rlitschk/wikidir huggingface dataset:
S Ring-Quartier, offiziell Am Ring, isch ä Stadtteil vo der Schwiizer Stadt Basel. Es lit westlig vom Grossbasler Stadtzentrum. S Ring-Quartier isch in de 1860er-Johr baut worde. D Hauptstrosse vom Stadtteil, dr Steinering, Spalering, Santihans-Ring, bilde ä ringförmigi Umrahmig vom zentralere, historische Deil vo der Stadt, dr Altstadt und de Vorstedt, und so het s Quartier si Name übercho. D Hüüser si für ä bürgerlig Mittelstand baut worde und sind meistens zwei- bis dreistöckigi Reihehüüser mit Herrschaftsfassade für mehreri Familie. Zsämme mit em Bachlätte-Quartier wird s zum Spass as Bläächdalbe oder Alumyyniumdalbe—Dalbe isch dr baseldütsch Name vom St. Alban Quartier—bezeichnet. Fast d Helfti vo de Iiwohner si konfessionslos, dr Räst si vor allem reformiert oder katholisch. Öbbe nüün vo zäh Erwärbsdätige schaffe im Dienstleistigsberiich as Lehrer, im Gsundheitswäse, in dr Verwaltig usw.; vor zwanzig Johr (1985) siis no ä chli weniger as drei Viertel gsi. 56 Prozänt vo de Hüüser si vor 1919 baut worde, dr Aadeil vo chliine Wohnige mit eim oder zwei Zimmer isch mit fast 40% ä chli höcher as dr Durchschnitt (fast 35%) im Kanton Baselstadt. Mariechille Église du Sacré-Cœur Chiesa di San Pio X Die Apostolischi Kapelle Basler Mission S Anatomische Museum S Sportmuseum vo
Sens Unik sin e HipHop-Gruppe us Renens bi Lausanne in dr Romandie, wo 1987 gründet worde isch und sich im 2010 ufglöst hät. Di bekanntischte Mitglider sin dr MC Carlos und d Sängerin Déborah, wo au als Solo-Künschtlerin aktiv isch. Si sin bekannt für ire vom East-Coast-Rap beyflussti Musig. Uf "Abracadabra" hän si sich an Pop aagnööchered, en Experimänt wo si aber mit irem neuschte Album, "Mea Culpa", wider ruckgängig gmacht hän. Sens Unik hän au e baar spanischsproochigi Songs veröffentligt; em MC Carlos sini Eltere stamme us Galizie in Spanie. MC Carlos (aka Carlos Leal) Déborah Rade Just One Dynamike 1991 Le VIème sens 1994 Chromatic 1993 Les Portes du Temps 1996 Tribulations 1997 Panorama 91-97 1998 Pole Position 2001 Abracadabra 2004 Mea Culpa Sens Unik:«Wir wollen das Kapitel schliessen» Artikel uf blick.ch, vom 6. Mai 2010 Normdate: GND: 10300560-2 | SUDOC/IdRef: 261919555 | VIAF: 145031961
Alteburg-Rhiinau isch de Name vomene Oppidum, wo uf baidne Siite vom Rhii glegen isch. Hüt ghört de archäologischi Ort zu de bade-wirttäbergischä Gmaind Jestette im Chleggi und zu Rhiinau im Zürcher Wyyland. Fööf Kilometer underhalb vom Rhiifall macht de Rhii e Doppelschlaufe und bildet ase zwoo Halbinsle, wo inenand verhoogget sind. Zwüschet de baide Halbinsle lit e chliini Flussinsle, wo ane 778 s Chloster Rhiinau gründet woren isch. Die