rlitschk/wikidir huggingface dataset:
◄ | 2. Jahrhundert v. Chr. | 1. Jahrhundert v. Chr. | 1. Jahrhundert | ► ◄ | 50er v. Chr. | 40er v. Chr. | 30er v. Chr. | 20er v. Chr. | 10er v. Chr. | ► ◄◄ | ◄ | 40 v. Chr. | 39 v. Chr. | 38 v. Chr. | 37 v. Chr. | 36 v. Chr. | 35 v. Chr. | 34 v. Chr. | ► | ►► Dr Herodes wird Chönig vo de Juude; sys Land isch im römische Rych. Dr Oktavian, dr Markus Antonius und dr Markus Aemilius Lepidus verlengeren iires Triumvirat. Z Korea foot s Chönigrych Goguryeo aa. Dr Varro seit, Chrankete gäbs wäge winzig chlyne Läbewääse. Dr Vergil schrybt a sym Wäärch Georgica. Commons: 37 v. Chr. – Sammlig vo Multimediadateie
◄ | 2. Jahrhundert v. Chr. | 1. Jahrhundert v. Chr. | 1. Jahrhundert | ► ◄ | 30er v. Chr. | 20er v. Chr. | 10er v. Chr. | 0er v. Chr. | 0er | ► ◄◄ | ◄ | 17 v. Chr. | 16 v. Chr. | 15 v. Chr. | 14 v. Chr. | 13 v. Chr. | 12 v. Chr. | 11 v. Chr. | ► | ►► Der langjöörig Alpechrieg vo de Röömer goot z Änd. S Volch vo de Ligurer chunt au no under di röömischi Herrschaft. D Röömer erobere s Keltedoorff Borbetomagus, döört wo hütt Worms isch. A dr Strooss zum Brennerpass bout d Röömer s Doorff Vibidenum. D Agrippina chunt uf d Wält, d Muetter vom römische Chaiser Caligula. Commons: 14 v. Chr. – Sammlig vo Multimediadateie
◄ | 2. Jahrhundert v. Chr. | 1. Jahrhundert v. Chr. | 1. Jahrhundert | ► ◄ | 70er v. Chr. | 60er v. Chr. | 50er v. Chr. | 40er v. Chr. | 30er v. Chr. | ► ◄◄ | ◄ | 61 v. Chr. | 60 v. Chr. | 59 v. Chr. | 58 v. Chr. | 57 v. Chr. | 56 v. Chr. | 55 v. Chr. | ► | ►► Dr Iulius Caesar wird Statthalter vo de Provinze Illüürie, Gallia cisalpina und Gallia Narbonensis. Es chunt zum Kampf vo de Röömer mit de Helvezier bi Bibracte. D Helvetier verlüüre, ganz vill vo iine stäärbe. D Helvezier wärde vo de Röömer zwungen, in iires Land zrugg z goo. Im Elsass kämpfe d Röömer mit de Sueebe. D Livia Drusilla chunt uf d Wält. Si isch spööter em röömische Chaiser Auguschtus syni Frau. Commons: 58 v. Chr. – Sammlig vo Multimediadateie
Im alemannische Sprochrüüm gits fir finf verschiidini Regione wisseschaftligi Großwerterbiächer vum Dialäkt, un zwar: Badisches Wörterbuch (Alemannisch un Südfränkisch im Badische) Schwäbisches Wörterbuch (Alemannisch z' Wirttebärg un en Bayrisch-Schwaba) Wörterbuch der elsässischen Mundarten Wörterbuch der schweizerdeutschen Sprache (Schweizerisches Idiotikon) Vorarlbergisches Wörterbuch (Alemannisch z Vorarlbärg un im Liächtestei) Diä Werterbiächer hän jedes zwee bis iber zeh Bänd. Sie bschriibe dr Dialäkt-Wortschatz – d Bedittung, d Verbreitung un d Härkumpft (Etymologie) vu dr Werter. Si sin in wisseschaftlige Bibliotheke (z. B. Uni-Bibliotheke) vorhande. Karte vo de Großlandschaftliche Mundartwerterbiächer
