rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Die galileische Mönd sin die vier grösste Mönd vum Jupiter. Si sin fast glichzittig 1610 dur dr italienisch Astronom un Naturforscher Galileo Galilei un dr dytsch Astronom Simon Marius entdeckt worre. Dodemit het zum erste Mol beobachtet werre chänne, dass es Himmelskörper usserhalb vu unserer Mondsphäri git, wo sich nit um d'Erde drille. Säll isch e Widerspruch zum offizielle geozentrische Weltbild vu dr Chilche un dr Gsellschaft gsi, nooch sällem alli Himmelskörper um d'Erde chreise sotte. Die beide Photomontage, us einzelne Ufnahme vu dr Ruumsonde Galileo zämmegsetzt, zeige die vier Galileische Mönd im richtige Maßstab zueänander und zum Jupiter. Ihri Distanze vum Riiseplanet sin aber viil grösser - si lige zwischenem dri- bis drizehnfache Jupiterdurmesser. Die Mönd sin in dr rächte Ufnahm vu obe nooch unde (und in dr undere Ufnahm vu links nooch rechts) d'Io, d'Europa, dr Ganymed un d'Kallisto. Säll isch au die datsächlich Reihefolg vu ihrer Entfernig vum Jupiter, wobi d'Io im Planet am nächste un d'Kallisto am fernste isch. Daift worre sin die Mönd vum andere Entdecker Simon Marius, einem Astronom us Gunzehuse in Bayre, wo später behauptet het, er häb si scho vor Galilei entdeckt gha. Dr Marius het au d'Bezeichnig Galileischi Mönd vorgschlage. Dr
D' Themisto (Jupiter XVIII) isch ene vu dr chleinschte bekannte Mönd vum Planet Jupiter. D'Themisto isch erstmols am 30. September 1975 vu dr Astronomen Charles Kowal un Elizabeth Roemer entdeckt worre un het zuenächst die vorläufig Bezaichnig S/1975 J 1 erhalde. Es hän aber nit gnueg Beobachtige durgfüehrt werre chänne, um die Bahndate exakt z'bestimme, so dass de Himmelskörper zuenächscht wiider verlore gange isch. Anno 2000 hän Scott S. Sheppard, David C. Jewitt, Yanga R. Fernández un Eugene (Gene) A. Magnier ä vermaintlich neie Mond bim Jupiter entdeckt, wo d'Bezaichnig S/2000 J 1 erhalde het. Es het sich aber bal rusgstellt, dass es sich um des scho 1975 entdeckt Objekt handle muess. 2002 isch der Mond offiziell noch de Nereide Themisto, ere Gliebte vum Zeus us de grichische Mythologi, bnennt worre. Themisto umchraist de Jupiter uf ere exzentrische Bahn ime middlere Abstand vu 7.507.000 km in rund 130 Däg. Die Bahn wiist ä Exzentrizität vu 0,2420 uf un isch mit 47,075° starch gegeniber de Äquatorebeni vum Jupiter gnaigt. De Themisto ihr Bahn isch ugwöhnlich, wil si sich zwische de galileische Mond un de Mond vu de Himalia-Gruppe beweggt. Themisto het ä middlere Durmesser vu nur 8 km. Ihri Dichti wird
Als Umlaufbahn oder Orbit (vu lat. orbis fer Erdchrais) wird d'Bahnkurve bezaichnet, wo sich ä Objekt periodisch um ä anders (masseriichers, zentral) Objekt druf beweggt. Die Bahn, wo ä chünstliche Satellit oder ä natürliche Himmelskörper bi de Umrundig vume andere Himmelskörper beschribt, het gnächeret d'Form vu ere Ellipse. Paare vu sonige Körper sin vor allem: Satellit, Raumtransporter oder Mond um d'Erde Mond um ä andere Planet Planete, Komete