rlitschk/wikidir huggingface dataset:
„Dr Struwwelpeter“ ìsch a beriahmt Kìnderbüech gschrìewa vum Heinrich Hoffmann, a ditscher Kìnderdokter. As hàndelt sìch um Kìnder wo nìt bràv sìn un wagadam vìel Miseer han. Zehn kleina Gschìchtla, voller Moràl un mankmol grüßig, sotta ìn da Kìnder lehra z'folga. Dr Held vum zweita Gschìchtla ìsch a junger Büe wo sìch nìt wìll loo strahla, ar heißt „Struwwelpeter“ un hàt ìm Büech si Nàmma gaa. Ànna 1844 z'Frànkfurt, hàt dr Kìnderdokter Heinrich Hoffmann fer si Suhn a Bìlderbüech àls Wiahnàchsgschank gsüecht. Ar hàt àwer nit gschèits gfunda un hàt àm Plàtz a laar Heft heimbrocht, fer'na mìt sina eigena Text un Gmälda z'fìlla. Uf em Rot vu'ma Frìnd hàt dr Hoffmann si Heft àls Büech lo drucka, mìtem Titel „Drollige Geschichten und lustige Bilder für Kinder von 3–6 Jahren“; dr Hoffmann hàt dr Pseudonym Reimerich Kinderlieb benutzt, nur fer dia erschta Version vum Büech. Noochhar hàt dr Titel gwachselt uf „Der Struwwelpeter“. Dàs Büech hàt a so vìel Erfolg ghàà àss's ìn mehrera Sprocha ìwersetzt worra ìsch; zum Beispiel uf Anglisch ànna 1848: „Slovenly Peter“, uf Frànzeesch: „Pierre l'ébouriffé“, uf Làtiinisch, Esperànto, Griachisch, Finnisch...) D verschìedena ditscha Dialekta sìn aui derbi; 's gìtt zum Beispiel „De Alemannisch Strubelpeter“ vo
Mit italiänischi Opere mäint mä d Kunst vo dr Opere z Italie wie au d Opere uf Italiänisch. D Opere isch z Italie um s Joor 1600 entstande, und die italiänischi Opere spiilt e Hauptrolle in dr Gschicht vo dere Theatergattig bis hüte. E Hufe berüemti Opere uf Italiänisch si vo niditaliänische Komponiste gschriibe worde, drunder dr Händel, dr Gluck und dr Mozart. Wärk vo italiänische Komponiste us em 19. und früeje 20. Joorhundert wie dr Rossini, dr Bellini, dr Donizetti, dr Verdi und dr Puccini ghööre zu de bekanntiste Opere, wo je gschriibe worde si, und wärde hüte in de Operehüüser uf dr ganze Wält ufgfüert. Die venezianischi Opere het sich im 17. Joorhundert uusebildet und isch charakterisiert gsi dur e gröösseri Bedütig vo dr formelle Arie, em Aafang vom bel canto, em gröössere Gwichd, wo die stimmligi Eleganz vor em dramatische Usdruck ghaa het, dur chliini Orchester und sältenem Iisatz vo Chöör, dur e verwiggleti und vilmol unwoorschinligi Handlig, dur e entwiggleti Büünetechnik und dr Iisatz vo instrumentelle Iifüerige, wo sich spööter zur Uwertüüre entwigglet häi. Z Venedig isch 1637 s erste Operehuus, s Teatro di San Cassiano, under dr Läitig vom Benedetto Ferrari and Francesco Manelli ufdoo
