rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Dr Bodo Ramelow (* 16. Februar 1956 z Osterholz-Scharmbeck, Nidersachse) isch e dytsche Bolitiker (Linki) un isch syt em 4. Merz 2020 Minischterbresidänt vum Land Diringe. Des Amt het er au sco vum 5. Dezämber 2014 bis zum 5. Februar 2020 ghaa. Vu 2009 bis 2014 isch er, wie scho vu 2001 bis 2005, Fraktionsvorsitzer vu syre Bartei im Diringer Landdag un dodermit Oppositionsfierer gsii. Vu 2005 bis 2009 isch er Mitglid vum Bundesdag gsii. Dr Bodo Ramelow isch z Rhyhesse in eme evangelischen Elterehuus mit drei Gschwischtrig ufgwachse un het anne 1971 dr Hauptschuelabschluss gmacht. Sy Vater Erwin Ramelow, wu vu Kricheldorf bi Salzwedel gstammt isch, isch an dr Folge vun ere Chriegsverletzig gstorbe, wu dr Bodo elf gsii isch, sy Mueter isch e ellaierziehendi Huuswirtschaftslaiteri gsii. Z Gießen het er vu 1971 bis 1974 bi Karstadt Chaufmann im Ainzelhandel, Fachuusbildig Wild un Gfligel glehrt. An dr Chaufmännische Schuele Marburg het dr Ramelow anne 1975 di Mittler Ryfi un 1977 di chaufmännisch Fachhochschuelryfi gmacht. Ab 1977 het er as Substitut zur Yyarbaitig bi dr Karstadt AG un bim friejere Chaufmärt HaWeGe z Marburg-Cappel gschafft. Speter isch dr Ramelow Filiallaiter bi dr Jöckel Vertriebs GmbH Marburg wore. E Briefig zum
Rothenburg isch de Name vo folgende geografische Objekt: Ort und Gmeinde: Rothenburg ob der Tauber, e Stadt im Landchreis Ansbach z Franke, Dütschland Rothenburg/Oberlausitz, e Stadt im Landchreis Görlitz z Sachse, Dütschland Rothenburg (Saale), e Gmeind im Saalechreis z Sachse-Aahalt, Dütschland Rothenburg LU, e Gmeind im Kanton Lozärn, Schwiz Rothenburg (Krugsdorf), en Ortsteil vo de Gmeind Krugsdorf im Landchreis Vorpommern-Greifswald z Mekleburg-Vorpommere, Dütschland Rothenburg, en Ortsteil vo de Stadt Warburg im Chreis Höxter z Nordrhy-Westfale, Dütschland Rothenburg, de dütsch Name vo Rougemont-le-Château, e Gmeind im Département Territoire de Belfort, Frankrych Rothenburg an der Oder, de dütsch Name vo de Stadt Czerwieńsk (Landchreis Grünberg, Niderschlesie), e Stadt i de Woiwodschaft Lebus, Pole historisch: Červená Hora, e Gmeind im Okres Náchod, z Ostböhmen, Tschechie Červený Hrádek, e Gmeind im Okres Jindřichův Hradec, Tschechie Rostarzewo e Ortschaft bi de Stadt Rakoniewice, Woiwodschaft Grosspole, Pole Burge und Schlösser: Ansitz Rothenburg, e chliises Schloss z Graz, i de Steiermark, Öschtrych Rothenburg (Thüringen), e Burgruine bi Steinthaleben im Kyffhäuserchreis z Thüringen, Dütschland Rothenburg (Lothringen), e Burgruine bi Philippsbourg im Canton Bitche, Département Moselle, Frankrych Rothenburger Turm, en ehemolige Bergfriid vo de Braunschweiger Landwehr z Nidersachse, Dütschland Burg Rothenburg (Bodensee), e ehemolegi Burg bi Bodman-Ludwigshafe, Landchreis Konstanz