Des isch ä Liste vu de benennte topographische und geologische Strukture uf em Saturnmond Enceladus. Die usschließlich latiinisch Nomeklatur benennt de enceladische Strukture nooch Gstalte, Örter oder Eraignisse us Tusendunaini Nacht. No nit daift sin die erst anno 2005 erstmols photographierte Strukture in de Südpolregion. Die uffälligste Strukture dert erinnere an Tigerstriife (engl. tiger stripes). Usserdem trättet in de Südpolregion Wasserdampf us, weswäge wohl in de Nomeklatur ä neie Geländetyp wird definiert werre müesse. Enceladischi Ebene werre latinisch planitiae gnennt un sin daift uf Örter vu Eraignisse us Tusendunaini Nacht. Sulci (lat., sing. sulcus) sin langi paralleli Rille. Enceladischi Sulci sin daift uf Örter vu Eraignisse us Tusendunaini Nacht. Fossae (lat.) sin Gräbe oder Trög. Enceladischi Fossae sin daift uf Örter vu Eraignisse us Tusendunaini Nacht. Enceladischi Krater sin daift uf Figure us Tusendunaini Nacht. USGS: Enceladus nomenclature (engl.)
◄ | 4. Jh. | 5. Jahrhundert | 6. Jh. | ► ◄ | 410er | 420er | 430er | 440er | 450er | 460er | 470er | ► 440 | 441 | 442 | 443 | 444 | 445 | 446 | 447 | 448 | 449 29. Septämber 440: Dr Leo wird Bischof vo Rom. Er gilt au der gschichtliche Sicht als dr Leo dr Grooss und het öppe nach zää Joor der Rang als eerschte vo de Bischöf ygnoo. Öpen i säbere Zyt foot d Ywanderig vo den Alemannen is röömische Land südweschtlech vom Rhy nodisno aa. D Wandaale underem König Geiserich gryyffe vo Afrika uus die röömischi Insle Sizilien aa.
De Freiämter Sagewäg isch en Wäg im aargauische Freiamt, wo mit Kunschtwerch und Infotafle de Spaziergänger und Wanderer d Sage us de Region wot vermittle. Nach zwöi Bildhauer-Symposie bim Erdmannlistei und im Steibruch Mägewil, wo uf e grossi Ressonanz gstosse sind, hend d Bildhauer Alex Schaufelbühl und Rafael Häfliger d Idee gha, zämme mit andere Bildhauer öppis z gstalte, wo blibd. Inspiriert vom Erdmannlistei und de Sag um ihn umme, hend si di vile Sage us em Freiamt fürs Projäkt gwählt. D Behörde sind am Aafangs keptisch gsi, aber i de Öffentlichkeit hat d Idee vom Sagewäg vil Unterstützig gfunde. Schnell sind Bar- und Sachspende vo 100'000 Franke zammecho. Bim zwöite Freiämter Bildhauersymposium im Juni 2010 hend dann zwölf Künschtlerinne und Künschtler us de verschidenschte Materialie Kunschtwerk zu de einzelne Sage gschaffe, wo im Wald zwüschem Tierpark Waltischwyl und em Erdmannlistei ufgschtellt worde sind. Im August 2010 isch de Wäg iigweiht worde. Uf Infotafle find me e kurz Version vo de Sage und Aagabe zum Künschtler vom jewilige Werk. «De Tanzplatz vo Zufike» «De Tüfel uf de Iseburg», vo dr Urner Künschtlerin Bertha Shortiss «De rot Wyssebacher» «S Rüssegger-Liecht a de Rüüss» «De Wohler Eichme» «De Zwärg vo Muri» «Di
De Alex Schaufelbühl isch en Schwiizer Künschtler mit Atelier z Gnadethal. Er schaffd Skulpture us Holz, Stei und Bronze. De Alex Schaufelbühl isch z Brämgarte ufgwachse und het ursprünglich Murer glehrt und isch nach de Lehr zerscht selbständige Murer gsi. Vo 1989 bis 1995 het er in Abigkürs a de Kunschtgwerbschuel z Züri e Bildhauerlehr gmachd und isch dann vo 1993 bis 1995 als Bildhauer uf de Stör gsi. Sit em 1995 schaffed er als freischaffende Bildhauer und im 1998 het er im ehemolige Schlachthof Bade z Wettige sis erschti Atelier gha. Im 1999 isch er mit em Atelier dann is Gnadethal zügled. Vom Schaufelbühl stönd vili Kunschtwerk im öffentliche Ruum, wi zum Bispiil d Raabe uf em Wettiger «Rabechreisel» oder de «Stifelriter» vom Freiämter Sagewäg. Er läbt z Wettige. Commons: Alex Schaufelbühl – Sammlig vo Multimediadateie d Website vom Alex Schaufelbühl «Meine Figuren schaffen Identität» vo de Nathalie Wolgensinger im Rüüssboote Nr. 25, 29. März 2018