östlichi Halbinsle isch de Schwoobe und ghört zu Jestette, die westlichi Halbinsle isch d Rhiinau. Die ältiste Spuure vo Mensche us de nöchere Umgebig stammet us de Staizitt. Bim Schnellgalge bi Jestette sind Füürstai us de Mittelstaizitt gfunde wore und us de Jungstaizitt stammt Bandkeramik, wo bi Alteburg gfunde wore isch. I de spoote Bronzezitt isch d Rhiinau zerschtmol miteme Wall abgriglet wore und öppe gliichzittig isch im Sinkelosebuck bi Alteburg e Dörfli vo de Urnefelderkultur gstande, wo bis i di mittleri Latènezitt biwont gsii isch. Ebefalls i d Urnefelderzitt werdet die erste Fund vom Schwoobe datiert. Im End vom 2. vorchristliche Joorhundert isch östlich vom hütige Dorf Alteburg e Wall, d »Schanz«, miteme Grabe baut wore, so ass 233 Hektare Land uf em Schwoobe gschützt gsii sind. D Sidlig isch
D Santone (lat. Santones, Santoni) sind en keltische Stamm i de Saintonge a de Garonne gsii, mitem Vorort Mediolanum Santonum (hüt: Saintes). Si hend zu de römische Provinz Aquitania ghört. D Santone hend am Meer glebt, ire Hafe het Portus Santonum ghaisse, und Austere und Schiff exportiert. En anders Produkt isch de santonischi Chaputzemantel gsii. D Römer hai scho im vierte Johrzähnt vor dr Ziitwändi Stroosse baut, wo au für ä Handel guet gsi si: d via Agrippa het Limoges (denn Augustoritum) mit Saintes verbunde und isch von erä groosse nord-südlige Strooss biim römische Theater vo Bouchauds krüzt worde. Dr Fluss isch au ä wichdigi Handelsadere gsi und isch vom Meer bis noch Angoulême schiffbar gsi. Z Condate (mögligerwiis s modärne Cognac) und z Agernacus (oder Agernacum, hüt Jarnac) het s grossi Häfe gha und Merpins, Crouin und Chatenet si wichdigi regionali Verdeiligszentre gsi. D Helvetier hend wöle 58 v. Chr. i ires Land uuswandere. D Santone hai vorgha, ass si sech an dr Mündig vo dr Gironde, wo denn no zu ihrem Gebiet ghört het, wurde niiderloo. Dr Cäsar het das as Bedrohig gseh und isch in s Gebiet vo de Santone iigfalle und het s annektiert, ohni ass
D Latobriger (lat. Latobrigi, Latobici) sind en keltische Stamm gsii. Si sind Nochbuure vo de Helvetier gsii und hend am Uuszuug vom Joor 58 v. Chr. tailgnoo mit 14 Tuusig Mensche. Noch de Niderlaag bi Bibracte hend au si wider müese umchere und iri Sidlige noi uufbaue. Si werdet nume vom Julius Cäsar gnennt. De Name stoot zum Altirische Wort laith »Held, Chrieger«. E moderni Hypothese möcht d Latobriger im Chleggi lokalisiere. Öb si verwandt sind mit de Latobiker, wo i de östliche Alpe i de römische Provinz Pannonia glebt hend, isch nöd klar. Julius Cäsar: Gallische Chrieg 1,8. 28 Gilbert Kaenel: Latobriger [Latobrigi]. In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz.
