rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Alexandria isch de Name vo mehrere hellenistische Stadtgründige, wo noch em Alexander em Grosse benannt sind, u. a.: Alexandria am Kaukasus, e Stadt z Afghanistan (eri Identifizierig isch umstritte) Alexandria am Oxus, worschinli Ai Khanoum, Nordafghanistan Alexandria Troas, bi Troja a de Ägäis, hüt Provinz Çanakkale, Türkei Antiochia (Tigris) und Charax-Spasinu, ehemols Alexandria in Susiana (Alexandria am Tigris), bi Basra, hüt Irak Bukephala, ehemols Alexandria-Bukephala am Indus, hüt Pakistan Chudschand, ehemols Alexandria-Eschate in Sogdien, hüt Tadschikistan Herat, ehemols Alexandria in Afghanistan İskenderun, ehemols Alexandria in Syrie, hüt i de Türkei Kandahar, ehemols Alexandria in Arachosie, hüt Afghanistan Merw, ehemols Alexandria in Margiana, hüt Turkmenistan Ort z Ägypte: Alexandria, di zweitgröschti Stadt vo Ägypte z Brasilie: Alexandria (Rio Grande do Norte) z Europa: Alessandria, e Stadt i de italienische Region Piemont Alexandria (Griechenland), e Stadt i de Präfektur Imathia z Griecheland Alexandria (Rumänien), e Stadt im rumänische Bezirk Teleorman Alexandria (Russland), es historisches Landguet bim Schloss Peterhof (Sankt Petersburg) Alexandria (Schottland), e Stadt im schottische Verwaltigsbezirk West Dunbartonshire Olexandrija, russisch Alexandrija i de Ukraine uf Jamaika: Alexandria (Jamaika) z Kanada: Alexandria (British Columbia) Alexandria (Ontario) z Südafrika: Alexandria (Südafrika) i de Vereinigte Staate: Alexandria (Alabama), im Calhoun County Alexandria (Indiana), im
-45.7492166.7866Koordinate: 45° 44′ 57″ S, 166° 47′ 12″ O Dr Dusky Sound isch e Meerarm im üsserste Südweste vo dr Südinsle vo Nöiseeland. Es isch äänlig wie e norwäägischs Fjord und goot wit in s Innere vom Land iine. Es isch hüte e Däil vom Fiordland National Park. Dr Dusky Sound isch äine vo de komplexiste vo alle Fjord an dere Küste. Er goot 40 km ins Landesinnere und misst an dr bräitiste Stell 8 km. Nördlig vom Usgang zur Tasman Sea befindet sich die grössti Insle von ere Inselgrubbe, wo zum Dusky Sound ghört, s Resolution Island. Iiri Five Fingers Peninsula schützt d Öffnig gege Nordweste zum Meer aane. An dr Ostsite vom Resolution Island isch d Acheron Passage, wo dr Dusky Sound mit em Breaksea Sound e chli witer im Norde, verbindet. Im Dusky Sound sälber lige meereri anderi Insle. Die grösste vo deene vo Weste uf Oste si Anchor Island, Indian Island, Long Island und Cooper Island. Dr nördlig Däil vom Meerarm het e stotzigs Ufer. Wäärend dr Räägezit git s dört e Hufe Wasserfäll. E Hufe Flüss und Bäch münde in Sund und dr Seaforth River isch dr grösst von ene.
