rlitschk/wikidir huggingface dataset:
De Begriff Bett bezeichnet es Möbelstuck, wo zum Schlafe, Ligge oder Ruehe bruucht wird. Es eifachs Bett bestaht hüt i de Regel us eme Rahme oder Gstell, won e Madratze druff liit. Zum Teil träged Madratze au sälber Zum „europäische“ Bett ghöred i de Regel e Bettdechi, es Chopfchüssi und di nötige Zieche (Überzüüg) und eis oder zwei Lintüecher. Me seid dem s Bettzüüg oder au Bettwösch oder Bettwaar. Z Dütschland wird seit mer em Bett umgangssprachlich au Mole, Koje, Heia, Falle oder Kiste, i der Schwiiz au Näscht. Mänsche im Bett sind es beliebts Motiv vo de Malery. Es git unzeligi Bilder mit dem Motiv, wo s Bett als Ort vom Schlafe, Träume, vo de Zweisamkeit vo Ehelüüt und Liebespäärli, vo Zärtlichkeit und Sex, aber au vo de Chranket und em Stärbe zeiged. Wyteri Sujets sind s Is-Bett-Bringe vo Chind oder s Läse im Bett. Sältener sind s Bett als Ort vo de Geburt, und erst in nüüerer Zyt sind s Bett bzw. s ganze Schlafzimmer als Hauptgägestand uf Bilder z gseh. S Bett als Ort vom Schlafe; Der Traum Josefs vom Meister vom Perikopenbuech vom Heinrich II., vor 1014 Geburt Marias, Evangeliar us em Chloster St. Peter uf
D Katrin Eggenberger (* 8. Septämber 1982 z Werdebärg SG) isch e liechtaschtaanischi Bolitikeri (FBP). Si isch syt em 11. Novämber 2019 Mitgliid in dr Regierig vum Fiirschteduum Liechtaschtaa. As Regierigsreeti isch si fir s Minischterium fir Usseress, Juschtiz un Kultuur verantwortli. D Katrin Eggenberger isch as Chind vun eme Schwyzer Vater un ere liechtaschtaanische Mueter liechtaschtaanisch-schwyzerischi Doppelbuurgeri, uf d Wält chuu isch si z Werdebärg im Schwyzer Kanton Sanggale, in dr Neechi vu dr liechtaschtaanische Gränze. Si isch au in dr Schyz uf d Schuel gange, voreb si sie zum Bachelor- un Masterstudium an d Universiteet Liechtaschtaa chuu isch. Si het zeerscht vu 2003 bis 2008 e Bachelorstudium mit Verdiefig in Finanzdienschtlaischtige absolviert un ab 2010 e Masterstudium mit Verdiefig Banking and Financial Management, wu si anne 2012 abgschlosse het. Näbe ire Studium het si vu 2002 bis 2003 bi dr LGT Bank z Liechtaschtaa gschafft, vu 2004 bis 2008 bi dr liechtaschtaanische VP Bank un isch anne 2008 Mitgliid vu dr Diräkzioon vu dr Notenstein Privatbank z Sanggale woore. Anne 2014 isch si in akademische Lehrbedriib retuurchuu un het an dr Universiteet Sanggale s Doktoraatsstudium vu dr Staatswisseschafte ufgnuu. In däm Rame het si au unter anderem an
Der Stefan Markus Seydel (* 22. März 1965 z Sorengo) isch e Schwizer Künstler, Unternähmer, Autor und Sozialarbeiter. In der Blogosphäre isch er dur sini speziell notierte Initiale bekannt: «/sms ;-)» Der Seydel het Soziali Arbet z St. Galle (Bachelor) und z Berlin (Master) studiert. Är het 1997 mit sinere Partnerin es eignigs Unternähme gründet. 