rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Kibbennä isch e Gmai im Ortenaugrais z Bade-Wirtteberig. Si het 5635 Iiwohner (Stand: 31. Dezember 2022). Kibbennä litt an dr Vorberg vum Schwarzwald in dr Owerrhiniewene rund siwe Kilometer sidlig vun Lohr. Dr Bann bstoht us 43,4 % Landwirtschaftsflechi, 36,8 % Wald, 17,4 % Sidlungsflechi un 2,4 % sunschtiger Flechi. Nochbergmaine sin d Stadt Lohr im Norde, Säälbach im Oschte, d Stadt Äddene im Side un d Stadt Mohlburig im Weschte. zue Kibbenä ghert au noch e Exklave im Nordweschte, wu an Schwanau grenzt. Zue Kibbennä ghert no dr Ortsdail Schmiäme (dt. 'Schmieheim', iigmaindet zum 1. Jänner 1972). Newe dr Derfer Kibbenä un Schmiäme ghere au no d Hef Mittelmühle un Obermühle un d Wohnblätz Hasenbühl, Ziegelhof un Holzwarenfabrik zue dr Gmai. Wobbe vun Schmiäme Kibbennä isch zum erschte Mol gnännt worre anne 762 als Chippinheim. Bis 1413 het Kibbenä zum Bischdum Stroßburi ghert. Mit dr Herrschaft Mohlburig isch Kibbenä sitt 1442/97 unter em Kondominat Moers-Saarwerden/Bade gstande, 1627 isch s Kondominat ufglest wore un Kibbenä isch mit dr Herrschaft Mohlburig an d Markgrofschaft Bade-Bade kumme. Kibbennä het mit dr Stadt Loor e Verwaltungsgmainschaft verinbart. 1977–2009: Willi Mathis sitt 2009: Matthias Gutbrod Ergebnis vun dr Kommunalwahl vum 26. Mai 2019: Rothus
Kappelen isch dr Name vu däne Ortschafte: Chappele, e Gmai im Kanton Bärn, Schwyz Chàppele, e Gmai im Oberelsass, Frankrych Chappele isch d Churzform vo St. Gallenkappel, e ehemoligi Gmaind im Kanton Sanggale, Schwiz Lueg au: Kappel
Steinbrunn isch dr Name vu däne Ortschafte: Steinbrunn, Gmai im Burgeland, Eschtrych Neederstaibrunn, frz. Steinbrunn-le-Bas, dt. Niedersteinbrunn, Gmai im Oberelsass, Frankrych Oberstaibrunn, frz. Steinbrunn-le-Haut, dt. Obersteinbrunn, Gmai im Oberelsass, Frankrych
Schlierbach isch dr Name vu däne Ortschafte: Schlierbach, Gmai im Landchrais Geppenge, Bade-Wirttebärg, Dytschland Schlierbach, Stadtdail vu Heidelberg, Bade-Wirttebärg, Dytschland Schlierbach, Ortsdail vu Bad Endbach, Landchrais Marburg-Biedenkopf, Hesse, Dytschland Schlierbach, Ortsdail vu Brachttal im Main-Kinzig-Chrais, Hesse, Dytschland Schlierbach, Ortsdail vu Lindenfels im Landchrais Bergstraße, Hesse, Dytschland Schlierbach, Ortsdail vu Neuental im Schwalm-Eder-Chrais, Hesse, Dytschland Schlierbach, Ortsdail vu Schaafheim im Landchrais Darmstadt-Dieburg, Hesse, Dytschland Schlierbach LU, Gmai im Kanton Lozärn, Schwyz Schlierbi, Gmai im Oberelsass, Frankrych Schlierbach, Gemeinde in Österreich Schlierbach, Ort in dr Gmai St. Vith im dytschsprochige Oschtbelgie Schlierbach isch dr Name vu däne Fließgwässer: Schlierbach, Zuefluss vu dr Werra, Hesse, Dytschland Schlierbach, Zuefluss vu dr Schwalm, Hesse, Dytschland Schlierbach, linke Zuefluss vu dr Blies bi Bliesbruck, Frankrych Schlierbach, Zuefluss vu dr Our, Wallonie, Belgie Schlierbach stoht au fir: Stift Schlierbach z Schlierbach, Eschtrych Schlierbach isch dr Name vu däne Persone: Helmut Schlierbach (1913–2005), SS-Sturmbannfierer, Mitglid vu dr Yysatzgruppe C, Gestapochef vu Stroßburi