oder Asteroide (Planetoide) um d'Sunne Doppelsterne umänander. Aber es sin nit alli Bahne gschlosse oder zittlich stabil. Kometebahne chänne langgstreckt wie Hyperble si, Mehrfachstern oder Asteroide uf instabili Bahne glange. De Umlauf vu allene Sterne um s'galaktisch Zentrum gliicht ere spiralige Rotation mit 100 bis 300 Millione Johr (im Zentrum dütlixh wäniger). Jedi Bahnellipse het ä charakteristischi Umlaufzitt, wo sich us de Masse vu de Objekte (vor allem vum Zentralkörper) un em middlere Bahnradius ergit. De Umlauf erfolgt gnächeret in ere "Bahnebeni", wo de Schwerpunkt vu de baide Körper enthaldet. De Vektor, wo vum Zentralobjekt zum umlaufende Objekt wiist, wird Radiusvektor gnennt. Am genauste chennt mer d'Umlaufbahne vu de Planete vu unserem Sunnesystem. An Afang vum 17. Jahrhunderts het Johannes Kepler bi de Analyse vu de Marsbahn erchennt, dass sälli Umlaufbahne Ellipse
Parnas stoot für: Parnas (Judentum), historisch: de Vorstandsvorsitzendi von ere jüdische Gmaind Persone mit em Name Parnas: David Parnas (* 1941), en US-amerikanischer Pionier vo de Softwaretechnik Itzchak Parnas (1935–2012), en israelische Pharmakolog und Neurobiolog Jakub Karol Parnas (1884–1949), en polnische Biochemiker Józef Parnas (1909–1998), en polnische Tierarzt Leslie Parnas (* 1931), en amerikanische Cellist Organisatione mit em Name Parnas: Partei der Volksfreiheit – di russisch Partei vo de Volksfreiheit, ehmols RPR-Parnas Lueg au: Parnass Fuessnote Parnas Artikel uf juedische-allgemeine.de vom 27. Augschte 2015 Glossar uf jüdische-gemeinden.de abgruefen am 20. November 2018
Dr Bezirk Oberelsaß (franzeesisch District de Haute-Alsace) isch vu 1871 bis 1918 ain vu dr drei Bezirk vum Rychsland Elsass-Lothringe im Dytsche Rych gsii. Bezirksstadt isch Colmer gsii. S Biet vum Bezirk isch glych wie s hitig Département Haut-Rhin. Dr Bezirk het 1910 3.508 km² un 517.865 Yywohner ghaa.(1885: 462.549 Yywohner) Vum 10. Mai 1871 (Friiede vu Frankfurt) bis zum 28. Juni 1919 (Friidesverdrag vu Versailles) isch dr Bezirk e Dail vum Dytsche Rych gsii. Am Spitz vum Bezirks isch e Bezirksbresidänt gstande: 1871–1875: Robert von der Heydt (1837–1877) 1875–1879: Adolf Ernst von Ernsthausen (1827–1894) 1880–1888: Ludwig Ferdinand Timme (1830–1888) 1888–1898: Gustav von Jordan 1898–1906: Alexander zu Hohenlohe-Schillingsfürst (1862–1924) 1906–1918: Albert August Wilhelm von Puttkamer (1861–1931) As Volksverdrättig het s dr Bezirksdag Oberelsaß gee. In däm isch ai Mitgliid us jedem Chrais vum Bezirk ghockt, insgsamt also 6 Lyt. Gwehlt wore sin die Mitgliider indiräkt dur di Wahlberächtigte vum Bezirk. D Bezirksdäg hän d Mitgliider vum Landesuusschuss gwehlt. Dr Bezirk isch in sechs Chrais gliideret gsii. S ehmoolig Arrondissement Belfort mit syre franzeesischsproochige Bevelkerig isch as Territoire de Belfort bi Frankrych blibe. Chrais Àltkìrech Chrais Colmer Chrais Gawiller Chrais Mìlhüüse Chrais Ràppschwihr Chrais Dànn Bezirk Oberelsaß uf territorial.de Gemeindeverzeichnis 1910.