D Bertha Shortiss, wo anne 1968 z Schattdorf uf d Wält cho isch, isch en internazional bekanti Urner Künschtlerin. Si isch d Dochter vom Francis Shortiss us Irland und vo dr Urnerin Margrit Shortiss geb. Stadler; deren iiri Eltere sind dr Pius Stadler (1901–2000) un d Agatha Muheim (1897–1997) vo Flüelä. D Bertha Shortiss isch i dr Familie mit siben andere Chind ufgwachse. Si het dr Preuff vo der Schteibildhauerin glehrt und isch au no ufs Gimnasium gange. Iires Atelier het si z Altdorf. Für d Arbete, wo si cha mache, reist si i vilne Länder uf dr ganze Wält ume, es paar Mol isch si scho z Japan gsi. Si macht grossi Wäärch us Schtei und us Holz, teils als freji Arbete und teils für privati Chunde und au für Firmene und Gmeinde. Z Lieschtel het si für d Stadt, die reformierti un di katolischi Chilegmeind ufem Friidhof es Tänkmool für d Chind chönne gstalte, wo tot uf d Wält cho sind und für die ungeborene, wo me abtribe het. Anne 2008 het d Shortiss iiri grossi Skulptur «leaving a chamber» us Schnee am Kunschtwettbewäärb z Nayoro z Japan – das isch der Japancup für d Schneebildhauer – grad
E vu latiinisch Alemannia abglaititi Schribwiis isch in viile Sproche de Namme fer Dytschland. Fer witteri Bedütige vu Alemannia lueg under Alemannia. D'Gliichsetzig vu Alemannia un Ditschland füehrt oft zue Verwexlige, wil mer in sällene Länder under Alemanne Dytschi verstoht un nit d'Sprecher vu ere ditsche Dialektgruppe. Dass Alemannia als Bezeichnig fiers alemannisch Sprochgebiit wohl au in Ditschland nit grad gängig isch, dirft aber nit bloss an dr politische Ufdeilig vum alemannische Sprochgebiit in mehreri Länder un dr grosse Underschiid vu dr einzelne alemannische Dialekte liige. Dass mer nämlig au in beliebte Urlaubsländer wie Spanie oder dr Tirkei under Alemannia ebe Ditschland verstoht, dirft au e Näbeeffekt bi de ditsche Urlauber ha, wo mer nit underschätze sott: In dene baar Brocke Landessproch, wo sie läre mien, um sich mit dr Iheimische z'verständige, bezeichne si sich sozuesage als Alemanne. Es dät dorum nit verwundere, dass au in grosse Deile vu dr ditschsprochige Bevölkerig dr latinisiert Begriff Alemannia als synonym mit Ditschland agsähe wird. In dr Schwiz degege heisse die ditsche Dialekt Schwizerdütsch un alli Ditsche sin Schwobe. Die welsche Schwizer verstehn under Allemagne jo sowiso Ditschland. D. h. au dert dürft e menke mit Alemannisch als wisseschaftlich korrekti Bezeichnig fier Schwizerdütsch
