rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Raetia (im Dütscha: Rätien, alemannisch: Räzie) isch a römische Provinz gsi, zwüschat am Lacus Raetiae Brigantinus (da Bodasee) und Aenus (da Inn), und isch sitm 4. Johrhundart toalt gsi in d Raetia prima im Süda und d Raetia secunda im Norda. Da Danuvius (d Donau) isch zwüscha Kelheim und Boiotro bi Passau Schtaatsgrenze vom Römischa Riich und gliichzitig Verteidigungslinie gegs d Germana gsi. Der römische Kaiser Auguschtus hot 15 v. Chr. sine Adoptivsöhn Drusus und Tiberius losgschickt, dass se d Räter, wo als bsundrigs bluetrünschtig und aggressiv golta hond, unterwerfend. Als erschta hot der Drusus mit nam Heer da Brenner und da Reschenpass überquert und nördlich vo da Alpa in da Tridentiner Berg d Streitmacht vo da Räter gschlaga. Im glicha Johr hot sin Brüeder Tiberius, wo schpöter römischer Kaiser wora isch, s Gebiet im Weschta erobert und isch em Rhenus (Rhii) no zum Bodasee ku, wo d Vindeliker gsidlt hond. Däne hot er in ner Seeschlacht, wo d Römer oane vo da Bodaseeinsla als Basis gno hond, unterworfa. Im Gegasatz zu Noricum isch Raetia unter großa Verluschte uf boadna Sita erobart wora – dr Drusus und dr Tiberius sind in Rom als Bezwinger vo Raetia mit Triumph gfiirat wora.
Dr Sepik (dytsch Kaiserin Augusta-Fluss) isch dr lengscht Fluss uf dr Insle Neiginea (Ozeanie) un mit iber 1100 km Flusslauf ain vu dr fimf lengschte Fliss vu Auschtralie/Ozeanie. Dr Großdail vum Fluss fließt dur d Provinze Sandaun un Oschtsepik z Papua-Neiginea. E chlaine Dail fließt dur di indonesisch Provinz Papua. Dr Sepik ghert zue dr große Flusssyschtem vu dr Wält. Är het e wyt Yyzugsbiet un isch umgee vu Landschaftsarte wie Simpf, tropischem Rägewald un Bärg. Biologisch gsääne isch dr Fluss wahrschyns s grescht uuvergiftet Frischwasserreservoir im asiatisch-pazifische Ruum. Dr Fluss entspringt an dr Victor-Emanuel-Gebirgschette. Us syym gebirgige Oberlauf bi Telefomin, wun er d Gränze zwische dr Oschtchette (Maokegebirg) un dr Weschtchette (Bismarckgebirg) bildet, fließt dr Sepik in Richtig Nordweschte un verlosst s Gebirg bi Yapsie. Vu do uus bahnt er sich syy Wäg in s indonesisch Papua. E Großdail vu syym Verlauf goht er dur d Great Depression in Richtig Nordoschte. Im Meer zues chemme Zuefliss us dr Bewani- un dr Torricelli-Bärg im Norde un us em neigineische Hochland im Side. Dr Sepik verlauft stark mäandrig un mindet schließli ca. 20 km nordweschtli vu dr Ramu-Mindig in d Broken Water Bay vu dr Bismarcksee. Im Gegesatz zue vil andere
Bäuch isch e Iiwohnergmein im Bezirk Läbere im Kanton Soledurn, Schwiiz. Bäuch ligt westlich vo Soledurn. Witeri Nochbergmeinde si Söuze im Weschte, Lommiswiu im Nordweschte, Oberdorf im Norde, Längedorf im Nordoschte und Biberischt im üsserschte Südoschte. Im Süde gränzt Bäuch a d Aare, änedra isch Lüsslige. Dr Name Bäuch stoht zur Fasnachtszyt sogar am Ortsigangsschild. D Gmeindsflächi umfasst 50,6 % langwirtschaftlichi Flächi, 14,6 % Waud, 30,4 % Sidligsflächi und 4,4 % suschtigi Flächi. D Gägend isch scho sit öppe drütusig Jor besidlet, die erschti urkundlechi Erwänig isch aber ersch 1294 as Bella gsi (1307 Bellacho). Uf ere Charte us em Jor 1822 gset me, dass Gebiet denn no zu Bäuch ghört hei, wo hüt zu Soloturn ghöre. Dr Bäucher Weiher het früecher zur Isversorgig vor Schtatt Solothurn dient. Hüt schtot er unter Naturschutz. Bäuch isch als Dorf no immer sehr aktiv, obwohl Solothurn grad näbedra isch. Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 De Uusländeraateil isch 2010 bi 26,3 % gläge. 32,6 % vo dr Iiwooner si im Johr 2000 evangelisch-reformiert gsii, 38,3 % römisch-katholisch. Bi dr Nationalrootswaale 2011 hät s das Ergebnis gää: BDP 5,1 %, CVP 15,4 %, EDU 0,6 %, EVP 1,1 %, FDP 18,4 %, GLP 3,2 %,
Dr Louis Favre (* 28. Januar 1826 z Chêne-Bourg; † 19. Juli 1879 z Göschene) isch e Schwizer Ääscheniöör gsi. Er isch für e Bau vom Gotthardtunnel verantwortlig gsi. Dr Louis Favre isch vom Handwärker zum Undernäämer ufgstiige und isch en erfolgriiche Dunnelbauer gsi. Si Firma het gege säggs Mitbewärber gwunne und het dr Ufdraag überchoo en Iisebaandunnel dur s Gotthardmassiv z baue, zu säller Zit dr lengst uf dr ganze Wält. D Bauzit won er veraaschlagt het isch acht Joor gsi, weniger as alli andere und dr Briis vo 56 Mio. Franke isch 12½ Mio. Franke billiger gsi as dr zwäitgünstig. Wenn d Bauzit chürzer as acht Joor wurd, het men em e Prämie vo 5000 Franke pro Daag versproche, für jeede Daag lenger as acht Joor hätt er e Buess vo 5000 Franke pro Daag mäesse zaale. Wenn s mee as säggs Mönet Verspöötig gieb, wer d Buess uf 10000 Franke pro Daag gstiige. D Bauarbäite si vo 1871 bis 1880 gang, dr Durchschlag isch am 29. Februar 1880 gsi. Es het groossi technischi und geologischi Brobleem gee und dr Louis Favre het au e baar Mol Strit mit dr Bank, wo s Undernääme finanziert het, und mit
Obfige isch e Schdaddail vù Fryybeg ( [ˈfʁiːb̥əg̊](info); Freiburg im Breisgau) ùn lyd im Weschde vù dr Schdad am Oschdrand vùm Dunibäärg. Zöe Obfige ghèèrd dr Oordsdail Sandichlaus ( [ˈsɑnd̥iˌxlaʊ̯s](info); St. Nikolaus) ùn dr eemaalig Oord Wyberdschilch ( [ˈʋib̥əʁtsˌxɪlx](info); Wippertskirch). D Noochberdèèrfer sin Määrdige, Walderschhoofe, Dienge, Rimschige, Sand Jèèrge ùn Haasle. D Mooswälder in dr Fryybeger Bùchd ùn doodermid au dr Mooswald z Obfige sin FFH- ùn Voogelschùzbied im Rame vùm Natura 2000-Nezwäärch. Im Landwasergraabe chùnd di sälde Chräbsaard Austropotamobius pallipes (dydsch Dohlenkrebs) voor. Ane 2021 sin im Fryybeger Schdadwald bim Obfiger Bagersee zem èèrschde Mool syd iiber 100 Joor wider Wildchaze noogwiise woore. In dr nase Made, wù s gee hed zwisch em Doorf un em Mooswald, vor allem in Made mid Binsge (Bflanzegselschafd Juncetum acutiflori), hed dr Erich Oberdorfer ane 1936 s Voorchùù vu Anagallis tenella (dydsch Zarter Gauchheil) bschriibe. No Endwäserigsmaasnaame ùn em chalde Winder 1955/56 hed dr Georg Philippi A. tenella schbeeder nùme no in dr Zwäärgbinsgegselschafde in dr Grääbe chene noowyyse. Milderwyyli gilded d Bflanze as verschole, si isch z Dydschland vùm Uusschdäärbe bedrood. Im Dunibäärg gid s syd 2019 e Wildbiinegaarde, do sin midlerwyyli scho 149 vù dr insgsamd 585 Wildbiinenaarde vù Dydschland noogwiise