D Tulinger sind en Stamm gsii, wo zäme mit de Helvetier im Joor 58 v. Chr. iri Sitz verloo hend und noch Südgallie is Piet vo de Santone hend wöle uuswandere. Am Uuszug hend 36 Tuusig Tulinger tailgnoo und si hend sich dur iri Chriegstüchtigkait uuszaichnet. D Woonsitz vo de Tulinger sind nöd bikannt, früener het mer si wöle im Wallis lokalisiere, well de Dichter Avienus Tylangier a de Rhone erwähnt het. Wege de Endig uf -ing werd au dröber diskutiert, öb si eventuell nöd Kelte sondern Germane gsii sind, wo i de Alpe gwont hend. Doch werd hüt vo de Forschig d Existenz vo Alpegermane nöme anerchennt. Avienus: Ora Maritima 641f
D Romandie isch dr französischschprochigi Dail vo dr Schwyz. Dütschschwyzer nenne si normalerwys Weschtschwyz, Wälschschwyz oder Wälschland. Folgendi Kantön ghöre zur Romandie: Gänf, Waadt, Nöieburg und de Jura; wie au di französisch-sproochige Dail vo de Kantön Wallis, Friburg und Bärn. D Gränzä zwüsche dr Romandie und dr Dütschschwitz wird hüfig Röschtigrabe gnennt. Vor auem i politische Diskussione ghört me de Usdruck hüfig. Well d Romandie und s dütschsprochige Basel bi nationale politische Abstimmige immer sehr ähnligi Resultat händ, redet me bi Basel au vom «dütschsprochige Täil vo dr Romandie», was sich abr numme uff d politische Haltig aawände losst. Tour de Romandie Georg Kreis: Suisse romande. In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz. Andres Kristol: Histoire linguistique de la Suisse romande. Éditions Alphil, Neuenburg 2023, ISBN 978-2-88930-455-4. Commons: Romandie – Sammlig vo Multimediadateie
Dr Münsterhügel isch s historische Zentrum vo dr Schwizer Stadt Basel. Er isch wohrschiinlig dr Ort im Gebiet vo dr Stadt, wo am lengste besiidlet isch. Mä weiss aber nume wenig drüber, wil er überbaut isch und mä nume an wenige Stelle archeologischi Usgrabige het chönne mache. Us dr spote Bronzezit het mä Spure vo Besiidlig gfunde und au us dr eltere Iisezit (8. bis 5. Johrhundert), aber vo denn aa git s für Hallstattzit keini Indizie, ass Mensche uf em Hügel gwohnt hai, aber nit wiit ewäg het mä uf em Dinggelbärg und in der Muttezer Hard Grabhügel us dere Periode gfunde. Im Gegesatz zur Siidlig Basel-Gasfabrik, wo offe bliibe isch, isch uf em Münsterhügel in dr Mitti vom 1. Johrhundert vor dr Zitwändi ä befestigti Siidlig baut worde, wo ä baar Generatione lang vo de Rauriker bewohnt gsi isch. Uf drei Siite isch si vom Rhii und em Birsig umgä gsi, uf dr vierte im Südoste si ä Grabe und än Ärdwall, wo mit Holzbalke versterkt gsi isch — däm hai d Römer murus gallicus gsait, agleit worde. Dr Grabe isch breit gsi und isch bis zur Bäumligass cho, und mä gseht immer no Spure drvo. In dr