47.5547777777787.6019805555556Koordinate: 47° 33′ 17,2″ N, 7° 36′ 7,1″ O; CH1903: 612296 / 267131 Dr Gasthoof zum Goldige Stärne gältet as dr eltist Gasthoof z Baasel. Er stoot hüte am Dalbe-Rhiiwääg 70 und zelt zu de Baasler Kulturgüeter, wo für d Regioon vo Bedütig si. Dr Gasthoof Zum Goldige Stärne git s zwar scho lang, aber er het früener emol zum Schwarze Stärne ghäisse und isch ursprünglig au nid am Blatz gstande, won er sich hüte befindet. Er isch in dr Äschevorstadt baut worde, dusse vor em Eschmerdoor, öbbe zur Zit, wo d Vorstadt in dr Middi vom 14. Joorhundert entstande isch. D Liigeschaft het 1349 «zem swartzen Sternen» ghäisse und isch äini vo de drizää Herrewirtschafte gsi, wo sine Gest drei Sorte Wii und Ässe het döfe serwiere. Er het us zwäi Hoofstett bestande, em Vorderhuus uf d Äschevorstadt zue und em Hinderhuus am Stärnegässli. Im Stadtbrand vo 1417 isch dr grösst Däil vo dr südöstlige Stadt aabebrennt, d Bäiz woorschinlig au. Was mä also gsee het, bis si im 20. Joorhundert an Dalbe-Rhiiwääg züüglet worden isch, het woorschinlig us em 15. ider 16. Joorhundert gstammt. S Huus isch im spootgotische Stiil baut gsi und sini Sääl si mit Holz
De Ruedolf Schoch (* 3. Oktoober 1850 z Baume; † 14. Jäner 1920 z Chüsnacht), isch en Zürcher Kantonsschuelleerer und Redakter am Schwyzerischen Idiotikon gsy. De Schoch isch im hindere Töösstaal im Zürioberland uufgwachse. As Jüngling isch er dän a s Seminaar Chüsnacht choo und deet zum Leerer uuspildet woorde. Drufabe hät er 1873/1874 und wider ab em 1877i a der Uniwërsitëët Züri Gërmanischtik gstudiert. Promowiert hät er a de Filosoofische Fakultëët am 30. Aprile 1881 mit em Theema «Über Boners Sprache». Der Uelrych Boner isch en Dominikaanermönch z Bëërn gsy, wo i der eerschte Helfti vom 14. Jarhundert latynischi Faablen i s Alemanisch übersetzt hät; d Samlig hät de Name «Der Edelstein» ghaa. Im Büro vom Idiotikon z Züri hät de Schoch 1882 afa mitschaffe, und drüü Jaar spööter, im 85i, isch er es Mitgliid vo de Redakzioon woorde. Im Pricht über d Jaar 1882 bis 1885 ghäisst s, wie me sich über de tüchtig jung Mitarbäiter fröii, und ab Band II wird er uf em Titelblatt näbet dem Fritz Staub und em Ludwig Tobler as dritte Redakter uufgfüert. Wo de Staub, de Gründer vom Idiotikon, 1896 gstoorben isch, hät me de Schoch zum Büroscheff ernännt; nöie Scheffredakter isch
47.5504057.604224Koordinate: 47° 33′ 1,5″ N, 7° 36′ 15,2″ O; CH1903: 612466 / 266645 S Mietshuus am Sevogelblatz 1 und 2 isch 1896/97 vom Archidekt Eduard Vischer-Sarasin (1843-1929) baut worde. S Geböid isch äins vo de Baasler Kulturgüeter, wo für d Region vo Bedütig si. Es isch e fast symmetrischs Geböid mit eme Mansardedach und bestoot us drei Däil, wo in Winkel zunenander stöön. Dr middleri Däil wird vom Iigangsberiich dominiert, wo oobe druf e runde Giibel isch. Die bäide Flügel uf de Site bechömme iiri Struktur vo Erker im erste und zwäite Stock über, dr Flügel an dr Hardstrooss wird eso in drei Däil iidäilt, dä an dr Sevogelstrooss in zwäi. Wisawii über em Blatz stoot dr Dreidroog-Brunne. Foti
