rlitschk/wikidir huggingface dataset:
S Veräinigte Königriich isch mit sim Britische Wältriich (änglisch British Empire) die grössti Kolonialmacht in dr Gschicht gsi. Es het Dominions, Kronkolonie, Protektorat, Mandatsgebiete und anderi abhängigi Gebiet umfasst, wo under dr Herrschaft vom Veräinigte Köönigriich gstande si und sich us de änglische Überseegebiet und Handelsboste entwigglet häi. 1922 het s Britische Wältriich e Bevölkerig vo 458 Millione Mensche ghaa (e Viertel vo dr domoolige Wältbevölkerig) und e Flechi vo öbbe 33,67 Millione km² (öbbe e Viertel vo dr Landflechi vo dr Ärde). Vo do isch e wit verbräitets politischs, juristischs, sproochligs und kulturells Erb choo, wo bis hüte in vile Däil vo dr Wält Spuure hinderloo het. S Wältriich isch als Riich bezäichnet worde, „wo d Sunne in em nie undergot“, wie mä früener au vom spanische Kolonialriich gsäit het. Wääred em Zitalter vo de Entdeggige im 15. und 16. Joorhundert si Spanie und Portugal d Pionier vo dr öiropäische Erforschig vo dr Wält gsi und und häi riisigi Kolonialriich bildet. Wo si gsee häi, wivil Riichdum die Riich iibrocht häi, häi au Ängland, Frankriich und d Niiderland äigeni Kolonie und Handelsnetzwärk in Amerika und Asie afo ufbaue. Noch meerere Chrieg im 17. und 18. Joorhundert gege Frankriich und
Dr Ralph Giordano (* 23. Merz 1923 z Hamburg; † 10. Dezämber 2014 z Köln) isch e dütsche Schurnalist und Schriftsteller gsi. Im Giordano si Vater isch Italiäner und si Mueter isch jüüdisch gsi. Wäge däm isch er vo de Nazi verfolgt worde. Wääred em Zwäite Wältchrieg het sich d Familie im Chäller vom ene Fründ versteckt. Dr Giordano isch druf e Kommunist worde, het sich aber vom Stalinismus distanziert und het im Joor 1957 die Kommunistischi Bardei vo Dütschland verloo. 1964 isch dr Giordano as Schurnalist zum WDR und het dört bis 1988 gschafft. Denn isch er e freie Schurnalist worde und het e Hufe Ardikel drüber gschriibe, was er im Dritte Riich erläbt het, über d Neonazi-Beweegig und über en Islam won er as Bedroig aagluegt het: im ene Interwiuu in dr New York Times het er sich 2007 gegen e nöiji Moschee z Köln stark gmacht und het d Moscheä z Dütschland as e Sümbol von ere Paralleelgsellschaft bezäichnet. Er het au gsäit, ass d Integrazioon vo de Muslim z Dütschland e Misserfolg sig. Dr Giordano isch mit dr Roswitha Everhan vo 1994 bis dass si 2002 gstorbe isch, in zwäter Ee verhürootet gsi. Er het z
D Urgschicht (Sünonüüm: Vorgschicht oder Prehistorie) isch e Däilgebiet vo dr archeologische Disziplin Ur- und Früegschicht. D Urgschicht bezäichnet die eltisti Periode vo dr menschlige Gschicht. Si foot aa mit dr Zit, wo die erste Stäiwärkzüüg vor öbbe 2,5 Millione Joor ufdräte (vgl. Stammesgschicht vom Mensch) bis zur Epoche, wo die erste schriftlige Züügniss vorchömme, was je noch dr Region zu seer underschidlige Zite bassiert isch. D Erforschig vo däm Zitalter isch d Sach vo dr Archeologii und iire Hilfswüsseschafte. D