rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Dr Klausebuurehof isch en eemolige Buurehof im Kinzigdal im Schwarzwald, wu rund drei Kilometer oberhalb vu Wolfe lyt. S Hauptgebei sich anne 1561 in dr Form vun eme Kinzigdäler Huus böue wore. No elter isch dr sognännt Schtaiböu, wu um 1550 woren isch un wahrschyns as Zollhuus vu dr Kinzigfleßerei bruucht woren isch. Aafangs 17. Johrhundert isch dr Fischerbacher Spycher derzue chuu. S Bach-, Wäsch- un Brännhuus isch gege 1830, dr eemolig Söustaal um 1905 böue wore. Im 20. Johrhundert isch dr Hof e Zytlang läär gstande un vergheit, vorbe er syter 1989 renoviert woren isch. Dr Hof isch vum Landesdänkmolamt as Kulturdänkmol vu bsunderer Bedytig in s Dänkmolbuech yydrait wore . Hite wird er fir Fescht, Hochzyte un Kulturveraastaltige bruucht. Websyte vum Klausebuurehof Internetauftritt – Wir über uns 48.2980555555568.2577777777778Koordinate: 48° 17′ 53″ N, 8° 15′ 28″ O
Dr Georg Marcus Stein (* 21. Oktober 1738 z Heidelsheim; † 25. Jänner 1794 z Durlach) het zue dr wichtige Inschtrumänteböuer un Orgeleböuer vu syte Zyt zellt. Dr Georg Marcus Stein isch us ere Orgeleböuerfamilie chuu. Är het sy Handwärch bim Vater glehrt, wie au sy Brueder Johann Andreas Stein (1752–1821), wu speter Orgeleböuer im Baltikum woren isch. Dr Georg Marcus Stein isch derno zäme mit sym Kusäng Johann Andreas Stein (1728–1792) zue dr Orgeleböuer Johann Andreas Silbermann un Johann Heinrich Silbermann uf Stroßburi gange un het dert glehrt. Ab 1765 het er bi sym Kusäng Johann Heinrich Stein (1735–1767) z Durlach gschafft un het no däm sym frieje Dod d Wärchstatt ibernuu. Am 8. April 1767 het er d Burgerrächt vu dr Stadt iberchuu. Dr Stein het dr Wirkigskrais vu dr Wärchstatt bis an Oberrhyy un in di linksrhynisch Pfalz uusgwytet un isch privilegierte bade-durlachische Landorgeleböuer wore. Em Georg Marcus Stein sy Dochter Katherina Friederike Stein het anne 1794 dr Orgeleböuer Johann Volkmar Voit (1772–1806) ghyrote, wu au us ere Familie vu Orgeleböuer chuu isch. Dr Johann Volkmar Voit het vier Brieder ghaa. Dr Carl Friedrich Voit het au Inschtrumänt un Orgele böue wie sy Vater un sy Großvater.