En Anthem isch en änglischi Choorkomposizioon mit gäistligem Teggst, wo in Gottesdienst in dr Anglikanische Liturgii verwändet wird. Im änglische Sproochgebruuch wird dr Begriff au allgemäin für e festlige Gsang verwändet S Wort „Anthem“ chunt über s altänglisch ontemn, antefn ‚abwäggligswiis gsungeni Komposizioon‘ vom griechischen ἀντίφωνα antiphona ‚Antwort in Stroofe‘. Es isch doodrmit ursprünglig s gliich Wort wie Antiphon. Im ängere Sinn bezäichnet dr Begriff aber e spezielli Gattig vo dr Chillemuusig, bsundrigs im Gottesdienst vo dr Church of England, wo in dr Liturgii von ere en Anthem bim Morge- und äini vim Oobegottesdienst vorgsee isch („in choirs and places where they sing“). Anthems wärde vom Choor gsunge und underschäide sich in iirer Form und Komplexidäät vo de Hymns (Gmäindilieder) und Psalms (äifacheri Psalmodie). Die tradizionelli änglischi Chröönigszeremonie umfasst meereri Anthems. Die verdoonte Teggst stamme us dr Bible oder mänggisch us dr Liturgii. Es git Anthems für Solostimme (Verse Anthem), für dr gsamt Choor (Full Anthem) oder für e Kombinazioon us Choor- und Soloabschnitt (Full with verse). Anthems, wo e möögligi Instrumentaalbegläitig über s colla-parte-Spiil uusegoot, wärde as Symphony Anthems bezäichnet. S Anthem het in dr anglikanische Liturgii öbbe dr gliich Stellewärt wie d Motette in dr katholische oder lutherische
Under ere Arie (vo italienisch aria ‚Wiis‘, ‚Luft‘, vo latiin. aera vo aer ‚Luft‘) verstoot mä e Gsangssstück, wo solistisch vordräit und vo Instrumänt begläitet wird, im Allgemäine vom ene Orchester. Mäistens isch en Arie Däil vom ene gröössere Wärk wie von ere Opere, ere Kantate oder eme Oratorium. D Arie vermiddlet d Gfüül und Stimmige, dr Affekt, im Geegesatz zum Rezitativ, wo d Handlig voraadribt. Wenn en Arie nid seer lang isch und nume us äim Däil bestööt, reedet mä von ere Ariette, ere „chliine Arie“. Da-capo-Arie Rezitativ Aria. Eine Festschrift für Wolfgang Ruf, hg. von Wolfgang Hirschmann im Auftrag der Abteilung Musikwissenschaft des Instituts für Musik der Martin-Luther-Universität Halle-Wittenberg und der Georg-Friedrich-Händel-Gesellschaft e. V., Internationale Vereinigung, Redaktion: Sebastian Biesold, Olms: Hildesheim/Zürich/New York 2011; ISBN 978-3-487-14711-6.
China isch e kulturelle Ruum in Ostasie, wo vor me as 3500 Joor entstande isch. Für d Gschicht vo dr Kultur isch dr chinesisch Ruum sid em zwöite Joortusig vor Chrischtus eis vo de grosse Zäntre vo dr Zivilisazioon. Dört isch s chinesische Schriftsyschteem entwicklet worde, wo s eltischte uf dr Wält isch, und au i dr Architektur, dr Medizin, dr Musig, dr Filosofy (wie öppe mit em Daoismus), dr Technik und uf anderne Gebiet isch China scho im Altertum innovatyv gsi. S Wort China chunt vom Sanskrit-Wort cīna चीन. Das isch z China dr Name vom Staat Qin gsi, wo vom Joor 778 vor Chrischtus bis 207 vor Chrischtus d Regioon China agfüert het. Es git i däm Kulturruum verschideni chinesischi Sprooche. Politisch und geographisch het das Gebiet i dr historische Zyt, vo 221 vor dr Zitewändi bis anne 1912, s Kaiserriich China umfasst. Drufabe het’s bis noch em Zwäite Wältchrieg d Republik China ggää. Sit 1949, wo dr Bürgerchrieg mit em Siig vo de Kommunischte z Änd gangen isch und d Nazionaliste sich uf d Insle Formosa zruggzooge häi, git s zwäi chinesischi Staate: d Volksrepublik China (VR), wo s ganze chinesische Feschtland beherrscht, und d Republik China
