rlitschk/wikidir huggingface dataset:
D Gattig (lat. Genus) isch ä hierarchischi Stufe (Taxon) vu de biologische Systematik. Ä Gattig enthaltet aini oder mehreri Arte. Ä Bispiil vu ere Gattig isch d Abies (Danne). Alli Arte innerhalb vu ere Gattig hän immer ä zwaidailige (binominale) Namme, wo näbe de Gattigsbzaichnig noch ä Art-Epitheton enthaltet. Abies alba (d Wissdanne) isch ä Art in de Gattung Abies (Danne). Sälli durgohend binominal Bnennig goht uf Carl von Linné zruck, wo si in sinem Werch Systema Naturae igfeehrt het. Wenn ä Gattig bloß ai Art enthaltet, nennt mer d Gattig monotypisch. Gattige selber werre in Familie zsämmegfasst. Wenn ä Gattig vili Arte enthaltet, wo noch underschidliche Kriterie gordnet werre chänne, sten die folgende hierarchische Räng zuer Verfüegig: Undergattig Sektion Undersektion Serie Underserie Debi isch es im Ermesse vum Biologe, weller vu de Räng agmesse erschiint. Bdütendi Underschid werre in de Regel dur Undergattige usdruggt; bi uschinbare Variatione wird echer d Sektion bnutzt. S git also kai Vorschrift, dass bstimmti Räng bvorzugt z bnutze sin. Allerdings wird d Undersektion (bzw. Underserie) bloß bruucht, wenn au d Sektion (bzw. Serie) bnutzt wird.
Dr Jürg Laederach (* 20. Dezämber 1945 z Basel; † 19. Merz 2018 ebe dert) isch e Schwyzer Schriftsteller gsii. Dr Jürg Laederach het noch em Abschluss vum Humanistische Gimnasium z Basel e Studium vu dr Mathematik un Physik an dr ETH Züri aagfange. Speter isch er an d Universitet Basel gwächslet, wun er Romanischtik, Anglischtik un Musikwisseschaft studiert het. Anne 1969 isch er as Stipendiat un Dytschlehrer z Paris gsii, derno het er z Basel fir ai Johr as Wärbetäxter gschafft, wun er syterhär as freie Schriftsteller un Ibersetzer gläbt het. Dr Laederach het 1986/87 e Gaschtdozäntur fir Poetik an dr Universitet Graz ghaa, anne 1987 isch er Poet in Residence an dr Universitet-Gsamthochschuel Essen gsii. Im Johr 1996 het er si us Protescht gege d Vereffentlichung vu dr serbiefryndlige Täxt zum Bosniechrieg vum Peter Handke vu sym langjehrige Verlag Suhrkamp drännt, speter isch er wider retuur gange zue Suhrkamp. Näbe syne literarische Aktivitete isch dr Laederach, wu Saxophon, Klarinette un Klavier gspiilt het, als as Musiker mit dr Basler Jazzformation „BIQ“ uf drätte. Är het er au fir Zytschrifte as Jazzkritiker gschribe. Dr Jürg Laederach het experimentälli Prosa gschribe un Theaterstuck un Heerspiil. Dernäbe het er Biecher ibersetzt
S Departemänt Doubs isch es Verwaltigsgebiet vo Frankrych. Es ghört zu dr Region Bourgogne-Franche-Comté – uf düütsch: Burgund-Freigrafschaft. S Departemänt het syn Name vom Fluss Doubs. S Departemänt Doubs lyt im Oschte vo Frankrych. Uf dr Südoschtsyte gränzt’s an d Schwiiz aa. Dr gröscht Deil vom Departemäntsgebiet isch im Gebirg vom Jura. Dr Mont d’Or ganz im Süde isch dr höchscht Bärg (1463 m). Di gröschte Stedt vom Departemänt sind: Commons: Département Doubs – Sammlig vo Multimediadateie s Departemänt Doubs d Website vom Präfektur vom Departemänt Doubs www2.doubs.fr abgerufen am 1. Mai 2015 Normdate: GND: 4085479-6 | LCCN: n93053168 | SUDOC/IdRef: 027251233 | VIAF: 123302481