Früegschicht, wo nochhär chunnt, isch d Periode, wo s zwar Schriftkwelle git, wo mä aber ooni archeologischi Kwelle sich kä guet gnuegs Gschichtsbild cha mache. Druf chunnt d Gschicht im ängere Sinn, wo vor allem d Uswärtig vo schriftlige Kwelle s Bild vo dr Epoche brägt und die materielli Kultur zuesätzlig archeologisch erschlosse wird. D Vorgschicht wird noch em Dreiperiodesüsteem, wo zum erste Mol 1836 publiziert worde isch, in d Stäizit, d Bronsezit und d Iisezit iidäilt. Die Periodisierig, wo bis hüte gültig isch, beziet sich uf dr Middelmeerruum, Öiropa und dr Nooche Oste. Die historischi Zit foot zum Bischbil in Nordamerika erst aa, wo d Spanier därt aachoo si. Dr eltist Abschnitt, d Stäizit, wird in d Altstäizit
Dr Michael Müller (* 9. Dezämber 1964 z Berlin) isch e dytsche Bolitiker (SPD). Vu 2014 bis 2021 isch er Regierede Burgermaischter vu Berlin gsii. Dr Müller isch derzue vu 2004 bis 2012 un vu 2016 bis 2020 Vorsitzer vum SPD-Landesverband Berlin gsi. Vu 2011 bis 2014 isch er Burgermaischter un Senator fir Stadtentwicklig un Umwält gsii. Dodervor isch er Vorsitzer vu dr SPD-Fraktion im Abgordnetehuus gsii. Dr Michael Müller isch im Berliner Bezirk Tempelhof uf d Wält chuu, het anne 1982 di Mittler Ryfi gmacht un isch 1983 uf d Fachoberschuel Wirtschaft un Verwaltig gange. Anne 1986 het er e chaufmännischi Lehr abgschlosse un het syterhär as sälbständige Drucker gschafft. Zämme mit sym Vater het er e chlaini Druckerei z Berlin-Tempelhof. Dr Müller isch unter anderem Mitglid vu dr Arbeiterwohlfahrt (AWO) un vu dr Evangelische Chilche Berlin-Brandeburg-schlesischi Oberlausitz. Är isch ghyrote un het zwai Chinder. Dr Michael Müller isch syter anne 1981 Mitgliid vu dr Sozialdemokratische Bartei vu Dytschland. Vu 1989 bis 1996 isch er Mitglid der Bezirksverordnetenversammlung (BVV) Tempelhof, zuletzt als Fraktionsvorsitzender. Von 2000 bis 2004 war er Kreisvorsitzender Tempelhof-Schöneberg. Seit 1996 ist er Mitgliid vum Abgordnetehuus vu Berlin, syt 2001 as diräkt gwehlte Abgordete fir dr Wahlchrais
As Wältwirtschaftskrise bezäichnet mä e diefi Wirtschaftskrise, wo die ganzi Wält packt. Es isch e konjunkturells Fenomeen, wo mä nume in marktwirtschaftlige Süsteem cha beobachte. Zu iire Kennzäiche ghööre Finanzkrise, Bankekrise, Deflazioon, e Verchliinerig vo dr Wirtschaftsläistig uf dr ganze Wält, e hoochi Zaal vo Insolwänze vo Undernääme und e hoochi Aarbetsloosikäit. Wältwirtschaftskrise git s sit em 19. Joorhundert. As die erste Wältwirtschaftskrise wird üübligerwiis die vo 1857 aagluegt. Denn isch dr sogenannti Gründerbuum choo und druf die Groossi Depressioon vo 1873 bis 1896, wo men ere z Dütschland au d Gründerkrise säit. Aber wemm mä äifach Wältwirtschaftskrise säit, mäint mä mäistens d Krise vo de 1930er Joor, wo mit em Börsechrach vo 1929 aagfange het und bis hüt die schwersti und folgeriichsti Wirtschaftskrise gsi isch. Wäge de soziale Brobleem, wo si verursacht het, wird si as e wichdigi Mitursach für s Entstoo vo dr nazionalsozialistische Diktatur und für s Sterkerwärde vo de faschistische Bewegige über Dütschland uuse aagluegt. Noch em Zwäite Wältchrieg isch e wältwiti Ufschwungfaase choo, wo as dr Noochchriegsbuum bis zu de Ölkrise vo de 1970er Joor duurt het. D Wältwirtschaftskrise vo 2007 aa, wo mit dr Finanzkriise vo 2007 aagfange het, het die grösste sozioökonomische Probleem
