rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Miedernach isch e ehmoligi Gmai z Luxeburg. Zum 1. Jänner 2012 het si sich mit dr Gmaine Iermsdrëf zue dr Ärenzdallgemeng zämmegschlosse. Zue dr Gmai Miedernach hän d Ortschafte Kitzebur, Marxbierg, Miedernach, Ousterbur (Osterbour), Pletschette un Suewelbur (Savelborn) ghert. Miedernach lyt an dr Wäisser Iernz (Weiße Enz). D Nochbergmaine vu dr ehmolige Gmai sin Iermsdref, Waldbëlleg im Oschte, Fiels im Side un Noumer im Weschte gsii. Miedernach het zum Kanton Dikrech im Distrikt Dikrech ghert. Dr Burgermaischter vu Miedernach isch bis 2011 dr Bob Bintz gsii. Scheffe sin dr Goy Feltes un dr Pascal Zeihen gsii. Gwehlt woren isch iber e Majorzwahl. Miedernach isch zum erschte Mol gnännt wore anne anne 902 as Methernacho (um 1089: Medrenai, um 1089: Medrenay). Dr luxeburgisch Dialäkt vu Miedernach ghert zum Moselfränkisch. Chorale St. Cecile Miedernach Fanfare Miedernach FC Blo-Wäiss Miedernach Dëschtennis Olympic Keeleclub 92 Miedernach Rothuus Spiilschoul Commons: Medernach – Sammlig vo Multimediadateie www.medernach.lu
Miersch isch aini vu dr 105 Gmaine z Luxeburg. Zue Miersch ghere d Ortschafte Bënzert (Binzrath), Biereng (Beringen), Bierschbech (Berschbach), Essen (Essingen), Miersch, Miesdref (Moesdorf), Pëtten (Pettingen), Recken (Reckange), Rolleng (Rollingen), Schëndels (Schoenfels). Miersch lyt im Gutland, im Dal vu dr Alzette nerdlig vu dr Stadt Lëtzebuerg. Miersch ghert zum Kanton Miersch im Distrikt Lëtzebuerg. Dr Burgermaischter vu Miersch isch dr Albert Henkel (DP). Scheffe sin dr Albert Lentz (CSV) un dr Michel Malherbe (DP)). Gwehlt wird iber e Proporzwahl. Miersch isch zum erschte Mol gnännt wore anne anne 853 as Mariscus (893: Marsc, 940: Merisc, 960: Marisch, 962: Mierske, 1066: Miersche, 1140: Mersch). Dr luxeburgisch Dialäkt vu Miersch ghert zum Moselfränkisch. Kulturhaus Centre National de Littérature Mierscher Lieshaus Burg Miersch (1232) Burg Schëndels (12. Jh.) Wasserburg Pëtten Obelisk uf em Krounebierg (Kronenberg) Chilche Miersch (1844-50) Chilche Miesdref (1837-68) Chilche Rolleng Méchelstuerm Kapell Biereng Burg Miersch Burg Schëndels Wasserburg Pëtten Obelisk uf em Krounebierg Chilche Miersch Chilche Miesdref Rolleng Méchelstuerm Kapell Biereng Nikolaus-Welter-Dänkmol Nikolaus Welter (1871-1951), Literaturwisseschaftler un Schriftsteller Jean-Baptiste Charles François Neuens, belgische General Hilbert, Roger: Von der belgischen Revolution 1830 bis zu den Märzunruhen 1848 - am Beispiel Mersch. 1989 Commons: Mersch – Sammlig vo Multimediadateie www.mersch.lu Normdate:
Mäertert isch aini vu dr 105 Gmaine z Luxeburg. Zue Mäertert ghere d Ortschafte Mäertert (Mertert), Waasserbëlleg (Wasserbillig), derzue die Wyler un Gheft: Fausermillen, Fielsmillen, Schäferreder, Waasserbëlleg-Barrière un Wollefsmillen. Z Waasserbëlleg mindet d Sauer in d Mosel, z Mäertert mindet d Syr in d Mosel. Mäertert ghert zum Kanton Gréivemaacher im Distrikt Gréivemaacher. Dr Burgermaischter vu Mäertert isch dr Gust Stefanetti (LSAP). Scheffe sin d Aly Leonardy (CSV) un d Marielle Oberweis (LSAP). Gwehlt wird iber e Proporzwahl. D Gmai isch entstande am 22. Oktober 1796 dur d Fusion vu dr boode Ortschafte Mäertert un Waasserbëlleg. Mäertert isch zum erschte Mol gnännt wore anne 940 as Marketiht (962: Markedeth, 1023: Markidiht, 1135: de Merchedicto, 1158: Merkedeht, um 1200: Merkedet), Waasserbëlleg anne 1023 as Billihe (1026: Billiche, afangs 13. Jh.: Pilicha) Z Mäertert het s syt em Abschluss vu dr Moselkanalisierig 1964 mit em Port de Mertert dr ainzig Frachthafe vu Luxeburg. D Gmai isch stark bregt dur dr Tankturismus vu dytsche Autofahrer. An dr Stroß zwische Mäertert un Waasserbëlleg het s iber e Dutzed Tankstelle. Dr luxeburgisch Dialäkt vu Mäertert ghert zum Moselfränkisch. Chilche Mäertert (1885-86) Chilche Waasserbëlleg (1792-1808) Waasserbëlleg Rothuus Waasserbëlleg Chilche Mäertert Chilche Waasserbëlleg Tankstelle zwische Mäertert un
Summa Iniuria: Ein Pitaval der Justizirrtümer isch es Typoskript, wo der Hans Martin Sutermeister 1976 veröffentlicht het. Mit sine öpe 500 behandlete Fäll gilt das Buch as e umfassendi Dokumentation vo Justizirrtümer. In Summa Iniuria behandlet der Sutermeister „füfhundert Fäll vo mönschlechem Versäge im Berich vo der Rächtsprächig in kriminal- und sozialpsychologischer Sicht“ (Site 1). S Buech basiert uf sine Erfahrige, won er für s Schwizer Büro gäge Amts- und Verbandswillkür gschaffet het. Dört het er sich für Revisione vo verschidene Mordprozäss igsetzt (Site 23–24). Der Fall Maria Popescu und d Affäre Pierre Jaccoud diene derzue, die „calvinistischi Moral“ vo Gänf azprangere. Der gröschti Teil vom Buech (Site 124–707) het der Titel Zur Genealogie des Justizirrtums: Der Hirschbergtest. Mit „Hirschbergtest“ meint der Sutermeister d Hauptfählerquelle vo der Rechtsfindig, wie si im Max Hirschberg sim Buech Das Fehlurteil im Strafprozess (1960) beschribe worde si. I der Zämefassig (Site 727–747) schlot der Sutermeister es Schwizer Bundeskriminalamt nach em Vorbild vom Dütsche Bundeskriminalamt vor. Der Strafrächtsexpert Karl Peters het gfunde, em Sutermeister sis Summa Iniuria sig es wichtigs Buech vergliche mit anderne Wärch über Justizirrtümer. Strafverfahre sige spannend dargstellt, ohni dass es em Autor derbi um Sensationslust got. Är bezeichnet der Sutermeister, zäme
Lagos (bis 1472 Eko) isch di grescht Stadt z Nigeria un isch bis 1991 d Hauptstadt gsii. Mit 9,7 Millione Yywohner (2009) ghert si näbe Kairo un Kinshasa zue dr bevelkerigsrychschte Stedt vu Afrika un vu dr Wält. Bis 1975 isch Lagos au d Hauptstadt vum Bundesstaat Lagos, derno sich s vu Ikeja abglest wore. In dr Metropolregion, wu iber d Bundesstaate Lagos un Dail vu Ogun goht, läbe 13,1 Millione Mänsche (2009). Syt 1991 isch Abuja di