Ä Gattig isch ä logische Begriff, wo ainer oder mehrere Arte als Oberbegriff dient: Gattig (Biologi) Gattig (Literatur) - Grundgattige vu de Dichtig sin: Drama, Epik, Lyrik (lueg au Genre) Gattig (Müsik) - Bezaichnig fer d'Tongschlechter oder sitem 18. Johrhundert fer Chunstforme wie Motette, Madrigal un Strrichquartett; lueg Gattige un Forme vu de Müsik, Formelehri, Stilrichtige vu de Müsik Gattig (Schinefahrzüg) Dailstrittkraft im Militär, lueg Waffegattig Gattigsbegriff - in de Philosophi
S'Wort Zenit bezaichnet: Zenit (Richtigsagab), ä Richtigsagab Zenit (Rakete), ä Rakete Zenit (Höcheforschigsrakete), ä Höcheforschigsrakete Zenit (Undernämme), ä Photoundernämme Zenit (Satellite), ä Satellite-Navigationssystem Zenit (Nochrichteagentur), ä Nochrichteagentur Zenit (Verlag), ä Verlag Zenit (Zittschrift), ä Zittschrift fer Literatur un Kommunikation s'Zentrum für Innovation und Technik Senit St. Petersburg, e Fueßballverain z St. Peterburg Zenith (Münche)ä Verastaltigsort in Münche de höxt Punkt vu ere Laistigskurve
Dr Werner Richter (* 10. Februar 1929 z Chränzech; † 16. Merz 2018) isch e dytsche Schuemacher, Buur un Dialäktautor gsii. Dr Werner Richter isch as viert Chind vum Arthur Richter, eme Waldhieter, un syre Frau Herta Richter z Chränzech uf d Wält chuu. Är isch in sym Huus in dr Hebelstroß 6 ufgwachse, wun er au sy Lääbe lang gwohnt het. Im Chrieg het dr Werner im Jungvolk gsii un het mieße Schanzedienscht laischte. Noch em Chrieg het er Schuemacher glehrt, un speter au dr au dr Maischter gmacht. Är het derno in dr Walzefabrik Wetzel gschafft, derzue e weng buurt. Anne 1960 am Johannisdag het er d Yvonne Lederer (1933-2017) ghyrote, d Dochter vum e Beck, wu Schnyderi glehrt het. Si hän si scho um 1950 chännglehrt bi Wandrige vum Schwarzwaldverain. Noch ere Sportverletzig am Chnyy het er d Arbet mieße ufgee un het ab do vor allem buurt un gschribe. Är het si als „dr letscht Buur vu Chränzech“ gnännt. Aafangs het er vor allem fir Verain gschribe, fir d Fasnet un fir Theaterbihne. Syt 1977 het er im Markgräfler Tageblatt as „Ohrechrübler“ e alemannischi Kolumne gschribe, im Lauf vu dr Johr iber 1300 Glosse. Fir dr
Chalch isch e Schteisorte, wo zu de Sedimäntgschtei ghört. Er chunt uf dr ganze Wält i vilne Regione vor. S Wort für das Gschtei chunt vom latynische calx här. Uff französisch isch druss chaux worde und im Iteliänische heisst’s calce. Im Gebiet vom alemannische Sproochruum sind vil Landschafte us Chalchformazione ufbout. Do isch emol dr Jura, wo bi dr Forschigsgschicht über d Geology vom Chalch e grossi Rolle gspilt het; denn findt me Chalchbärge i de Massyv vo de Voralpe; und au z Süddütschland git’s grossi Chalchlandschafte, öpe di Schwäbische Alb. Es guet bekannts