rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Die mathematischi Logik (früener Logistik, sümbolischi Logik, Metamathematik) isch e Däilgebiet vo dr Mathematik und vo dr formale Logik. Vilmol däilt mä si in d Däilgebiet Modälltheorii, Bewiistheorii, Mängileer und Rekursionstheorii ii. Die mathematischi Logik het wichdigi Biidrääg zu de Grundlaage vo dr Mathematik gmacht. Doorum isch si au under em Begriff Metamathematik bekannt. Äi Aspäkt vo de Undersuechige vo dr mathematische Logik isch s Studium vo dr Usdruckssterki vo formale Logike und formale Bewiissüsteem. Zum d Komplexizidäät vo sonige Süsteem z mässe, cha mä feststelle, was mä mit ene cha bewiise oder definiere. Früener het mä dr mathematische Logik au sümbolischi Logik hsäit, as Geegesatz zur filosofische Logik. Dä Naame brucht mä aber hützudags nume no für gwüssi Aspäkt vo dr Bewiistheorii. Jon Barwise (Hrsg.): Handbook of Mathematical Logic. 1977, ISBN 0-444-86388-5. H.-D. Ebbinghaus, J. Flum, W. Thomas: Einführung in die mathematische Logik, 5. Uflaag, Spektrum Akademischer Verlag 2007, ISBN 3-8274-1691-4. Wolfgang Rautenberg: Einführung in die Mathematische Logik. 3. Auflage. Vieweg+Teubner, Wisbade 2008, ISBN 978-3-8348-0578-2 (springerlink.com). Normdate: GND: 4037951-6 | LCCN: sh85003435
S Aug (lat. oculus, griech. ὤψ ops) isch e Sinnesorgan zum Liechträiz woorznee. Es isch Däil vom wisuelle Süsteem und mit em chönne Dier gsee. D Räiz wärde mit Hilf vo Fotorezeptore, vo liechtempfindlige Närvezälle ufgnoo, und deren iire Erregigszuestand wird dur die underschidlige Wällelengene vo dr elektromagnetische Straalig us em sichtbare Spektrum veränderet. Bi Wirbeldier chömme die Närvenumpuls über d Baane vom Seenärv zum Seazentrum im Hirni, wo si schliesslig zun ere optische Wüürnäämig verarbäitet wärde. D Auge vo de verschiidene Dierarte underschäide sich zum Däil stark im Ufbau und in dr Funkzionalidäät. Iire biologische Stellewärt und mit em iiri Läistigsfähigkäit isch äng an aabasst an das, wo dr Organismus brucht. Au wievil Auge e Dierart het, isch s ewoluzionääre Ergäbnis vo iire Lääbensumständ. Es git Dier, wo sich weniger mit Hilf vo wisuelle Iidrück orientiere und für die längt e groobi Underschäidig vo Hell und Dunkel, oder vo Kontrast- und Bewegigsmuster. Hööcher entwiggleti Auge liifere e kontrastriichs Bildwoornee, und d Kwalidäät wird besser, je mee Helligkäitsunderschiid s Aug cha differenziert woornee (Minimum visibile). Das findet si Usdruck in ere entsprächende Seescherfi (Minimum separabile), wo am Daag, in dr Dämmerung oder z Nacht seer underschidlig cha si. Anderi Dierarte
S wisuelle Süsteem isch dä Däil vom ene Närvesüsteem, wo mit dr Verarbäitig vo visueller Informazioon beschäftigt isch. S Süsteem umfasst bi de Wirbeldier s Aug mit dr Netzhut (Retina), dr Seenärv, Däil vom Thalamus und vom Hirnstamm und d Sehrinde. Dr optisch Apparat vom Aug bestoot us dr durchsichtige Hornhut, dr Augekammer, dr Iris, dr Linse und em Glaskörper. Er erzügt uf dr Netzhut e Bild vo was aagluegt wird, wo uf em Chopf stoot und sitevercheert isch. Vo dr Stell, wo d Abbildigsscherfi am grösste isch, dr Fovea goot öbbe d Helfti vom Seenärv (unde in Gääl) zum Seszentrum. Die anderi Helfti vom Seenärv isch für s perifere Süsteem reserwiert. D Seebaan isch eso organisiert, ass d Faasere vo de lingge Netzhuthelftene vo bäide Auge in die linggi Helfti vom Hirni gläitet wärde und die vo de rächte Netzhuthelftene in die rächti Helfti vom Hirni. Semir Zeki: Das geistige Abbild der Welt. In: Spektrum der Wissenschaft. Novämber 1992 Werner Kahle u. a.: Nervensystem und Sinnesorgane. dtv, Münche 1978, ISBN 3-423-03019-4 (dtv-Atlas der Anatomie. Band 3), S. 308 f.
