rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Dr Friedrich Ludwig, änglisch Frederick Louis oder Frederick Lewis, (* 31. Januar 1707 z Hannover; † 20. Märzjul./31. Märzgreg. 1751 im St. James’s Palace) isch dr eltisti Soon vom Georg II. vo Groossbritannie und däm sinere Frau Caroline vo Brandeburg-Ansbach gsi. Wo dr Georg I. vo Groossbritannie gstorbe isch, isch dr Friedrich Ludwig as Kurbrinz und Fürst vo Wales dr Zwäit in dr britische und hannoversche Droonfolg worde. Er het denn no z Dütschland gläbt und si Vater het en 1728 uf London brocht. Er het d Augusta vo Sachse-Gotha-Alteburg ghürootet, und isch dr erst Hannoveraner gsi, wo mä dehäi nume Änglisch gschwätzt het. Dr Friedrich Ludwig isch 1751, nüün Joor vor sim Vater, gstorbe. Si Soon Georg isch Droonfolger worde. In Groossbritannie erinneret mä sich an dr „Prince Frederick“ as Förderer vo de Künst. Edgar Kalthoff: Friedrich. In: Neue Deutsche Biographie (NDB). Band 5, Duncker & Humblot, Berlin 1961, ISBN 3-428-00186-9, S. 505. Commons: Friedrich Ludwig von Hannover – Sammlig vo Multimediadateie The Universal magazine, 1760, Band 27, Site 256 (änglisch) Edmund Lodge: The genealogy of the existing British peerage and baronetage, London 1859, Seite 8 (änglisch) Edward Kimber: The Peerage of England (Site cha nüme abgrüeft wärde; Suche
Dr 10. April isch dr 100. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 101. in Schaltjohr), dodermit blybe no 265 Däg bis zum Änd vum Johr. 1809: Druppe vum Chaisertum Eschtrych iberquere dr Inn un rucke bim franzesische Verbindete Bayern yy. Dr fimft Koalitionschrieg fangt dodrmit friejer aa wie dr Napoleon Bonaparte erwartet het. 1974: Di israelisch Minischterbresidänti Golda Meir dritt zruck, wel e Untersuechigsuusschuss e Mitschuld vu ihre Regierig am Uusbruch vum Jom-Kippur-Chrieg feschtgstellt ghaa het. 2000: D Angela Merkel wird uf em CDU-Bundesparteidag z Essen zue dr Bundesvorsitzende vu dr CDU gwehlt. 1814: Filippo Abignente, italienische Bolitiker 1876: Jean-Marie Musy, Schwyzer Bolitiker un Bundesrot 1877: Alfred Kubin, eschtrychische Grafiker un Schriftsteller 1888: Elisabeth Thommen, Schwyzer Journalischtin und Schriftstellerin 1899: Friedrich Traugott Wahlen, Schwyzer Bolitiker un Bundesrot 1928: Roland Lederle, dytsche Haimetdichter 1932: Omar Sharif, egyptische Schauspiiler 1944: Fritz Zorn, Schwyzer Schriftsteller 1957: Afrika Bambaata, US-amerikanische HipHop-Pionier un Grinder vu dr Zulu-Nation 1963: Doris Leuthard, Schwyzer Bolitikeri un Bundesreti 1971: Dominique Baumann, Schwyzer Pfarrer un Chilchefunktionär 1974: Sabine Monauni, liechtaschtaanischi Diplomati 1977: Gronkh, dytsche Moderator 1986: Matthias Sempach, Schwyzer Schwinger 1237: Landri de Mont, Bischof vu Sittu 1585: Gregor XIII., Papscht 1938: King Oliver, US-amerikanische Jazzmusiker 1955: Pierre Teilhard de Chardin,