Dr Philipp Carteret, au Philip Carteret; äigentlig Philip de Carteret, Seigneur of Trinity (* 22. Januar 1733 in Trinity Manor, Insle Jersey; † 21. Juli 1796 z Southampton) isch e britische Seefaarer und Entdecker. Er het von ere Adelsfamilie uf dr Insle Jersey abgstammt. Dr Philipp Carteret isch zwüsche 1764 und 1766 under em John Byron zum erste Mol um d Wält gseeglet und zwüsche 1766 und 1769 under em Samuel Wallis e zwäits Mol. Dr Wallis het si Räis uf em Schiff HMS Dolphin aagfange, wo vo dr Schaluppe HMS Swallow under em Carteret begläitet worde isch. Si si am 22. August 1766 abgfaare, am 17. Dezämber an dr Magellanstrooss am Südspitz vo Südamerika aachoo, häi dört bis zum 11. April 1767 müesse warte und häi sich denn us den Auge verloore. Dr Carteret uf dr Swallow het d Insle Pitcairn entdeckt und denn no drei anderi Insle im Tuamotu-Archipel, wo noonig bekannt gsi si: s Mururoa-Atoll, Nukutepipi und Anuanuraro. Über d Santa-Cruz-Insle, wo dr Carteret iine dr Naame Königin-Charlotte-Insle gee het, si si gege Nordweste gseeglet und häi am 29. August 1767 dr St.-Georgs-Kanal im hütige Bismarck-Archipel entdeckt, wo Nöibritannie und Nöiirland vonenander drennt. Dr Carteret het gmerkt,
Dr Sempach Matthias (* 10. April 1986), vo Auchischtoorf, isch e Schwyzer Schwinger. Dr Sempach isch Buur un schafft as Metzger bi dr Sommer & Klötzli GmbH z Winige. Dr Sempach isch Mitglid im Schwingerklub Chiuperg und im Bärnisch-kantonale Schwingerverband, wo en Teilverband vom Eidgenössische Schwingerverband isch. Är isch 194 cm gross un wigt 110 kg. Bishär (Stand 28. Mai 2014) het er 83 Chränz gwunne. Bim Aidgnessische Schwing- un Älplerfescht anne 2013 z Burdlef isch er mit acht Siig us acht Gäng Schwingerchenig wore. Aafangs September 2014 hät dr Sämpach Matthias dr Chilchbärg-Schwinget ime 5 Sekunde churze Schlussgang gwunne. Als amtierende Schwingerchenig de Chilchbärger gwinne, das hät vor ihm nu de Schläpfer Ernst vor 30 Johr gschafft. Dr Sempach isch im 2012, 2013 und 2014 «Schwinger vom Johr» worde und hät dodemit jewils dr «goldig Chranz» überchoo. D Website vo de Brüeder Stefan und Matthias Sempach Im Matthias Sempach sy Profil uf dr Websyte vum Aidgnessische Schwingerverband Sempach ist Schwingerkönig. Neue Zürcher Zeitung, Fehler bei Vorlage:Internetquelle, datum=Artikel vom 1. September 2013 , abgruefen am 1. September 2013. König Matthias Sempach jubelt beim Kilchberger Schwinget dank Blitzsieg (Site cha nüme abgrüeft wärde; Suche im Webarchiv)[1] [2] Vorlage:Toter Link/www.aargauerzeitung.ch Aargauer Zitig
