rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Breitenbach isch dr Name vu däne Ortschafte: Dytschland Bade-Wirttebärg: Broitebach, Ortsdail vu dr Gmai Elleberg im Oschtalbkroes Bayern: Breitenbach (Ebermannstadt), Stadtdail vu Ebermannstadt im Landchrais Forchheim Breitenbach (Kirchzell), Ortsdail vum Märt Kirchzell im Landchrais Miltenberg Breitenbach (Oberleichtersbach), Ortsdail vu dr Gmai Oberleichtersbach im Landchrais Bad Kissingen Hesse: Breitenbach am Herzberg, Gemeinde im Landchrais Hersfeld-Rotenburg Breitenbach (Bebra), Stadtdail vu Bebra im Landchrais Hersfeld-Rotenburg Breitenbach (Ehringshausen), Ortsdail vu dr Gmai Ehringshausen im Lahn-Dill-Chrais Breitenbach (Schauenburg), Ortsdail vu dr Gmai Schauenburg im Landchrais Kassel Breitenbach (Schlüchtern), Stadtdail vu Schlüchtern im Main-Kinzig-Chrais Breitenbach (Wüstung), Wieschtig bi Oberlauken im Hochtaunuschrais Nordryy-Weschtfale: Breitenbach (Siegen), Stadtdail vu Siegen im Chrais Siegen-Wittgenstein Ryyland-Pfalz: Breitenbach (Pfalz), Gmai im Landchrais Kusel Sachse: Breitenbach (Großschirma), Sidlig im Stadtdail Siebenlehn der Stadt Großschirma im Landchrais Mittelsachsen Breitenbach (Schönberg), Ortsdail vu dr Gmai Schönberg im Landchrais Zwickau Sachse-Anhalt: Breitenbach (Sangerhausen), Stadtdail vu Sangerhausen im Landchrais Mansfeld-Südharz Breitenbach (Wetterzeube), Ortsdail vu dr Gmai Wetterzeube im Burgenlandkreis Thüringe: Breitenbach (Leinefelde-Worbis), Ortsdail vu dr Stadt Leinefelde-Worbis im Landchrais Eichsfeld Breitenbach (Schmalkalden), Ortsdail vu dr Stadt Schmalkalden im Landchrais Schmalkalden-Meiningen Breitenbach (St. Kilian), Ortsdail vu dr Gmai St. Kilian im Landchrais Hildburghausen Frankryych Braitebàch, Gmai im Unterelsass Braitebàch, Gmai im Oberelsass Eeschtryych Breitenbach am Inn, Gmai im
Dr Nils Schmid (* 11. Juli 1973 z Trier) isch e dytsche Bolitiker (SPD). Vu 2009 bis 2016 isch er Landesvorsitzende vu dr SPD z Bade-Wirttebärg gsii. Fir d Landdagswahl am 27. Merz 2011 isch er as SPD-Spitzekandidat aadrätte. Im Kabinett Kretschmann I isch er vu Mai 2011 bis Mai 2016 Landesminischter fir Finanzen un Wirtschaft un Stellverdrätter vum Minischterbresidänt Winfried Kretschmann gsii. 2017 isch er in Bundesdag gwehlt wore. Noch em Abitur 1993 am Eduard-Spranger-Gymnasium z Filderstadt un syym Zivildienscht in eme Altehaim het dr Schmid e Studium vu dr Rächtswissehschaf an dr Eberhard-Karls-Universitet Dibenga absolviert, wun er anne 1999 mit em Erschten juristische Staatsexame abgschlosse het. S Rererendariat, wun er zytwyys bim Energiversorgigsunternämme Energiedienst gschafft het, het er 2001 mit em Zwaite juristische Staatsexame abgschlosse. Zyterhär isch er as Rächtsaawalt zuegloo. 2006 het er am Lehrstuehl vum Ferdinand Kirchhof promoviert. Syt 1991 isch dr Schmid Mitglid vu dr SPD. Är het sich zerscht bi dr Jusos engaschiert un isch vu 1993 bis 1997 Juso-Chraisvorsitzende z Esslenge gsii. Dernäbe isch er vu 1996 bis 1998 stellverdrättende Landesvorsitzende vu dr Jusos z Bade-Wirttebärg gsii. Syt 1993 ghert er em SPD-Chraisvorstand Esslenge aa un isch syt 1999 Vorsitzende vum SPD-Ortsverain Nirtenge.