Dr 1. April isch dr 91. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 92. in Schaltjohr), dodermit blybe no 274 Däg bis zum Änd vum Johr. In westlige Gsellschafte isch dr Bruuch verbrätet, ass mä am 1. April sini Mitmensche in April schickt, d. h. si mit erfundnige Gschichte iineläit. 1081: Dr Alexios I. wird Chaiser vu Byzanz 1389: Di Alt Aidgnosseschaft schließt no ihre Erfolg in dr Schlachte vu Sempach un Näfels mit dr Habsburger unter em Albrecht III. e bfrischtete Fridesvertrag im Sempacherchrieg. 1529: Noch eme Bschluss vum Große Rot ibernimmt d Stadt Basel vu dr Chilche d Bildig. 1747: Im Theatre Royal z London wird s Oratorium Judas Maccabaeus vum Georg Friedrich Händel urufgfiert. 1840: Mit dr Gewerbeordnung dritt z Hauezollre-Hächenga di allgmain Gwärbfreihait in Chraft. 1845: S provisorisch Gebei vum Franzesische Bahnhof z Basel brännt ab. 1907: Kluéngen wird e sälbständigi Gmai. 1908: Stette wird zue Löörech yygmaindet. 1916: Di komisch Oper Die Schneider von Schönau vum Jan Brandts-Buys wird urufgfiert. 1938: In dr Schwyz wird zum erschte Mol dr vu dr Firma Nestlé härgstellt Instantkaffee Nescafé verchauft. 1943: Z Berlin wird d Oper Das Schloß Dürande vum Othmar Schoeck mit em Libretto vum Hermann Burte urufgfiert. 1944:
Dr 2. April isch dr 92. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 93. in Schaltjohr), dodermit blybe no 273 Däg bis zum Änd vum Johr. 1453: Di erschte Ainhaite vum osmanische Heer vum Mehmed II. cheme zue Konstantinopel. Dodermit fangt d Belagerig vu dr Stadt aa, wu bis zum Fall vo dr Stadt am 29. Mai goht. 1720: Am King's Theatre z London wird d Oper Numitore vum Giovanni Porta unter dr Laitig vum Georg Friedrich Händel urufgfiert. 1814: Dr franzesisch Senat erklert dr Napoleon Bonaparte fir abgsetzt. 1912: Dr urspringli as Rugbyclub grindet Stuttgarter FV 93 un dr Fueßballverain Kronen-Club Cannstatt fusioniere z Cannstatt zem Verein für Bewegungsspiele Stuttgart 1893 e. V. 1944: In dr Nacht vum 1. zum 2. April mordet e SS-Division im Massaker vu Ascq z Villeneuve-d'Ascq 86 Mänsche. 1945: Albbruck wird Ziil vun eme Luftaagriff. 1968: Dr Film 2001: Odyssee im Weltraum vum Stanley Kubrick het am Uptown Theater z Washington, D.C. Wältpremiere. 0747: Karl dr Groß, fränkische Chenig un remische Chaiser 1698: Francesca Cuzzoni, italienischi Sopranischti 1789: Alois Glutz: Schwyzer Dichter und Sänger 1798: August Heinrich Hoffmann von Fallersleben, düütsche Sproochforscher und Dichter 1805: Hans Christian Andersen, dänische Dichter 1840: Émile Zola, franzöösische Schriftsteller und
Dr Georg II. August (änglisch George Augustus; * 30. Oktoberjul./9. Novembergreg. 1683 z Herrehuuse, Hannover; † 25. Oktober 1760 z London) isch vo 1727 bis zu sim Dood Köönig vo Groossbritannie und Irland, dütsche Kurfürst vo Braunschweig-Lüneburg (Hannover) und nominell äine vo de Herzöög z Braunschweig und Lüneburg gsi. Er isch dr zwäit Köönig us em Huus Hannover und dr letscht britisch Monarch gsi, wo persönlig Drubbe in d Schlacht gfüert het. Er isch e Verbündete vo dr Maria Theresia im Ööstriichische Erbfolgchrieg und vom Friedrich II. im Siibejöörige Chrieg gsi. Er isch mit dr Caroline vo Ansbach verhürootet gsi. Er het e Hufe Komflikt ghaa mit sim Vater Georg I. und spööter mit sim Soon Friedrich Ludwig. Dr Köönig het sich nume sälte um d Regierigsgschäft in Groossbritannie kümmeret und het die em Robert Walpole überloo, wo dr erst Brömieeminister gsi isch. Mijndert Bertram: Georg II, König und Kurfürst. 