Pitcairn isch d Hauptinsle vo de Pitcairninsle und lit im Pazifik, öbbe 5000 km vo Nöiseeland und öbbe 5700 km vo Südamerika äwägg. Si isch die äinzigi bewoonti Insle vom Archipel. Anderi Insle in dr Grubbe si Oeno mit em winzige Sandy Island, Henderson und s Atoll Ducie. In dr Kreolsprooch, em Pitcairn-Änglisch, häisst d Insle Pitkern. Pitcairn isch am 2. Juli 1767 vom Seekadett Robert Pitcairn, Soon vom Marineoffizier John Pitcairn, entdeckt worde und isch sit 1838 e britischi Chroonkolonii bzw. e britischs Überseegebiet. D Pitcairninsle si die letschti britischi Kolonii im Pazifik. D Iiwooner vo dr Hauptinsle si zum grösste Däil Noochfaare vo de Möiterer uf dr Bounty und vo iire polynesische Fraue. Doo isch 1838 s erste noochhaltige Frauewaalrächt iigfüert worde. Caroline Alexander: Die Bounty. Die wahre Geschichte der Meuterei auf der Bounty. Berlin Verlag 2004, ISBN 3-8270-0163-3. Dea Birkett: Schlange im Paradies. Albrecht Knaus 1997, ISBN 3-8135-0123-X Herbert Ford: Pitcairn: Port of Call. Hawser 1996, ISBN 0-9649642-0-1. Henry Lavachery: Contribution à l’étude de l’archéologique de l’Île de Pitcairn. I: Bulletin vo dr königlich belgische Gsellschaft für Anthropologii und Vorgschicht, Band V 51, 1936. Charles Nordhoff und James Hall: Meer ohne Grenzen. Verlag Maritim, Hamburg 2004, ISBN
Vorlage:Infobox Fluss/NACHWEISE_aus D Birs isch e linkssitige Näbefluss vom Rhy. Yr Yzugsgebiet betrait 866 km² und d Längi isch 73 km. D Quelle befindet sich uff ere Höchi vo 762 m ü.M. in dr Nöchi vo Tavannes im Bärner Jura. Si chunnt scho als richtige Fluss ans Tagesliecht: s Rägewasser sammlet sich im Bärginnere und durchlauft en unterirdischs wytverzwygts Höhlenetz. In ihrem wytere Verlauf durchfliesst si mehreri Kluse, so z. B. by Angestein, wo si d Blaueketti durchbricht. Scho im 19. Jh. het me versuecht, dr wyteri Flusslauf in Schranke z halte und hett d Birs begradigt. Zwar het men eso trogges Land gwunne, aber alles uff Köschte vo dr Flora und Fauna. Im 2004 het me dr unterschti Teil vo dr Birs us sym schnuergrade Korsett befreit und zum ene lebändige Fluss zruggbaut. Als Folg do drvo het me scho kurz druffabe wider Spure vom lang verschwundene Biber gfunde. In Birsfälde bym Birsköpfli mündet si uff 246 m ü.M. in Rhy. Dr Ardikel «Birs» uf dr dütsche Wikipedia
Schwingen chan folgendes bedüte: Schwingen, en Schwizer Nazionalsport Schwingen (Faserpflanzen), d Verarbeitig vo Faserpflanze d Schwungfedere vomene Vogelflügel, also d Gsamtheit vo de Hand- und Armschwinge veraltet oder poetisch för di gsamte Flügel vomene Vogel Schwingen isch de Name vo folgende Ort: Schwingen (Neudrossenfeld), en Ortsteil vo de Gmeind Neudrossenfeld, Landchreis Kulmbach, Bayern Schwingen (Schwarzenbach an der Saale), en Ortsteil vo de Stadt Schwarzenbach an der Saale, Landchreis Hof, Bayern Schwingen isch de Familiename vo folgende Person: Peter Schwingen (1813–1863), en dütsche Genre- und Porträmoler vo de Düsseldorfer Molerschuel