D Ria Schröder (* 7. Meerz 1992 z Boppard) isch e dytschi Bolitikeri (FDP). Vu 2018 bis 2020 isch si Bundesvoorsitzeri vu dr FDP-nooche Juugedorganisazioon Jungi Liberaali gsii. Syt 2019 isch si Byysitzeri im Bundesvoorstand vu dr FDP. D Schröder isch im Hunsrück z Rhyyland-Pfalz ufgwagse un isch uf d CJD Christophorusschuel Königswinter gange. Ab 2010 het si an dr Bucerius Law School z Hamburg Räächtswisseschaft studiert un 2016 mit em eerschte Staatsexaame abgschlosse. Syter 2016 studiert si Chunschtgschiicht an dr Universiteet Hamburg un schafft in ere Hamburger Chanzlei. D Schröder isch syter anne 2014 Mitgliid im Landesvorstand vu dr FDP Hamburg, syt 2015 Mitgliid im Bundesvoorstand vu dr Junge Liberaale un sy am 27. April 2018 Bundesvoorsitzeri vum FDP-nooche Juugedverband. Si het si uf em 56. Bundeskungräss vu dr Junge Liberaale z Gütersloh mit 58,08 Borzänt vu dr Stimme geege ne Geegekandidaat duuregsetzt. D Schröder isch Noofolgeri vum Konstantin Kuhle woore, w uno syre Waal in Dytsche Bundesdaag nimi as Voorsitzeri aadrätten isch. Dervor isch si vu 2014 bis 2016 stellverdrättendi Landesvorsitzeri fir Organisazioon vu dr Junge Liberaale Hamburg gsii un aafangs Byysitzeri un speeter stellverdrättendi Bundesvoorsitzeri fir Organisazioon im Bundesvoorstand. Uf em Bundeskungräss 2019 isch si mit 56,6
Dr Syagrius, wo bis öppen anne 486 gläbt het, isch der letscht röömisch Fürscht vo Nordgallie gsi. Er isch dr Soon vom röömische Gäneraal Aegidius. Dä isch e Komandant vom röömische Militäär gsi und schynts e guete Fründ vom weschtröömische Chaiser Majorian, wo no es letschs Mol i grosse Teil vom weschtröömiche Rych en äinigermaasse stabyli Regierig duregsetzt het, aber denn anne 461 nach emene Staatsschtreich vom Gäneraal Ricimer tötet worden isch. Do druufabe het dr Aegididus z Gallien es regionals Herrschaftspiet ygrichtet, wo vo Rom unabhängig gsi isch. Me het döört no nach dr röömischen Art gläbt und was vo dr röömische Armee am Rhy, wo men ere exercitus Gallicanus gseit het, no umme gsi isch, het jetz em Aegidius syni Macht usgmacht. Dr Aegidius isch öppen anne 464 gstorbe. D Hauptstadt vom Aegidius sym regionale Rych isch Augusta Suessionum, die hütigi nordfranzöischi Stadt Soissons gsi. Das Piet, wo dr Aegidius drüber regiert het, isch bis an Atlantik gange; im Süüde sind d Weschtgoote, im Südoschte d Burgunder und im Nordoschte, i der alte röömische Provinz Belgica, d Franke gsi, alles germanischi Völker, wo jetz uf altem röömischem Bode sin cho woone. Dr Syagrius isch öppen anne 465 sym
Dr Carli Tomaschett, wo am 10. Februar 1958 uf d Wält cho isch un z Chur woont, isch e Bündner Romanischt und Lexikograaf. Er isch vo Truns i dr Surselva. Sy Vatter het Lorenz Tomaschett gheisse und vo 1918 bis 2015 gläbt, d Muetter isch d Tresa geb. Spescha (1923–2013) gsi. Als Chind het er deheime und i dr Dorfschuel immer s Oberländer Romanisch gredt. Er isch de uf Disentis id Chlooschterschuel, won er derzue au Schwiizerdüütsch gleert het. Spöter het er a der Uni Fryburg die rätoromanischi Sprooch, Filology und Literatur studiert und anne 1991 s Dokterexame gmacht. I synere Dissertazioon het er d Fluernääme vo