D Flugkataschtrophe vo Teneriffa vom 27. März 1977 isch (mit Uusnahm vom Terroraschlag ufs World Trade Center z New York am 11. Sept. 2001 won absichtlich herbiigfüehrte worden isch) die schwärschti Flugkataschtrophe, wo wältwiit jemals passiert isch. 607 Mensche sii bi dere Kollision vo zwöine Jumbo-Jets uff der Schtartbahn vom Flughafe vo dere spanische Ferieninsel ums Läbe choo. Der Flughafe isch am Unglückstag wägen ere Bombedrohig hoffnigslos überlaschtet gsii, d Flugzüüg wo hei welle schtarte, hei sich regelrächt gschtaut, und d Verschpötige und Warteziite sind entschprächend gross gsii. Die beide Jumbos vo der holländische KLM und der Pan Am uus de USA sind denn grad nachenand a d Reihe choo zum Schtarte. Der KLM-Jumbo voruus isch denn bereit gschtande zum Schtarte, und der Pan Am isch uff ere Siite-Rollbahn, wo d Schtartbahn gchrüüzt hett, am Rolle gsii. Uffgrund vo Missverschtändnis bim Funkverchehr mit em Fluglotse im Kontrollturm (wo schlächt Englisch gredt hät), und wahrschiinlech au wirtschaftlechem Druck, isch der KLM-Pilot gschtartet, obwohl er nitt 100-prozäntig sicher gsii isch, dass er d Freigab derzue übercho hett. Er hett denn dr Pan Am-Jumbo, wo grad glichziitig d Schtartbahn chrüüzd hät, voll siitlich grammt - s Desaschter isch perfekt gsii. Der Fründ vo
S Chloschter Bellelay isch e ehemoligi Prämonschtratenserabtei im Bärner Jura. Si ligt im Ort Bellelay, wo sich ums Chloschter umme entwicklet het und hüt zu de Gmeind Saicourt ghört. S Chloschter het bis ins 1798i mit eme eigede autonome Herrschaftsbiet zum Fürschtbistum Basel ghört und isch unter de Schirmherrschaft vo de eidgnössische Schtänd Bärn, Soledurn und vo de Schtadt Bieu gschtande. Hüt isch in de Chloschtergebäud e psychiatrischi Klinik unterbocht. Catherine Schmutz Nicod: Die ehemalige Abtei Bellelay, Schweizerische Kunstführer GSK, Band 736, Bern 2003. Commons: Chloschter Bellelay – Sammlig vo Multimediadateie Jean-Claude Rebetez: Bellelay. In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz. 47.2638888888897.1686111111111Koordinate: 47° 15′ 50″ N, 7° 10′ 7″ O; CH1903: 579565 / 234812
Als Flächi wird i de Geografii s Gebiet bezaichnet, wo e Stuck Bode, e Gmaind, en Kanton, es Land oder en Kontinänt hät. Bi de Flächi brucht me d Ainhait Quadratmeter (1 m²), wo vo de Grundainhait Meter abgleite wird. Um d Grössi vonere Flächi z beschriibe werded verschidnigi Mass brucht: 1 mm² (Quadratmillimeter) = 0,000001 m² (1'000'000 mm² = 1 m²) 1 cm² (Quadratzentimeter) = 0,0001 m² (10'000 cm² = 1 m²) 1 dm² (Quadratdezimeter) = 0,01 m² (100 dm² = 1 m²) 1 a (Are) = 100 m² 1 ha (Hektare) = 10'000 m² 1 km² (Quadratkilometer) = 1'000'000 m² = 100 ha