2. überarbeitete Auflage. Matrix Media Verlag, Göttingen 2004, ISBN 3-932313-07-0. Schaumann: Georg II.. In: Allgemeine Deutsche Biographie (ADB). Band 8, Duncker & Humblot, Leipzig 1878, S. 642–645. Georg Schnath: Georg II.. In: Neue Deutsche Biographie (NDB). Band 6, Duncker & Humblot, Berlin 1964, ISBN 3-428-00187-7, S. 212. Ardikel in dr
D Katja Hannchen Leni Riemann (* 1. Novämber 1963 z Karkweyh (dt. Kirchweyhe)) isch e dytschi Schauspiileri, Sängeri un Chinderbuechautori. D Katja Riemann isch d Dochter vun eme Lehrerehbaar un het zwai Gschwischtrig: ihre Brueder Jochen, e Sport- un Chunschtlehrer am Wiedtal-Gymnasium Neustadt bi Wied, Musiker un Autor, un ihri Schweschter Susanne, Chunschtlehreri an dr Humboldtschuel Hannober un Illuschtratori vu Chinderbiecher. Si isch z ‚Karkweyh bi Bremen ufgweachse un het di erschte zweazg Jorh vu ihrem Läbe z Norddytschland verbrocht. Noch em Abitur an dr Kooperative Gsamtschuel (KGS) Leeste anne 1983 het si z Hamborch e Semeschter Tanzpedagogik studiert, derno isch si vu 1984 bis 1986 uf d Hochschuel fir Musik un Theater Hannover gange un vu 1986 bis 1987 uf d Otto-Falckenberg-Schuel z Minga. In ihrem dritte Semschter z Hannober het si ihri erscht Filmroll iberchuu. Si het am Weschtfälische Landestheater z Castrop-Rauxel hoschpitiert un isch no vor em Änd vu ihre Uusbildig zum Ensemble vu dr Minchner Chammerspiil chuu. Vu 1990 bis 1998 het d Riemann mit em Peter Sattmann zämmegläbt, wu si bi dr Drillarbete zum Färnsehfilm Von Gewalt keine Rede chänneglehrt ghaa het un wu si insgsamt nyyn Färnseh- un Kinofilm mit em drillt het. Im
Dr Friedrich Wilhelm Marpurg (* 21. Novämber 1718 uf em Seehoof z Wendemark (Altmark); † 22. Mai 1795 z Berlin) isch e dütsche Muusigtheoretiker, -kritiker und -historiker in dr Ufkläärig gsi. Dr Marpurg het e gueti Usbildig überchoo und isch e Fründ vom Johann Joachim Winckelmann und vom Gotthold Ephraim Lessing. Er het vo 1738 aa z Jena Jura studiert, und isch 1739 uf Halle an dr Saale. As Studänt het er e Pasquill gegen e alte Magister z Jena verfasst und het dorum müesse flüchte, zerst uf Holland und denn uf Argentan/Orne in Frankriich, sunst hätt er e Gfängnisstroof vom pröisssche Köönig z Spandau müesse absitze. Vo 1748 aa het dr Marpurg an dr Universidäät z Frankfurt an dr Oder studiert. Er isch 1749 Sekretär vom General Friedrich Rudolf Graf Rotheburg (1710–1751) worde, und het vermuetlig eso d Bekanntschaft vom Voltaire, d’Alembert und Rameau gmacht. Im Joor 1760 het er e Boste bi dr köönigliche Lotterii überchoo; 1763 isch er iire Diräkter worde und het dr Ditel vom ene Pröissische Chriegsroot überchoo. 1766 isch z Hamburg si Soon Johann Friedrich uf d Wält choo, wo spööter as Giiger Karriere gmacht het. Dr Marpurg het gärn ghändlet und öffentligi Polemik