dr Gmeind Truns behandlet. Ab anne 1985 het dr Tomaschett teilzytlich als Hilfschraft und vo 1991 aa mit emene volle Pänsum als Redakter bim bünderromanische Wörterbuech Dicziunari Rumantsch Grischun gschaffet, dozmol bim Felix Giger, wo au en Oberländer isch und wo vo 1989 bis 2003 dr DRG-Scheffredakter gsi isch; und dr Tomaschett isch de im Joor 2004, wo dr Giger nume no als Redakter wytergmacht het, däm sy Nochfolger as Scheffredakter woorde. Für das grosse Sproochprojäkt het er sälber e Räie Wörter sproochwüsseschaftlich agluegt, iiri Wortgschicht und Sachkund beschribe und drus e Zylete
D Linda Teuteberg (* 22. April 1981 as Linda Merschin z Königs Wusterhausen) isch e dytschi Räächtsaawälti un Bolitikeri (FDP). Syter anne 2017 isch si Mitgliid vum Dytsche Bundesdaag, Obfrau vu dr FDP-Frakzioon im Innenuusschuss un däre ire migrazioonsbolitischi Sprächeri. Dervoor het d Teuteberg vu 2009 bis 2014 as Abgoordneti em brandeburgische Landdaag aagheert. Si isch syter 2011 gweelt Mitgliid im FDP-Bundesvoorstand un syt em 26. April 2019 FDP-Generaalsekreteeri. Derzue isch si syt em 30. November 2019 Vorsitzeri vu dr FDP Brandeburg. D Linda Teuteberg isch z Görsdorf bi Storkow as Doochter vun ere Leereri un eme Inschenieer ufgwagse. Ire Abituur het si am Kadoolische Gimnasium Bernhardinum z Fürstenwalde/Spree gmacht. An dr Universiteet Potsdam het d Teuteberg as Stipendiaati vu dr Studiestiftig vum dytsche Volk Räächtswisseschaft un Volkswiirtschaft studiert un mit em Eerschte Juristische Staatsexaame abgschlosse. In dr Zt vum Studium un au no dernoo het si an dr Leerstiel fir Effetli Räächt un Stroofträächt vu dr Universiteet Potsdam gschafft. Fir e räächtsfilosoofisch Aarbet zue dr Themaatik „Gräächt Styyrsischteem“ isch si 2003 mit em eerschte Bryys bim Studierendewettbewäärb vum Bundesinneminischterium in dr Kategory Wisseschaftligi Uusarbaitig un mit em Wilhelm-von-Humboldt-Bryys vu dr Vereinigung zur Förderung der Rechtsphilosophie e. V. z Potsdam
Uf dr Lischte vo de Redaktooren un de Redaktoorinne vom „Dicziunari Rumantsch Grischun“ findt me die Lüüt, wo im Uuftrag vo dr Societad Retorumantscha sid em Afang vom grosse Wörterbuech Dicziunari Rumantsch Grischun (DRG) dr Wortschatz vom Bündnerromanische aluege, püschelen und beschrybe. Dr Redakzioon hälfen es paar Persoone, wo für d Dokumäntazioon, als Assischtänten und Assischtäntinnen algmein, für die elektroonischi Verwaltig vo de Daate und s Sekretariat luege. Vil vo dene wäärde spöter sälber id Redakzioon gwäält; drum isch uf dere Lischte do s Datum, wo iiri Arbet bim DRG agfange het ufgschribe und nid eerscht s Datum vo der Wahl id Redakzioon. Gnöiers zu dr Arbet vom Inschtitut fürs DRG chamen i däm sym Jooresbricht i de Joorbüecher Annalas da la Societad Retorumantscha go nochelääse. Robert vo Planta (1864–1937), Projäktleiter Florian Melcher (1875–1913), Redakter bim DRG sid em Afang anne 1904 und bis 1913 Chasper Pult (1869–1939), bim DRG vo 1914 bis 1939 Andrea Schorta (1905–1990), bim DRG vo 1935 bis 1975, sid 1956 erschte Scheffredakter Alexi Decurtins (* 1923), bim DRG sid 1955, vo 1975 bis 1988 Scheffredakter Hans Stricker (* 1944), bim DRG vo 1971 bis 1984 Ricarda Liver (* 1941), bim DRG vo 1972 bis 1975