Dr Édouard Roederer (* àls Alphonse Édouard Othon Roederer, 21. Àwril 1838 z Strossburi; † 13. Juni 1899 àui doo) ìsch a Strossburjer Bàuiplànzaichner un Stàdtbàuiinspektor gsìì, wo ìn sinera Haimetsstàdt zàhlricha Gebäi zaichnet hàt. Dr Édouard Roederer stàmmt vu-n'ra lütherischa Famìlia üs Bayern, wo ìn dr Zitt vu dr Reformàtion uf Strossburi usgwàndert ìsch. Ar hàt z Pàris gstudiart un hàt sina gànza Kàrriar àls Stàdtàrchitäkt z' Strossburi gmàcht. Ar hàt u. a. zamma mìt-em Johann Karl Ott un em Jean Geoffroy Conrath gschàfft. Noh em ditsch-frànzeescha Kriag vu 1870 hàt ar àls Stàdtbàuiinspektor àm Wìderuffbàui vun da zerschteerta äffentliga Gebäi mìtgmàcht. Ar hàt u. a. d' Adassa-Klinik (ànna 1885) àm 13 Hàwenauer-Plàtz zaichnet, un àui 's Gebäi vu dr Hocha Schüal fìr d' dekoràtiva Kunscht (École supérieure des arts décoratifs) mìt sim Gfàllanadankmol. Ar hàt àwer hàuiptsachlig Priwàtgebäi zaichnet, wia dr Sìtz vu dr Assurances Rhin-et-Moselle, wo hitt a Büachhàndlung ìsch, un àui dr Sìtz vum Crédit foncier d'Alsace et de Lorraine, wo jetz a Café ìsch. 'S Holtzapfel-Hüüs vu 1889 àm 6 Rue du Général-Gouraud zählt undr sina wìchtigschta Wark. Üsseram hàt dr Roederer dr näia proteschtàntischa Kìrich vu Lille ìm Norda vu Frànkrich zaichnet. Si Brüadr
De Roland Ris (* 29. Septämber 1939 z Unterseen; Bürger vo Lyss) isch en Schwyzer Gèrmanischt, wo zeerscht Profässer a der Uniwèrsitèèt Bèèrn und nachane a der ETH Züri gsy isch. Für s Bèèrntüütsch schrybt er grad e paar Grundlaagewèèrch, usechoo isch aber eerscht äis vo dène. De Ris hät a den Uniwèrsitèète Bèèrn, Berlyn und Marburg Gèrmanischtik, allgimäini und indogèrmaanischi Spraachwüsseschaft und latynischi und romaanischi Filology gstudiert. 1972 hät mer en as Naachfolger vom Paul Zinsli as Profässer a d Uni Bèèrn gholt, won er Ordinaarius für Gèrmanistischi Linguistik und Dialäktology gsy isch. Aber scho im 76i isch er a d ETH Züri übere, won er bis zu syneren Emèritierig 2004 as oordentliche Profässer für tüütschi Spraach und Literatuur gwürkt hät. Langi Jaar isch er au Bresidänt vo de Schwyzerischen Akademy vo de Gäischtes- und Soziaalwüsseschafte (SAGW) und au zytewys vo dèren ire Komissioon für di nazioonale Wöörterbüecher (Schwyzerischs Idiotikon, Glossaire des patois de la Suisse romande, Vocabolario dei dialetti della Svizzera italiana und Dicziunari Rumantsch Grischun) gsy. Syni Forschigsschwèèrpünkt sind im Beräich Linguischtik Spraachgschicht und schwyzertüütschi Dialäktology und im Beräich Literatuur Tüütschschwyzer Literatuur uf Hoochtüütsch und Mundaart, dezue ane s Wèèrch vom Rainer Maria Rilke und mystischi Literatuur
