rlitschk/wikidir huggingface dataset:
D Ursina Greuel (* 3. Oktoober 1971 z Göttingen) isch e Schwyzer Theaterreschiseeri un -produzänti. D Ursina Greuel isch z Götten uf d Wält chuu as fimf Chind vum dytsche Matemaatiker Gert-Martin Greuel un dr schwyzeriche Chrankeschweschter Ursula Greuel. Anne 1991 het si z Kaiserslautern uf em Albert-Schweitzer-Gimnasium Abituur gmacht. Vu 1991 bis 1993 het si an dr Humboldt-Uniwersiteet z Berlin Theaterwisseschaft un Hispanischtik studiert. Derno het si vu 1993 bis 1996 an dr Schauspiil-Akademy Züri studiert. In däne Joor het si am Maxim Gorki Theater Berlin (bim B.K. Tragelehn) un am Thalia Theater Hamburg (bi dr Katharina Thalbach) e Reschyhospitanz gmacht. Noch ere Gaschtassischtänz am Schauspiilhuus Züri bim Werner Düggelin het si vu 1997 bis 1999 zeerscht as Reschyassischtänti, druf as Gaschtreschiseeri am Thalia Theater Hamburg gschafft. Syterhäär schafft si as freii Reschiseeri. Dr Schwäärpunkt vu ire Aarbet setzt d Greuel vor allem uf zytgnessischi Dramaatik un Spoken Word. Anne 1999 het si d Autoreraie „Antischublade“ im Ruum 33 Baasel grindet un bis 2004 zäme mit em Autoor Lukas Holliger glaitet. Im Joor 2002 het si d Gruppe Matterhorn Produktionen grindet, wu syterhäär Schwyzer Biinechunscht zaigt (u. a. Die Fondueoper vum G. Krneta un Nach Lampedusa – Wandererfantasien). Vu
D Katharina Rupp (* 10. Februar 1959 z Bärn) isch e Schwyzer Theaterschauspiileri, Theaterreschiseeri un Schauspiil-Laiteri am Theater Biel Soledurn. D Rupp het vu 1978 bis 1980 Musik (Klavier) bim Jürg Wyttenbach an dr Musik-Akademy vu dr Stadt Baasel studiert. In dr Joor 1980 un 1981 het si as Uusstattigsassischtänz bi dr Filmarchitäkt Heidi un Toni Lüdi z München un z Hamburg gschafft un as Reschyassischtänti am Stadttheater Bärn un an dr Stedtische Biine Nürnberg. Vu 1981 bis 1985 het si Schauspiil an dr Folkwang Hoochschuel z Essen studiert un het derno rund zwelf Joor lang as Schauspiileri an verschiidene Biine im dytschsproochige Ruum gschafft: zwische 1985 un 1988 an dr Stedtische Biine Frankfurt (unter anderem d Lucy in Die Dreigroschenoper vu Bertolt Brecht/Kurt Weill, d Eboli in s Schillers Don Carlos; d Luise Maske in Der Snob und Die Hose vum Carl Sternheim un d Smeraldina in Der Diener zweier Herren vum Goldoni), vu 1988 bis 1990 an dr Stedtische Biine Nürnberg Nürnberg (d Béline in s Molières Der eingebildete Kranke; d Christine Linde in Nora oder Ein Puppenheim vum Henrik Ibsen) un vu 1990 bis 1993 am Wiener Theater in dr Josefstadt (d Esther in Victor oder Die
f k x x x S Wyydemer Egg isch èn 1.035 m ü. NHN hochè Pass zwǜschè Staufè im Briisgau un Utzèfäld im Südschwarzwald un dõdemit zwǜschè dè Obberheinischè Düèfebèni un èm Wyysèdal. D Passschtrõß in Oscht-Wescht-Richtig isch guèt 30 Kilometer lang. Zum Paß chunnt mò ebbèfalls vo dè Südsitè übber d B 317 un d Belchèschtrõß hèrrè. Dõdemit isch er ein vo dè wènnigè Päß, wo vo drei Sitè hèr befaarbar isch. Dè Paß isch nõch dè Gmaind Wyydè dauft, wo è baar