rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Verwaltigsgmeinschafte sind Körperschafte vom öffentliche Recht i de düütsche Bundesländer Bade-Württemberg (deet Veriibarti Verwaltigsgmeinschaft), Bayern, Sachse, Sachse-Anhalt und Türinge. Dr Begriff wird aber au teilwiis für nöd gebietsabhängigi Gmeinschafte zur gmeinsame Nutzig vonere Verwaltigsschtruktur i dr öffentliche Verwaltig verwendet. (z. B. FH Bund mit dr Bundesakademie für öffentlichi Verwaltig) Verwaltigsgmeinschafte setzed sich us mehrere Gmeinde vom gliiche Landchreis zäme. Sie händ e eigeni politischi Vertretig und en Vorsitzende oder es Oberhaupt, wo je nach Bundesland au de Titel Bürgermeischter haa chann. In Bade-Württemberg übernimmt die Uufgaab dr Bürgermeischter vo dr "erfüllende Gmeind" (also ken eigene Bürgermeischter, lueg au di wiitere Uusfüehrige am Endi vo dem Artikel). In Thüringe gits sowohl Verwaltigsgmeinschafte als au Erfüllendi Gmeinde. Zu de Uufgaabe vonere Verwaltigsgmeinschaft zelled z. B. d Uufschtellig vo Flächenutzigsplän, Abwasserbesiitigung, Kassegschäft oder s Friedhofs- und Füürwehrwese. Sie chann aber au d Trägerschaft vo Grundschuele, wo Underhalt vo Gmeindsverbindigsschtrasse und wiitere Uufgabe vo de Mitgliedsgmeinde überneeh bzw. selligi Uufgaabe chönnd ihr übertreit werde, biischpiilswiis de Tourismus. Gmeindsarte Gebietskörperschafe: Samtgmeind Verbandsgmeind Körperschafte vom öffentliche Recht: Amt Gmeindsverwaltigsverband
Di offiziell Bezeichnig vo dem Priis, Sveriges Riksbanks pris i ekonomisk vetenskap till Alfred Nobels minne (hochtüütsch Preis der schwedischen Reichsbank für Wirtschaftswissenschaften in Gedenken an Alfred Nobel) bruucht mer im Alltag nöd, me säit em – nöd ganz richtig – Nobelpriis für Wirtschaftswüsseschafte oder churz Wirtschaftsnobelpriis. Er isch zum eerschte Mal im Jahr 1969 verlie worde. Er unterscheidet sich vo de originäre Nobelpriise dur d Tatsach, dass er nöd vom Alfred Nobel, sondern nachträglich im Jahr 1968 vo dr Schwedische Riichsbank gschtiftet worde isch, wo die ires 300-Jahr-Jubiläum gfiiret hät. D Empfänger vo dr Uuszeichnig werded im Verzeichnis vo de Nobelpriisträger vo dr Nobelschtiftig nu imene Aahang uufgfüehrt, iri Näme werded uf de Rand vo de Nobel-Medaille schtatt uf der Flächi iigraviert. D Verleihig findt im Rahme vo dr gliiche Veraaschtaltig schtatt, wo au de andere Priisträger im Schtockholmer Rathuus (Uusnaahm: Friedensnobelpriis, wo in Oslo verlie wird) all Jahr am Todestag vo Nobel am 10. Dezember d Uuszeichnig überreicht wird. S Verfahre vo dr Nominierig, Bedingige und Kriterie vo dr Priisvergaab, Priisgeld und dr Ablauf vo dr Verleihigszeremonie entschpräched ebefalls dene vo de andere Priis. De Wirtschaftspriis wird under anderem kritisiert, wil d Priisvergaab au als Prämierig vo beschtimmte
