rlitschk/wikidir huggingface dataset:
De Gustáv Husák (* 10. Jänner 1913 z Dúbravka; † 18. November 1991 z Bratislava) isch en tschechoslowakische Jurist und kommunistische Politiker ksi. Als Generalsekretär vo de Kommunistische Partei vo de Tschechoslowakei (KSČ) isch de Husák vo 1969 bis 1987 de mächtigsti Politiker vo de (ČSSR) ksi. De Husák isch 1913 uf d Wält cho und isch en normale tschechoslowakische Bürger ksi. Wärend em Zweite Wältchrieg isch de Husák im Slowakische Nationalufstand als eine vo de Füerer vo de slowakische Kommuniste in Erschinig träte. Nach em Bitritt zue de KSČ isch er 1950 per Haftbefehl vom Klement Gottwald verhaftet worde. 1960 isch er frei gla worde und isch nach de Niderschlagig vom Prager Früelig, wo er sich intensiv dra beteiligt hät, 1969 Parteichef worde. Er hät d Politik vo de Unterdrückig fortgsetzt und hät während de 1970er Jahr d Normalisierig durgführt. 1974 isch er tschechoslowakische Staatspräsident worde. Nach enere lange Regierigsphase isch er im Rahme vo de Samtige Revolution gstürzt worde und 1991 z Bratislava gstorbe. Gustáv Husák, Die Tschechoslowakei für Sozialismus und Frieden. Ausgewählte Reden und Aufsätze 1944 − 1977. Verlag Marxistische Blätter, Frankfurt am Main, 1978, ISBN 3-88012-528-7. Gustáv Husák; Ausgewählte Reden und Aufsätze April 1969 − April
D Pauluskiirche in dr Stadt Baasel isch en evangelisch-reformierti Kiirche im neuromanische Stil, wo uf eme dreieggige Grundstück e chli hööcher as d Umgääbig (öbbe 1.5 Meter) im Ring-Kwartier in dr Nööchi vo dr Schützematte stoot. D Pauluskiirche stoot uf dr Liste vo de Kulturgüeter im Kantoon Basel-Stadt, wo nazionaali Bedütig häi. D Kiirche isch zwüschen em Mai 1898 und em Novämber 1901 vo dr Archidektegmäinschaft Curjel und Moser baut worde. Am Sunndig, em 17. Novämber 1901, isch d Pauluskiirche mit drei Gottesdienst iigweiht worde. Dur si Laag und dur e monumental chrüzförmig Zentralbau mit em kwadratische Durm und dr Fänsterroose, wo mä vo witem cha gsee, bildet dr Kiirchebau dr Fluchtpunkt vom Baanhoof SBB in Richdig Viaduktstrooss. D Formesprooch erinneret in iire Grundforme an die spooti Romanik. D Fassade zäigt Flächtbänder, wo vom geometrische Jugendstil beiiflusst und as Flachrölief garbäitet worde si. Dr Ufgang und Hauptiigang isch gege Oste grichdet, d Usrichdig, wo sust üüblig gsi isch, het mä für d Pauluskiirche ufgee. S Rölief an dr Hauptfassade Christus hilft eme gfallnige Sünder ufstoo stammt vom Carl Burckhardt. D Figur mit em Erzängel Michael, wo d Drache besigt, het dr Oskar Kiefer gmacht. Im Inneruum sin d Sitzbänk im