Dr 3. April isch dr 93. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 94. in Schaltjohr), dodermit blybe no 272 Däg bis zum Änd vum Johr. 1804: Dr Ufstand vu dr Zürcher Landbevelkerig (Bockechrieg) bricht zämme. 1917: Dr Lenin chunnt z Russland aa, dodermit wird d Grundlag fir d Oktoberrevolution glait. 1926: Honduras fiert per Dekret as Ersatz fir dr Peso da Plata dr Lempira as Wehrig yy. 1949: As dritte Staat noch em Chenigrych Ägypte un em Libanon schließt Jordanie e Waffestillstandsabchuu mit Israel noch em Palästinachrieg. 1991: Dr Miguel Trovoada dritt syy Amt as erschts frei gwehlt Staatsoberhaupt vum afrikanische Inselstaat São Tomé un Príncipe (Bild: Flagge) aa. 2003: D Barbara Bosch dritt s Amt as Oberburgermaischteri vu Reitlenga aa. 1837: John Burroughs, US-amerikanische Naturforscher un Schriftsteller 1846: Auguste Schepp, dytschi Moleri 1892: Adolf Riedlin, dytsche Moler 1893: Oscar Frey, Schwyzer Offizier 1910: Elisabeth Feller, Schwyzer Gschäftsfrau 1924: Marlon Brando, US-amerikanische Schauspiiler 1928: Margrit Läubli, Schwyzer Kabarettischti un Schauspiileri 1930: Helmut Kohl, dytsche Bolitiker 1934: Jane Goodall, britischi Verhaltesforscheri 1960: Martina Braun, dytschi Bolitikeri 1970: Dietmar Dath, dytsche Schriftsteller 1972: Lola Pagnani, italienischi Schauspiileri 1813: Friederike Brion, dytschi Bfaarersdochter un Jugendliebi vum Goethe 1897: Johannes Brahms, dytsche Komponischt 1964: Eduard
Dr 4. April isch dr 94. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 95. in Schaltjohr), dodermit blybe no 271 Däg bis zum Änd vum Johr. 1408: Im Konschtanzer Schidsspruch, wu sich Appezell no dr Niderlag in dr Schlacht bi Breagaz drunter unterworfe het, lest dr Chenig Ruprecht I. dr Bund ob dem See uf, wu in dr Appezellerchrieg entstanden isch. 1460: D Universitet Basel, vum Papscht Pius II. grindet, wird mit ere Fyyr ufgmacht. Si isch dodermit di eltscht Hochschuel in dr Schwyz. 1524: Dr Bundstag bschließt di erschte Ilanzer Artikel mit 18 Pinkt, wu ne velligi Neiornig vum Landsrächt vum Freistaat vu dr Drei Bind bedyten un d Gschicht vum Bindnerland brege. Si fordere d Bresänz vum Bischof am Hof z Kuur un vu dr Ortsgaischtlige in ihre Pfarreie. D Pfarrwahl lyt jetz bi dr Gmaine. 1525: Bi Leiba wird dr Leibemer Houfe, wu sich im Dytsche Buurechrieg gege d Stadt Ulm erhobe het, vun eme Landschnäächtsheer vum Schwebische Bund gschlaa. 1620: D Ständ Züri un Schwyz underschrybe z Schindellegi dr Schindellegi-Brief. 1739: Im King's Theatre am Londoner Haymarket wird s Oratorium Israel in Egypt vum Georg Friedrich Händel urufgfiert. 1925: D Schutzstaffel (SS) wird as Sonderorganisation vu dr NSDAP
Dr Jacob Wilhelm Lustig (autobiografischs Psöidonüüm Conrad Wohlgemuth; * 21. Septämber 1706 z Hamburg; begraabe am 17. Mai 1796 z Groningen) isch e niiderländische Komponist, Organist und Muusigtheoretiker vo dütscher Häärkumft gsi. Im Lustig si Vater, wo au Jacob Wilhelm ghäisse het, isch e Schüeler vom Johann Adam Reincken und Organist und Chilleschriiber an dr alte und nöije St.