rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Elze – amtlich Elzach – isch e Kleistadt in Bade-Württeberg, öppe 26 Kilometer nordöschtlich vu Friburg im Brisgau. Dr ursprünglich örtlich alemannisch Dialekt ghört zum Oberrhialemannisch, wo zum Nideralemannische zellt. Gschwätzt wird debi d'Elzdal/Schwarzwald-Variante, wo sich vu dr Dialekt-Variante in dr Rhiebeni vor allem in dr Vokale underschidet (z. B.: stuh / lu / gu statt stoh / lo / go wie in dr Ebeni yblich) D'Stadt Elze lit im Elzdal, wo sich om öschtliche Rond vum Landkreis Emmedinge befindet, d'Flächi vun de Gmei grenzt on de Ortenaukreis un de Schwarzwald-Baar-Kreis o. Topographisch isch s'Gmeigebit durch sini Lag im Dal vun de Elz un vum Husberg Rohrhardsberg kennzeichnet. Elze ghert zum Brisgau un bildet de nördlich Abschluss vum Naturpark Südschwarzwald. Elze b'stoht us de Kernstadt Elze, un de Ortsdeiler Prächt (dt. Prechtal), Oberprächt (dt. Oberprechtal), Eich (dt. Yach) un Katzemoos (dt. Katzenmoos). D'Ortsdeiler hän eigeni Ortsvorsteher un Ortsverwaltunge. Elze isch urkundlich erschtmols am 5. August 1178 erwähnt worre. Es isch ab em 13. Johrhundert in dr Herre vu Schwarzeberg understande, wo ihm um 1290 d'Stadtrechte verlihe hän. Noochdem Elze lang zum Schwäbische Riichskreis (1512-1805) ghört het, isch es 1805 zum Grossherzogtum Bade kumme. Bis 1819 isch es Sitz vu eme
D Eich isch e Ordsdail vun de Stadt Elze im Londgrais Ämmedinge in Bade-Wirddebärg, Ditschlond. De Ord mit iber dousend Iiwohner ligt om Fuess vum Rohrhardsberg inneme Siddedal vun de obere Elz im Schwarzwald. Sid 1974 isch de Ord zue Elze igmainded. D'Eich wird durch e Buslinie mit Elze un mit em Elzacher Bånhof verbunde. Vun deet goht d'no s'Elzdalbähnli uf Friburg. In de Eich stän d'"Sibbefelse", e gonz sche hochs Staigebilde, wo us sibbe uffenonderliggende Stai bståt. D'Härkunft vun dem isch nit glärt. Eich isch uf Hochditsch gschribe (Yach) de einzige Ord in gonz Ditschland, wo de Nåmme mit eme "Y" åfångt. Man sait au, dass d Eich des klei diebische Dorf am Fueß vom Rohardsberg isch.
f Dr 1152 Meter hoch Rohrhardsberg lit im Middlere Schwarzwald im Dreieck zwische Elzdal, Oberprechdal un em Simonswälderdal und isch die höchst Erhebig vum östlich glägene Schwarzwald-Baar-Kreis. Yber dr Gipfelkamm verlauft d'Grenze zum Landkreis Emmedinge. Uf dr Bergkuppe befindet sich e witthi sichtbarer Sendemaste. Im Winter isch dr Berg e beliebts Skigebit un im Summer locke menki Wanderwäge, um die zue e grosse Deil under Naturschutz stehend Region z'erkunde.