Kilometer öschtlich lyt. Uff dè Passhöchi volauft d Gemarkigsgränz zwǜschè m Landchrais Briisgau-Hochschwarzwald un èm Landchrais Lerrach. D Weschtrampè vo Staufè übber s Münschterdal uèzuès zum Wyydemer Egg gòt uff èrè Strèggi vo 20 Kilometer 743 Höèmeter uè, wa-n-èm durchschnittlichè Aaschtyg von 3,7 % entschpricht. S Stygigsmaximum bedrait uff dè Landesschtrõß 123 öppè 6 %. Dè Volauf vo dè Strõß wyyst im obbèrè Drittel è baar Hòòrnôdelkurvè uff. Am Skilift Neuhof lòt sich d Passschtrõß übber è steilèri Strõß abchürzè. Dè Wäg vochürzt sich dõdeby uff 18,4 Kilometer, s Stygigsmaximum bedrait uff sèllèm Abschnitt öppè 21 %. D Südrampè übber Utzèfäld bildèt d Fortsetzig vo dè Weschtrampè un übberbrüggt uff èrè Strèggèlängi vo 10,6 Kilometer 480
D Lischtè vo Uussichtstürm im Schwarzwald zellt Bauwärch uff, wo übber Uussichtsmöglichkeitè für dè Publikumsvokeer vofüègè düèn. Sy lischtet Uussichts- un Wassertürm, Burg- un Kirchtürm sowiè suschtigi für dè Publikumsvokeer zuègänglichi Uussichtsblattformè. D Gsamtlischtè isch uffdeilt in è Lischtè für dè nördliche Schwarzwald mit èm Kinzigdal als Südgränzè un eini für dè südliche Schwarzwald. Aamerkig: D Tabällèschpaaltè sin sortyrbar, dèzuè diènèd d Symbool bi dè Spaaltèübberschriftè. I dè Uusgangsaasicht sin d Türm nõch Gsamthöchi (abschtygènd), bi glycher Höchi nõch Nammè vum Bauwärch (uffschtygènd) sortyrt. Vorlage:Tabellenstile Lischtè vo Uussichtstürm z Baddè-Württèbärg Baujohr für d Fèrtigbauè odder dè Inbedrybnaam vum Bauwärch Werner Siebler-Ferry: Aussichtstürme im Schwarzwald. Schillinger Volaag, Fryburg im Briisgau 1998, ISBN 3-89155-220-3. Commons: Uussichtstürm im Schwarzwald – Sammlig vo Multimediadateie Uussichtstürm im Schwarzwald Charte mit allne verlinkten Seiten: OSM | WikiMap
Dr Rachtsextremischmus (àui d’ extreema Rachta, d’ üsserschta Rachta odd’r d’ Ultrarachta) bezaichnet verschììdana extremischta Schtreemunga ìnnerhàlb vu dr politischa Rachta. Dr Begrìff umfàsst ultranàzionàlìschta, fàschìschta, neonàzistischa odd’r neofàschìschta politischa Ideologia un Àktiwiteeta. D’ Rachtsextremischta vertaidiga-n-a Gfüühl vun ethnischem Zammagheera, sìnn geega d’ soziààla un rachtliga Gliichhait vun àlla Mänscha, so wia geega dr Pluràlìschmus un Demokràtii. Sa wälla dr Nàzionààlschtààt ìn a „Volksgmainschàft“ umschtàlta, wo vun’ma aigawìlliga Reschiim gfiahrt wìrd. D’rbii wara d’ Begrìffa „Volk“ un „Nàzioon“ ràssistisch odd’r ethnopluràlistisch verschtànda. Dr Juudahàss, Främdafììndlikait un Islamfììndlikait sìnn wìchtiga Markmoola vu da rachtsextreema Beweegunga, grààd soo wia d’ àntiàmerikànischa Rhetorik un d’ Nutzung vu Verschweerungstheoriia. D’ rachta-n-Extremìschta vertaidiga-n-oft rewisionìschta Theesa ìwwer d’ Gschìcht vu bschtìmma-n-Äära, wia zem Biischpììl vum itàlianischa Fàschìsmus odd’r dr Zitt vum Nàzionààlsoziàlìschmus. Wänn Rachtsextreemìschta Gwàlttààta-n-iawa (wia Ìwwerfall un Ààschlaag), noh reedet maa vu Rachtsterrorìschmus. D’ rachtsextreema Ideologia hann züa