Dr Bezirk Unterelsaß (franzesisch District de Basse-Alsace) isch vu 1871 bis 1918 ain vu dr drei Bezirk vum Rychsland Elsass-Lothringe im Dytsche Rych gsii. Bezirksstadt isch Stroßburi gsii. S Biet vum Bezirk isch glych wie s hitig Département Bas-Rhin. Dr Bezirk het 1910 4.786 km² un 700.939 Yywohner ghaa. Am Spitz vum Bezirk isch e Bezirksbresidänt gstande: 1870–1871: Friedrich von Luxburg (1829–1905) 1871–1875: Adolf Ernst von Ernsthausen (1827–1894) 1875–1880: Carl Ledderhose 1880–1886: Otto Back (1834–1917) 1886–1889: Joseph Philipp von Stichaner (1838–1889) 1889–1898: Julius von Freyberg-Eisenberg (1832–1912) 1898–1907: Alexander Halm (1840–1913) 1907–1918: Otto Pöhlmann (1848–1927) Dr Bezirk isch in acht Chrais gliideret gsii. Stadtchrais Stadtchrais Stroßburi Landchrais Erschtain Hàwenau Molse Schlettstàdt Stroßburi Waisseburich Zàwere Bezirk Unterelsaß uf territorial.de Gemeindeverzeichnis 1910 Michael Rademacher: Deutsche Verwaltungsgeschichte von der Reichseinigung 1871 bis zur Wiedervereinigung 1990. elsass_unt.html. Abgruefen im September 2018 (Online-Material zur Dissertation, Osnabrück 2006). Normdate: GND: 35873-3
Dr Bezirk Lothringe (franzesisch Département de la Lorraine) isch vu 1871 bis 1918 ain vu dr drei Bezirk vum Rychsland Elsass-Lothringe im Dytsche Rych gsii. Bezirksstadt isch Metz gsii. S Biet vum Bezirk isch glych wie s hitig Département Moselle. Dr Bezirk het 1910 6.228 km² un 655.211 Yywohner ghaa. Vum 10. Mai 1871 (Friiede vu Frankfurt) bis zum 28. Juni 1919 (Friidesverdrag vu Versailles) isch dr Bezirk e Dail vum Dytsche Rych gsii. Am Spitz vum Bezirks isch e Bezirksbresidänt (Bezirkspräsident, Président du département) gstande: 1871, März–September: Leonce von Könneritz, as Brefäkt 1871–1872: Guido Henckel von Donnersmarck 1872–1873: Botho zu Eulenburg 1873–1874: Adolf von Arnim-Boitzenburg 1875–1876: Robert Viktor von Puttkamer 1877–1880: Friedrich von Reitzenstein 1881–1882: Adalbert von Flottwell 1883–1900: Hans von Hammerstein-Loxten 1901–1912: Friedrich von Zeppelin-Aschhausen 1913–1918: Karl von Gemmingen-Hornberg Dr Bezirk isch in zeh Chrais gliideret gsii. Metz (Stadtchrais) Bolchen Château-Salins Diddenuewen Diddenuewen-Oscht Diddenuewen-Wescht Fuerboch Metz-Lànd Saarbuerj Saargemìnn As Volksverdrättig het s dr Bezirksdag Lothringe (frz. Conseil Général de la Lorraine) gee. In däm isch ai Mitgliid us jedem Chrais vum Bezirk ghockt, insgsamt also 10 Lyt. Gwehlt wore sin die Mitgliider dur d Gmaine. D Bezirksdäg hän d Mitgliider vum Landesuusschuss gwehlt. 1874–1881: Auguste-François Adam 1881–1911: Eduard