f Dr Brend isch e 1.148 m hoche Berg im Mittlere Schwarzwald in dr Nächi vu Furtwange. Dr Gipfel bitet bi gueter Sicht e schöne Rundblick uf dr Kandel, d'Alpe sowie d'Vogese. Uf em Gipfel git es e Gasthus sowie e Ussichtssturm. Dr Gipfel sowie e grosse Grillplatz sin vu Furtwange us mit em Auto z'erreiche. Am Brend entspringt d'Bräg (un demit d'Donä) sowie d'Elz. Brend: Impressione
f Dr Hochfirscht isch e bewaldete Berg zwische Saig un Titisee-Neistadt im Schwarzwald mit ere Höchi vu 1190 m. y. NHN. Er befindet sich uf dr Gmeigrenze zwische Lenzkilche un Titisee-Neistadt. Uf em Hochfirscht befindet sich e Raschtstätti un dr Hochfirschtturm, wo mer bestige ka. Vu obe us het mer e Ussicht uf dr in dr Nächi befindlich Titisee wie au uf dr Feldberg. Bi klarem Wetter siht mer in d schwizer un öschtricher un bi ideale Bedingige sogar in die französische Alpe bis an die italienisch Gränze, so under anderem dr Mont Blanc. Uf dr Hochfirscht kummt mer zue Fuess uf em kürzischte Wäg vu Saig us. Es bestoht aber au e Strosseverbindig vu Neistadt us. Am Hochfirscht lit au d Hochfirschtschanze, wo Weltcup-Skispringe stattfinde.
D Schlacht am Moorgarte am 15. November 1315 isch di erschti Schlacht zwüsched de Eidgenosse und de Habsburger gsii. Öb d Schlacht überhaupt stattgfunde het und wenn in welere Form, für daas git s käini äidütige Beleeg. Nach dr historisch unverbürgte Vertriibig vo de Vögt, wo sicher nöd nur im Jahr 1291 stattgfunde hät, sind d Habsburger nach wie vor draa interessiert gsii, ihre Machtaaschpruch i dr Innerschwiz dure zsetze. Dezue händs gegeüber em König au Pflichte z verrichte ghaa, wie zum Bischpil de Schutz vom Chloschter Einsidle, wo üsserscht witläufigi Ländereie gha hät; wos aber lang nöd alli bewirtschaftet hät. Di geburteriiche Schwyzer sind wege e paar Alpweide sit längerem im Schtrit mit em Chloschter Einsidle gsi, wo under em Schutz vo de Habsburger gschtande isch. Das isch de sogenannti Marcheschtrit. Au händ schwyzerischi Sidler im Lauf vo de Jahr i de Urwälder, wo vo Einsidle nöd gnutzt worde sind Hööf pout und s Land urbar gmacht. Im Summer 1314 händ sich d Schwyzer einisch me gäge d Chloschterchnächt duregsetzt und illegal witeri Alpe und Wälder, wo em Chloschter ghört händ besidlet. Druf hät si dr Abt vo Einsidle bim Bischof vo Konschtanz verchlagt. De Bischof hät dänn über
Dr Hochfirstturm isch e Ussichtsturm, wo anno 1890 uf em Hochfirst im Schwarzwald errichtet wore isch. Dr Hochfirst isch e bewaldete Berg zwische Saig, wo zu Lenzchilche un Nöistadt, wo zu Titisee-Nöistadt ghört, in Bade-Württeberg. Dr Turm stoht uf Lenzchilchner Bode. Si Platz isch uf 47°54'04" nördlicher Breiti un 8°11'03" östlichi Längi in 1192 m Höchi. Dr Turm isch in Stahlfachwerchauwiis bout. Er isch 25 Meter hoch un stoht uf eme Natursteisockel. Dr Natursteisockel stammt vu eme 1888 errichtete Holzturm, wo 1890 ime Orkan zum Opfer gfalle isch. E Besunderheit vum Hochfirstturm isch, dass er noch zuesätzlich abgspannt isch. Dr Hochfirstturm trait hüt Sendeantenne fer Richt- un Mobilfunk. Gege Itritt, wo mer im Rasthus näbedra löse ka, ka mer dr Turm au bestiige, vo obe het me en Ussicht uf dr Südschwarzwald un bi klarem Wetter au bis zue dr Alpe, uf die Schwäbisch Alb un in dr Hegau. Commons: Hochfirstturm – Sammlig vo Multimediadateie Hochfirstturm uf freiburg-schwarzwald.de abgruefen am 7. Augste 2019 Hochfirstturm mit Aagabe zu den aktuelle Öffnigszite vom Turms uf hochschwarzwald.de abgruefen am 7. Augste 2019 47.9012378.184194Koordinate: 47° 54′ 4,5″ N, 8° 11′ 3,1″ O