Unterdruckung, politischa Gwàlt, gezwungana Àssimilàzioon, ethnischa Süüferung odd’r sogààr Velkermord geega-n-ìwwer d’ Mìnderhaitsgruppa gfiahrt, dänn d’ Mìnderhaita wara-n-àls „mìnderwartig“ odd’r àls a Drohung geega d’ Nàzioon, d’ Merhhaitsgrupp, dr Schtààt, d’ nàzionààla Schtààtsreligioon, d’ Mehrhaitskültüür odd’r geega d’ konsärwàtiiwa soziààla Inschtituzioona ààglüagt. D’ rachtsextreema Beweegunga benutza verschììdana Sìnnbìlder un Zaicha (wia z. B. s’ Hààkakriiz, s’ Kältakriiz
Mit Komposition (vom latiin. componere ‚zämmèfüègè‘) (voaaltet: Donwärch) isch gmeint: d Schöpfig, s Zämmèmodlè un s originäre Erschtellè von èm musigalischè Kunschtwärch (s Komponyrè), sowiè s fèrtige, ufffüürbereitè Donschtüggle selber, bsunders sin musigalischè Uffbau. I dè Regel handlèt s sich um è übberlifertes Wärch von èm Komponischt, wo d Möglichkeit zuè nèrè Rebroduktion biètet. Gegèbegriff sin: mündlichi Übberliferig: È Musigwärch lòt sich nit uff è Person zruggfüürè, sondern wörd als Gmeinguèt witterdrait un unterlyt dõdeby mitunter au Voänderigè; Improvisation: Musig entschtòt wôrènd èm Spillè selber un isch nit für d Rebroduktion denkt (dõdègegè isch d Fantasy è eigèni Kompositionsform); Interpretation: E Wärch, wo als Komposition vorlyyt, wörd vo èm Interpreet uffgfüürt (Sänger, Musiger). In früènèrè Johrhundert isch d Kompositionsleeri (Harmonyleeri, Kontrapungt, Formèleeri), wo jewyls zitgnössisch gsi isch, meischtens von èm erfaarènè Komponischt im Lehrer-Schüèler-Vohältnis wittergää worrè. Hüt isch sy an europäischè Musighochschuèlè è Hauptschtudièfach, wo meischtens zee Semeschter lang gòt. Komposition isch vor allem èn Schaffensbrozèss, wo für diè „klassischi“ Musig (i. S. v. Kunscht- bzw. E-Musig) charakteristisch isch. Er bezeichnèt s Erfindè un s Feschthaaltè von èm Musigwärch durch dè Komponischt. D Feschtlegigè, wo dè Komponischt machè duèt, sin dõdeby je nõch Parameter un spezifischem Wärch unterschydlich gnau. In
Martin Candinas (* 20. August 1980) isch en Politiker vo dr Mitti und es Mitglied vom Nazionaalrot. Sit em Dezämber 2022 isch är dr Nazionalrootspräsident. Dr Martin Candinas ka als eine wo de wenige Nazionalrööt Rumantsch rede und es g'hört zu de Bsunderheite vo sinere Amtszyt, dass är als Nazionalrootspräsidänt d'Sessione duet in Rumantsch eröffne. Dr Martin Candidas isch in Sumvitg im Joor 1980 gebore und het d'Kantonsshuel z'Chur mit ere Matur abgschlosse. Dr Martin Candinas het bi dr Krankekasse Helsana gschafft, wo är im Joor 2006 zum Filialleiter von Chur beförderet worde isch. Nachdem er im Joor 2011 in Nazionaalrot gwählt worde isch, het er s'Pensum uf 50% abegsetzt. Im 2017 het er si Pensum uf 20% abegsetzt beko und isch zum Fachspezialischt für Partner und Key Account Management worde. Im 2016 het dr Martin Candinas s'Präsidium vom Schwizer Helikopter Verband und au dr Litra, em Informazionsdienscht im öffentliche Verkehr, überhoh. Im 2006 isch dr Martin Candinas mit 26 Joor zum jüngschte Mitglied vom Groosse Root vo Graubünde gwählt worde. Im 2011 isch dr Martin Candinas denn in dr Nazionalroot gwählt worde. In de Nazionalrrotswahle vom 2015 und 2019 isch er jewiils widrgwählt worde. Im 2017 isch er zu
