kriti f.Sg.; dorisch: Κρήτα Krētā; s Ethnonym isch scho im mükenische Griechisch beläit im Wort ke-re-si-jo we-ke = Krēsio-wergēs (transkribiert us dr Linear B); türkisch Girit, früener au italiänisch Candia (vo arabisch Chandaq «Graabe». Die griechischi Regioon Kreta isch 8331 Kwadratkilometer grooss und drzue ghööre usser Kreta sälber e baar vo de Insle um Kreta ume. D Insle Gavdos, wo vor dr kretischen Südküste lit, isch dr südligsti Punkt in Öiropa. D Insle het 2001 e chli mee as 600'000 Iiwohner ghaa. S Verwaltigs- und Wirtschaftszentrum vo Kreta isch Iraklio. D Stadt het öbbe 140'000 Iiwooner und isch am grösste uf Kreta. Commons: Kreta – Sammlig vo Multimediadateie S minoische Kreta Dr geologisch Ufbau vo Kreta (PDF-Datei 297,46 KB) FloraCretica, mit eme Blüetekaländer Über d Flora: Kreta sini grüene Gschichte Dr kretisch Dialäkt mit Bischbil Film über e Widerstand uf Kreta 1941–1945 Informazioone & wichdigi Delifonnummere Fääri-Verbindige uf Kreta Räisefüerer Kreta 3525Koordinate: 35° 0′ N, 25° 0′ O Normdate: GND: 4073791-3 | LCCN: n79150324 | SUDOC/IdRef: 027297810 |