D Kornische Sprooch (Kornisch: Kernewek oder Kernowek) isch e keltischi Sprooch wo bis zum 18. Joorhundert in Cornwall in Ängland gredet wore isch un denoo ussgstorbe isch. Langi Zyt isch d Dolly Pentreath, wu 1777 gstorben isch, as di letscht Mueterspröchleri vum Kornisch aagsäh wore. S sin aber au no andri Sprächer bekannt, wo spöter gstorbe sin. Einzelni Sprächer het s no bis in s spot 19. Johrhundert, villicht sogar bis in s frie 20. Johrhundert gää. Anne 1875 sin no sechs elteri Sprächer entdeckt wore. Dr letscht Sprächer, wu d Sproch no einermaße het chönne, isch wahrschyns dr John Davey (1812–1891) gsi. Vu andre wird dr Alison Treganning († 1906) as dr letscht Kornisch-Sprächer aaglueget. Syt em früene 20. Joorhundert wird versuecht, d Sprooch wiider als gsproocheni Sprooch z belebe, so dass Kornisch hüt in Schuele unterrichtet wird un syt 2008 unter de europäische Charta vo Regional- oder Minderheitssprooche als Regionalsprooch vo Grossbritannie annerkannt isch. Inere Studie im Joor 2000 isch ermittelt wore dass es uugfäär 300 Mensch het gää, wo d Sprooch hen chönne flüssig schwätze. Die Sprooche, wo mitem Kornische am nöggschte verwandt sin, sin s Bretonische, un s Walisische. Archivierte Kopie. Archiviert vom Original am 27.
Dr Mueterdag isch e Fyrtig zue Ehre vu dr Mueter. Är het si syter anne 1914, vu dr USA uus, in dr weschtlige Wält etabliert. Im dytschsprochige Ruum un vylne andere Länder findet er am zweete Sunntig im Mai statt. Am Mueterdag git s im Bluemehandel fi greschte Umsätz vum Johr. Dr Mueterdag in syre hitige Form isch in dr änglische un US-amerikanische Frauebewegig bregt wore. D US-Amerikaneri Ann Maria Reeves Jarvis het anne 1865 versuecht, e Mieterebewegig mit Name Mothers Friendships Day z grinde. An dr Mothers Day Meetings, wu vun ere organisiert wore sin, hän si Mietere zue aktuälle Froge chennen uusdusche. Anne 1870 het d Julia Ward Howe mit ere Mietere-Fridesdag-Initiativ unter em Schlagwort peace and motherhood aagfange, wu s Zyl ghaa het, ass d Sihn nimi in Chrieg solle gopferet wäre. Ab dr 1860er-Johr sin au z Europa verschideni Frauebewegige un Fraueverain entstande, wu näbe Fridesprojäkt un mee Frauerächt au fir besseri Bildigsschanse fir Maidli yygsetzt hän. I dr 18090er Johr isch dr Frauewältbund grindet wore, wu in internationale Frauekongräss au fir mee Anerkännig vu dr Mietere yydrätten isch. As Begrinderi vum hitgige Mueterdag giltet d Methodischti Anna Marie Jarvis, d Dochter vu dr Ann Maria
As Ootemdrakt oder Ootmigsapparat (Apparatus respiratorius) wird s ganze System vo de Organ bezäichnet, wo für s Schnuufe zueständig si. Mä underschäidet drbii d Organ, wo d Luft läite oder Ootemwääg und d Lunge, wo dr Gaasusdusch stattfindet. Zum Ootmigsapparat ghööre d Nase dr Rache d Gurgle d Luftrööre dr lingg und dr rächt Luftröörehauptast oder Stammbronchus (Bronchus principalis) d Bronchie d Bronchiole d Lungeblööterli (d Alveole) S Bronchialsüsteem het insofärn e Sonderstellig, as es dr Flechi nooch zwar dr grösst Däil vo de luftläitende