S Jüüdische Museum vo dr Schwiz befindet sich z Basel an dr Kornhuusgass 8. Es zäigt dr rychi kulturelli und historischi Schatz vo de Juude in dr Schwiz. Rituelli Geegeständ mache s jüüdische Lääbe aaschaulig. Die jüüdischi Leer, s jüüdische Joor und s dääglige Lääbe wärde anhand vo Objekt daargstellt. Zum Bischbil het s e Saal, wo ganz dr jüüdische Hochzit gwidmet isch. Dr Beärdigungsveräin «Espérance» het d Iniziative zur Gründig vom ene Jüüdische Museum in dr Schwiz ergriffe, und ane 1966 isch s Museum z Basel ufdoo worde. D Basis vo dr Sammlig si «Judaica» gsi, wo s Jüüdische Museum vom Schwizerische Museum für Volkskund (hüte Däil vom Museum vo de Kulture) übernoo het. Vo dr Gschicht vo de jüdische Gmeind z Basel git s Schriftstück, hebräischi Druck us Basler Druckereie us em 16. bis 19. Joorhundert und Graabstäi us de Frdhööf vo de zwäi middelalterlige jüüdische Basler Gmäinde. E wichdigs Usstelligsguet si d Dokumänt und Objekt vom erste Zionistekongräss, wo in dr Rhiistadt stattgfunde het. Au d Zit vom Zwäite Wältchrieg isch dokumentiert. Drzue het s Objekt us em Alterdum, zum Bischbil e röömische Menora-Ring us em 4. Joorhundert, wo mä im Joor 2001 z Kaiseraugst gfunde het,
D Basler Sünagooge isch s Versammligs- und Gotteshuus vo de Juude vo Basel. Si befindet sich im Am Ring Kwardier an dr Eulerstrooss 2. Mit iire bäide Kuppelspitze, wo wie Gold schiine, setzt d Sünagooge en orientalische Akzänt und isch e markanti Erschiinig im Basler Stroossebild. Die ersti Sünagooge vo dr jüüdische Gmäind isch im 13. und 14. Joorhundert an dr undere Gärbergass bim alte Rindermäärt gstande. Wo sich aber die zwäiti Baasler Gmäind 1397 ufglööst het, isch au d Juudeschuel verschwunde, und au wenn mä no für e baar Joorzäänt d Synagooge as bekannte Standort brucht het and gsäit het, ass e Huus gräd näbe dr Juudeschuel wurd stoo, isch si schliesslig ganz vergässe worde und hüt wäiss mä nüme, wo genau si gstande isch. 1805 isch die dritti jüüdische Gmäind entstande und isch langsam gwaggse. Vo 1864 aa het d Gmäind über e Bau von ere Sünagooge afo diskutiere, und si isch schliesslig zwüsche 1866 und 1869 vom Archidekt Hermann Gauss baut worde. Noch dr domoolige Moode isch s e zentralisierende neobüzantinische Chrüzkuppelbau worde, wo im Oste e chliini Konche für e Toraschrank gha het. D Frauenempore si im Weste gsi. D Sünagooge isch im Joor 1892 erwiteret
S Schwiizer Reduit oder Réduit national si e Vielzahl vo befeschtigte militärische Stellige im Fels vo de Schwiizer Alpe gsii. Ihri Ursprüng göhnd ins 19. Johrhundert zrück, und sie sind kontinuierlich bis zum Zweite Wältchrieg uusbaut worde, wo denn au der Begriff Reduit in der Öffentlichkeit erscht richtig prägt worde isch. S Konzept isch gsi, dass vo dr Grenze durs Mittelland im Chriegsfall nur no en Verzögerigskampf hett sölle gfüehrt werde. S dichtbevölkerete Mittelland und demit alli wirtschaftliche Zentre vom Land wär notfalls priisgeeh worde. Nach der Bsetzig vo Frankriich dur Nazi-Dütschland im Juni 1940 isch d Schwiiz vollschtändig vo de sog. Achsemächt Dütschland und Italie umzinglet gsii. Am Rütlirapport im Juli het sich deshalb der General Henri Guisan uf die neui strategischi Lag igschtellt. Dur ne Rückzug vom Hauptkontingent vo der Armee i d Alpefeschtig hett är sich en guete Schutz, vor allem au gäge Fliegeragriff, erhofft. Zuedem hett er sich erhofft, nach ere gwüsse Ziit vom Abwehrkampf Hilf vo usse, v. a. vo England, z überchoo. Dr Guisan hett für die Schtrategie - einigi Historiker göhnd dervo uus, dass au en gwüssi Kapitulation vor der dütsche Übermacht e Rolle gschpilt hett - zwei Drittel vo de während em