As Ozean (vo altgriech. Ὠκεανός Ōkeanós „dr Wältstroom, wo um d Ärdschiibe umefliesst, Personifikazion as dr antik Gott Okeanos“) oder iidütscht Wältmeer bezäichnet mä die grösste Meer uf dr Ärde. Im Ganze si 71 Brozänt vo dr Ooberflechi vo dr Ärde vo Meer bedeckt. Si konzentriere sich uf dr Wasserhemisfääre, wo s Zentrum von ere im riisige Pazifik nooch bi Nöiseeland lit. Uf dr Landhemisfääre uf dr andere Site vo dr Ärde befinde sich nume dr Atlantik, dr Arktisch Ozean und Däil vom Südlige Ozean und vom Indische Ozean. Die fümf Ozean vo dr Ärde si dr Arktisch Ozean (Nordpolarmeer), dr Atlantisch Ozean (Atlantik), dr Indisch Ozean (Indik), dr Pazifisch Ozean (Pazifik, au Stille Ozean) und dr Antarktisch Ozean (Südpolarmeer). Vilmol schwätzt mä au nume vo drei Ozean: dr Atlantisch Ozean, dr Indisch Ozean und dr Pazifisch Ozean. Eso gsee isch dr Arktisch Ozean e Däil vom Atlantik und dr Südlig Ozean, wo as Gränze von em dr 60. Bräitegrad Süd definiert worde isch, zellt zu de andere drei Ozean. Wemm mä s andersch aaluegt cha mä die bäide grösste Ozean in e süüdlige und e nördlige Däil iidäile je nochdäm uf welere Hemisfääre si lige. So bechiem mä e
S Hotel Krafft isch e dänggmolgschützts Hotel im Zentrum vo Baasel. Es isch in de Joor 1872–1873 diräkt am Kläibaasler Rhiiufer baut worde, öbbe 50 Meter flussuf vo dr Middlere Brügg äwägg. Si Naame het s vom Ernst Krafft, wo s baut het. Sit ass es ufdoo worde isch, isch s Hotel e baar Mol umbaut und erwiteret worde, s letschte Mol im Joor 2005. Mä het drbii seer druf Acht gee, ass die historischi Bausubstanz und s Mobiliar wien e Hufe Iibaumöbel und die Möblierig vo de Hotelzimmer, wo us dr Gründerzit und us de 1950er Joor stamme, erhalte blibt, . Hüte isch s Hotel Krafft e Drei-Stärn-Hotel im oobere Briissegmänt mit eme Restorant und Däagigsrüüm. D Landesgrubbe Schwiz vom Internazionale Root für Dänggmolpflääg (ICOMOS) het s Hotel Krafft 2007 zum historische Hotel vom Joor ernennt wäge de „mit Bedacht eingesetzten Mittel bei der Erneuerung und die Rücksichtnahme auf die erhaltenswerte Bausubstanz, Typologie und Ausstattung. Sie würdigt die mit frischer Gestaltungskraft eingefügten zeitgenössischen Ergänzungen und vor allem die Begeisterung, mit der die Betreiber das historische Stadthotel beleben und beseelen.“ D Bsitzere vom Geböid isch hüte die Gmäinnützigi Stifdig Edith Maryon. Im Hotel Krafft si immer wider bekannti Künstler, Dichter
