rlitschk/wikidir huggingface dataset:
ffff p4 p5 D Glarner Alpe si e Gebirgsgrubbe in dr Schwiz im nordöstlige Däil vo de Westalpe, wo in de Kantöön Glarus, Uri, Graubünde und Sanggalle lit. Es git e Hufe Dreiduusiger und e baar Gletscher. Dr höggst Gipfel isch dr Piz Russein mit 3'614 m ü. M. im Bärgmassiv vom Tödi. S Gebiet wird (im Uurzäigersinn vo Norde us) vom Waalesee und Seez gege d Appezäller Alpe abgränzt, vom Rhii gege Rätikon und d Plessur-Alpe, vom Vorderrhii gege d Adula-Grubbe, vom obere Vorderrhii, Oberalpbass und Oberalpreuss gege d Gotthard-Grubbe, vo dr Reuss gege d Urner Alpe, vom Schäche, Vorder Schäche, Klausebass, Fätschbach und dr Linth gege d Schwyzer Alpe. D Glarner Alpe häi e Flechi vo 1900 km2. Am Südwest-Egge vo dr Grubbe isch dr Hauptkamm, wo in ere nordöstlige Richdig parallel zum Vorderrhii lit und in drei Est gablet. Im Südweste goot en andere Kamm parallel zum Hauptkamm, wo sich dr Gross Windgälle din befindet. Im Oste isch e sälbständige Kamm vorglaageret. Im Innere vo dr Grubbe befinde sich s Murgdaal, s Schilsdaal, Wissdannedaal, Vättis im Taminadaal, s Calfeisedaal, s Kunkelsdaal, s Maderanerdaal und Elm im Särnfdaal. An irem Rand lige Glarus, Müülihorn, Flums, Mels, Bad Ragaz,
D Ruth Jörg (* 13. Dezämber 1934 z Lützeflüe) isch e Schwyzer Gërmanischtin, wo langi Zyt am Schwyzerischen Idiotikon gschaffet hät. Si isch au e Fachfrau für d Spraach vom 16. Jarhundert und hät under anderem d Reformazioonschroonik vom Johannes Salat useggëë. Uf d Wält choo isch d Jörg im Ämitaaler Wyler Ramsei, wo ire Vatter bi de Moschterei gschaffet hät. Spööter isch si z Tuun a s Leererineseminaar ggange, und 1954 isch si dänn Primaarleereri z Meiringe woorde. 1962 hät si es Gërmanischtikstuudium z Basel aagfange, zwäi Semeschter hät si au z Züri gstudiert. Iri Dissertazioon über s Verschwinde vom Präteritum (der äifache Vergangehäitsform) im Schwyzertüütsch hät si bim Ernst Erhard Müller gschribe; promowiert woorden isch si 1973. 1975 isch d Jörg – as Naachfolgeri vom Hans Wanner – Redaktoorin am Schwyzerischen Idiotikon woorde und isch es bis zu irer Pänsionierig 1996 plibe. Si isch nach der Elise Wipf, de Nanni Äscher, de Clara Stockmeyer und der Ida Suter di föift Frau i de Redakzioon gsy. Ire Naachfolger i de Redakzioon isch de Christoph Landolt woorde. As Redaktoorin am Idiotikon hät d Jörg so grooss und wichtig Artikel gschribe wie öppen über d Wortfamilie (Grundwort plus Zämesetzigen und Abläitige)
Theatrum Europaeum isch dr Ditel vom ene Gschichtswärk uf Dütsch, wo vom Mattäus Meriaa gründet worde isch. Es isch zwüsche 1633 und 1738 in 21 Quartbänd erschiine. Es isch e Serii vo Chronike, won e bsundrigi Bedütig het wäge iirer kontemporäne Beschriibig vom Drissigjöörige Chrieg und vo dr Regierigszit vom Louis XIV. und wäge de 720 Chupferdaafele din, wo dr Meriaa sälber öbbe 140 von ene gstoche het. Dr Umfang vo de Bänd isch zwüsche öbbe 400 und 1500 Site. Im Joor 1633 het dr Chupferstächer und Verleger Matthäus Meriaa e Wärk mit em