dütsches Abbaugebiet vo Chalch isch das vo Solnhofe. Dr Jurachalch und dr Pladdechalch vo Solnhofe isch berüemt. Us däm fyne Schtei wärde die beschte Pladde füre Schteitruck gmacht. Grossi Fundstelle vo Travertin sind bi Bad Cannstatt vorhande. Und bi Reutlinge wird dr Gönninger Chalchtuff gwunne. Chalch isch es feschts, meischtens ganz herts und kompakts Material, wo houptsächlech us Mineralie vo Kalciumkarbonat bestoot. D Geolooge zellet algemein verschideni Sedimäntgschtei zum Chalch, öpe au dr Gips. D Chalchgschtei sind vor langer Zyt, im Vrlouf vo vil Millioone Joor, us de Sedimänt im flache Meer bi langsame chemische Prozäss entstande. I gwüssne Schichte findet me Verschteinerige vo Läbewäse, wo
Murg isch dr Namme vu däne Flüss: Murg (Thur), e Näbefluss vu dr Thur in dr Schwyz Murg (Aare), e Näbefluss vu dr Aare in dr Schwyz Murg (Nordschwarzwald), e Näbefluss vum Oberrhi bi Rastatt in Middelbade in Dütschland Murg (Südschwarzwald), e Näbefluss vum Hochrhi in Südbade in Dütschland, mündet bi dr gliichnammige Gmei in Rhi Murg heisse usserdem folgedi Gmeinde: Murg (Hochrhi) im Landchreis Waldshuet, Dütschland Murg SG, Ortsdeil vu Quarte im Kanton St. Galle, Schwiz
D Ananas isch e Pflanzeart us dr Familie vo de Bromeliegwäächse (Bromeliaceae). Si isch ursprünglech z Amerika häimisch und wird hüüt wältwyt i de tropische Gebiet als Obschdpflanze aabout. Si bildet fläischigi Fruchtschtänd, wo früsch gässe oder zu Konsärve und Saft verarbeitet wärde. S Wort Ananas chunnt vo de Bzeichnig naná für de Begriff Frucht i de Guaraní-Sprooch. S Art-Epitheton comosus stammt us em Latiinischi und bedütet „schopfig“ und spilt uf de Blattschopf am obere Ändi vom Fruchtstand aa. D. P. Bartholomew, R. E. Paull, K. G. Rohrbach (Hg.): The Pineapple: Botany, Production and Uses. CABI Publishing, Oxford 2003. ISBN 978-0-85199-503-8 Commons: Ananas – Sammlig vo Multimediadateie Ananas uf lebensmittel-warenkunde.de Helmut Genaust: Etymologisches Wörterbuch der botanischen Pflanzennamen. 3. Auflage. Birkhäuser, Basel 1996 (Nachdruck ISBN 3-937872-16-7)
Dr Begriff Neptun bezeichnet Neptunus, e römische Gott Neptun (Planet), e Planet Neptun (Rumänie), e rumänische Badeort Sega Neptune, e Prototyp vu ere Spiilkonsole vu de Firma Sega Neptune (New Jersey), e Ort im US-Staat New Jersey Wörter, wo Neptun enthalde: Neptunium
E Hööli isch e grosse hoole Ruum im Bode oder imene Bärg drinn. Bi de Geolooge und speziell bi de Speläolooge, also de Hööleforscher, gilt d Definizioon, ass nur die Hoolrüüm als Hööline gälte, wo so gross sind, ass e Möntsch cha drinynegoo, und wo lenger als föif Meter sind; und die Form muess i dr Natur vo sälber entstande sy. Im Underschid do derzue seit me i dr Umgangssprooch au de underirdischi Rüüm, wo vo Möntsche gmacht sin, mängmol eifach Hööline; do derzue ghöre d Woonhööline, d Hööleburge, d Höölechilene und d Höölegreber. Anderi Forme vo künschtleche Löcher im Bode sind öppe d Katakombe, d