Griesbach isch dr Name vu däne Ortschafte: z Dytschland Bad Griesbach im Schwarzwald, e Ortsdail vu Bad Peterstal-Griesbach im Ortenauchrais, Bade-Wirttebärg Bad Griesbach im Rottal, e Stadt im Landchrais Passau, Bayern Burggriesbach, e Ortsdail vu Freystadt, Bayern Griesbach, e Ortsdail vu Issigau, Bayern Griesbach, e Ort im Märt Mähring im Landchrais Tirschenreuth, Bayern Griesbach, e Ortsdail vu Pfaffenhofen an dr Ilm, Bayern Griesbach, Ort bei Landau an dr Isar, Bayern Solngriesbach, e Ortsdail vu Berching, Bayern Griesbach, e Stadtdail vu Schneeberg (Erzgebirg), Sachse z Frankryych Grieschbe im Dàl, e Gmai im Oberelsass Griesbach, e Ortsdail vu dr Gmai Gunderschoffe im Unterelsass in dr Schwyz Griesbach BE, Ortschaft in dr Gmai Sumiswald, Kanton Bärn Griesbacherhof, Ort in dr Stadt Schaffhuse z Eschtrych Griesbach (Gemeinde Groß Gerungs), Kastralgmai vu Groß Gerungs, Nidereschtrych Griesbach (Gemeinde Haugschlag), Kastralgmai vu Haugschlag, Nidereschtrych Griesbach (Gemeinde Karlstein an der Thaya), Kastralgmai vu Karlstein an der Thaya, Nidereschtrych Griesbach (Gemeinde Waidhofen an der Thaya-Land) , Dorf in dr Gmai Waidhofen an der Thaya-Land, Nidereschtrych Griesbach (Gemeinde Steegen), Ortsdail vu dr Gmai Steegen, Obereschtrych Griesbach isch dr Name vu däne Gwässer: Grießbach, au Griesbach, Näbebach vu dr Großache (Tiroler Achen) ei Erpfendorf, Tirol, Eschtryych Griesbach isch dr Name vu
Dr Paul Klee (* 18. Dezämber 1879 z Münchebuchsee, Schwiz; † 29. Juni 1940 z Muralto, Schwiz) isch e Mooler und Grafiker gsi. Er isch zwar in dr Schwiz uf d Wält cho und ufgwachse, isch aber gschtorbe, bevor er di Schwizer Staatsbürgerschaft übercho het. Er isch in ängem Kontakt zur Redaktionsgmeinschaft vo «Der Blaue Reiter» gstande, und het sich dere 1911 aagschlosse. Bis zu sällere Zit isch er hauptsächlig as Grafiker dätig gsi, aber e Reis uf Tunis 1914 zsämme mit em August Macke und em Louis Moilliet het em zu siim Durchbruch as Mooler verhulfe. Siis vilsitige Wärk wird em Expressionismus, Konstruktivismus, Kubismus, Primitivismus und em Surrealismus zuegordnet. Wie si Fründ, dr russisch Mooler Wassily Kandinsky, het dr Klee vo 1920 aa am Bauhaus z Weimar und spöter z Dessau Underricht gee. Vo 1931 aa isch er Profässer an dr Kunstakademii Düsseldorf gsi. Noch dr Machtergrifig vo de Nationalsozialiste het men en entloo und er isch uf Bärn ins Exil gange. Dört isch vo 1934 aa währed siine letzte Johr en umfangriichs Spootwärk entstande, drotzdäm dass si Chrankhet immer schwerer worden isch. Näbe sim künstlerische Wärk het er kunsttheoretischi Schrifte wie zum Bischbil Schöpferische Konfession (1920) und Pädagogisches