Wahlbach isch dr Name vu däne Ortschafte: Wàhlbi, Gmai im Oberelsass, Frankrych Wahlbach, Ortsdail vu Burbach im Chrais Siegen-Wittgenstein, Nordrhyy-Weschtfale, Dytschland Wahlbach, Ortsgmai im Rhyy-Hunsrück-Chrais, Rhyyland-Pfalz, Dytschland Lueg au: Walbach Wallbach
Louf (dt. Lauf) isch e Gmai im Ortenaugrais z Bade-Wirtteberig. Si het 3987 Iiwohner (Stand: 31. Dezember 2022). Louf litt am Loufbach im Naturparks Schwarzwald Mitti/Nord am Weschthang vum Schwarzwald am Uusgang vum Loufbachdal in d Owerrhineweni. Dr Bann bstoht us 38,7 % Landwirtschaftsflechi, 50,2 % Wald, 10,3 % Sidlungsflechi un 0,7 % sunschtiger Flechi. Zue Louf ghert no dr Ortsdail Niderhofe (dt. 'Niederhofen'), d Wiiler Äckerle, Auf den Höfen (Untere un Obere Krafteneck), Gehrengraben-Rötel, Holzhütte, Hornenberg, Kopfgarten, Lochwald, d Zinke Aspich, Au, Glashütte, Grimmes, Grobe (Groppenkopf), Grünwinkel, Haltenrain, Kammerhof, Lochhof, Matzenhöf, Mühlberg, Poppen, Bückele, Presteneck un Rieberhof, d Heef Alsenhof, Aubach, Bruderhöfel, Junkerwald, Lautenbächle un Wendelbach un d Wohnblätze Hard un Schloßberg. Louf isch zum erschte Mol gnännt worre anne 1383 als Löuffe. S Dorf het zue dr kaiserli-eschtriichische Landvogtei Ortenau ghert. Im Johr 1805 isch s zum Kurfirschtedum Bade (ab 1806 Großherzogdum Bade) kumme, ab 1807 im Amt Bihl. Louf het mit dr Stadt Achere un dr Gmaine Saaschbach un Saschwalle e Verwaltungsgmainschaft verinbart. Dr Burgermaischter vun Louf isch dr Oliver Rastetter (sitt 2006). Ergebnis vun dr Kommunalwahl vum 26. Mai 2019: Frankreich Xertigny, Lothringe, Frankrich Pfarrkirch St. Leonhard (1882/84, Vorgängerbau vun 1648) Burg Neu-Windeck (um 1300) Schloss
Luddebach (dt. Lautenbach) isch e Gmai im Ortenaugrais z Bade-Wirtteberig. Si het 1986 Iiwohner (Stand: 31. Dezember 2022). Luddebach litt am Uusgang vum Renchdal im Nordschwarzwald. Dr Bann bstoht us 26,9 % Landwirtschaftsflechi, 67,7 % Wald, 4,5 % Sidlungsflechi un 0,9 % sunschtiger Flechi. Nochbergmaine sin Kappelrodeck, Ottenhöfen, Durbach, d Stadt Oppenau un d Stadt Oberkirch. Zue Luddebach ghere d Derfer Luddebach un (Hinter un Vorder) Winterbach mit Lierbach, d Wiiler Hohenrain, Hubacker, Sendelbach, Unter-Rüstenbach, d Sidlung Bergwerk-Siedlung, dr Zinke Ober-Rüstenbach, d Heef Allerheiligensteig, Altschmatt, Braunberg, Hoferers Dobel, Oberhof, Otschenfeld, (Unterer) Sohlberg, Spitzenberg, Steighof, Sulzbach un Waldmühle un d Wohnblätz Elektrizitätswerk un Forsthaus im Herrschaftswald. Luddebach isch zum erschte Mol gnännt worre anne 1233. Vu 1316 bis 1803 het s Dorf Bischtum Stroßburg ghert, 1803 isch s zum Kurfirschtedum Bade kumme. Luddebach het mit dr Stedt Oberkirich un Ränichä e Verwaltungsgmainschaft verinbart. 1945–1976: Josef Müller 1976–2000: Richard Bißdorf (CDU / Freie Wähler) 2000–2015: Karl Bühler (CDU) sitt 2015: Thomas Krechtler (CDU) Ergebnis vun dr Kommunalwahl vum 26. Mai 2019: Wallfahrtskirch „Mariä Krenung“ (baut 1471 bis 1488) Wallfahrtskirich „Mariä Krenung“ Ingang vun dr Wallfahrtskirich "Maria Krenung" Dr Dialäkt vun Luddebach ghert zum Owerrhinalemannisch. Commons: Lautenbach (Ortenaukreis) – Sammlig vo Multimediadateie http://www.lautenbach-renchtal.de