2010 het er mit eme «Social Media Suicide» in der Krypta vom Cabaret Voltaire (Zürich), unter der Begleitig vom Kurator Philipp Meier, d Arbet a rebell.tv beändet. Är isch massemedial um 2005 bekannt worde dur sini Arbet für s News-Startup rocketboom. D Tageszitig Die Welt het rebell.tv 2010 as «Kanal Geisteswissenschaften» tituliert, und der Tagi het ihn as Teil vo der «digitale Bohème» vorgstellt. Vo 2011 bis 2014 isch der Seydel Leiter vom Internat im Gymnasium Kloster Disentis gsi. Är isch vili Jahr im Präsidium vom Internationale Bodensee Club gsi und isch Mitglied im P.E.N.-Club Liechtestei. Der Seydel gilt as Querdenker und Kritiker und arbeitet sich bsunders a de negative Folge vo der Ufklärig ab. Soziali Arbet gseht er as «Kind vo der Ufklärig» und verstoht Bruef und Profession as en Ufforderig zur «Arbet am Soziale». Är het e «Staat 2.0» gforderet und veranstaltet in
E Meningitis (Plural Meningitide; umgangssprachlich Hirnhuutentzündig), au Meningitis cerebrospinalis, isch en Entzündig vo de Hirn- und Rüggenmarchshüüt, also vo de Hüllene vom zentrale Nervesystem (ZNS). Si cha dur Vire, Bakterie oder anderi Mikroorganisme verursacht wärde, aber au ufgrund vo nidinfektiöse Reiz ufträtte. Wil e bakterielli Meningitis ufgrund vo de unmittelbare Nöchi vo de Entzündig zu Ghirn und Rüggenmarch grundsätzlich läbesbedrohlich isch, stellt e Meningitis bis zum sichere Usschluss vonere bakterielle Ursach immer e medizinische Notfall dar. Di hüüfigste Symptom vonere Meningitis sind Chopfweh und Naggestyfigkeit, verbunde mit Fieber, Verwirrtheit oder Bewusstsynsstörig, Übelkeit und ere Überempfindlichkeit gäge Liecht und luuti Grüüsch. Vor allem Chind chönd, bsunders i dr Aafangsphase, au unspezifischi Symptom wie Reizbarkeit und Benommeheit zeige. E charakteristische Huutusschlag gilt als Hiwys ufs Vorligge vonere Meningitis, wo dur Meningokokken usglöst worden isch. Üeblicherwys wird s Vorligge vo de Chranket dur d Analyse vo Hirn-Rüggenmarchsflüssigkeit, wo dur ne Lumbalpunktion entnuu wird, bestätiget oder usgschlosse. E Meningitis wird dur s rächtzytige Gäh vo Antibiotika und falls nötig mit antivirale Substanze behandlet. Corticosteroid chönd zur Verhüetig vo Komplikatione hilfrych sy. E Meningitis cha, vor allem wenn si nid rächtzytig erchännt und behandlet wird, tödlich ände oder zu schwärwigende Folgeschäde wie Taubheit, Epilepsie, eme
D Safari isch e Hybrid-Chatz, wo us der Chrüzig mit der Huuschatz u der Chlynefläckechatz (Salzchatz oder ou Geoffroy-Chatz, e Wildchatz us der Familie vo de Pardelchatze) entstanden isch. Das isch vo dahär usergwöhnlech, wil d Chlynifläckechatz 18 Chromosomepaar het u d Huuschatz 19. D Washington State Universität het es zytlilang di Tier züchtet, für Undersuechige zur Bluetbildig chönne dürezfüehre. D Safari glychet ab der F2-Generation der Huuschatz. Ihri Grundfarb isch schwaz u isch tupfet, wobi d Tupfe e guete Kontrascht zum Hindergrund bietet. I der F1-Generation isch d Chatz sehr gross. Si erreicht es Gwicht vo 11 kg, wobi d Eltere