Messina isch mit ebba 240.890 Iwohner im Stadtgebiet (2014) die drittgröscht Stadt uf Sizilie. Zu de Agglomeration Messina zelled 478.916 Iwohner (2014). D Stadt isch Verwaltigssitz vo de Provinz Messina i de italiänische Regioon Sizilie. Wil Messina ganz nöch bim italienische Festland ligt, wird d Stadt au Tor vo Sizilie gnennt. Messina isch e Hafestadt am Mittelmeer und ligt im Nordoschte vo de Insle Sizilie. D Nochbergmeinde vu Messina sin: Fiumedinisi, Itala, Monforte San Giorgio, Rometta, Saponara, Scaletta Zanclea, Villafranca Tirrena. Di antiki Stadt isch im 8. Joorhundert v. Chr. vo Grieche gründet wore und het dozmool Zankle ghaiise, wa i de Sprooch vo de iihaimische Sikuler "Sichle" bidüttet. Nochdem de Tyrann Anaxilaos vo Rhegion d Macht über Zankle a sich grisse hett, hett er d Stadt i Messene umbinamst, well sini Familie us de griechische Landschaft Messenie stammt. I de Römerzitt isch Messene i wichtige Handelhafe gsii und Flottestützpunkt. Ane 550 isch Messene vom ostgotische König Totila eroberet wore. Doch de Chaiser Justinian I. hett d Stadt zruggeroberet, wo ab denn byzantinisch bliben isch. Ane 843 isch Messene vo de Araber eroberet wore und denn 1061 zo de Normanne choo. O denn no isch d Bivölkerig vo de Stadt
Trabrigerisch isch d Mundart vo Obrtrauburg. Dia isch repräsentativ für d Mundart vom obera Drautal zwüscha Kleblach-Lind und dr Tiroler Landesgrenz bei Obrtrauburg. Für d Verschriftig vo dr zuaghöriga dialektala Sprochproba ka die EPI-Schriibig verwendet werra, wo für den mundartlicha und populärwisseschaftlicha Gebruch entwickelt worra isch. Arnulf Pichler-Stainern: Klagenfurter Beiträge zur Sprachwissenschaft. Alpen-Adria-Universität Klagenfurt. Grammatik der Mundart von Oberdrauburg in Westkärnten. Edition Praesens Wien, 2013, ISSN 1562-2878. Arnulf Pichler-Stainern: Südbairisch in Wort und Schrift. Handbuch für Mundart-Interessierte in Kärnten, Nord-, Ost- und Südtirol sowie sonst wo. johannes heyn, 2008, ISBN 978-3-7084-0292-5. Arnulf Pichler-Stainern: Die EPI-Methode der Mundartverschriftung am Beispiel des Trabrigerischen, der Mundart von Oberdrauburg, Kärnten. Klagenfurter Beiträge zur Sprachwissenschaft, Jg 30. Alpen-Adria-Universität Klagenfurt. Edition Praesens Wien (81 Site) Dialektale Sprochproba am Biispiel vom ins Trabrigerische überträgta Wikipedia-Itrag übrn Hellmuth Marx: "Dar Marx Hellmuth"
Lienz isch de Name vo folgende Ort: Lienz, e Stadt z Osttirol, Tirol, Öschtrych Lienz SG, es Dorf im Sanggaller Rhintl, wo e Exklave vo de politische Gmaind Altstetta isch (Schwiz) Egger-Lienz isch de Familiename vo folgende Persone: Albin Egger-Lienz (1868–1926), en öschtrychische Moler Ila Egger-Lienz (1912–2003), e öschtrychischi Schriftstelleri Lueg au: Linz (Begriffsklärung) Lins Lintz Linzgau, e Landschaft im Südoste vo Bade-Würtebärg, Dütschland