Albert Bachmann (Albert Baachme) isch de Name vo dène Lüüt: Albert Bachmann (Philologe) (1863–1934), en Schwyzer Hoochschuelleerer und Scheffedakter am Schwyzerischen Idiotikon Albert Bachmann (Geheimdienstler) (1929–2011), en Schwyzer Ghäimdienschtler
Ziger chan folgendes bedüte: Ziger, e Sorte vo Frisch-Chääs Ziger, d Churzform för de Schabziger us em Glarnerland Ziger, en 2'074 m höche Gipfel im Gebiet vo de Flumserbärg, Kanton Sanggalle, Schwiz Ziger, en chlinne Grot uf öpe 1'900 m, am Nordhang vom Tschingel, Gmeind Schattehaub, Bärner Oberland, Schwiz Im Ziger, en Wyler ir Gmeind Röötebach, Emmitau, Schwiz
D Elise Wipf oder Elisa Wipf (* 12. Mai 1882 z Mänidorf; † 4. Meerz 1929 z Züri) isch di eerscht Frau i de Redakzioon vom Schwyyzerischen Idiotikon gsyy. Iri Dissertazioon über de Tialäkt vo Täärbinu isch di eerscht und bis hüt äini vo de nöd grad vile wüsseschaftlichen Abhandlige, wos über s Wallisertüütsch git. Spööter isch si Redaktoorin vo de katolische Zyytschrift Die Woche im Bild gsyy, und si hät au für di ebefalls katolische Neue Zürcher Nachrichten gschaffet. D Elise Wipf hät nu vier Jaar am rächte Züriseeufer gwont; iri Eltere – de Vatter Heinrich Wipf (1848–1925) us Maartel im Wyyland isch Leerer gsyy, und d Mueter Anna Barbara née Holer (* 1853) isch vo Zuzgen im Fricktaal choo – sind 1886 i d Stadt Züri züglet. Gwont händ s zeerscht a de Häringsgass 18, de hüttige Häringstraass i der Altstadt, und nachanen a besserer Laag a de Suneggstraass 56. Z Züri isch d Wipf i d Primaar- und d Sekundaarschuel ggange und hät drufaben a de hööchere Töchtereschuel (d Höötöö, di hüttig Kantonsschuel «Hohe Promenade») de spraachlich-hischtoorisch Unterricht vo de deetige Seminaarklasse bsuecht. Im Früelig 1902 hät si d Matuur gmachet und nachane a der Uniwërsitëët Züri
Glaris Süd isch e politischi Gmaind im Kantuu Glaris. Zur Gmaind Glaris Süd ghört s Grosstal, das isch s hinderi Linthtal, und s Chliital, das isch s ganzi Sernftal. De tüüfschti Punggt vu dä Gmaind isch au glichzytig där nördligscht Punggt, und där isch uf 481 m ü. M. Er isch z Mitlödi under de Brugg, wo vu Holestai über d Linth uf Eneda füert. De höggscht Punggt vu de Gmaind isch där gliich wie der vum Kantuu, er isch im Süde vu de Gmaind und isch de Gipfel vum Tödi, mit enere Höchi vu 3'614 m. Vo Aafang 2011 aa bis Endi 2014 isch si mit enere Flechi vu 430 km² di gröschti politischi Gmaind vu de Schwiz gsi, sithär isch Scuol weg de Fusion um 8,63 km² grösser. Als Vergliich zur Flechi; de Kanton Basel-Stadt het 37 km², beed Kantön Appezäll händ zemme 416 km². Die Gmaind isch im Rahme vu de Glarner Gmaindsreform per 1. Jänner 2011 entstande, wo di bishärige Gmainde Betschwande, Bruwald, Elme, Engi, Hasle, Linthel, Luchsige, Matt, Mitlödi, Rüti, Schwande, Schwändi und Sool zu de nüüe Gmaind Glaris Süd fusioniert händ. D Gmaind git uf ihrere Website d Bevölkerig per 31. Dezember 2016 mit