D' Hochfirstschanze z'Titisee-Neistadt isch die gröscht Naturschanze vu Dütschland. Säll heisst, dass im Gegesatz zue vile andere Skisprungalage kei künstliche Turm fer dr Alauf baut worre isch, sundern defür s'natürlich Gfälle vum Hang usgnutzt wird. D'Schanze isch nooch em Berg Hochfirst (1192 m) im Schwarzwald benennt, wo si dra lit. Anno 1932 wird die erste Hochfirstschanze baut, domols noch as e 60m-Schanze. Die gross Hochfirstschanze entstoht anno 1950 mit eme kritische Punkt vu 80 m. In dr Folgejohre entstehn diversi Umbaute an dr Schanze. Die mit rund 3,7 Mio € umfangriichst anno 2001 het defir gsorgt, dass d'Sprunganlag in dr FIS-Continental-Cup het ufgnumme werre känne. Hützuedag het d'Hochfirstschanze e K-Punkt vu 125 m. Am 22. Januar 2011 het dr Manuel Poppinger dr aktuelle Schanzerekord mit 147,5 m ufgstellt. Neigigswinkel am K-Punkt: 35,86° Neigigswinkel am Schanzedisch: 11,0° Alauflängi: 98,1 m Schanzedischlängi: 6,7 m Höchi vum Schanzedisch: 3,13 m Neigig vum Schanzedisch: 11° K-Punkt: 125 m Jurywitti: 144 m Infos vum Fremdeverkehrsamt Titsee Commons: Hochfirstschanze – Sammlig vo Multimediadateie Hochfirstschanze uf skisprungschanzen.com
Dr Titisee isch e See im südliche Schwarzwald z'Bade-Württeberg. Er bedeckt e Flächi vu 1,3 km² un isch durschnittlich 20 Meter dief. Sie Entstehig verdankt er im Feldberggletscher. Im Pleistozän bildeti Moräne düen hüt si Ufer begrenze. Dr Usfluss vum See uf 840 Meter Höchi isch dr Guetach gheisse Oberlauf vu dr Wutach. Am Nordufer lit dr glichnammig Kurort, wo Deil vu dr Stadt Titisee-Neistadt isch. Dr Titisee brücht sehr lang, bis er im Winter gfriert. Säll lit am Wind, wo d'Wasseroberflächi fast immer in Bwegig haldet. Demit dr See zum Iislaufe freigäbe werre ka, muess d'Dicki vum Kerniis mindistens 16 cm betrage. Kerniis, au Kompaktiis gnennt, isch stabil un enthaldet so guet wie keini Luftblose. Bestoht d'Ussicht uf Freigabe, so werre däglich Messige dur dr Bauhof vu dr Stadt Titisee-Neistadt an 3 bis 4 Messpunkte durgfüehrt. Sott e Freigab möglich un vu dr Verantwortliche abgsägnet worre si, no werre immer nur bestimmti abgränzti Beriiche vum Sees freigä, nie aber dr ganz See. Sälli Regelige bestehn ca. sit em Afang vu dr 1980er Johre, noochdem devor e Unfall gschähe isch: Domols isch dr See as Start- un Landebahn fer Chleiflugzüg benutzt worre. Um sällie z'rüme, isch e Bulldog mit Schneepflueg