Mohlburig isch e Stadt im Ortenaügrais z Bade-Wirtteberig. Si het 5361 Iiwohner (Stand: 31. Dezember 2022). Mohlburig leit in der Owerrhineweni in dr Vorbärgzone am Weschtrand vum Schwarzwald in dr Nechi vum Rhin. Dr Bann bstoht us 42,4 % Landwirtschaftsflechi, 38 % Wald, 18,7 % Sidlungsflechi un 1 % sunschtiger Flechi. Nochbergmaine sin Kibbennä im Norde, Kabbl-Groffehüüse im Weschte vis-à-vis vu dr A 5 un Äddene im Sidoschte. Zue Mohlburig ghert no dr Ortsdail Orrschwiihr (dt. 'Orschweier', iigmaindet zum 1. Oktober 1973). Zur dr Stadt Mahlberg vor 1973 ghert au no dr Hoof Allmendhöfe. Zue dr ehmolige Gmai Orrschwiihr ghere s glichnamig Dorf un dr Wohnblatz Bahnstation Orrschwiihr. Woppe vun Orrschwiihr Mohlburig isch zum erschte Mol anne 1215 als Malberch (1218 Malberc) gnännt worre. Anne 1221 het s vum Kaiser Friedrich II. s Märträcht kriegt un 1223 s Stadträcht. Langi Zitt het Mohlburig dr Herre vun Geroldseck ghert un isch 1426 an d Grofe vun Moers-Saarwerden kumme un speter an d Grofe vun Nassau-Saarbrücken. Anne 1442 isch ai Helfti verpfändet un 1497 verkaüft wore, sitthär het s e Kondominium mit dr Markgrofe vun Bade-Bade gää. 1629 isch s Kondominat ufglest wore un Mohlburig isch ganz an d Markgrofschaft Bade-Bade kumme.
Missennä isch e Gmai im undere Riäd wu zuem Ortenaugrais in Bade-Wirtteberig g'herd. Missennä lait in dr Owerrhinewene direkt am Rhin an dr Grenze zue Frankrich. Dr Bann bstoht us 58,6 % Landwirtschaftsflechi, 22,7 % Wald, 11,9 % Sidlungsflechi un 6,8 % sunschtiger Flechi. Nochbergmaine sin Neiriäd im Norde, Friäsenä un d Stadt Lohr im Oschte, Schwaanai im Side un di elsässisch Gmai Geerschte im Weschte. Zue Missennä ghert no dr Ortsdail Kirrzl (dt. 'Kürzell'). Woppe vun Kirrzl Missennä isch zum erschte Mol gnännt worre anne 1267. Als Lääche vum Bischtum Stroßburi het s dr Herre vun Geroldseck ghert, im 14. Johrhundert isch s an d Herre vun Hattstadt kumme. 1464 het dr Stroßburger Burger Bernhard Wurmser s Dorf Missennä kauft. Bis 1805 isch s im Bsitz vun sinere Familie bliwe, no isch s zum Kurfirschtedum Bade kumme. Missennä het mit dr Gmai Schwanai e Verwaltungsgmainschaft verinbart. Dr Burgermaischter vun Missennä isch dr Alexander Schröder. Ergebnis vun dr Kommunalwahl vum 26. Mai 2019: Evangelischi Kirich Missenä (1766 mit Silbermann-Orgele) Kirich St. Laurentius (klassizistisch, baut 1829 bis 1830 vum Hans Voß, bis 1962 zäme vun dr evangelische un dr katholische Kirch als Simultankirch brüücht). Evangelischi Uferstehungskirich Evangelischi Kirich, Missene Kirich St.