D Gschicht vo de Juude foot noch dr jüdische Dradizioon in dr spoote Bronsezit aa. In iire religiööse Schrifte, wo denn im Tanach zämmegfasst worde si, wärde Gschichte vo nomadische Stämm verzellt, wo in dr Region vo dr Lewante gläbt häi und sich as Volk Israel bezäichnet häi. Usser dene Schrifte git s aber seer wenig Züügniss, vor allem fast käni vo andere Völker. Uf dr Stele vom Farao Merenptah vo öbbe 1210 v. d. Z. wird e Völkergrubbe erwäänt, wo mä von ere dänkt, ass es d Israelite gsi si. Erst im erste Joorduusig mit dr Gründig vo de Staate Juda und Israel cha mä afo von ere Gschicht reede, wo s drfür besseri Beleeg git as religiöösi Schrifte, wo Joorhunderti noch de verzellte Eräignis ufgschriibe und de politische Notwändikäite vo dr Zit aabasst worde si. Mä cha chronologisch d Gschicht vo de Juude in drei underschiidligi Epoche iidäile. D Zit vo dr staatlige Existänz im Alterdum bis zur Erooberig dur d Römer, d Zit, wo d Juude in dr Diaspora häi müesse lääbe und d Zit sit dr Gründig vom modärne Staat Israel, wo jede Juud zu jedere Zit cha iiwandere. D Gschicht vom Volk Israel bis zur
Dr 10. Augschte isch dr 222. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 223. in Schaltjohr), dodermit blybe no 143 Däg bis zum Änd vum Johr. 0843: Im Verdrag vu Verdun wird s Frankerych vun verstorbene Ludwig em Frumme unter syne Sihn Lothar, Ludwig un Karl ufdailt. 1792: Der Tulleriesturm vu dr Sansculottes beändet d Monarchi z Frankrych. Dr Ludwig XVI. wird gfange gnuu. 1740: Samuel Arnold, änglische Komponischt 1860: Karl Moser, Schwyzer Architäkt 1912: Alfons Fügel, dytsche Operesänger 1925: Gerhard Jung, dytsche Dialäktdichter 1951: Juan Manuel Santos, kolumbianische Bolitiker 0725: Plektrudis, austrasischi Adligi un Hailigi 1832: Niklaus Rudolf von Wattenwyl, Schwyzer General 1838: Andrea Rosius à Porta, Schwyzer Theoloog, Schriftsteller und Lehrer 1963: Ernst Wetter, Schwyzer Bolitiker un Bundesrot 1976: Willy Hege, Schwyzer Bildhauer un Goldschmid 1982: Maurus Gerner-Beuerle, dytsche Bfaarer un Dialäktdichter 1983: Richard Gäng, dytsche Dialäktautor Commons: 10. Augschte – Sammlig vo Multimediadateie
Dr 11. Augschte isch dr 223. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 224. in Schaltjohr), dodermit blybe no 142 Däg bis zum Änd vum Johr. 1264: Dr Papscht Urban IV. ordnet dr Herrgottsdag as Fescht fir di gsamt Chilche aa. 1712: Im Fride vu Aarau gwinne noch em Toggeburgerchrieg di protestantische Kanton, vor allem Züri un Bärn, statt dr katholische Ort s Ibergwicht in dr Gmaine Herrschaft. 1858: Dr Gipfel vum Eiger wird zem erschte Mol bstiige vu dr Grindelwalder Bärgfierer Christian Almer un Peter Bohren zämme mit eme irische Gascht. 1922: Dr Rychsbresidänt Friedrich Ebert bstimmt s Lied der Deutschen zue dr Nationalhymne vum Dytsche Rych. 1960: D Republik Tschad wird unabhängig vu Frankrych. 2012: Dr Schwyzer Dokumäntarfilm More than Honey wird am Locarno Film Festival urufgfiert. 