De Hans Maria Sartori (* 11. Dezämber 1879 z Guryn; † 5. April 1948 am glychen Oort) isch en Leerer und Hoteliee gsy, wo au vil für sys Häimetdoorff gläischtet hät. De Sartori isch z Guryn uufgwachsen und i d Primaarschuel ggange. Er isch dänn a s Leererseminaar uf Locarno abe, und wo-n-er 1899 fèrtig uuspildet gsy isch, hät er syni eerscht Stell z Airolo übernaa. Vo 1902 bis 1913 hät er z Maggia Schuel ggèè und isch deete rächt gschetzt woorde. Vo 1913 bis 1935 hät er i der Doorffschuel z Guryn gwürkt und hät dänn mit 56i dèè Poschte sym Soo Felix überlaa. Ab 1936 hät er schlussamänt bis zu sym Tood 1948 as Gmäindsbresidänt vo Guryn ggamtet. I sym Häimetdoorff hät er Gwichtigs taa, zum s fürschi bringe. Vo 1905 bis 1907 hät er s Hotel «Edelweiss» samt Zuefaartstraass la boue und häts langi Zyt gfüert. Er hät au en Uurstäifabrik ggründet; dèren ires Wasserchraftwèèrch, wo 1912–1913 poue woorden isch, hät grad s ganz Doorff chöne mit Eläktrizitèèt versoorge. 1919 isch er en Mitgründer gsy vom lokaale Konsuumveräin und 1938 vom Guryner Walsermuseeum. Er hät au de Straassebou vo Cerentino uf Guryn gförderet, zum soo sys chly
D Livia Anne Richard (* 24. Februar 1969 z Bärn) isch e Schwyzer Reschiseeri un Autoori vu Theaterbrodukzioone. Vu 1995 bis 1999 het d Richard as Schauspiileri gschafft, ab 1999 het si aafange Stugg inszeniere un au sälber schryybe. Anne 2002 het si s Theater Gurte uf em glyychnamige Bärner Huusbäärg Gurte grindet un isch syterhäär d Reschiseeri vu allne Brodukzioone deert. S Stugg Dällebach Kari, wu d Richard gschriibe het, isch deert 2006 urufgfiert woore un isch esoo erfolgryych gsii, ass es im Joor druf usserblaanmääßig nomool ufglait wooren isch. S Stugg isch d Grundlaag fir dr Kinofilm Eine wen iig, dr Dällebach Kari vum Oscar-Bryysdreeger Xavier Koller vu 2012 gsii. Anne 2010 het d Richard zäme mit em Markus Maria Enggist, dr Annemarie Morgenegg, em Fredi Stettler un em Hank Shizzoe im Bärner Mattequartier s Theater Matte grindet, wu uf Mundartstugg spezialisiert isch un wu si bis Mitti 2016 as chinschtlerischi Laiteri aktiiv gsii isch. Anne 2014 isch d Richard vu dr Zytig Bernerbär as yyflussryychschti Bärner Kultuurschaffendi gnännt woore. Im Juuni 2018 het si dr mit 50.000 Franke dotiert Kultuurbryys 2018 vu dr Bürgi-Willert-Stiftig vu Bärn iiberchuu. Am 2. Mai 2019 het si dr Bärner Kommunikazioonsbryys vu