Miiläbach (dt. Mühlenbach) isch e Gmai im Ortenaugrais z Bade-Wirtteberig. Si het 1674 Iiwohner (Stand: 31. Dezember 2022). Miiläbach lait ime Sittedal vum Kinzigdal im mittlere Schwarzwald. Durich d Gmai fließt dr Miiläbach. Dr Bann bstoht us 32,5 % Landwirtschaftsflechi, 63,9 % Wald, 3,4 % Sidlungsflechi un 0,2 % sunschtiger Flechi. Nochbergmaine sin d Städt Haaslä un Huusä im Norde, Guedä im Oschte, d Stadt Elze im Landkrais Ämmedinge im Side un Hoofschdäddä im Weschte. Zue Miiläbach ghere s Dorf Miiläbach, d Wiiler Aichhalde, Girtenau, d Zinke Bärebach, Burggrawe, Dietendal, Fannis, Flacheberg, Hagschbach, Hintergrund, Oberbiechere, Pfuus, Schuelerschberg, Stai, Stollegrund, Unterbiechere un Windebach un d Hef Grueb un Vorbach. Miiläbach isch zum erschte Mol gnännt worre anne 1234 als Milenbach. Bis 1806 het Miiläbach de Firschteberger ghert, no isch zum Großherzogdum Bade kumme. Miiläbach het mit dr Stadt Haaslä un dr Gmaine Discherbach, Hoofschdäddä un Schdainä e Verwaltungsgmainschaft verinbart. Karl Burger: 1993-2017 Helga Wössner: sitt 2017 Ergebnis vun dr Kommunalwahl vum 26. Mai 2019: Kadolischi Kirich St. Afra Burig Miiläbach (13. Jh.) Rothuus St. Afra Narrezumft Dr Dialäkt vun Miiläbach ghert zum Owerrhinalemannisch. Skiclub Mühlenbach 1969 e. V. Sportverein Mühlenbach 1951 e. V. TTC Mühlenbach e. V. Verein für Kraftsport Mühlenbach
Neiriäd (dt. Neuried) isch e Gmai im Riäd wu zuem Ortenaugrais in Bade-Wirtteberig g'herd. Neiriäd leit in dr Owerrhineweni direkt am Rhin an dr Grenze zue Frankrich. Dr Bann bstoht us 63,7 % Landwirtschaftsflechi, 16,9 % Wald, 11 % Sidlungsflechi un 8,4 % sunschtiger Flechi. Nochbergmaine sin d Stadt Kähl im Norde, Schutterwald un Hohberg im Oschte, Friesenheim un Meißenheim im Side un di elsässische Gmaine Plobsheim un Eschau im Weschte. Zue Neiriäd ghere d Ortsdail Aldene (dt. 'Altenheim'), Dungene (dt. 'Dundenheim'), Ichäne (dt. 'Ichenheim'), Millä (dt. 'Müllen') un Schudderzäll (dt. 'Schutterzell'). Aldene Dungene Ichäne Millä Schudderzäll Neiriäd isch am 1. Jänner 1973 entstande durich dr Zämmeschluss vun dr Gmaine Aldene, Dungene, Ichene un Mille. Scho zum 1. Jänner 1972 isch Schudderzäll zue Ichene iigmaindet wore. Aldene isch zum erschte Mol gnännt worre anne 1139, Dungene anne 1289, Ichene 1066 un Mille 1139. Neiriäd ghert zue kainere Verwaltungsgmainschaft. Gerhard Borchert (FDP): 1997–2013 Jochen Fischer (barteilos): 2013–2020 Tobias Ullrich: sitt 2021 Ergebnis vun dr Kommunalwahl vum 26. Mai 2019: Evangelischi Fridenskirch Aldene (1813) Kadolischi Kirch St. Nikolaus (1822) Kadolischi Kirch St. Johannes Dungene (1823-1824) Simultankirch Schudderzäll (1862) Kirich Aldene Kirich Ichene Dr Dialäkt vun Neiriäd ghert zum Owerrhinalemannisch. Innerhalb vum Owerrhinalemannische