Walterschhoufe isch e Stadtdeil mit eigener Ortsverwaltig vu dr kreisfreie Stadt Friburg im Brisgau. Dr Ort lit ca. 10 km westlich vu dr Stadt am Tuniberg in dr Noochberschaft zu dr Ortschafte Gottene, Obfige un Umkilche. Dr Ort het Ende 2004 knapp 2300 Iwohner in ebbis iber 960 Hushaltige gha. Erstmolig urkundlich erwähnt worre isch Walterschhoufe anno 1139. Anno 1972 isch s'Dorf zämme mit ere Reihe vu wittere Ortschafte zue Friburg igmeindet worre. Partnergmei isch Waltershofe im Allgäu. Alli zwei Johre im September isch z Walderschhoufe s'Dorffeschd. Ergebnis vu dr Ortschaftsrotswahl am 7. Juni 2009: Waltershofener Unabhängige W.: 45,8 %, 6 Sitz Bürgerbewegung für Waltershofen: 26,1 %, 3 Sitz CDU: 28,1 %, 3 Sitz Internetsite auf www.freiburg.de Walterschhoufe: Ortsgschichte Statistiksite vu dr Stadt Friburg im Brisgau
Sant Jerge isch e Stadtdeil vu dr Stadt Friburg im Brisgau. Die us dr drei Dörfer Uffhuse, Wendlinge un Sant Jerge bildet Verbandsgmei Sant Jerge im Brisgau isch bis 1937 selbständig gsi. Sant Jerge wird im Süde vum zue Ebringe ghörige Schimberg un im Südoste vu dr Gmei Merzhuse, nooch Oschte vum neie Friburger Stadtdeil Vauban, wo bis Ende 2007 zue Sant Jerge ghert het, nooch Nordoste vum Stadtteil Hasle un nooch Nordweste vum Stadtdeil Riselfeld begrenzt. Im Weschte verlauft im Mooswald uf ere Linie zwische nem Eugen-Keidel-Thermalbad un dr Schlatthöfe d'Gemarkigsgrenze zur dr Tunibergstadtdeile Tienge un witer nördlich Obfige. Im Südweschte grenzt d'Gemarkig an d'Gmei Schallsched. Sant Jerge bestoht us dr beide Friburger Stadtbezirke 621 St. Jerge Nord un 622 St. Jerge Süd. Dr Grenze vu beide bildet d'Hauptlinie vu dr Rhidalbahn. Pflanzenäme vo Sandjerge Tiernäme vo Sandjerge Netzuftritt vum Bürgerverein Sant Jerge: Gschichte
Dr Stadtdeil Friburg-Riselfeld lit im Weste vu dr Stadt Friburg un wird vu eme Naturschutzgebit am Diergheg Mundehof im Weste, vu dr Opfinger Stross nooch Süde un dr Besançonallee im Oste abgrenzt. Südlich befindet sich s'zum Stadtdeil St. Jerge gehörig Industrigebit Haid, im Oste Wigarte. S'Riselfeld lit uf ere bebaute Flächi vu 78 Hektar un het ca. 7000 Iwohner (2006). Bis 2010 soll es ca. 10.000 bis 12.000 Lüt Wohnrüm bite. Dittrich, Ch. u. Krüger, F. (1998): Identitätsfindung in neuen Stadtteilen: Eigenbild - Fremdbild am Beispiel des Freiburger Stadtteils Rieselfeld. Friburg i. Br. Humpert, K. (Hrsg.)(1997): Freiburg Rieselfeld: Modelle für eine wachsende Stadt. Stuegert. Krüger, F. (1994): Deutsche Stadtplanung im Umbruch? Die Bebauung des Freiburger Rieselfeldes als Ausdruck einer neuen Planungsphilosophie. Regio Basiliensis, 35. Jg., Heft 3, S. 161 - 170. Stadt Freiburg i. Br. (Hrsg.)(1994): Der neue Stadtteil Rieselfeld. Friburg i. Br. Stadt Freiburg i. Br. (Hrsg.)(1997): Der Stadtteil Rieselfeld in Freiburg. Von der Planung zur Realisierung, Zwischenbilanz Juni 1997. Friburg i. Br. Offizielli Homepage vum Stadtdeil Luftbilder vum Riselfeld Homepage vum Kepler-Gymnasium Homepage vu dr Freie Waldorfschuel Friburg-Riselfeld Homepage vu dr Stadtdeilzittig Riselfeld
Friburg-Hochdorf isch e Stadtdeil vu Friburg im Brisgau. Hochdorf lit zämme mit sinem Ortsdeil Benzhuse im Nordweste vu Friburg. Es grenzt an d'Marchdörfer Hugstette, Bueche un Holzhuse. Südöstlich vu dr dur d'Gmarkig verlaufende A5 befindet sich im Markwald s' Gwerbe- un Industrigebit Hochdorf. Nordöstlich vum uf dr Hochdorfer Gmarkig glägene Autobahnaschluss Friburg-Nord bui Benzhuse lit e Campingplatz mit dr Badeseä Tunisee un Brisgausee (ledschderer au as Silbersee bekannt). Ergebnis vu dr Ortschaftsrotswahl am 7. Juni 2009: CDU: 27,2 %, 4 Sitze SPD: 15,0 %, 2 Sitze Grüeni Liste Hochdorf: 32,1 %, 4 Sitze FWG (Freie Wählergruppe): 25,7 %, 4 Sitze