1858: Anton Geiß, badische Bolitiker 1883: Ernst Stadler, elsässische Dichter 1888: Rudolf Hägni, Schwyzer Mundartdichter 1902: Werner Morf, Schwyzer Zaichner un Mundartdichter 1926: Wera Frydtberg, dytschi Schauspileri 1934: Schang Hutter, Schwyzer Bildhauer 1950: Steve Wozniak, US-amerikanische Computeringenieur un Unternämmer 1957: Michael Kühntopf, dytsch-schwyzerische Kultur- un Religionswisseschaftler 1958: Manfred Kern, dytsche Bolitiker 1997: Kimberly Drewniok, dytschi Volleyballspileri 1464: Nikolaus vu Kues, dytsche Philosoph, Theolog un Mathematiker 1635: Melchior Goldast, Humanischt 1956: Jackson Pollock, amerikanische
Dr 12. Augschte isch dr 224. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 225. in Schaltjohr), dodermit blybe no 141 Däg bis zum Änd vum Johr. 1833: In dr Schwyz lest e Mehrhait vu dr Kanton dr Sarnerbund uf, wel er nit mit em Bundesvertrag veryybar sei. 1981: Dr erscht Personal Computer vu IBM, dr IBM 5150, chunnt uf dr Märt. 1868: David Farbstein, Schwyzer Bolitiker 1883: Lorenz Bock, dytsche Bolitiker 1887: Erwin Schrödinger, eschtrychische Physiker 1903: Walter Bodmer, Schwyzer Moler un Bildhauer 1910: Heinrich Sutermeister, Schwyzer Komponischt 1932: Oskar Saier, Erzbischof vu Friburg 1936: Georg Philippi, dytsche Botaniker 1942: Ingeborg Schütze, dytschi Dialäktdichteri 1943: Herta Däubler-Gmelin, dytschi Bolitikeri 1954: François Hollande, franzesische Bolitiker un Bresidänt 1955: Hanspeter Gass, Schwyzer Bolitiker 1955: Markus Ramseier, Schwyzer Autor und Germanischt 1963: Sir Mix-a-Lot, US-amerikanische Rapper 1997: Léandra Olinga Andela, kamerunisch-franzesischi Volleyballspileri 30 v. d. Z.: Kleopatra VII., Chenigi vum Ptolemäerrych un Pharaoni vu Egypte 0875: Ludwig II., Chenig vu Italie un remische Chaiser 1525: Hans Müller vo Bulgèbach, èn Buèrèfüürer im Dütschè Buèrèchrièg 1606: Jakob Reiner, dytsche Komponischt 1714: Anne, Chenigi vu Großbritannien un Irland 1848: George Stephenson, änglische Yysebahningenieur 1955: Thomas Mann, dytsche Schriftsteller 1962: Hans Kohler, dytsche Bolitiker 1983: Franz Radziwill, dytsche
En Uwertüüre (vo französisch ouverture „Eröffnig“) isch en instrumentaali Komposizioon, wo zur Eröffnig vo Büünewärk (Opere, Ballett oder Danz-Suite, Schauspiil), gröössere Vokaalwärk (Kantate, Oratorium) oder allgemäin as Ufdakt vom ene Konzärtbrogramm gspiilt wird. Sit em Ändi vom 16. Joorhundert git s Beleeg für instrumentaali Iiläitige zu Danz- und Theaterveraastaltige. Si häi ganz underschidligi Nääme gha: Toccata, Sonata, Sinfonia. Mänggisch häi si nume us ere churze Fanfare bestande. Vom 17. Joorhundert aa häi sich Stück us zwäi Setz mit underschidligem Tempo afo duuresetze. Mänggisch het mä non e dritte Satz draaghänggt. Im franzöösische Sproochgebiet het men e vilmol Entrée, im italiänische Sinfonia gsäit. Erst um öbbe 1800 het sich d Bezäichnig Ouverture duuregsetzt, im Italiänische isch d