D Barbara Frey (* 29. April 1963 z Baasel) isch e Schwyzer Theaterreschiseeri un Intendanti. Dr Vater vu dr Barbara Frey isch e Jurischt gsii, iri Mueter e Logopeedi. Vu 1984 bis 1987 het si Germanischtik un Filosofy an dr Uniwersiteet Züri studiert. In dr Zyt vum Studium het si Schlaagzyyg in ere Rockband gspiilt un het Liedtäxt gschriibe, au het si as Reschyassischtänti in verschiidene freie Theater-Brodukzioone mitgmacht. Mit em Perkussionischt Fritz Hauser het si syter anne 1986 alli Ränn zämegschafft, unter anderem 1992 bi dr Kasseler Musikdääg/Dokumenta, 1999 in "Stille Nächte", eme Musikbrojäkt mit Chlangschtaiskulptuure vum Arthur Schneiter, un 2001 Reschy bi s Hausers Soolobrogramm Trommel mit Mann im Rame vum Europäische Musikmoonet z Baasel. Anne 1988 isch si zeerscht as Muusikeri bim Frank Baumbauer ans Theater Baasel chuu, het deert aber schon o chuurzer Zyt au as Reschyassischtänti un Schauspiileri gschafft. Vu 1992 bis 1999 het si as Reschiseeri an verschiidene Hyyser im dytschsproochige Ruum gschafft, am Theater Baasel (1993 Ich kann es besonders schön noch em Romaan Die Glasglocke vu dr Sylvia Plath, 1995 Die Trunkenen, e Tango-Collage no dr Biografy vu Scott un Zelda Fitzgerald, 1999 Roberto Zucco vum Koltès), am Nationaltheater Mannheim (1996 Hochzeitsreise
Dè Hagèturm isch èn 40 Meter hochè Staalfachwärchsturm bi Merishuusè uff dè Höchi vum Randè-Massyv. Er isch 1989 im Uffdraag vum Schwyzer Bund in nu drei Wuchè baut worrè un duèt dè aalte Turm ersetzè. S Design stammt vum Schaffhuuser Ingenieur Klaiber Erwin. Dè Turm stòt uff 908,5 Meter übber m Meer, 93 Meter südlich vum högschtè Pungt vum Kanton Schaffuusè, èm 912 m ü. M. hochè Hagè. Ußerdèm stòt dè Hagèturm nu öppè 540 m vo dè Dütsch-Schwyzer-Gränz èwäg, uff dè dütschè Sitè lyt dè högschte Pungt vum gsamte Randè mit 930 m, sèllèwäg sait mò sèbbèm Deil vum Randè au Hochè Randè. Dè Hoche Randè lyt gröschtedeils uff èm Bann vo Füètzè. Dè nördlichschte Pungt vo dè Schwyz, dè Schwarze Staa, lyt öppè 3600 m vum Hagèturm èwäg. Uff d Uussichtsblattform chunnt mò übber 225 Stägèdritt. Uff dè Blattform git s Sitzglegèheitè un vyr Panoramadaflè. Übber dè Baumkronè bǜètet sich è Rundumluègi vum Schwarzwald bis zum Alpèhauptkamm. È Bsunderheit vum Hagèturm isch d Radarkupplè vo dè Schwyzer Armee, wo d Spitzè vum Hagèturm bildè duèt. S Grundschtügg mitsamt Zuègangswäg (2300 m2) ghört dè Eidgnossèschaft. Hagèturm Blattform Blattform Stägè D Radarkupple vum Hageturm De Hageturm mit Grillblatz 1903 hèt
Minecraft isch es Sandchaschte-Computerspiil, wo vo Mojang Studios im Jahr 2009 veröffentlicht worde isch. S Spiil isch vom Markus «Notch» Persson gmacht wurde, i de Java Programmiersprach. Nach verschidene früehne private Teschtversione isches s erschte Mal im Mai 2009 de Öffentlichkeit zuegängig gmacht worde, vors denn im November 2011 veröffentlicht worde isch. Mit de Veröffentlichung isch de Notch zruggträtte und de Jens «Jeb» Bergensten het d Entwecklig übernoh. Minecraft isch mittlerwiile s meischt verchauft Videospiil vo allne Ziite, mit über 300 Millione verchaufte Kopie und fascht 140 Millione aktive Spiiler im Monet im Jahr 2023. S isch uf verschideni Plattforme portiert worde. Daniel Goldberg, Linus Larsson: Minecraft: The Unlikely Tale of Markus „Notch“ Persson and the Game That Changed Everything. 