Dr Türlersee liit im Säuliamt im Kanton Züri. Er befindet sich a dr Grenze vo de Gmäinde Aeugst und Huuse am Albis uf 643 m ü.M.. Dr See isch rund 1.4 km lang und öppe 500 m bräit. Am südöschtliche Ufer liit en Campingplatz und s Schtrandbad Türle. Im Norde verlaat dr Fluss Reppisch de See. Widmet sich e Saag dr Entschtehig vom See, isch die jedoch viilmee uf en Felsschturz zruggzfüere. Entstehigssaag Türlersee uf dr Homepage vo dr Gmäind Huuse am Albis Schtrandbad Türlersee
Mittelhochdüütsch (mhd.) isch d Bezeichnig für e älteri Phase vo dr düütsche Schprach öppe zwüsched 1050 und 1350. Em Mittelhochdüütsche gaht s Althochdüütsche (Ahd.) (öppe 750 bis 1050) voraa. Vo öppe 1350 bis 1650 redt mer vo Früehneuhochdüütsch (Frnhd.). S Mittelhochdüütschi underscheidet sich vom Althochdüütsche bsunders dur d Nebe- bzw. Endsilbeabschwächig. Vom Neuhochdüütsche isch s Mittelhochdüütschi vor allem dur de Vokalismus vo de Schtammsilbe underschiide; andersch als s Neuhochdüütschi wiist s Mittelhochdüütschi Churzvokale in offener Tonsilbe uuf, wo zum Neuhochdüütsche hii dur d Dehnig in offene Tonsilbe besiitigt worde sind. Mittelhochdüütsch isch vor allem als Schprach vo dr Literatur überliferet; dr alltäglichi Schprachgebruuch hät sich no chuum i Schriftzügnisse niidergschlage. Zu de bekanntischte mittelhochdüütsche Dichtige ghöred s Niebelungelied, dr „Parzival“ vom Wolfram vo Eschebach, dr „Tristan“ vom Gottfrid vo Strassburg, d Gedicht vom Walther vo dr Vogelweide und dr Minnesang. S Alemannisch het zahlriichi Eigearte vom Mittelhochdüütsche biibhalte (u. a. d Bewahrig vo de mittelhochdüütsche Monophthonge und öffnende Diphthonge), bi dr Monophthong bildet aber s Schwäbisch e Üsnahm. Mittelhochdüütsch bezeichnet kei Standardschprach (im Gegesatz zur Umgangsschprach), sondern isch als Gegebegriff zum Mittelniderdüütsche z verschtah und umfasst demnach d Schprache vo allne mitteldüütsche (Thüringisch, Hessisch, Rhyfränkisch) und oberdüütsche Regione (Alemannisch, Bayrisch).
S Wort „Deklination“ bezeichnet i dr Grammatik d Regle zur Flexion vo Subschtantive, lueg bi Deklination (Grammatik) un bi Deklination im Alemannischen. i dr Astronomie d Breitechreise vo dr Himmelschugle, lueg bi Deklination (Astronomie). in Geographie und Navigation d Abwiichig zwüsched magnetischem und geographischem Nordpol, lueg bi Deklination (Geographie). De Winkel zwüsched dr geographische Nord-Süd-Richtig und dr Polachse vo dr Magnetnadle nennt mer Deklination oder au Misswiichig.