nid schwerer als 5 kg dörfe sy. Es git kei Verein vo d Safari zurzyt (Stand Juli 2009) usstelle. Bi der TICA cha d Chatz als Foundations Rasse registriert wärde. Da sech's bi dere Chatz um ne Hybritchatz handlet, muess i der Schwyz mit ere Haltigsbewiligung grächnet wärde. D Safari wird nämlech im Dokumänt zur Yschränkig für d Haltig vo Hybride bi Chatze u Hünd erwähnt. Vorstellung eines Züchters (änglisch) Janis L. Abkowitz, Monica Taboada, Grady H. Shelton, Sandra N. Catlin, Peter Guttorp, J. Veronika Kiklevich: An X chromosome gene regulates hematopoietic stem cell kinetics. In: Proceedings of
Dr Andreas Schwarz (* 30. Augschte 1979 z Nirdeng) isch e dytsche Wirtschaftsjurischt un Bolitiker (Bindnis 90/Di Griene). Syt Mai 2016 isch er Fraktionsvorsitzer vu syre Bartei im Landdag vu Bade-Wirttebärg. Dr Schwarz isch Wirtschaftsjurischt un Master of Business Administration] Noch em Abitur am Schlossgymnasium z Kircha het er Wirtschaftsrächt un Public Management z Dibeng, z Nirdeng un z Berlin studiert un het parallel derzue sy Zivildienscht bi dr Freiwillige Fyyrwehr z Kircha glaischtet. Sy Diplomarbet het er zum Thema Rächtsfroge zum Verbruucherschutz bi Verdragsabschliss im Internet gschribe. In syre Masterarbet sin Froge vu dr Finanzierig vum effetlige Personenooverchehr in dr Region Stuegert im Vordergrund gstande. In dr Zyt vu sym Studium het er unter anderem fir d Robert Bosch GmbH, s Inneminischterium Bade-Wirttebärg un dr Verband Region Stuegert gschafft. Vu 2007 bis zue syr Wahl in Landdag 2011 het er bim Verband Region Stuegert as Referänt im Fachberaich Wirtschaft un Infrastruktur gschafft. Zurzyt isch er vu sym Arbetgeber freigstellt. Dr Andreas Schwarz isch anne 1998 in d Bartei Bindnis 90/Di Griene yydrätte, Är het fir syBsartei vu 1999 bis 2016 em Gmairot vu Kircha aaghert un isch dert vu 2006 bis 2011 Fraktionsvorsitzer gsii. Vu 2004 bis 2016 isch
Dor Hermann Pfeifer (* 7. Jänner 1928; 6. März 2000), Såelormåesdor ond Ondorneemor, sdammd aus-ra aldaegsässena Handwärgerfamilie vo Memmenga, emm siidlicha Dåel vom bayrischa Regiirongsbezirk Schwaba. Är hådd a beachdlicha Ãzaal vo Biachor gschriiba, Hoemedbiachor vo Memmenga ond Biachor emm schwäbischa Dialäggd. Dor Hermann Pfeifer hådd dor Bedriib vo saem Vaddor zorr-a graosa Memmengor Industriifirma (PFEIFER Seil- und Hebetechnik) ausbaud, ond isch vo 1950 bis 1996 dor Gschäfdsfiirer vo dära Firma gwäa. Är hådd sich poliddisch, gsellschafdlich ond kulturäll firr sae Hoemedsdadd engagird. Bei dor Grendong vo de "Memminger Wallensteinfestspiele" isch-or a zendrala Figur gwäa. S bekannde Theatersdiggle "Jedermann" hådd-or enns Schwäbische iborsezzd. D ledsd Uffirong vo demm Sdigg isch 2018 bei de Wallensteinfestspiele gwäa. Dor Pfeifer schreibd emm ostschwäbischa Dialägd. Sae Schreibweis isch eenlich wia dui vo andore osd-schwäbische Schreibor: Må-mor hochdeidsch "e" [e] schreibd, abor schwäbisch "ä" [ɛ] schwäzzd, schreibd-or "ea". Är schreibd "au" firr drei Sacha: Firrs tatsächliche "au" [aʊ], abor ao firrs "ao" [ao] ond firrs "dongle a" [ɒ:]. Mor muas a bissle uffbassa, ond älle drei beim Vorläasa ondorschaeda: "Är haud laud graucht" wird so ausgsbocha: Är håt laut graocht. D'r Bleachlesschlossr. Memminger Originale, Bauer-Verlag 1998, ISBN-13 978-3934509184 Memming'r Bildla. 60 teils heitere teils besinnliche