Dr Peter Fiedler (* 29. Augschte 1940 z Mariaschein, Nordböhme; † 2. Novämber 2009) isch e dytsche Theolog gsii. Dr Peter Fiedler het z Münche un z Fryybeg Latyynisch, Griechisch un Katholischi Theologi studiert. Anne 1968 het er bim Anton Vögtle im Fach Neis Teschtamätn mit dr Arbet Die Formel „und siehe“ im Neuen Testament zum Dr. theol. promoviert. Är het derno as Assischtänt bim Vögtle gschafft un 1976 mit dr Arbet Jesus und die Sünder habilitiert. Ab 1979 isch er Brofässer an dr Pädagogische Hochschuel z Löörech gsii, ab 1982 Brofässer an dr Pädagogische Hochschuel Ludisburg un syt 1991 Brofässer an dr Pädagogische Hochschuel Fryybeg. Dr Fiedler het sich vor allem um d Verständigung vu Jude un Chrischte bemiet un het sich mit ere historisch-kritische Exegese vu dr neiteschtamäntlige Schrifte bschäftigt, vor allem mit Blick uf anti-jidischi Passasche im Neie Teschtamänt. Är het dr jidisch-chrischtlige Verständigung un dr Religionspädagogik wichtigi Impuls chenne gee, vor allem doderdur ass er draditionälli anti-jidischi Darstelligstendänze in Schuelbiecher fir dr Religionsunterricht un in Chinderbible identifiziert. Dr Fiedler isch syt dr frieje 1970er Johr z Obfige gwohnt un het mit syyre Frau Ursula vier Chinder ghaa. Die Formel „und siehe“ im Neuen Testament, (StANT 20).
D Barbara Kirchner (* 9. Novämber 1970 z Fryybeg) isch e dytschi Chemikeri un Schriftstelleri. D Kirchner isch z Munzinge ufgwagse un het anne 1990 am Rotteck-Gymnasium z Fryybeg Abitur gmacht. Vu 1990 bis 1998 het si an dr Universitete Fryybeg un Mainz, an dr Tächnische Universitet Chemnitz un an dr Universität Basel Chemi studiert. Anne 1999 het si z Basel bim Hanspeter Huber am Institut fir Fysikalischi Chemi promoviert iber Molekulardynamik-Simulatione zur Berächnig vu NMR-Aigeschafte. As Post-Doktorandi het si z Brisbane (Auschtralie), z Stuegert, z Bochum, z Züri un z Bonn gforscht. Anne 2006 het si an dr Universitet Bonn habiliert. Ab 2007 isch si as Noofolgeri vum Joachim Reinhold Brofessori fir Theoretischi Chemi an dr Universitet Leipzig gsii. Zum 1. Jänner 2013 het d Kirchner e Ruef an s Mulliken Center for Theoretical Chemistry am Inschtitut fir Physikalischi un Theoretischi Chemi an dr Universitet Bonn aagnuu. D Barbara Kirchner vereffetligt näbe ihre wisseschaftlige Arbet au literarischi Prosa un Essay. Si het zämme mit em Dietmar Dath Abitur gmacht, mit ihm het si iber d Johr immer wider au uf literarischem Biet zämmegschafft. 1997 hän si zämme d Gruppe Pfadintegral (GPI) grindet, urspringlig e fiktivi bolitischi Gruppe in eme
Ingersheim isch dr Name vu däne Ortschafte: Engersche, e Gmai im Landchrais Ludisburg, Bade-Wirttebärg, Dytschland Ingersche an dr Jagscht, e Ortsdail vu Craalse im Landchrais Schwäbisch Hall, Bade-Wirttebärg, Dytschland Íngersche, e Gmai im Oberelsass, Frankrych
Katzenthal isch dr Name vu däne Ortschafte: Kàtzedàl, e Gmai im Oberelsass, Frankrych Katzenthal, e Ortsdail vu dr Gmai Affing im Landchrais Aichach-Friedberg, Bayern, Dytschland Katzenthal, e Ortsdail vu dr Gmai Weihmichl im Landchrais, Bayern, Dytschland