Èn Sackbaanhof odder Chopfbaanhof isch èn Baanhof, bi dèm alli Hauptgleis im Baanhof uffhörèd un dõdemit alli Züüg uff einèrè Sitè iè- un nõch èm Faartrichtigswechsel widder usèfaarèd chönnèd. Èn Sackbaanhof, wo wèg dè topografischè Vohältnis bi nèrè Bärgbaan aaglait worrè sin un d Uffgaab von èrè Spitzkeeri übbernää duèt, wörd au Spitzkeerbaanhof dauft. È tǜpischs architektonischs Mèrkmòl von èm Sackbaanhof isch èn Chopf- odder Querperron, wo quer hinter m Gleisänd volauft un alli Perron, wo a dè Gleis nõch ligèd (Zwǜsche- un Ußèperron), mitnand vobindet. Oft isch s Aakumpftsgebäude (AG) dõdeby quer zuè dè Prellböck, also zuè dè Gleisändè, aaglait odder s Gleisfäld wörd vom AG U-förmig yghagèd. Wenn d Topography odder s Umfäld i sèbbèrè Stadt s nötig macht, chan abber au bi nèm Baanhof, wo als Chopfbaanhof blaant isch, s AG barallel zum Gleisfäld stò. Topography zum Byschpill isch dè Grund bi dè Bärgschtation vo dè Ferrovia Monte Generoso, z Sorrent, z Saloniki, bim Lindauer Inselbaanhof, bim Züri HB un bim Baanhof vo dè Vatikanschtadt. Sèlli Formation wörd mèngmòl au als falschè Chopfbaanhof benamst. Normalerwys zellt mò Baanhööf nit zuè dè Chopfbaanhööf, wo èrscht wèg ènèrè Streggè-Stilllegig zuè nèm Ändbaanhof worrè isch. Bi sellnè stòt s AG
Adam und Eva sind nach de Bible im 1. Buech Mose (Kapitel 2 bis 5) s ersti Mänschepaar und so gseh d Stammeltere vo allne Mänsche. I dem Text staht, dass Gott de Adam us Ärde gschaffet und im de Lebensatem yghuuchet het. Denn het de Adam zwar de Tier Näme gäh, het under ine aber käs partnerschaftlichs Gägenüber gfunde. Drufabe het Gott em Adam im Schlaf e Rippe (wörtlich: e „Syte“) usegnuu und dere sys Gägenüber, d Eva, erschaffe. Bis zu dem Punkt wird i dere Gschicht immer vo „dem Mänsch“ (Adam) gredt, doch de Adam erkännt i de Begegnung mit em nüüe Wäse sich als Maa und d Eva als Frau. Adam wärded au im Koran erwähnt, de heilige Schrift vom Islam. Si sind au bi de Religionsgmeinschaft vo de Mandäer die erste Mänsche. De Gedänktag vo Adam und Eva isch i de evangelische und römisch-katholische Chile de 24. Dezämber (Heiligabig). Im erste biblische Schöpfigsbricht (Gen 1,27 EU) staht: „Und Gott schuf den Menschen zu seinem Bilde, zum Bilde Gottes schuf er ihn, und er schuf sie als Mann und Weib.“ Adam und Eva hend zerst im Garten Ede gläbt. Det wird d Eva vo de Schlange überredt,
A Christmas Carol in Prose, Being a Ghost-Story of Christmas (E Wiehnachtsgschicht) isch eini vo de bekanntiste Erzählige vom Charles Dickens. Sie isch z Ängland am 19. Dezember 1843 mit Illustratione vom John Leech zum erste Mal usechoo. D Gschicht handlet vom Gäldverleiher Ebenezer Scrooge, emene alte Giizhals, wo inere einzigi Nacht Bsuech vo sym verstorbene Teilhaber Jacob Marley und denn vo drü wytere Geister überchunnt, wo in schlussändlich dezue bringed, sys Läbe z ändere. Im Buech gits starchi sozialkritischi Töön. Esoo het de Dickens d Missstände im viktorianische Zytalter welle aaprangere. A Christmas Carol isch i füüf Strophe underteilt. D Geschicht faht demit aa, dass de Jacob Marley tot isch. Är isch de Gschäftspartner, Wäggfährti und einzigi Fründ vom Ebenezer Scrooge gsi, bis er vor sibe Jahre am Wiehnachtsabig gstorbe. De Dickens beschribt de Ebenezer Scrooge als Mänsch, wo voller Chelti isch und überall Chelti verbreitet, dezue als giizig und habgierig. Nach em Tod vom Marley isch de Scrooge de einzigi Inhaber vom Warehuus „Scrooge and Marley“ und beschäftigt en Aagstellte, de Bob Cratchit. Wie all Jahr bsuecht au i dem Jahr wieder em Scrooge sy Neffe Fred sy Unkel, um ne zum Wiehnachtsässe yyzlade und im „Fröhlichi Wiehnachte!“