D ISO-3166-1-Kodierlischte, wo zum eerschte Mal 1974 iigfüert worden isch, glideret sich, nach Länder sortiert, in drei Underschpalte für d ALPHA-2, ALPHA-3 und numerische Code, wo im erschte Teil vo dr ISO 3166 uufgfüehrt sind, und Schpalte für d Top Level Domains (TLD), d Ländercodes vom Internationale Olympische Komitee (IOC), Code für Schtaat mit subnationale Einheite entschprechend dr ISO 3166-2 und d UN/LOCODEs. En uusnahmswiis reservierte Code in ISO 3166-1. De Code exischtiert nur ufgrund vo dr Verwändig in andere Schtandards (z. B. bim SWIFT-Code) und sött nöd für e Kodierig nach ISO 3166-1 pruucht wärde. En früener gültige Code, wo nümme verwändet söll wärde. Übergangswiis reserviert zur Dekodierig. Kosovo isch völcherrächtlich kei anerchännte Schtaat oder es vergliichbars Territorium. Drum wärded au keini Kodierige vergäh. D Mehrheit vo de UN-Mitglieder het Kosovo bishär anerchännt. Für de Kosovo gilt aber no d Kodierlischte für Serbie (RS). Internationali Telefonvorwahle sowie Ländervorwahllischte sortiert nach Länder und Ländervorwahllischte sortiert nach Nummere Top Level Domains Internationals Olympisches Komitee Lischte vo de Kfz-Nationalitätszeiche ISO 639 – beschriibt d Kennige für Schprache Lischte vo de Schtaatenäme und ihrne Ableitige im Düütschen, 8. Uusgaab, Schtand: Februar 2004
Bietje isch e Dorf im Landkreis Raschdi, zwische Karlsruh und Raschdi. Des Dorf hat iwwer 6000 Inwohner uff re Fleche von 13,90 km². Durch s Dorf fließt de 27 km lang Federbach, eschtlich isch de Hardtwald. Dr Bann bsteht us 41,2 % Landwirtschaftsflechi, 35,4 % Wald, 19,5 % Sidlungsflechi un 3,9 % sunschtiger Flechi. D Nachbarort vo Bietje sin Etje, Muggesturm, Malsch, Durmische, un Elise-Illinge. Gresseri Schtädt in de Umgebung sin Bade-Bade, Ettlinge, Karlsruh, Raschdi und Rhinstette. Bietje isch zum erschte Mol gnännt worre anne 991 in eme Gieterverzaichnis vum Kloschter Wisseburi. Bietje het sich mit Au, Durmersche un Elchese-Illinge zum Gmaiverwaltungsverband Durmersche mit Sitz z Durmersche zämmegschlosse. Burgermaischter: 1832 bis 1844: Joseph Schmitt. 1844 bis 1852: Michael Beckert 1849: Thomas Hettel 1852: Gemeinderechner Hettel 1853 bis 1862: Peter Bertsch 1862 bis 1865: Josef Hettel 1865 bis 1870: Peter Heck (?) 1870 bis 1883: Peter Schmitt 1883 bis 1888: Ulrich Schmitt 1889 bis 1903: Jonas Volz 1903 bis 1912: Ulrich Schmitt 1912 bis 1921: Pius Jung 1921 bis 1933: Lorenz Rittler kommiss. Merz 1933 bis 1935: Joseph Mockert 1935 bis 1939: Robert Thum kommiss. 1939 bis 1940: Justiz-Oberinspektor Wagner kommiss. 1940 bis 1941: Josef Schmitt kommiss. 1942 bis April 1945:
Allenstein isch d Hauptstadt vu dr 1999 gründete Woiwodschaft Ermland-Masure im nördliche Deil vu Pole. D Stadt lit im südliche Ostpraisse. D'ditsche Partnerstadt isch Offeburg. Allenstein lit im Zentrum vu dr Woiwodschaft Ermland-Masure am Fluss Alle (Łyna), 125 Meter iber em Meeresspiegel am Ibergang vum Ermland zum Oberland. Die hügelig Landschaft in dr Umgäbig isch vu dr Allensteiner Seeplatte un usdähnte Wälder prägt. In dr Stadt chrüze sich d Fernstrosse 16, 51 un 53 sowie d Bahnlinie Torun (Thorn) – Sowetsk (Tilsit) un Danzig – Ełk (Lyck). D Stadt lit öppe 100 km südlich vu Königsberg (Kaliningrad), 120 km östlich vu Danzig un öppe 170 km nördlich vu dr Landeshauptstadt Warschau. Referänz-Fähler: Uugiltige <ref>-Tag; s isch kei Täxt fir s Ref mit em Name L_ludnosc_stan_struktura_31-12-2020 aagee wore. Population. Size and Structure by Territorial Division. As of December 31, 2020. Główny Urząd Statystyczny (GUS) (PDF-Dateien; 0,72 MB), abgruefen am 12. Juni 2021. Commons: Olsztyn – Sammlig vo Multimediadateie
