rlitschk/wikidir huggingface dataset:
As Böösi Fasnacht bezäichnet mä dr Ufruer z Basel, wo am 26. Februar 1376 zur Zit vo dr Fasnacht stattgfunde het. Wil Basler Bürger e baar Gfolgslüt vom Herzog Leopold III. im Eptigerhoof umbrocht häi, het mä d Stadt herte Sankzioone underworfe und si isch denn öbbe e Joorzäänt lang vo de Habsburger dominiert worde. Dr Bischof vo Basel und s Huus Habsburg häi scho im 13. Joorhundert wägen em Bsitz vo de Stedt Grooss- und Chläibasel, wo denn rächtlig no drennt gsi si, afo händle. Dä Komflikt het die ridderligi Füerigsschicht vo dr Stadt in d «Stärner», wo für Habsburg gsi si, und d «Psitticher», d Aahänger vom Bischof, drennt, und het mit dr Zit die ganzi Bevölkerig däilt (→ Psitticher und Sterner). Denn het sich am Aafang vom 14. Joorhundert e dritti Partei afo bilde, wo Däil vom Aadel und vo dr Bürgerschaft drzue ghöört häi, wo die habsburgischi wie au die bischöfligi Hohäit abgleent häi und d Riichsummiddelbarkäit aagsträbt häi. D Habsburger häi sich zwar gege s Ändi vom 14. Joorhundert mee uf e östriichisch-tirolische Ruum konzentriert, aber wil si im Elsass und Süddütschland vil Besitz ghaa häi, häi si sich au witerhii für Basel intressiert. So
Dr Chris Froome (* 20. Mai 1985 z Nairobi, Kenia) isch e britische Brofivelorennfahrer, wo sit 2010 für d UCI ProTour Mannschaft SKY fahrt. Dr Froome isch am 20. Mai 1985 z Nairobi in Kenya uf d Wält choo. Won er e Teenager gsii isch, isch er mit siiner Familie uf Südafrika züüglet. Er het no z Kenia mit em Velorenne aagfange. Zerst isch er Mountainbiker gsi, z Südafrika het er uf dr Strooss afo fahre. Hützudaag het er die britischi Bürgerschaft, wil siini Groosseltere vo dört choo gsii si, und er fahrt sit 2008 mit ere britischi Lizänz. 2005 ei Etappe Tour de Maurice 2006 zwei Etappe Tour de Maurice Gsamtwertig Tour de Maurice 2007 ei Etappe Giro delle Regione ei Etappe Tour of Japan 2008 Zweite in dr Gsamtwertig Giro del Capo 2009 Giro del Capo Race 2 2011 ei Etappe und Zweite im Gsamtklassemänt vo dr Vuelta a España 2012 ei Etappe und Zweite im Gsamtklassemänt vo dr Tour de France Bronzemedaille bi dr Olympischi Spiil im Einzelzitfahre 2013 ei Etappe un Gsamtklassemänt Tour of Oman ei Etappe Tirreno–Adriatico ei Etappe un Gsamtklassemänt Critérium International Prolog un Gsamtklassemänt Tour de Romandie ei Etappe un Gsamtklassemänt Critérium du
Dr Tony Martin (* 23. April 1985 z Cottbus, DDR) isch e dütsche Velorennfahrer. Er het im Johr 2008 siini Brofikarriere im Team Columbia aagfange. No dr Wältmäisterschaft im Septämber 2021 het er sini Karriere ufghört. Er as guete Zitfahrer und Fahrer für Rundfahrte gulte. Dr Tony Martin isch 1989 uf Eschborn choo, wil siini Eltere mit ihm no vor dr Muuröffnig us dr DDR gflüchtet si. Vo 2001 aa isch er uf d Sportschuel z Erfurt gange und het dört 2004 si Abitur gmacht. Dr Martin het sich zum Polizeimeister lo usbilde, und d Usbildig bi dr Sportfördergruppe „Sommer“ im Bildigszentrum vo dr Thüringer Bolizei z Meinige abgschlosse. Für dr Sport isch er vo siiner Dätigkeit as Bolizist freigstellt worde. Insgsamt isch er acht Mal Wältmäister in verschidene Ziitfahrdiszipline worde, dodrunter viermol im Äinzelziitfahre, Siiger vo Ziitfahre in Grand Tours und au dr Gsamtsiiger vo verschidene Etapperänne. Commons: Tony Martin – Sammlig vo Multimediadateie Tony Martin in der Datebank vo Radsportseiten.net Tony Martin in dr Datebank vu Sports-Reference.com (änglisch) Porträt uf rad-net.de Offizielli Website vom Tony Martin Teamseite Team Columbia Archivlink (Memento vom 21. Augschte 2011 im Internet Archive) Fahrerportrait Tour de France 2009. Archiviert vom Original am 29.