Dr Felix Giger, wo am 21. Jänner 1946 z Surrein uf d Wält cho isch, isch e Bündner Romanischt, Dichter und Lexikograaf. Er isch z Disentis ufs Gimnasium gange und het a dr Uni Fryburg d Romanistik studiert. 1977 het er mit synere Dokterarbet Hecastus, ein unveröffentlichtes altoberengadinisches Jedermannsspiel z Fryburg promoviert. Sid em 1. Mai 1976 isch dr Giger als Assistänt, sit 1978 als wüsseschaftliche Mitarbeiter, sit 1980 als Redakter und sid 1989 als Nochfolger vom Alexi Decurtins als Scheffredakter bim Dicziunari Rumantsch Grischun (DRG) gsi. 2003 het er als Scheffredakter ufghört und wyters no als Redakter mitghulfe. Im Jänner 2010 isch er nach 34 Joor bim Inschtitut vom DRG id Pänsioon gange. Si Nochfolger als Scheffredakter isch anne 2004 dr bishärig DRG-Redakter Carli Tomaschett worde. Vom Giger sind ganz vill Artikel im Dicziunari, wo i de Bänd 6 bis 13 vo däm Wäärch abtrukt sind. Dr Cristian Collenberg het gseit, under em Giger heig s DRG mit nöiartigen Informatikwäärchzüüg agfange schaffen und sig so en Vorryter bi de nazionale Wörterbüecher vo dr Schwiiz woorde. Anne 2010 het d Societad Retorumantscha dr Felix Giger i die Filologischi Kommission für s DRG gwählt. Dr Felix Giger het zäme mit sym
D Landgrõfschaft Chlèggau odder Landgrõfschaft Chläggi isch èn spòtmittelalterlichè un früèneuzitlichè Hèrrschaftsberych mit èrè territorialè Uusdèènung am Hochrhy zwǜschè Schaffuusè un Dǜèngè, wo sich übber d Johrhunderte gändèrèt hèt . Dè Chlèggau lòt sich nõch dè Quällèlaag ab 1315 als Landgrõfschaft datyrè. Si eksischtyrt wèg dè Mediatisierung nǜmmi, well dörtdèwègè s Gebièt 1806 a s Großherzogtum Baden gangè isch. D Landgrõfschaft Stüèlingè, wo im Wuètèdal nordöschtlich vo Dǜèngè lyt, isch vo 1112 bis 1250 Bschtanddeil vo dè Grõfschaft Chlèggau gsi. Èrschtmòls schriftlich uffzeichnèt isch dè Nammè i dè Formle Actum in pago Chlegouve im zwoote Johr vo dè Regyrig vum Ludwig, wo zuè dè Zit vum Pabscht Sergius II. 844 gläbbt hèt, aalässlich von èm Güèterduusch zwǜschè nèm Rinloz un èm Kloschter Rhynau. D Benennung i dè Divisio Regnorum vo 806, èm »Teschtament« vum Karl dè Große, wo sich dè Trudpert Neugart druff bezieèt, bschtimmt d Ängi zwǜschè Neuhuusè un Beringè als Gränzè zwǜschè m Chletgowe un Hegowe un dõdemit als Gränzè vo dè Machtberych zwǜschè sinè Söön Karlmaa un Pippin. Dè Ägidius Tschudi dauft vo dè Latobriger als Urbevölkerig, vo dèm leitet sich au dè Nammé ab. Johann Jakob Rüeger bschtätigt sèll, meint abber uffgrund vo dè Fruchtbarkeit vu