Herdere isch e nordöstlich vu dr Aldstadt glägene Stadtdeil vu Friburg im Brisgau. S'ursprünglich eigeständig Dorf, wo yberwigend vum Wibau gläbt het, isch anno 1008 erstmols urkundlich erwähnt worre. Demit isch es eins vu dr am früeheste besidelte Gebite im hütige Stadtgebit. Scho sit 1457 isch Herdere e Deil vu dr Stadt Friburg. Dr Wibau spilt hüt kei wichtigi Rolle meh fer d'Bewohner vu Herdere. Einigi Räbberg oberhalb vu dr Stadt erinnere aber noch an si einstigi Bedütig. Deile vu Herdere sin hüt Villevirtel, wo wäge ihrer ruehige un naturnoche Lag dür un beliebt sin. Gschichte vu Herdere in Text un Bild
Dr Juan Esteban Aristizabal Vázquez odär eifacher Juanes (* 9. August 1972 z Medellín z Kolumbiä) isch e kolumbianische Songschriiber, Sänger und Gitarrischt. Im Alter vo siibä Johr het dä Juanes aafangä Gitarrä spiilä. Er het das vo siim Vater und dä älterä Brüederä glernt. Er het vor allem lateinamerikanischi Muusig gmacht. Er het elf Johr in ärä Bänd mit Namä Ekhymosis gspiilt, er het si selbär gründet. Aber dänn hets ihm glangt und er het sini Solo-Karrierä agfangä. So isch er schliesslich zum internationlä Durchbruch cho. Mit dä Single La Camisa Negra (spanisch:Das schwarze Hemd) het er den tatsächlich im Johr 2005 dä Durchbruch gschafft. Dä Juanes isch mit em kolumbianischä Model Karen Martínez verhüüratet, si hend zämä zwei Töchterä: d Luna und d Paloma. 2001: Fíjate bien 2005: Mi sangre 2007: La vida... es un ratico 2008: La vida... es un ratico en vivo (Live-Album) 2008: La vida: es un ratico (Life Is a Moment), Vol. 1 (Kompilation) 2008: La vida: es un ratico (Life Is a Moment), Vol. 2 (Kompilation) 2010: P.A.R.C.E. 2012: tr3s Presents: Juanes MTV Unplugged – 2003: El diario de Juanes 2005: Ekhymosis (CD+DVD) 2005: Mi sangre (Tour Edition CD+DVD) Commons: Juanes – Sammlig
D Querflöte isch e Holzbloosinstrumänt mit erä Aablooskante. Si het sich us der mittelalterlige Querpfiife entwicklet. Gege s Ändi vom Barock in dr Mitti vom 18. Johrhundert het si d Blockflöte verdrängt und isch e bedütends Solo- und Orchesterinstrumänt worde. Au im Jazz und in der Rockmusig wird d Querflöte bruucht. D Querflöte isch im zweite Johrhundert vor dr Ziitwändi z Griecheland und z Etrurie bekannt gsi, spöter findet me se au z Indie, denn z China und z Japan, wo si bis hüt s wichdigste Bloosinstrumänt isch. Die erste Abbildige stamme us em mittelalterlige Europa. D Querflöte isch früener us Holz gmacht worde, het sächs Donlöcher gha und kei Klappesystem. Im spote 17. Johrhundert het mä neui, konischi Flöte afo mache, mögligerwiis erfunde vo der Hotteterrefamilie z Paris, wo berüehmt gsi isch für s Flötemache und -spiile. Die konische Flöte hai us mehrere Deil bestande, dr Chopf isch zylindrisch und die andere Deil si konisch gsi und si gege dr Fuess chliiner worde. 1832 het dr Theobald Böhm d Metallquerflöte erfunde, wo es neus Klappesyschtem gha het. Zu sällere Ziit het mä d Flöte nach links ghebt, hützudag hebt mä si noch rächts. Die hütig bekannti Querflöte beschteit usemne