D jurakisch Sproch (Oschtnenzisch, au Jurazisch gschribe) isch aini vu dr samojedische Sproche. Die bilde zämme mit dr finno-ugrische Sproche di uralisch Sprochfamilie. Jurakisch ghert zue dr nordsamojedische Sprochegruppe. S isch in dr sibirische Tundra weschtlig vum Jenissei un in dr Region Taimyr eschtlig vum Ural gschwätzt wore. Jurakisch isch e dialektali Bruck zwisch em Enzisch un em Nenzisch gsii, wird aber zaischt as aigeständigi Sproch aagsääne. Jurakisch isch im frieje 19. Johrhundert uusgstorbe. Iber d Sprache waißt mer nit vil. Aini vu dr wichtigschte Quälle sin d Ufzaichnige vum finnische Sprochforscher Matthias Alexander Castrén us dr Mitti vum 19. Johrhundert. D Sprächer vum Jurakische sin hite vollständig im Nenzisch ufgange. UNESCO-Bricht iber Jurakisch
D enzisch Sproch isch aini vu dr samojedische Sproche. Die bilde zämme mit dr finno-ugrische Sproche di uralisch Sprochfamilie. Enzisch wird vum Volk vu dr Enze uf dr Taimyrhalbinsle am Fluss Jenissei z Russland gschwätzt. S ghert wie s Nenzisch un s Nganasanisch zue dr Gruppe vu dr nordsamojedische Sproche. S git zwoo Variante vum Enzisch, wu vun e Dail Sprochwisseschaftler as aigeni Sprioche aagsääne wäre: Wald-Enzisch un Tundra-Enzisch. D Zahl vu dr Muetersprochler lyt no bi ca. 70 mit eme lychte Ibergwicht vum Wald-Enzisch. Wel sich s Russisch allmee as Sproch duresetzt un fascht kaini Chinder me Enzisch lehre, isch d Sproch vum Uusstäärbe bedroht un s git s kai Hoffnig, ass es Iberläbe vu dr Sproch cha gsicheret wäre. Bis hite git s kai vollständigi Grammatik vum Enzisch. In dr 1980er Johr isch s Kyrillisch Alfabet fir s Enzisch adaptiert wore. Mikola T.: Morphologisches Wörterbuch des Enzischen. Szeged, 1995 (= Studia Uralo-Altaica 36) Сорокина, И. П.; Болина, Д .С.: Энецкий словарь с кратким грамматическим очерком : около 8.000 слов. Санкт-Петербург: Наука 2009, 488p. ISBN 978-5-9818730-4-1 Сорокина, И. П.: Энецкий язык. Санкт-Петербург: Наука 2010, 411p. ISBN 978-5-02-025581-4 Wald-Enzisch uf Ethnologue Tundra-Enzisch uf Ethnologue The Red Book of the Peoples
Dr Bauke Mollema (* 26. Novämber 1986 z Groningen) isch e niiderländische Velorennfahrer. Dr Mollema het 2006 en Etappe bi dr Vuelta a León gwunne. Denn het er aagfange, für s Continental Team Löwik Meubelen as Stagiaire z fahre. Sit 2007 isch er bi Rabobank Continental gsi, wo s Farmteam vo dr ProTour-Mannschaft Rabobank. Bim Circuito Montañes 2007 het er en Etappe gwunne und isch Erste im Gsamtklassemänt worde. 2008 isch er zur Rabobank ProTour-Mannschaft choo und isch bi de wichdigere Renne drbii gsii. Bi dr Tour de Romandie 2008 isch gstürzt, het sich s Schlüsselbei broche und isch usgschiide. Bi dr Dütschland Rundfahrt im gliiche Johr isch er d Nummere Eis vo dr Mannschaft gsi und uf e sibt Blatz choo. 2010 isch dr Giro d’Italia si ersti Grande Tour gsi. Im Johr druf isch er Fümfte bi dr Tour de Suisse worde und denn au no bi dr Tour de France mitgfahre. 2006 ei Etappe Vuelta a León 2007 Erste im Gsamtklassemänt und ei Etappe Circuito Montañes Erste im Gsamtklassemänt Tour de l’Avenir 2010 Blatz 5 im Gsamtklassemänt vo dr Vuelta a Andalucia Blatz 12 im Gsamtklassemänt und Blatz 3 im Noochwuggsklassemänt vom Giro d’Italia ei Etappe Pole-Rundfahrt