Es Stadtviertel oder au Stadtkwartier isch en Oortsteil von ere Stadt. S Wort chunt vom latynische quartus, was «der Vierti» bedüütet, und vo däm het sech s französische Wort quartier entwicklet, wo als Leenwort is Düütsche cho isch. Alti Stedt, wo bi der Gründig nach eme geometrische Plan i der Landschaft platziert worde sind, händ i vilne Fäll es zäntraals Stroossechrüüz gha mit Stadttor i vier Himmelsrichtige – so sind zwüschedrin vier ähnlech grossi Teil vo der Stadtflechi entstande. Das planerische Prinzip isch bsunders au bi de röömische Stadtgründige und de römische Milidäärlager der Standard gsi. I der Nöizyt, wo d Stedt immer wie grösser woorde sind, het men agfange, au den andere Gebiet vo der Stadtsidlig usserhalb vom Zäntrum Viertel oder ebe Kwartier z sääge. Es sind geografischi Einheite innerhalb vo der ganze Stadt, wo sech durs Zämeläbe vo soziale Gruppe, wäge der Gschicht vo der Stadt oder au wäge der Topografy oder der wirtschaftlichen Entwicklig und bsunderen Instituzioonen als abgränzti Oort vonenand underscheide. Us Hüüsergruppen am Stadtrand und vor de alte Stadtmuure sind Stadtkwartier so wie öpe z Basel d Dalbevorstadt woorde. Wenn früener ehemoligi Nochbergmeinde mit der Chärnstadt vo n ere Regioon zämegleit worde sind, so bhalte
D Ruth Bietehard (* 11. Jänner 1920 z Bärn; † 19. Februar 2015 z Thun), isch e Schwiizer Lehrerin, Dialäktoloogin, Autorin, refermierti Pfaarersfrou und Schurnalischtin gsi. Me könnt vonere no hüt s Bärndüütsche Wörterbuech und d Übersetzig vo der Bible is Bärndüütsche. D Bietehard het vo ledig Lehmann gheisse und isch von ere Bärnburger Familie gsi. Si het z Bärn s Seminaar Muristalde, die Nöji Meitlischuel und s Freie Gymnasium bsuecht, und ane 1938 het si d Matuur gmacht. Drufabe het si z Bärn, z Gämf und z Paris d Romanischtik gstudiert und denn s Diplom als Gymilehrerin für romanischi Sprooche und Latyn übercho und ane 1949 d Dokterprüefig gmacht. 1946 het si der Theoloog Hans Bietehard ghürootet und mit iim zäme isch si z Stäffisburg im Pfaarhuus gwoont. Si het z Thun und au an anderen Oorte Schuel ggää und i der Redakzioon vo der refermierte Zytschrift Saemann mitgmacht. Prueflech het d Ruth Bietehard au uusert der Schuel vil mit de Sprooche z tue gha. Si het für s Vocabolario dei dialetti della Svizzera italiana und für s Glossaire des patois de la Suisse romande und mit dere rychen Erfyaarig denn am ene Wörterbuech für s Bärndüütsche gschaffet. Us
Dr Kanton Brest-1 isch e Kanton im Arrondissement Brest im franzesische Département Finistère in dr Region Bretagne. Dr Kanton umfasst Dail vu dr Stadt Brest, wu au Hauptort vum Kanton isch. Anne 2020 het dr Kanton 31.362 Yywohner ghaa. D Stadt Brest isch vu 1793 bis 1801 ai Kanton gsii. Anne 1801 isch d Stadt in d Kanton Brest-Ville, Brest-2 un Brest-3 ufdailt wore. Im Johr 1973 isch Brest-Ville in Brest-1 umgnännt wore un derzue sin d Kanton Brest-4, Brest-5, Brest-6 un Brest-7 gschaffe wore, anne 1985 au no dr Kanton Brest-8. Vu 1991 bis 2015 isch d Stadt Brest zäme mit e baar Vorortgmaine in d Kanton Brest-Bellevue, Brest-Cavale-Blanche-Bohars-Guilers, Brest-Centre, Brest-Kerichen, Brest-Lambezellec, Brest-L'Hermitage-Gouesnou, Brest-Plouzané, Brest-Recouvrance, Brest-Saint-Marc un Brest-Saint-Pierre unterdailt gsii. Syt em 22. Merz 2015 git s di fimf Kanton Brest-1, Brest-2, Brest-3, Brest-4 un Brest-5.