Mühlbach isch dr Name vu däne Ortschafte: z Frankrych: Meelbàch im Unterelsass Mílbe im Oberelsass (Département Haut-Rhin) z Dytschland Mühlbach, e Stadtdail vu Eppingen, Landchrais Heilbronn, Bade-Wirttebärg Mühlbach, e Ortsdail vu Rieschweiler-Mühlbach, Landchrais Sidweschtpfalz, Ryyland-Pfalz Mühlbach, e Ortsdail vu Altenglan, Landchrais Kusel, Ryyland-Pfalz Mühlbach, e Ortsdail vu Dietfurt an der Altmühl, Landchrais Neumarkt in der Oberpfalz, Bayern Mühlbach, e Ortsdail vu Lenggries, Landchrais Bad-Tölz-Wolfratshausen, Bayern Mühlbach, e Ortsdail vu Kiefersfelden, Landchrais Rosenheim, Bayern Mühlbach, e Stadtdail vu Bad Neustadt, Landchrais Rhön-Grabfeld, Bayern Mühlbach, e Stadtdail vu Karlstadt, Landchrais Main-Spessart, Bayern Mühlbach, e Stadtdail vu Kelheim, Landchrais Kelheim, Bayern Mühlbach, e Ortsdail vu Neuenstein, Landchrais Hersfeld-Rotenburg, Hesse Mühlbach, e Ortsdail vu Müglitztal, Landchrais Sächsische-Schweiz-Osterzgebirge, Sachse Mühlbach, e Stadtdail vu Frankenberg/Sachse, Landchrais Mittelsachsen, Sachse z Eschtrych: Mühlbach im Rosental, Katastralgmai vu Sankt Jakob im Rosental in Kärnten Mühlbach, Katastralgmai vu Bad Großpertholz in Niederösterreich Mühlbach), Katastralgmai z Nidereschtrych Mühlbach, Katastralgmai vu Altmünster z Obereschtrych Mühlbach, Katastralgmai im Bezirk Vöcklabruck, Obereschtrych Mühlbach im Pinzgau, Katastralgmai in Bramberg am Wildkogel im Salzburger Land Mühlbach am Manhartsberg, Gmai z Nidereschtrych Mühlbach am Hochkönig, Gmai im Salzburger Land z Italie Mühlbach, Fraktion vu dr Gmai Gais im Sidtiroler Pustertal. Mühlbach, Gmai z Sidtirol z Belgie e
Wasserburg stoht fir: Wasserburg, e vun eme Wassergrabe umschlosseni Burg MB Wasserburg, e Motorboot vu dr Dytsche Bundesbahn uf em Bodesee Schloss Wasserburg, Schloss z Wasserburg (St. Pölten) Burg Wasserburg, Schloss bzw. Burg z Wasserburg am Inn Wasserburg isch dr Name vu däne Ortschafte: Wàsserburig, e Gmai im Oberelsass, Frankrych Wasserburg, e Gmai im Landchrais Lindau (Bodensee), Bayern, Dytschland Wasserburg, e Stadtdail vu Günzburg im Landchrais Günzburg, Bayern, Dytschland Wasserburg am Inn, e Stadt im Landchrais Rosenheim, Bayern, Dytschland Wasserburg, e Katastralgmai vu dr Stadt Sankt Pölten, Nidereschtrych, Eschtrych Wasserburg isch dr Name vu däne Persone: Gerald Joseph Wasserburg (* 1927), US-amerikanische Geolog Philipp Wasserburg (Schriftstellerpseudonym Philipp Laicus; 1827–1897), hessische Landdagsabgordnete, katholische Schriftsteller un Publizischt
Der Blaue Reiter isch e Bezeichnig vom Wassily Kandinsky und Franz Marc für ihri Usstelligs- und Publikationsdätigkeit, wo die beide as Redakteur im Almanach mit em gliiche Name, wo zum erste Mol Middi Mai 1912 uusecho isch, als Herusgäber fungiert hai. S Redaktionsteam het in de Johr 1911 und 1912 z Münche zwei Usstellige organisiert, zum siini kunsttheoretische Vorstellige mit de usgstellte Kunstwärk z illustriere. D Künstler, wo im Umfäld vom Blaue Riter dätig und wichdigi Wägbereiter vo dr modärne Kunst vom 20. Johrhundert gsi si, wärde mänggisch as Künstler vom Blaue Riter bezeichnet, au wenn sich dä nit as Künstlergruppe verstande het. Malerei des Abendlandes. Eine Bildersammlung von der frühchristlichen bis zur zeitgenössischen Malerei, F. A. Herbig Verlagsbuchhandlung, Berlin-Grunewald 1955 Magdalena M. Moeller: Der Blaue Reiter. DuMont Buchverlag, Köln 1987, ISBN 