ISO 3166-2 isch dr zweiti Teil vom Schtandard ISO 3166. Er definiert Codes für Schtaate mit subnationale Einheite und abhängige Gebiete. Es git ca. 3'700 settigi Codes. Sie sind 1998 weltwiit für jedes Land definiert und sitdem erwiiteret worde, sobald en neue Schtaat dezuechunnt. Mit Newsletters, wo sit 2000 erschiined, änderet, oder aktualisieret sie die Iiträäg vom entschprechende Land wenn das nötig wird (z. B. nach ere Verwaltigsreform). D Codes beschtönd us zwei Teile, wo dur en Bindeschtrich (typografisch au Trennschtrich gnännt) voenand trennt sind. Dr erschti Teil git de Landescode dur ein bis drei Grossbuechschtabe, ein bis zwei Ziffere oder eme alpha-numerische Mix, entschprechend dr Norm ISO 3166 wieder. Dr zweiti Teil beschtaht us ein bis drei alphanumerische Zeiche, wo uf nationale Schtandards basiered. I de folgende Newsletters sind vo dr ISO Änderige bekanntgmacht worde: ISO 3166-2:2000-06-21 ISO 3166-2:2002-05-21 ISO 3166-2:2002-08-20 ISO 3166-2:2002-12-10 ISO 3166-2:2003-09-05 ISO 3166-2:2004-03-08 ISO 3166-2:2005-09-13 D Ländercodes chönnd i dr ISO-3166-1-Kodierlischte nachgschlage werde. Isch dr Ländercode bekannt, isch die folgendi Matrix z verwende, um zur Lischte vo de ISO 3166-2-Codes z glange. Längi schtaht debii für Aazahl an Zeiche nach em Bindeschtrich. Di einzelne Codetabelle sind nomaal nach dr Art vo de Zeiche uufteilt. Biischpiilswiis
D Lischte vo de ISO 3166-2-Codes für d Schwiz enthaltet d Codes für die 26 schwizerische Kantön. D Codes beschtönd us zwei Teile, wo dur en Bindeschtrich (typografisch au Divis gnännt) vonenand trennt sind. Dr erschti Teil git de Landescode gmäss ISO 3166-1 (für d Schwiz CH), dr zweiti en Abchürzig für de Kanton wider. Die sind bereits am 26. August 1986 vo dr Schwizerische Norme-Vereinigung feschtgleit worde und vo dr ISO 1998 international für gültig erchlärt. Änderige häts bisher nur eini geeh; si isch im fünfte Newsletter bekannt gmacht worde: D ISO hät d Kantön Appezell Usserrhode und Appezell Innerrhode falsch geschribe ghaa. ISO 3166-2, Referenztabelle vo de Ländercodes ISO 3166-1, Referenztabelle vo de Ländercodes, wie si in Domainname verwendet werded
I dr ISO-3166-1-Kodierlischte sind alli Codes vo dr ISO 3166, de Top Level Domains und vom IOC uufgfüehrt. D ISO 3166 isch en Schtandard für d Kodierig vo geografische Einheite, usegee vo dr International Organization for Standardization (ISO). Er beschtaht us drei Teile zur Codierig vo exischtierende Schtaate und einige abhängige Gebiete subnationale Einheite (ISO 3166-2) ehemalige Schtaate (ISO 3166-3) Dr erschti Teil (ISO 3166-1) lischtet sit 1974 u. a. zwei- (ALPHA-2) und dreibuechschtabigi (ALPHA-3) Länderchürzel uuf. Länder werded debii dur Grossbuechschtabe kennzeichnet. Di zweibuechschtabige Chürzel werded under anderem als Top-Level-Domain-Kennzeichner (TLD) für Schtaate verwendet (z. B. www.denic.de) – mit Uusnaahm vom Vereinigte Königriich, für das uk schtatt gb verwendet worde