Urbach isch dr Name vu däne Ortschafte: z Dytschland Urbach, e Gmai im Rems-Murr-Chrais, Bade-Wirttebärg Urbach, ehmolige Name vu Auerbach, hit e Staddail vu Bensheim, Chrais Bergstraße, Hesse Köln-Urbach, e Stadtdail vu Köln, Nordrhy-Weschtfale Urbach, e Gmai im Landchrais Neuwied, Rhyland-Pfalz Urbach, e Gmai im Landchrais Nordhausen, Thüringe Urbach, e Ortsdail vu Menteroda, Thüringe Urbach, e Dorf in dr Gmai Helbedündorf, Thüringe z Frankrych Frâlât, frz. Fréland, els. Ürbach, dt. Urbach bei Kaysersberg. e Gmai im Oberelsass Fouda, frz. Fouday, dt. Urbach, e Gmai im Oberelsass Urbach, e Ortsdail vu dr Gmai Epping, Département Moselle z Russland dr ehmolig Name vu Puschkino im Biet Saratow, hite no dr Name vu dr Bahnstation Urbach isch dr Name vu däne Fließgwässer: Urbach oder Urbachwasser im Urbachtal, Kanton Bärn, Schwyz Urbach, Fluss im weschtlige Taunus, Dytschland Urbach isch dr Name vu däne Persone: Klaus von Urbach (15. Jh.), dytsche Alchimist Lutz Urbach (* 1966), dytsche Kommunalbolitiker (CDU) Peter Urbach (* 1941), Berliner Verfassigsschutz-Spitzel am Änd vu dr 1960er Johr Reinhard Urbach (* 1939), Direktor vum Theater der Jugend z Wien (1988–2002) Otto Urbach (Komponist) (1871–1927), Komponist, Dresden Otto Urbach (Schriftsteller) (1901–1957), Schriftsteller, Hannover
Dr Ralph Neininger (* 22. Dezämber 1970 z Fryybeg) isch e dytsche Mathematiker. Dr Neininger isch z Fryybeg ufgwagse un het anne 1990 am Rotteck-Gymnasium z Fryybeg Abitur gmacht. Ab 1991 het er an dr Universitet Fryybeg Mathematik studiert. Anne 1999 het er bim Ludger Rüschendorf am Inschtitut fir Mathematischi Stochastik promoviert. As Post-Doktorand het er 2000 bis 2002 bim Luc Devroye an dr McGill University z Montreal, Kanada un anne 2002 bim Hsien-Kuei Hwang an dr Academia Sinica z Taipei, Taiwan gforscht. Im Jänner 2003 het er e Juniorbrofässur an dr Universitet z Frankfurt am Main iberchuu, wun er si anne 2004 habilitiert het. Syt em Dezämber 2006 isch er Brofässer fir Stochastik am Inschtitut fir Mathematik an dr Goethe-Universitet Frankfurt. Syyni Forschigsschwärpinkt sin Wahrschynligkaitstheori, Algorithme un Datestrukture. Limit Laws for Random Recursive Structures and Algorithms. Dissertation, Universität Freiburg i. Br., iv, 96 p. (1999). Stochastische Analyse von Algorithmen, Fixpunktgleichungen und ideale Metriken. Habilitation (kumulativ), Universität Frankfurt a. M., 45 p. (2004). Homepage Ralph Neininger, Universität Frankfurt Normdate: GND: 121754847 | VIAF: 10710107
Felche isch e Fischgattig, wo zo de Famili vo de Salmfisch (Salmonidae) ghört. Si isch zimli aarteriich, i de Alpe gits rund 30 endemischi Aarte, devo alai i de Schwiiz mee as 20. Allerdings sind no nöd all Felchenarte erforscht und wüsseschaftlich bischribe. Meriri Arte sind i de letschte hundert Joor uusgstorbe. Felche wered je noch Art bis zo 70 cm lang, selte aber grösser as e Meter. Si esset chliinie Tier, wie Würmer, Schnegge oder Planktonchrepsli. Si lebet i chalte subere Seeje und reagieret