3-7701-2128-7. Dietmar Elger: Expressionismus. Eine deutsche Kunstrevolution. Uusegee vom Ingo F. Walther. Benedikt Taschen Verlag, Köln 1988, ISBN 3-8228-0093-7. Brigitte Salmen (Hrsg.): Der Almanach „Der Blaue Reiter“. Bilder und Bildwerke in Originalen. Murnau 1998, ISBN 3-932276-03-5. Annegret Hoberg, Helmut Friedel (Hrsg.): Der Blaue Reiter und das Neue Bild, Von der „Neuen Künstlervereinigung München“ zum „Blauen Reiter“, Ausstellungs-Katalog, Städtische Galerie im Lenbachhaus, Prestel, Münche 1999, ISBN 3-7913-2065-3. Helmut Friedel,
Dr Wassily Kandinsky (russisch Василий Васильевич Кандинский, transkribiert Wassili Wassiljewitsch Kandinski, wüss. Transliteration Vasilij Vasil'evič Kandinskij; * 4. Dezämber (jul.)/ 16. Dezämber 1866 (greg.) z Moskau; † 13. Dezämber 1944 z Neuilly-sur-Seine, Frankriich) isch e russische Mooler, Grafiker und Kunsttheoretiker gsi, wo au z Dütschland und Frankriich gläbt und gschafft het. Dr Kandinsky isch e Künstler vom Expressionismus und vor allem vo dr abstrakte Kunst gsi. Er wird hüfig noch eigene Aagoobe als dr Schöpfer vom erste abstrakte Bild uf dr Wält gnennt. Säll isch aber mögligerwiis mit dr Aagoob vom Johr 1910 statt 1913 vordatiert. Kindlers Malerei-Lexikon. DTV, München 1984, ISBN 3-423-05995-8 Werner Broer u. a.: Kammerlohr - Epochen der Kunst, Bd. 5. 2. Auflage, München 1997, ISBN 3-486-87525-6 Ulrike Becks-Malorny: Kandinsky. Taschen, Köln 2008, ISBN 978-3-8228-3538-8 Hajo Düchting: Wassily Kandinsky 1866–1944: Revolution der Malerei. Taschen, 14., unveränd. Neuaufl, Köln 2008, ISBN 978-3-8228-6360-2 Harwig Fischer, Sean Rainbird (Hrsg.): Kandinsky. Malerei 1908-1921. Kunstmuseum Basel, Basel 2006, ISBN 978-3-7757-1855-4 Norbert Göttler: Der Blaue Reiter. Rowohlt Verlag, Reinbek 2008, ISBN 978-3-499-50607-9 Emil Schwarz: Kunst ist die Gestaltung von Wissen, das im Bewußtsein ist, Hommage à Wassily Kandinsky, Eine dichterische Begegnung mit dem Essay Von der Sache zum Ding. 172 Seiten, englische Broschur,
Dr Franz Moritz Wilhelm Marc (* 8. Februar 1880 z Münche; † 4. Merz 1916 bi Verdun, Frankriich) isch e dütsche Mooler gsi. Mit em Wassily Kandinsky het er d Redaktionsgmeinschaft „Der Blaue Reiter“ gründet. Siini wichdigste Wärk si zwüsche 1911 und 1914 entstande und hai hauptsächlich Tiermotiv zum Inhalt gha. Grad, won er aagfange het, siini erste abstrakte Bilder z moole, isch er im Alter vo 36 Johr im Erste Wältchrieg vor Verdun gfalle. Dr Franz Marc gältet as eine vo de bedütendste Mooler vom Expressionismus z Dütschland. Norbert Göttler: Der Blaue Reiter. Rowohlt, Reinbek 2008, ISBN 978-3-499-50607-9 Rosel Gollek, Der Blaue Reiter im Lenbachhaus München, Katalog der Sammlung in der Städtischen Galerie, München 1974 Annegret Hoberg: Maria Marc, Leben und Werk 1876-1955. Ausst. Kat.: Städt. Galerie im Lenbachhaus, München 1995 Annegret Hoberg, Titia Hoffmeister, Karl-Heinz Meißner, Anthologie, in Ausst. Kat.: Der Blaue Reiter und das Neue Bild, Von der ›Neuen Künstlervereinigung München‹ zum ›Blauen Reiter‹, Städtische Galerie im Lenbachhaus, München 1999 Annegret Hoberg: Franz und Maria Marc. Prestel, München 2004, ISBN 3-7913-3184-1 Annegret Hoberg und Helmut Friedel (Hrsg.): Franz Marc: Die Retrospektive. Prestel, München 2005, ISBN 3-7913-3497-2 Kirsten Jüngling und Brigitte Roßbeck: Franz und Maria Marc. Die Biographie