De Stadtrat isch d Regierig vo de Stadt Züri. Es ghöret nüün Mitgliider dezue, wo all vier Johr diräkt vom Volch mit em Majorzverfahre gwählt werdet. Wenn en Stadtrat underzwüsche zruggtritt, dänn gits e Wahl zwüschet em Johr. Dr Zürcher Stadtraat gits sid ane 1798, aso dr Helvetik. Sid der Ygmeindig vo de Nochbergmeinde ane 1893 het er nüün Mitgliider. Im Septämber 2018 het’s – wie früener au scho mol – en Abstimmig gää über en Iniziatyve, wo hätt welle d Zahl vo de Stadträät uf sibe verchlynere. Die Idee isch nid durecho; i käm einzige Stadtchreis isch e Mehrheit drfüür gsi. D Stadträät und Stadträätinne sind Vorsteher vo de folgende Departemänt: Presidialdepartemänt Schuel und Sport Polizei Tüfbou und Entsorgig (TEZ) Hochbou Industrielli Betriib (Erdgas Zürich AG, EWZ, VBZ, WVZ) Soziaals Gsundhäit und Umwält Finanze I dr Legislaturperiode 2006 bis 2010 sin sit dr Stadtratswal am 12. Februar 2006 die Politiker im Stadtrat vo Züri gsi: Ruth Genner (Grüeni), Tüfbou und Entsorgig Gerold Lauber (CVP), Schuel und Sport Elmar Ledergerber (SP), Stadtpresidänt, Presidaldepartemänt Esther Maurer (SP), Polizei Robert Neukomm (SP), Gsundhäit und Umwelt Kathrin Martelli-Kenner (FDP), Hochbau Martin Vollenwyder (FDP), Finanze Andres Türler (FDP), Industrielli Betriib Martin Waser (SP), Soziadepartemänt
Dr James Weddell (* 24. August 1787 z Ostende, Belgie; † 9. Septämber 1834 z London) isch e britische Seefaarer und Robbejeeger gsi. Dr James Weddell isch mit sim Brueder Charles uf d Swan gange, won er erst nüüni gsi isch. Er het e kaufmännischi Leer gmacht und isch 1805 uf eme Handelsschiff zu de Westindische Insle gfaare. Er het mit em Kapitän ghändlet, dä het en gfangegnoo und er isch uf dr Fregatte Rainbow as Möiterer uf Jamaika choo. Dört isch er in d Royal Navy und het bis zum Ändi vo de Napoleonische Chrieg uf meerere Schiff dient. Dr Weddell het welle go Robbe fange, isch uf d Falklandinsle, won er 1819 bis 1820 überwinteret und d Meeresgebiet um d Insle ume erforscht het. Im Januar 1820 isch er zrugg uf Ängland und isch im Septämber 1821 vo London zum zwäite Mol zu de Falklandinsle gseeglet. Uf de Südlige Shetlandinsle si d Robbe aber scho so stark bejagt worde, ass är und sini Partner nöiji Jagdgründ si go sueche. Si häi die Südlige Orkneyinsle gfunde, wo erst grad vom George Powell (1794–1823) entdeckt worde si. Im Juli 1822 si si wider zrugg in Ängland gsi. Uf sinere dritte
D Juan-Fernández-Insle oder dr Juan-Fernández-Archipel si en Inselgrubbe (Archipel) im südlige Pazifische Ozean, wo zu Chile ghört. Dr Archipel lit zwüsche 601 km (Robinsón Crusoe) und 747 km (Alejandro Selkirk) westlig vom chilenische Festland, öbbe uf dr Bräiti vo Valparaíso und bestoot us drei Insle: Robinsón Crusoe, (span. Isla Robinsón Crusoe, früener Isla Más a Tierra), 96,4 km², as äinzigi vo dr Gruppe bewoont. Hauptsiidlig San Juan Bautista, öbbe 600 Iiwooner Alejandro Selkirk, (span. Isla Alejandro Selkirk, früener Isla Más Afuera), 44,6 km², 160 Kilometer westlig vo Isla Robinsón Crusoe Santa Clara, 2,2 km², e baar Kilometer südwestlig vo dr Insle Robinsón Crusoe D Inselgrubbe ghöört verwaltigstechnisch zur chilenische Región de Valparaíso. Dr Ursprung vo de Insle isch vulkanisch. Carl. D. Goerdeler, Malte Sieber: Chile, Osterinsel, Juan-Fernandez-Archipel. Reisen mit Insider-Tipps. Mit Reiseatlas und Sprachführer Spanisch. In: Marco Polo Reiseführer. 5. Auflage. MairDumont, Ostfildern 2009, ISBN 978-3-8297-0387-1. Hugo Weber: Signalmaat Weber. Zehn Jahre auf der Robinsoninsel, Reutlingen (Ensslin & Laiblin) um 1940 Commons: Juan-Fernández-Inseln – Sammlig vo Multimediadateie Universidäät Cambridge: Bricht über d Veränderig vo dr Vegetation (änglisch)