S Schwizerische Bundesarchiv (BAR) (franzöösisch Archives fédérales suisses (AFS), italienisch Archivio federale svizzero (AFS), rätoromanisch Archiv federal svizzer (AFS)) z Bärn het di gsetzlichi Ufgaab, archivwürdigi Underlage vo de schwizererische Bundesversammlig, vom Bundesrat, de Bundesverwaltig und de Schwizer Verträttige im Ussland z sichere, z erschliesse, z vermittle und uszwärte. Es leistet dademit gmäss Bundesgsetz über d Archivierig e Bytrag zur Rächtssicherheit, zur kontinuierliche und rationelle Verwaltigsfüehrig und macht staatlichs Handle nachvollziehbar. Es isch verwaltigstechnisch em Eidgenössische Departement vom Innere (EDI) aaglideret. Direktor vom Bundesarchiv isch syt 2018 de Philippe Künzler. Di ältiste Beständ vom Archiv gönd uf s Zentralarchiv vo de Helvetische Republik zrugg, wo am 18. Dezämber 1798 ggründet worden isch. Nach dem chömet s Archiv vo de Mediationszyt (1803 bis 1813), de Tagsatzigsperiode (1814 bis 1848) und em Bundesstaat (syt 1848). Au diversi Privatarchiv vo Persone vo gsamtschwizerische Bedüütig lagered im Bundesarchiv. Di meiste vo dene Underlage sind fry zuegänglich. Für Underlage us jüngerer Zyt gilted i de meiste Fäll e Schutzfrist vo 30 Jahr. Zum no gschützti Underlage chönnen aaluege, cha es Yysichtsgsuech as Bundesarchiv gstellt wärde. Für d Bewilligung isch denn meistens die Stell zueständig, wo d Underlagen erstellt het. Aktuell hets im Bundesarchiv ca. 60‘000
Dr Franz Josef Kuhnle (* 27. April 1926 z Raverschburg; † 4. Februar 2021 z Dettnang) isch e dytsche remisch-kadolische Gaischtlige un Weihbischof vu dr Diezese Rauteburg-Stuegert gsii. Dr Franz Josef Kuhnle isch no vor sym Abitur mit sibzee zur Wehrmacht yyzoge wore. Im Merz 1945 isch er in franzesischi Chriegsgfangeschaft grote un isch no verschidene Iberstellige in verschideni Chriegsgfangenelager uf Chartres chuu. Dert sin dytschsprochigi Prieschter un Seminarischte interniert wore. Dr Kuhnle isch as Seminarischt in s Kadolisch Prieschterseminar yydrätte, s sognännt „Stacheldrohtseminar“ z Le Coudray bi Chartres, un het dert Theology un Philosophy bim Abbé Franz Stock studiert. No dr Rugchehr us dr Chriegsgfangeschaft het er sy Studium an dr Universidet Dibenga abgschlosse, wun er au 1951 Mitglid vu dr kadolische Studänteverbindig AV Cheruskia Dibenga im CV woren isch. Dr Kuhnle het am 20. Juli 1952 dur dr Rauteburger Bischof Carl Joseph Leiprecht z Ellwang d Prieschterwei empfange. Är isch derno Vikar z St. Petrus Canisius z Fridrichshafe wore. Derno isch er zum Repetänt im Konvikt z Rautweil ernännt wore. Im Aaschluss isch er Diezesanjugedseelsorger z Wernau wore. Sy eerschti Bfaarstell het er z Kinzelsau kriegt, wun er unter anderem d Bfaarchilche St. Paulus realisiert het. Anne 1969