S Chloschter Wettige isch es ehemaligs Zischterzienser-Chloschter i de Gmeind Wettige im Schwiizer Kanton Aargau. S isch im Johr 1227 gründt worde. Im 1841i isch s Chloschter durch en Bschluss vom Grosse Rot ufghobe worde. De Konvent, wo us em Abt Leopold Höchli und sibe Konventual bschtande het, het im 1854 z Mehrerau in de Nöchi vo Breagaz es ehemoligs Benediktinerchloschter chönne übernäh, wo bis hüt exischtiert und de Name vom Chloschter Wettige immer noch im Name het: D Territorialabtei Wettige-Mehrerau. Dr Oort ghöört zu de Kulturgüeter vo nazionaler Bedütig im Kanton Aargau. Im Johr 1220 het de Heinrich vo Rapperswil z Wettige Güeter un s Patronatsrächt vo de Dorfchile kauft. Wil de Heinrich – so jedefalls d Lengende – bi ere Rettig us Seenot verschproche het, es Chloschter z gründe, het er sini Wettiger Bsitztümer em Chloschter Salem gschenkt. Vo derte sind zwölf Mönch uf Wettige cho, unter ihne de Konrad, wo de erscht Abt worde-n-isch, und hei s Chloschter gründt. Es het de Name Maris Stella übercho, Maria Meerstern, wo sit em 1244 in Urkunde bruucht wird. Di noi Chile isch im März 1256 gweiht worde und het acht Altär gha. Schnell isch s Chloschter zu Grundbsitz cho,
S Chloschterdoorf Muri im Freiamt esch Hauptort fom aargauische Bezerk Muri ond met knap achttuusig Iiwoner di zwoitgrööscht Gmeind im Freiamt. D Gmäind gids erscht sid 1816, wo sich d Döörfer Wey, Doorfmuuri, Egg ond Hasli zon äinere Gmäind zämeto hend. Wey, Dorfmuuri ond Egg sind hüt oms Chlooschter on ome Baanhoof zämeggwachse. S Doorf Muri liid am oberen Änd fom Bönztaal. Im Weschte goods gääch de Lindebärg duruf, im Oschte isch de Wagerain d Gränze zom Rüsstool. D Hauptsidlig isch öppe 460 Meeter hööcher ass s Meer, de Wiiler Langematt im Weschte isch de aber scho 570 Meeter dröber. Langematt isch aber nid öppe der einzig Murianer Wiiler: wenn fom Noorde de Bönz noche uf Muuri gohscht, ggsesch zersch emol s Hasli ond Wili. Im Oschte isch Türmele mid Egg zämeggwachse. Nächer gids natörli na mängs Äinzelhof of em ganze Gmäindbann. De gants Gmäindbann isch 1234 Hektaare gross, 264 derfoo isch Holz ond uf 221 Hektaare isch d Sidlig. Di eerschte Lüt sind scho in der Jungstaiziit id Gäged fo Muri cho. Muri sälber isch de öppen im achte-n-oder nüünte Jorhundert fo de n Alemanne ggröndet wore ond hed i säber Ziit Murahe gghäisse. Da Woort heigids vo de
D Burgunder oder Burgunde (lat. Burgundi, Burgundiones; ahd. Burguntare) sind en germanische Stamm gsii, wo ursprüngli a de Oder glebt het und denn öber s Maintal uf Worms und denn uf Savoye choo sind. Si hend em hüttige Burgund (frz. Bourgogne) de Name ggee und sind vor alem dur di germanische Heldesaag vo de Nibelunge bikannt. Ire Name bidütet »die Höche«. D Burgunder hend noch Uusaag vo früemittelalterliche Schrifte ursprüngli z Skandinavie glebt. Well di dänischi Insle Bornholm uf altnord. Borgundarhólmr (»Burgunderinsle«) ghaisse het, werd agnoo ass si d Haimet vo de Burgunder gsii sai. De Geograph Ptolemäus (2. Jh.) sait, ass d Burgunder (Βουργούντες) westlich vo de Semnone vo de Oder bis zu de Weichsel dihai saiet. I de früene Iisezitt sind uf Bornholm die Tote verbrennt und i typische Brandgruebe bistattet wore. De Bruuch het sich im 2. vorchristliche Joorhundert uf Hinterpommern uusbraitet. Im 2. nochchristliche Joorhundert hend sich d Träger vo dere Luboszyce-Kultur i de Mark und Niderlausitz, zwüschet de Elbe und Neiße niderloo. Abem 3. Jh. isch d Sitte uufchoo, i d Brandgruebe au en Isesax (en Art Schwert) z lege, wo maist absichtlich kaputt gmacht woren isch. Im 4. Jh. het d Bivölkerig i de