As Kolik (vo lat. cōlicus „was s Kolon betrifft“) wärde seer starki Schmärze bezäichnet, wo nid von ere Beweegig usglööst wärde und mäistens äänlig wie d Weä si. Si entstöön wenn sich die glatti Muskulatur vom ene Hoolorgan chrampfhaft zämmeziet, wil si gegen e groosse Widerstand oder e Blockade muess reagiere, wie zum Bischbil wenn e Nierestäi im Harnläiter steckeblibt. Wie bi de Geburtsweä chömme d Schmärze vilmol in Wälle und drzwüsche git s Faase wo mä relativ käini Beschwärde het. Ursprünglig het sich dä medizinisch Fachbegriff uf Schmärze im Dickdarm bzw. exakter im Kolon bezooge. Vo dr latiinische Bezäichnig Colon isch spööter s Adjektiv colicus as Substantiv brucht worde und het s lengere dolor coli „Schmärz im Dickdarm“ ersetzt. Kolike chönne sich organbezoge as Nierekolik, Gallekolik oder Darmkolik üssere, bi Buschi git s die sogenannti Dreimönetskolik. Kolike si sältener im Beriich vo dr Blootere, vom Maage, vo dr Buuchspiicheldrüese, dr Gebäärmueter, de Soomewääg und vo dr Spiicheldrüese. Verbunde drmit si Beschwärde wie erhööte Bluetdruck, Härzraase, Schwäissusbrüch, Schlächtsii und Chotze, mänggisch au Kräislaufkollaps. Kolike zele zu de Sümptom vo de chronisch-entzündlige Darmchrankhäite Colitis ulcerosa und Morbus Crohn.
Urgermanisch (au Protogermanisch) säit mä dr hüpothetische Vorlöifersprooch vo alle germanische Sprooche, gwüssermaasse d Ursprooch vo dr germanische Sproochfamilie, wo under anderem die hütige Sprooche Dütsch, Änglisch, Niiderländisch oder Schwedisch drzue ghööre. Es isch mööglig, ass s Urgermanisch sich rund um die westligi Ostsee im 2. Joorduusig v. d. Z. entwigglet het, spöötistens aber im 1. Joorduusig. D Sprächer vo dere Sproochstuefe wärde unabhängig vo ethnologische und geografische Beleg as Germane bezäichnet. Über d Datierig vom Urgermanisch cha mä wil Teggstzügniss feele nüt Gnaus sääge. D Sprooch, wo sich s Urgermanisch drus entwigglet het, wird als Vorgermanisch (ängl. Pre-Germanic und frz. pré-germanique) bezäichnet und bi dere het die Ersti Lutverschiebig mit em Stimmhaftwärde (Sonorisierig) vo de nöi entstandene stimmlose Riiblut (Vernersches Gsetz) und d Verlaagerig vom Akzänt uf d Stammsilbe nonig stattgfunde. Zu de charakteristischste Merkmol vom Urgermanisch zelt im Beriich vo dr Fonologii s nöije Verschlusslut-(Obstruänte)-Sisteem, wo us dr erste Lutverschiebig uusechoo isch. Im Beriich vo dr Morfologii si s Süsteem vo de starke Wärb, wo uf Ablut basiert, d Iifüerig vom ene Zaanlut zum d Vergangehäit kennzäichne (Dentalpräteritum) und d Iifüerig von ere schwache Adjektivflexion uffelligi Merkmol vom Urgermanische.