Dr Hubert Baum (* 14. April 1906 z Fryburg; † 23. Oktober 1976 ebe dert) isch e dytsche Schriftsteller un Chaufmann gsii. In dr 1950er un 1960er Johr isch er z Sidbade ain vu dr wichtigschte Sprochaktivischte fir s Alemannisch gsii. Dr Baum isch z Fryburg ufgwachse un het langi Zyt z Sulzburg gläbt. Är het Induschtrychaufmann glehrt un het z Fryburg as Prokurischt gschafft. Dr Baum het Schrifte iber s Alemannisch verfasst un het au uf Alemannisch gschribe. Wel er e Bewunderer vum Johann Peter Hebel gsii isch un däm sy Dialäkt as „klassisch“ empfunde het, het er sälber wie dr Hebel au im Dialäkt vum Obere Markgreflerland schribe un nit in sym aigene Dialäkt. Näbe Gedicht het er au Herspiil un Theaterstuck gschribe. Vu 1951 bis 1964 het er di „Oberrheinischen Dichterlesungen“ veraastaltet un im Septämber 1954 s erscht international Mundartdichter-Dräffe z Badewyler un z Mille organisiert. Anne 1962 het er zämme mit andere Dichter vu Sidbade dr „Arbeitskreis für alemannische Sprache und Dichtung“ grindet. Näb em Baum sin do unter anderem dr Karl Kurrus (Ändinge), dr Richard Gäng (Fryburg), dr Eugen Falk-Breitenbach (Husach), dr Hans Matt-Willmatt (Stüelinge), d Ida Preusch-Müller (Chander), d Lina Ritter-Potyka (Friburg), d Hedwig
Scuol (; dütsch Schuls) isch a politischi Gmaind i da Region Engiadina Bassa/Val Müstair im Kanton Graubünda. Es isch flächemässig di gröschti Gmaind vo de Schwiiz. Lut em Räätische Namebuech söll de Name Scuol vom latinische scopulus «Klippe» stamme. Bi da Wahl vom Name för d Gmaind hät me de Name vom Hoptort Scuol gnoo, wo bis 1943 offiziell Schuls, vo 1943 bis 1970 Scuol/Schuls und sithär Scuol ghaisst. D Gmaind Scuol ligt im untara Engadin und wird vom Inn durflossa. Si bestoot us da Frakziona (Dörfer) Ardez, Ftan, Guarda, Scuol, Sent und Tarasp. D Nochbergmainda sind im Süda Val Müstair, im Weschta Zernez und im Nordoschta Valsot. Im Norda gränzt si a Gaschurn im Vorarlbärg und a Galtür im Tirol. Im Oschta sind Graun im Vinschgau, Mals und Taufers im Münstertal d Nochbergmainda im Südtirol. Scuol isch, sit da Fusion Aafangs 2015, mit 438 km² um 8 km² grösser als Glarus Süd und drum di flächemässig gröschti Gmaind vo da Schwiz. Mit öpa 4'600 Iiwohner isch si zuglich di gröschti bündnerromanisch Gmaind überhaupt. Im Gmaindsgebiet sind es paar Sitetääler vom Engadin: s Val Tuoi, s Val Tasna, s Val Sampuoir, s Val Plauna, s Val S-charl und s Val
Da Krais Suot Tasna (dütsch: unterhalb oder unter Tasna) hät zämma mit da Krais Val Müstair, Sur Tasna und Ramosch da Bezirk Inn vom Kanton Graubünda i da Schwiz bildat. Da Sitz vom Kraisamt isch z Scuol gsii. D Gränze zwüschet Ob Tasna und Under Tasna isch im Bach Tasnan gsi. Da Kreis isch bi da Bündner Gebietsreform uf Endi 2015 ufglöst worda. Da Krais hät sich us folgenda Gmainda zämmagsetzt (Stand 2015): d Gmainda bis 2014 2015: Ftan, Scuol und Sent → Scuol (plus Ardez, Guarda und Tarasp us am Krais Sur Tasna) Commons: Kreis Suot Tasna – Sammlig vo Multimediadateie Paul Eugen Grimm: Tasna Suot und Sur. In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz.