Dr Begriff Romanik (au: romanische/vorgotische Stil) beschribt die kunstgschichtligi Epoche in dr öiropäische middelalterlige Kunst zwüsche dr Vorromanik und dr Gotik, wo druf choo isch, in dr Moolerei, dr Blastik und dr Archidektuur. Die romanischi Archidektuur foot öbbe um s Joor 1000 aa und drättet in ganz Öiropa uf. Si wird in Frankriich öbbe vo de 1130er Joor vo dr Gotik abglööst, nördlig vo de Alpe und in Spanie und Italie aber erst im Lauf vom 13. Joorhundert. De regionale Usbräägige vo dr italiänische Romanik säit mä mänggisch au Brotorönessans. Über d Normandii si im 11. Joorhundert romanischi Bauforme as Norman Style uf die Britische Insle choo und häi dört die vorromanischi Angelsäggsischi Archidektuur abglööst. Sit em Ändi vo dr Antike im 5. Joorhundert, wo Rom undergange isch, gältet d Romanik as die ersti groossi öiropäischi Kunstepoche. „Tüpischi“ Merkmol vo romanische Baute si Rundbööge, Rundboogefänster, Süüle mit blockartige Kapitell und Wänd mit bedoont wuchtige Stäimasse. R. Toman, A. Bednorz: Romanik. Architektur – Skulptur – Malerei. Könemann im Tandem-Verlag, 2004, ISBN 3-8331-1039-2. H. E. Kubach: Romanik. In der Reihe: Weltgeschichte der Architektur. Deutsche Verlags-Anstalt, Stuttgart 1986, ISBN 3-421-02858-3. Andreas Hartmann-Virnich: Was ist Romanik? Geschichte, Formen und Technik des romanischen Kirchenbaus, Wissenschaftliche
De Prager Früelig (tschechisch Pražské jaro, slowakisch Pražská jar) isch d Bezeichnig für d Bemüehige vo de tschechoslowakische Kommunistische Partei (KSČ) unter de Füerig vom Alexander Dubček im Früehjohr 1968, e Liberalisierigs- und Demokratisierigsprogramm durezsetze, sowie vor allem d Beiiflussig und Verstärkig vo dene Reformbemüehige durch e Öffentlichkeit, wo sich rasch kritisch entwicklet het. Mit m Begriff „Prager Früelig“ verbindet sich zwei gegesätzlichi Vorgäng: Uf einere Site de Versuech, e „Sozialismus mit eme menschliche Gsicht“ (tschechisch: socialismus s lidskou tváří) z schaffe, uf de andere Site aber au di gwaltsam Niderschlagig vo dem Versuech durch d Truppe vom Warschauer Pakt, wo am 21. August 1968 iimarschiert sind. Sit em Februarumsturz 1948 isch d Republik Tschechoslowakei, wo bis denn demokratisch regiert worde isch, en kommunistisch regierti Diktatur ksi. Mit de Verfassig vo de Tschechoslowakische Sozialistische Republik vo 1960 hät d Politik vo de Unterdrückig ihre Höhepunkt erreicht. D Bevölkerig isch dadurch sehr uuzfride ksi. Au i de Partei isch d Uuzfrideheit gwachse. So isch 1968 de Antonín Novotný als Generalsekretär vo de KSČ und tschechoslowakische Präsident zruggträte. De neu Generalsekretär Alexander Dubček und de neu gwählt Präsident Ludvík Svoboda händ mit em Reformprogramm aafoo und händ im Zug vo dem d
De Alexander Dubček (* 27. November 1921 z Uhrovec, Tschechoslowakei, hüt Slowakei; † 7. November 1992 z Prag) isch en tschechoslowakische Politiker ksi. Als Generalsekretär vo de Tschechoslowakische Kommunistische Partei isch er vo 1968 bis 1969 de mächtigsti Politiker vo de Tschechoslowakei (ČSSR) ksi. 1968 isch er d Leitfigur vom Prager Früelig. Er isch 1921 uf d Wält cho und hät mit sinere Eltere i de Sowjetunion gläbt. Döt hät er Russisch glärnt und isch nach em Zweite Wältchrieg zruck id