Moselfränkisch isch d Bezaichnig fir e Gruppe vu weschtmitteldytsche Dialäkt. Si wäre vor allem in eme Biet zwische Lothringe bzw. Luxemburg un em Siegenerland gschwätzt. Di moselfränkisch Dialäkt bilde mit dr Ripuarische Dialäkt dr mittelfränkisch Dialäktruum. Dr Wortschatz vum Moselfränkisch wird im Ryynische Werterbuech un im Luxeburger Werterbuech bschribe, d Sprachgeografi im Mittelryynische Sprochatlas un im Luxeburgische Sprochatlas. Vu dr ryyfränkische Dialäkt im Side wäre di moselfränkische Dialäkt dur d Sankt Goarer Linie oder Hunsrück-Schranke („dat/das-Linie“), wu vu Völklingen an dr Saar iber Simmern, Sankt Goar un Limburg bis uf Dillenburg goht, un dur d Bopparder Linie („Korf/Korb-Linie“) abgränzt. Vu dr Ripuarische Dialäkt im Nordweschte wird s Moselfränkisch dur d Bad Honnefer Linie oder Eifel-Schranke („Dorp/Dorf-Linie“) abgränzt, wu bi Bad Honnef iber dr Ryy goot un e Dail vum Ryynische Fächer isch. Im Nordoschte nerdlig vu Siegen goht s moselfränkisch Dialäktbiet bis an d Benrather Linie („maken/machen“-Linie) un dodermit an dr Niderdytsch Sprochruum. Zum Moselfränkisch zelle näbe dr Dialäkt im nordweschtlige Dail vu Ryyland-Pfalz un dr Dialäkt vum Siegenerland z Nordryy-Weschtfale au di weschtlige Dialäkt im dytschsprochige Lothringe, lueg Lothringisch (Fränkisch) un au s Luxeburgisch. Dur dr moselfränkisch Dialäktruum verlaufe Isoglosse, wu Dail vum Ryynische Fächer sin, un s Moselfränkisch
Dr Eugen Wüster (* 10. Oktober 1898 z Wieselburg; † 29. März 1977 z Wien) isch Öschtrycher und dä Begründer vo dr Terminologiewüsseschaft gsi. Dr Eugen Wüster het sich mit 15 Johr für ds Esperanto begeisteret. Helmut Felber (Hrsg.): Terminologie als angewandte Sprachwissenschaft. Gedenkschrift für Univ.-Prof. Dr. Eugen Wüster. München (u. a.): Saur 1979, ISBN 3-598-10028-0 Haupenthal, Reinhard (Hrsg.): Eugen Wüster - Esperantologiaj studoj. Antverpeno, La Laguna: tk, Stafeto 1978 (Sammelband seiner esperantologischen Studien), ISBN 90-6336-005-3 Erhard Oeser (Hrsg.): Eugen Wüster (1898-1977). Leben und Werk - ein österreichischer Pionier der Informationsgesellschaft. Wien: TermNet 1998, ISBN 3-901010-20-3 Blanke, Detlev: Zur Plansprache Esperanto und zur Esperantologie im Werk von Eugen Wüster. Sprachnormung und Sprachplanung. Wien 1996, S. [311]-329. Literatur vo und über Eugen Wüster in der Plansprachesammlig vo dr ONB Eugen-Wüster-Archiv ar Universität Wien Biographie vo Eugen Wüster (uf Interlingua) Normdate: GND: 118635522 | LCCN: n83800430 | SUDOC/IdRef: 030724570 | VIAF: 59585