Yu-Gi-Oh! GX (jap. 遊戯王デュエル モンスターズGX, Umschrift: Yūgiō Dyueru Monsutāzu GX, Übersetzig: Yu-Gi-Oh! Duel Monsters GX) isch ä japanischi Anime- und Manga-Serii wo wältwiit Erfolg het. Es isch d Nochfolgerserii vo dr Yu-Gi-Oh! Duel Monsters Serii, wo au sehr populär gsi isch. D Handlig vo Yu-Gi-Oh! GX foht öbbe drei Johr noch em Schluss vo dr erschte Serii a. S GX am Ändi vom Name schtoht für „Generation neXt“ (die neggscht Generation). By Yu-Gi-Oh! GX (Churz: YGO GX) gaht es um de 16-jährige Jaden Yuki. Sis gröschte Vorbild isch de Yugi (Vollschtändig:Yugi Muto) und er wett unbedingt a d`Duellakademie gah, die de Seto (Richtig:Seto Kaiba) eröffnet hät. Döt lernt ma sich duellierä (mit Duellmonschtercharte). Es git drü Hüüser: S erschte und s beschte isch "Obelisk Blue" (Übersetzt: Obelisk Blau, oder de Blaui Obelisk), wo d`Schüeler hichömmet, die i de Ufnahmeprüefig, wo useme Duell und emme Schriftliche Teil bestaht, sehr guet abgschnitte händ. Die schlechtischi Grubbe, "Slifer Red" (übersetzt:Sleifer Rot oder Rotä Sleifer), dört wo de Jaden hichunnt, sind die, die sehr schlecht i de schriftliche Prüefig gsi sind. Dann gits no s`mittlere, nämmlich "Ra Yellow" (Übersetzt: Raa Gääl oder Gääle Raa). Yu-Gi-Oh! GY isch mängisch vo Mäntig bis Friitig uf RTL
D' Aldstadt bildet s'Stadt- un Gschäftszentrum vu Friburg im Brisgau un isch dr Kern vu dr ursprüngliche Stadt. Si glideret sich in die beide Bezirke 111 Aldstadt-Middi un 112 Aldstadt-Ring. Dr Bezirk Aldstadt-Middi stellt debi die bebaut Flächi vu dr Stadt zue dr Zitt vu ihrer Gründig un dodemit die eigetlich Aldstadt dar. Im Stadtteil sin am End vu anno 2005 circa 6900 Lyt as Wohnbevölkrig gmeldet gsi. D'Aldstadt-Middi isch annächerend nooch em Muster vu ere römische Stadt aglegt. Dert het au d'Stadtverwaltig ihr Hauptsitz, wohigege s'Regierigspräsidium am End vu dr 1990er Johre si Hauptsitz vu dr Aldstadt in dr Stadtdeil Betzehuse verlegt het. Noochberbezirke sin dr Stüehlinger im Weste, Nöiburg im Norde, d'Oberau im Oste un jensits vu dr Dreisam d'Wihre im Süde. Dominiert wird d'Aldstadt vum Friburger Münster. Au die meiste andere bauliche Sehenswürdigkeite vu dr Stadt befinde sich in dr Aldstadt, so au fast alli Friburger Bächli. D Aldstadt bildet e Zentrum vum Friburger Kulturläbe, so befindet sich do s Stadttheater, die meiste Kinos un am Hauptbahnhof s Planetarium. In dr Aldstadt befinde sich die geistes- un sozialwisseschaftliche Fakultäte vu dr Universität sowie d Universitäts- wie au d Stadtbibliothek. Dr Bezirk Aldstadt-Middi isch sit Middi vu dr