Tschechoslowakei zoge. Döt isch er 1948 Erste Sekretär vo de Slowakische Kommunistische Partei worde und nach ihre Uflösig i de 50er Jahr Mitglied vo de KSČ worde. Er isch 1963 is Tschechoslowakische Parlament gwählt worde und hät sich starch am Sturz vom Präsident Antonín Novotný beteiligt. Er und sini liberali Parteilinie händ 1968 d Füerig vo de Partei übernoh und es Reformprogramm gestartet. Das hät d Pressefreiheit, mehreri Parteie und e Gränzöffnig zum Weste erlaubt. Dennoch isch de Prager Früelig vo de Staate vom Warschauer Pakt nidergschlage worde. No während de Niderschlagig isch de Dubček uf Moskau beordert worde. Döt hät mehr im und em Ludvík Svoboda grossi Vorwürf gmacht. 1969 isch er vo all sine Positione entmachtet worde
D Věra Čáslavská (* 3. Mai 1942 z Prag; † 30. August 2016 au dört) isch e ehemaligi tschechoslowakischi Kunstturnerin ksi. Sie lit mit sibe Goldmedaille uf Platz vier vo de erfolgrichste Olympiateilnehmerinne vo allene Zite hinter de Larisa Latynina (9 Gold), de Birgit Fischer und de Jenny Thompson (je 8 Gold), hät aber meh Einzelgold als die gwune. Peter Matthews, Ian Buchanan, Bill Mallon: The Guinness International Who's Who of Sport. Enfield 1993 ISBN 0-85112-980-3 Josef Bartoš, Stanislava Kovářová, Miloš Trapl:. Osobnosti českých dějin. Olomouc, ALDA, 1995, Kap. Čáslavská Věra, S. 46, ISBN 80-85600-39-0 Commons: Věra Čáslavská – Sammlig vo Multimediadateie Věra Čáslavská in dr Datebank vu Sports-Reference.com (änglisch) Normdate: GND: 1024597504 | LCCN: nr91011463 | SUDOC/IdRef: 23077816X | VIAF: 113044011
D Peterskiirche isch e Sakralbau in dr Stadt Baasel. Si isch em häilige Petrus gweiht und isch sit dr Reformazioon anne 1529 en evangelisch-reformierti Kiirche. D Peterskiirche stoot uf dr Liste vo de Kulturgüeter im Kantoon Basel-Stadt, wo nazionaali Bedütig häi. S Gotteshuus lit in ere Ost-West-Richdig uf eme Felse in dr Groossbaasler Altstadt dört, wo d Petersgass und s Källergässli zämmechömme. An dam Blatz isch scho vorhär e Kiirche gstande, woorschinlig sit em 9. Joorhundert. Bis 1233 isch si as Pfarrkiirche und Chorherestift usbaut und ernöieret worde. S Baasler Ärdbeebe vo 1356 het s Geböid so schweer beschädigt, ass mä s nöi het müesse baue. Mä het drbii dr Chor nöi gstaltet. Dr Hauptdäil, die sogenannti «Lütkiirche», isch noch de Richtlinie für d Kiirche vo de Bättelorde blaant word. No vor em Joor 1388 isch d Kiirche fertig baut gsi. D Chorstüel si uf s Joor 1494 datiert. S Hauptschiff isch grooss mit gwisste Wänd und isch vo de bäide Siteschiff dur liichti Bööge us Sandstäi drennt. D Wänd sin mit Bilderzykle und Wandmoolereie verziert. Im südlige Siteschiff befindet sich s Wärk Dr Christus wird begraabe öbbe us em Joor 1830 und in dr «Keppebachkapälle» s guet erhaltnige Wandbild