Ditel Historischer Chroniken Continuation oder Warhaffte Beschreibung aller … denckwürdigen Geschichten, so sich hin und wieder von 1629 biß 1633 zugetragen uusegee. Mit em Wort Continuation (dt. „Fortsetzig“) het er s Wärk explizit an d Wältchronik vom Johann Ludwig Gottfried (um 1584–1633) aaknüpft, wo sit 1629 im gliiche Verlag erschiine isch. As Autor het dr Meriaa dr Elsässer Leerer Johann Philipp Abele (mäistens: Abelin) aagstellt, wo noch em Gottfried sim Dood au scho dr letscht Band vo dr Wältchronik gschriibe hett. D Lugge zwüschen em Ändi vo dr Chronik vom Gottfried und dr Continuation isch 1635 mit eme witere Band gschlosse worde, wo zum erste Mol
De Griifesee lit im Kanton Züri zirka 20 km östlich vo Züri. Er isch dur d Pfannestììlchetti vom Zürisee trännt. Er isch 6 km lang und 1,6 km breit. S isch de zweitgröschti See im Kanton Züri. De Griifesee liit inere Landschaft, won vom Rhy-Linthgletschär gformt worden isch. Im Weschte isch de Pfannestììl, im Oschte fangt s Zürcher Oberland aa. S Wasser vom Griifesee chunnt vor allem us em Aabach. Z Fällande flüsst d Glatt us em See use. Bis im 12. Jahrhundert hät de Griifesee drum au Glattsee gheisse. Früener isch de Griifesee bis uf Dübedorf gange, won er sich anere Ändmoräne gschtaut hät. Dur Verlandig und Melioration isch de See über d Jahrtuusig chlinner worde, was mer no guet cha gsee a de Moor rund um en ume. Sini hütigi Form hät de Griifesee, sit 1890/91 d Glatt kanalisiert worden isch. Di erschte Mänsche händ i de Mittälsteizyt, öppe 8000 Jaar vor Chrischtus, am Seeufer gläbt. Am Oscht- und am Nordufer hät mer e paar Pfahlboute gfunde. Im 12. Jahrhundärt hät mer z Griifesee s Schloss Griifesee pout, won im Alte Zürichrieg e Rolle gspilt hät. Am 24. April 1944 isch en abgschossne B-17-Bomber vo de Amerikaner in
Mit Goldschatz vo Erstfäld bezäichnet män e Fund vo früekeltische Gegeständ us Gold, wo mä z Erstfäld im Kanton Uri gmacht het. Im Joor 1962 häi zwäi Italiäner bi Bauarbäite z Erstfäld ornamentierti Hals- und Armring gfunde, wo as früekeltischi Goldarbäite us em 4. Joorhundert v. d. Z. identifiziert worde si. Es isch dr bedütendsti Fund in dr Schwiz us dr Latène-Zit. Es isch so guet wie nöje Frauenschmuck: vier Halsring und drei Armring us Gold, wo bis zu 95 Brozänt räin isch, und zämme 640 g wääge. Dr Erstfälder Goldschatz ghört zu de hervorragende Mäisterwärk vom keltische Kunsthandwärk und cha nume mit wenigem in Öiropa nördlig vo de Alpe vergliche wärde. Er befindet sich hüte im Schwizerische Landesmuseum z Züüri. E Bild vom Schatz uf dr Website vom Landesmuseum Züüri
As Fund wird in dr Archäologii e beweglige Gegestand bezäichnet, wo bin ere Usgraabig entdeckt worde isch. D Fünd wärde iidäilt in: Artefakt: Gegeständ, wo vo Mensche gmacht worde si Geofakt: Stäi, wo Naturchreft bearbäitet häi, ooni dass dr Mensch öbbis gmacht het Biofakt: Überräst vo Lääbewääse, z. B. Dierchnoche, Polle usw. Dr Fund muess vom Befund underschiide wärde; mit däm Begriff wird dr Fundkonteggst bezäichnet.