Dr Mo Yan (chin. 莫言, Mò Yán; * 17. Februar 1955 z Gaomi, Provinz Shandong, burgerlige Name 管谟业, Guǎn Móyè) isch e chinesische Schriftsteller. Anne 2012 isch e, dr Nobelpryys fir Literatur zuegsproche wore. Syy Chinschtlername Mo Yan bedytet wertlig „dr Sprochlos“. Dr Mo Yan isch anne 1955 as Buuresuhn in dr Provinz Shandong uf d Wält chuu. In dr Zyt vu dr Kulturrevolution isch er ab dr Schuel gange go in ere Fabrik schaffe. Mit 20 Johr isch er in d Volksbefreiigsarmee yydrätte, wun er no as Soldat aagfange het mit Schrybe. Anne 1981 isch sy erschti Sammlig vu Churzgschichte erschine. Ab 1984 het er an dr Literaturabdailig vu dr Kulturakademi vu dr Armee unterrichtet. Im Johr 1986 het er s Studium an dr Chunschthochschuel vu dr Volksbefreiigsarmee abgschlosse. Dr literarisch Durbruch isch em anne 1987 mit dr Vereffetlichung vum Novellezyklus 红高粱家族Hóng gāoliang jiāzú (dt. Das rote Kornfeld) glunge. Dr Roman zellt zue dr chinesische Xungen-Literatur un het au internationali Anerkännig gfunde dur d Verfilmig vum Zhang Yimou as Rotes Kornfeld. Dr Mo Yan giltet as Schriftsteller, wu s Läbe in dr chinesische ländlige Provinz uugschminkt schilderet, wu scho frie d Zwäng vum offiziell sanktionierte Realismus hinter sich gloo
D Glaibasler Eeregsellschafte (3 E) sin drei Korporazioone us em Glaibasel. Die drei Gsellschafte si: d Gsellschaft zum Räbhuus, 1304 zum erste Mol erwäänt d Gsellschaft zur Häre, 1384 zum erste Mol erwäänt im ene Chaufverdraag mit em Chloster Klingedaal d Gsellschaft zum Gryff, 1409 zum erste Mol erwäänt im ene Bricht über d Eroberig vo dr Burg Istäi. D Eerezäiche vo de Gsellschafte, dr Vogel Gryff, dr Leu und dr Wild Maa sin sit 1597 bekannt. S Glaibasel isch im 13. Joorhundert noch em Bau vo dr erste Rhiibrugg im Joor 1225 us eme Dorf zum ene Stedtli gwachse. Mä het dört für ganz Basel Ziegel und Bachstäi broduziert und es si immer mee Lüt us em Gebiet vom Hoochrhii und us em Schwarzwald cho und häi sich niidergloo. Im Joor 1270 wird zum erste Mol d Bezäichnig cives, also Bürger, brucht und 1285 het s Glaibasel vom Köönig Rudolf d Stadträcht überchoo und het si äignigi Verwaltig und Grichtsbarkäit ghaa. Um 1300 het s Stedtli öbbe duusig bis duusigfümfhundert Iiwooner gha. In dere Zit häi sich Glaibasler politisch in ere Gsellschaft korporiert, dr Gsellschaft zum Räbhuus, zum d Inträsse vom Stedtli gegen Usse z verdräte und s öffentlige