S Waldeburgerli (kurz WB), wie d Waldenburgerbahn (offiziell Name) liebevoll vo dr yheimische Bevelkerig gnennt wird, isch e Schmalspurbahn im Oberbaselbiet (Nordweschtschwiiz). D Strecki isch 13,1 Kilometer lang und eispurig. Si fiehrt vo Waldeburg in d Kantonshauptstadt Lieschtel. Obwohl oder grad will si so glai isch, hett si es paar Bsunderheite: Usser em Waldeburgerli het kei anderi Bahn in dr Schwiz au e Spurwiti vo nume 750 Milimeter. Au in ganz Europa gits nur es paar wenigi Bahne, wo die Spurwiti hän. Aber alli vo dene ebbe usser em Waldeburgerli fahre nur oder fascht nur wäg em Turismus. Zuedäm isch s Waldeburgerli die einzig Bahn mit däre Spurwiti, wo me elektrifiziert het. S Waldeburgerli isch somit e ganz normals modärns Bähnli im öffentlige Personeverkehr mit ere bsundre Spurwiti. D Bahn isch scho zimli alt – und wär si das nid, wär si wohl nie baut worde. Si isch nämli scho am 1. Novämber 1880 eröffnet worde. Und 1953 het me si denn uff elektrische Betriib umgstellt und aadie gsait zu de Dampfrösser. Hitte het s Bähnli näb de beide Ändbahnheef elf Statione uff dr Strecki und bruucht 24 Minute, um vo Waldeburg noch Lieschtel z ko. Intärn hett me em
D Nordweschtschwiiz isch e interkantonale und Wirtschaftsruum im Nordweschte vo dr Schwiiz. Er umfasst d Grossregion Basel und isch zimli gnau identisch mit em glichnamige Tarifverbund. D Nordweschtschwiiz bestoht us verschidene Kanteen oder Teili drvo, bildet aber geografisch gseh e Einheit. Die natyrlige Gränze zu de andere Grossregione vo dr Schwiiz wärde durch dr Gebirgszug Jura bildet. Zer Nordweschtschwiiz zelle im ängere Sinn: dr Kanton Basel-Stadt dr Kanton Basel-Landschaft s Fricktal, also hauptsächlich d Bezirk Rhyfälde und Laufeburg vom Kanton Aargau d Bezirk Dorneck und Thierstai vom Kanton Soledurn Im witere Sinn umfasst dr Begriff Baselland und -stadt und s gsamte Gebiet vo de Kanteen Aargau und Soledurn, zem Bischpill bi dr Fachhochschuel Nordwestschschwiiz. In dr Nordweschtschwiiz läbe öppe 552'000 Mensche, dodrvo öppe 88 % im stedtische Gebiet vo dr Agglomeration Basel (grosszügig usglegt). Mit eme Usländerateil vo 21,4 % isch me zimli gnau im Schwizer Durchschnitt. In dr Nordweschtschwiiz hetts folgendi Stedt (historischs Stadträcht und über 10'000 Ywohner): d Grossstadt Basel d Kantonshauptstadt Lieschtel (BL) die Bezirkshauptstadt Rhyfälde (AG) E historischs Stadrächt, aber weniger als 10'000 Ywohner hän Waldeburg, Laufe (beidi BL) und Laufeburg (AG). Kei historischs Stadträcht, aber über 10'000 Ywohner hän folgendi Gmeinde in dr unmittelbare Agglomeration
Hasle, sit em 1. Jänner 1890 e Stadtdeil vu Friburg, ghört zue dr weschtliche Stadtdeile. Dr Stadtdeil bestoht sit dr Usgliderig vu Wigarte us dr Stadtbezirke 611 Hasle-Egerte, 612 Hasle-Gartestadt, 613 Hasle-Schildacker un 614 Hasle-Haid. Im Norde wird Hasle vu dr Dreisam gegeniberem Noochberstadtteil Stüehlinger begrenzt, öschtlich dur d'Rhidal-Bahnlinie (Charlsrueh-Basel) gegeniber em Stadtdeil Wiehri un weschtlich dur d'Güterbahnlinie un Opfinger Stross gegeniber Wigarte sowie dur d'Besançonallee un südlich dur d'Guildfordallee un d'Wisedalstross gegeniber em Noochbarstadtdeil Sant Jerge. Dr Namme „Hasle“ leitet sich us em Althochdytsche „Hasala“ fer Haselnussstude un „Aha“ fer Fliessgwässer ab. Am hyttige Dorfbach sin d'Haselnussstude allerdings selte worre. Urkundlich isch Hasle erschtmols anno 786 erwähnt. In ere Schenkigsurkunde vum 26. Dezember 786 hän e Heimo un si Dochter Svanahilt einige Dörfer, dorunder au Hasle (Haslaha) im Kloschter St. Galle