Dr Expressionismus (latiinisch expressio ‚Usdruck‘) isch e Stilrichdig in dr Kunst am Aafang vom 20. Johrhundert gsi. Wie dr Impressionismus, dr Symbolismus und dr Fauvismus isch dr Expressionismus e Bewegig gege d Tendänze vom Naturalismus gsi. Die expressivi Ebeni isch wichdiger gsi as die esthetischi, die appellativi und die sachligi. Die expressionistische Künstler hai bobiert, ihr Erläbnis für e Betrachter darzstelle. Kai Buchholz et.al. (Hg.), Die Lebensreform, Entwürfe zur Neugestaltung von Leben und Kunst um 1900, Darmstadt 2001, ISBN 3-89552-077-2 Thomas Anz: Literatur des Expressionismus. Stuttgart: Sammlung Metzler, 2002, ISBN 3-476-10329-3. Ralf Georg Bogner: Einführung in die Literatur des Expressionismus. 1. Aufl. – Darmstadt: Wiss. Buchges., 2005, ISBN 3-534-16901-8. Kasimir Edschmid: Lebendiger Expressionismus. Auseinandersetzungen, Gestalten, Erinnerungen (mit 31 Dichterportraits von Künstlern der Zeit), Wien & München: Verlag Kurt Desch 1961. Ernst Fischer & Wilhelm Haefs (Hg.): Hirnwelten Funkeln. Literatur des Expressionismus in Wien, Salzburg: Otto Müller Verlag 1988, ISBN 3-7013-0745-8. Richard Hamann / Jost Hermand: Expressionismus, Berlin, 1975 Heinrich Eduard Jacob (Hg.): Verse der Lebenden. Deutsche Lyrik seit 1910, Berlin: Propyläen Verlag 1924; 2. ergänzte Aufl. 1927; 3. ergänzte Aufl. 1932. Heinrich Eduard Jacob: Berlin, Vorkriegsdichtung und Lebensgefühl; in: „Imprimatur – Jahrbuch für Bücherfreunde“, Band III, Frankfurt am Main: Gesellschaft
Dr Marc Chagall (* 24. Juni (jul.)/ 6. Juli 1887 (greg.) z Peskowatik bi Witebsk, Russland (hüte Wissrussland); † 28. Merz 1985 z Saint-Paul-de-Vence, Frankriich) isch e französische Mooler vo russisch-jüdischer Härkumft gsi. Si ursprünglige russische Name isch Мойше Хацкелевич Шагалов / Moische Chazkelewitsch Schagalow. Dr Chagall isch als Chind von ere jüdische Arbeiterfamilie uf d Wält cho. Bim Mooler Jehuda Pen het är gleert zeichne. Ane 1907 het er z Sankt Peterburg e Kunschtschuel bsuecht und 1910 isch er uf Paris ggange, won er es eigets Moolatelier ygrichtet het. Er het d Avantgardischte leere könne. 1915 isch er uf Russland zrugg gange. 1919 het er d Kunschtschuel vo Witebsk gründet. 1922 isch er z Berlin gsi, und vo 1923 a wider z Paris. Er het i dr Hauptstadt und i verschidene Regioone vo Frankrych und au in andere öiropäische Länder gmoolet. 1941 isch er id USA usgwanderet, und 1948 isch er wider uf Frankrych zrugg cho. Ane 1970 het er die farbige Fänschter für d Chile vom Fraumöischter z Züri gmoolet. S familiäre Umfäld, si Heimetort Witebsk, Motiv us dr Bible und us em Zirkus si d Haupttheme vo siine Bilder. Au in siine Mosaik und in de Fänster