nei Hauptstadt vu Nigeria. S Stadtbiet vu Groß-Lagos het kai Ainhaitsverwaltig, s bstoht us 16 Local Government Areas (LGA), wu as aigeständigi Stedt ufgfasst wäre. Lagos isch dr wichtigscht Verchehrsknopf un s Wirtschafts- un Kulturzäntrum vum Land. S het zahlrychi Universitete, Hochschuele, Theater, Museä un Böudänkmeler. D Stadt lyt an dr Kischte vum Golf vu Guinea durschnittli fimf Meter iber em Meeresspiegel uf em Feschtland un au uf e Dail Insle. In dr Lagune vu Lagos mit ihre Simpf un Mangrove wird ee umfangrychi Aquakultur bedribe. Si isch umgee vu Rägewald un Kokospalme. Dr Hafen vu Lagos un syy Zuegang zum Golf vu Guinea als uusbaggeret un dur Mole vor dr Versandig gschitzt. D Metropolregion Lagos het e Flechi vu 14.144 Quadratkilometer,
Dr Hans Flügel (* 10. Dezämber 1926 z Singe; † 20. April 2018 ebe dert) isch e dytsche Speditionschaufmann un alemannische Dialäktautor gsii. Dr Flügel het Ändi 1970er Johr aagfange näbe syre Arbet as Speditionschaufmann uf Alemannisch zschrybe. Är het Theaterstuck, Verzellige, Gedicht un Glosse gschribe. Syy erscht Mundarttheaterstuck isch anne 1979 entstande. Im Lauf vu dr Johr het er insgsamt nyyn Theatestuck gschribe, wu zwai dervu vu dr Hegauer Mundartbühne z Singe ufgfiert wore sin. Anne 1982 un 1985 het er zwai Mundartbiecher im Südkurier-Verlag uusebrocht. Iber dr Singemer Dialäkt het dr Flügel mit em Buech „We d'Singemer früehner gschwätzt hond“ vu 1995 e „unterhaltsame Mundartkunde“ (Untertitel) gschribe. Mer chänt dr Hans Flügel vor allem dur syyni Dialäktglosse, wun er langi Johr unter em Pseudonym „Krummuli“ in dr Singemer Uusgob vum Südkurier gschribe het. Bydreeg het er au iber vyl Johr verfasst fir s „Singener Jahrbuch“. Au im Radio un im Färnseh isch dr Flügel ab un zue ufdrätte. An dr Fasnet het er als Rede ghalte bi dr „Mondfänger-Zunft“ z Wange am Untersee un Bydreeg gschribe fir Narrezytige. D Poppelezunft Singe het e um Ehrezumftgsell ernännt un z Langestei isch er Narremaischter wore. Är het mit syre Frau
Dr Jugendstil isch e kunstgschichtligi Epoche um d Joorhundertwändi vom 19. zum 20. Joorhundert. Witeri Bezäichnige si art nouveau, Modern Style, Modernisme, Stile Liberty, Reformstil oder Wiener Secession; z Russland seit me Stil Modern und z Frankriich het mä au dr Begriff Fin de Siècle brucht. Dr Begriff Jugendstil wird nume im dütschsproochige Ruum, z Holland, i de nordische Länder und z Lettland bruucht. Er chunnt vo dr Münchner illustrierte Kulturzitschrift Jugend, wo 1896 gründet worden isch. Üsserlig isch dr Jugendstil kennzäichnet dur dekoratiiv gschwungnigi Linie, flechehafti bluemigi Ornamänt und ass uf Simmetrie verzichdet wird. Mä darf allerdings nit überluege, ass dr Jugendstil uf käi Fall e son e gschlosseni Beweegig gsi isch, wie dass hüte cha usgsee wil mä d Bezäichnig „Jugendstil“ bruucht. Es e Hufe Ströömige innerhalb vo Öiropa gsi, wo däilwiis seer stark uusenandergange si, wo sich villicht nume drin äinig gsi si, ass si vom Historismus nüt welle wüsse, dass si also die gängigi Praxis abgleent häi, historisch überliifereti Formvorbilder noochzmache. Mit em Jugendstil si e Hufe künstlerischi Brogramm und Manifest verbunde. Hützudaag verstoot mä under anderem drunder au groossi gsamtkünstlerischi Gstaltige, wie öbbe sälli vom Palais Stoclet z Brüssel, wo alles dra, vom üssere Bauwärk