S Römermuseum Augst (Anderi Nääme: Augusta Raurica; Römerhuus und Museum; Römerstadt Augusta Raurica) isch en archäologischs Museum und Freiliechtmuseum in dr Gmäind Augst im Kanton Basel-Landschaft in dr Schwiz. Es isch em Amt für Kultur vo dr Bildigs-, Kultur und Sportdirekzion vom Kanton Basel-Landschaft understellt. Im Museum befinde sich die wichdigste Fünd us de Usgraabige z Kaiseraugst und z Augst. Es vermiddlet die riichi Gschicht vo dr römische Stadt Augusta Raurica. Näben em Museum befinde sich witeri Usstelligsrüüm und mee as zwanzig Freiliechtschaublätz im ganze Gebiet vo de Gmäinde Kaiseraugst und Augst. S bedütendste Usstelligsstück isch dr Silberschatz vo Kaiseraugst. Dank ere Spänd vom ene Baasler Mäzen het mä 1954/1955 näben em Museum e römischs Woonhuus im Massstab 1:1 chönne rekonstruiere und komplett mit Originalgegeständ us dr römische Zit bzw. mit Kopie möbliere. Wil dr Ufbau vom ene komplette Kwardier, ere Insula, us finanzielle Gründ nit in Froog choo isch, het mä sich uf e representative Usschnitt beschränkt, nämlig uf e Huus mit Gwärblääde uf d Strooss aane und d Brivatrüüm hindedraa: Gwärbdäil (uf d Strooss zue): e grössere Gwärbruum (mit ere Schmiidi und ere Metzgerei) Thermopolium (Schnällimbiss) vor dere Ladefront befindet sich e Süülehalle as Drottwar. Brivatrüüm: en u-förmigs
Unter em Name Greifensee (alem. Griifäsee) git's: Griifäsee, ä Gmäind im Kanton Züri s Schloss Griifäsee, äs Schloss z Griifäsee dä Griifäsee, än See, wo nachem Schloss benennt isch d Herrschaft Griifäsee, ä ehemalegi Herrschaft bzw. Landvogtei rund um de Griifäsee dä Mord vo Griifäsee, äs Massaker während em Alte Zürichrieg
Inzest (latiinisch incestus „unköisch“) oder Bluetschand bezäichnet dr Gschlächtsvercheer zwüsche äng verwandte Mensche – im Underschiid zur „Inzucht“ in dr Zucht vo Dier und Pflanze, wo bin ere mögligst noochi Verwandti baart wärde, zum genetischi Merkmol, wo gwünscht si, z versterke. Inzest in siner sterkste Usbräägig isch dr Gschlächtsvercheer vom e Vater oder ere Mueter mit eme äigene Chind, zum Bischbil bi Fäll vo sexuellem Missbruuch vo Chinder in iirer Familie. Au wenn erwaggseni Gschwüster e sexuelli Beziejig häi, gältet das in gwüsse Länder, zum Bischbil z Dütschland, as stroofbare Inzest. Inzest isch vor allem früener zimlig verbräitet gsi, zum Bischbil under noche Bluetsverwandte im öiropäische Hoochaadel, in abgläägene ländlige Gegende oder in Uslandsgmäinschafte. Inzestverbot richde sich in alle Kulture noch dr Nööchi, em Grad vo dr Verwandtschaft, d Gränze si aber verschiide. Soziali Grubbe, Gsellschafte und vor allem Religione häi seer underschidligi Vorstellige drvo, was en Inzest isch, wo muess verbote wärde – oder was für en Inzest vo de Mitgliider gwünscht oder sogar gforderet wird (Inzestgebot). In meerere Demokratie, wo Inzest as sonige hüte verbote isch, überlegt mä sich, das Verbot abzschaffe, wil dr Schutz vo Chinder und andere Abhängige dur anderi Gsetz gwäärläistet isch. Claude Lévi-Strauss: Die