Wääg usmacht, aber – mit Usnaam vo de Hauptbronchie – as „Bronchialbaum“ in de Lunge iibettet isch. D Hoolorgan, wo in dr Alveolarruum läite, häi drei Ufgoobe: si filtere Partikel as Niiderschlag, si werme d Ootemluft uf und si mache dr Schnuuf füecht. S Luftwolume, wo sich in de Ootemwääg befindet, wird au as Dootruum innerhalb vom Gsamtwolume vom Iischnuugfe und Uschnuufe bezäichnet, wil s erst dur d Beweegige vo dr Luft, wo sä vermischt und ufwirblet, au bim Gaasusdusch in de Lungeblööterli e Rolle spiilt. Commons: Ootemtrakt – Sammlig vo Multimediadateie
De Mändig isch de erscht Dag in de Wuche (noch dr DIN 1355 sit 1976; vorher isch de Sunntig de erscht gsi), noch dr christlich/jüdische Zellung dr zweit. De Nome isch e Lehnibersetzung us m Latynische dies lunae („Tag vun de Mondgöttin Luna“) bzw. Dag vum Mo
D Faarynx [ˈfaːʁʏŋks] (griech.-anat.; altgr. φάρυγξ phárynx, ,Raache‘), in dr Umgangssprooch Rache, isch bi Dier und em Mensch dr vordersti Abschnitt vom Verdauigsdrakt wo grad noch em Muul chunnt. Bi de Landwirbeldier isch er e Erwiterig grad noch dr Muul- und d Naasehööli, wo mit Schliimhut uskläidet isch. Bi de Wirbeldier isch er au Däil vom Ootemdrakt, wo sich bim Embryo us em Kiemedarm entwigglet. Wil dr Mensch ufrächt stoot isch bin em d Faarynx, au as die oobere Ootemwääg bezäichnet, sterker booge als bin e Hufe andere Süüger, und wäge däm isch d Gfoor gröösser, ass ér sich verschluckt. Dr Begriff Faarynx wird au bi de Wirbelloose wie Bärdierli, Würm und Arthropde verwändet für dä Däil vo iirem Verdauigsdrakt, wo analog zur Faarynx vo de Wirbeldier isch. Commons: Faarynx – Sammlig vo Multimediadateie
D Luftrööre oder in dr Fachsprooch d Trachea (vo altgriechisch τραχύς trachýs ‚rau‘; gmäint isch „dr raui Schluuch“, „die grobi Arterie“ – im Gegesatz zu de fiinere Gfääss, wo Bluet füere) verbindet bi de Wirbeldier d Gurgle mit em Bronchialsüsteem vo dr Lunge. Si ghört zum Ootemdrakt und dr Schnuuf goot dur sä duure. Bim erwaggsene Mensch isch si 10–12 cm lang und dur 16 bis 20 huefiiseförmigi hyalini Chnorpel (Cartilagines tracheales) in iirer vordere Wand versterkt, sodass si au bim Iischnuufe nit cha kollabiere. D Chnorpelspange sälber si dur Bänder – d Ligamenta anularia – mitinand verbunde, wääred die hinteri Wand (Paries membranaceus) us Bindgwääbig und muskuläre (Trachealmuskle, Musculus trachealis) Strukture bestoot. Dur die Muskle cha s Lumen (die inneri Witi) vo dr Luftrööre um e Viertel verchliineret wärde. Wenn e Fremdkörper in d Luftrööre grootet, brobiert dr Körper en uusezhueste. Wenn das aber nid grootet und d Luftrööre wird blockert, cha dr Organismus dra versticke. Franz-Viktor Salomon: Atmungsapparat. In: Salomon et al. (Hrsg.): Anatomie für die Tiermedizin. Enke Stuttgart, 2. Uflaag. 2008, S. 324-367. ISBN 978-3-8304-1075-1 Commons: Luftrööre – Sammlig vo Multimediadateie Wilhelm Gemoll: Griechisch-Deutsches Schul- und Handwörterbuch. G. Freytag Verlag/Hölder-Pichler-Tempsky, München/Wien 1965. Pschyrembel. Medizinisches Wörterbuch. 257. Auflage.