Esperanto, mit äigentlichem Name Lingvo Internacia isch di internazionali Schprach, wo 1887 fom polnische Augenarzt Ludoviko Lazaro Zamenhof dur d’ Publikazion fom erschte Leerbuech in polnischer und churz drufabe in änglischer, französischer und russischer Schprach de Mänschhäit forgschtellt worden isch. De Zamenhof schtammt us de ostpolnische Stadt Bialystock, wo damals zum russische Zareriich ghört het. I dere Stadt händ damals fier Folksgruppe gläbt, unter dene schrecklichi Schpannige und Hass gherrscht het. De Zamenhof het sich entschlosse, öppis dagege z’tue und e Schprach z’entwickle, i dere sich alli Mänsche unabhängig fo ihrer Herkunft mitenand ferschtändige chönnd. Sis erschte Schprachprojekt het de Zamenhof mit sine Schuelkamarade a sinere Maturfiir forgschtellt. Sin Vater aber, wo Angscht ghaa het, dass en jüdische Jüngling wäge söttige Ideeä mit Ferfolgige dur d’Behörde rächne muess, het sim Soon ferbotte, sich wider mit söttige Projekt z’befasse und hät alli Dokumänt fo dem erschte Wältschprachenentwurf is Füür grürrt. So het de Zamenhof in Warschau und Moskau Medizin schtudiert und ischd Augenarzt worde. Sin Traum aber het er nöd fergässe. Zäme mit sinere zuekünftige Frau Klara Silbernik und de finanzielle Unterschtüzig fo sim Schwigerfater het er 1887 unter em Psoidonym D-ro Esperanto s’erschti Leerbuech fo de Lingvo Internacia publiziert. Esperanto
Muri ggheissid ferschidnigi Oort: Muri AG, e Gmeind im Kanton Aargau, Schwiz Muri bi Bärn, e Gmeind im Kanton Bärn, Schwiz Bezirk Muri, en Bezirk im Kanton Aargau, Schwiz Kloster Muri, es früenrigs Chlooschter z Muri im Aargau, Schwiz
Alemannischi Grammatike sin Wärk, wu d Regle vu dr alemannische Sproch oder vu regionale oder ertlige Variante vum Alemannische bschriibe. Im 18. Johrhundert hets e wit verbreiteti Uffassig gää, ass es ke Grammatik vum Dialäkt gäbt. Viil hän Dialäkt wiä s Alemannisch fir verdorbes Hochditsch ghalte. So isch anne 1763 Baselditsch as „grausame Mishandlung unserer deutschen Sprache“ bezeichnet wore. Aü dr Johann Peter Hebel het anne 1803 im Vorwort vu sinene Alemannische Gedichter no feschtgstellt, ass es Iiheimischi git, wu in dr Sproch vu ihrene Landslit „nur eine Entstellung des gutdeutschen Ausdrucks finden“ Zum sich gege des Vorurteil stibbere un zum in Främde s Verstoh lichter mache het dr Hebel im däre Vorred e ganz kurzi grammatischi Bschriibig vum Alemannische gä. D schärfschte Gegner vum Dialäkt sin dr Johann Christoph Gottsched (1700–1766) gsii un Sprochgsellschafte, wu e eiheitligs Ditsch hän welle schaffe. Gege diä „Sprochpurischte“, diä „Gottschedianer“ hets aber Wiiderstand gä – noch em Ulrich Knoop isch dr Schwizer Philolog Johann Jakob Bodmer (1698–1783) do z verderscht gsii. Dä het feschtgstellt, ass dr Dialäkt, bsunders dr schwizerisch, gar nit verdorbe kennt sii, wel er in viilem mit dr eltere Sproch diäg iberiistimme, un zwar meh wiä s Sägsisch.(S „Sägsisch“ [Meißnisch]