Hornusse isch en Mannschaftssport, wo hauptsächlich i de Schwizer Mittelland Kantön Bärn, Soledurn und Aargau betribe werd. Zum Hornusse bruchts en Nouss oder Hornuss, en Bock, wo de Nouss mit Lätt platziert werd, en biegsame Stäcke mit eme Trääf vornedra, um de Hornuss chöne furt z schloo. Im Ries (Spielfäld) hät jede Fänger e Schindle, wo bim Spiil i d Luft ufe ghebt oder gworfe werd. D Mannschaft, wo uf de ganze längi vom Ries verteilt ufgstellt isch, versuecht mit de Schindle de Nouss abztue (berüere), bevor er uf de Bode gheit. Bi de Mannschaft wo de Hornuss schloot, isch d Leischtig vom Einzelne gfrogt, bi de Mannschaft, wo de Nouss abtuet isch d Gruppeleischtig wichtig. Hornusse werd i lokale Verein glärnt u güebt. Wettkämpf gits uf Kantonaler u Eidgenössischer Äbeni. S Hornusse isch näbed Schwinge ou e Bestandteil vom Eidgenössische Schwing- u Älplerfäscht. Commons: Hornusse – Sammlig vo Multimediadateie Eidgenössische Hornusserverband (Dachverband) Hans Peter Treichler: Nationalspiele der Schweiz. In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz.
Àm 10. Juni 1944 hàt a Einheit vu dr SS-Pànzer-Division „Das Reich“ 642 Zivilischta z'Oradour-sur-Glane ìn'ma Brànd umbrocht. S gànza Dorf ìsch zersteert worra un as stehn numma noch Ruina dervu àm ehmàliga Ort. Kurz vorhar, àm 6. Juni, sìn d Àlliarta ìn dr Normandie glànda. Dr frànzeescha Wìederstànd gega d ditscha Truppa ìsch ìmmer heftiger worra, so hàt dia SS Division ìn Oradour a schreckliga Ràcha-Àktion wälla màcha, àls Àbschreckung. 180 Manner un 350 Fràuia un Kìnder, hàmlosa Iwohnner üs dr Gegend, sìn vu da Nàzis-Soldàta verhàfta worra. D Manner sìn in sechs verschìedena Orta zammagmàcht worra, d Fràuia un d Kìnder sìn ìn dr Kìrch igsperrt worra. D Nàzis han teilwiis drufgschossa, meischtens fer sa verletza, un - bsundersch grüüsig - s han a Brànd mìt Stràui uf ìhna ààzunda. Numma wenig Opfer han sìch dervu känna retta. Noh-n-em Kriag hàt z'Bordeaux a Prozess stàtt gfunda; 's hàt àm 12. Janner 1953 ààgfànga un ìn dr Nàcht vum 12. Hornung hàt s Grìcht sina Entscheidung gaa. Vu dara SS-Pànzer-Division sìn 21 Manner beurteilt worra; bi dana SS sìn Ditscha un Elsasser gsìì: dr ditscha Leiter vu dr Truppa ìsch zu Tod verurteilt worra a ditscher Militär, wo hàt
Höescht oder Hüüscht (amtlich Höchst) ischt a Gmoand in Öschteriich in Vorarlbearg im Bezirk Bregaz mit 8310 Iinwohner (Schtand 1. Jänner 2023). Höescht lit am Rhii südlich vom Bodesee. Zue Höescht ghöret d Ortstoal Brugg, Hasefeld, Kirchdorf, Oberdorf und Unterdorf. Vom Gmuandsgbiet siand im Johr 1996 52,7 % Landwirtschaftsfläch, 1,4 % Wald, 10,8 % Sidlungsfläche und 35,1 % sunschtige Fläche gsi. Höescht ischt zum erschte Mol gnennt worde in ere Urkund vom 22. Juni 808 als Hostadio (881 Hostetharro marcha). Dr Bürgermoaschter vo Höescht ischt dr Herbert Sparr. Dr Dialekt vo Höescht khört zum Bodeseealemannisch. Commons: Höescht – Sammlig vo Multimediadateie Karl Heinz Burmeister: Höchst. In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz. Gmoandsdate vo Höchst (Vorarlberg). In: Statistik Austria. Amt der Vorarlberger Landesregierung (Hrsg): Strukturdaten Vorarlberg. Bregenz 1996 Normdate: GND: 4228374-7 | VIAF: 246975745