47.55067.6041Koordinate: 47° 33′ 2,2″ N, 7° 36′ 14,8″ O; CH1903: 612457 / 266667 Dr Sevogelblatz isch e Blatz in dr Dalbe im Südoste vo dr Stadt Baasel. D Dramlinie 14, wo dur d Hardstrooss goot und Muttez und Brattele mit dr Stadt verbindet, het e Haltstell am Blatz. Uf em Blatz chrütze sich d Hardstrooss und d Sevogelstrooss. Um e Blatz ume stöön verschidnigi Bauwärk us de spoote Joor vom 19. Joorhundert und em Aafang vom zwanzigste, wo zu de Baasler Kulturgüeter ghööre: dr Dreidroogbrunne im Norde, d Miethuuser am Sevogelblatz 1 und 2 vom Eduard Vischer-Sarasy im Süüde, mit dr Verlengerig vom Flüügel an dr Sevogelstrooss 49, und d Geböid im Oste, dr Pfäffigerhoof an dr Sevogelstrooss 21, und im Weste die dänggmolgschützti Willa an dr Hardstrooss 36. Dr Name vom Blatz chunnt vo dr alte Baasler Rootsfamilie Sevogel, wo dr Henman Sevogel 1444 as Hauptmä in dr Schlacht bi St. Jakob an dr Birs gfalle isch. D Familie isch e Generazioon spööter usgstorbe. Haltestelle: Sevogelplatz Pfeffingerhof - Basel, Switzerland - Austrian and Swiss National Heritage Sites uf Waymarking.com
47.5506937.604544Koordinate: 47° 33′ 2,5″ N, 7° 36′ 16,4″ O; CH1903: 612490 / 266677 Dr Pfäffigerhoof isch e Willa an dr Sevogelstrooss 21 und stoot grad am Sevogelblatz, wo uf alle Site vo Geböid us dere Zit umgää isch. S Huus isch äins vo de Baasler Kulturgüeter, wo für d Region vo Bedütig si. D Willa isch 1903 vom Archidekt Fritz Stehlin baut worde. Si isch zwäi Stöck hooch und het e Mansardedach. Über em Risalit in dr Middi het s e runde Giibel, wo riich verziert isch. Mäistens markiert son e Vorsprung in dr Fassaade dr Hauptiigang, bim Pfäffigerhoof isch si Rolle aber strikt representativ. Foti Pfeffingerhof - Basel, Switzerland - Austrian and Swiss National Heritage Sites uf Waymarking.com
De Bezirk Lienz [ˈli:ɛnt͜s] isch en Verwaltigsbezirk vom öschtrychische Bundesland Tirol. Er isch deckigsglych mit Osttirol. De Bezirk Lienz isch de gröschti Bezirk vo Tirol und de viertgröschti vo ganz Öschtrych. Er isch dur en öpe 9,5 km lange Streife vo Südtiroler (Ahrntal) und Salzburger Gebiet vo Nordtirol trännt und bildet e Exklave vom Bundesland Tirol. Osttirol gränzt a d Bundesländer Salzburg im Norde und Kärnte im Oste, im Weste und Süde sinds di italienische Regione Trentino-Südtirol und Venezie. D Hopttäler vom Bezirk Lienz sind s Pustertal, s Iseltal, s Defereggental, s Virgental, s Kalser Tal und de Tiroler Tail vom Gailtal. D Hoptflüss vom Osttirol sind d Drau, en 749 km lange Näbedfluss vo de Donau, und di 57 km lang Isel, wo z Lienz i d Drau mündet. Grossi Flächene im Norde vom Bezirk Lienz ligged im Gebirge vo de Höche Tauere, wo bis zum högschte Bärg vo Öschtrych, em Großglockner uf 3.798 m ü. A. ufe goht. De südlich Tail vom Bezirk ghört zum Gebiet vo de Karnische Alpe. De Bezirk Lienz hät 33 Gmainde, under anderem d Stadt Lienz und d Marktgmainde Matrei in Osttirol, Nußdorf-Debant und Sillian. Di gröschte Gmainde vo Osttirol, gmässe a de