Bärgwärch und d Dunäll; die wärde aber sälte als Hööline bezeichnet. Für d Verdöifige i de Bärge und i de Felswänd, wo me nid wyt in Felse yne cha goo, wo aber doch für d Möntsche und für d Dier guet zum sech vor em Wätter z schütze, kennt me im Schwiizerdütsche s Wort Balm, wo als Fluername a vil Plätz im Gebirg vorchunt. Uf Französisch heist’s baume. Für d Archäolooge sind die Felsetecher, wo me drunder Spuure fo alte Bewooner gfunde het, d Abri; das chunt vom französische Fachusdruck abri sous roche. De
Rippertschwiiler isch es Dorf, wo zu der Gmeind Courrendlin im Kanton Jura ghört. Bis Änds 2018 isch Rippertschwiiler en eigeni Gmeind gsi. D Ortschaft ghört zum Bezirk Dälschberg. Rippertschwiiler lyt uf der Höchi vu 664 m ü. M., öpe 7 Kilometer südöschtlech vom Kantonshauptort Dälschberg. Rippertschwiiler het Ungültiger Metadaten-Schlüssel 6720 Yywohner (Stand 31. Dezember 2022) und isch dodermit eini vu de chliinere Gmeind vum Kanton Jura gsi. Vu de Bewohner sind 93,6 % franzesischsproochig, 5,1 % dütschsproochig und 0,6 % italiänischsproochig (Stand 2000). D erschti urkundlichi Erwähnig vu Rippertschwiiler isch us em Joor 1148, wo in ere Urkund Ripoltswilre erwäänt wird. Speter find ma au de franzesische Name Rebvouilier. Rippertschwiiler isch eis vu de 13 freji Derfer i de Herrschaft Dälschberg gsii, wo im 1271 i de Bsitz vum Fürschtbistum Basel chuu sin. I de Joor 1793 bis 1815 het d Gmeind zu Frankrych ghert, zerscht zum Département Mont-Terrible, denn ab 1800 zum Département Haut-Rhin, em Oberelsass. De Wiener Kongress het im 1815 entschide, dass de Ort zum Kanton Bärn chunnt. Syt de Gründig vum Kanton Jura uf de 1. Jänner 1979 ghert s Dorf zu dem Kanton. Rippertschwiiler d Chiuche s Gmeindhuus s Schuelhuus es ortstüpischs Buurehuus François Kohler:
D Anna Haag (* 10. Juli 1888 z Althütte as Anna Schaich; † 20. Jänner 1982 z Hoffeld (Stuegert)) isch e dyschi Schriftstelleri, Pazifischti, Bolitikeri (SPD) un Frauerächtleri gsii. D Anna Schaich isch anne 1901 mit dr Familie – dr Vater isch Lehrer gsii – uf Dettinga zoge. D Familie het bis 1913 im „Schlössle“ gwohnt. Si het 1909 dr Albert Haag vu Künzelsau ghyrote, wu speter Brofässor fir Mathematik un Filosofy woren isch. Dr Eerscht Wältchrieg het si im Schueldienscht z Schlesie, Pommern, Bukarest un Nirdenga verbrocht, voreb si 1926 uf Stuegert zogen isch. Si isch Huusfrau un Mueter vu drei Chinder gsii, dodrunter dr Fysiker Rudolf Haag. Ihre Unkel Ottmar Mergenthaler het d Linotype-Setzmaschin erfunde. D Anna Haag het si noch em Zweete Wältchrieg fir dr Widerufböu vu Stuegert engaschiert un het si fir di bolitisch Bildig vu Frauen yygsetzt. Si isch unter anderem Mitglid vum Stedtische Byrot vu dr Stadt Stuegert un Mitgrinderi vu dr Arbetsgmainschaft vu Stuegerter Fraue gsii. Z Cannstatt het d Haag e Wohn- un Arbetsstätt fir jungi Fraue grindet, si hitig Anna-Haag-Huus. Anne 1946 isch d Haag in di Verfassigsgebend Landesversammlig un derno in dr eerscht Landdag vu Wirttebärg-Bade gruefe wore. Si isch