Mit em Bronchialsüsteem wärde d Luftwääg in dr Lunge zämmegfasst, wo sich an d Luftrööre aaschliesse. Es isch Däil vom Ootemdrakt. Mä däilt s Bronchialsüsteem in e konduktive und e respiratorische Abschnitt ii. Dr konduktivi Däil isch für e Dransbort vo dr ii- und usgschnuufte Luft verantwortlig. Er zelt zum anatomische Dootruum vom Bronchialsüsteem. Zu iim ghööre d Bronchie und d Bronchioli lobulares und terminales. Dr respiratorischi Abschnitt bestoot us de Bronchioli respiratorii und de Ductus alveolares mit de Lungeblööterli (Alveole). Nume dä Däil vom Bronchialbaum spiilt bim Gasusdusch e Rolle. Commons: Bronchie – Sammlig vo Multimediadateie Gerhard Aumüller u. a., Duale Reihe Anatomie, Stuttgart 2007
D Lungeblööterli (medizinisch Alveole, vo latiin. Alveolus; änglisch pulmonary alveolus, air vesicles) si die strukturelle Elimänt vo dr Lunge, wo in ene bim Schnuufe dr Gasusdusch zwüschen em Bluet in de Lungekapillare und dr Luft in de Alveole stattfindet: S Bluet git Choolestoffdioxid ab und nimmt Suurstoff uf. S alveoläre Epithel isch so dünn, ass d Ootemgas dur s duure chönne diffundiere. In de Lungeblööterli befinde sich Alveolarmakrofaage, wo us em Bluet stamme und Staub fagozytiere (Staubzälle) oder noch Bluetige dr Bluetfarbstoff ufnäme („Härzfeelerzälle“). G. Thews: Anatomie, Physiologie, Pathophysiologie des Menschen. Wiss. Verlag-Ges., Stuttgart 2007, ISBN 978-3-8047-2342-9 Commons: Alveole – Sammlig vo Multimediadateie
Dr Jens Böhrnsen (* 12. Juni 1949 z Bremen) isch e dytsche Bolitiker (SPD). Vu 2005 bis 2015 isch er Bresidänt vum Senat un Burgermaischter vu dr Freie Hansestadt Bremen un Senator fir chilchligi Aaglägehaite gsii, vu 2005 bis 2007 au Senator fir Juschtiz un Verfassig un vu 2007 bis 2015 Senator fir Kultur. Dr Böhrnsen isch im Bremer Stadtdail Gröpelingen uf Wält chuu. Sy Vater Gustav Böhrnsen, as KPD-Mitglid im Widerstand gege dr Nationalsozialismus engaschiert, isch iber zwai Johrzenht Bedriibsrotsvorsitzer vu dr Großwerft AG Weser un fir ai Legislaturperiod SPD-Fraktionsschef in dr Burgerschaft gsii. Noch em Abitur 1968 am Gymnasium am Waller Ring im Stadtdail Walle het dr Böhrnsen vu 1968 bis 1973 Rächtswisseschaft an dr Universitet Kiel studiert. Anne 1973 het er s erscht juristisch Staatsexame z Schleswig-Holstein abglait, 1977 s zwait z Hamburg un un isch derno Assessor in dr bremische Verwaltig wore. Vu 1978 bis 1995 isch er Richter am Verwaltigsgricht Bremen gsii, bis 1980 uf Prob un 1991 bis 1995 as Vorsitzer vu dr 6. Chammere. Dr Böhrnsen isch Vater vu zwee Sihn us erschte Eh. Sy zwooti Frau Luise Morgenthal isch am 7. Merz 2007 im Alter vu 58 Johr an dr Folg vun