2. Auflage. Seven Stories Press, New York 2016, ISBN 978-1-60980-575-3. Nate Garrelts: Understanding Minecraft: Essays on Play, Community and Possibilities. McFarland, Jefferson (NC), 2014, ISBN 978-0-7864-7974-0 (englisch). Achim Fehrenbach: Block um Block eine eigene Welt errichten. In: Zeit Online. 11. Oktober 2010 (zeit.de [abgerufen am 23. November 2010]). Jim Rossignol: Building-Block World. In: PC Gamer UK. Nr. 204, August 2009, ISSN 1351-3540 (englisch). Daniel Hindes: Trouble Down Mine. In: PC PowerPlay. Nr. 169, 11. Oktober 2010, ISSN 1362-2722 (englisch). Commons:
Dè Schlaatèmer Randèturm (896 m ü. M.) isch èn Uussichtsturm uff èm Schlaatèmer Schlossrandè bi Schlaatè. Dè Turm isch 1909 in mit Staalfachwärch baut un vom Schlaatemer Vokeersvorein uffgschtellt worrè. Uff d Blattform uè füürt è Wendelstägè mit 100 Stägèdritt. D Blattform lyt 20 Meter übber m Sockel. Dè Bau vom Turm hèt annèdubaki 7600 Frankè koschtet. Diè umfangryychi Renovation 1989 hèt Fr. 120'000.-- koschtet, dè Uffwand isch durch Spendè deggt worrè. Vo dè Uussichtsblattform hèt mò è guèti Sicht uf di eint Sittè über s Chläggi zu dè Schwyyzer Voralpè un uf di ander Sittè bis witt i dè Schwarzwald iè. Bi Föhn hèt mò è guèti Fèrnsicht i d Alpè. Dè Turm stòt uff èm Hörnli vu dè Randèburg. Sèll Hörnli isch woll wèg dè Burg mit ènèm Yschnitt abgsetzt vum Bärgkamm vum Schlaatemer Schlossrandè. Reschtaurant Stägè Uussichtsblattform Wôrènd èm Zweitè Wältchrièg isch dè Turm für Bsuècher gschperrt gsi. Er hèt dè Schwyzer Armee als Beobachtigsposchtè vo dè Flugabweertruppè diènt. Anno 1977 isch d Hüttè näbbem Turm umbaut un erwitterèt worrè. Dõdrin isch d Chuchi vum Freiluftreschtaurant, wo a dè Wuchèänd zwǜschè Früèling un Hèrbscht bediènt wörd. Commons: Schleitheimer Randenturm – Sammlig vo Multimediadateie Wandertour zum Schlaatèmer Randèturm
D’ Kìrchalehrer (làtiinisch doctores ecclesiae [dokˈtores ekˈklesie]) sìnn Theolooga un Hailiga, wo-n-a sehr groossa Iifluss uff d’ Gotteslehr vu da krìschtliga Kìrcha ghàà hann. Numma-n-a pààr Litt hann daa Tìtel bikumma: sallamols —un bis hìtt ìn da Oschtkìrcha— sìnn sa schpontààn bezaichnet worra, àwwer àui dur ainiga Konziilia. Ìn dr làtiinischa Kìrìch därft numma dr Pàpscht a Pärsoon zem Kìrchalehrer üssschpraacha. Ainiga Schrìfftschtäller vu dr friahja krìschtliga Zitt (àlso bis zem 6. Joohrhundert), wo vììl ìm Beraich Theologii gmàcht hann, wara züadam àls Kìrchavattera bezaichnet. D’ äärschta àcht Kìrchalehrer vu dr Oscht- un dr Wäschtkìrìch wara vu baida Kìrcha-n-àls solcha bezaichent. D’ reemisch-kàthoolischa Kìrìch hàt ìn dr Geegareformàzioon dr Tìtel „Kìrchalehrer“ bschtìmmt un hàt’na àui àn schpeetera Theolooga verlììha. Benedikt XVI.: Kirchenlehrer der Neuzeit. Mìt’ma Vorwort vum Daniel Eichhorn. Bonn, Lepanto Verlag 2012. ISBN 978-3-942605-04-5. Ferdinand Holböck: Die 33 Kirchenlehrer. Christiana-Verlag, Stein am Rhein 2003. ISBN 3-7171-1107-8. Walter Kasper (Üssg.): Lexikon für Theologie und Kirche. Sechster Band, Friiburg i. Br. 2006. ISBN 978-3-451-22012-8. Paul Bernhard Wodrazka: Das Verfahren zur Erhebung eines Heiligen zum Kirchenlehrer (= Kanonistische Reihe. Band 26). St. Ottilien, 2015. John Chapman: Doctors of the Church. In: Catholic Encyclopedia. Band 5. Robert Appleton Company, Näi York 1909 (amerikanisches