-Michaelis-Chille gsi. Dr Jacob Wilhelm het scho won er elfi gsi isch, si Vater, wo vil chrank gsi isch, an dr Orgle verdräte. Wo si Vater gstorbe isch, het er 1723 e Boste as Organist an dr Filialchille überchoo. Dr Lustig het bim Johann Mattheson Muusigtheorii und Komposizioon studiert, bim Georg Philipp Telemann braktischi Fächer und bim Adolf Karl Kunzen Orgle. Er isch e Fründ vom Orglefabrikant Albertus Antonius Hinsz gsi. Wil dr Lustig z Hamburg käi Stell gfunde het, won em basst het, het er sich für e Boste vom Organist an dr Martinikerk z Groningen beworbe, wo frei gsi isch. Am 22. Juli 1728 isch er aagstellt worde. 1734 het er e Studieräis uf Ängland gmacht und isch drbii vom Stadtroot understützt worde. 1736 het er d Alijne Reckers ghürootet und 1743 het er s Bürgerrächt überchoo. In sine autobiografische
Dr 5. April isch dr 95. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 96. in Schaltjohr), dodermit blybe no 270 Däg bis zum Änd vum Johr. 0823: Dr Papscht Paschalis I. chrent dr Lothar I. zum Mitchaiser im remische Rych, wu au syy Vater Ludwig dr Fromm regiert. 1081: Dr Alexios I. Komnenos wird zum Chaiser vu Byzanz gchrent. 1143: Dr Manuel I. Komnenos wird Chaiser vu Byzanz. 1167: Nodäm dr Chaiser Friedrich Barbarossa iber d Stadt Salzburg d Rychsacht verhängt het, wel dr Erzbischof Konrad II. vu Babenberg d Herrschaft ohni syy Belehnig aadrätte het, wird si vu dr chaiserdreie Grofe vu Plain niderbrännt. 1453: D Hauptstrytmacht vum osmanische Heer drifft mit em Sultan Mehmed II. vor Konstantinopel yy. D Belagerig vu Konstantinopels goht bis zum Fall vu dr Stadt 29. Mai. 1794: Dr franzesisch Revolutioner Georges Danton wird z Paris hiigrichtet. 1795: Preusse un Frankrych unterzaichne dr Fride vu Basel. 1853: Dr Annibale de Gasparis entdeckt dr Aschteroid (24) Themis. 1908: Im Landhof z Basel findet s erscht offiziäll Länderspiil vu dr dytsche Fueßballnationalmannschaft statt: s Dytsch Rych verliert gege d Schwyz mit 3:5. 1930: Dr Mahatma Gandhi chunnt uf syym Salzmarsch an d Kischte vum Indische Ozean bi Dandi
S Royal Opera House z Covent Garden, London, isch s bedütendste britische Operehuus. Dört si die Royal Opera und s Royal Ballet dehäi. S erste Theatergeböid an däm Blatz, s domoolig Theatre Royal isch vom Edward Shepherd entworfe worde. Es isch am 7. Dezämber 1732 mit ere Uffüerig von William Congreve sim The way of the world eröffnet worde. Zwaar si scho vo 1735 au Opere, zum Bischbil vom Händel, dört ufgfüert worde, es isch aber doch hauptsächlig e Schauspiilhuus gsi. 1808 isch s Geböid zerstöört worde und dr Archidekt Robert Smirke het dr Ufdraag überchoo es wider ufzbaue. E Joor spööter, am 18. Septämber 1809 isch s mit ere Uffüerig vo Macbeth widereröffnet worde. Spööter si nid nume Theaterstück sondern au Opere und Ballett zäigt worde. 1846 isch dr Dirigänt Michael Costa zum Theatre Royal choo und mit iim isch fast si ganzi Operekompanii do aane züüglet. Dr Inneruum vom Theater isch vom Benedetto Albano ganz umbaut worde. Schliesslig het mä s Huus as königlichi Italiänischi Opere mit em Gioacchino Rossini sinere Semiramide widereröffnet. Am 5. Merz 1856 isch s Geböid wider aabebrennt. Es het Schwiirigkäite bi dr Finanzierig gee und dorum isch s Theater erst am 15. Mai