Dr Kanton Brest-2 isch e Kanton im Arrondissement Brest im franzesische Département Finistère in dr Region Bretagne. Dr Kanton umfasst Dail vu dr Stadt Brest, wu au Hauptort vum Kanton isch. Anne 2020 het dr Kanton 31.362 Yywohner ghaa. D Stadt Brest isch vu 1793 bis 1801 ai Kanton gsii. Anne 1801 isch d Stadt in d Kanton Brest-Ville, Brest-2 un Brest-3 ufdailt wore. Im Johr 1973 isch Brest-Ville in Brest-1 umgnännt wore un derzue sin d Kanton Brest-4, Brest-5, Brest-6 un Brest-7 gschaffe wore, anne 1985 au no dr Kanton Brest-8. Vu 1991 bis 2015 isch d Stadt Brest zäme mit e baar Vorortgmaine in d Kanton Brest-Bellevue, Brest-Cavale-Blanche-Bohars-Guilers, Brest-Centre, Brest-Kerichen, Brest-Lambezellec, Brest-L'Hermitage-Gouesnou, Brest-Plouzané, Brest-Recouvrance, Brest-Saint-Marc un Brest-Saint-Pierre unterdailt gsii. Syt em 22. Merz 2015 git s di fimf Kanton Brest-1, Brest-2, Brest-3, Brest-4 un Brest-5.
Dr Kanton Brest-3 isch e Kanton im Arrondissement Brest im franzesische Département Finistère in dr Region Bretagne. Dr Kanton umfasst d Gmai Plouzané un Dail vu dr Stadt Brest, wu au Hauptort vum Kanton isch. Anne 2020 het dr Kanton 31.362 Yywohner ghaa. D Stadt Brest isch vu 1793 bis 1801 ai Kanton gsii. Anne 1801 isch d Stadt in d Kanton Brest-Ville, Brest-2 un Brest-3 ufdailt wore. Im Johr 1973 isch Brest-Ville in Brest-1 umgnännt wore un derzue sin d Kanton Brest-4, Brest-5, Brest-6 un Brest-7 gschaffe wore, anne 1985 au no dr Kanton Brest-8. Vu 1991 bis 2015 isch d Stadt Brest zäme mit e baar Vorortgmaine in d Kanton Brest-Bellevue, Brest-Cavale-Blanche-Bohars-Guilers, Brest-Centre, Brest-Kerichen, Brest-Lambezellec, Brest-L'Hermitage-Gouesnou, Brest-Plouzané, Brest-Recouvrance, Brest-Saint-Marc un Brest-Saint-Pierre unterdailt gsii. Syt em 22. Merz 2015 git s di fimf Kanton Brest-1, Brest-2, Brest-3, Brest-4 un Brest-5.
Dr Kanton Brest-4 isch e Kanton im Arrondissement Brest im franzesische Département Finistère in dr Region Bretagne. Dr Kanton umfasst drei Gmaine un Dail vu dr Stadt Brest, wu au Hauptort vum Kanton isch. Anne 2020 het dr Kanton 31.362 Yywohner ghaa. D Stadt Brest isch vu 1793 bis 1801 ai Kanton gsii. Anne 1801 isch d Stadt in d Kanton Brest-Ville, Brest-2 un Brest-3 ufdailt wore. Im Johr 1973 isch Brest-Ville in Brest-1 umgnännt wore un derzue sin d Kanton Brest-4, Brest-5, Brest-6 un Brest-7 gschaffe wore, anne 1985 au no dr Kanton Brest-8. Vu 1991 bis 2015 isch d Stadt Brest zäme mit e baar Vorortgmaine in d Kanton Brest-Bellevue, Brest-Cavale-Blanche-Bohars-Guilers, Brest-Centre, Brest-Kerichen, Brest-Lambezellec, Brest-L'Hermitage-Gouesnou, Brest-Plouzané, Brest-Recouvrance, Brest-Saint-Marc un Brest-Saint-Pierre unterdailt gsii. Syt em 22. Merz 2015 git s di fimf Kanton Brest-1, Brest-2, Brest-3, Brest-4 un Brest-5.