Häusern isch dr Name vu däne Ortschafte: Hüsere, e Gmai im Landchrais Waldshuet, Bade-Wirttebärg, Dytschland Hìsre, e Gmein ìm Owerelsàss, Frànkrich Hüser-Wasserlíng, e Gmein ìm Owerelsàss, Frànkrich Häusern, dr alt dütsch Name vo dr Ortschaft Thielle in dr Gmeind Thielle-Wavre, Kanton Nöieburg, Schwiiz
S Tōhoku-Ärdbidem 2011 oder Sendai-Ärdbidem 2011 (jap. Tōhoku-chihō Taiheiyō-oki Jishin, 東北地方太平洋沖地震, „Ärdbidem an dr Pazifikkischte vor dr Region Tōhoku“) isch e groß Ärdbidem vor dr Kischte vu dr japanische Region Tōhoku gsii. S het sich am 11. Merz um 14:46:23 Uhr Ortszyt (5:46:23 Uhr UTC, also 6:46:23 Uhr MEZ) eraignet. S Epizentrum isch rund 370 km nordeschtli vu Tokio un 130 km eschtli vu Sendai gläge. S giltet as s sterkscht Bidem z Japan syt em Aafang vu dr Ärdbidemufzaichnige in dr Region. D Sterki vum Ärdbidem isch vu dr automatische Uuswärtig United States Geological Survey mit dr Momente-Magnitude 8,9 Mw aagee wore. S Hypozentrum vum Ärdbidem isch no däne in rund 24 km Diefi gläge. No Aagabe vu dr Japan Meteorological Agency het s Bidem e Sterki vu 9,0 Mw gha; fir s Hypozentrum hän si di nämlig Region un di nämlig Diefi aagee. No dr Aagabe vum Pacific Tsunami Warning Centers (PTWC) het s Bidem e Sterki vu 9,1 gha. S Ärdbidem het e mehreri Meter hoche Tsunami uusglest, wu bis zue 10 km landyynezues Verwieschtige hinterloo het. S Bidem het z Kurihara im Norde vu dr Präfektur Miyagi di maximal Intensität vu 7 uf dr JMA-Skala erraicht.
Füdli, Fidle, Füdle, Füdlech bzw. verchlaineret Füdeli, Fidili, Fidele oder au Fudi, isch im Alemannisch s gwönlich Wort für Gsäß, also de Dail vo de Rucksite vum Chörper, wo über de Beckechnoche lit. In de Middi vum Fidle, gnau i de Fudispalte, isch ou de Usgang vum Enddarm, wo d Stoff, wo vu der Verdauig übriblibe, wider ussem Chörper usgschide werre. Sprochlich isch des Wort e Zämesetzig us Fud und Loch. Es wüeschters Sinonim isch Arsch. Das isch aber au e Schimpfwort für e bsunders üble Mensch, also e Chaib. Es mänschlich Füdli i dr hütige Form het sich mitem uffrechte Gang vum Mänsch entwicklet. Us dere Gangart isch em Füdli di typisch choschper usbuchtet Form enschtanne. Di Füdli vo alle andere Affe (mir Mänsche zelle taxononisch au dezue), sin numme dicki Fleischchlumpe ohni grossi Ähnlichkeit mit nim usrige Organ. Es isch bi viile Affearte aber ou a sekundärs Gschlächtsmerkmal. Als Födle werd i de Omgangssproch s Henterteil vomene Tier oder emene Mönsch bezeichnet. S Födle omfasst d Födlibagge ond s Födliloch (Anus). Födle als Wort werd em Dialäkt au in Verbendig met andere Wörter brucht. So verstoht mer onderemne „Födlebürger“ z. B. en Bünzli (Spiesser). S Wort Födle werd