Odcvl ìsch a frànzeescha Gnossaschàft, wo ànna 1939 grìnda worra ìsch. Sa verkàuift Feriaufenthàlta ìm Frànkrìch un ìn dr gànza Walt, fer Gruppa un Fàmìlia. S Odcvl ìsch ìm Hornung 1939 ìn Lothrìnga vu Lehrer üs Bretagne un üs da Vogesa grìnda worra. Ursprunglig hàt's "Ufoval" gheißa, 's ìsch einer vu da erschta Vreiner gsìì fer Volsbìldung un Racht uf Feria fer àlla. Ànna 1970 hàt dr Vrein sina erschta standiga Zeuntrum ufgmàcht. As hàt ànna 2003 d ISO 9001 Zertifizierung bikumma. Ìm Johr 2015 hàt's a Umsàtz vu 8,9 Milliona gmàcht, hàt 157 feschtààgstellta Mìtàrweiter ghàà un mehr às 800 Mìtàrweiter wo fer a Zitt làng ààgstellt wara. Ìn àlla Zentrum wara jed Johr fàscht 25.000 Besüecher empfànga. S Ocdvl ìsch um 4 Thema orgànisiart. As gìtt Ferialager fer d Kìnder un d Junga gnannt "Grand Angle", Entdeckungsklàssa gnannt "Grandeur nature", Turismus- un Sportufenthàlta fer Gruppa un Fàmìlia gnannt "Temps Forts", un a pedagogisch Programm gnannt "Campanule". Pont du Metty et le Chalet d’Artimont, La Bresse ; Haut du Tôt, Kanton Saulxures-sur-Moselotte Maisondici, Les Voivres Fermeraie, Luttenbach-près-Munster Chatelrêt, Vars Sainte Marie Steredenn, Douarnenez Coussoules, Leucate, La Franqui Manoir d’Argueil, Argueil Tremplin de la Mauselaine, Gerardmer Jument Verte, Courlans Pavillon
De Wienachtsstärn (Euphorbia pulcherrima), au Adväntsstärn, Christstärn oder Poinsettie, isch e Pflanzenart us de Gattig Wolfsmilch (Euphorbia) i de Familie vo de Wolfsmilchgwächs (Euphorbiaceae). Das Artepitheton pulcherrima leitet sich us em Latiinische här und bedütet „di Schönsti“. Wienachtsstärn sind ufgrund vo de uffällige, intensiv gfärbte Hochbletter (Braktee), wo stärnförmig aagordnet sind, beliebti Zimmerpflanze. Mängisch wärded d Hochbletter fälschlicherwys für Blüetehüllbletter ghalte. Euphorbia pulcherrima gits als Wildpflanze mit sältene Vorchomme a de Pazifikküste vo Mittelamerika. Die kultivierte Zierpflanze sind Zuchtsorte und wyched i zahlryche Merkmale vo de Wildform ab. D Zierpflanze sind fast wältwyt i Regione mit zur Ursprungsregion verglychbarem Klima wieder verwilderet, die neophytische Vorchomme hend aber nid ganz die glyche Merkmal wie die ächte Wildvorchomme. Euphorbia pulcherrima isch en immergrüene oder teilwys laubwärfende Struuch oder chline Baum mit verholztem Stamm und Zwiig und spärlicher Verzwiigig, wo Wuchshöchene bis zu 4 m oder 5 m erreicht. Gärtnerisch kultivierti Pflanze sind degäge meist dütlich chliner und meh oder weniger starch verzwiigt. Di ächti Wildform hed en verlengerte, meistens unverzwiigte Stamm. D Bletter hanged verstreut. I de Pflanze gits wysse Milchsaft. Jungi Pflanze hend e verdickti, saftigi Wurzel und sind insgesamt schwach sukkulänt. Die zylindrische Zwiig sind glatt. Die schwach behaarten Laubblätter