D´r Kurt Dobler (* 7. April 1907 enn Sduagord-Bad Cannsdadd; † 15. Mai 1979 z Waesdadd-Graoshebbach) isch a Mascheena-Bauingeneer gwäa. 1932 hådd-or āgfanga schwäbische Gedichd zomm schreiba. Nåch-m Zwåeda Wäldkriag hådd-or näabahär vorschiidene Cher dirigird ond Beidräg firr Lokal- ond Fachzeidonga voreffendlichd. 1950 isch sae aersds Gedichdbiachla rauskomma. Uffgwaggsa ond enn d Schual ganga isch d´r Kurt Dobler enn Fällbach. 1935 hådd-or d Elise Danner aus Graoshebbach gheiradad. Viir Jår druffnā send-se enn dära ir Hoemed ommzoga. Vo 1932 ā bis 1939 hådd-or enn d´r Cannsdaddor Zeidong ibor 90 Gedicht voreffendlichd. D Gmaende Graoshebbach hådd-m 1957 d Anärkennong als "Verdienter Bürger der Gemeinde Großheppach" vorliija. Am 20. Oktobor 2006 hådd-mor emm Vorānsdaldongssaal vo d´r Waesdeddor Sdaddbibliotheg d´r Nãma "Kurt-Dobler-Saal" gäa. Fürs Herz ond Gmüat. Schwäbische Gedichte, Knödler-Verlag Reutlingen, 2. Aufl. 1981, ISBN 3-87421-047-2 Onser Hoimet. Schwäbische Gedichte, Knödler-Verlag Reutlingen 1976, ISBN 3-87421-051-0 Onder ons gsait. Schwäbische Gedichte, Verlag Conradi, Fellbach 1950 (Liste unvollständig)
Dr Reese Calhoun De Graffenreid (* 7. Mai 1859 z’ Franklin, Tennessee; † 29. Àuigscht 1902 z’ Washington, D.C.) ìsch a àmerikànischer Jurischt un Politiker gsìì. Vu 1897 bis züa sim Tod hàt’r dr Bundesschtààt Texas vertratta ìm Repräsantàntahüs vu da Verainigta Stààta. Dr Reese De Graffenreid ìsch ànna 1859 z’ Franklin uf d’ Walt kumma, ìm Bundesstààt Tennessee. Ar schtàmmt vum schwitzerischa Pàtriziargschlecht vu Grafferied. Ar ìsch ìn sinera Haimet ìn d’ äffentliga Schüala gànga un hàt z’äärscht gschtudiart àn dr Universität vu Tennessee z’ Knoxville. Ar hàt dernoh Racht gschtudiart àn dr Cumberland University z’ Lebanon. Ànna 1879 hàt ma ìhn àls Rachtsànwàlt züagloh. Àls Ànwàlt hàt’r z’äärscht z’ Franklin gschàfft. Nochhar hàt’r uf Chattanooga gwàndelt, un schpeeter uf Longview ìm Texas, wo-n-’r àb 1883 àls Ànwàlt gschàfft hàt. Därt hàt’r àui àm Uffboi vum Texas and Pacific Railroad mìtgmàcht. Üsserdam ìsch’r àb Novamber 1882 fìr zwai Moneta Beziarksschtààtsànwàlt gsìì ìm Gregg County. Dr Graffenreid ìsch Mìtglìed gsìì vu dr Demokràtischa Pàrtäi. Ànna 1888 ìsch’r a demokràtischer Wahler vum Electoral College gsìì fìr d’ Presidantawàhl. Ànna 1890 hàt’r sìch àn da Kongresswàhla ufgschtällt, ìsch àwer vum Constantine B. Kilgore gschlààga worra. Àn da Kongresswàhla vu 1896 ìsch’r jedoch