Bezäichnig sinfonia für Uwertüüre üüblig bliibe. D Gschicht vo dr Uwertüüre hängt mit dr Sonate und dr Sinfonii zämme, was iire formaal Ufbau betrifft. Im 18. Joorhundert häi die Franzöösische und die Italiänische Uwertüüre as Tüpe vorgherrscht. Mit dr Entwickligsgschicht vo dr Italiänische Uwertüüre hänge s Concerto grosso und d Sinfonii zämme. E Wärk vo deere Gattig vom Johann Sebastian Bach isch s Erste Brandeburgische Konzärt in sinere Früeform, also ooni dr dritt Satz, wo spööter drzuechoo isch. Dr Bach het die vier Wärk
D Chapels Royal (ängl. [ˈtʃæpɘlz ˈɹɔɪɘl] „kööniglichi Kapälle“) si zwäi Kapälle im St. James’s Palace z London: Die äigentligi Chapel Royal und d Queen's Chapel. Zur Chapel Royal ghöört au dr kööniglichi Choor, wo bi Gottesdienst in de Chapels Royal und bi köönigliche Festakt ufdritt. Ursprünglig het dr Begriff nume äi Däil vom Hofstaat vo dr Britische Monarchii bezäichnet. D Chapel Royal het Gäistligi, Muusiker und Sänger umfasst, wo zueständig gsi si für s Duurefüere vo de religiööse Akt am Hoof vom Monarch. Im Lauf vo de Joorhundert isch dr Begriff Chapel Royal denn au für d Geböid brucht worde, wo die jewiilige Herrscher as Kapälle oder Gebätsruum brucht häi. Dr Dekan vo dr Chapel Royal wird vo dr Köönigin persönlig ernennt. Sit 1995 isch s dr Bischof vo London Richard Chartres. David Baldwin: The Chapel Royal. Ancient & Modern. Duckworth, 1990, ISBN 0715623494 Commons: Chapel Royal – Sammlig vo Multimediadateie Chapel Royal - Offizielli Site vom Britische Köönigshuus 51.504722222222-0.1375Koordinate: 51° 30′ 17″ N, 0° 8′ 15″ W
„Real Humans“ - „Echta Menscha“ („Äkta Människor“, uf Swedisch) ìsch a schwedischa Television-Serie. Sa ìsch vum Lars Lundström gschrìewa worra un vu da Stefan Baron un Henrik Widman produziart worra. Ma hàt dia Serie s erschta Mol àm 22. Janner 2012 uf em swedischa Sander SVT1 känna sah. Ìn Ditschlànd un ìm Frànkrìch hàt dr Sander arte àm 4. Àwrìl 2013 d Serie fànga-n-à zeiga. D zweita Reiha ìsch àm 1. Dezamber 2013 uf em swedischa Sander SVT1 üssakumma, un àm 15. Mai 2014 uf arte. As hàndelt sìch um a Science-Fiction Walt, wo Android-Robotter ìm Àlltàg vu da Menscha gheera. Sa wara „Hubot“ gnannt, fer „Human-Robot“. D Menscha düen sa fer verschìedena Zwack verwanda: fer d Àrwet, àls Krànkapflager, fer Sex, usw. Ma kààt sa ìm „Hubot-Market“ kàuifa, wia gweenliga Màschìna. S Gschìchtla pàssiart ìn Schweda. A pààr Hubots làuifa ìm Wàld umma, sa sìn nìt wia normàla Hubots, sa han sìch vu da Menscha befrèit un pràwiara so güet às meeglig allei z'ìwerlawa. Dernawa ìsch d Fàmìlia Engman, wo a Krànkapflager-Hubot fer dr Großvàter kàuift, un aui a Dàma-Hubot fer ìn dr Fàmìlia ìhra Hüsshàlt z'màcha. As gìtt a Polizèi-Brigàda wo sìch extrà um d Hubots bekìmmert. Wia