Dr Maage (griechisch γαστήρ gaster „Buuch“, „Maage“, latiinisch ventriculus) isch e Verdauigsorgan vo fast alle Dier. Die primitivsti Form isch dr Gastralruum vo de Nesseldier, wo gliichzitig au s Usschäidigsorgan isch. Dr Maage isch e Hoolorgan us Muskelgwääb, wo inne draa e Schliimhut het. Im Underschiid zum äihöölige Maage vom Mensch und de mäiste Dierarte het dr Maage vo de Wiiderchöier und Vögel meereri abgränzti Hoolruumsüsteem (meerhöölige Maage) oder hochspezialisierti Organ bi Insekte (Honigmaage, Suugmaage). Käi Maage häi z. B. d Karpfefisch (mä dänggt, ass das en ursprüngligi Aabassig an iiri Naarig gsi isch, wo us Schnägge und Muschle bestande het, wil deren iiri Schaale us Chalch d Maagesüüri nöitralisiert häi). Wivil in e menschlige Maage iine goot, isch indiwiduell verschiide. Es isch bim ene Erwaggsene mäistens öbbe 1,5 l. Im Hoolruum vom Maage wird dr Naarigsbrei mit em Maagesaft vermischt, wo im Wäsentlige us Salzsüüri und em Enzym Pepsin, wo s Äiwiss spaltet, bestoot. Dr Maage macht d Tämpratur im ganze Naarigsbrei gliich und schichtet en und spiicheret en. Im Ruezuestand düen d Drüese öbbe 10 ml Maagesaft pro Stund absondere. Wenn Nahrig ufgnoo wird chönne bro Stund bis zu 1000 ml Maagesaft broduziert wärde. D Bildig vom Saft
D Furtpflanzig vo Lääbewääse isch d Reprodukzioon vo genetisch idäntische oder sust artgliiche Indiwidue. Eltereorganisme broduziere drbii Noochkomme. D Furtpflanzig stellt sicher, ass Indiwidue von ere nöije Generazioon (Noochwuggs, Noochkommeschaft) entstöön und ghöört zu de Grundäigeschafte vo lääbige Organisme. Si isch vilmol mit dr Vermeerig innerhalb vo dr Art verbunde und ooni sä cha d Art nid überlääbe. Wäge de Zällarte, wo sich d Noochkomme us ene entwiggle, underschäidet mä zwüsche dr gschlächtlige Furtpflanzig (und zwar äi- oder zwäigschlächtlig) uf dr äinte Site, wo über Gschlächtszälle bassiert, also Zälle, wo nit dur d Mitose sondern dur d Meiose entstande si und dorum nume d Helfti vo de Chromosome vo dr Elterezälle häi, und dr ungschlächtlige Furtpflanzig uf dr andere Site, wo bi vile Äizäller, mängge Dier und vor allem bi Pflanze vorchunnt. Bi Pflanze isch die Form vo dr Furtpflanzig mit dr Vermeerig verbunde und wird as vegetativi Vermeerig bezäichnet. Bi dr gschlächtlige Furtpflanzig wird genetischs Material vo zwäi verschiidegschlächtlige Lääbewääse vo dr gliiche Art, de Eltere, oder vom ene äinzelne Lääbewääse, bezäichnet as Elter, an d Noochkomme witergee, vererbt. Bi dr gschlächtlige Furtpflanzig mit Gschlächtszälle vo zwäi verschiidene Arte bezäichnet mä d Noochkomme as Hübridi. Commons: Reproduction – Sammlig