Stette ( [ˈʃtɛtə](info)) isch de südligst Stadtdeil vo de Stadt Lörrach und bis 1806 vorderöstrychischi Exklave und dodemit vor allem katholisch prägt gsi. Am 1. April 1908 isch Stette als erschte Stadtdeil in Lörrach ygmeindet worde. De Stadtdeil hät e Gemarkigsflächi vo 461 Hektar und rund 3000 Ywohner. Die erschti urkundlichi Erwähnig hät s Dorf im Johr 763 in re Urkunde vom Kloster St. Galle als "Stetiheim" gha. Di datsächligi Gründig vom Dorf wird etwa 100 Johr friehner agsetzt. Die katholischi St.-Fridolins-Kirch isch 1822 volländet worre und enthaltet als sognännti Biedermeierkirch barocki und klassizistischi Elemänt. De Architekt isch de Christoph Arnold gsi, e talentierte Wybrenner-Schieler, wo z Südbade zahlrychi Chirche baut hät. Interessanterwis hät sini Rippoldsauer Pfarr- und Wallfahrtkirch e usgsproche ähnligi Vordersite. Näbe säller Rippoldsauer Usfiehrig stellt d Stettener die einzigi reini Doppelturm-Kirch vom badische Wybrenner-Stil dar. S spotgotische Stettemer Schlössle uss em Johr 1666 hät mol als Verwaldigssitz em Säckinger Daméstift dient. S ehemolige Herrehus mit me Treppeturm, wo usse dra litt, isch z Stette de einzig größer Profabau uss em 17. Johrhundert. Im Süde vo Stette isch mit 14 Stockwerch s vierthöchschte Gebäude vom Landchreis Lörrach. S helle Hochhus isch friehner numme e Hotel gsi. Inzwüsche dient
47.6372222222227.6794444444444305Koordinate: 47° 38′ 14″ N, 7° 40′ 46″ O Haage ( [ˈhaːg̊ə](info); amtlich Haagen) isch e Ortsdeil vo de Kreisstadt Lörrach im Südweste vo Bade-Württeberg. Z Haage isch uff me Berg s Wohrzeiche vo de Stadt, s Röttler Schloss. De Name "Haage" isch 1344 zum erschte Mol erwähnt worre. E Steiplattegrab uss em 7. Johrhundert belegt, dass de Ort sogar no wesentlig älter isch. 1974 isch Haage uff Lörrach ygmeindet worre und hät sither e eigeni Ortsverwaltig mit Ortschaftsroot. D Ywohnerzahl vom Ortsdeil isch bi knapp 3500. Ab em 19. Johrhundert isch Haage durch de Yzug vo de Tekschtilindustry stark prägt worde. Im 20. Johrhundert hät s Versandhus Schöpflin, 1930 gründet, de Ortsdeil dytschlandwit mit em Werbeslogan "Schöpflin Haage - witersage" (uff Hochdütsch) bekannt gmacht. S Versandhus isch anno 1964 vum Quelle-Konzern ybernumme worde. 1999 het Quelle im Zug vu dr Fusion mit Karstadt zue KarstadtQuelle (wo sich sit 2007 Arcandor nennt) de Schöpflin-Standort Lörrach ufglöst un e baar Johr später au de Katalog un d'Marke Schöpflin igstellt. S Wappe vo Haage isch zweideilt. Links isch s Wappe vo de Edle vo Röttle z erkenne, im obere Deil e halbe rote Löw uff goldigem Grund und im undere Berych blau-wißi
S Chloschter Muri isch e Benediktinerchloschter im Freiamt gsi. Es ligt im Kanton Aargau. Das grosse alte Chlooschter ghöört zu de Kulturgüeter vo nazionaler Bedütig im Kanton Aargau. S Chloschter isch im Jahr 1027 vom Radbot vo Habsburg un siner Frau, de Ita vo Lothringe, gründt worde. Di erschte Mönch sin vom Chloschter Eisidle uf Muri cho un hei ab 1032 z Muri gläbt. Wo me 1065 de erscht Abt gwählt het, isch Muri vo Eisidle unabhängig worde. Scho im Johr 1120 isch Muri sälber z erem Muetterchloschter worde, Mönch vo Muri sin uf Ängelbärg zum der Konvänt vom neu gründete Chloschter Ängelbärg ufzboue. Am Afang het zum Chloschter Muri au e Frauekonvänt ghört. Dä isch im spoote 12. Joorhundert ad Rüüss abe is neue Chloschter Hermetschwiil ggange. Em Chloschter het vil Land im Aargau, z Unterwalde, z Gersau, am Zugersee und im Elsass ghöört. Äsn isch ime Teil vom Freiamt fürs Nidergricht zuständig gsi. Au s Patronatsrecht het s Chloschter über vili Chile usgüebt. Mit de Eroberig vom Freiamt dur d Eidgenosse 1415 isch s Chloschter mit de ganze Gägend zum Untertanegebiet worde, un die acht alten Ort hei d Schirmherrschaft a Stell vo de Habsburger übernoh. Mit de