Lüttich (franzesisch Liège, bis 1949 Liége, wallonisch Lîdje, niderländisch Luik) isch s kulturäll Zäntrum vu dr Wallonische Region z Belgie, Hauptstadt vu dr glychnamige Brovinz un vum Bischtum Lüttich. Die Stadt mit 194.054 Yywohner (2009) lyt am Zämmefluss vu Ourthe un Maas in dr Nechi vu dr Stedt Maastricht in dr Niderlande un Aachen z Dytschland. S Lütticher Becki zellt mitsamt Vorstedt rund 600.000 Yywohner. S Bevelkerigswachstum vu dr Stadt entspricht mit 0,5 % pro Johr uugfehr em belgische Durschnitt (0,6 %). Z Lüttich git s näb ere Universitet (Université de Liège) verschideni anderi Hochschuele, ne katholische Bischofssitz, e Theater, e Oper (Opéra royal de Wallonie) un andri kulturälli Yyrichtige. Dr Name in dr Zyt vu dr Remer isch „Leodicum“ bzw. „Vicus Leodicus“ gsii. Anne 717 isch d Stadt Bischofssitz wore un isch derno im Mittelalter e wichtig bolitisch un kulturäll Zäntrum gsii. Am Änd vum Mittelalter het s zum Territorium vum Firschtbischtum Lüttich ghert. Di regierede Firschtbischef vu Lüttich sin zmaischt us em Adel vum Hailige Remische Rych chuu. Machtzäntrum vum Firschtbischtum isch s Domkapitel gsii, ais vu dr greschte z Mitteleuropa, wu au vu Adlige vum Rach beherrscht woren isch. Dr Albrecht II. vu Cuyk het dr Burger
Dr Gottlieb Duttweiler (* 15. Auguschd 1888 z Züri; † 8. Juni 1962 z Züri) isch e Schwiizer Undernämer u Bolitiker (LdU) gsi. Nach Schbekulazioone n im Erschde Wältchrieg u nachdäm er brobiert hed, as Farmer z Brasilie z läbe (s aber ned gschaffed het), het dr Duttweiler 1925 z Züri d Migros gründet. Mit fahrende Läde, mid emne uf ds Läbesnotwändigschde beschränkde u mit runde Briise hed er e Revoluzioon im Schwiizer Detaihandel igleited. As Ussesiiter hed er bi de normale Detaillischde hefdigi Reakzioone u mängi Brozäss usglöst; är isch kampfluschdig gsi u das hed ne bekannt gmachd. Dass er ke Alkohol u ke Dabakwaare verchouft het zeigd, dass er o idealischdisch gsi isch. Är isch id Bolitik, u mit sire Lischde vo de "Unabhängige" isch er 1935 mit sächs angerne i Nazionalrat gwählt worde. 1936 hed er dr Landesring vo de Unabhängige gründet. 1940 isch er wäg eme Krach demonschdrativ as Bärner Nazionalrat zrüggdrätte. Vo 1943 bis 1949 isch er nomol im Nazionalrat gsi, u vo 1949 bis 195l Schdänderat, u nächär wider Nationalrat, bis er gschdorbe n isch. Dr Duttweiler hed ou verschidnigi Ziitige gründet und hed viil für d Kultuur biitreid (under anderem mit der Gottlieb-und-Adele-Duttweiler-Schdifdig).