En Urne isch en Behälter. De Begriff wird nu i bestimmte Kontext verwändet: Bestattungsurne, zum d Äsche vom ene Verstorbnige ufznee Wahlurne, zum sammle vo Wahlzädel bin ere Abstimmig Lotteriiurne, zum d Lösli bi de lotterii z züche Urnenmodell, es fiktivs Gfäss zum es Zuefallsexperimänt z veraaschauliche Urne isch de Familiename vo folgende Persone: Renate Urne (* 1982), e norwegeschi Handballspilleri
Verstorbnige (en Verstorbnige, de oder di Verstorbnig) isch en Euphemismus, wo bruucht wörd för en tote Mänsch vom Zitpunkt vo sim Stärbe bis zu sinnere Bestattig oder Kremierig. Mängmol wärded au d Begriff «Entschlofene», «Verblichene», «Haimgangene», «de wo vo üs gange isch» usw. bruucht. Noch de Bestattig redt me vom ene Tote. De Begriff «Verstorbnig» ersetzt im Bestattigsgwärb d Bezeichnig Liiche, wo i de Amtssprooch verwänded wert. Verstorbener uf duden.de
S Heugeißfeschd (dt. Heugeißfest), au Haigeiß, isch e fröhlichi Veranstaldig, wo jeds Johr am End vo de Heuernd gäge End vom Juli für d Helfer vo de Heuernd gfiired würd. D Heugeiß isch eigetli s letscht Fueder Heu oder de letscht Heuwage wo ibrocht würd, meint aber au s gmeinsami Feschdmohl odr Öhmdesse a dem Dag. De Bruuch wird im üsserschte Südweschde vom Schwarzwald un vor allem im Hotzewald pflägt. Organisiert wird s Feschd vom örtliche Buureverband. Hütztag goht s meischt mit änem Umzug mit de Musikkapelle vorneweg aa. Des war frühr no id so. Buebe in Läderhose und Maidli in de Trachde hocke uf änem Heuwage obe und a Geiß isch an de Wage drabunde odr wird hinterhäre zoge. Nochär würd vil drunke, gässe un danzt. S Heugeißfeschd gits under anderem z Afterstäg, z Bernau, z Bierbronnen, z Ibach, z Wyle und z Wyde. D Schwobe säge zum Heugeiß Heukatz. Bi däne hockt a Ma uffm Heuwagen obe druff, d Heukatz; de macht luddr Blödsinn und miaut wi a Katz. D Dialäkt-Rockgruppe Luddi vo Birkedorf-Üehlinge hät a Liäd gschribe, des heißt: „No isch zum letschte Mol Haigeiß“. Heugeißfeschd Ibach Juli 2015 Bildr un Filmli uf flickr.com Südbaden Alemannisches Lexikon
Ä Gift isch ä Schdoff, wo Lääbewääse iwer irri Stoffwäggselvorgäng, durch ä Briirung odda s Indringe in de Organismus ab erra bschdimmte, gringe Dosis ä Schade zufiige kaa. Ä allgminn in de Nadur wirksoomer schädlicha Schdoff nännd ma Umwäldgift. Mit de Zunoom vo de Exbositionsmäng vummä Wirkschdoff staigd au d Woarschinlichkit, dass Gesundhitsschädigunge durch ä Vergiftung ufträdde. Ab emme bschdimmte Dosisbrich isch somit ball jäder Schdoff als doxisch inzschdufe. D wisseschofdlich Diszeplin, wo sich mit de Erforschung vo giftige Subschdonze, irra Wirkung in verschiideni Dosisbrich un de Bhondlung vo Vagiftunge bschäfdigt, isch d Toxikologii. Se bfosst sich mit Schdoffe, Schdoffgmische, Diir, Pflonze un Mikroorganisme un mit de biochemische Mechanisme vo de Giftwirkung im Bzug uf quantitativi Aschbekt. De Schoode, wo vumme Gift ongricht wärre kaa, konn in voriwergäända Binträchtigung, duurhofter Schädigung odda Dood bschdähe. Bii anholdenda schädigenda Giftinwirkung saad ma chronischi Vagiftung, bii erra Giftinwirkung, wo umgäänd zu erra Schädigung fiirt, vo erra akute Vagiftung. Als Gefoorschdoff sin Gift in Obhängigkit zu de Wirkmäng ingedailt in säär giftig un giftig sowii gsundhitsschädlich (fraaja mindagiftig).