D Adele (* 5. Mai 1988 z London), bürgerlich Adele Laurie Blue Adkins, isch e britischi Pop-, Soul-, Jazz- und R&B-Sängeri und Songschryberi. Die Oscar-, Golden-Globe- und füfzähfachi Grammy-Gwünneri het bishär meh als 100 Millione Tonträger verchauft. Si zellt wäge dem zu de erfolgrychste Sängerinne vom 21. Jahrhundert. D Adele isch als Einzelchind bi irere alleierziehende Muetter im Ortsteil Tottenham im Norde vo London ufgwachse. Ire Vatter het d Familie verlah, wo si drüjährig gsi isch. Si het e jüngere Halbbrüeder vätterlichersyts. Syt em Alter vo vier Jahr isch d Adele vo Gsangsstimme fasziniert gsi. D Spice Girls het si als grossi Vorbilder bezeichnet. Sie sang als Kind Lieder der Band auf Dinnerpartys. Mit nüün Jahr isch si mit irere Muetter uf Brighton zoge. Zwei Jahr spöter aber isch uf London zruggcho; zerst uf Brixton, nachhär ine benachbarte Stadtteil im Süde vo London. Nach dem Umzug het si sich für Musikerinne wie Pink, Aaliyah, Destiny’s Child und Mary J. Blige interessiert. Ab Herbst 2011 het si e Beziehig mit em Gschäftsmaa Simon Konecki gfüert. Am 19. Oktober 2012 isch de gmeinsami Sohn Angelo uf d Wält cho. Nach ere füüfjährige Verlobigszyt hend d Adele und de Konecki bestätigt, dass sie
Dr Khadim Hussain Rizvi (Urdu خادم حسين رضوى‎; * 22. Juni 1966 z’ Pindigheb, Wäschtpàkischtàn; † 19. Novamber 2020 z’ Lahore) ìsch a pàkischtànischer islàmischer Lehrer un Preediger vu dr Barelwi-Bewegung gsìì. Vu 2015 bis züa sim Tod ìsch’r dr Grìnder un Vorsìtzender gsìì vu dr islàmischta politischa Pàrtäi Tehreek-e-Labbaik Pakistan, wo-n-ìhrer Progràmm numma ìsch, d’ Gottesläschterung ìm Pàkischtàn z' verbiata. Noh sim Tod ìsch si Suhn Vorsìtzender vu dr Pàrtäi worra. Dr Rizvi hàt fliassend Urdu, Punjabi, Àrààwisch un persisch gredd. Nawa-n-em Kuràn un da Hàdith hàt’r oft ìm Ahmad Riza Khan Barelwi un ìm Muhammad Iqbal ìhra Gedìchta zitiart. Sina Àhanger düan’na àls a „Pir“ (Hailig’r) betràchta. Dr Khadim Hussain Rizvi ìsch àm 22. Juni 1966 ìm Dorf Pindigheb uf d’ Walt kumma, ìm Nordwäschta vu dr hittiga pàkischtànischa Provìnz Punjab. Si Brüader Ameer Hussain ìsch Offiziar gsìì ìn dr pàkischtànischa Àrmee. Ìn sinera Jugend hàt ma dr Rizvi beschrìewt àls a schischer un z’ruckhàltender Büa. Dr Rizvi hàt d’ Hafiz-Klàssa z’ Jhelum ààgfànga. Ar hàt dernoh àn dr Jamia Nizamia z’ Lahore gschtudiart. Ar ìsch a Hafiz-e-Quran (so zu sàga, ar hàt dr gànza Kuràn iigschtüdiart) un a Scheich-ul-Hadith. Ànna 2006 ìsch’r noh-n-em Otounfàll z’ Gujranwala làhm
De Cristiano Ronaldo [kɾiʃti'ɐnu ʁuˈnaɫðu] isch e portugiesische Fuessballspiller, wo syt em Summer 2018 bi Juventus Turin under Vertrag staht. Er isch Captain, Rekordspiller und Rekordgoolschütz vo de portugiesische Nationalmannschaft und isch mit ire im Jahr 2016 d Europameisterschaft 2016 gwunne. I de Jugendakademie vo Sporting Lissabon usbildet, isch de Cristiano Ronaldo mit 18i vo Manchester United under Vertrag gnuu worde und het sich det zumene Weltklassespiller entwicklet. Am Aafang vo synere Karriere isch er im rächte Mittelfäld ygsetzt worde. Spöter isch er uf de linggi Flügel gwächslet. Mit Manchester United het er under