Mäerzeg isch aini vu dr 105 Gmaine z Luxeburg. Zue dr Gmai Mäerzeg ghert nume s glychnamig Dorf. S Dorf lyt uf dr Gränze zwisch em Ösling un em Gutland. D Gmai Mäerzeg isch entstande am 30. Dezämber 1874, wu si vu dr Gmai Felen drännt wore isch. Mäerzeg ghert zum Kanton Dikrech im Distrikt Dikrech. Dr Burgermaischter vu Mäerzeg isch dr Claude Staudt. Scheffe sin dr Garçia Amaro un dr Jos Clees. Gmairet sin Stefano D'Agostino, Susan Vermaat, Norbert Freymann, Fischbach Raymond un Roger Lucas. Gwehlt wird iber e Majorzwahl. Dr luxeburgisch Dialäkt vu Mäerzeg ghert zum Moselfränkisch. Sporting Mertzig, Fueßballverain, grindet 1961 Vöcklamarkt, Eschtrych (syt 1998) Commons: Mertzig – Sammlig vo Multimediadateie www.mertzig.lu Normdate: VIAF: 159129038
Dr Begriff Modärne in dr Gschicht vo Öiropa, Amerika und Australie bezäichnet en Umbruch in alle Läbensberiich dr Dradizioon gegenüber. In dr Querelle des Anciens et des Modernes (1687) isch d „Modärne“ no e Geegebegriff zur „Antike“ gsi. Erst im 19. Joorhundert het mä agfange, d Geegewart vo dr Vergangehäit allgemäin mit em Wort Modärne abzgränze. In dr Filosofii foot d Modärne mit dr Ufkläärig aa. Dr Aafang vo „dr“ Modärne cha je noch Blickwinkel seer verschiide aagsetzt wärde: Gäistesgschichtlig mit dr Rönässans öbbe vom 15. Joorhundert aa, ökonoomisch mit dr Industrialisierig im middlere 18. Joorhundert, bolitisch mit dr Franzöösische Revoluzioon am Ändi vom 18. Joorhundert (bolitischi Modärne) und em Nazionalismus vom früeje 19. Joorhundert, in dr Litratuur- und dr Kunstgschicht as esthetischi Modärne vom Aafang vom 19. Joorhundert aa, as Stil vo sim Ändi aa. Noch em Jürgen Osterhammel si die intellektuelle Grundlaage vo dr Modärne scho wäärend dr früeje Nöizit in Öiropa gläit worde, villicht scho so früe wie im Zitalter vom Montaigne, spöötistens aber in dr Ufkläärig. S Ändi vo dr Modärne wird hüte öbbe im middlere bis spoote 20. Joorhundert aagsetzt. As Begriff us dr Stiilkunde brucht mä denn dr Usdruck „Klassischi Modärne“ für en abgschlossnigs
De Alain Berset (* 9. April 1972 z Fryburg im Üechtland; heimatberechtigt z Misery-Courtion) isch en Schwiizer Politiker (SP). Er isch am 14. Dezämber 2011 in de Bundesrot gwählt worde. Im 2017 isch er s erscht Mol Vizepräsident und drufabe 2018 Bundespresidänt worde, und im 2022 isch er s zweit Mol Vizepresidänt und denn 2023 Bundespresidänt worde. De Alain Berset het nach em Schtudium z Noieburg an de Universität und am WWA-Inschtitut für Wirtschaftsforschig z Hamburg gforschet und isch promovierter Nationalökonom (Dr. oec). Er isch ghürote und isch Vater vo drei Chind. Er isch en Sohn vo de Solange Berset, ere Fryburger Grossrötin, wo im Johr 2010 Presidäntin vom Grosse Rot gsi isch. De Berset isch vo 2000 bis 2004 Mitglied vom Verfassigsrot im Kanton Friburg gsi und het d SP-Fraktion presidiert. Vo 2011 bis 2003 isch er in sinere Wohngmeind Belfaux im Generalrot gsi. Im 2003 isch er in de Ständerot gwählt worde, wo-n-er im Amtsjohr 2008/2009 presidiert het. Bi de Bundesrotswahle 2011 isch er im 2. Wahlgang zum Nochfolger vo de abträtende Bundesrötin Micheline Calmy-Rey gwählt worde. Bim Amtaatritt Aafang 2012 hett de Berset s Eidgenössisch Departement vom Innere (EDI) übernoh. Am 21. Juni 2023 het de Berset