Dr 13. Augschte isch dr 225. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 226. in Schaltjohr), dodermit blybe no 140 Däg bis zum Änd vum Johr. 0523: Dr Johannes I. wird as Noofolger vum Hormisdas Papscht. 0582: Dr Maurikios wird Chaiser vum Oschtremische Rych. 1521: D Azteke-Hauptstadt Tenochtitlán, s hitig Mexiko-Stadt, fallt an d Spanier unter em Hernán Cortés. 1806: Unter em Schutz vum Napoleon wird Bade zum Großherzogtum. 1821: Uruffierig vu dr Oper Adele von Budoy vum Conradin Kreutzer z Königsberg. 1847: Dr John Russel Hind entdeckt dr Asteroid (7) Iris. 1849: Im Unabhängigkaits-Chrieg z Ungarn kapituliert d Armee unter em General Artur Görgey gegeniber russische Druppe. Im Rame vu dr Hailige Allianz schleen si zämme mit eschtrychische Ainhaite d Revolution vu dr Magyare nider. 1876: Bi dr erschte Bayreuther Feschtspil uf em Griene Biel wird bis zum 17. Augschte Der Ring des Nibelungen vum Richard Wagner zum erschte Mol ufgfiert. 1888: Z Blochenga wird dr Schwebisch Albverain grindet. 1948: Eschtrych wird Mitglid in dr UNESCO. 1952: Dytschland un Japan wäre Mitglid im Internationale Währigsfond (IWF). 1960: Di Zentralafrikanisch Republik wird unabhäng vu Frankrych. Dr David Dacko wird dr erscht Bresidänt. 1961: In dr Nacht fange NVA, Aagherigi vu dr Dytsche
Unter Photosynthes (altgriechisch φῶς phōs „Liecht“ un σύνθεσις sýnthesis „Zämmesetzig“) verstoht mer d Erzygig vu energyryche Stoff us energyermere Stoff mit Hilf vu Liechtenergy. Si wird vu Pflanze, Alge- un e Dail Bakteriegruppe bedribe. Bi däm biochemische Vorgang wird zerscht mit Hilf vu liechtabsorbierende Farbstoff, zmaischt Chlorophyll, Liechtenergy in chemischi Energy umgwandlet. Die wird derno unter anderem zum Ufböu vu energyryche organische Verbindige – Chohlehydrat - us energyaarme, anorganische Stoff, in dr Hauptsach us Chohledioxid CO2 (Chohlestoffdioxid-Assimilation) un Wasser H2O, brucht. Wel di energyryche organische Stoff zue Bstanddail vum Läbewäse wäre, nännt mer d Sintees vun ene Assimilation. Näbe Chohledioxid un Wasser wäre au Nitrat un Sulfat assimiliert. Mer unterschaidet zwische oxygener un anoxygener Photosynthes. Bi dr oxygene wird molekulare Suurstoff (O2) erzygt, bi dr anoxygene nit. Bi dr anoxygene Photosynthes chenne statt em Suurstoff anderi anorganischi Stoff entstoo, zem Byschpel elementare Schwäfel S. Di oxygen Photosynthes isch nit nume dr wichtigscht biogeocheemisch Prozäss vu dr Äärd, sunder au ain vu dr eltschte. Si drybt dur d Bildig vu organische Stoff dur Sunnenenergy diräkt un indiräkt fascht alli Ekosyschteem aa, wel si andere Läbewäse energyrychi Böustoff- un Energykwälle liiferet. Dr erzygt Suurstoff sälber dient zur Energygwinnig in dr aeroobe Ootmig