Dr 6. April isch dr 96. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 97. in Schaltjohr), dodermit blybe no 269 Däg bis zum Änd vum Johr. 0850: Dr Papscht Leo IV. chrent dr Ludwig II. zum remische Mit-(Chaiser). 1392: Dr Bischof Friedrich vu Stroßburi verchauft di minderi Stadt fir 29'800 Gulde an Großbasel. 1415: S Konzil vu Konschtanz verabschidet s Dekret Haec sancta, wu d Oberhohait vum Konzil iber dr Papscht poschtuliert het. 1489: Dr Zürcher Burgermaischter Hans Waldmann wird noch eme Schnällverfahre hiigrichtet. 1678: Franzesische Druppe spränge im Holländische Chrieg bim Abmarsch d Burg Neuestei z Badewyler. 1793: In dr Zyt vu dr Franzesische Revolution richtet dr Nationalkonvent dr Wohlfahrtsuusschuss yy, dr Vorsitz chunnt dr Georges Danton iber. 1853: Dr Jean Chacornac entdeckt dr Aschteroid (25) Phocaea. 1855: Dr Jean Chacornac entdeckt dr Aschteroid (34) Circe. 1941: Im Zweete Wältchrieg iberschryte dytschi Druppe d Gränze zue Jugoslawie. 1483: Raffael, italienische Moler un Architekt 1754: Frédéric-César de la Harpe, Schwyzer Bolitiker 1877: Karl Tellenbach, Bärner Stadtorginal 1904: Kurt Georg Kiesinger, dytsche Bolitiker 1906: Alban Spitz, dytsche Moler un Autor 1910: Otto-Erich Schilling, dytsche Komponischt 1918: Hans Hürlimann, Schwyzer Bolitiker 1918: Albert Greiner, elsässische Theolog 1923: Walter Jung, dytsche Haimetautor 1928: James Watson,
Dr 7. April isch dr 97. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 98. in Schaltjohr), dodermit blybe no 268 Däg bis zum Änd vum Johr. 0451: Noodäm si dr Rhy iberschritte hän un in s Weschtremisch Rych yydrunge sin, schlysse d Hunne unter em Attila d Stadt Metz. 1682: Dr franzesisch Entdecker Robert Cavelier de La Salle chunnt as erschte Europäer an d Mindig vum Mississippi River. 1724: Z Leipzig wird d Johannes-Passion vum Johann Sebastian Bach urufgfiert. 1829: Dr Bernhard Galura wird Firschtbischof vu Brixen. 1832: Im Gälterchinder Sturm iberfallt d Baselbieter Landbevelkerig in dr Nacht vum 6. uf dr 7. April di Gmai Gälterchinde, wo baseldrei het welle blibe. 1965: Z Berlin wird d Oper Der junge Lord vum Hans Werner Henze (Musig) un vu dr Ingeborg Bachmann (Libretto) urufgfihrt. 2001: Vu Cape Canaveral uus wird d NASA-Ruumsonde Mars Odyssey gstartet, wu dr Mars soll erforschen un wu noch em Film 2001: Odyssee im Weltraum vum Stanley Kubrick gnännt isch. 2005: Im brasilianische Bundesstaat Pernambuco bsetzt d Bewegig vu dr Landlose e baar Farme. D Bewegig forderet vu dr Regierig schnälli Landreforme. 1613: Gerard Dou, niderländische Moler 1770: William Wordsworth, britische Dichter 1820: Amand Goegg, badische Freihaitskämpfer 1850: Julius