Mit em Begriff Narzissmus isch im witiste Sinn d Sälbstliebi as die Liebi gmäint, wo mä für s Bild von sich sälber het. Im ängere Sinn bezäichnet er en uffälligi Sälbstbewunderig oder Sälbstverliebthäit und en enormi Itelkäit. Noch em Freud siner psychoanalytische Theorii isch dr Narzissmus e notwändigi Entwickligsstuefe und en allgeegewärtigs, normaals Phänomeen. Das isch andersch als wie dr Begriff im Allgemäine diagnostisch brucht wird, won er e negativi Konnotazioon het. Dr Freud het mit Narzissmus d Libido gmäint, wo uf s äigene Iich grichdet isch anstatt uf d Objekt. Das füert drzue, ass e z chliises Gfüül vo Sälbstwärt dur en überdriibeni Iischetzig vo dr äigene Wichdigkäit und em groosse Wunsch noch Bewunderig kompensiert wird. In dr Diagnostik wird dr Narzissmus-Begriff im Allgemäine in däm charakterpathologische Sinn brucht. Wo sich aber dr Begriff witer entwicklet het, het er si Bedütig gänderet. Dr Kohut het dr Narzissmus als wichdigi Faase in dr Entwicklig aagluegt, wo jede Mensch duremacht und wo au im Erwaggsenealter die wichdigi Funkzioon übernimmt, s Sälbst as psüchischi Struktur z stabilisiere. Stöörige entstöön vor allem, wenn s Chind nit gnueg Liebi, Ufmerksamkäit, Achdig, Bestätigung usf. überchunnt. Umgangssproochligi Begriff mit äänligem Inhalt wie Brofilnöiroose oder Gältigssucht si
D Bundesrotswahle 2011 sind d Gsamternoierigswahle vom Schwiizer Bundesrot gsi, wo am 14. Däzember 2011 schtattgfunde hei. Mit Usnahm vo de Micheline Calmy-Rey, wo nöd wider aaträte-n-isch, hei alli amtiirende Bundesröt wider kandidiirt und sind au gwählt worde. Noi in de Bundesrot cho isch de Alain Berset. D SVP het scho sit em Usschluss vo de Bündner SVP im 2008 dütlich gsait, dass sie ihre durch de Parteiusschluss vo de Eveline Widmer-Schlumpf verlorene Sitz wot zruck ha. Durch d Sitzverlüscht vo de SVP und de FDP bi de eidgnössische Wahle und Ufgrund vo verschidne Interpretatione vo de Konkordanz, hei die Mitteparteie CVP, glp, BDP und EVP den Aaspruch nöd aaerkannt. Ei diskutiirti Variante isch au d Wahl vo eme SVP-Verträter uf Choschte vo de FDP gsi, wo d SVP aber nöd het welle druf iigoh. Erscht am 1. Däzember 2011 het d SVP bekannt gäh, mit wellne Kandidate si de Sitz vo de Eveline Widmer-Schlumpf wot "aagriffe" und het de Bruno Zuppiger und de Jean-Francois Rime vorgschlage. Wäge em Wältwuche-Artikel, wo im Zuppiger vorgworfe het, er heigi es Erb versuecht z untreschlah, het er uf sini Kandidatur verzichtet und d SVP het dafür de Hansjörg Walter nominiert. De Walter het