Dr Kanton Brest-5 isch e Kanton im Arrondissement Brest im franzesische Département Finistère in dr Region Bretagne. Dr Kanton umfasst Dail vu dr Stadt Brest, wu au Hauptort vum Kanton isch. Anne 2020 het dr Kanton 31.362 Yywohner ghaa. D Stadt Brest isch vu 1793 bis 1801 ai Kanton gsii. Anne 1801 isch d Stadt in d Kanton Brest-Ville, Brest-2 un Brest-3 ufdailt wore. Im Johr 1973 isch Brest-Ville in Brest-1 umgnännt wore un derzue sin d Kanton Brest-4, Brest-5, Brest-6 un Brest-7 gschaffe wore, anne 1985 au no dr Kanton Brest-8. Vu 1991 bis 2015 isch d Stadt Brest zäme mit e baar Vorortgmaine in d Kanton Brest-Bellevue, Brest-Cavale-Blanche-Bohars-Guilers, Brest-Centre, Brest-Kerichen, Brest-Lambezellec, Brest-L'Hermitage-Gouesnou, Brest-Plouzané, Brest-Recouvrance, Brest-Saint-Marc un Brest-Saint-Pierre unterdailt gsii. Syt em 22. Merz 2015 git s di fimf Kanton Brest-1, Brest-2, Brest-3, Brest-4 un Brest-5.
D Ängi isch es Quartier vo de Stadt Züri. Zäme mit Wolishofen und em Läibach ghöörts zum Chräis 2. Vor der Ygmäindig 1893 isch si en äigeni politischi Gmäind gsy. Vo de früenerige Ströisidlig mërkt mer nüüt me – hüt isch d Ängi im Nordtäil fascht e räins Gschäftsviertel und im Süüdtäil e beliebts Woonviertel. Vom Willequartier, wo d Ängi im 19. Jarhundert gsy isch, züüged alewyl na mängs prächtig Huus und der äint oder ander wytlöiffig Park, und d Chilen Ängi, wo über alem troonet, isch s Sinnbild für di rych Gmäind im Fin-de-Siècle. Vil Lüüt gchäned d Ängi vo de Beder, Pärk und em Hafe, wo am Zürisee ligged, oder vom Thërmaalbaad hine gäge d Syl; anderi wider gchäned si vom Museeum Rietbëërg, em äinzige Schwyzer Museeum für usseröiropëëischi Kunscht. D Ängi schlüüsst südweschtlich a d Zürcher Altstadt aa und lyt zwüschet em Zürisee und de Syl. Im Norde gaat si zum Täil na bis an Schanzegrabe, aber s Gibiet vom hüttige Selnau-Quartier isch de Gmäind Ängi 1853 oder 54 abzwackt woorde, wil di doozmaalig Stadt deet hät wele s Bezirksgiböid boue. D Ängi wird de Lengi naa vo zwee Höger durzoge – beed sind Morëëne –, drum
Dr Kanton Moëlan-sur-Mer (breton. Kanton Molan, frz. Canton de Moëlan-sur-Mer) isch e Kanton im Arrondissement Quimper im franzesische Département Finistère in dr Region Bretagne. Hauptort vum Kanton isch Moëlan-sur-Mer. Dr Kanton Moëlan-sur-Mer bstoht us acht Gmaine:
Dr Kanton Plonéour-Lanvern (breton. Kanton Ploneour-Lanwern, frz. Canton de Plonéour-Lanvern) isch e Kanton im Arrondissement Quimper im franzesische Département Finistère in dr Region Bretagne. Hauptort vum Kanton isch Plonéour-Lanvern. Dr Kanton Plonéour-Lanvern bstoht us 16 Gmaine:
S Afrikaanse Taalmonument isch es Dänkmool für en Sprooch. Es stoot z Paarl i der Provinz Weschtkap z Südafrika und es isch zur Hauptsach em Afrikaans gwidmet. Taalmonument heisst uf düütsch «Sproochedänkmol». S Afrikaans isch d Sprooch vo der Meerheit vo de öiropäische Bewooner vom weschtliche Südafrika, und es isch e Form vom Holändisch. Ane 1925 isch s Afrikaans als eigeni Sprooch definiert woorde, und es het denn s Holändisch als die ofizielli Landessprooch vo Südafrika, wo dozmol die Südafrikanischi Union