Dr Fritz Stehlin (* 25. Septämber 1861 z Baasel, † 6. Dezämber 1923 z Baasel) isch e Baasler Archidekt gsi. Er isch dr Nöwöö vom Archidekt Johann Jakob Stehlin em Jüngere. Dr Fritz Stehlin isch as Soon vom Politiker Karl Rudolf Stehlin z Baasel uf d Wält khoo. Si Brueder Hans Georg isch bekannt drfür, ass er die fossili Süügersammlig vom Naturhistorische Museum Baasel usbaut het. Si Brueder Karl isch e liberal-konservative Baasler Politiker und wääred Joorzäänte Vorstand vo dr Historische und Antiquarische Gsellschaft z Baasel gsi, und vo 1895 bis 98 Bresidänt vo dr Schwizerische Gsellschaft für d Erhaltig vo historische Kunstdänggmööler. Dr Fritz Stehlin isch mit dr Helene Bavier, dr Dochder vom Simeon Bavier, verhürootet gsi. Si Dochder, d Maja Sacher, isch e groossi Kunst-Mäzenin vo dr Stadt Baasel gsi, wo under anderem d Emanuel Hoffmann-Stifdig gründet het. Vo 1881 bis 82 isch er uf d Ecole d'architecture z Bariis gange, denn bis 1887 uf d Ecole des Beaux-Arts z Bariis. 1888 het er im Büro vo sim Unggle Johann Jakob Stehlin afo schaffe und, wo dä 1894 gstorbe isch, het er d Firma in dr Dradizion vo dr Archidektefamilie Stehlin witergfüert. Fast alli Geböid vom Stehlin si
47.5541666666677.5904166666667Koordinate: 47° 33′ 15″ N, 7° 35′ 25,5″ O; CH1903: 611426 / 267061 Dr Hans Hueber-Saal isch dr chliinst Saal im Baasler Stadtcasino am Stäinebärg 14. Dr Saal isch noch em Komponist Hans Hueber benennt und het öbbe 540 Blätz. Er wird für Kammerkonzärt, chliini Solistekonzärt, Vordrääg, Daagige und Apéro benützt. Vo de Muusigliebhaber wird er für si usgezäichneti Akustik gschetzt. Er isch 1891 vom Archidekt Johann Jakob Stehlin em Jüngere entworfe worde, wo au dr Archidekt vom Muusigsaal nääbedraa gsi isch. D Blään, wo im Johann Jakob Stehlin si Nöwöö, dr Fritz Stehlin, noch em Dood vo sim Unggle umgsetzt het, si im brivate Stehlin-Archiv ufbewaart. Dr Fritz Stehlin het sich genau an dr Entwurf ghalte, aber bi dr Innedekorazion vom Saal het er e freiji Hand gha, wil s drfür käini Blään gee het. Er het d Usstattig ganz äifach ghalte und eso gseet dr chlii Saal vil modärner us as dr grooss Muusigsaal, won er sim Unggle sini alte Entwürf umgsetzt het, wil 1876 nid gnueg Gäld drfür übrig bliibe isch. Heimatschutz Basel, Mai 2012, Mitteilungsblatt No 112
E Mässmogge isch e lenglige Zuggerstängel, wo wääred dr Herbstmäss z Baasel gässe wird. Es git drvo zwäi Arte, äini, wo e langs, grüens Minzdääfeli isch und die zwäiti, wo e süesse Haaselnussbrei im e hoole Stängel us Zugger steggt. Am Ändi vom 18. Joorhundert het mä z Franggriich d Berlingots perfekzioniert und häisse Zugger, wo bi öbbe 160 Graad klaar wie Glaas wird, mit undurchsichtige Zuggersträife zämmegwigglet und in Stüggli gschnitte. 1844 het dr François Pascal Long z Carpentras aagfange, Zuggersirup us kandierte Frücht z bruuche, und het no provenzalischi Minze drii doo für e Gschmagg und die grüeni Farb. Eso si die bikannte «Berlingots de Carpentras» entstande. D Franzose Père Lazzari us Lyon und Père Leonard us Nancy e Generazioon spööter si Zuggerkocher gsi und häi im Elsass uf de Joormäärt iiri Waare aabote. In de spoote 1860er Joor si si au uf Baasel an d Herbstmäss khoo und was si doo abote häi, isch nöi gsi: langi, dünni Schläggstängel us kochtem Zuggerbrei. Das isch für die bäide zum ene usgezäichnete Gschäft worde, wil si für iiri Stängel z Baasel grad so vil häi könne höische wie z Franggriich, aber dr Roostoff in dr Schwiz seer vil billiger