D Elizabeth Blackwell (* 3. Februar 1821 z Counterslip bi Bristol, Ängland; † 31. Mai 1910 z Kilmun, Schottland) isch aini vu dr eerschte Dekterne mit eme Hochschuelabschluss gsii. Näb ihrem Yysatz fir s Frauestudium het si Pionierarbet in dr Breväntivmedizin un dr Gsundhaitsbolitik glaischtet. Wie ihre Bruder Henry Blackwell un däm sy Frau Lucy Stone het si si au fir d Abschaffig vu dr Sklaverei yygsetzt. D Familie Blackwell isch 1832 in d USA zoge, wu 1838 dr Familievater gstorbe isch. Go fir d Familie sorge, het d Mueter vu dr Elizabeth zäme mit ihre Dechere ne Privatschuel gfiert. D Elizabeth het welle Medizin studiere, isch aber – as Frau – vu zwelf Colleges abglähnt wore. Eerst Mitti vu dr 1840er Johr het si ne Studieblatz am Geneva College z New York gfunde, wu si 1849 as eerschti US-amerikanischi Dokteri un as beschti vu ihrem Johrgang ihre Abschluss gmacht het. S isch schwirig fir d Blackwell gsii, as Dokteri z braktiziere, wel uf aireSyte nieme ihre het welle Praxisryym vermiete, uf dr andere Syte d Paziäntine un Paziänte ere Frau gegeniber seli skeptisch gsii sin. Chrankehyyser hän si nit welle yystelle un wu si uf Paris gfahren isch, isch
D Agnodike oder Agnodice, au Hagnodike (griechisch Ἀγνοδίκη; villicht 3. Johrhundert v. Chr.) giltet as di eerscht Dokteri vu dr griechische Antike, wu as Geburtshälferi soll gschafft haa. Mer chännt si nume us eme Bricht bim Hyginus Mythographus (‚Fabulae‘ 276, 10–13). Doderno isch si Atheneri gsii un het ihri Fähigkait zeerscht nume ghaim oder in Mannechlaider chenne lehre un bruuche. Ihri Paziäntine hebe si aber eerscht akzeptiert, wu si ne gsait het, ass si ne Frau isch. Wahrschyns isch si vu Nyyder verlyymdet wore, ihre isch dr Brozäss gmacht wore, wel s dodmol Fraue un Sklave verbote gsii isch, as Dokter z schaffe. No dr Verzellig isch si dur d Intervänzion vu ihrezum Dal hochgstellte Paziäntine grettet wore. No däre Verhandlig sei s Verbotsgsetz ufghebt wore. As Lehrer vu dr Agnodike nännt dr Hyginus e gwiise Hierophilos oder Herophilos. Des chennt dr alexandrinisch Dokter Herophilos vu Chalkedon (um 290 v. Chr) gsii syy, dodermit hätt d Agnodike im 3. Johrhundert v. Chr. gläbt. William Smith: Dictionary of Greek and Roman biography and mythology. Band 1, S. 74, Tauris Books, London 2008, ISBN 978-1-8451-1000-0 (Nachdruck der Ausgabe London 1890/91; online). Max Wellmann: Agnodike. In: Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft (RE). Band