recht empfindli uf Wasserverschmutzig. Groosi Waaserbauwerch vo Menschehand hend zomene Zämebruch vo Felchepopulatione gfüert, so im Walesee nochem Bau vom Linthkanal und i de Juraseeje, noch de Juragwässerkorektion. D Felchenarte chömed i Seeje i de Alpe, uf de Britische Insle, z Skandinavie, z Poole, im Baltikum, z Russland und im nördliche Nordamerika vor. S werd agnoo, as noch de Iisziit d Felchenarte sich i chälteri Regione zruggzoge hend, so as d Felchenarte i de Alpe isoliert worde sind, wa d Artevillfalt guet erchlärt. Felche hend vili lokaali Arte entwicklet, wo mengisch nu i grad aim See vorchömed. D Erforschig vo dene Arte isch no nöd abgschlosse und d Zueornnig i de Wösseschaft bis hüt no
Noodere isch e Gmai im Ortenaugrais z Bade-Wirtteberig. Si het 1949 Iiwohner (Stand: 31. Dezember 2022). Noodere leit im Dal vum glichnamige Bach im weschtlige Schwarzwald. Dr Bann bstoht us 16,6 % Landwirtschaftsflechi, 79,1 % Wald, 3,9 % Sidlungsflechi un 0,4 % sunschtiger Flechi. Nochbergmaine sin d Städt Owerkirch un Oppenau im Norde, Haamerschbach im Oschte, d Stadt Zell im Side un d Stadt Gengebach im Weschte. Zue Noodere ghere s Dorf Noodere, d Zinke Allmend, Bärhag, Baimlisberg, Buchbiel, Ernschbach, Flacke, Grofeberg, Haseberg, Helgebiel, Huetmacherdobel(-loch), Kohlberg, Kielmorge, Linde, Merkebach, Michelbach, Moosbach, Mihlstai, Rutschhof, Schenwald, Schottehefe, Schrofe (Hinter un Vorder), Stolleberg, Unterdal un Vor Ernschbach, d Hef Denninger, Haigrawe, Hirzeberg, Lichterschgrund, Rittiguet, Rielschbach, Sodlach, Stollegrund(hof) un Unterflacke un d Wohnblätz Kuttelrai, Moosmatte un Noodere-Fabrik. Noodere isch zum erschte Mol gnännt worre anne 1139. De hinder Dail vum Dal het zum Kloschter Gängebach ghert, de vorder Dail zue de Richsstadt Zell. Anne 1803 isch s Gebiet zum Kurfirschtedum Bade kumme. Noodere het mit dr Stadt Zell un dr Gmaine Biibere un Haamerschbach e Verwaltungsgmainschaft verinbart. Dr Burgermaischter vun Noodere isch dr Carsten Erhardt. 1803: Anton Feger (Vogt) 1805: Georg Öhler (Vogt) 1810: Josef Diller (Vogt) 1811–1816: Anton Herrmann (Vogt) 1816–1819: Johannes Spitzmüller
Haamerschbach isch e Gmai im Ortenaugrais z Bade-Wirtteberig. Si het 2489 Iiwohner (Stand: 31. Dezember 2022). Oberharmersbach leit im mittlere Schwarzwald im Dal vum Haamerschbach, wu bi Biiberä in d Kinzig mindet. Dr Bann geht vum Haamerschbach in 280 Meter Hechi bis zum Gipfel vum Brandekopf in 945 Meter iwer NN, d Dorfmitt leit uf rund 320 Meter iwer NN. D Ortschafte leit im Naturpark Schwarzwald Mitte/Nord. Dr Bann bstoht us 22,2 % Landwirtschaftsflechi, 74,1 % Wald, 3,4 % Sidlungsflechi un 0,3 % sunschtiger Flechi. D Gmai grenzt im Norde an d Stadt Obbenau, im Nordoschte an Bad Peterstal-Griesbach, im Oschte an Oberwolfe, im Süden an die Stadt Huusä un Fischerbach, im Sidweschte an d Stadt Zäll un im Weschte an Noodere. Zue Haamerschbach ghere newem glichnamige Dorf d Wiiler Riersbach