isch. D ALPHA-2-Codes bilded au di erschte beide Zeiche für d Währigscodes nach ISO 4217. Sie werded ferner i dr IBAN, in ISO 7372, ISO 9375, ISO/IEC 7501-1 (Schtandard für maschinelesbare Reisedokument), em UN/LOCODE und em WIPO-Schtandard ST.3 verwendet. AA, ZZ und d Bereiche QM–QZ und XA–XZ sind für privati Verwendig reserviert. D Länderkodierig wird abwiichend vom Schtandard oft i Chliibuechschtabe aagee. Das chann zur Verwechslig mit de ISO-639-Schprachcodes füehre, wo oft, aber nöd immer, di meischtgschprochene Schprache i dem Land kodiere. DE/de schtönd für Düütschland/düütsch, FR/fr stöhnd für
S Schwobeland isch hit s Gebiät vu Bade-Wirttebärg un vu West-Bayern, wu Schwäbisch gschwätzt wird. In dr Gschicht het d ganz Alemannia Schwaben oder Schwobeland gheiße. Im Mittelalter het dr ganz alemannisch Sprochrüüm Schwaben gheiße - also s Territorium zwisched Vogese (Wescht), Alpe (Süd), em Lech (Oscht) un dr fränkische Stammesgränz im Norde. Schwaben het s glich bedittet wiä Alemannia - Schwaben isch dr volktimlig Begriff gsii, Alemannia dr wisseschaftlig. D Bewohner vu Schwaben hän Schwobe gheiße - also aü d Elsässer, d Briisgaüer, d Bewohner vum Bärnbiät, vum Kanton Züri usw. Dr Begriff Schwaben goht uf d germanisch Stammesgruppe vu dr Sueben zruck - e große Deil vu dr Vorfahre vu dr Alemanne sin Suebe. Hit isch dr Begriff Schwaben uf s Gebiät vum hittige schwäbische Dialäkt iigschränkt. Dr Oscht-Deil ghert zum Bundesland Bayern, dr mittler un dr Weschtdeil, im Norde bis Heilbronn, im Süde bis zum Bodesee un im Weschte zum Deil bis an dr Schwarzwald goht, ghert zu Bade-Wiirttebärg. Well Schwaben - friähjer emol e Herzogtum - hit as politische Eiheit ke Roll meh spiilt, isch dä Begriff in dr Volkssproch nimmi gängig. Mer sait zwar: i ben e Schwob, aber i komm ous em Schwäbische. E
S Badisch Oberland oder Oberbade isch d südlig Helfti vum Großherzogtum Baden gsii – dä Deil vum Badische, wu mer Alemannisch schwätzt. Im badische Unterland schwätzt mer drgege Südfränkisch bzw. Rhiifränkisch. S Badisch Oberland goht vu Iberlinge am Bodesee dur dr Südschwarzwald bis uf Raschtatt, dr Rhiin bildet, mit Usnahm vom Schaffhusische, d Süd- un d Weschtgränz. Dr Begriff isch siter em Zämmeschluss vu Bade un Wirttebärg zu Bade-Wirttebärg braktisch üsser Gebruuch; meischtens sait mer jetz (in dr gliche Bedittung) Südbade. Zwische 1952 un 1972 hets e „Regierungsbezirk Südbaden“ gää – dä heißt hit – mit schdarch verändereter Gränz – „Regierungsbezirk Freiburg“.
Südbade bezeichnet dr südliche Teil vum ehemolige Land Bade bzw. vum Grossherzogtum Bade in Ditschland. Je nooch Zitt git's verschideni Bezeichnige: Fer dr Zit bis 1945 isch dr Begriff Badisches Oberland gebrüchlicher gsi. Mit dr Gründig vum ditsche Bundesland Bade 1946 het no aber dr Begriff Südbade s'Ald Oberbade abglöst. Noochem Zämmeschluss vum Land Bade-Wirtteberg isch Südbade dr Namme vum Regierigsbezirk Südbade worre, wo im ehemolige Bundesland Südbade entsproche hän. Es git noch immer, grad im Sport, au vili Landesverbänd vu ditsche Verbändes, wo noch e eigene südbadische Landesverband hän. Dr Begriff Oberbade isch degege praktisch üsser Gebrüch kumme. In dr Verwaltig isch mit dr grosse Bietsreform in der 1970er Johre die politisch Einheit Südbade durch dr Regierigsbezirk Friburg abglöst worde.