Dr Aegidius Tschudi (* 5. Februar 1505 z Glarus; † 28. Februar 1572 uf sinere Burg Gräpplang bi Flums) isch dr erst Schwiizer Historiker und gliichzitig au e Politiker gsi. As si Hauptwärk gältet d Schwiizer Chronik «Chronicon Helveticum», wo zwüsche 1534 und 1536 entstande isch und d Landesgschicht vo 1001 bis zum Joor 1470 behandlet. Si existiert in ere Urschrift über d Periode vo 1200 bis 1470 und dr spöötere Räinschrift über d Zit noch em Joor 1000. Wo dr Tschudi gstorbe isch, isch er bis zu deren iire andgültige Fassig bis zum Joor 1370 choo. Dank em «Chronicon Helveticum» (zwäi Bänd, erst 1734–1736 vom Johann Rudolf Iselin z Baasel uusegee) isch d Saag vom Wilhelm Tell, wo dr Tschudi näbe andere Teggst us em Wisse Buech vo Sarne übernoo het, wit verbräitet worde. Dr Friedrich von Schiller het sich später under anderem uf die Kwellesammlig gstützt, won er si Drama Wilhelm Tell verfasst het. Im Tschudi si Gschichtswärk cha mä mit dr «Bairischen Chronik» vom Johannes Aventinus vergliiche. En äänligi Bedütig het si Wärk «Gallia comata» gha, wo die helvetischi Früegschicht bis zum Joor 1000 beschribt. Dr Tschudi het s im Joor vo sim Dood 1572 fertig gschriibe,
Dr Darm (lateinisch intestinum, griech. ἔντερον, enteron) isch dr wichdigst Däil vom Verdauigsdrakt vo hööchere vilzällige Dier, dr Mensch inklusiv. Er goot vom Magepförtner bis zum Füüdle. Dr Darm isch bim erwachsnige Mensch öbbe 5 Meter lang und het wäge de fiine Darmzotte en Oberflechi vo öbbe 32 m². Dr Darm isch vo vile Mikroorganisme besiidlet, wo men e allne zämme Darmflora säit. Fläischfrässer (Carniwore) häi e seer churze Darm, wil mä Fläisch liicht cha verdaue. Dr Darm vo Allesfrässer (Omniwore) isch lenger, wil e Dail vo iirer Naarig pflanzlig isch und das langsamer verdaut wird. Die lengste Därm häi d Pflanzefrässer (Herbiwore), wil si Pflanzefaasere müesse verdaue und daas mäistens indiräkt mit Hilf von äizällige Symbionte und das brucht vil Zit. Dr Darm isch iidäilt in Dünndarm (lat. Intestinum tenue), dä bestoot us em Zwölffingerdarm (lat. Duodenum), Leerdarm (lat. Jejunum) und Chrummdarm (lat. Ileum), Dickdarm (lat. Intestinum crassum), dä bestoot us em Blinddarm (lat. Cæcum) mit em Wurmfortsatz (lat. Appendix vermiformis, wo men em in dr Umgangssprooch falsch „Blinddarm“ säit), Grimmdarm (griechisch/lat. Colon) mit em ufstiigende (Colon ascendens), kwerlaufende (Colon transversum) abstiigende (Colon descendens) und S-förmige (Colon sigmoideum) Däil und em Mastdarm (lat. Rectum) wo au as Änddarm bezäichnet
Brette isch e Schtadt im Kraichgau, öppe 23 Kilometer nordöschtlich vo Karlsrue im dütsche Bundesland Bade-Württeberg. Nach Brusel und Ettlinge isch Brette die drittgrössti Schtadt im Landkreis Karlrue. De bekanntesti Bettener isch de Philipp Melanchthon, wo näbe em Luther d Reformation z Wittebärg und wit drüber usse prägt het. Brette ligt im Kraichgau uf de Wasserscheid zwüsche em Walzbach und em Saalbach im Südweschte bis zum Kraichbachtal im Nordoschte. Nochbargmeinde und Städt vo Brette sin Knittlinge, Neulinge, Königsbach-Stei, Walzbachtal, Gondelse, Brusel, Kraichtal