Dr Istäiner Chrieg isch en Usenandersetzig zwüsche dr Stadt Basel und de Habsburger in de Joor 1409/10 gsi. Es isch drbii um d Vorheerschaft am Oberrhii gange. D Katharina vo Burgund, d Frau vom Herzog Leopold, het im Elsass regiert. 1409 isch s zum Chrieg gege d Stadt Basel cho, wo vo Stroosburg, Bärn und Soledurn understützt worden isch. Uf dr Site vo de Habsburger het s Aadligi gha, wo immer wider Aagrif gege Basler Bsitz und Underdaane gmacht häi. Zu deene het zu sällere Zit au dr Pfandheer vo dr Dobbel-Burg Istäi, dr Burckhardt (dr Jüngeri) Münch vo Landskron ghöört. D Basler und iiri Verbündete si mit öbbe 5'000 Maa vor Istäi zooge. D Basler Artillerii het bäidi Burge beschosse, bis s undere Schloss schliesslig undergraabe worde isch und d Muure in Rhii gheit si. S obere Schloss het drufaabe kapituliert. D Basler häi d Burge gschläift und d Stäiblöck brucht zum s Riechedoor z Basel baue. Dr Abschnitt «Der Isteiner Krieg» im Artikel Istein uf dr dütsche Wikipedia s. Peter Ochs: Geschichte der Stadt und Landschaft Basel, Dritt Band, Basel 1819, S. 55/56
D Margarete Dorothea Hannsmann geborene Wurster (* 10. Februar 1921 z Hoidna, † 29. Merz 2007 z Stuegert) ischt a deitscha Schriftstellere gwäa. Zeitweilich hôt-se au a baar vo ihre Werk ondrem Pseidoniim Sancho Pansa vreffentlicht. D Margarete Wurster ischt am 10. Februar 1921 z Hoidna an dr Brenz uff d Welt komma. Weil ihr Vaddr, a Volksschuallehrer, a nazionalsozialischdischa Gsennong ghet ond-se entschbrechend erzoga hôt, ischt-se scho en jonge Jôhr em Bund Deutscher Mädel (dr weibliche Zweig vo dr Hitlerjugend) beitredda, wo-se a Fihrongsuffgab kriagt hôt. Wia ehra abr so nôch ond nôch bewusst wôrra ischt, was fir a schlemma Ideologii dui Organisazioo vrfolgt, hôt-se sich vo sellem Haufa gleest ond ischt – je elder se wôrra ischt – deane Menschavorfihrer mit emmr meh Vorachdong gegenibrgschdanda. Wia d Margarete Wurster mit dr Schuel ferdich gwäa ischt, hôt-se sich z Stuegert zo-ra Schauschbiilere ausbilda lassa. Während-em Zwoida Weltkriag hôt-se Ufftridd an vrschiidene Fronttheater ghet. Em Aldr vo 22 Jôhr hôt-se da Schurnalischda ond schbätra Vrleger Heinrich Hannsmann gheiradet ond deam sein Familianama ôôgnomma. Aus sellra Ehe send zwoi Kendr hervorganga. Om de selle ond sich selbr ibr Wasser halda zo kenna, hôt se ab 1958, nôch-em Ableaba vo ihrem Môô,
Dr Laggsfangshändel vo 1736/37 isch e politische Komflikt zwüschen em äidgenössische Basel und em Köönigriich Frankriich. Es isch drbii um Fischereirächt gange und drum, wo d Gränze im Rhii duuregoot. S Gebiet vo dr Mündig vom Fluss Wiise isch vor dr Rhiibegraadigung im 19. Joorhundert voll vo langsaame Bächli, Sandbänk und Inseli gsi. Es het din e Hufe Fisch ghaa und isch guet für d Fischerei gsi. D Siidlig Chläihünige, wo grad nördlig vo dr Mündig isch, isch e Fischerdorf gsi. Dr eltist Händel um Fischereirächt an däm Ort, wo mä von em wäiss, isch im Joor 1413 bassiert, wo mä zwüsche de Fischer vom Chläibasel und vo Chläihünige, wo denn no markgräflig gsi isch, het müesse Friide stifte. 1459 isch s zum ene Rächtsspruch zwüsche em rächtsrhiinische Chläihünige und und em linksrhiinische Hünige grad wisawii choo. D Fischerei uf em Rhii isch frei gsi, mit Usnaam vo dr Lachswäid (Lachsfangsäsong) in de vier Wuche noch em 11. Novämber. In deere Zit häi d Fischer innerhalb vo iirem Gmäindibann müesse bliibe. E nöiji Laag het s gee mit de Gebietsändrige im 17. Joorhundert. 1640 het Basel em badische Markgroof Chläihünige abkauft, und 1648 het mit em Westfälische Friide d Iigliiderig