anderem drü nationali Meisterschafte hinderenand und im Jahr 2008 d UEFA Champions League gwunne. Nach sym Transfer zu Real Madrid, synerzyt de tüürsti i de Fuessballgschicht, het er i über 400 Pflichtspiel im Schnitt meh als eis Gool pro Spiel gschosse. Syt 2015 isch er Rekordgoolschütz vo Real Madrid. Mit de Madrilene het er vier wyteri Champions-League-Titel gholt. Er isch de ersti Spiller vo de Champions-League-Ära, wo füfmal de Titel gwunne het De Ronaldo isch de einzigi Fuessballer, wo z Ängland, z Spanie und z Italie Meister worde und als Fuessballer vom Jahr uszeichnet worden isch. Er het viermal de Goldig Schueh als beste Goolschütz vo
D Allianz Arena isch es Fuessballstadion im Norde vo Münche u bietet bi nationale Spil 75.021 Plätz, zämegsetzt us 57.343 Sitzplätz, 13.794 Stehplätz, 1.374 Logenplätz, 2.152 Business Seats (yschliesslech 102 Sitzplätz für Ehregescht) u 966 Sponsoreplätz. I der Allianz Arena bestrytet der FC Bayern Münche syt der Saison 2005/06 syni Heimspil. Bis zum Saisonändi 2016/17 isch d Allianz Arena ou Spilstett vom TSV 1860 Münche gsi. Si isch aber ou Spilort vo der Fuessball-Wältmeischterschaft 2006 u Ustragigsort vom Ändspil vo der UEFA Champions League 2012 gsi. Ds Stadion het sech am Afang im gmeinsame Eigetum vo der FC Bayern Münche AG u der TSV Münche vo 1860 GmbH & Co. KGaA gsi. Später het d FC Bayern Münche AG der Ateil vo der TSV Münche vo 1860 GmbH & Co. KGaA erworbe u isch jetzt allei Eigetümerin. Ds Stadion lyt am nördleche Ändi vom Münchner Stadtbezirk Schwabing-Freimaa i der Fröttmaninger Heide u ca. 9,8 km Luftlinie vom Marieplatz ewäg. Dür di diräckti Lag am Outobahnchrüz Münche-Nord (A9/A99) isch es zügigs Verchehre vom u zu de Spil i Verbindig mit em diräkt a der Arena ligende rund 11.000 Pkws fassendi Ystellhalle gwährleischtet. Im Süde befindet sech d Abindig a d Aschlussstell
Der Adolph Coors III (12. Januar 1915 z Golden i der USA; † 9. Februar 1960 z Morrison i der USA) isch ds Grosschind vom Adolph Coors u der Erbe vo der Coors Bwing Company ere Bierbrauerei gsi. Der Coors isch am 12. Januar 1915 als Sohn vo der Alice May (e geboreni Kischtler 1885-1970) u em Adolph Coors II gebore worde. Är het d Phillips Exeter Akademy z New Hamposhire bsuecht. Wi sy Vater u sy jünger Brüetsch der Joseph Coors het ou är a der Cornell Universität studiert. Dert isch är Presidänt vo der Quill u Dagger Gsellschaft gsi u Mitgliid vo der Kappa Alpha Gsellschaft. Der Coors isch ou Baskertballer gsi, allerdings nid Profimässig. Zum Zytpunkt vo sym Tod isch är CEO u Vorstandsvorsitzende vo der Coors Brewing Company z Golden in Colorado gsi. Im Novämber 1940 het der Coors d Mary Urquhart Grant ghürate. Ds Paar het zäme vier Chind gha. Näbscht em Joseph Coors het der Adolph Coors III no e Brüetsch gha u zwar der William Coors. Dä isch äbefalls jünger gsi als der Adolph Coors III Bereits vor em 9. Februar 1960 isch versuecht worde, es Familiemitgliid z entfüehre. Da hätti der Vater