D Dütschschwiiz (au düütschi Schwiiz gnännt) isch dä Teil vo dr Schwiiz, wo mer Schwizerdüütsch redt. Öppe 65 Prozent vo dr Schwiz (Nordweschtschwiz, Oschtschwiz, Mittelland, Zentralschwiz und grossi Teil vo de Schwizer Alpe) ghöred zur Düütschschwiz. In 17 vo de 26 Kantön isch Düütsch die alleinigi Amtsschprach. In drei wiitere Kantön isch Düütsch offizielli Schprach nebed Französisch: Im Kanton Bern isch Düütsch d Schprach vo dr Mehrheit; i de Kantön Freiburg und Wallis isch es inere Minderheiteposition. In Graubünde wirds Düütsch vo meeh als dr Hälfti vo dr Bevölkerig gredt und isch nebed Rätoromanisch und Italienisch Amtsschprach. D Bewohner vo dr Düütschschwiz sind bereits sit Jahrhunderte – offiziell sit em Weschtfälische Fride – vom übrige düütsche Schprachruum schtaatlich trennt. Im Alltag reded d Mensche i dr Düütschschwiiz fascht uusschliesslich ihri Schwizerdüütsche Dialekt, wiit meeh als im übrige alemannische Schprachruum usserhalb vo dr Schwiz. Amts- und Informationsschprach isch aber s Hochdüütsche (Schriftschprach). Es git vil Lüüt, wo d Düütschschwiizer Zäichesprooch bruuche. Nebed de düütschschprachige Region vo dr Schwiz gits e französischschprachigi Region, wo als Welschland oder Romandie bezeichnet wird, und di italienischschprachige Regione, wo meischtens italienischi Schwiz gnännt werded. I dr Umgangsschprach aber redt mer ohni Rücksicht uf d Südtäler vo
Di Liberali Partei vo dr Schwiiz (LPS, in Basel Liberaldemokratischi Partei (LDP), uf französisch Parti Libéral Suisse) isch e politischi Partei i dr Schwiiz, wo en wirtschaftsliberale Kurs vertritt und in ihrne Hochburge als Partei vom Grossbürgertum gilt. Ihri Uurschprüng lieged bi de Liberale oder Liberalkonservative vom 19. Jahrhundert, wo schtarch föderalistischi Positione vertrete händ. I de meischte Kantön sind die i de Freisinnige uufgange; i de reformierte Kantön vo dr französischschprachige Schwiiz (Genf, Waadt und Neueburg) und i Basel-Schtadt sind si eigeschtändig blibe. Zwüsched 1917 und 1919 händ di Liberale mit em Genfer Gustave Ador sogar en eigene Bundesrat ghaa. D Partei hät zwar i de 80er- und 90er-Jahre i de Kantön Basel-Landschaft, Bern, Freiburg, Wallis und Züri versuchet Fuess z fasse, jedoch mit durzogenem Ergebnis. Di basellandschaftlichi Sektion hät sich wieder uufglöst. Di andere Sektione sind bedüütunglos blieben, lediglich im Wallis isch si hüt mit zwei Abgeordnete im Parlament vertrete. Der Misserfolg laat sich druf zruggfüehre, dass ihri rechtsliberale Positione im Kanton Züri scho vo dr FDP, im Kanton Bern vo dr SVP vertrete werded. In ihrne Hochburge isch d LPS nach wie vor i de kantonale Regierige vertrete. Bi de nationale Wahle 2003 händ di Liberale aber