Brunsli si Wienachtsgutzi us dr Region Baasel, wärde aber hüte in dr ganze Schwiz bache und gässe. Dr Naame chunnt vo iirer bruune Farb. S eltiste bekannte Brunslirezäpt us em Joor 1750 het dr Eugen A. Meyer in sim «Das süsse Basel» veröffentligt, aber au us em Züribiet wäiss mä, ass Brunsli scho früe gässe worde si, wie 1725 am e Fest z Winterthur, wo für 59 Persone 330 Pfund Fläisch, aber au fümf Pfund Brunsli serviert worde si. Im Kochbuechklassiker «Basler Kochschule» us em Joor 1908 het d Amalie Schneider-Schlöth s Brunslirezäpt as tüpisch baslerisch bezäichnet. Noch de «Basler Sitten» us em spöötere 19. Joorhundert häi d Baasler Bürger an dr Wienacht Brunsli, Äänisbrötli, Haaselnussläckerli, Zimmedstärn, Hagebutteschüümli, Mailänderli, Kittenepästli und Baasler Läckerli bacht. Für zum Brunsli mache brucht mä 200 g Zugger, 250 g gmooleni Mandle, zwäi Ässlöffel Määl, 2 früschi Äiwiss, wo mä stif schloot, Zimmed, e chli Näägelibulver, 100 g dunggli Schoggi (85 % Gaggo), wo mä verbröösmelet, und Wasser. Wemmer als Rezäptvariante helli Brunsli mache will, muessmer d'Mandle dur gschälti Mandle und d'dunkli Schoggi dur wiisi Schoggi ersetzä. Mä mischt dr Zugger, d Mandle, s Määl, dr Zimmed und s Näägelibulver in ere Schüssle und duet
47.584877.592273Koordinate: 47° 35′ 5,5″ N, 7° 35′ 32,2″ O; CH1903: 611559 / 270475 S Clavelguet isch en ehemoolige Landsitz z Kläihünige. S Guet isch im 18. Joorhundert baut worde und het fümfmol dr Bsitzer gwäggslet, bevor s 1860 dr sälbständig Siidebandfärber Alexander Clavel-Lindenmeier übernoo het. Dr Clavel het 1868 en Anilinfabrigg uf em Gländ ufdoo, wo sich spööter d Baasler Chemiiindustrii entwigglet het. D Farbstofffabrigg isch 1873 an d Firma Bindschelder & Busch verkauft worde und drus isch denn s Chemiiundernääme Ciba entstande. D Siidefärberei isch vo sim Soon Alexander Clavel-Merian gläitet worde. Dä isch ums Joor 1900 e wichdige Aarbetgääber gsi. Under iim het mä au e groossi Parkaalaag baut, wo wildi Dier din gsi si und chliini Jagde veraastaltet worde si. In dr Aalaag si zwäi Weijer gsi, us äim vo deene het mä spööter e Schwümmbeggi gmacht. D Haupstrooss, wo „Hiltalingerstrooss“ ghäisse het und wo denn au dr Sportplatz Clavelguet gsi isch, isch grad am Clavelguet verbiigange. Wo mä aber vo 1936 bis 1939 s Haafebeggi II baut het, isch si verläit worde. 1943 het die Schwizerischi Reederei AG, wo hüte nüme existiert, s Huus kauft und het s für Rhiischiffer brucht, vor allem für sonigi wo