Underwoudä isch än Sammelbegriff fyr di beedä Kanteen Obwoudä und Nidwoudä, wo scho sit jehär (ai scho lang vor 1291) i «ob» und «nid äm Woud» trännt sind. Underwoudä sell dr Legändä na scho bi dr schwyyzer Staatsgrindig uf äm Rütli, äm Rütli-Schwur däbiä gsey syy. Uf äm Bundäsbriäf, wo ja so quasi als Grindigsuirkund vo dr Schweyz giut, hät aber nur dä Kanton Nidwoudä underschribä. In dr nèie Uusgoob vù dr Schwyzer Bùndesverfassig (BV) vù ane 1999 wääre Obwalde ùn Nidwalde nimi as Houbkanteen zeld. Im Artikel 1 BV wääre d Kanteen vù dr Schwyz ùfzeld ùn doo wääre si aifach «die Kantone … Obwalden und Nidwalden» gnänd. Im Artikel 142 Abs. 4 BV haisd s, as d «Kantone Obwalden, Nidwalden» ejeede ne halbi Standesstimm hän. S «Under-» im Name bidyted nid eppe «drunder», sondern «zwische», wie i de Näme Unnerbäch (zwische Milibach und Löübbach), Unterseen (zwische Thunersee und Brienzersee), Unterschächä (zwische Äsch- und Brunnischache) und Underwasser (zwische Wildhuuser-Thur und Säntisthur). Drum luutet dr Name im Spaatmittelalter au uf Latynisch Inter Silvas, aso «zwische de Wälder». Als Verglych, s Wappe vo Nidwalde und s Wappe vo Obwalde Vnderwalden in der Topographia Helvetiae, Rhaetiae et Valesiae (Matthäus Merian) im dütschsprochige
S Benediktinerinnechloster St. Johann (rätoroman. Claustra Son Jon) im Val Müstair im Schwizer Kanton Graubünde isch e middelalterligs Chloster us dr Karolingerzit, wo sehr guet erhalte isch. S Chloster isch vo dr UNESCO 1983 in d Liste vom Wältkulturerb ufgno worde. D Chlosterchirche isch im Johannes em Döifer gweiht; in dr Häiligchrüzkapälle, wo villicht d Brivatkapälle vom Abt gsi isch, wird s Häilige Chrüz vereert. E witeri Kapälle het zwäi Patrone, dr St. Ulrich und dr St. Nikolaus. Am Iigang vom Friidhoof stoot d Häiligchrüzkapälle, wo mit iire rundbogeförmige Bländnische uffallt. D Chleeblattform vom Chorberiich isch im 8. Joorhundert entstande; das wäiss mä vo dr dendrochronologische Jooresdatierig vo de Bodebalke im oobere stock. Dr underi Stock isch vom 16. Joorhundert aa as Bäihuus brucht worde, dr ooberi woorschinlig as Dootekapälle. Im Weste isch dr Wirtschaftshof mit zwäi Doordürm. Die stamme us dr Zit um 1500 und si usse rundbogeförmig und inne spitzbogeförmig. Am Süddurm het s e Wandbild mit eme Esel uf rotem Grund, wo uf em Dudelsack vom ene Junker spiilt. Die drei Figure häi d Immaculata, dr St. Benedikt und d St. Scholastika daargstellt. Es isch e Wärk us em Rokoko und stammt vom Christian Greiner. D Dobbelkapälle