D Doris Leuthard (* 10. April 1963 z Merischwann) isch e Schwizer Politikerin vo dr CVP. Si hät de Kanton Aargau im Nationalrat vertrete und isch Parteipresidäntin vo dr CVP gsii. Am 14. Juni 2006 het se die Vereinigti Bundesversammlig mit 133 Schtimme zur Bundesrötin gwählt. Im 2017 isch si, so wie scho im 2010, zum zweite Mol Bundespresidäntin gsi. D Doris Leuthard isch als s ältischte vo vier Gschwüschterte z Merischwann im Freiamt uufgwachse. Ihre Vater, dr Leonz Leuthard, isch Gmeindsschriiber von Merischwann gsii und im Grosse Root vom Kanton Aargau gsesse. Nach dr obligatorische Schuelziit in Merischwann und Muri hät si d Kantonsschuel z Woole bsuecht. Si hät Rechtswüsseschaft a dr Universität Züri gschtudiert und hät Schtudieuufenthalt z Paris und Calgary gmacht. 1991 hät si s Aawaltspatänt überchoo. Dr Leuthard iri politischi Karriere hät 1993 aagfange, wo si Schuelrötin vom Bezirk Muri worden isch. 1997 isch si in Grosse Rat vom Kanton Aargau gwählt worde. Mit dene Tätigkeite isch si rasch wytume bekannt gsi. 1999 hät sie im Aargau grad für de Nationalrat und au für de Schtänderat kandidiert. Ire Wahlkampf hät für Uufsehe gsorgt, wil de Parteisekretär vo dr CVP Aargau Tuusigi vo Duschmittel-Täschli mit irem Porträt
De Iuppiter, uf dytsch: Jupiter (latiin. Iuppiter, Iūpiter, Iovis) isch in de remische Mythologie de Gott vun Himmel, Blitz un Raaje. Wie siner griachische Äquivalent Zeus spellt ar d'mächtigschte Rolle der indogermànische Triàde (1. Funktion). Em Jupiter sini Häuptàttribüte sin de Àdler, de Throne un 's guldige Zapter. Zäme mit de Juno und de Minerva bildet er di Kapitolinischi Trias. De latiinisch Nàme Iuppiter oder Iūpiter stàmmt üss indogerm. *Dyēus ph2tēr m. „Himmel Vàter“. De 5. Daj vun de remische Woche (bzw. Donnerschdi) heisst Iovis dies (Daj vun Jupiter). Itàl. giovedì, frz. jeudi, spàn. jueves un kàtàl. dijous leite sich àlli vun Iovis dies àb. Jupiter Caelestis (himmlisch) Jupiter Fulgurator (blitzend) Jupiter Latarius (Gott Latiums) Jupiter Lucetius (üss'm Liacht) Jupiter Pluvius (der wü Raaje üff d'Ard bringt) Jupiter Stator (stehend) Jupiter Terminus/Jupiter Terminalus (Reichsgranzeverteidiger) Jupiter Tonans (donnernd) Jupiter Victor (Sieger) Jupiter Optimus Maximus (de Beschte un de Hegschte) Sohn vun Saturn un Ops Brüader vun Neptun un Pluton Brüader vun Ceres, Junon un Vesta Mit Géttine Mit Starwligi I de antiki isch de Jupiter under anderem mit de keltische Götter Taranis und Poeninus glichgsetzt wore und mit em germanische Gott Donnergott Donar (Iovis dies = Donschtig). Zeus Dyaus Emil Aust:
De Samuel Schmid, (* 8. Januar 1947 in Rüti bei Büren im Kanton Bern) isch en Schwiizer Politiker (BDP, bis 2008 SVP) und ehmalige Bundesrat. Im Jahr 2005 isch er Bundespräsident gsii. Nach diverse politische Ämter 1972–1974 Gmeindrat in Rüti bi Büren 1974–1982 Gmeindspräsident in Rüti bi Büren 1982–1993 Mitglied vom bernische Grosse Rat 1994–1999 Nationalrat 1998–1999 SVP-Fraktionspräsident vo dr Bundesversammlig 1999–2000 Schtänderat für de Kanton Bern isch de Samuel Schmid am 6. Dezember 2000 in Bundesrat gwählt worde. Bis zu sim Usscheide uf de 31. Dezember 2008 isch er em Eidgenössische Departement für Verteidigung, Bevölkerigsschutz und Schport (VBS) vorgschtande. Im Jahr 2004 isch er