ibertrait. D'Haslemer Pfarrei findet 1261 e erschti urchundlichi Erwähnig, muess aber scho länger bstande ha. 1118 isch in umiddelbarer Nächi d'Gründig vu Friburg erfolgt. Säll het d'Entwicklig vu Hasle sehr prägt. Bsunders dr Friburger Märkt het die wirtschaftlich Lag z'Hasle gförderet. Im Drissigjährige Chrieg (1618-1648) isch Hasle 1633 völlig zerstört worre. Under em Friburger Oberbürgermeister Otto Winterer (Amtszitt vu 1888-1913) het nooch dr Igmeindig zue dr Stadt dr
Betzehüse isch e westliche Friburger Stadtdeil. Es bestoht us em Stadtbezirk 531 Betzehüse-Bischofslinde im Oste un 532 Ald-Betzhüse im Weste. Noochbarstadtdeile sin Mooswald im Norde, dr Stüehlinger im Oste, Wigarte im Süde un Lehe im Weste. Am Südrand vum Stadtdeil befinde sich Kleigärte, im Nordweste dr Seepark um dr Flückiger See uf em Glände vu dr Landesgarteschau vu anno 1986. Der lit au s'Hallebad West, s'grösst Friburger Schwimmbad. Im Stadtdeil git's zahlrichi Studentenwohnige. Betzenhüse isch dur die zentral verlaufende Stadtbahnline 1 un d'Linie 3 am Ostrand vum Stadtdeils sehr guet mit öffetlichen Verkehrsmiddel abunde. Mit dr Lage am Rand vu dr westliche Umgehigsstross vu Friburg sowie nem Autobahnzuebringer Middi isch d'Erreichbarkeit mit em Auto ebefalls sehr guet. Im Oste vu Betzehüse isch mit em Nöibau vum Regierigspräsidium nooch em Johr 2000 e grosses Behördezentrum entstande.
Dr Thierry Daniel Henry isch am 17. Ougschtä 1977 z'Les Ulis (Paris) uf d Wält cho. Sini Mueter stammt ursprünglech us Martinique und si Vater us Gouadeloupe. Är isch en emalige Schütteler u het mit der Nummere 12 aus Stürmer für di französischi Nationaumanschaft u mitem 14ni für e FC Arsenal gspiut. Är füehrt die ewigi Beschtä Lischte aus Top Scorer bi dä Gunners a. Dr Henry het scho geng gwüsst gha, das är möcht Schütteler wärde und isch 1990 itz französische Trainigszentrum gange. Ab 1993 het dr Thierry de füre AS Monaco afa spile, eis Jahr später het är de sis Debut ir französische Liga gha. Näne ischr abr de 1999 zu Juve gange, dete hetr abr aus Verteidiger müesse spile und isch nie so richtig glückläch gsy, drum het no im Winter zu Arsenal gwächslet. Dört het är jedi Saison mindischtens 17 Goals gschosse und isch dr erfolgrichscht Stürmer wo dä Verein jemaus het gha. Wo dr letscht Mätsch im Highbury, das isch z aute Stadion vo Arsenal, isch gsy, het Henry z letschte Goal gschosse und isch näne abeknöilet und het aus symbolischi Geste dr Rasä küsst. Är isch scho zwöi mau aus beschtä Schütteler vom Jahr
Lehe isch e früeher selbständigi Gmei an dr Dreisam, wo am 1. September 1971 in d'Stadt Friburg im Brisgau igmeindet worre isch. Lehe lit im Nordweste vu Friburg un grenzt im Norde an Landwasser, im Südoste an Betzehüse un im Südweste an s'Riselfeld un dr Mundehof un im Weste an Umkilche. Bi Lehe lit au s' Lehener Bergli. Um s'Johr 1510 rum isch dr Joß Fritz, dr Füehrer vu dr Bundschueh-Bewegig, z'Lehe sesshaft worre. Ergebnis vu dr Ortschaftsrotswahl am 7. Juni 2009: Freier Wählerbund Lehen: 49,7 %, 6 Sitz Freie Bürgervereinigung Lehen: 27,5 %, 3 Sitz SPD + Unabhängige: 22,8 %, 3 Sitz Friburg Lehe im Netz