Pluto stoot für e Zwärgblaneet, wo bis 2006 as dr nüünti und üssersti Blaneet in unserem Sunnesüsteem gulte het Antiki Müthologii: dr Gott vo dr Underwält und Herrscher vom Dooteriich e Fründin vo dr Persephone d Dochder vom Kronos und Mueter vom Tantalos Usserdäm: dr fikzionali Charakter vom Huushund vom Micky Maus e Tschip für s dütsche Bundesamt für Sicherhäit in dr Informazionstechnik, wo vo Infineon entwicklet worden isch en amerikanischs Marschflugkörper-Forschigsbrogramm (1957–1964) Dütschi Lastwaagemodäll (1958–1964) Östriichischi Lokene (1841–1865) en ehemooligs Choolebauwärk z Herne d Pipe-Lines Under The Ocean, e britischi Päipläinverbindig im Zwäite Wältchrieg e dütsche Frachtseegler (Vollschiff, 1861–1892) e norwäägischs Frachtschiff (spööter: Charles Schiaffino und Komet) e Gattig vo de Graabwäspi e Bänd us Neuseeland e Bänd us Portugal e Bänd us Kanada
Heilige Martin bzw. Sankt Martin nennt me: Martin von Tours, de dritti Bischof vo Tours Martin I., en Papst us Umbrie (Papst vo 649 bis 653) Martín de Porres, en peruanische Dominikanermönch Martinstag, Martini, de 11. November, Gedenktag vom Heilige Martin vo Tours Sankt Martin oder St. Martin nennt me: Chirche, wo em Heilige Martin vo Tours gweiht sind, z. B. St. Martin (Olten), Martinskirche (Basel) Chlöster, wo de glich Heilig im Name händ, lueg bi Kloster St. Martin Schloss St. Martin, e Schloss z Graz i de Steiermark Schloss St. Martin im Innkreis St. Martin (Insel), en Insle i de Karibik (Chlini Antille), de Norde (Saint-Martin) ghört zu Frankriich, de Süde (Sint Maarten) zum Königriich vo de Niderland s Bundesgymnasium und Bundesrealgymnasium St. Martin z Villach in Kärnte Louis St. Martin (1820–1893), en US-amerikanische Politiker Ort mit em Name Sankt Martin: Dütschland Sankt Martin (Pfalz), e Gmeind im Landkreis Südliche Weinstraße, Rheinland-Pfalz St. Martin, en Ortsteil vo de Stadt Bad Schussenried, Landkreis Biberach, Bade-Würtebärg Sankt Martin, en Ortsteil vo de Stadt Nittenau, Landkreis Schwandorf, Bayern Sankt Martin, en Ortsteil vo de Gmeind Simmelsdorf, Landkreis Nürnberger Land, Bayern Frankriich Saint-Martin, e Gmeind im Unterelsass Kanalinsle Saint Martin, en Ort uf
St. Martin heissed folgendi Ort i de Schwiz: St. Martin GR, e Gmeind im Kanton Graubünde St. Martin SG, e Walsersidlig im Calfeisetal, westlich vo Vättis, im Kanton Sangalle Lueg au: St. Martin (Insel), en Insle i de Karibik, de Norde (Saint-Martin) ghört zu Frankriich, de Süde (Sint Maarten) zum Königriich vo de Niderland St. Martinsplatz z Chur, z Münche und z Kaiserslautern Sankt Martin Saint-Martin, Saint Martin (französisch, englisch) San Martino (italienisch) Sveti Martin (kroatisch) Martin von Tours