Vizepräsident und isch am 8. Dezember 2004 zum Bundespräsident für s Jahr 2005 gwählt worde. Em Samuel Schmid siis Motto für s Jahr 2005 hät Begegnig gheisse. Siis wichtigschte Aaliege isch nach eigene Aagabe d Abschtimmig über di Bilaterale II und d Schtärchig vo dr Kollegialität im Bundesrat. Bi de Bundesratswahle 2007 isch de Samuel Schmid mit 201 Stimme widergwählt worde. Wel er si trotz de Nöd-Widerwahl vom Christoph Blocher hät veräidige laa, isch er massiv kritisiert worde vo de SVP-Parteispitze un hät nümi an de Fraktionssitzige dörfe täilnää. Zämme mit andere SVP-Politiker isch de
De Pascal Couchepin (* 5. April 1942 z Martinach, VS), heimatberächtigt z Martinach, isch en Schwiizer Politiker vo de FDP. Er isch am 11. März 1998 in Bundesrat gwählt worde. Während siinere Amtsziit isch er däne Departement vorgschtande: 1998–2002: Eidgenössischs Volkswirtschaftsdepartement 2003–2009: Eidgenössischs Departement vom Innere Er isch im 2003 und 2008 Bundespräsident und im 2002 und 2007 Vizepräsident gsii. Am 12. Juni 2009 het er sin Rücktritt uf Endi Oktober bekannt gäh. Zu sim Nochfolger isch im September 2009 de Didier Burkhalter gwählt worde. Pascal Couchepin, Ich glaube an die Politik - Gespräche mit Jean Romain, NZZ 2002, ISBN 3-03823-031-6 Commons: Pascal Couchepin – Sammlig vo Multimediadateie Yves Fournier: Couchepin, Pascal. In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz. Pascal Couchepin uf dr Websyte vo dr Bundesversammlig (Iigreichti Vorstöss) Bundesrat Pascal Couchepin tritt zurück Artikel i de Aargauer Zitig vom 12. Juni 2009 Normdate: GND: 124361846 | LCCN: no2004069209 | SUDOC/IdRef: 087983087 | VIAF: 32221035
De Hans-Rudolf Merz (* 10. November 1942 z Herisau), Bürger vo Beiwil am See (AG), isch en Schwiizer Politiker (FDP). Er isch am 10. Dezember 2003 in Bundesrat gwählt worde. D Wahl vom Hans-Rudolf Merz und vom Christoph Blocher hät Unmuet in gwüsse Bevölkerigschreise uusglöst, insbsunderi bi de Fraue, wo sitdem nur no dur d Micheline Calmy-Rey im Bundesrat vertrete gsii sind (sit em 1. Auguscht 2006 isch mit dr Doris Leuthard wider e zweiti Frau im Bundesrat). Er staht sit siinere Wahl em Eidgenössische Finanzdepartement vor. Am 6. Augschte 2010 het de Hans-Rudolf Merz z Bärn sii Rucktritt us em Bundesrat per Afang Oktober 2010 bekannt gää. Uf de 31. Oktober 2010 isch er us em Bundserot usgschide. Vo 1997 bis 2003 isch er Schtänderat vo Appezell Usserrhode gsii. Bis 1967 isch de Hans-Rudolf Merz Mitgliid vo dr Legislative (Iiwohnerrat) vo dr Gmeind Herisau (AR) gsii. Brueflich isch er vo 1977 bis 2003 international und i dr Schwiiz als Undernähmesberater tätig gsii. Dezue isch er i mehrere Verwaltigsrät gsesse. Finanz- und Verwaltungsvermögen in öffentlich-rechtlicher und wirtschaftlicher Betrachtungsweise, unter besonderer Berücksichtigung der Staatsrechnungen der Kantone. St. Gallen 1971 (Dissertation) Die aussergewöhnliche Führungspersönlichkeit: Essay über Elativität und elative Persönlichkeit. Rüegger, Grüsch