47.5857.5919722222222Koordinate: 47° 35′ 6″ N, 7° 35′ 31,1″ O; CH1903: 611536 / 270490 S Fischerhuus Bürgin isch e Geböid im Basler Kwardier Kläihünige. Öbbe vo 1690 aa wäiss mä von ere Fischerfamilie Bürgin z Kläihünige, wo wääred Generazioone as Fischer gschafft het. 1764 und 1765 het mä s Fischerhus an dr Schuelgass baut und 1804 e Stall mit ere Schüüre draabaut. Es het d Adrässe „Schuelgass 27“ überkhoo. Wääred dr Industrialisierig isch d Schuelgass kürzer gmacht worde und mä het d Verbindig vo dr Dorfstrooss zum Huus überbaut. Eso isch s Huus isoliert zmidzt under Industriigeböid gstande und mä het sich afo überleege, öb s nid sött abgrisse wärde. 1999 isch d Stifdig pro Fischerhuus Schuelgass 27 gründet worde. Iir Ziil isch s gsi, s Huus an en andere Blatz z Kläihünige z versetze und für d Zuekumft z rette. Si het Spände vo Brivatpersone, Undernääme und Stifdige überkho und iir Kaptal isch uf 800'000 Franke gwaggse. No im gliiche Joor het mä s Huus afo abbaue und het s im Joor 2000 am Übergang zwüschen em Wiilerwääg und dr Bonergass bzw. bim Clavelguet sorgfältig wider ufbaut. Mä het sich drbii Müe gee, die alte Material wie Bruchstäimuurwärk, Sumpfchalchmörtel, Hölzer
Di Tibetanisch Brugg Carasc (italienisch Ponte tibetano Carasc) isch e Hängebrugg (Sailbrugg), wo s Tal vo de Sementina im Tessin öberquärt. Di Tibetanisch Brugg Carasc verbindet im mittlere Abschnitt vom Sementinatal d Gmainde Monte Carasso (nördlich) und Sementina (südlich) öber de Bärgbach Sementina. De Wanderwäg, wo öber d Hängebrugg füert, söll ab em Früelig 2015 e Wanderig vo Pianello öber Monti Bassi, Selvatico – Tibetanisch Brugg Carasc – Gane, M. Leone und S. Bernardo bis uf Gorte di Sosto (Curzútt) oder umkehrt mögli mache. D Hängebrugg isch i vier Mönet, vom Juli bis Oktober 2014, baut worde. D Tragsail sind mit eme Helikopter zu de Baustell gfloge worde. D Widerlager, also d Befestigung, vo de Brugg sind uf 696,5 m ü. M. und d Höchi öber em Bachbett vo de Sementina isch 130 m. D Hängebrugg hät en Durchhang vo 14 m, d Braiti vom Laufsteg, wo us Lärcheholzbrätter gmacht isch, isch zwüsched 81 und 97 cm, s Gländer, wo us eme Maschetroothaag bestoot, isch 115 cm höch. Si isch, mit 270 Meter Längi, eini vo de längschte Hängebrugge i de Schwiz (die längschti Hängebrugg esch d Charles Kuonen Brugg mit 494 m im Kanton Wallis), hät 1,66 Mio. Franke
S Glossaire des patois de la Suisse romande, churz Glossaire oder abgchürzt GPSR, isch e vilbändigs Wöörterbuech, wo syt 1924 de Woortschatz vo de französischspraachige Weschtschwyyz publiziert. Es isch au de Name vo dëren Aarbetsstell, wo s Wöörterbuech usegit, und di säb isch en Täil vom Zäntrum für Dialäktology und Frankoprovänzaalischforschig vo der Uni Nöieburg. S GPSR isch, wie s Schwyyzerisch Idiotikon z Züri, s Vocabolario dei dialetti della Svizzera italiana z Belänz und s Dicziunari Rumantsch Grischun z Chuur, äis vo de vier «nazionaale Wöörterbüecher» vo de Schwyyz und edërewääg äis vo de groosse, wüsseschaftliche Referänzwëërch vo dëm Land. S Glossaire dokumäntiert i eerschter Linie de Wortschatz von weschtschwyyzerische