Mittelfränkisch isch d Bezaichnig fir e Gruppe vu weschtmitteldytsche Dialäkt. Si wäre vor allem in eme Biet zwische Lothringe un Nordryy-Weschtfale gschwätzt. Zue dr mittelfränkische Dialäkt zellt mer di ripuarische Dialäkt un di moselfränkische Dialäkt, wu au s Lothringisch un Luxeburgisch derzue ghere. Mittelfränkisch het nyt z due mit em bayerische Bezirk bzw. Regierigsbezirk Mittelfranke, wu mer oschtfränkischi Dialäkt schwätzt. Vu dr niderdytsche Dialäkt im Norde wird Mittelfränkisch dur d Benrather Linie („maken/machen-Linie“) abgränzt. Vu dr ryyfränkische Dialäkt im Side wäre di mittelfränkische Dialäkt dur d Sankt Goarer Linie oder Hunsrück-Schranke („dat/das-Linie“), wu vu Völklingen an dr Saar iber Simmern, Sankt Goar un Limburg bis uf Dillenburg goht, un dur d Bopparder Linie („Korf/Korb-Linie“) abgränzt. Di Ripuarische Dialäkt im Norde un s Moselfränkisch im Side wäre dur d Bad Honnefer Linie oder Eifel-Schranke („Dorp/Dorf-Linie“) abgränzt, wu bi Bad Honnef iber dr Ryy goot. Dr Wortschatz vum Mittelfränkisch wird im Ryynische Werterbuech un im Luxeburger Werterbuech bschribe, d Sprochgeografi im Mittelryynische Sprochatlas un im Luxeburgische Sprochatlas. dtv-Atlas zur deutschen Sprache, 13. durchgesehene Auflage, München 2001 Normdate: GND: 4039680-0
Dr Bradley Wiggins, OBE (* 28. April 1980 z Gent, Belgie) isch e britische Velorennfahrer. Dr Wiggins het siini erste Erfolg uf dr Bahn ghaa. Vo de Commonwealth Games 1998 aa, won er e Silbermedallie gwunne het, bis zur Wältmeisterschaft in dr Einerverfolgig im Johr 2003, won er Wältmeister worden isch und im Johr druff z Athen, won er en olympischi Goldmedallie überchoo het, het er e Hufe Erfolg uf dr Bahn ghaa. 2002 het er bi dr La Française des Jeux as Profi bi Stroosserenne aagfange. Zwei Johr druff isch er bim Crédit Agricole gsi und sit 2006 bi Cofidis, 2008 het er zum Team High Road gwäggslet, denn 2009 zum Team Garmin-Slipstream. Sit 2010 isch er eine vo de Kaptän bim Sky Professional Cycling Team. 2000 Bronze, Mannschaftsverfolgig 2004 Gold, 4 km Einerverfolgig Silber, Mannschaftsverfolgig Bronze, Madison 2008 Gold, 4 km Einerverfolgig Gold, Mannschaftsverfolgig 2000 UCI Bahn-WM Silber, Mannschaftsverfolgig 2001 UCI Bahn-WM Silber, Mannschaftsverfolgig 2002 UCI Bahn-WM Bronze, Mannschaftsverfolgig 2003 UCI Bahn-WM Gold, 4 km Einerverfolgig Silber, Mannschaftsverfolgig 2007 UCI Bahn-WM Gold, 4 km Einerverfolgig Gold, Mannschaftsverfolgig 2008 UCI Bahn-WM Gold, 4 km Einerverfolgig Gold, Mannschaftsverfolgig Gold, Madison (mit em Mark Cavendish) 2003 Tour de l'Avenir, Erste Blatz