D Randèburg isch um 1175 baut worrè, wôrschinli im Uffdraag vum Dièthelm vu Chränkingè, un im 15. Johrhundert isch d Hörnleburg im Schwyzer Kanton Schaffuusè ändgültig volotterèt un zämmèkait. D Burg isch uff 896 m ü. M. hoch übber Schlaatè uff èm vorderschte Hörnle vum Schlaatemer Schlossrandè gschtandè, wo auf drei Sitè gäch s Loch ab gòt. Uumittelbar uff èm Sockel vo Ruinè stòt hüt dè Schlaatemer Randèturm. Dè Randè bildet d Fortsetzig vum Aargauer Daflèjura un isch glychzitig s Bindeglyd zwǜschè m Schwyzerjura un dè Schwôbischè Alb. Uff flach ligèndè Kalchblattè sin dört lycht gwellti Hochflächè entschtandè, wo mit scharf gschnittènè Obberkantè gäch gegè kaschtèförmigi Däler abryssèd. D Ränder vo dè Hochflächènè cha mò scho vo wittem sää un hèn sèllèm Bärgschtogg sin Nammè gää. Von dè Burg exischtyrèd hüt nu je ein Burggrabbè öschtlich un weschtlich vo dè Ruinè sowiè è baar munzigi Muèrräscht. D Burg isch dè Stammsitz vo dè Ritterfamilliè vo Randèburggsi, wo urschprünglich Minischteriali vum Kloschter Reichenau gsi sin, sèlli hèn au Bsitz z Schlaatè ghaa. Vo 1298 bis 1376 hèn d Randèburger dè Schultheiss vo Schaffuusè gschtellt. D Familliè hèt sich uffgschpaaltè i s Schultheissè un diè Rotè vo Randèburg, iri iiflussryychi Bosition i
D Ruinè Radegg isch öppè 1200 baut un um 1300 ummè gschliffè worrè. D Hörnliburg ghört zuè dè Pmaand Wilchingè im Schwyzer Kanton Schaffuusè. Sy lyt uff 560 m ü. M. hoch übber m Wangèdal uff èm Hörnli vum Rossbärg. S Hörnli kait uff drei Sitè gäch s Loch ab bis zum Dalboddè vum Wangèdal, wo öppè 170 m witter unnè lyt. I dè Johr 1923 bis 1937 isch d Ruinè Radegg erforscht worrè. Trotzdèm weiss mò wènnig übber irèn Bau un s Schliifè sowiè übber dè Burghèrr, d Hèrrè vo Radegg. Sèllèm sy Gschlècht wörd bim Heinrich Scado 1188 zum èrschtè Mòl erwäänt. Öppè 1225 wörd èn Ritter „Rudolf nobilis dictus Schade de Radegg“ urkundlich uffgfüürt. Er söll nit nöcher uusgfüürti Bezièhigè mit èm Kloschter Rhynau pflegt haa. Im 13. Johrhundert hèt i dè Gegènd näbbèm Freyhèrr vo Radegg no è zweiti Familliè mit èm glyychè Nammè. Diè bürgerlichi Familliè Schad vo Radegg hèt sich im Spôtmittelaalter z Schaffuusè nidderglõ. Sèll macht è gsichèrti Zuèorning vo dè einzelnè Personè zuè dè Ruinè Radegg. S Freyhèrrègschlecht isch um 1333 ummè uusgschtorbè. Nõch èm Johann Jakob Rüeger sin d Randegger vowandt gsi mit dè Burghèrrè vo dè Burgè Randeck, Randèburg un
Dr dytsch Namme Zumholz bezeichnet verschideni Ortschafte im alemannische Sprochruum: Zumhouz, es Dorf un en ehemalegi Gmei im Kanton Frybùrg, Schwyz Zumholz, en Ortsdeil i dr Gmei Roäseberg, Ostalbchreis, Bade-Württeberg, Dytschland