Tieläkt (patois), wo zum grööschte Täil zur frankoprowänzaalische Spraach und zum chlyyne Täil zun Langues d’oïl ghööred. Es bischryybt aber au de schriftspraachlich regionaalfranzösisch Woortschatz vo de Weschtschwyyz (d Romandisme), di spaatmittelalterlich und früenöizyytlich Kanzleispraach vo dëre Gäged und d Oorts- und Familienäme vo änet der Saane. Au di elter Volchs- und Sachkultur hät ire fescht Platz im Glossaire. S GPSR isch aso, wie di andere drüü nazionaale Wöörterbüecher vo de Schwyyz, e diachroons und pluridialäktaals Wöörterbuch mit enziklopëëdischem Aaspruch. S GPSR isch 1899 uf Aaregig vo drei Schüeler vom
S Vocabolario dei dialetti della Svizzera italiana, churz Vocabolario oder abgchürzt VSI, isch e vilbändigs Wöörterbuech, wo syt 1952 usechunt und de Woortschatz vo dëne Tieläkt zämestelt, wo i der italienischspraachige Süüdschwyyz gredt wëërded. S VSI isch, näbet em Schwyyzerischen Idiotikon z Züri, em Glossaire des patois de la Suisse romande z Nöieburg und em Dicziunari Rumantsch Grischun z Chuur, äis vo de vier «nazionaale Wöörterbüecher» vo de Schwyyz. Edërewääg isch es äis vo de groosse, wüsseschaftliche Referänzwëërch vo dëm Land. S Wöörterbuch dokumäntiert der alpyynlombardisch Woortschatz, wo men im Kanton Tessyyn und im püntnerische Misox, Calancataal, Bergell und Puschlaav redt. Ussert de gnaue Regischtrierig vo alne Luut- und Formwariante isch ems e ganz e wichtigs Aaligge, di elter Sachkultur und s Bruuchtum vo de Süüdschwyyz feschtzhaa. Wie di andere drüü nazionaale Wöörterbüecher isch es drum es Wëërch mit enziklopëëdischem Charakter, wo linguistischi, läxikaalischi, etnograafischi und folklorischtischi Aasprüüch abteckt. Ab em 1995i hät me paralell zum VSI am Lessico dialettale della Svizzera italiana (LSI) gschaffet. Das isch e föifbändigi, räin läxikaalischi Wërsioon vom Vocabolario, wo scho vo A bis Z gaat und 2004 abgschlosse woorden isch. En umgcheerts, aso standarditalienisch – lombardisch aagordnets, zwäibändigs Wöörterbuch mit em Name Repertorio italiano
D Gertrud Albrecht (* 16. März 1909 z Fryburg; † 27. März 1985 au dert) isch e dytschi Schurnalischti un Schriftstelleri gsii. Si het z Fryburg gwohnt un Sozialpedsgogik un Schurnalischtik studiert. D Albrecht isch Mitglid vu dr Muettersproch-Gsellschaft un vum «Arbeitskreis für alemannische Sprache und Dichtung» gsii un het näbe hochdytsche Gedicht un Verzellige au sonigi im Dialekt gschribe. Doderby het si uf Markgreflerisch gschribe. Der Klang im Stein. Gedichte um das Freiburger Münster. Schauenburg, Lahr (Schwarzwald) 1974 (Silberdistel-Reihe 114) Anneli. Alemannische Gedichte und Geschichten in Markgräfler Mundart. Schauenburg, Lahr (Schwarzwald) 1978 (Silberdistel-Reihe 134) Das weiße Segel. Gedichte, Erzählungen, Kurzgeschichten. Schauenburg, Lahr/Schwarzwald 1980 (Silberdistel-Reihe 142) Täxtprobe uf dr Websyte vu dr Muettersproch-Gsellschaft Normdate: GND: 1012763765 | LCCN: n86074277 | VIAF: 171905609