Dr Pamphilus Gengenbach (* um ´1480 z Baasel; † zwüschen em 15. Oktober 1524 und em 26. Mai 1525 z Baasel) isch e Buechdrucker und Autor vo Fasnachtsspiil gsi. Dr Pamphilus Gängebach isch dr Soon vom Ulrich gsi, eme Drucker us em baadische Gängebach. 1509 het er d Enele Renk ghürootet. Dr Gängebach het z Baasel und z Augsburg s Handwärk vom e Buechdrucker gleert. Uf dr Wanderschaft het er z Nürnbärg bim Anton Koberger gschafft. 1505 isch er zrugg in Baasel gsi as Gsell, denn het er sich as Buechdrucker und Buechhändler sälbständig gmacht und 1511 s Baasler Bürgerrächt überchoo. Er het Fasnachtsspiil gschriibe, won er sich din für reformatorischi Ideä stark gmacht het. Die Fasnachtsspiil gälte as Vorlöifer vom dütsche Schauspiil. Usserdam het dr Gängebach satirischi Dialog verfasst, Flugschrifte und Meisterlieder und het in dr Schrift "Der Bundschuch" über e Buureufstand under em Joß Fritz brichdet. In de 1520er Joor het er gege d Räislöiferei gschriibe und vor allem gege d Baasler Rööt, wo für d Vermiddlig vo Söldner vo fremde Mächt ghäimi Bangsione überchoo häi. Der welsch Fluß, Gedicht, 1513 Der Bundschuch, 1514 Der alt Eidgenoß, Dialog, 1514 Die zehn Alter der Welt, Fastnachtspiil, 1515, 1535 bearbäitet
Dr Remigius Faesch (au Remy Faesch, Ruman Faesch) (* um 1460 z Baasel; † 1533 oder 1534 z Thann, Elsass) isch e Baumäister in dr Spootgotik gsi. Si bedütendsts Wärk isch dr Durmhelm vom Münster vo Thann im Elsass. Er isch dr Soon vom Nikolaus Faesch gsi und chunnt 1476 zum erste Mol in de Kwelle as Stäimetz vor. Im Joor 1487 isch er dr stedtisch Wärkmäister vo Baasel worde. Er het Brofan- und Sakralbaute baut, wie s Zumfthuus zum Schlüssel (1486-1488), s Gwölb vom Chor in dr Baasler Kartause (1488) oder d Eberlerkapälle in dr Peterskiirche (1474/75). Um 1491 isch er as Münsterbaumäister uf Thann gange, won er 1506–1516 dr Durm fertig baut het, si Hauptwärk. Z Thann stamme vo iim au d Gwölb vom Middelschiff und vom nördlige Siteschiff. 1503 isch er Münsterbaumäister vo Baasel worde, er het aber am Münster dört käini Spuure hinderloo. Stephan Gasser: Faesch, Remigius. In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz. Hans Reinhardt: Fäsch, Ruman (Romey, Remigius). In: Neue Deutsche Biographie (NDB). Band 4, Duncker & Humblot, Berlin 1959, ISBN 3-428-00185-0, S. 742. Normdate: GND: 135925754 | VIAF: 80358873
D Eberlerkapälle isch e Graabkapälle in dr Baasler Peterskiirche, wo dr Mathis Eberler zum Agtstäi 1474 het lo baue. D Eberlerkapälle isch 1474/75 vom Baasler Archidekt Remigius Faesch as Mariekapälle baut worde, für e Mathis Eberler und si Familie, und mit e Hufe Wandmoolereie dekoriert worde. Vil vo däm isch aber in Umbaute, im reformatorische Bildersturm und vil spööter denn, 1909, wo mä dört e Häizruum und Koolelaager iigrichdet het, zerstöört worde. Im Früelig vo 1915 isch d Kapälle, wo mä 1909 zuegmuurt het, under dr Läitig vom Brofässer Stückelbärg wider ufdoo worde und mä het drbii d Grabblatte vo de Eberler mit iirem Vollwabbe im Rölief widerentdeggt und sä in dr früenere Tresskammere (Sakristei) vo dr Stiftskiirche ufgstellt. In de 1930er Joor het dr Baasler Dänggmolpflääger, der Rudolf Riggebach, wo in dr Stadt as «Dingedinge» bekannt gsi isch, wil er bi sine öffentlige Vordrääg immer wider emol e Begriff vergässe het und denn «… e Ding, e Ding …» gsäit het, d Restaurazioon vo dr Kapälle voraadriibe mit Hilf vom Arbetsrabbe. Vom Novämber 1940 aa het mä d Wandmoolereie wider chönne go bschaue, drunder Mariebilder vo öbben em Joor 1400 in dr Zibolnische, wo vom ene Wandpfiiler vo dr
D Reformazioon vo Baasel isch nid nume e religiööse, sondern au e politische Akt gsi. Mit iirer Iifüerig im Joor 1529 het sich Baasel ändgültig vo sim föidale Ooberher, em Fürstbischof, loosgsäit und d Stadt het ufghöört, s Zentrum vom Bistum Baasel z sii. Z Baasel isch, wie im ganze Riich in dr Zit vor dr Reformation nit nume s Papstdum kritisiert, au politischi und wirtschaftligi Reforme si verlangt worde. Währed dr Reform het sich dr Root ändgültig vom Iifluss vo de Aadlige und vom Bischof emanzipiert. 1515 het er d Privilegie vo de Aadlige ganz abgschafft, wo in de hundert Joor vorhär sowiso immer mee vo iirer wirtschaftlige und politische Stellig verloore häi. 1521 het e Korruptionsskandal zun ere völlige Umwälzig innerhalb vom Root gfüehrt, und dä het sich no im gliiche Johr vo dr bischöflige Herrschaft losgsait. Dr Root het das nit nume as neui Unabhängigkeit vo de Bürger vo dr Kiirche begriffe, er het sich au sälber diräkt in kiirchligi Aaglägeheite iigmischt. So het er zum Bispil d Klöster sich sälber understellt, deren ihre Bsitz sälber verwaltet und die klösterlige Iikümfte für gmeinnützigi Zwäck usgee. 1525 het dr Root au d Privilegie vo de Geistlige abgschafft und
Dè Ortschaftsrõt (je nõch Bundesland au Ortsuusschuss, Ortsbeirõt, Ortsrõt, Beirõt, odder Ortsdeilvodrèttig bezeichnèt) isch è Vowaltigsorgan von èrè Stadt odder Gmeind z Dütschland. Er duèt d Interessè vo dè Ortsdeil, Stadtdeil odder Deilort (z Hessè Ortsbezirk, z Badè-Württèbärg, Niddersachsè un bis 2008 z Thüringè Ortschaftè) gegèübber dè gsamtschtädtischè odder gsamtgmeindlichè Vowaltig vodrèttè. Ortschaftsrôt wörred in è baar dütschè Bundesländer bi dè Kommunalwaalè diräkt gwäält. Z Badè-Württèbärg, deilwys z Sachsè un bis 2008 z Thüringè Ortschaftsrõt, z Hessè un Schleswig-Holschtei Ortsbeirõt, z Niddersachsè un im Saarland Ortsrõt, z Bremè Beirõt un z Mecklèburg-Vorpommèrè Ortsdeilvodrèttig. Z Badè-Württèbärg, dè Stadt Bremè, Hessè un èm Saarland könned Ortschaftsrôt bzw. Ortsbeirôt è eignes Budget für d Vpwaltig übberdrait kriègè. D Hauptsatzig vo dè Städt un Gmeindè könnè in è baar Bundesländer vorsää, dass d Ortschaftsrôt dè Uusschüss vom Gmeinderõt glychgschtellt wörrè. I sellem Fall könned Beschlüss übber s eigene Budget usè bis zuè nèrè feschtglaitè Gränz selbstschtändig berõtè wörrè. Selli müèn denn èm Gmeindsrõt lediglich für d Abschtimmig, nit abber zuè nèrè witerè Berõtig vorglait wörrè. In Nordrhy-Weschtfalè git s statt èm Ortschaftsrõt è Bezirksvodrèttig i dè Stadtbezirk odder Bezirksiusschüss i dè Ortschaftè. Diè inneri Vofassig vo dè Gmeindè un diè Uffgabè vo dè Stadtbezirk