un Oberderdinge. Zue Bretten ghere d Stadtdail Bauerbach, Bretten, Büchig bei Bretten, Diedelsheim, Dürrenbüchig, Gölshausen, Neibsheim, Rinklingen, Ruit un Sprantal. Bretten isch zum erschte Mol gnännt wore anne 767 as Villa Breteheim im Lorscher Codex. Bretten het mit dr Gmai Gondelsheim e Verwaltigsgmaischaft veryybart. Dr Oberburgermaischter vu Bretten isch dr Martin Wolff. Ergebnis vu dr Landdagswahle syt 2006: 1 2006: WASG, syt 2011: Die Linke Dr Dialäkt vu Bretten ghert zum Sidfränkisch Stadt Bretten und Landesbildstelle Baden (Hrsg.): Große Kreisstadt – Melanchthonstadt Bretten. verlag regionalkultur, Ubstadt-Weiher 1997, ISBN 978-3-929366-42-6. Dr. Alfons Schäfer, Stadtverwaltung Bretten (Hrsg.): Geschichte der Stadt Bretten von den Anfängen bis zur Zerstörung im Jahre 1689, Bretten 1977. Alfred Straub, Stadt Bretten (Hrsg.): Geschichte der Stadt
D Mitose (griech. μίτος mitos ‚Faade‘), Karyokinese (griech. κάρυον karyon ‚Kern‘, κίνησις kinesis ‚Beweegig‘) oder indiräkti Kärndäilig isch d Zällkärndäilig bi Zälle vo öikaryotische Lääbewääse. Noch dr Däilig vom Kärn chunnt s mäistens zur Däilig vo dr Zälle sälber (Zytokinese), sodass us äinere Zälle zwäi Dochderzälle entstöön. D Mitose und d Zytokinese wärde au as M-Faase zämmegfasst. Mit de Interfaase zwüsche de M-Faase bilde si dr Zällzüklus. Wääred dr S-Faase vo dr Interfaase wird dr DNA-Doppelstrang, wo in de Chromosome dinne isch verdobblet, so dass jedes Chromosom us zwäi Schwöster-Chromatide bestoot, wo in bäide e Kopii vom DNA-Doppelstrang dinne isch und wo am Zentromer zämmehänke. Bi dr Mitose, wo denn chunnt, wird jedes Chromosom so ufdäilt, ass bäidi Dochderkärn vo jedem Chromosom äi Schwöster-Chromatid überchunnt. Bäidi Kärn bechömme eso e Kopii vom Erbguet vo dr Mueterzälle. Im Underschiid zur Meiose änderet sich dr Ploidiegrad von ere Zälle bi de Mitose nit. Commons: Mitose – Album mit Multimediadateie Vergliich zwüsche Mitose und Meiose Zälldäilig und Kärndäilig – Mitose Bilder, Drickfilm Onläin-Biologii Kurs
Dr Jan Kruis (* 8. Juni 1933 z Rotterdam als Johannes Andries Kruis, † 19. Jänner 2017 z Mantinge, Provinz Drente) isch e niderländische Comiczeichner und Täggschter gsii. Scho als Chind hed är syni erschte Comics zaichned. Bekannt worde isch är mid «Jan, Jans en de kinderen», ere Comic-Sery wo us One-Pagers beschtoot, wo syt 1970 in dr niderländische Frauezytschrift "Libelle" veröffentligt worde isch. In dr Dütschschwyz isch die Sery unter em Name «Die Tromps» bekannt und isch friener in dr Schielerzytschrift «Spick» erschine. Dr dütschi Favorit-Verlag hed d Sery friener unter em Name «Ulli, Ulla und die Kinder usebrocht». Friener hed dr Jan Kruis im Studio vom holländische Comics-Pionier Maarten Toonder gschafft. Är isch dr Vatter vo dr Comic-Zaichnerin Andrea Kruis. 1996 isch dr Jan Kruis Ritter im Orde vom niderländische Leu worde. Niederländische "Jan, Jans en de kinderen" (Ulli, Ulla und d Chinder) Site