Dr 8. April isch dr 98. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 99. in Schaltjohr), dodermit blybe no 267 Däg bis zum Änd vum Johr. 0814: D Benediktinerabtei Ellwange wird in ere Urkund vum Chaiser Ludwig em Fromme zum erschte Mol gnännt. 1708: Z Rom wird s Oratorium La Resurrezione vum Georg Friedrich Händel unter dr Laitig vum Arcangelo Corelli urufgfiert. 1820: Dr Buur Yorgos Kentrotas findet uf dr Ägäis-Insle Milos bi dr Suechi no Böumatrial d Venus vu Milo. 1843: 358 Burger us dr Gegnig um dr Chaiserstuel grinde z Venezuela d Colonia Tovar. 1847: S Bischtum Sanggalle wird grindet. 1336: Tamerlan, zentralasiatischer Eroberer un Grinder vu dr Timuride-Dynaschti 1868: Simon Gfeller, Schwyzer Mundartschriftsteller 1907: Helene Bossert, Schwyzer Mundartdichteri 1929: Jacques Brel, belgische Chansonnier un Schauspiiler 1938: Kofi Annan, ghanaische Diplomat un UN-Generalsektretär 1951: Angela Bacher, idaliänischi Dialägdologin un Lehrere 1970: Angela Richter, dytsch-kroatischi Reschiseeri 1983: Meta Hiltebrand, Schwyzer Färnsehchechi un Gaschtrounternämmeri 0632: Charibert II., merowingische Unterchengig vu Aquitanie 1143: Johannes II. Komnenos, Chaiser vu Byzanz 1535: Baslius Amerbach dr Elter, Basler Buechdrucker 1835: Wilhelm von Humboldt, dytsche Glehrte un Staatsmann 1848: Gaetano Donizetti, en italiänische Operekomponist 1912: Emma Coradi-Stahl, Schwyzer Frauerächtleri 1913: Caroline Farner, Schwyzer Dokteri un Frauerächtleri 1950:
Dr Chalender Ladin isch e Almanach im Kanton Graubünde, wu syter anne 1911 im Ufdrag vu dr rätoromanische Sprochorganisation Uniun dals Grischs as ihre offiziäll Publikationsorgan in dr Idiom Vallader un Puter erschynt. Grindet woren isch er vum Philolog un Sprochbolitiker Peider Lansel un em reformierte Bfaarer Otto Gaudenz. Im Untertitel fiert dr Chalender Ladin d Losig vu dr Uniun dals Grischs: «Rumauntschs vulains rester» = «Romane wämer blybe». Thematisch isch dr Chalender Ladin wytgspanne un bhandelt alli kultur- un naturhistorische Fälder, wu s Engadin, s Münschtertal un Bergün/Bravuogn bedräffe. Derzue het s Gedicht, Sprichwerter un Volkswyshaite din, e Kalendarium un e Verzaichnis vu dr Bherde. Dr themeverwandt Bündner Kalender isch bi dr Grindig e Vorbild gsii, isch aber nit sprochbolitisch engaschiert. 1911-19xx Peider Lansel und Otto Gaudenz 1947-1958 Andri Peer und Töna Schmid 2009-2016 Sidonia Klainguti und Göri Klainguti 2017- Bettina Vital Dr Chalender Ladin uf dr Websyte vu dr Uniun dals Grischs (rätoromanisch) Bestseller gegen den Zeitgeist: Romanische Volkskalender (SRF Schnabelweid, 29. Dezämber 2016 Die Entstehung von Andri Peers Lyrik im kulturellen Kontext : ”Lasnuschpignas sun glüms - da blaua aspettativa” von Ganzoni Pitsch, Annetta
Dr Bündner Kaländer isch e Almanach, wu syter anne 1841 erschynt un Theme us em heutigen Kanton Graubünde un em ehmolige Freistaat vu dr Drei Bind bhandlet. Dr Bündner Kalender erschynt im Casanova Verlag z Kuur. D Autore sin zmaischt Dozänte, Lehrer, Hischtoriker un Publizischte, aber zum Dail au kulturgschichtlig inträssierti Laie. Dr Kaländer umfasst e Kalendarium, Buureregle, d Mondphase, d Wätterchronik vum letschte Johr, Biografie vu Bindner Lyt un e Verzaichnis vu der Bherde. In jedere Uusgab het s au e baar Artikel uf Rätoromanisch. Näb em Bündner Kaländer git s im Engadin au no dr Chalender Ladin, wu ganz uf Rätoromanisch gschriben isch. Vorbild bi dr Grindig anne 1841 isch dr Neu Berner Kalender vum Jeremias Gotthelf gsii.