gsi isch, ersetzt. Sid em Ändi vo der Apartheid i der Republik Südafrika i de 1990er Joore isch es eini vo dere ire elf ofizielle Landessprooche. S groosse Dänkmol isch ane 1975 bout worde. Syni architektonischen Elimänt selle sächs Sache symbolisiere: s sproochliche kulturellen Eerb vo Öiropa, d Würkig vo Afrika uf d Entwicklig vo der Landessprooch, e Brugg vo Afrika uf Öiropa algemäin, s Afrikaans sälber, d Republik als Staatsform und d Bedüütig vo der malaiische Sprooch und Kultur für s Südafrikanisch. Am Dänkmool het’s Dafele mit Inschrifte druff, wo Sprüüch vo südafrikanische Dichter zitiere. Eine dervo heisst uf Düütsch übersetzt: «Afrikaans ist die Sprache, die Westeuropa und Afrika verbindet.» I der Nöchi vom Dänkmool isch au s
Dr Kanton Pont-de-Buis-lès-Quimerch (breton. Kanton Pont-ar-Veuzenn-Kimerc’h, frz. Canton de Pont-de-Buis-lès-Quimerch) isch e Kanton in dr Arrondissement Brest un Châteaulin im franzesische Département Finistère in dr Region Bretagne. Hauptort vum Kanton isch Moëlan-sur-Mer. Dr Kanton Pont-de-Buis-lès-Quimerch bstoht us 17 Gmaine:
D Peggy Guggenheim, eigetlich Marguerite Guggenheim (* 26. August 1898 z New York, USA; † 23. Dezember 1979 z Camposampiero bi Padua, Italie), isch als Autodidaktin en amerikanischi Kunstmäzenin, Sammleri und Galeristin vo de Kunst vom 20. Jahrhundert gsi. D Peggy Guggenheim isch eini vo drü Töchtere vom New Yorker Gschäftsmaa Benjamin Guggenheim und vo synere Frau Florette Seligman (1870–1937) gsi. Ire Vatter isch vonere wohlhabende amerikanische Industriellefamilie mit Wurzle im aargauische Surbtal abgstammt; är isch 1912 bim Undergang vo de Titanic ums Läbe cho. Ire Unkel isch dr amerikanischi Industrielli und Kunstsammler Solomon R. Guggenheim, de Gründer vo de Solomon R. Guggenheim Foundation gsi. Wo d Peggy Guggenheim im Augste 1919 volljährig worden isch, het sie es Erb vo 450.000 Dollar übercho, wo sie vo irere Familie unabhängig gmacht het. Im Herbst 1920 het sie es Volontariat i de Buechhandlig „Sunwise Turn“ z New York aaträtte, wo sie vili Intellektuelli und Künstler känneglehrt het. Im Dezämber vo dem Jahr het sie iri Nase operiere laa, doch wil di plastischi Chirurgie no e nüüi Sach gsi isch, isch d Operation misslunge. Im Jahr 1921 isch d Guggenheim uf Paris zoge, het det s Läbe vo de Bohème gnosse und vili
Di amerikanisch Familie Guggenheim isch en Industriellefamilie, wo zytwys de wältwyti Märcht für Chupfer, Silber und Blyy beherrscht het. D Familie stammt us em Dorf Längnau i de Schwiiz. Guggenheim gits drum natürli au no i irem Heimetland, hüt bsunders i de Stadt und Region Züri. De Name isch vom elsässische Dorf Gugenheim (elsäss. Göine) abgleitet. Die amerikanischi Linie vo s Guggenheims gaht uf de Simon Guggenheim (1792–1869) zrugg, wo us Längnau im Kanton Aargau cho isch. Lengnau und de Nachberort Ändige sind die einzige Schwiizer Ort gsi, wo sich Juden im 18. und 19. Jahrhundert hend döfe niderlah. 