Dr Raimon Galí i Herrera, wo anne 1917 z Barcelona uf d Wält choo und anne 2005 gstorben isch, isch e katalanische Dichter und Sproochaktivischt gsi. Er isch dr Soon vom Alexandre Galí i Coll gsi. Er het a dr Autonome Uni vo Barcelona Filosofy und Literatur agfange studiere, und er het scho gly bi dr patriotische katalanische Bewegig Palestra mitgmacht. I dr Zyt vom spanische Bürgerchrieg isch er uff d Militärschuel Escola Popular de Guerra de la Generalitat de Catalunya. Er isch de Offizier im Zääte republikanische Militärkoor woorde und anne 1939 isch er is Exil uf Kuba und spööter uf Mexiko, won er vo 1040 bis 1944 Antropology und Gschicht studiert und bi archäologischen Usgrabige mitghulfe het. Im Joor 1948 isch dr Galí i Herrera uf Kataloonie zrugg. Er isch e wichtigi Figuur vo der autonome Kulturbewegig und vo den Antifrankischte i dämm Land gsi und het bi der Acadèmia de Llengua Catalana mitgmacht. Er het au dr regionali Pfadfinderbewegig ghulfe. As Schriftsteller het me nen i Zytigen und Zytschrifte chönne lääse. 1983 het er für syni Arbet s Sankt-Georgs-Chrüüz übercho. Senyals de camí, 1963 Els camins de l'estimar, 1981 Recalada, 1984 Signe de contradicció, 1985–1996 El brancatge,
D Silvana Derungs (* 20. Meerz 1982; vu Surcasti) isch e Schwyzer Romanischti. D Derungs het an dr Universiteet Friburg Romanischtik un Umwältwisseschafte studiert un anne 2009 s Lizenziat mit dr Arbet «Hey, mann, Punts goes on!» cun tge meds vegn il linguatg da giuventetgna reproducì ed imità en la gasetta «Punts»? abgschlosse. Zum 1. April het si as wisseschaftligi Assischtänti bim Dicziunari Rumantsch Grischun aagfange, syter em 1. April 2013 schafft si deert as Redaktoori. Vum Jänner 2014 bis zum Meerz 2016 isch si Mitgliid in dr Kulturkommission vu dr Stadt Khuur gsii. Si isch Bresidänti vu dr «uniun per la litteratura rumantscha» gsii un het rund zee Joor lang di romaanische Literatuurdääg «Dis da litteratura» z Domat/Ems organisiert. Für d Radiotelevisiun Svizra Rumantscha het d Anna Serarda Campell anne 2013 mit dr Derungs e Sändig gmacht über d Arbet bim Dicziunari. em Dicziunari Rumantsch Grischun syni Websyte Die Sändig, wo im Joor 2017 nomol cho isch: Anna Campell: Da primblas e fifis en il DRG uf rtr.ch
Derungs isch e Bündner Familiename. Es paar bekanti Lüüt: Gion Antoni Derungs (1935–2012), Komponischt Gion Giusep Derungs (* 1932), Musiker Isabel Derungs (* 1987), Snowboarderin Kurt Derungs (* 1962), Kulturanthropoloog Martin Derungs (* 1943), Komponischt und Musiker Silvana Derungs (* 1982), Romanischtin und Lexikografin bim Dicziunari Rumantsch Grischun Ursicin G. G. Derungs (* 1935), Schriftsteller un Theoloog
D Radiotelevisiun Svizra Rumantscha (RTR) isch e Radio- und Färnsehsänder i dr Schwiiz Es isch e Dochter vo dr SRG SSR. Dr Sänder isch z Chur dehei, und er macht für die bünderromanischi Bevölkerig vo dr Schwiiz dr Service public vo de elektronische Medie. Sid em 1. Jänner 2020 isch als Nochfolger vo dr Ladina Heimgartner dr Pius Paulin der Diräkter vo RTR. Dr Scheffredakter isch dr Flavio Bundi. S Radio Rumantsch git’s sid 1925. Ufem Programm isch bsunders au d Musig us em romanischsproochige Piet. S Färnseh Televisiun Rumantscha het anne 1963 agfange. D Bytreeg chöme i dr nöie Zyt uf em Kanal vo SRF 1. Populääri Sändige sind Telesguard, Minisguard und Cuntrasts. Der Radiotelevisiun Svizra Rumantscha iiri Websyte