Ripuarisch (in dr Dialäkt sälber zmaischt Platt) isch d Bezaichnig fir e Gruppe vu weschtmitteldytsche Dialäkt. Si wäre vor allem z Nordrhy-Weschtfale gschwätzt. Di ripuarische Dialäkt bilde mit dr Moselfränkische Dialäkt dr mittelfränkisch Dialäktruum. Dr Wortschatz vum Ripuarisch wird im Rhynische Werterbuech bschribe. Vu dr Moselfränkische Dialäkt im Side wird s Ripuarisch dur d Bad Honnefer Linie oder Eifel-Schranke („Dorp/Dorf-Linie“) abgränzt, wu bi Bad Honnef iber dr Ryy goot un e Dail vum Ryynische Fächer isch. Vum Niderdytsch im Norde wird s Ripuarisch dur d Benrather Linie („maken/machen“-Linie) abgränzt. S Ripuarische gränzt do an dr Niderrhynisch Dialäktruum (au Niderbergisch oder Sidniderfränkisch gnännt). Ripuarisch wird vor allem im sidlige Nordrhy-Weschtale gschwätzt, derzue au in chlainere Gränzbiet in dr Niderlande (Provinz Limburg) un z Belgie (um Eupen). Au di rhyland-pfälzische Regione um Bad Neuenahr-Ahrweiler un Linz am Rhein wäre zem ripaurische Dialäktruum zellt.] Dr bekanntescht ripuarisch Dialäkt isch s Kölsch, dr Dialäkt vu Köln. Di maischte ripuarische Dialäkt wäre Platt gnännt, z. B. Öcher Platt, Hommersch Platt, Dürener Platt, Eischwiele Platt usw. Verbraitig vum Ripuarisch. S grien markiert Biet isch nit bewohnt Inschrift vor em Kölner Dom Johannes Bücher: Bonn-Beueler-Sprachschatz, In: Landschaftsverband Rheinland, Amt für Rheinische Landeskunde (Hrsg.): Rheinische Mundarten, Beiträge zur
D Mittelmeer-Rundfahrt (Tour méditeranéen, syt 2016 La Méditerranéenne) isch e franzesisch Etapperänne gsii. S het zue dr UCI Europe Tour in dr Kategori 2.1 ghert. Des Radränne, wu syter anne 1974 uusdrait woren isch, het draditionäll im Februar stattgfunde un isch vu vile bekannte Radprofi gärn as Yystig in d Saison brucht wore. Vu 1974 bis 1977 isch s unter em Name Trophée Méditerranéen veraastaltet wore. Dr Hauptinitiator un Sportlige Laiter vum Ränne isch dr ehmolig Tour de France-Siger Lucien Aimar gsii. S Ränne isch us fimf bis acht Etappe bstande, d Start- un Zilort sin in dr franzesische Mittelmeerregion gläge, in mänke Johr mit Abstächer an di italienisch Riviera. E Hegschtpunkt vum Ränne het fasch all Johr dr Aastig zum Mont Faron bi Toulon bote, wu vilmol as Zytfahre stattgfunde het. Dytschi Siger sin dr Rolf Gölz (1992), dr Jörg Jaksche (2004) un dr Jens Voigt (2005) gsi. Schwyzer Siger sin dr Tony Rominger (1989) un dr Stefan Mutter (1981) gsi. Rekordsiger isch dr Niderländer Gerrie Knetemann mit insgsamt drei Siig. Anne 2015 isch s Ränne wäg eme Finanzstryt abgsait wore. Unter em neie Name La Méditerranéenne isch s Ränne 2016 as Dreiländerfahrt mit Etappe z Spanie, z Frankrych