Zu de Vorgschichtlige Pfaalbaute um d Alpe ume, nochgwiise vom 5. bis zum 1. Joorduusig v. d. Z., zelt d UNESCO 111 Fundstelle vo prehistorische Pfaalbaute in dr Schwiz, z Dütschland, Ööstriich, Italie, Frankriich und Slowenie as Wältkulturerb. Vo de dransnazionale serielle Stett befinden sich 56 in dr Schwiz, verdäilt uf 15 Kantöön, und därt het s öiropawite „Pfaalbaufieber“ aagfange. Im Früelig 1855 het dr Alterdumsforscher Ferdinand Keller im Raame vo Arbäite zum Nöiland am Zürichsee z gwünne, d Räst vo dr Fundstell Mäile-Roorehab entdeckt. Noch em Keller sige d Hütte worschinlig vo keltische Familiegrubbe in dr früeste Vorzit bewoont worde, und die häige vom Fischfang und vo dr Jagd gläbt, häige woorschinlig aber au e bitz Fäldbau betriibe. D Hütte häige si nit uf em drochenige Bode baut, sondern an sichte Uferstelle uf Pfööl. Wichdigi Fundstelle vom Kulturerb lige am Züürisee, und die mäiste von ene ghööre zur Horgener Kultur. Uf dr ganze Wält äimoolig si die prehistorischen Brugge am obere Züürisee zwüsche Rapperswil und Hurde, mit de Fundstett Rapperswil-Jona-Technikum, Seegubel, Freiebach-Hurde-Seefäld und Freiebach-Hurde-Rosshorn und d Siedlig Wetuke-Robehuuse am Pfäffikersee, wo dr Jakob Messikommer am Ändi vom 19. Joorhundert entdeckt het. Fundstelle wo d UNESCO as Wältkulturerb anerkennt: Sabine
De Thomas Arnold Hammer oder äifach Noldi Hammer (* 31. Juli 1942 z Altstette SG) isch en Schwyzer Gërmanischt, wo Redakter bim Schwyzerischen Idiotikon gsy isch und sich au i de Namedüütig anngaschiert. De Hammer isch im Stettli Altstetten im Sanggaller Ryntel uufgwachse, wo syni Familie vo s Mueters Syte sit vilne Gänerazioone s bescht Huus am Platz, de «Frauehoof», gfüert hät. S Gimnaasium hät er im Kolegi Maria Hilf z Schwyz bsuecht. Nachanen isch er a d Uniwërsitëët Züri, zum deet Gërmanischtik, Nordischtik (skandinaavischi Spraache) und Verglychendi Gschicht vo de gërmaanische Sprache studiere; für zwäi Semeschter isch er au z Reykjavík uf Island gsy. Promowiert hät er 1972 bim Stefan Sonderegger mit eren Aarbet über d Oorts- und Fluernämen i synere Häimet. 1971 hät er as Hülfschraft am «Schwyzerischen Idiotikon» aagfange, und 1973 isch er deet i d Redakzioon yträtte. Gröösseri und wichtigeri Wortfamilie, won er im Wöörterbuech abghandlet hät, sind öppe trëffen, drǟi(j)en, trullen, trinken, Tropf/tropfen, dreschen, Drāt, wie, Wĩb, Wãffen, Wagen, Wegg(en), Wǟijen/wǟijen, Wal/welen, walch, Wald, wälsch, Wannen/wannen, wēnig, Wandel, wãr, War I, Wërch/Wërg und Wirt. Näbetdure isch er Mitgliid gsy vo de beede Kumissioone, wo sich i de Stadt Züri nöii Straassenämen uustänkt und wo im
Dr Justin Drew Bieber (* 1. Merz 1994 z London, Ontario) isch e kanadische Pop- und Contemporary-R&B-Sänger. Si Karriere het mit Coverversione vo bekannte Songs aagfange, won er as Video uf YouTube veröffentligt het. 2009 isch si Debüsingel One Time erschiine. Im Merz 2010 isch s Debüalbum My World 2.0 uusechoo, wo under anderem z Kanada und in de USA uf em erste Blatz vo de Tscharts glandet isch. E witers Studioalbum und zwäi Remixalbum si in die amerikanische Top Five iigstiige; zwäi