E Gott oder e Göttin oder algemeiner e Gottheit isch i de verschiidene Mythologie, Religione, Glaubensüberzügige und in dr Metaphysik en übernatürlichs Wäse oder e höcheri Macht. In dr Lehrmeinig und Praxis von e huffe Religione wärde ei Gott oder mehreri Götter bsundrigs verehrt, und wo s verschideni sind händ die bsundrigi Eigeschafte. E wichtegi Funkzion vo iine isch es, ass si dr Ursprung oder dr Schöpfer oder Gstalter vo dr ganze Wirklichkeit sin. Uralti Forme vom Glaube an öpis Göttlechs sin die, wo me i deil Sache i dr Natur wie öpe de Bärge, de Böim, de Gwässer und em Wätter göttlechi Eigeschafte zueschrybt, wie mes vo de Kelte kännt. Es Bischpiil isch dr Gott Rhenus, wo füre Fluss Rhy stoot. In de monotheistische Religione (bsunders im Chrischtetum, im Islam und im Judetum) wird en einzige Gott sitt Johrtuusige verehrt als transzendental-übernatürlichi Figur. Er hett nach dene Vorschtellige d Wält erschaffe und isch au dr Länker vom Schicksal vo dere Wält und vo de Mensche. D Leitlinie vo de Beziehige vo de Mensche zu Gott sind bi gwüssne Religione in zentrale überliferete Kwelle ufgschriibe, i de Bible fürs Chrischtetum, im Tanach für s Judetum und im Koran für de
Die Niidere Veräinigunge si churzlääbigi Bündnis am Oberrhii und im Gebiet vo dr hütige Schwiz im 15. und 16. Joorhundert gsi. Si wärde as „Niideri“ Veräinigung bezäichnet zum sä vo dr „oobere“, d. h. ooberdütsche Veräinigung vo de Äidgenosse z underschäide. Die ersti Niideri Veräinigung isch e Bündnis zwüsche de Riichsstedt Stroossburg, Basel, Colmar und Schlettstadt, de Bischöf vo Basel und Stroossburg, dr Alte Äidgenosseschaft und em Herzog Siegmund vo Ööstriich, em Regänt vo Vorderööstriich und em Tirol gsi, wo wäärend de Burgunderchrieg 1474–1477 die antiburgundischi Liga zämmeghebt het. Dr Chärne vo dr Niidere Veräinigung isch s Bündnis vo de vier Riichsstedt Stroossburg, Basel, Colmar und Schlettstadt, wo 1473 gege d Expansionspolitik vom Herzog Karl „em Küene“ vo Burgund grichdet gsi isch. Dr Karl het 1469 vom Herzog Siegmund vo Ööstriich die habsburgische Bsitz im Elsass und Briisgau as Pfand kauft, und eso s die bier Riichsstedt in dr ummiddelbari burgundischi Machtberiich groote. No di noo häi sich de Riichsstedt no anderi Partner aagschlosse, so chliineri elsässischi Stedt und d Bischöf vo Stroossburg und Basel und am 31. März 1474 au die acht Ort vo dr Alte Äidgenosseschaft für zää Joor. Noch Verhandlige z Konstanz isch schliesslig au dr Herzog
E Bündnis isch e Verheltnis zwüsche gliichberächtigte Partner, wo verdraaglig grreglet si. Bündniss chönne natürligi Persoone, juristisch Persoone oder Staate underenander abschliesse. Vo dr Zit usgsee isch dr Charakter vom ene Bündnis befristet. S Bündnis cha formal e Frist innerhalb vom Bündnisverdrag haa oder aber au vo de bedäiligte Verdragspartner kündet wärde. Im Völkerrächt schbiilt s Bündnis e zentrali Rolle, wil d „Bündnispolitik“ für alli Staate underenander iiri Rächtsverheltnis duet reegle. E Milidäärbündnis isch e Bündnis vo Staate, wo mäistens Reegle ufstellt, was für milidäärischi Aktioone d Bündnispartner sölle mache, zum zum ene gwüsse Ziil z choo.