1847 isch er mit synere zweite Ehefrau und syne Chind i d USA usgwanderet. Mit sym einzige Sohn Meyer Guggenheim het er z Philadelphia es Handelsundernähme uufbuut. E Silbermine, wo de Meyer Guggenheim 1881 erworbe het, het de Grundstei zumene mächtige Bärgbuukonzärn gleit, wo zytwys bis zu 80 % vo de wältwyte Produktion vo Chupfer, Silber und Blyy beherrscht het. Meyer Guggenheim (1828–1905) ⚭ Barbara Myers (1834–1900) Isaac Guggenheim (1854–1922) ⚭ Carrie Sonneborn (* 1859) Beulah V. Guggenheim (1877–1960) Edith B. Guggenheim (1880–1960) Helene Guggenheim (1886–1962) ⚭ Edmund L. Haas Daniel Guggenheim (1856–1930) ⚭ Florence Schloss (* 1863) Meyer Robert Guggenheim
D Dominique Gisin (* 4. Juni 1985 z Visp) isch en ehemaligi Schwiizer Skirännfahreri. Sie isch uf d Diszipline Abfahrt, Super-G und Rieseslalom spezialisiert. Ire gröscht Erfolg isch de Gwünn vo de Goldmedaille in de Abfahrt bi den Olympische Winterspiil 2014 z Sotschi gsi. D Gisin isch im Jänner 2001 zerstmal FIS-Ränne gfahre. Währed fast drü Jahr het sie aber ufgrund vo mehrere schwäre Chnüüverletzige käs Ränne bestryte chönne und het sich uf iri Usbildig konzäntriert. Bis 2005 isch sie Schüleri vo de Sportmittelschuel a irem Wohnort Ängelbärg gsi und het denn es Physik-Studium a de Universität Basel aagfange, wo sie zwüschezytlich underbroche het. Sie het au d Ufnahmeprüfig zur Usbildig als Kampfflugzüüg-Pilotin vo de Schwiizer Luftwaffe bestande; wäge de Verletzige giltet sie aber als dienstuntauglich. Ab em Dezember 2003 het d Gisin wieder Ränne fahre chönne. Ersti Achtigserfolg het sie im Februar 2005 mit em vierte Platz i de Abfahrt a de Juniorewältmeisterschaft z Bardonecchia und em Gwünn vo de Schwiizer Abfahrts-Junioremeisterschaft im April 2005 erzielt. Bi irem Wältcup-Debüt z Lake Louise isch sie am 2. Dezämber 2005 im erste Abfahrtstraining überraschend Bestzyt gfahre. S Ränne sälber isch vo irere schwäre Verletzig überschattet: Nach de zweite Zwüschezyt het sie
S Forum Junge Kunst isch e Schwiizer Kunstverein mit Sitz z Zug. Der Verein isch 1987 gründet worde und widmet sich der «Förderig vo junger unbekannter Kunscht». S Forum zeichnet sech dür inklusivi und solidarischi Konzäpt us. Am Forum näme Künschtler vo verschidene Kunschtrichtige teil. 1989 het dr Christopher T. Hunziker s Grosse Chamer Raumstück in zä Täg as grossformatigi Malerei diräkt am Forum gmolt. 1991 het s Forum en Usstellig zu «räumlicher Schweizerkunst in Innen- und Außenräumen im Zentrum von Cham» organisiert. 1994 het d Pipilotti Rist am Forum teilgno. 1994 und 1995 het s Forum di binationali Usstellig Tu a tam – hier und dort mit slowakische Künschtler organisiert. Während mehrere Johr het s Forum zäme mit Pro Senectute gschaffed. 1997 het s Forum en Usstellig der Kunst vo Patientinne und Patiente vonere psychiatrische Klinik gwidmet. Forum Junge Kunst: Pia Gisler präsentierte ihre Werke: Stimmungsfelder als räumliche Irritationen. In: Zuger Nachrichten, 29. März 1994. Generalversammlung «forum junge kunst»: Künstlerische Dialoge über die Grenzen hinaus. In: Zuger Nachrichten, 20. April 1994. Videoinstallationen im Kunstraum des «forums junge kunst»: Präziser und innovativer Videoblick. In: Zuger Nachrichten, 17. Mai 1994. Videokünstlerin Pipilotti Rist im Aktionsraum «forum junge kunst»: «Video ist bewegte