Di Gemeini Alroune (Mandragora offivinarum), isch e Pflanzeart us der Gattig Alroune u ghört zur Familie vo de Nachtschattegwächs (Solanaceae). Ihri Wurzle wärde ou Alrounewurzle gnennt. Si isch i der Antike als Zouberpflanze gschetzt gsi u drum i de kulturgschichtleche Traditione ygsetzt worde. Di Gemeini Alroune isch eini de meh oder weniger stängellose, usduurende chrutige Pflanze. Di fleischig, chräftigi, sech oft i zwöi bis drü Teili spaltendi, Pfahlwurzle, wachst rächt verzweigt dür z Ärdrych. Si chöi sech bis zu 40 Santimeter i tiefi grabe. Di Bletter stöh in ere grundständige Blattrosette u sy gstilet. D Blattspreite sy behaart bis unbehaart u variert i Form u Grössi. Meischtens isch si aber ellipseförmig bis verchehrt-eiförmig u sy höchstens 45 Santimeter läng. Ds Verhältnis vo der Längi u der Breiti lyt zwüsche 1 : 1,5 u 1 : 10. Der Blattrand isch gwället u lyt offe uf em Bode. D Bletter sy dunkelgrüen u hei e runzeligi Struktur. D Blüete stöh einzel i der Blattachsle, a Blüetestile, wo i ihrer Längi starch variere. Si wärde aber höchstens 15 Santimeter läng. Di zwittrige Blüede sy radiärsymmetrisch u füfzählig mit doppleter Blüetehülle. Di füf 6 bis 28 Millimeter länge Kelchbletter sy uf em ne Drittel
Dor Martin Egg (* 18. Juni 1915 z Krombach; † 18. September 2007 äbadord), vo Beruf Banggkaufmã, isch a bayrisch-schwäbischor Hoemeddichdor gwäa. Är isch sae Läaba lang mid sae-ra Heomedsdadd eng vorbonda bliiba. Uffgwaggsa isch dor Martin Egg z Krombach (Graes Genzburg), emm bayrischa Regiirongsbezirg Schwåba, als Sõ vom Finanzbeamda Gabriel Egg ond saera Frao Franziska. Bei dor Sbarkass vo Krummbach hådd-or dor Banggkaufmã glärnd. Gaschaffd hådd-or sae Läaba lang bei dor Sbarkass, dorvo fasd 18 Jår emm äbafalls bayrisch-schwäbischa Ottobeira, mån-or nåch saenor Pensionirong nå ao bliiba isch. D maesde vo saene Sacha hådd-or dord gschriiba. On sälbor vorfassdor humorvollor Riggbligg uff sae Läaba fended sich enn saem Buach „Es weihnachtat“. Dees Buach isch vo älle saene Biachor s bekanndesde ond emm bayrischa Dåel vom Schwåbaland weid vorbraeded. Sae Doochdor Cölestine Egle-Egg hådd zo demm Buach ond zo andore faene schwarz-weise Sdrichzaechnonga gmåld. Saene Biachor send dåels emm osd-schwäbischa Dialäggd vorfassd, dåels enn hochdeidsch. Zwåe vo saene schwäbische Gedichd geids uff saera Homepage zomm Haera ond gäbbed on Aedruck vo saem Dialäggd.. Sae Schreibweis isch eenlich wia dui vo andore osd-schwäbische Schreibor aus Bayorn: Må-mor hochdeidsch "e" [e] schreibd, abor schwäbisch "ä" [ɛ] schwäzzd, schreibd-or "ea". Är schreibd "au"
D Madonna [məˈdɑna] (* 16. August 1958 z Bay City, Michigan als Madonna Louise Ciccone, syt irere Firmig 1967 Madonna Louise Veronica Ciccone) isch en US-amerikanischi Sängeri, Songschryberi, Schauspileri, Autorin, Regisseurin, Produzäntin und Designeri. D Madonna isch i de 1980er Jahr mit Hits wie Like a Virgin (1984), Material Girl (1985), La Isla Bonita (1987) und Like a Prayer (1989) zum Megastar ugstige. Wyteri Wälthits wie Vogue (1990), Frozen (1998), Music (2000), Hung Up (2005), 4 Minutes (2008) und Give Me All Your Luvin (2012), mit