E wit verbreitete Typ vu Abhandlige iber d Dialäkt im ditsche Sprochrüüm isch d Ortsgrammatik. Mer heißt si viilmol aü Ortsmonographiä oder Lautlehre (Lütlehr). Des sin grammatschi Abhandlige mit Schwärpunkt Phonetik. Si beziäge sich normalerwiis uf e bstimmti Ortschaft. Si sin im letschte Viärtel vum 19. Johrhundert vu dr «Junggrammatiker» gferderet wore un siter dert gängig. Dr Ingo Reiffenstein nännt zwei Publikatione vu 1876, wu däne Ortsgrammatike Biispiil un Fundiärig gä hän: «Die Kerenzer Mundart im Kanton Glarus» vum Jost Winteler un «Grundzüge der Lautphysiologie» (Speter: «Grundzüge der Phonetik») vum Eduard Sievers. Diä Ortsgrammatike bschränke sich uf ei Ort un enthalte in dr Regel e phonetischi Bschriibig vu dr Lüt, wu in däm Ortsdialäkt vorkumme e hischtorischi Lütlehr, wus drum goht: Weli moderne Lütwärt entspräche in dr Lütwärt vu mittelhochdische un althochditsche Vokal un in weschtgermanische Konsonante? mer versuecht, d Entwicklig vum alte zum moderne Lütwärt mit Lütgsetzer z erkläre nit alli vu däne Lütlehre enthalte aü e Darstellig vu dr Morphologii (Flexionslehr) Anderi wichtigi Bereich vu dr Grammatik wiä Syntax (Satzboi, Wortstellig) un Stil fähle hiffig. Im alemannische Raüm diäg iber dr Durchschnitt rüsrage «Der alemannische Consonantismus in der Mundart von Baselstadt», vereffentligt 1888 vum Andreas Heusler. In dr
Lahr isch de Name vo folgende Ort: Lahr/Schwarzwald, e Stadt im Ortenauchrais, Bade-Würtebärg, Dütschland Lahr (Eifel), e Gmaind im Eifelchrais Bitburg-Prüm, Rhyland-Pfalz Lahr (Hunsrück), e Gmaind im Landchrais Rhy-Hunsrück, Rhyland-Pfalz Lahr (Westerwald), en Ortstail vo de Gmaind Waldbrunn im Landkreis Limburg-Weilburg, Hesse Lahr, en Ortslag im Stadttail Ittenbach vo de Stadt Königswinter im Rhein-Siig-Chrais, Nordrhy-Westfale Lahr, de dütsch Name für d Gmaind Tiercelet im Département Meurthe-et-Moselle, Region Lothringe, Frankrych Lahr isch de Familiename vo folgende Persone: Barbara Lahr (* 1957), e dütschi Sängeri, Komponisti, Gitarristi, Bassisti und Produzänti Bert Lahr (1895–1967), en US-amerikanische Schauspiller Curt Lahr (1898–1974), en hoche sächsische Landesbedienstete, Laiter vo de Sächsische Staatskanzlei und Präsidänt vom Sächsische Sparkasseverband Gerhard Lahr (1938–2012), en dütsche Illustrator Horst Lahr (1913–2008), en dütsche evangelische Theolog Jobina Lahr (* 1991), e dütschi Fueßballspilleri Johann Lahr (* 1913–1942), en tschechoslowakisch und dütsche Skisportler Karl Lahr (1899–1974), en dütsche Politiker (FDP, FVP, DP) Rolf Otto Lahr (1908–1985), en dütsche Diplomat Lahr stoot au no für: Landkreis Lohr, en Landchrais z Bade-Würtebärg, wo 1973 uufglöst worden isch Flughafe Lohr (Black Forest Airport), en dütsche Flughafen im badische Lahr nöch bi de französische Gränze Burg Lahr, e Burgruine z Rhyland-Pfalz Storchedurm Lohr, en Räst vo de