S Nöije Baue isch e Beweegig in dr Archidektuur und im Stedtebau z Dütschland und in dr Schwiz in dr Zit vo vor em Erste Wältchrieg bis in d 1930er Joor gsi. S Nöije Baue stoot im gliiche Kontext wie die niiderländischi De Stijl-Beweegig und die Nöiji Sachligkäit. S Bauhuus isch si experimentelli Leerstatt gsi und s Nöije Frankfurt s erste umfassende stedtebaulige und soziale Brojekt. Em Nöije Baue gegenübergstande isch die konservativ usgrichdeti, tradizionalistischi Ströömig vom Häimetschutzstil. Dr Begriff Nöis Baue isch vom Archidekt Erwin Anton Gutkind mit em Ditel vo sim Fachbuech Neues Bauen. Grundlagen zur praktischen Siedlungstätigkeit, wo 1919 erschiine isch, brägt worde. S Ziil vom Nöije Baue isch s gsi, s Baue z razionalisiere und z tüpisiere, nöiji Wärkstoff und Material iizsetze, und d Inneusstattige sachliger und äifacher z mache und eso e ganz nöiji Form vom Baue z entwiggle, wo d Sozialverantwortig bin em (vil Sunne, Luft und Liecht gege Mietkasärne, Hinderhööf und vollgstopfti Rüüm) e zentrali Bedütig gha het. Eso si e Hufe Siidlige entstande, wo vilmol aagstoosse worde si, wenn s im ene Gmäindirööt e sozialdemokratischi Meerhäit gee het. Rudolf Fischer: Licht und Transparenz. Der Fabrikbau und das Neue Bauen in den Architekturzeitschriften
S Huus Zum Nöje Singer isch e Woonhuus an dr Spiiserstrooss 98 z Baasel. Es isch in de spoote 1920er Joor im Stil vom Nöije Baue as Woonhuus für ledigi Fraue baut worde, und isch bsundrigs für iiri Aasprüch blaant gsi. Drfür isch s as Kulturguet, wo nazionali Bedütig het anerkennt worde. Woonige für Singels het mä äigentlig erst afo baue, wo in dr Noochchriegszit d Zaal vo de elläistehende Erwärbsdäätige, wo sich e Woonig häi chönne läiste, het afo waggse. In dr erste Helfti vom 20. Joorhundert het mä aber e Schritt in die Richdig gmacht, wo mä Häim für Ledigi het afo baue. Eso isch z Baasel im Ufdraag vo dr Baasler Frauezentrale 1929 s «Huus zum Nöij Singer» entstande, blaant vom Archidektebüro vom Paul Artaria und Hans Schmidt. Es isch e Woonhuus gsi, wo ledigi Fraue in 22 chläine Woonige, 4 Äizimmer-, 15 Zwäizimmer- und 3 Dreizimmerwoonige, sälbständig häi chönne woone. S Brojekt het internazional Beachdig gfunde und Anerkennig überchoo. D Gmäinschaftsiirichdige im Huus si 1956 ufgee worde und wo mä s 1990 saniert het, het mä die liichte Balkongitter mit chlobige Eternitblatte und die filigrane, schwarzgraue Staalraamefänster mit groobe, wisse Kunststofffänster ersetzt, was dr Archidekturkritiker vo