Dr Friide vo Utrecht umfasst meereri Friidensverdrääg, wo im Spanische Erbfolgchrieg 1713 en Änd gmacht häi und im niiderländische Utrecht abgschlosse worde si. Wo s im Früelig und Summer 1713 zum Abschluss vo Friidensverdrääg zwüsche de mäiste Staate choo isch, wo am Spanische Erbfolgchrieg mitkämpft häi, het dr Kaiser Karl VI. dänkt, ass nit gnueg wurd uuseluege für iin, wo aber Frankriich baraat gsi isch, witerzkämpfe het er 1714 dr Friide doch meer oder weeniger aagnoo. S Häilige Römische Riich und Bortugal häi erst spööter mit Spanie Friide gmacht. Dr Philipp V. vo Anjou, dr Änkel vom Louis XIV. vo Frankriich, wo wäägen em dr Chrieg usbroche isch, won er Köönig vo Spanie worde isch, isch anerkennt worde. Drfüür häi Spanie und Frankriich versproche, ass die bäide Länder nie in ere bourbonische Personalunion veräinigt wurde. Dr Philipp het für sich und sini Noochkomme uf jede Aaspruch an dr Chroone vo Frankruich verzichdet, dr Louis XIV. het s gliiche gmacht für die franzuöösische Bourbone Spanie gegenüber. 1883 häi die spanische Bourbone denn aber doch Aaspruch uf die franzöösischi Chroone erhoobe, im Widerspruch zu dr Regelig vo Utrecht. Spanie isch ufdäilt worde. S Hauptland und d Kolonie het dr Philipp bhalte, dr
Dr Henry Purcell [ˈhɛnɹɪ ˈpɜːsəl] (* 10. Septämber 1659 (?) z Westminster; † 21. Novämber 1695 z London) isch en änglische Komponist im Barock gsi. Scho zu sine Läbzite het er as dr bedütendsti änglischi Komponist gulte und dorum het men em dr Eereditel Orpheus britannicus gee. Dr Henry Purcell isch dr Soon vom ene Mitgliids vo dr Chapel Royal gsi, dr Sängerkapälle vom Karls II, wo um 1660 errichdet worde isch. Er het bim Henry Cooke († 1672) und denn bim Pelham Humfrey (1647–1674) gleert, und wo dää gstorbe isch bim John Blow und Matthew Locke (1621/22–1677). 1676 isch er Organist an dr Westminster Abbey worde. Im däm Joor het er d Muusig zum John Dryden sim Schauspiil Aureng-Zebe und zum Thomas Shadwell sim Epsom Wells und The Libertine gschriibe. Denn si no mee Wärk für Schauspiil choo, drunder en Uwertüüre und e Masque zum Shadwell sinere Bearbäitig vom Shakespeare sim Timon of Athens. 1682 isch dr Purcell au no Organist vo dr Chapel Royal. Sini erste Wärk, wo im Druck erschiine si, d Twelve Sonatas, si 1683 veröffentligt worde. In deere Zit het er vor allem gäistligi Muusig und Ode zu festlige Aaläss vom Köönigshuus gschriibe, drunder 1685
Dr 14. Augschte isch dr 226. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 227. in Schaltjohr), dodermit blybe no 139 Däg bis zum Änd vum Johr. 1502: Dr Christoph Kolumbus setzt uf syre Vierte Rais bi Kap Honduras zum erschte Mol sy Fueß uf s amerikanisch Feschtland. 1842: Dr vu dr US-Armee z Florida gfiert Zweet Seminolechrieg hert uf mit dr fascht vollständige Uusrottig vu dr Seminole-Indianer. 1870: Dytsch-Franzesische Chrieg: In dr Nechi vu Metz chunnt s zwische franzesische un preußische Druppe zue dr Schlacht bi Colombey. 1941: Dr Franklin D. Roosevelt un dr Winston Churchill unterzaichne uf dr HMS Prince of Wales d Atlantik-Charta, wu si iri Vorstellige vun ere neie Wältornig noch em Zweete Wältchrieg din ufgschribe hän. Die Charta wird noch em Chrieg di zäntral Grundlag fir di Verainte Natione. 1947: Pakistan wird bildet us dr mehhaitli muslimische Regione vu Britisch-Indie. 1949: Bi dr Wahl zum erschte Dytsche Bundesdag wird d CDU/CSU sterkschti Fraktion. 1955: Uruffierig vu dr Oper Irische Legende vum Werner Egk noch em William Butler Yeats im Festspielhaus Salzburg. 1971: Bahrain wird unabhängig vu Großbritannie. 1740: Pius VII., Papscht vu 1800 bis 1823 1768: Friedrich August Köhler, dytsche Pfarrer un Autor vu Sachliteratur 1821: Franz Josef