Tomaschett isch e Bündner Familiename. Bekanti Lüüt: Carli Tomaschett, Romanischt und Lexikograf Lucas Tomaschett, Künschtler Marietta Tomaschett, Journalischtin Maurus Tomaschett, Politiker Michael Tomaschett, Kunschthistoriker Pius Tomaschett, Dokter und Autor Selina Tomaschett, Sängerin Walter Tomaschett, Fotograf Tomaschett – Sohn des Tomasch, e Sändig vo Schwiiz und dütlich, uf srf.ch
D Caretene isch e Chönigin vo de Burgunder gsi i säbere Zyt, wo men als s Ändi vo dr Antike aluegt. Si het am Ändi vom füüfte Joorhundert und no chly über d Joorhundertwändi use gläbt und isch am 16. Septämber 506 gstorbe. Me weiss das, wil iires Grabtänkmool no lang erhalte bliben isch. Das isch es latynischs Gedicht mit 26 Zyle gsi. D Caretene isch, so dänkt me hüt bi de Hischtoriker, d Frou vom Burgunderchönig Gundobad gsi. Iire Soon isch dr Chönig Sigismund. Uf dr Inschrift bi iirem Grab het me chönne lääse, si sig e Katolikin gsi; si heig brobiert iire Maa, wo bim arianische Glaube gsi isch, au zum katolische Wääse z bringe; iiri Chind hegi si uf all Fäll katolisch lo ufwachse. Vo iirem Gält heig si zimli vill em Heilige Michael gschänkt für nes Chlooschter bi Lugdunum, em hütige Lyon. Wo si gstorben isch, het me se a dämm Oort begrabe. D Chile het me spöter abgrisse, und das für säbi Zyt ganz sältene Grabgedicht könnt me nume no von ere Abschrift usem nüünte Joorhundert. Gerd Kampers: Caretena – Königin und Asketin. Mosaiksteine zum Bild einer burgundischen Herrscherin, in: Francia 27, 1, 2000, S.
Di Internazionaale Filmfeschtspiil Berlin, chuurz Berlinale, sin e Filmfeschtival, wu all Joor z Berlin stattfindet. Si zelle nääbe Cannes un Venedig zue dr wiichtigschte Filmfeschtival un gälte as ais vu dr wiichtigschte Eraignis vu dr Filmbranche wältwyt. D Film, wu im Wettbewäärb erfolgryych sin, wääre vun ere internazionaale Jury mit „Guldini Bääre“ un „Silbrigi Bääre“ uuszaichnet. Iiber 400 Film wääre in verschiidene Sekzioone bresäntiert. Mit iiber 325.000 verchaufte Yydrittschaarte un rund 490.000 Kinobsuecher insgsamt (mit dr akkreditierte Fachbsuecher) isch d Berlinale s greescht Publikumsfeschtival vu dr Wält. Rund 16.000 Fachbsuecher us 130 Länder nämen am Feschtival dail. Eppe 3.700 Schurnalischte us iiber 80 Länder briichte iber d Zyt vu dr Feschtspiil. Zytglyych mit dr Berlinale findet dr European Film Market (EFM) statt. Dr EFM gheert zue dr internazionaal wiichtigschte Dräffe vu dr Filminduschtry un het si zue me grooße Määrt fir Produzänt*ine, Verleener*ner, Filmyychaifer*ne un Co-Produkzionsagänt*ine etabliert. Grindet wooren isch d Berlinale anne 1951. Feschtivaldiräkter isch vu 2001 bis 2019 dr Dieter Kosslick gsii. Aktuäll wird s Feschtival vun ere Doppelspitz glaitet, dr Gschäftsfiereri Mariette Rissenbeek un em Chinschtlerische Laiter Carlo Chatrian. Syter anne 2002 sin di Internazionaale Filmfeschtspiil Berlin e Gschäftsberaich vu dr Kulturveranstaltungen des Bundes in Berlin GmbH.