47.55577.5918Koordinate: 47° 33′ 20,5″ N, 7° 35′ 30,5″ O; CH1903: 611530 / 267232 Dr Falkestäinerhoof isch e historischs Bauwärk am Münsterblatz 11 in dr Altstadt vo Baasel. Er gältet as äins vo de Baasler Kulturgüeter, wo für d Region vo Bedütig si. Dr Falkestäinerhoof ghört hüte zämme mit em Domhoof und em Regishäimerhoof am Münsterblatz 10 nääbedraa zum Baudepartemänt vo Baasel. Im Geböid het s e groosse Liechthoof mit Arkade und ere Kupple us Glaas. Im Spootmiddelalter häi Gäistligi im Falkestäinerhoof gläbt. Wo 1529 Baasel reformiert worde isch, si die katholische Doomhere us iire Hüüser am Münsterblatz uszooge und uf Freiburg im Brisgau züüglet. 1610 isch d Liigeschaft nöi baut worde und dr Bürgermäister Wettstäi het lang dört gwoont. 1799 isch dr Hoof noch Blään vom Samuel Werenfels umbaut worde mit dr hütige Fassade uf e Blatz zue. 1821 isch s naturwüsseschaftlige Museum vo dr Uniwersidäät Baase im Falkestäinerhoof ufdoo worde, zämme mit eme füsikalisch-chemische Labor, eme Hörsaal und ere Bibliothek. Dr Peter Merian (1795-1883) isch eerenamtlig Kassier und Verwalter vom Museum gsi. Er het d Sammlig usbaut, und vilmol mit sim äigene Gäld zaalt 1849 isch s Museum in s nöje Geböid vom Berri an dr Augustinergass züüglet. Dr
Scuol (; dütsch Schuls) isch a Ortschaft i da gliichnamiga politischa Gmaind Scuol, Region Engiadina Bassa/Val Müstair, vom Schwizer Kanton Graubünda. Dä Ort hät bis 1943 offiziell Schuls und vo 1943 bis 1970 Scuol/Schuls ghaissa, sithär Scuol. Lut em Räätische Namebuech söll de Name Scuol vom latinische scopulus «Klippe» stamme. Scuol isch ane 1095 s erschte Mol erwäänt worde. Scho im Früemittelalter isch z Schuls e Chile gstande, wie mä vo Uusgrabige waiss. Di nöji Chile isch ane 1519 fertig gsi. Öpe zäh Joor spöter het d Gmaind d Reformazion aagnoo. Im 17. Joorhundert het Schuls e Zyt lang wider zu de Länder vo de Habsburger ghört; ane 1652 isch si den vo Öschtrych losgchauft worde. Per 1. Jänner 2015 hät di dozmolig Gmaind Scuol mit da füf umliggenda Gmainda Ardez, Ftan, Guarda, Sent und Tarasp zur neua Gmaind Scuol fusioniert. Si isch mit 438 km² di flächemässig gröschti Gmaind vo da Schwiz worda. Blasonierig: I Gold e schwarzi Brunnaschala mit vier blau-silbriga Wasserstrahle. S Wappa symbolisiert Scuol als an bedütanda Badeort und isch dur a Veraifachig vom Gmaindsigel entstanda. Dia vier Wasserstrahla stönd für di verschidana Mineralquälla uf am Gebiet vo da ehemoliga Gmaind. Scuol isch da Hauptort vom
Ägerten oder Ägerte heisse verschideni Ort im Kanton Bärn, Schwiz: e Gmeind Aegerten im Verwautigskreis Biel/Bienne (ir Schwiz isch bi Ortschafte Ae di üeblechi Schrybig für Ä) e Ortschaft Aegerten i de Gmeind Wynau im Verwautigskreis Oberaargou d Chiisgrueb Ägerten bi Aegerte, Wynau di beede Ortsteil Under-Ägerte und Ober-Ägerte vo Aegerte, Wynau