D Osterinsle (schbanisch Isla de Pascua, rapanui Rapa Nui) isch en Insle im Südostpazifik, wo isoliert gläägen isch, politisch zu Chile ghöört, geografisch aber zu Polynesie. Si lit südlig vom südlige Wändikräis. Dr Hauptort Hanga Roa isch 3526 km vo dr chilenische Küste (oder 3833 km genau gege Oste bis zur Küste) und 4251 km vo Tahiti äwägg. Die nöggsti Insle, wo bewoont isch, isch Pitcairn im Weste, 2078 Kilometer äwägg. 2012 häi uf dr Osterinsle 5806 Menschen gläbt. D Insle isch vor allem wäge de monumentale Stäiskulpture, de Moai, bekannt. Sit 1995 isch d Osterinsle as Nazionalpark Rapa Nui Däil vom UNESCO-Wälterb. Karlo Huke Atán: Mündliche Überlieferungen der Osterinsel. Eine Botschaft der Maoris von Rapa Nui. Freiburg-Köln 1999. ISBN 3-932248-08-2 Thomas Barthel: Grundlagen zur Entzifferung der Osterinselschrift. Cram, de Gruyter, Hamburg 1958. Fritz Felbermayer: Sagen und Überlieferungen der Osterinsel. Carl, Nürnberg 1971. Hermann Fischer: Schatten auf der Osterinsel – Plädoyer für ein vergessenes Volk. Oldenburg 1998. ISBN 3-8142-0588-X Thor Heyerdahl: Aku Aku. Das Geheimnis der Osterinsel. Frankfurt M/Berlin/Wien 1974. ISBN 3-550-06863-8 (populärwissenschaftliches Werk, spannend zu lesen, doch veraltet) Commons: Osterinsel – Sammlig vo Multimediadateie Schätze der Welt: Osterinsel, mit RealVideo (14 Min.) Instituto Nacional de Estadísticas: Resultados Preliminares: Censo
Dr Tuamotu-Archipel (früeneri Nääme: Paumotuinsle, Dangerous Islands, Low Archipel) isch en Inselgrubbe im Südpazifik, wo zu Franzöösisch-Polynesie ghöort. Er lit östlig vo de Gsellschaftsinsle. Es isch die grössti Grubbe vo Koralleatoll uf dr ganze Wält und umfasst 78 Atoll vo verschidlige Gröösse mit e Hufe Äinzelinsle (Motu) und drei hoochi Koralleinsle. 45 Atoll si bewoont. Es lääbe dört öbbe 17'000 Lüt, wo die mäiste von ene Polynesier si. Wirtschaftlig und politisch si d Insulaner vo Frankriich abhängig und lääbe vo Subvenzioone, dr Brodukzioon vo Kopra, dr Zucht vo schwarze Perle und vom Turismus. Jacques Bonvallot et al.: Les Atolls des Tuamotu. Paris 1994, ISBN 2-7099-1175-2. (Die umfangreichste Veröffentlichung über diesen Archipel, mit zahlreichen Literaturhinweisen; Französisch) Commons: Tuamotu-Archipel – Sammlig vo Multimediadateie Der Archipel der Paumotu vom Karl Eduard Meinicke (1870) im dütschsprochige Wikisource Liste vo de historische Nääme vo de Tuamotus (änglisch) Normdate: VIAF: 315528063