D Barbara Klara Renz (* 12. Dezämber 1863 z Altestadt; † 1. April 1955 z Dillinga) isch e dytschi Ethnologi, Religionswisseschaftleri un Frauerächtleri gsii. D Renz isch z Altestadt as zehnts vu elf Chinder vum Buur Karl Anton Renz uf d Wält chuu, het aigeständig sechs Sproche glehrt un het 1887 d Matura abglait. Doderzue het si uf Züri mieße, wel Fraue z Bayern dodmol zum Abitur nonig zuegloo gsii sin. Derno het si an dr Sapienza Universitet z Rom Filosofy, Literatur un Psychology studiert, derwylscht si ihre Unterhalt mit Privatunterricht bstritte het. Ihre remische Doktorgrad het si derno au z Bayern derfe drage, drotz ass si nit an ere Universitet het derfe schaffe. Anne 1892 isch zum Schaffe si in d USA uusgwanderet, het aber dert erfahre, ass si au dert erscht mit dr amerikanische Staatsburgerschaft in fimf Johr het derfe forsche. No Ablauf vu däre Zyt, wu si zmaischt as Privatlehreri gschafft het, het si si aber entschlosse, in d Haimet retuur z goo. Si het si derno in dr burgerlige kadolische Frauebewegig z Minche fir d Frauebildig engaschiert, mit Glychgsinnte wie dr Ellen Ammann, dr Pauline Gräfin Montgelas un dr Marie Zettler, un het Vordreg zue filosofische,
D Christabel Harriette Pankhurst [ˈpæŋkhɜːst] (* 22. Septämber 1880 z Manchester; † 13. Februar 1958 z Los Angeles, USA) isch e britischi Suffragette gsii. Si het si, dailwys mit radikale Mittel, fir d Frauerächt yygsetzt. As Dochter vum Aawalt Richard Pankhurst un dr Frauerächtleri Emmeline Pankhurst het si vier Gschwistrig ghaa, dodrunter d Sylvia Pankhurst (au ne Aktivischti). Ihri Mueter isch e Fierigsperson in dr Women’s Social and Political Union (WSPU), d Christabel isch ere bal e Hälferi wore. Noch ere eerschte Verhaftig 1905, uusglest dur e Verbalattack, isch d Pankhurst als radikaler im Kampf fir Frauerächt wore. D Pankhurst het si mit Noodruck fir e gsetzli Frauewahlrächt yygsetzt, zum Byschpel im Vorfäld vu dr Wahle anne 1909. Unter Zytgnosse isch si umstritte gsii un isch au vylmol guzt wore. Go wytere Verhaftige z entgoo, het si in dr Johr 1912 un 1913 z Paris gläbt. Christabel Pankhurst: Pressing Problems of the Closing Age. Morgan & Scott Ltd., 1924 Christabel Pankhurst: The World's Unrest: Visions of the Dawn. Morgan & Scott Ltd., 1926 Melanie Phillips: The Ascent of Woman - A History of the Suffragette Movement and the ideas behind it. Time Warner Book Group, London 2003, ISBN 0-349-11660-1 Commons:
D Lina Zulauf (* 6. Merze 1892 z Schinznach-Dorf; † 11. Oktober 1955 z Züri) isch e Chinderpfläägerin und Mundartdichterin us em Kanton Aargau gsi. Si isch inere Familie vo Schinznach-Dorf im Schänkebärgertaal mit drüü Brüedere und einere Schwöschter ufgwachse. 1899 isch si im Dorf id Primarschuel cho und derno au id Bezirksschuel, und vo dere Zyt het si schpöter in ire Tegscht es baar Gschichte verzellt. E Zyt lang isch si im Wälschland gsi und au z Bärn, und denn het si als eini vo de erschte Chindergärtnerinne z Schinznach-Dorf gschaffet. Z Züri het si i dr Schwiizerische Pflegerinneschuel, wo grad ane 1901 tank dr Initiatyve vo de Froue vom Gmeinnützige Verein nöi ygrichtet worden isch, dr Pruef vo dr Chinderchrankeschwöschter gleert, und denn het si i dr Privatklinik Friedbärg gschaffet. Für vier Joor het si d Arbet unterbroche, wo si deheime i dr Familie vomene Brueder ushälfe het müesse hälfe, wo d Frou verlore het. Nochär het si wider uf Züri chönne goo und isch d Leiterin vom Jugetheim «Arterguet» worde; dört isch si vo 1926 bis 1952 blibe. Das Aawäse het dr Adolf Arter ane 1923 dr Stadt Züri gschänkt mit dr Uflaag, do drin müess es