dene si sich über Jahrzähnt a de Spitze vo de wältwyte Charts behauptet het, hend ire Ruef als globali Pop-Ikone gsteigeret. Si het zwüsche 300 und 350 Millione Tonträger wältwyt verchauft. Demit isch si di kommerziell erfolgrychsti Sängeri vo de Wält und uf Platz 4 vo de wältwyt erfolgrychste Interprete. Im Guinness-Buech vo de Rekord isch si im Lauf vo irere Karriere mehrfach als erfolgrychsti Musikeri vo de Wält und als Sängeri mit de meiste verchaufte Tonträger vo allne Zyte ufgfüehrt worde. I de Gschicht vo de amerikanische Billboard-Charts isch si der erfolgrychsti Solo-Künstler und rangiert hinder de Beatles uf Platz 2. Mit 50 Songs a de Spitze vonere singuläre Sparte vo de Billboard-Charts
De Max Waibel (* 9. April 1943 z Lozäärn; † 6. Februaar 2023 z Vischp) isch en Schwyzer Gèrmanischt und Volchskundler gsy. Er hät si guet i Sache Walser uusgchänt – und au ganz bsunders im südwalserische Makanaatitsch. Uf d Wält choo isch de Waibel z Lozäärn, as Soo vomenen Offizier. Drum hät er au drüü Jaar vo synere Chindhäit z Washington, D.C. verbraacht, wo syn Vatter Militèèr-Attaché gsy isch. D Matuur hät er dän aber 1963 wider z Luzèèrn gmachet. A d Uniwèrsitèèt isch er uf Bèèrn, und deet hät er Gèrmanischtik, Etnology und Rächtsgschicht gstudiert. Syni Lizänziaatsaarbet und syni Tokteraarbet hät er bim Paul Zinsli gschribe: D Lizaarbet vo 1977 hät s Theema Mundartleben in der Walserkolonie Macugnaga, Provinz Novara, Italien ghaa und d Diss vo 1982 (truckt 1985) s Theema Die volkstümliche Überlieferung in der Walserkolonie Macugnaga (Provinz Novara). Mit em Zinsli isch er au verschideni Maal uf Exkursioon bi den änetbiirgische Walser gsy. Vo 1985 bis 2003 isch de Waibel Fachreferänt für Gèrmanischtik, Literatuurwüsseschafte, Etnology und Volchskund a de Stadt- und Uniwèrsitèèts-Biblioteek Bèèrn und langi Zyt au dèren ire Öffentlichkäits-Biuufträit gsy. Drufaben isch er mit synere Frau Erna Anthea Waibel (* 1940), wo au e Bibliotekaarin
D Lina Stöhr (* 1872 z Farndao, † 1938 (Ord obekannd)) isch a Dichdore vo viile humorvolle schwäbische Gedichd gwäa, zo iror Zeid em Wirddabärgischa weid bekannt ond gärn gläasa. Ire Biachor send älle enn zwåe odor mae Ufflaga druggd wårda. Ibor ir Läaba isch wenich bekannd. Uffgwaggsa isch-se enn Farndau, haed on Sdadddåel vo Gebbeng. S geid koen Nåchlass, aus demm-mor äbbes rausfenda kẽd. Gheiraded håd se nåch Sduagord; ob se nåch-m Daod vo irem Mã widor nåch Farndau zrugg isch, sich obekannd. D Sdadd Gebbeng hådd enn Farndau emma Wäag irn Nãma gäa. Ir Gedichd "Frauen heraus", dees må-se 1933 en dor Ãfangszeid vom Dridda Reich rausgäa hådd, wird ällordengs kritisch gsäa. D Lina Stöhr schreibt emm middlschwäbischa Dialäggd. Ir Schreibweis isch ans Schrifddeidsche ãgleend. Se schreibt wia viile andore ao s donggle "a" [ɒ:] als "o". Må-mor schwäbisch "ä" sdadd hochdeidsch "e" schwäzzd, schreibd-se zmaesd "e", so z. B. "gwea" ['gvɛɐ̯͂] firr hochdeidsch "gewesen". Hoimetkläng. Schwäbische Gedichte, Selbstverlag, Stuttgart 1924; 2. Aufl. Verlag Theo Steiner, Stuttgart-Botnang 1925, weitere Aufl.: Verlag Alfred Bonz, Stuttgart 1943 und 1948, Knödler-Verlag Reutlingen 1978, ISBN 3-87421-073-1 Herzkirscha. Schwäbische Gedichte, Verlag Theo Steiner, Stuttgart-Botnang 1925 Hagabutza. Schwäbische Gedichte, Stuttgart 1927; 2. Aufl. Verlag