Dörfle, Vor Hagenbach un Vor Riersbach, d Zinke Adelbach, Amselgrund, Billersberg, Engelberg, Häldele, Hagenbach-Berg, Hermersberg, Holdersbach, Hub (mit Hinterdorf), In Riersbach, In Waltersbach, In Wickersbach, Jauschbach, Jedensbach, Krähenstein, Krochte (Ober u. Unter), Langenberg, Langhärdle, Langhard, Limrain, Ottenbach, Roßbach, Vor Waltersbach, Vor Wickersbach, Waldhäuser un Zuwald, d Hef Durben, Fußbühl, Gorgisenberg, Hark, Holzhack, Mißlinke un Wittum un d Wohnblätz Almendgrund, Bolaien, Eckle, Frickenberg, Grabengründle, Grommet un Löcherberg. Haamerschbach isch zum
Horb isch en iiwohnergmeind im wahlchreis Lozärn-Land im kanton Lozärn i dr Schwiiz. Horb isch en südliche vorort vo dä schtadt Lozärn und liit am Vierwaldstättersee am fuess vom Pilatus. Zu Horb ghöred dä Bireggwald (en hochwald) im nordoschte, d halbinsle Horb im oschte vo dä gmeind, s gebiet weschtlech drvo ond teili vom Pilatushang. Dä rächt grossi Bireggwald liit zwüsched em dorf ond dä südöschtliche quartier vo dä schtadt Lozärn, zum biispiil em Matthof ond em Hirtehof. Nordöschtlech vom Bireggwald ischs quartier "Biregg", wo zwor politisch zu Horb ghört, aber mit Lozärn zämegwachsen isch. Uf dä halbinsle Horb hets ussert em Dickiwald kei wald meh. Em ufer vom Vierwaldschtättersee noche het's e huufe sidlige. Diä gröschte sind Samichlause (amtlech: St. Niklausen) em oschten ond Chästenebaum (amtlech: Kastanienbaum) im südoschte vo dä halbinsle. Au ufem Fälmis isch i dä letschte johre vill bautt worde. S dorf Horb isch mit de ortsteil Waldegg, Althof ond Rank i dä zweite hälfti vom 20. johrhundert schtarch gwachse und wirkt scho fasch schtädtisch. Mehreri bäch flüssed durs gebiet. Südöschtlich vom dorf liit de alti ortsteil Winkel a dä horber bucht. Winkel ond au s weschtlech devo glägnigi quartier Ennethorb (amtlech: Ennethorw) sind wäge dä
De Isaak Gröbli (* 26. April 1882 Oberuzwil; † 27. April 1917 Gossau) isch e Schwiizer Industrielle, wo d Schifflistiggmaschine erfunde het. De Issak Gröbli isch em 26. April 1882 z Oberuzwil as dritts Chind vom Joseph Gröbli und vo de Anna Katharina uf d Welt cho. Sin Vatter isch de Dorflehrer vo Oberuzwil gsii und het denebet ono e chliini Weberai bitribe. Mit elfi het er bi sim Vatter s Webe glernt. Mit 18ni isch er zäme mit eme Fründ uf Lyon uusgwanderet. Well er aber nöd de gwünschti Erfolg ghaa het, isch er noch drai Joor wider zrugg i sini Haimet und het i merere Weberaie gschaffe, so z Rüeschlike, z Thalwil und ab 1841 z Oberuzwil. 1842 isch er is Militär iitrette und isch Korporal wore. Noch em Tood vo sim Vatter ane 1843 het er dem sini Weberai öbernoo und uusbaut. Denebet het er ono e militärischi Karriere gmacht. Im Sonderbundchrieg isch er Feldwaibel gsii, 1848 isch er zom Lütenant biförderet wore und i de 1850er Joor isch er zom Hopme uufgstige. Ghüroote het de Isaak Gröbli ane 1849 und zwoor d Anna Elisabeth Grob. Sini Weberai het er us wertschaftliche Gründ müese zuetue und het