Dr Birsig isch e linkssitige Näbefluss vom Rhy. Si Yzugsgebiet betrait 82 km² und d Längi isch 21 km. D Quelle befindet sich in Frankriich und zwor am Nordhang vo dr Blaueketti, ganz nooch by dr Schwizer Gränze. Är mündet by dr Schiffländi z Basel uff 260 m ü.M. in Rhy. Urspünglig isch dr Birsig offe dur s Stadgebiet gflosse. Me het d Ufer scho frieh verbaut und versterkt, so dass d Hoochwasser in dr Stadt keini grosse Schäde hänn können aarichte. Aber mänggisch het mä s Wasser äifach nid chönne kontrolliere. 1271 und 1378 si bi Hoochwasser Wäidling uf em Fischmäärt umegfaare, und 1446 si dört am Blatz säggs Hüüser und 1520 äi Huus wägen em Wasser zämmegheit. 1530 isch s Hoochwasser so schlimm gsi, ass mä am Roothuus en Erinnerigsdaafele aagmacht het. Im undere Stadtdäil sin d Hüüser diräkt am Flusslauf baut gsi und die ganzen Abfäll und Abwasser sin aifach in Fluss iine glaitet worde. Das het zu starkem Gstank und zu grosse hygienische Problem (Cholera und Typhus) gfiert. Me het dr Birsig denn au die grossi Kloake vo dr Stadt gnennt. Am schlimmste isch s im Summer gsi, wenn weenig Wasser gflosse isch, und dr Abfall
D Inselgrubbe Nöiji Hebride isch e Chetti vo Insle im Südpazifik. Si isch öbbe 700 km lang und lit 300 km südlig vo de Salomon-Insle, 460 km nordöstlig vo Nöikaledonie und 960 km westlig vo de Fidschi Insle. Geopolitisch ghööre die Nöije Hebride mit iire öbbe 60 Insle zum Inselstaat Vanuatu. Si bilde die nordöstligi Gränze vom Korallemeer zum offene Pazifik. D Insle Espiritu Santo isch am witiste im Norde und Anatom am witiste im Süde vo allne Insle in de Nöije Hebride. D Inselgrubbe grad nördlig bzw. nordöstlig vo Espiritu Santo (Banks-Insle und Torres-Inslen) ghööre geografisch nit zu de Nöije Hebride, aber doch zum Staat Vanuatu (Browinz Torba). Das isch au richdig für die umstrittene Matthew- Und Hunterinsle, wo südlig vo de Nöije Hebride lige. Dr erst Öiropäer wo die Insle entdeckt het, isch dr änglisch Seefaarer James Cook im Joor 1774 gsi. Dr Naame häi si vermuetlig überchoo wil si e chli wie die schottischi Inselgrubbe Üsseri Hebride usgseen.
Nöikaledonie (frz. Nouvelle-Calédonie „Neuschottland“) isch en Inselgrubbe im südlige Pazifik, wo zu Frankriich ghöört. D Aahänger vo dr Unabhängigkäit vo Nöikaledonie säge dr Inselgrubbe au „Kanaky“. Geografisch ghööre d Insle zu Melanesie. Nöikaledonie het dr Sonderstatus von ere Collectivité sui generis noch de Ardikel 76 und 77 vo dr franzöösische Verfassig. Bi me Referändum am 4. November 2018 häi 56,4 % vu dr Wähler gege d Unabhängigkäit vo Frankriich gstimmt. Au bim Referendum am 4. Oktober 2020 stimme s Mee (53,3 %) gege d Unabhängikäit. Noch dr letschte Volkszelig im Joor 2009 het Nöikaledonie 245'580 Iiwooner. Sit 2008 ghöört s Nöikaledonische Barriereriff zum Wältnaturerb vo dr UNESCO. D Wirtschaft bestoot vor allem us Handwärk, Bärgbau, Industrii und Turismus. E groossi Nickel mine isch d'Koniambo Mine.40 Kilometer vo dr Hauptstadt Nouméa äwägg isch dr internazionali Flughaafe La Tontouta, dr Flughaafe Megenta für lokali Flüg zu alle nöikaledonische Insle isch grad näbe Nouméa. S Stroossenetz isch guet usbaut. Dr grösst Haafe isch dr Haafe vo Nouméa. Öbbe 44 Brozänt vo dr Bevölkerig si Melanesier, die Wisse mache öbbe e Drittel us. Fast e Zääntel si vo Wallis und Futuna im südlige Pazifik. Fast alli Iiwooner schwätze Franzöösisch. David Marrani: Principle of Indivisibility