Dr Circuit de Lorraine (Lothringe-Rundkurs, 1956 bis 2004 Circuit des mines) isch e franzesisch Etapperänne gsii. Des Stroßeradränne isch anne 1956 zum erschte Mol uusdrait wore un het ab dert alljohr im Mai in dr franzesische Region Lothringe stattgfunde. Vu 1956 bis 1994 isch s Ränne no ne Amateurränne gsi, wu unter em Name Circuit des Mines veraastaltet woren isch. Ab 2005 het dr Circuit de Lorraine zue dr UCI Europe Tour in dr Kategorie 2.1 ghert. Bis hite het no nie ne Fahrer zwai Ränne chenne gwinne. Dr Jörg Jaksche isch dr ainzig dytsch Siiger, Gwinner us dr Schwyz het s no nie gee. Im Johr 2013 isch s Ränne us finanziälle Grind abgsait wore un isch syterhär au nimi uusdrait woore. Syter 2016 git s unter em friejere Name Circuit des mines wider e Veloränne, wu as aidägig Amateurränne duregfiert wird. 2016 Flagge Frankreichs Jérémy Cabot 2017 Flagge Frankreichs Mathieu Rigollot 2018 Flagge Frankreichs Kévin Avoine 2019 Flagge Frankreichs Maxime Éloy
D Volta ao Algarve isch e portugiesisch Radränne. D Rundfahrt wird in mehrere Etappe uusdrait un findet alljohr im Februar in dr portugiesische Region Algarve statt. S erscht Mol isch s Etapperänne anne 1936 gfahre wore, s zwait Mol anne 1947 un erscht syter anne 1977 wird s Algarve-Rundfahrt alljohr veraastaltet. Syt 2005 ghert s Ränne zue dr UCI Europe Tour in dr Kategori 2.1. Wel des Ränne so frie im Johr stattfindet, wird s vu vile Fahrer as Vorberaitig fir d Friejohrsklassiker brucht. Dr Rekordsiiger isch dr Portugiis Belmiro Silva mit insgsamt drei Siig. Di maischte Etappe het Candido Barbosa gwunne (5). Dr ainzig Siiger us dr Schwyz isch dr Alex Zülle (2000), dr ainzig dytsch Fahrer, wu d Rundfahrt gwunne het, dr Tony Martin (2011 un 2013). Offiziälli Websyte
Pokémon sind Fantasiiwesä, wo sehr erfolgriich als Computerspiil und Chartä-Spiel sind, abär au d Film und Anime Folgä sind sehr beliäbt. S wohl bekantischt Pokémon isch dä Pikachu. Bi dä Pokémon gits 18 Typä, nämli: de normal Typ, de Kampftyp, de Flugtyp, de Gifttyp, de Bodetyp, de Steityp, de Chäfertyp, de Geisttyp, de Stahltyp, de Füürtyp, de Wassertyp, de Pflanzetyp, de Elektrotyp, de Psychotyp, de Iistyp, de Drachetyp, de Unliechttyp und de Feetyp. De letschtgnannti Typ isch mit de sächste Generation vo Pokémon iigfüehrt worde. S Wort Pokémon chunnt vom japanische ポケモン ['pokemoɴ], churz für ポケットモンスター Poketto Monsutā. Das isch vom änglische Pocket Monsters, dytsch Hoosesackmonster, abgleitet. Es wird au PoKéMoN oder POKéMON gschriibe. Steven L. Kent: The Ultimate History of Video Games. From Pong to Pokémon and Beyond — The Story Behind the Craze That Touched Our Lives and Changed the World. Roseville Cal 2001, S. 566-568. ISBN 0-7615-3643-4 Jürgen Oelkers: Die Welt aus Lego und Pokémon. Kindererziehung im Konsumzeitalter. In: Universitas. Zeitschrift für interdisziplinäre Wissenschaft. Schmidel, Stuttgart 59. Jg. 2002, Nr. 671, S. 473-481. ISSN 0041-9079 Medienkindheit - Markenkindheit. Untersuchungen zur multimedialen Verwertung von Markenzeichen für Kinder. München 2004. ISBN 3-935686-88-9 Jürgen Oelkers: Was lernt man mit Pokémon?