Nueva Helvecia (früehner au als Colonia Suiza bekannt) isch e Stadt im Süde vo Uruguay. Si liit im südöstliche Teil vom Departamento Colonia nöch a de Ruta 1. D Hauptstadt Montevideo isch 120 km entfärnt im Oste. Im Südweste liit d Nachberstadt Colonia Valdense. Knapp 70 km westlich vo Nueva Helvecia befindet sich Colonia del Sacramento, d Hauptstadt vom Departamento. Nueva Helvecia isch am 25. April 1862 vo Iiwanderer us de Schwiiz, aber au sönige vo dütscher, französischer und östrychischer Härkumft gründet worde. D Schwiizer hend d Milchwirtschaft entwicklet und d Chääsproduktion ygfüehrt. S Basler Bankhuus Siegrist & Fender het d Länderye 1860 erworbe und a d Sidler wyterverchauft. Am 11. Dezember 1952 isch Nueva Helvecia dur s Gsetz Nr.11.892 in d Kategorie „Ciudad“ (Stadt) ygstuft worde. Bürgermeisteri (Alcalde) vo Nueva Helvecia isch d María De Lima. Commons: Nueva Helvecia, Uruguay – Sammlig vo Multimediadateie Stadtplan von Nueva Helvecia (PDF; 129 kB) Municipio de Nueva Helvecia – Colonia Suiza (spanisch) La colonia de los obstinados suizos (spanisch) in El País vom 22. April 2012, abgerufen am 23. April 2012 Informationen über die Stadt auf Multimedia Uruguay portal cultural (spanisch) Uruguays Schweizer ohne Schweizer Pass, nzz.ch, 5. Mai 2012. Die Samba-Schweizer,
D Arktis (altgrièchisch ἄρκτος árktos „Bär“) isch d Ärdregion rund um de Nordpol. Zu ire ghöört di nördlichi Polchappe, s zum gröschte Teil vo Iis bedeckte Nordpolarmeer und di nördliche Usläufer vo de Kontinänt Nordamerika, Asie und Europa. Uf der andere Syte vo de Ärdchugle liit iri Antipodin, d Antarktis. Zum Begriff Arktis isch es cho, will mer so d Region under em Stärnbild vom Grosse Bär, wo in de Antiki em Nordpol nööcher gstande isch als hüt. bezeichnet het. De Polarstärn, wo hüt fast sänkrächt über em Nordpol staht, ghört zum Stärnbild vom Chline Bär. Früener isch d Arktis schlicht als "d Region nördlich vom Nordpolarkreises" (66° 34′ nördliche Breite) definiert worde. Hüt wird iri Usdehnig hüüfig über klimatischi und vegetationsgeografischi Kriterie festgleit, z. B. über d Juli-Isotherme vo 10 °C oder d Baumgränze. I de Sozialwüsseschafte wird d Arktis über politischi Regione und sozialökonomischi Faktore abgränzt. I de Politik cha mer uf ene Definition us em Arctic Human Development Report vom Arktische Rat zrugggryyfe. Im Zentrum vo de Arktis liit kei iisbedeckte Kontinänt (wie i de Antarktis), sondern es ganzjährig zuegfrornigs Meer, de Arktischi Ozean. Am geografische Nordpol isch s Iis vier Meter dick, und de Ozean 4261
D Europäischa Gebiatskärwerschàft Elsàss (uf Frànzeesch Collectivité européenne d'Alsace CEA) ìsch a àdminischtràtiva Strüktür firs Elsàss, wo àm 1. Janner 2021 entsteht. 