Dr 15. Augschte isch dr 227. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 228. in Schaltjohr), dodermit blybe no 138 Däg bis zum Änd vum Johr. 0778: E Dail vum fränkische Heer unter em Karl em Große wird im Dal vu Roncesvalles vu ortsaasässige Basken iberfalle un vellig vernichtet. Unter dr Gfallene isch au dr bretonisch Markgrof Hruotland, wu speter s Rolandslied gwidmet wird. 1235: Uf em Rychsdag z Mainz, wu vum Chaiser Friedrich II. yybruefe woren isch, wird dr Mainzer Landfride bschlosse. 1534: D Societas Jesu wird grindet. 1539: Dr Chenig Franz I. lait im „Edikt vu Villers-Cotterêts“ fescht, ass nume no di franzesisch Sproch in Urkunde un in dr Verwaltig derf brucht wäre. 1947: Indie wird unabhängig vu Großbritannie. 1948: Sidkorea wird unabhängig. 1960: D Republik Kongo wird unabhängig vu Frankrych. 1969: S Woodstock-Festival fangt aa. 1769: Napoléon Bonaparte, franzesische General un Chaiser 1771: Walter Scott, schottische Dichter 1809: Johann Jakob Burckhardt, Basler Bolitiker 1872: Aurobindo Ghose, indische Bolitiker, Philosoph un Mystiker 1924: Udo Kunz, dytsche Unternämmer un Bolitiker 1924: Alain Juppé, franzesische Bolitiker 1927: John Cranko, britische Danzregisseur un Choreograf 1968: Massimo Ceccaroni, Schwyzer Fuessballspiler 1982: Lia Quartapelle, italienischi Bolitikeri 1990: Jennifer Lawrence, us-amerikanischi Schouspilere 1118: Alexios I., Chaiser
Dr 16. Augschte isch dr 228. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 229. in Schaltjohr), dodermit blybe no 137 Däg bis zum Änd vum Johr. 0963: Dr Nikephoros II. wird Chaiser vum Byzantinische Rych. 1821: S Erzbischtum Fryybeg entstoht dur e päpschtligi Verfiegig, s johrhundertealt Bischtum Konschtanz erlischt glychzytig. 1857: Dr Norman Robert Pogson entdeckt dr Aschteroid (46) Hestia. 1878: Di erscht Uusgab vum Liechtensteiner Volksblatt chunnt uuse. 1960: Zypre wird dur s Zürcher un Londoner Abchuu Großbritannie, Griecheland un dr Türkei as Republik Zypre unabhängig vu Großbritannie. 1877: Augusto Giacometti, Schwyzer Mooler 1907: Edward James, britische Chunschtsammler un Mäzen 1913: Menachem Begin, israelische Bolitiker 1948: Annemarie Huber-Hotz, Schwyzer Bundeschanzleri 1951: Alois Lüönd, Schwyzer Schwyzerörgeler 1958: Madonna, US-amerikanischi Sängeri 1705: Jakob Bernoulli, Schwyzer Mathematiker un Physiker 1865: Hermann Hauff, dytsche Schriftsteller 1977: Elvis Presley, US-amerikanische Rock'n'Roll-Sänger un Schauspiler 2015: Christiane Langenberger, Schwyzer Bolitikeri 2018: Aretha Franklin, US-amerikanischi Sängeri 2023: Nora Szech, dytschi Wirtschaftswisseschaftleri Commons: 16. Augschte – Sammlig vo Multimediadateie