Dr Alfred Leopold Isidor Kubin (* 10. April 1877 z Leitmeritz (Litoměřice), Böhme; † 20. August 1959 z Wernstein am Inn) isch en östriichische Grafiker, Schriftsteller und Buechillustrator gsi. Im Kubin siis Wärk isch brägt vo phantastische Draumvisione, wo mit ere nervöse zeichnerische Strichfüehrung dargstellt wärde. Er isch drbii under anderem dur die visionäre und symbolhafte Wärk vom Francisco de Goya, James Ensor, Odilon Redon, Edvard Munch und Max Klinger aagregt worde. Er het fast nume as Grafiker gschafft. In dr Zit vom Nationalsozialismus si 63 vo sine Wärk as „entarteti Kunst“ aabegmacht und konfisziert worde. Er het aber kei Usstelligsverbot übercho, sondern het 1941/42 im NS-Propagandablatt vom Generalgouvernemänt, dr Krakauer Zeitung, verschiidnigi Zeichnige chönne publiziere. Illustratione Edgar Allan Poe: „Nebelmeer“, München und Berlin, Georg Müller, 1920. Mit 29 Illustrationen von Alfred Kubin (2. Aufl.). Friedrich Huch: „Neue Träume“, München, Georg Müller, 1921. Mit 10 Lithographien und 10 Illustrationen von Alfred Kubin. Jules Amédée Barbey d’Aurevilly: „Teufelskinder“, München, Georg Müller, 1921. Mit 19 Illustrationen von Alfred Kubin. Johannes Ilmari Auerbach: „Der Selbstmörder-Wettbewerb“, Darmstadt, Darmstädter Verlag, 1927. Mit 5 Federzeichnungen von Alfred Kubin (2. Aufl.). Jaroslav Durych: „Die Kartause von Walditz“, München, Piper, 1934. Mit 17 Illustrationen von Alfred Kubin. Richard
Dr August Robert Ludwig Macke (* 3. Januar 1887 z Meschede, Hochsauerland; † 26. Septämber 1914 bi Perthes-lès-Hurlus, Champagne) isch eine vo de bekanntiste dütsche Mooler vom Expressionismus. Er isch e Fründ vom Franz Marc gsi, won er 1910 kenneglehrt het. Er het an beide Usstellige vom Blaue Reiter usgstellt. Im April 1914 het er mit em Paul Klee und em Louis Moilliet e Reis uf Tunesie gmacht. Er isch churz noch em Aafang vom Erste Wältchrieg iizooge worde und am 26. Septämber 1914 im Alter vo 27 Johr an dr Westfront gfalle. In öbbe zäh Johr, wo dr Macke an siim Wärk gschafft het, het es sich under em Iifluss vo de vilfältige Kunstströmige in siiner Zit stilistisch rasch veränderet, bis er si persönlige Stil gfunde het, wo brägt isch vo dr Wirkig vom Liecht und vo de suubere, lüüchtende und harmonierende Farbe, won er bruucht het. Siini Bilder wirke heiter und liicht, alles Dragische isch ihne fremd. Mathias T. Engels: August Macke. Verlag Aurel Bongers, Recklinghausen 1958, (Monographien zur rheinisch-westfälischen Kunst der Gegenwart 1). Ernst-Gerhard Güse (Hrsg.): August Macke – Gemälde, Aquarelle, Zeichnungen. Bruckmann München 1986, ISBN 3-7654-2081-6, (Katalog zur Ausstellung 1987 in Münster, Bonn und München). Astrid
Georges Braque (* 13. Mai 1882 z Argenteuil, im Departemänt Val-d’Oise; † 31. August 1963 z Baris) isch e französische Mooler, Grafiker und Bildhauer gsi. Noch ere früehje fauvistische Schaffensphase het dr Braque zsämme mit em Pablo Picasso dr Kubismus begründet. Siini erste Wärk si vom Impressionismus beiiflusst gsi. 1906 het er dr Henri Matisse, dr Albert Marquet, und dr André Derain kenneglehrt, wo bim XXII. Salon des Indépendants fauvistischi Wärk usgstellt hai. Deren ihre het dr Braque sehr beiiflusst und er het au eso afo moole. Dief beiidruckt hai en au d Bilder vom Paul Cézanne, wo im Herbst 1906 gstorben isch, und dr Picasso, won er wägen em im kubistische Stil het afo moole. Siini Bilder si aber vom Salon d’Automne 1908 abglehnt worde. Mit dr Frau mit Mandoline us em Johr 1910 het er s erste ovale kubistische Gmäld gmacht, druf het dr Picasso au en ovals Bild mit em gliiche Sujet gmoolt. Noch 1918 si siini Bilder wider gegeständliger worde und er het vor allem Stilläbe und Innerüüm gmoolt. 1906: Hafen in Antwerpen, Sammlung von der Heydt, Wuppertal (Fauvismus) 1907: Landschaft bei la Ciotat, Kunstsammlung Nordrhein-Westfalen, Düsseldorf, (Fauvismus) 1908: Straße bei L´Estaque, Museum of Modern Art,