Dr Theodor Hünerwadel (* 16. Februar 1864 z Länzbrg; † 4. Juli 1956 z Baasel) isch e Schwizer Archidekt gsi. Dr Hünerwadel het woorschinlig au z Züüri studiert, sicher aber z Berlin und z Dresde. Si erste Boste het er bim Gustav Gull z Züüri ghaa. Won er e Wettbewärb in dr nöie bulgarische Hauptstadt Sofia für e Gsellschaftshuus gwunne het, isch er dört aane. Er het woorschinlig dört au an dr Blaanig vom Parlamäntsgeböid mitgschafft. Us politische Gründ isch dr Bau stecke bliibe, und dr Hünerwadel isch denn uf Wiesbaade und het denn in dr Industriigmäind Oerlikon, wo dennzumol nonig zu Züüri ghöört het, gschafft, bis ass er 1900 Hochbauinspäkter z Baasel worde isch. Dä Boste het er 28 Joor lang ghaa zämme mit em Karl Leisinger, bis er wider, wie vorhär Kantonsbaumäister ghäisse het. Mit däm Ditel het er denn bis 1936 witergschafft. As Amtsläiter het er nid vil äigeni Baute chönne entwärfe, aber e baar sis doch worde, wo Baasel brägt häi, drunder Schulhüüser, Beeder und Uniwersidäätsgeböid. Dr Hünerwadel isch au in e Hufe Kommissione gsässe, bi dr Häimetschutz-, dr Kunstkredit-, dr Tarif-, dr Münsterbau- und dr Friidhofkommission, und isch Juror in vile Briisgricht gsi. Vo sine
Zernez () isch a politischi Gmaind i da Region Engiadina Bassa/Val Müstair im Schwizer Kanton Graubünda. D Gmaind Zernez ligt im mittlara Engadin und wird vom Inn durflossa. Si bestoot us da Frakziona (Dörfer) Lavin, Susch und Zernez. Nochbergmainda sind im Südoschta Val Müstair, im Oschta Scuol, im Norda Gaschurn (Vorarlbärg), im Nordweschta Klosters und Davos, im Südweschta S-chanf. Im Süde sind di italienischa Nochbergmainde Livigno und Valdidentro. I da Johra noch 2000 hät ma z Zernez und i da umligenda Dörfer aagfanga über a Fusion nochazdenka. An da Gmaindsversammliga vom 21. Juni 2012 händ d Stimmbürger vo zwai Gmainda relativ knapp da damalig Fusionsvertrag abglehnt, Guarda mit 52,2 % und Zernez mit 52,9 %. Z Lavin (74,3 %) und z Susch (68,5 %) hät s Stimmvolk dütlich zuagstumma. Guarda hät nochhär Verhandliga mit Scuol ufgnoo und underdessa am säba Fusionsvertrag zuegstumma. Am 24. April 2014 händ d Bürgerversammliga vo da drei übriga Gmainda über nöji Fusionsplän chöna abstimma und händ dütlich Jo gsait. Per 1. Jänner 2015 hät d Gmaind Zernez mit Lavin und Susch fusioniert. Dia nöji Gmaind trait da Nama Zernez und hät a neus Wappe überko. Zernez isch an Verkehrsknotapunkt im Engadin. Am Inn no doruf
Da Krais Sur Tasna (dütsch: oberhalb oder ob Tasna) hät zämma mit da Krais Val Müstair, Ramosch und Suot Tasna da Bezirk Inn vom Kanton Graubünda i da Schwiz bildat. Da Sitz vom Kraisamt isch z Zernez gsii. D Gränze zwüschet Ob Tasna und Under Tasna isch im Bach Tasnan gsi. Bis Endi 2014 sind im Krais Sur Tasna sächs Gmainda gsi. Da Krais hät sich dänn nur no us ainra Gmaind zämmagsetzt und isch i da Folg vo da Bündner Gebietsreform uf Endi 2015 ufglöst worda. Gmaindsbstand im 2015: d Gmainda bis 2014 2015: Lavin, Susch und Zernez → Zernez 2015: Ardez, Guarda und Tarasp → Scuol (und wächslad in Krais Suot Tasna, d Fusion isch zämma mit Ftan und Sent, wo scho bishär i säbem Krais gsi sind) Commons: Kreis Sur Tasna – Sammlig vo Multimediadateie Paul Eugen Grimm: Tasna Suot und Sur. In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz.