As Konterrevoluzioon (lat. contra = gege) bzw. Geegerevoluzioon bezäichnet mä d Chreft, Klasse und Aktividääte, wo däatsächlig oder vermäintlig gegen e Revoluzioon agiere, und au d Persoone, Grubbe oder Staate wo gegen e Staat, wo us ere Revoluzioon usegwaggse isch, oder si System grichtet si. S Ziil vo dr Konterrevoluzioon isch, d Errungeschafte von ere Revoluzioon rückgängig z mache, die alti Staatsmacht z restauriere, und hüfig au mit dr Revoluzioon bluetig abzrächne. Dr Begriff vo der Konterrevoluzioon isch zum erste Mol im Zämmehang mit dr Französische Revoluzioon vo 1789 erschiine und het d Besträäbige vo iire Gegner Joseph de Maistre, Louis de Bonald u. a. bezäichnet, wo die gstürzti Monarchii wider häi welle härstelle. Die realsozialistische Süsteem, wo sich as Staate verstande häi, wo us dr proletarische Revoluzioon uusegwaggse si, häi die inneri Opposizioon, wo gege sä grichdet gsi isch, vilmol als konterrevoluzionär bezäichnet - au wenn d Staatsgründig scho Joorzäänt zruggglääge isch, und die daatsächlige bolitische Posizioone vo de jewiilige Opposizionelle häi käi Rolle gspiilt. Das isch immer non e so in dr Volksrepublik China, Nordkorea und Kuba. Jean-Jacques Langendorf (Hrsg.), Pamphletisten und Theoretiker der Gegenrevolution, München 1989 Roger Dufraisse (Hrsg.): Revolution und Gegenrevolution 1789 - 1830, München 1991
Dr Reynold Tschäppät (* 3. September 1917 z Malleray; † 3. Juli 1979 z Bärn) isch e Schwiizer Bolitiker (SP) gsi. Dr Tschäppät het e Dokdertitel i Jura ghaa. 1948 isch er i Bärner Schdatrat gwählt worde, u zwo Jaar schbäter i Gross Rat vom Kantoon Bärn. 1963 hed er das Mandaat abgäh, wiler i Nationalrat gwählt worde n isch, won er bis zu sim Läbesänd gsii isch. 1966 isch er Bärner Schdatbresidänt worde, waarschindlech dr populärschdi wo Bärn jee ghaa hed. Dr beliebti «Schdatvatter», wi me n iim gseit hed, hed einisch emol gseid: «Für mii isch Bärn di schönschdi Schdat vor Wält. I weiss, dass das jede Schdatpresidänt vo sire Schdat seid. Der Ungerschiid isch: Z Bärn schdimmts!» E Biografii vom Tschäppät uf g26.ch Christoph Zürcher: Tschäppät, Reynold. In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz. Reynold Tschäppät uf dr Websyte vo dr Bundesversammlig (Iigreichti Vorstöss)
Dr Jakob Klaesi (* 29. Mei 1883 z Luchsige; † 17. August 1980 z Knonau) isch e Schwiizer Psychiater gsi, wo wäg sire Schlafkur bekannt isch. Dr Klaesi het d Brivatklinik im Schloss Knonau (im Südweschde vom Kantoon Züri) gründet u gleited. 1933 isch er Diräkder vor Psychiatrische Universitätsklinik Waldau z Bärn worde, u de usserordentleche Brofässer für Psychiatrii ar Uni Bärn. Vo 1936 bis 1953 isch er Klinikdiräkder u ordentleche Brofässer für Psychiatrii ar Uni Bärn gsi. U i de Jaar 1950 u 1951 isch er Räkder vor Uni gsii. Dr Klaesi isch somaatische Behandligsmetode gägenüber skepdisch gsii, obwohl er öppe 1920 di psychiatrischi Schlaafkur mid em Medikamänt Somnifen entwickled het. Dr Klaesi isch vor allem Psychoterapeut gsii u isch indressiert gsii ar Psychodynamik vo sine Baziänte. Wäg sire Erfaarige hed er aagfange, e phänomenologische Analyse vor Exbrässioon z entwickle. Dr Klaesi hed churzi Gedichd u Dramene verfassd; dorum hed me ne o Dichderarzt gnennt. Manfred Bleuler: Jakob Klaesi in der endokrinologischen Psychiatrie. Us dr Psychiatrische Uniklinik Burghölzli, Zürich. Ziitschrifd Mschr. Psychiat. Neurol., 1953, Nr. 125. S. 310-319. Prof. Jakob Klaesi zum 75. Geburtstag. Ziitschrifd Psychiat. Neurol., 1958. Nr.135. S. 209. Professor Dr. Dr. h.c. Jakob Klaesi zum 80.