Dr Christoph-Martin-Wieland-Ibersetzerpreis ischt a deitscher Litradurpreis, wo älle zwoi Jôhr em Sebdembr en dr Wieland-Stadt Biberach an der Riß fir herausragende Ibrsetzonga vrliha wuud. Benannt wôrra isch der Preis nôch-em deitscha Dichter Christoph Martin Wieland, wo am 5. Sebdembr 1733 en sellra Stadt uff d Welt komma ischt ond als erschdr a baar Drama vom William Shakespeare uss-em Englischa ens Deitsche ibrsetzt (ond au selbr inszeniirt) hôt. Finanziirt wuud der Preis vom Minischteriom fir Wissaschaft, Forschong ond Kunscht Baden-Württemberg ond ausgschriiba vom Freindeskreis zur endrnazionala Ferderong vo litrarische ond wissaschaftliche Ibrsetzonga e. V. Dotiirt isch dui Auszoichnong mit 12.000 Euro. 1979: Fritz Vogelgsang 1981: Heinz Riedt 1983: Klaus Reichert (Anglist) 1985: Karl Dedecius 1987: Gerd Henniger 1989: Renate Orth-Guttmann 1991: Holger Fliessbach 1993: Birgitta Kicherer 1995: Berthold Zilly 1997: Christa Schuenke 1999: Maja Pflug 2001: Frank Günther 2003: Anke Caroline Burger 2005: Petra Willim 2007: Dorothea Trottenberg 2009: Gisela Kraft 2011: Burkhart Kroeber 2013: Eike Schönfeld 2015: Ulrich Pröfrock 2017: Andreas Jandl 2019: Eva Schweikart 2021: Monika Niehaus ond Bernd Schuh Em Burkhart Kroeber sei Dankesred, wo ondr andrem druss hervorgôht, dass’r au zo de Wikipedia-Autora zehlt.
Ariodante (HWV 33) isch en Opere (Dramma per musica) in drei Akt vom Georg Friedrich Händel. Es isch si zwäiti noch Orlando, wo uf em Ariost sim Orlando furioso basiert. In jedem Akt het s au Danzszeene, wo dr Händel für die berüemti Dänzere Marie Sallé und iiri Drubbe komponiert het. D Opere isch am 8. Januar 1735 im Theatre Royal z Covent Garden in London urufgfüert worde. Si isch dreieviertel Stunde lang. S Libretto basiert uf em Antonio Salvi sinere Ginevra, Principessa di Scozia (1708). D Handlig spiilt z Edinburgh und sinere Umgääbig, im letschte Driddel vom 8. Joorhundert. Winton Dean: Handel’s Operas, 1726–1741. Boydell & Brewer, London 2006, Reprint: The Boydell Press, Woodbridge 2009, ISBN 978-1-84383-268-3. (änglisch) Silke Leopold: Händel. Die Opern., Bärenreiter-Verlag, Kassel 2009, ISBN 978-3-7618-1991-3. Arnold Jacobshagen (Hrsg.), Panja Mücke: Das Händel-Handbuch in 6 Bänden. Händels Opern. (Band 2), Laaber-Verlag, Laaber 2009, ISBN 3-89007-686-6. Bernd Baselt: Thematisch-systematisches Verzeichnis. Bühnenwerke., in: Walter Eisen (Hrsg.): Händel-Handbuch: Band 1, Deutscher Verlag für Musik, Leipzig 1978, ISBN 3-7618-0610-8 (Unveränderter Nachdruck, Kassel 2008, ISBN 978-3-7618-0610-4). Christopher Hogwood: Georg Friedrich Händel. Eine Biographie (= Insel-Taschenbuch 2655), us dem Änglische vo dr Bettina Obrecht, Insel Verlag, Frankfurt am Main/Leipzig 2000, ISBN 3-458-34355-5. Paul