D Biennale di Venezia isch en internationali Chunschtuusstellig, wu syter anne 1895 all zwai Johr z Venedig stattfindet. Dr Hauptschauplatz sin d Giardini im Stadtdail Castello, wu si 28 Länder mit nationale Pavillon bresäntiere. Anderi Staate, wu uf däm Areal kai aigene Pavillon hän, stellen in dr Zyt vu dr Biennale in andere Ryym im ganze Stadtbiet uus. Näbe dr nationale Pavillon git s im Arsenale ne Themenuustellig, wu dur Kuratore zämmegstellt wird. Zue dr Biennale gheren au d Filmfeschtspiil vu Venedig, Feschtival fir Musik, Theater un Danz un all zwai Johr versetzt zue dr Biennale d Architäkturbiennale (Mostra internazionale di architettura di Venezia). Anne 1893 het dr Stadtrot vu Venedig bschlosse, all zwia Johr e Uustellig vu dr italienische Chunscht z veraastalte. Im Winter 1894–1895 isch dr Palazzo dell’Esposizione fir d Uusstellig böue wore. Di erscht Biennale isch derno am 30. April 1895 as I Esposizione Internazionale d’Arte della Città di Venezia (1. Internationali Chunschtuusstellig vu dr Stadt Venedig) ufgmacht wore un isch mit 224.000 Bsuecher e große Publikumserfolg gsii. I Esposizione internazionale d'arte 1895 (22. April bis 22. Oktober) II Esposizione internazionale d'arte 1897 III Esposizione internazionale d'arte 1899 (22. April bis 31. Oktober) IV Esposizione internazionale d'arte
E Sinnorgan isch en Organ, wo spezifischi Informazioone, wo s überchunnt in dr Form vo Räiz us dr Umwält, in elektrischi Impuls umwandlet. Die wärde denn über Närvefaasere witergläitet, gfilteret, mit Informazioone vo andere Sinnorgan und gspiicherete Informazioone abgliche und kombiniert, so dass schliesslig im Hirni e Woornäämig z Stand chunnt. D Räiz wärde dur Rezeptore umgwandlet, wo für s Sinnsorgan spezifisch si. Liecht wird bi alle hööchere Dier dur Auge umgwandlet, aber s Spektrum, wo woorgnoo wird, isch vo Dierart zu Dierart verschiide. Die elektromagnetischi Straalig, wo für s menschlige Aug umwandelbar isch, bezäichne mr as sichtbars Liecht. Es git aber Dierarte wie e Hufe Insekte, e baar Reptilie- und Voogelarte oder Diefseefisch wo s churzwälligere ultraveielette Liecht mit iire Auge chönne gsee, und anderi wien e baar Süesswasserfisch s lengerwällige infraroote. Für d Infrarotstraalig/Wermi mit ere Wällelengi vo 750 nm bis 0,01 mm het dr Mensch Wermi- und Cheltirezeptore in dr Hut. Schlange häi für das s Gruebenorgan oder Labialgruebe. Au bim Schall isch s Spektrum wiit. Dr Ghörsinn vom Mensch nimmt über s Oor Döön vo 16 bis 20000 Hz woor. Ghörlosi Menschw chönne Schallwälle au über d Schädelchnoche, d Hut, d Lippe, d Händ und anderi