Dr Klaus Schädelin (* 17. Sebdämber 1918 z Bärn; † 13. Dezämber 1987 am gliiche n Ort) isch e Schwiizer reformierte Pfarrer, Bolitiker u Schrifdschdeller gsii. Nach siim Teologiischdudium a de n Unis z Bärn u z Basel isch er vo 1945 bis 1947 Vikar z Attiswil u vo 1947 bis 1949 Pfarrer z Hünibach gsi u hed nächär nüün Jaar lang as Pfarrer ar Petrus–Chile z Bärn gschaffed. 1955 hed er siis berüemtischde Wärch, ds Jugendbuech Mein Name ist Eugen, veröffendlechd, wo me 2004 druus e Fium gmachd het. 1958 isch er as Verdrätter vor nöi gründete Bartei Junges Bern i Bärner Gmeindraat gwählt worde. Vo 1962 bis 1970 isch er o no im Bärner Grosse Raat gsii. 1973 hed er sech nach emne Härzinfarkd bensioniere laa. Gmeinsam mid em Afrikakenner René Gardi isch er 1960 nach Syrie greisd, wo denn s Buech Wenn Sie nach Syrien gehen entschdange n isch. 1973 isch er Gründigsmitgliid vor Schdifdig Terra Vecchia u ire n eerschde Bresidänt gsii. Vo 1983 bis 1985 isch er Teggschdschriiber u Moderator für d Satiiresändig Zytlupe vom Schwiizer Radio DRS 1 gsii. Mein Name ist Eugen. Zwingli, Zürich 1955; TVZ, Zürich 30. A. 2009, ISBN 978-3-290-11470-1 Wenn
BW D Volkshochschuel Bärn isch e Schwiizer Volkshochschuel, wo s all Jaar hundrdi vo Kürs, Seminaar, Workshops, Vordräg, Dagige, Fore u Kultuurveraaschdaltige git. D Gschichd vor Volkshochschuel got zrüg bis 1884, wo der Bärner Hochschuelverein gründet worde n isch. 1919 isch us iim use d Kommission für Volkshochschuelbeschdrebige bilded worde. 1920 hed sech di Kommission vom Bärner Hochschuelverein drennt u d Volkshochschuel Bärn hed sech afa sälber organisiere. Am 16. Dezämber 1920 isch der Verein Volkshochschuel Bärn (VHB) gründet worde (dr erschdi Bresidänt isch dr Bildhouer Karl Hänny gsi) wo s hüt no git. Hanspeter Mattmüller, Anton Lindgren. Volkshochschule Bern 1919–1979. Volkshochschuel Bärn, 1979. Volkshochschule Bern
Dr Frank Arnau (* 9. Merz 1894 ir Nächi vo Wien as Heinrich Karl (Harry Charles) Schmitt; † 11. Februar 1976 z Münche) isch e Schrifdschdeller (houpdsächlech vo Kriminalgschichde) gsi. Dr Arnau isch as Schwiizer ufd Wält cho; 1919 oder 1920 hed er di dütschi Schdaatsaghörigkeit bercho, wo n em 1934 wider wäggnoo worde n isch. 1912 hed er as Ziitigs–schurnalischd über Polizeireportaaschene afa schriibe. Är hed sech mit de Jaarene o füre Film u für ds Theater afa indressiere, u hed o as Wirtschaftsberater gschaffed. Doch är isch vor allem für sini Kriminalromän berüemt worde. 1930 hed er offiziell si Name gändered, nachdäm er bereits 11 Büecher unger sim Pseudonym Frank Arnau gschribe hed. 1933 isch er us Dütschland ids Exil gflüchdet, u 1939 z Brasilie glandet, won er as Ziitigskorreschbondänt uf Portugisisch afo hed wiiterschriibe. Schbeeter isch er nach Dütschland zrüg gange, won er as „Enthülligs–schurnalischd“ afa hed wiiterschaffe. E Ziitlang isch er Bresidänt vor Dütsche Liga für Mönscherächd gsi. 1968 isch er Ehredokder vor Humboldt-Universität z Berlin (damals no DDR) worde. 1970 isch er nach Bissone i ds Tessin zügled. Bis 1970 si sini Büecher 1,4 Millioone mal verchoufd worde. Frank Arnau im Lexikon vo de dütsche