47.55577.5918Koordinate: 47° 33′ 20,5″ N, 7° 35′ 30,5″ O; CH1903: 611530 / 267232 Dr Regishäimerhoof isch e historischs Bauwärk am Münsterblatz 10 in dr Altstadt vo Baasel. Er gältet as äins vo de Baasler Kulturgüeter, wo für d Region vo Bedütig si. Dr Regishäimerhoof ghört hüte zämme mit em Falkestäinerhoof am Münsterblatz 11 nääbedraa und em Domhoof (Münsterblatz 12) zum Baudepartemänt vo Baasel. Im Spootmiddelalter häi im Regishäimerhoof Doomhere gläbt. Wo 1529 Baasel reformiert worde isch, si die katholische Doomhere us iire Hüüser am Münsterblatz uszooge und uf Freiburg im Brisgau züüglet. Im 16. Joorhundert het dr Ambrosius Froben im «Neuwen Hoff Regesheim» gwoont und 1561 het s dr Rootsher Remigius Faesch (1541–1610) nöi usgrüstet. Spööter si stedtischi Magistrate dri khoo. 1767 het dr Johann Jacob Fechter am gotische Regishäimerhoof afo schaffe und iim si barocki Fassade gee. Das isch Däil vo dr Modärnisierig vom Münsterblatz im 18. Joorhundert gsi, wo mit em Umbau vom Falkestäinerhoof 1779 abgschlosse gsi isch. Im 19. Joorhundert isch dr Regishäimerhoof s Domizil vom Johann Jakob Meriaa gsi. Wo aber si Frau Elisabeth 1815 gstorbe isch, het dr Meriaa zwäi Joor druf d Henriette Wieland ghürootet und d Familie isch in dr Andlauerhoof am Münsterblatz
Da Krais Ramosch (rätoromanisch: Circul da Ramosch, dütsch: veraltet und bis 1943 offiziell Remüs) hät zämma mit da Krais Val Müstair, Sur Tasna und Suot Tasna da Bezirk Inn vom Kanton Graubünda i da Schwiz bildat. Da Sitz vom Kraisamt isch z Ramosch gsii. Da Kreis isch bi da Bündner Gebietsreform uf Endi 2015 ufglöst worda. Da Krais hät sich us folganda Gmainda zämmagsetzt (Stand 2015): d Gmainda bis 2012 2012: Ramosch und Tschlin → Valsot Commons: Krais Ramosch – Sammlig vo Multimediadateie Paul Eugen Grimm: Ramosch. In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz.
De Hermann Blattner (* 22. Juli 1866 z Schinznach-Dorf; † 20. April 1910 z Brugg) isch en Gërmanischt, Apiteegger, Schurnalischt, Schriftsteler und zletschtamänd Redakter am Schwyzerischen Idiotikon gsy. Am liebschten aber wëër er en Afrika-Aabetüürer woorde. Uufgwachse isch de Blattner as zwäite Soo und jüngschts Chind vom Apiteegger Friedrich Blattner und synere Frau, geboorene Hediger, z Schinznach, wo doozmaal nanig de Zuesatz «Dorf» ghaa hät. D Familien isch dänn 1880 i s Stettli Brugg züglet, wo de Vatter en Apiteek übernaa hät. Deet isch er na anderthalb Jaar i d Bezirksschuel ggange und nachane, a der Ooschtere 1882, uf Aarau i s Gimnaasium, wo-n-er de Lieblingsschüeler vom Adolf Frey gsy isch. 1888 hät er d Matuur gmachet und isch a d Uniwërsitëët Züri go tüütschi Spraach und Literatuur go studiere. Äis Semeschter hät er au a der Uniwërsitëët Bëërn und di letschte drüü Semeschter a der Uniwërsitëët Läipzig gstudiert. Er hät underem anderem Voorläsige vom Ludwig Tobler bsuecht, wo auch bim Schwyzerischen Idiotikon gschaffet hät. I de Schwyz hät er sys Stuudium locker gnaa, eerscht z Läipzig hät em de Friedrich Zarncke, Mitverfasser vom Mittelhoochtüütsche Wöörterbuech, z verstaa ggëë, das er bis doo äigetli nanig vil taa heg. De Zarncke