Dr Erwin Sellering (* 18. Oktober 1949 z Sprockhövel, Nordrhy-Weschtfale) isch e dytsche Bolitiker (SPD) un syt em 6. Oktober 2008 Minischterbresidänt vu Mecklenburg-Vorpommern. Dodervor isch er syt 2006 Sozialminischter un vu 2000 bis 2006 Justizminischter vum Land gsii. Am 30. Mai 2017 het dr Sellering sy Ruggdritt vu allne bolitische Ämter us gsundhaitlige Grind aagchindet. Dr Sellering chunnt us eme broteschtantisch-konservative Elterehuus; syy Vater isch Presbyter gsii un as langjehrig Mitglid vu dr CDU kommunalbolitisch engagiert. Noch em Abitur am Gymnasium Waldstraße z Hattingen het dr Sellering e Studium vu dr Rächtswisseschafte an dr Ruprecht-Karls-Universität Heidelberg, dr Ruhr-Universität Bochum un dr Westfälische Wilhelms-Universität Münster absolviert, wun er 1975 mit em erschte juristische Staatsexame abschlosse het. Noch em Referendariat het er 1978 di zwoot juristisch Staatsbriefig bstande un isch no im nämlige Johr zum Richter uf Prob ernännt wore. Anne 1981 isch er zum Richter am Verwaltigsgricht Gelsenkirchen ernännt wore. Im Johr 1994 isch dr Sellering vorsitzende Richter am Verwaltigsgricht Greifswald wore. Vum Jänner bis Novämber 1996 isch er as wisseschaftlige Mitarbaiter an dr zweet barlementarisch Untersuechigsuusschuss vum Landdag Mecklenburg-Vorpommern abgordnet wore. Im Dezämber 1996 isch er schließli zum Vizebresidänt vum Verwaltigsgricht Greifswald ernännt wore. Vum 10. Novämber 1998 bis
D Nganasanisch Sproch isch aini vu dr samojedische Sproche. Die bilde zämme mit dr finno-ugrische Sproche di uralisch Sprochfamilie. Nganasanisch wird vu dr Nganasane in dr Mitti un im Sidweschete vu dr Taimyrhalbinsle z Russland gschwätzt. S ghert wie Nenzisch un Enzisch zue dr Gruppe vu dr nordsamojedische Sproche. D Sproch isch vum Uusstärbe bedroht. Noch ere Zellig vu anne 1989 hän 1.063 Mänsche Nganasanisch as Muetersproch gschwätzt. D Zahl vu dr Nganasanen goht noch dr letschte Bevelkerigszellig vu 2002 zue weniger wie 900. Dodervu haiße 83 % vu dr Befrogte Nganasanisch as ihri Muetersproch. S phonetisch System umfasst acht Vokal, zwai Diphthongoid un rund zwanzg Konsonante. Karaktersitisch sin d Palatalisierig un e Stufewächsel. D Sproch wyst arg vil Ähnligkaite mit em Selkupisch un em Jukagirischen uf. Fir s Nganasanisch git s kai Schriftsproch. Nganasanisch ghert zue dr wenige lokale Sproche vu dr Sowjetunion, wu in dr 1930er Johr kai Alphabet iberchuu hän. Aafangs 1990er Johr het s Versuech gee vun ere Verschriftig mit kyrillische Buechstabe, wu aber in dr Praxis nit brucht wird. Naganasanisch wird in zwee Dialäkt unterdailt: Awamisch (russisch авамский говор) Wadeisch (russisch вадеевский говор) Kortt, Ivan R.; Simchenko, Ju. B.: Wörterverzeichnis der nganasanischen Sprache: T. 1:
D Selkupisch Sproch (au Ostjak-Samojedisch oder Wald-Samojedisch) isch aini vu dr samojedische Sproche. Die bilde zämme mit dr finno-ugrische Sproche di uralisch Sprochfamilie. S Wort Selkup (šöľqup) bedytet urspringli Mänsch im Norde. Selkpuisch isch di ainzig no läbig sidsamojedisch Sproch. Si wird vu dr Selkupe in dr Region zwische dr Fliss Ob un Jenissei gschwätzt. D Zahl vu dr Muetersprochler wird mit rund 1.500 aagee, was dr Helfti vum selkupische Volk entspricht). Im Alldag setzt sich aber allmeh s Russisch dure. Bis zue dr vierte Klasse wird an e Dail Schuel no in Nordselkupisch unterrichtet. Vor dr russische Revolution vu 1917 het s nume wenigi religiesi Text gee, wu im Ramme vu dr Christianisierig in dr selkupische Sproch ufgschribe wore sin. E systematisierti selkupischi Schriftsproch isch erscht anne 1931 entwicklet wore. Am Aafang isch s latynisch Alfabet brucht wore, ab 1940 un revidiert 1986 isch zum kyrillische Alfabet ibergange wore. Wichtigi Forscher vum Selkupisch sin di finnische Sprochwisseschaftler Matthias Alexander Castrén un Kai Donner gsii. Im Selkupisch wäre drei Dialäkt unterschide: Taz (тазовский диалект): Nordselkupisch. Uf ihm böut d Schriftsproch uf. Taz umfasst 25 Vokal un 16 Konsonante. Dr Name laitet sich vu dr Sidligsgebiete am Fluss Tas ab. Dr
Juan José Cobo Acebo (* 11. Februar 1981 z Cabezón de la Sal, Kantabrie) isch e spanische Velorennfahrer. Sit 2004 isch er Profi und isch bis jetzt (2011) as Brofi nume für s UCI ProTour-Team Saunier Duval-Prodir gfahre. Denn isch er jewiils ei Säson für Scott-American Beef (2008), Fuji-Servetto (2009) und Caisse d'Epargne (2010) gfahre. Sit 2011 isch er bi Geox-TMC. Dr Cobo isch bi dr erste Etappe vo dr Dütschland Tour 2005 mit 48 Sekunde Rückstand uf en Etappesiiger Bram Tankink as Zweite achoo. Bi dr Vuelta a España 2011 het er die fuffzähti Etappe uf en Angliru gwunne, dr Bradley Wiggins as Erste im Gsamtklassemänt abglöst und s wisse Liibli für d Füehrig in dr Kombinationsrangliste überchoo. 2003 Spanische Meister - Einzelzitfahre (U23) 2007 zwei Etappene und Gsamtklassemänt Baskeland-Rundfahrt 2008 ei Etappe Burgos-Rundfahrt ei Etappe Volta a Portugal 2009 ei Etappe Vuelta a Castilla y León ei Etappe Vuelta a España 2011 ei Etappe Vuelta a España Juan José Cobo in der Datebank vo Radsportseiten.net http://www.lavuelta.com/
D Matorisch Sproch, au Motorisch, isch aini vu dr samojedische Sproche. Die bilde zämme mit dr finno-ugrische Sproche di uralisch Sprochfamilie. Matorisch isch in dr nerdlige Region vum Sajangebirg z Sibirie in dr Nechi vu dr mongolische Gränze gschwätzt wore. D Sprächer hän im große Biet vu dr Region Minussinsk am Jenissei lang bis zum Baikalsee gläbt. Was mer hite iber die Sproch waißt, stammt vu russische un dytsche Sprochwisseschaftler, wu im 18. un 19. Johrhundert in dr Region chuu sin. Matorisch ghert wie Selkupisch un s uusgstorbe Kamassisch zue dr Gruppe vu dr sidsamojedische Sproche. As Dialäkt vum Matorisch wäre Mator, Taiga un Karagass gnännt, wu vun e Dail Wisseschaftler au as aigeni Sproche aagsääne wäre. D Sproch isch im e änge Kontakt gstande zue dr Turksproche un zue dr mongolische Sproche in dr Region. Matorisch isch in dr 1840er Johren uusgstorbe. D Sprächer sin vor allem in dr Altaisproche ufgange, vor allem im Chakassisch un Tuwinisch. Eugene Helimski: Die Matorische Sprache: Wörterbuch – Grundzüge der Grammatik – Sprachgeschichte. Szeged 1998. Matorisch uf ethnologue.com Wortverzeichnis Matorisch-Englisch im Internet Archive