Dr Henri Matisse (* 31. Dezämber 1869 z Le Cateau-Cambrésis, Nord, Frankriich; † 3. Novämber 1954 z Cimiez, hüte e Vorort vo Nizza), vollständig Henri Émile Benoît Matisse, isch e französische Mooler, Grafiker, Zeichner und Bildhauer gsi. Er zehlt mit em Pablo Picasso zu de bedütendste Künstler vo dr Modärne. Näben em André Derain gältet er as dr Wägbereiter und Hauptverdräter vom Fauvismus, wo d Loslösig vom Impressionismus propagiert jet und e künstlerischi Revolution im 20. Jahrhundert gsi isch. Dr Matisse het si eigene künstlerische Stil dur d Aawändig vo dr reine Farb für e rüümligi Wirkig. In siine Gmälde si d Farbgäbig, dr spiilerisch Bildufbau und d Liichtigkeit vo siine Bildtheme s Resultat vo lange Studie. Mit siine Schereschnitt (gouaches découpées), wo in den 1940er Johr entstande si—e Bischbil isch s Künstlerbuech Jazz—het im Matisse siis Spootwärk siini Reduktionsbesträbigen abgschlosse und die ersehnti Synthese vo Linie und Farbe erfüllt. Dr Künstler sälber het d Rosechranzkapälle z Vence, won er blant und usgstattet het und wo im Johr 1951 iigweiht worden isch, für si Meisterwärk ghalte. Siini stilistische Neuerigen hai die modärni Kunst beiiflusst, so dr abstrakt Expressionismus in de USA. Henri Matisse: Farbe und Gleichnis. Gesammelte Schriften. Hrsg.: Peter
Dr Voltaire [vɔlˈtɛːʀ] (* 21. Novämber 1694 z Baris; † 30. Mai 1778 z Baris; eigentlig François Marie Arouet [fʀɑ̃ˈswa maˈʀi aˈʀwɛ]) isch eine vo de meistgläsene und iiflussriichste Autore vo dr französische und europäische Ufklärig gsi. Z Frankriich sait men em 18. Johrhundert dorum au „s Johrhundert vom Voltaire“ Dr Ufklärer Voltaire het für e französischsproochigi europäischi Oberschicht gschriibe, wo nit nume Adligi drzue ghört hai, sondern au s ufsträbende Bürgerdum. Er het öbbe 750 Wärk gschriibe und e Hufe von ene hai in churzer Zit mehreri Uflage erläbt und si au sofort in anderi europäischi Sprooche übersetzt worde. Dr Voltaire sälber het hervorragendi Änglisch- und Italiänischkentniss gha und het au in dene Sprooche e baar Text veröffentligt. Er het e groosse Deil vo siim Läbe usserhalb vo Frankriich gläbt und het d Niiderlande, Ängland, Dütschland und d Schwiiz us eigener Aaschauig kennt. Mit dr Kritik an de Missstände vom Absolutismus und vo dr Feudalherrschaft und am wältaaschaulige Monopol vo dr katholische Chille isch dr Voltaire e wichdige Wägbereiter vo dr Französische Revolution gsi. Siini Waffe im Kampf für siini Vorstellige si en immenses Wüsse, Phantasii, Iifüüligsvermöge, e prezise und allgemein verständlige Stil und Sarkasmus und Ironii gsi. Katharina