Album si wider uf en erst Blatz choo. Im Summer 2012 isch s dritte Studioalbum vom Sänger erschiine, und het d Tscharts aagfüert. Studioalbe 2009: My World (EP) 2010: My World 2.0 2011: Under the Mistletoe 2012: Believe 2015: Purpose 2020: Changes 2021: Justice Justin Bieber: Justin Bieber. First Step 2 Forever: My Story. HarperCollins, New York 2010, ISBN 978-0-06-203974-3 Ronny Bloom: Justin Bieber. Penguin Group USA, 2010, ISBN 978-0-8431-9903-1 Chas Newkey-Burden: Justin Bieber: The Unauthorized Biography. Michael O’Mara, London 2010, ISBN 978-1-84317-523-0 Sarah Oliver: Justin Bieber A–Z. John Blake, London 2011, ISBN 978-1-84358-379-0 Superstars! Justin Bieber. In the Spotlight and Behind the Scenes. Time Home Entertainmentm 2011, ISBN 978-1-60320-902-1 Marc Shapiro: Justin Bieber: The Fever!. Macmillan,
Dä Johann Heinrich Füssli (züritüütsch: Füessli; * 7. Februar 1741 z Züri; † 16. April 1825 z Putney, London) isch än schwîzerisch-englischä Maler gsi. Sin Vatär, dä Johann Caspar Füssli, isch Maler und Schriftstellär gsi. Im Altär vo 20 Jâr isch de Son z Züri Pfarrär wordä, aber im Jâr 1763 hät er mit sim Vater Krach bicho und d Schwîz und d Chilä verla. Drkufabe isch er dur Europa greist. Im Jâr 1779 hät är fürs zürchär Râthûs dä Rütli-Schwur gmalät. Später isch är uf Ängland zogä und hät det als Profässer für d Royal Academy of Arts gschaffät, aber d Schwîz hät er immer wider psuächt. De Füessli het nîn Gmäldi zu Boydellsche Shakespeare-Galerie un ä Zyklus vun 47 Bilder zue s Miltons «S verloreni Paradies» gmacht. Witeri Werk sin: De Bund vo de Schtifter vo dä schwizerische Freyheit (ufm Zürcher Rathus), Theseus, om Igang vum Labyrinth vun Ariadne wu Abschid nimmt; De Zug vo de Schatte im Elysium, noch Lukians Beschribig un Ugolino im Hungerturm Dr Füessli im Gspöch mit äm Johann Jakob Bodmer Der Nachtmahr Titania liebkost den eselköpfigen Bottom Der Kampf des Thor mit der Schlange des Midgard Gerold Meyer von Knonau: Füßli, Heinrich. In:
47.6766666666678.1972222222222678Koordinate: 47° 40′ 36″ N, 8° 11′ 50″ O Byrbronnè isch èn Ortsdeil vo dè Gmeind Wyylè im Landchrais Waldshuèt z Baddè-Württèbärg. Byrbronnè isch bis zuè dè Gmeindsreform im Johr 1975 e selbschtändigi Gmeind gsi. Zu dè ehemòligè Gmeind Byrbronnè ghörèd d Dörfer Unterbyrbronnè, Obberbyrbronnè un Rohr sowiè dè Wyler Heubärg un dè Hof Löchlimülli. Byrbronnè lyt im Südschwarzwald i dè Region Hochrhy, 4,4 km nordweschtlich vo Wyylè a dè linkè Haaldè vom Haselbach. Am glychè Hang liget au Rohr un Obberbyrbronnè sowiè Heubärg. Rohr lyt zwüschè Unterbyrbronnè un Wyylè im Abschtand vo 1,8 km vo dè èrschtèrè Ortschaft. Obberbyrbronnè lyt obberhalb vo Unterbyrbronnè in èrè Dischtanz vo 700 m un im Nordoschtè devò. Heubärg lyt 1 km witter wiè Obberbyrbronnè i dè glychè Richtung wiè Obberbyrbronnè, südlich un unterhalb vo Heubärg lyt ußerdèmm Rohr. D Löchlimülli lyt im Löchli unnè, also uff èm Grund vom Haselbachdal, un 350 m vo Unterbyrbronnè èwäg. A dè linkè Haselbachhaaldè gön drei Bächle s Loch abbè, dè Talbach weschtlich vo Unterbyrbronnè, dè Krèbsbach öschtlich devò sowiè dè Heubach, wo öschtlich vo Rohr i s Loch ab un zum Haselbach gòt. D Quällè vom Heubach liget übbrigens um Heubärg ummè. Im Johr 1275 isch