D Marianne Grunberg-Manago (* 6. Jänner 1921 z Petrograd; † 3. Jänner 2013 z Paris) isch e franzesischi Biochemikeri gsii. D Grunberg-Manago isch us ere Chinschtlerfamilie chuu un isch mit ihre Familie 1921 uf Frankrych chuu. Si het Biochemy z Paris studiert un isch ab 1953 as Poschtdoktorandi im Labor vu Severo Ochoa z New York gsii, wu si 1955 d Polynukleotid-Phosphorylase (PNPase) entdeckt ghaa het. Des isch s eerscht Enzym zue dr diräkte Sinthes vu RNA gsii (vorhär het mer RNA-Polymerase gchännt, wu aber DNA bruuche) un isch bald derni vum Marshall Nirenberg un em Heinrich Matthaei in ihre klassische Experimänt zum genetische Code bruucht wore (Poly-U-Experimänt). Au d Grunberg-Manago het bi dr Ufklerig vu verschidene Prozäss bi dr Transkription vu Gen mitgforscht un het am Labor vum E. Aubel am Institut de Biologie physicochimique z Paris an biochemische Froge vum Stoffwächsel vu Bakterie gforscht. Anne 1967 isch si dert Chef de service wore. Si isch Forschigsdiräkteri vum Centre national de la recherche scientifique (CNRS) un vu 1977 bis 1982 Brofässeri an dr Universitet Paris VII gsii. Anne 1977 isch si Gaschtbrofässer an der Harvard University gsii. 1964: Mitglid vu dr European Molecular Biology Organization (EMBO) 1966: Prix Charles-Léopold
De Namme Rheinhausen bezaichnet Rhinhüse (Brisgau), ä Gmai im Landchrais Emmendinge in Bade Oberhuse-Rhihuse, ä Gmai im Landchrais Karlsrueh in Bade Rheinhausen (Duisburg), ä Stadtbezirk vu Duisburg Hütten- und Bergwerke Rheinhausen, ä ehemoligs Industriundernämme vu de Firma Krupp
D Lys Assia (* 3. März 1924 z Rupperschwil als Rosa Mina Schärer, † am 24. März 2018 z Zollikerbärg) isch e Schwiizer Schlagersängerin gsi. D Lys Assia isch mit em Name Rosa Mina als Dochter vom Frederic Schärer z Rupperschwil im Kanton Aargau uf d Wält cho. Ufgwachse isch si z Züri, wo si Ballettunderricht gnoo het und am Konsi und a dr Kunschtakademy studiert het. Si het als Dänzerin z Züri und z Nizza gschaffet und het derno dr Künschtlername Lys Assia agnoo. 1942 het d Lys Assia e Pladdevertrag übercho. Z Paris isch si als Sängerin uffträtte. Im düütsche Spoochruum isch ere 1950 dr gröscht Erfolg glunge mit em Lied „O mein Papa“ us dr Operedde Feuerwerk, wo die hochdütschi Fassig vom Mundartspiil Der schwarze Hecht isch. Das Stuck isch vom Paul Burkhard. I dr Schwiiz isch si bsunders als Sängerin vo de Lieder vom Artur Beul bekannt worde. Ane 1956 het si z Lugano dr Gran Premio Eurovisione della Canzone Europea (uf Änglisch Eurovision Song Contest), wo denn s erschte Mol stattgfunde het, mit em Lied Refrain gwunne. Am dritte Weppewärb vo dere Sery z Hilversum ane 1958 isch si uf e zwöit Platz cho. 1957