Dè Siblinger Randèturm (790 m ü. M.) (au Chläggibligg dauft) stòt uff èm Siblinger Randè i dè Pmaand Siblingè im Kanton Schaffuusè. Dè Uussichtsturm, wo am 8. November 2014 yygweyt worrè isch, hèt mò us Staal un Lärchèholz baut. Im Johr 2008 hèn d Siblinger übber dè Bau von èm neuè Turm Chläggibligg abgschtimmt, wo lut dè Blaanig im Johr 2010 het söllè sy. Dè Neubau hèt sich allerdings wèg dè Iischprõchè hyyzogè. Am 5. Juni 2013 hèt d Pmaandvosammlig vo Siblingè dè Baukredit einschtimmig gnemigt. Dè Turmneubau isch vum Ingenieur- un Architegtèteam Michael Hübscher, Patrick Birri un Raoul Müller entworfè worrè. 99 Stägèdritt füürèd zuè dè Uussichtsblattform in 19 Meter Höchi uè. Vo dè Blattform uus biètet sich è Rundumluègi übber s Chläggi, d Alpè un s Schwyzer Jura. Näbb èm Turm ligèd diè wènnigè Übberräscht vo dè Ruinè Hartèchilch. Für Familliè stän näbbèdraa Spillblätz, Füèrschtellè un dè Barfussparcours parat. Turm vo Siblingè uus gsää Blattform Stägè Dè aalte Siblinger Randèturm isch èn Uussichtsturm in Staalfachwärchkonschtruktion, wo 1882 baut worrè isch. Dè ca. 12 Meter hoche Siblinger Randèturm isch villicht dè älteschte Staalfachwärchturm i dè Schwyz gsi. Dè Turm isch abber baufällig gsi un hèt è ganzi Zyt lang
p1 D Ruinè Hartèchilch isch è mittelaalterlichi, abgangèni Felsèburg un è Wearaalaag us voschiddèni Zeitepochè. Sy stòt hoch obberhalb vum Dorf Siblingè im Schwyzer Kanton Schaffuusè. D Ruinè lyt uff èm Hörnli uff èm Siblinger Schlossrandè uff 790 m ü. M. hoch übber m Chläggi. Hüt stòt dört dè Siblinger Randèturm, èn Grill- un Kinderschpillblatz. Dè Siblinger Schlossrandè isch vo Siblingè uus z Fuss in èm gächè Uffschtyg uff uusgschildèrtem Wanderwäg in öppè 1 Stundè erreichbar. Èn uusgschildertè Faarwäg zum «Siblinger Randè» füürt vo Siblingè uus zum Parkblatz «Siblinger Randèturm». Vo dört uus chunnt mò in 10 Minutè z Fuèss zuè dè Ruinè. Dè Schaffhuuser Chronischt Johann Jakob Rüeger (1548–1606) hèt d Aalaag mit èm Gschlecht vo dè vo Hartèchilch in Vobindig brocht. Neueri Forschigè hèn sèll abber widderlegè chönnè. S isch bis hüt nit bekannt, wer d Burg bauè lõ hèt. Dè Nammè Ruinè Hartèchilch hèt sich trotzdèm ghaaltè, obwoll s Amt für Denkmòlpfleeg un Archäology vum Kanton Schaffuusè d Bezeichnig nit bruucht hèt; s Amt dauft d Aalaag è Bronzezytlichi Höèsidlig un mittelaalterlichi Burg uff èm Siblinger Schlossrandè. Well d Ruinè abgangè un nümmi z erkennè isch, wörd sy au uff dè Schwyzer Landeschartè nit als Ruinè vozeichnèt.
Dè Beringer Randèturm (650 m ü. M.) isch èn Uussichtsturm, wo 1998 baut worrè isch, us Staalfachwärch. Dè Turm lyt obberhalb vo Beringè uff èm Randè im Kanton Schaffuusè. Er isch 26 Meter hoch un bǜètet èn wittè Bligg uff dè Chläggi un d Alpè. Uff d Uussichtsblattform chunnt mò übber 137 Stägèdritt un sechs Zwǜschèpodescht. Uff sèbbèrè Blattform git s zwei Sitzbänk un vyr Panoramadaflè. Näbb èm Turm git s no è Reschtaurant un èn Spillblatz. Vor dem Bau vo sèllèm neuè Turm isch a dè glychè Stell èn 18 Meter hochè Turm gschtandè, wo 1884 baut worrè isch. Dè Turm vu Beringè uus aagluègèt Stägè Blattform Reschtaurant Commons: Beringer Randenturm – Sammlig vo Multimediadateie