Dr Simon Pegg (* 14. Februar 1970 z Gloucestershire, als Simon John Beckingham) isch e britische Schauspiiler, Komiker und Dräibuechautor. D Serii Spaced, d Horrorkomödie Shaun of the Dead und d Acschenpersiflaasche Hot Fuzz ghööre zum Pegg sine bekanntiste Arbäite. In dene drei Brodukzione isch er dr Hauptdarsteller gsi und het s Dräibuech gschriibe. Dr Edgar Wright isch dr Reschissöör gsi und si best Fründ, dr Nick Frost het mit em zämme gspiilt. Zämme mit em Edgar Wright het er s Dräibuech für d Science-Fiction-Komödie The World’s End gschriibe, wo dr letscht Däil vo dr Blood-and-Ice-Cream-Trilogii isch. Dr Pegg isch sit 2005 mit dr Maureen McCann verhürootet und si häi e Chind. 1995: Six Pairs of Pants 1995: Faith in the Future 1996: Asylum 1998: Is It Bill Bailey? 1999: Big Train 1999: Hippies 1999–2001: Spaced 2000: Jam (Radio- und Färnseeserii) 2001: Band of Brothers 2001: Brass Eye Special 2002: Look Around You 2004: Black Books 2004: I Am Not An Animal 2005: Doctor Who (Episode 1x07) 2013: Mob City 2019: The Boys sit 2019: Der Dunkle Kristall: Ära des Widerstands (The Dark Crystal: Age of Resistance, Fernsehserie) 1999: Guest House Paradiso 2001: The Parole Officer 2003: The Reckoning 2004:
D Tschäddermusig (dt. Tschättermusik) isch de Musigumzug a de Fasnet z Laufeburg (Bade). E Tschädder- oder au Schäddermusig isch e schepperndi, lutti Musig, e Fasnechtsmusig ebe. D Tschäddermusig findet jeds Johr a de Fasnet a drei Däg statt, am ärschde, zweite un dritte Faiße (Schmotzige Dunschtig) vor m Fasnetsunntig, immer z morge um sechsi un obnds um sechsi. S idrucksvollschti sin d Narrone vo de Altfischerzumft Laufeburg vo 1386 in ihre Tracht un mit ihre große Trommle. Vornedra dürfe menkmol Kinder laufe mit chlini Trommle un hinde dra laufe alti un jungi, oft vrkleideti Iwohner mit allemöglichi Inschtrument. Wenn si kei Trommle hönd, no nemme si eifach es Ise, Pfannedeckl, Sägeblätter oder alti Döpf zum drufschlaage mit ohrebetübende Schläg. Menki hön Fackle. De Rhythmus isch drei mol hintereinander glich noch m Text wo frühnr möglichschd alli hän mitschpröche solle: D Mülleri hät si hät…, gfolgt vom e lutte Hoooy aber bim vierte mol – aakündigt vo me lange, lutte Pfiff vom e Narrone – usführlicher. Dno heißt s: D Mülleri hät, si hät, d Mülleri hät, si hät, d Mülleri hät in d Juppe gschisse un im Ma in s Füdle bisse, d Mülleri hät si hät! Des widerholt si