Xerxes (grich. v. pers.: Khshayarsluf) isch dr Namme vu folgende Persone: Zwei persische Cheenige us dr Achämenide-Dynasti: Xerxes I., im Buech Esther au underem Namme Ahasverus erwähnt (485-465 v. Chr.) Xerxes II. (424 v. Chr.) Xerxes (Armenien), eme armenische Cheenig, wo 212 v. Chr. dur dr Antiochos III. umbroocht worre isch "Xerxes" isch au dr dytsch Namme vu ere italienische Oper vum Georg Friedrich Händel, lueg Serse
47.7936111111118.3816666666667Koordinate: 47° 47′ 37″ N, 8° 22′ 54″ O Brunnõdèrè isch èn Stadtdeil vo dè baden-württembergischen Stadt Bõõdorf im nordöschtlichè Eggè vom Landchrais Waldshuèt. Brunnõdèrè lyt in èm quällèrychè Sitèdal nördlich vom Ehrèbachdal. Èn großè Deil vo dè Brunnōdèmer Gemarkung wörd von èrè Juraformation bedeggt. Im Berych vom Mèrrèbachdal chunnt s Urgeschtei in Form vom Wällèdinger Granit vor, wo sèlber von èrè sandschteihaltigè Übbergangszonè übberdeggt isch. Alemannischi Sidler dürftèd im 7. Johrhundert nõch Chrischtus s Brunnõdermer Dal erschlossè haa. Fünd vo Gräber mit Schmuckstüggle, Waffè un andre Grabbeigabè sin anno 1827/28 un 1938 in èm Steibruch un bi zwei Tuffbruchschtellè gfundè worrè. D Fundstüggle sin hüt im Museum für Ur- un Früègschichtè z Fryburg. Diè èrschte urkundlichi Erwäänung isch 400 Johr spôter bassyrt, wo dè Könnig Heinrich IV am 8. Juni 1065 im Kloschter St. Bläsy dè Bsitz von èm Hofguèt z Brunnõdèrè bschtätigt. Im früènèrè Mittelaalter isch Brunnõdèrè als Deil vom Albgau dè Gaugrõfè unterschtandè un hèt spôter dè Landgrõfè vo Stüèlingè ghört. Nõch è baar Hèrrschaftswèchsèl isch es 1589 a dè Freihèrrè vo Mörsbärg chò, wo widderum 1609 sini Hèrrschaft a s Kloschter St. Bläsy vokaufè hèt muèsè. Bis zuè dè Säkularisation un dè Ufflösung vom Kloschter 1806
Saulcy isch e Gmeind im Schwiizer Kanton Jura. D Gmeind ghert zum Bezirk Dälschberg. Saulcy liit uf ere Hechi vu 910 m ü. M., öppe 16 km weschtsüdweschtlich vum Kantonshauptort Dälschberg (Luftlinie). S Dorf erstreckt sich uf mene Jurakamm am Nordoschtrand vu de Höhe vu de Freibärge (franzesisch Franches-Montagnes). Im Oschte erstreckt sich s Biet fasch bis zur Hechi vum Jolimont. Zum Gmeindsbann ghöre d Wiiler La Racine und mehreri Äinzelhöf. D Nochbergmeinde sind Lajoux, Sankt Brix und Sornegau im Kanton Jura und Rebévelier im Kanton Bärn. Saulcy het 270 Iiwohner (Stand 31. Dezember 2022) und isch dodermit eini vu de chliinere Gmeind vum Kanton Jura. Vu de Bewohner sind 97,0 % franzesischsproochig und 2,7 % dütschsproochig (Stand 2000). Saulcy isch im Joor 1327 als Sacis erwäänt worde. S Territorium vu Saulcy isch Deil vum Fürschtbistum Basel gsii. Im Driissigjöhrige Chrieg isch de Ort schwär i Mitliideschaft zooge worde. Saulcy het bis 1793 zu Lietinge ghört, denno isch es unabhängig worde. I de Joor 1793 bis 1815 het d Gmeind zu Frankriich ghert, zerscht zum Département Mont-Terrible, denn ab 1800 zum Département Haut-Rhin, em Oberelsass. De Wiener Kongress het im 1815 entschide, dass de Ort zum Kanton Bärn chunnt. Sit