's ìsch a Àrt Nohfolger vu dr ehmàliga Région Alsace, wo àm 1. Janner 2016 verschwunda ìsch, erzetzt dur d greeßera Region Grand Est. Zìtter em Ààfàng vu dr frànzeescha Reform wo, unter àndera Regiona, dr Grand Est erstellt hàt, gìtt's ìm Elsàss Schwierigkeita mìt dr regionàla Identität. As gìtt Elsasser wo liawer ìhra tràditionnella Region hatta bhàlta. As gìtt aui Zwack, wia zum Beispiel d Unterstìtzung vu dr Zweisprochigkeit, wo a gwìssa Autonomie verlànga un a kleiner Gebiat às dr Grand Est traffa. So ìsch 's Projakt vu'ma nèia elsassischa Gebiat entstànda. S Gebiat CEA gheert ìmmer noch zum Grand Est. As entsteht üs dr Fusion vu da zwei Départements Unterelsàss un Owerelsàss. D CEA hàt àndera Veràntwortunga às dr Grand Est. Zum Beispiel, d Zweisprochigkeit Frànzeesch/Ditsch oder sogàr Frànzeesch/Elsassisch wìrd ìm Ràhma vu dr CEA verwàlta. D CEA bekìmmert sìch aui um d soziàla Bedìngunga vu da Granzganger (wo ìn dr Schwitz oder ìm Ditschlànd schàffa), um Tourismus, un um lokàla Kültür, Vereiner un Verkehr. D àdminischtràtiva Kodifiziarung vu da Stroßa wìrd jetz dur d CEA
De Franz Joseph Stalder oder au Franz Josef Stalder (* 14. Septämber 1757 z Lozäärn; † 25. Juli 1833 z Möischter) isch en schwyzerische katolische Gäischtliche und en Tialäktoloog gsy. Vo im isch di eerscht Gramatik und s eerscht grooss Wöörterbuech vom Schwyzertüütsch, wos git. Mit em Wöörterbuech hät er wele naawyse, das s Schwyzertüütsch e würdigi Spraach isch, wo s Rächt hät, näbet em Hoochtüütsch tèrffe z staa. Er hät au s Glychnis vom verloorene Soon us em Lukas-Evangeelium i 42 alemanischi, sächs bündnerromaanischi, acht lombardischi, elf frankoprowänzaalischi und vier französischi Mundaarten us de ganze Schwyz la übersetze – das isch bis hüt der äinzig schwyzerisch Verglychstäggscht, wos i so vil Tialäkt git, und wil er us em früene 19. Jarhundert stammt, au en wärtvolen Yblick i d Mundaarte, wie s doozmaal töönt händ. De Stalder chunt us eren alte Luzèèrner Familie, syn Vatter isch de Jakob Anton Stalder gsy, syni Mueter d Maria Theresia gebooreni Dula. D Schuele – drunder au s Jesuite-Kolegi – hät er i synere Vatterstadt bsuecht; d Prieschterweii hät er 1780 überchoo. Drufaben isch er zeerscht Vikaar bim Joseph Xaver Schnyder vo Wartensee z Schüpfe gsy, vo 1781 bis 1785 Pfarhälffer z Luzèèrn, vo
Dinner for One isch e Färnsehproduktion vom NDR us em Jahr 1961. Si isch ds erst Mal i de Sändig Lassen Sie sich unterhalten gloffe. In de äbefalls vom NDR produzierte Sändig Guten Abend, Peter Frankenfeld isch de Sketch am 8. März 1963 usgstrahlt worde. Es handlet sich um ne öppe 18-minütige Sketch vom änglische Komiker Freddie Frinton mit synere Partneri May Warden. Regie gfüert het de Heinz Dunkhase, au wenn de Frinton dr eigentlichi Schöpfer vo de Inszenierig gsi isch. De ursprünglichi Autor isch de Brit Lauri Wylie. Die Yleitig i der dütsche Version redt de Heinz Piper. D Handlig mit em Fästmahl zum 90. Geburtstag vo de Miss Sophie, wo vo irem Butler James serviert wird, bestaht us ere Reie Running Gags. De Butler lauft währed de Gschicht es paarmal um de Tisch, zum die vier verstorbene Gest vo de Miss Sophie z bediene, und stolperet gäng wider über es Tigerfäll am Bode. Der James serviert der Miss Sophie Suppe u derzue Sherry, Fisch u Wysswy, Güggeli u Champanier u zum Abschluss Frücht mit Portwy. I es paar Szene isch im übrige sehr guet z gseh, das der Freddie Frinton über beidi Ohre grinset. Wenn är sech aber