S Chloschter Gnadethal isch es ehemaligs Zischterzienserinnechloschter i de Nöchi vo Niderwil im Kanton Aargau. Es ligt diräkt a de Rüüs. Ab de Ziit ums Johr 1250 hei Fraue z Gnadethal in ere religiöse Gmeinschaft gläbt. Mit em Bau vo ere eigene Chile hei sie sich 1282 vo de Pfarrei Niderwil trennt. Am 17. Septämber 1394 het s Generalkapitel bschlosse, d Gmeischaft im Zischerzienserorde ufznää. So hei d Fraue vo Gnadethal ab em 2. Februar 1396 d Tracht u d Regle vo de Zischterzienser aagnoo. Als erschte Äbtissin hei si d Hedwig Maschwanden gwählt. Im Johr 1432 het s en grosse Chloschterbrand gää. Näbe de Chile sin au vili anderi Gebäud aabebrennt und händ müesse wider ufbauet werde. Im Johr 1608 het en zwaite grosse Brand vil Schade aagricht. Nebe de Chile isch au s Chloschter mitsamt em Archiv zerstört worde. S Chloschter het bis 1841 bschtande und isch, wie alli Aargauer Chlöschter, i dem Johr ufghobe worde, was zum Aargauer Chloschterstriit gfüert het. Als eis vo vier Frauechlöschter het es 1843 wider dürfe eröffnet werde un het denn bis 1876 Bstand gha. Den isch im Chloschter zerscht e Fabrigg ygrichtet worde, und sid 1894 isch drin es Pflägheim. De
Münster (vo lat. monasterium, Chloster), mängmol au Minschter oder Munster, cha si: Bad Mergentheim: Münster St. Johannes Baptist (ehem. Dominikanerchile, röm.-kath. Pfarrchile) Bad Säckinge: Münster St. Fridolin Fridolinsmünster, 1300 ff., Chloster sit em 7. Jh. Brisach: Münster St. Stephan (Brisacher Stephansmünster), 12.–13. Jh, kath. Dinkelsbühl: Münster St. Georg, spotgotisch, kath. Pfarrchile Esslinge am Neckar: Münster St. Paul, 1268, ehem. Dominikanerchile, kath. Hauptpfarrchile, sit dem 20. Jh. „Münster“ Ettenheimmünster: Münster St. Landelin (röm.-kath.) Friburg im Brisgau: Friburger Münster, 13.–16. Jh., Pfarrchile, 1356 zum erste mol Münster, sit 1827 erzbischöfligi Kathedrale Konstanz: Konstanzer Münster, 12.–15. Jh., Turmspitze 19. Jh., bis 1827 Bischofschile, kath. Klingemünster Lindau (Bodensee): Münster Unserer Liebe Frau Münstertal im Schwarzwald: Münster St. Trudpert Obermarchdal: Münster St. Peter und Paul (ehem. Prämonstratenserabteichile) Radolfzell am Bodensee: Münster Unserer Liebe Frau (Pfarrchile, röm.-kath.) Insle Riichenau (im Bodesee): Mariemünster (bis 1757 Benediktinerabteichile, röm.-kath.) Rottemünster (Ortsteil vo Rotwiil) (ehemoligs Zisterzienserinne-Riichsstift, hüt e Heilanstalt, röm.-kath.) Rottwiil: Heiligchrüüz-Münster (Pfarrchile, röm.-kath.) Salem (Baden): Salemer Münster (ehemoligi Zisterzienserabteichile, röm.-kath.) Schwäbisch Gmünd: Heilig-Chrüüz-Münster (Pfarrchile, röm.-kath.) Überlinge: Überlinger Münster (Pfarrchile, röm.-kath.) Ulm: Ulmer Münster (Pfarrchile, ev.-luth.) Villinge: Liebfrauemünster (Pfarrchile) Würzburg: Neumünster St. Johannes Evangelist (ehem. Stiftschile, röm.-kath.) Zwiefalte: Münster Unserer Liebe Frau (ehem. Benediktinerabteichile, röm.-kath.) Basel: Basler Münster uf em