Schabo (Ukrainisch und russisch Шабо, rumänisch Șaba-Târg) isch es Dorf südlich vo Bilhorod-Dnistrowskyj i de Oblast Odessa im Südweste vo dr Ukraine. S Dorf ghört zur glychnamige Landratsgmeind Schabo, wo au s Dorf Bilenke (Біленьке) und d Sidlig Prybereschne (Прибережне) dezueghöred. De Name vo de Sidlung gaht uf de türkisch Name Ascha Abag (wörtl. „underi Gärte“, das sind die underhalb vo de Feschtig Akkerman glägene Wybuu-Gebiet) zrugg, wobyy d Zämeziehig Schabag spöter vo de französisch-schwiizerische Sidler zu Schabo umgformt worden isch, zum französischer z tööne. Als Gründigstag gilted de 10. Novämber 1822. Under em Zar Alexander I. sind dazmal us em Kanton Waadt Schwiizer Sidler yygwanderet, wo sich denaa hauptsächlich em Wyybuu gwidmet hend. Em Alexander sy Lehrer Frédéric-César de la Harpe het sälber us de Waadt gstammt und het de Zar gseit, er söll doch Schwiizer Uswanderer als Koloniste i di nüü eroberete russische Gebiet laa zieh. Scho Ändi 1820 isch de Louis-Vincent Tardent vo de Schwiizer uf Russland gschickt worde, zum luege, öb die Gäged für e Aasidlig gäbig wär. 1871 aber sind d Privilegie vo de Schwiizer Yywanderer und au vo andere Koloniste ufghobe worde. Währed em Erste Wältchrieg isch 1917/18 südwestlich vom Ort di hütigi Bahnstrecki
D Helen Meier (* 17. April 1929 z Mels, Kanton Sanggale; † 13. Februar 2021 z Troge, Kanton Appezell-Osseroode) isch e Schwyzer Schriftstelleri gsii. Si isch e Doochter vum Primarlehrer Albert Meier un syre Frau Paula Meier geb. Grünenfelder gsii. Si isch uf s Lehrerseminar z Rorschach gange un het derno as Primarlehreri gschafft. Si het z Ängland, z Frankrych un z Italie gschafft un schließli an dr Universitet Fryburg Sproche un Pedagogik studiert. Derno het si in dr Flichtlingshilf gschafft un as Sonderschuellehreri z Hääde. Ire schriftstellerisch Talänt isch anne 1984 entdeckt wore, wu si bi dr Klagenfurter Literaturdäg mitgmacht het un fir iri Verzellig Lichtempfindlich mit eme Ernst-Willner-Stipändium uuszaichnet woren isch. Ab 1987 het si as freii Schriftstelleri gläbt. D Meier het in ire Prosa in ere aifache poetisch-farbische Sproch s Innelääbe vu Ussesyter un Uusgränzte bschribe, vu Lyt, wu dodrunter lyyde, ass ire Lääbe fählgschlaa isch oder ass si kai Liebi im Lääbe gfunde hän. Zletsch isch 2019 d Märlisammlig „Der weisse Vogel, der Hut und die Prinzessin“ uusechuu, wu d Meier scho lang vor irem Durchbruch as jungi Frau gschribe ghaa het. Si het z Troge gläbt, zletscht in eme Altershaim . Am 13. Februar 2021