D Wasgeringschuel isch e Brimar- und Orientierigsschuel für öbbe 1100 Schüeler an dr Wälschmattstrooss 30 im Iiselykwardier z Baasel. D Brimarschuel bestoot us säggs Bawilion, wo in jeedem drei oder vier Klassezimmer si. S Schuelhuus stoot uf dr Liste vo de Kulturgüeter z Baasel, wo nazionali Bedütig häi. S Schuelhuus isch vo de Archidekte Bruno und Fritz Haller in zwäi Etappe baut worde, die ersti vo 1951 bis 1955 und die zwäiti vo 1958 bis 1962. D Brimarschuel isch im Bawilion-Süsteem konzipiert und d Sekundarschuel im Baukastesüstem. D Bawilion vo dr Brimarschuel häi zwäi Stöck und zwüschene het s offeni Verbindigswääg. Eso isch s Bauwolume ufglööst worde, wie s in dr Archidektuur vo de 1950er populär gsi isch. Im Hoof stoot sit 1953 e Brunne vom Bénédict Remund, wo uf em Brunnerand von em zwäi Sfinx us Bronse stöön. D Sekundarschuel vo 1960 an dr Blotzheimerstrooss 82 grad näbe dr Brimarschuel isch uf eme chliine­re Ruum konzentriert. Si bestoot us zwäi fümfstöckige Klassedrakt, wo im Barder offe si, und äistöckige Handarbetsbaute. D Durnhalle isch abgsänkt. D Lengssiite si voll Fänster, wo vil Liecht iinelöön, d Stirnsite si zue. 2004/2005 het mä d Fassade vo dr Sekundarschuel saniert, under anderem zum
S Theologische Alumneum isch e Woonhäim für Studänte an dr Hebelstrooss 17 z Baasel, ganz nooch zum Kollegiegeböid, der Uniwersidäätsbiblothek, der Mensa und e Hufe anderi Iirichdige vo dr Uni. S Geböid isch dänggmolgschützt. S Alumneum isch 1844 as Woonhäim für Theologiistudänte iigrichdet worde, aber dass es emol en evangelischs Häim gsi isch, merkt mä nume no an de Büecher in dr Bibliothek. Hüte het s Studänte vo alle Fakulteete. Es het Blatz für vierezwanzig, wo eso usgweelt wärde, ass es e guets Gmisch vo Fraue und Manne, Schwizer und Usländer u.s.w. git. Für jede het s en Äinzelzimmer, es git e groossi Chuchi, en Ässruum, e Bibliothek, en Ufenthaltsruum, e Wöschchuchi und e groosse Garde. S Huus isch im 18. Joorhundert an dr Nöije Vorstadt entstande, nid wit äwägg vom Holstäinerhoof. Im Gaarde stoot non e uralti Bluetbueche, wo jetz aber am Stärbe isch. Im Huus sälber het s alti Wandmoolereie und in de Dachbalke git s Löcher, vo wenn d Baumstämm uf Baasel aabe gflöösst worde si. Uf eme Balke gseet mä non e Jooreszaal us em 18. Joorhundert. D Website vom Alumneum S Alumneum (Site cha nüme abgrüeft wärde; Suche im Webarchiv)[1] [2] Vorlage:Toter Link/www.albrecht-ritzmann.ch uf dr
D Hebelstrooss isch e Strooss im Baasler Vorstedtkwardier. Si het bis ins 19. Joorhundert Nöiji Vorstadt ghäisse, bis dass men ere dr Naame vom alemannische Dichder Hebel gee het, wil män emol glaubt het, ass dä im ene Gartehüüsli an dere Strooss uf d Wält cho sig. An dr Hebelstrooss stöön meereri historischi Bauwärk: dr Markgrööflerhoof (Hebelstrooss 2), s Brunschwilerhuus (Nummere 15), dr Holstäinerhoof (30-32), s Alumneum (17), s Gyregaarde (7). der Holstäinerhoof der Markgrööflerhoof s Alumneum s Huus «Zum Gyregaarde» Wo mä 1289 d Spaalevorstadt befestigt het, isch s Gebiet vor em Chrüzdoor um e Petersblatz ume in d Stadt iine jho. Uf em Pfaffehoof - d Pfaffs si e Ridderfamilie gsi, wo s Guet as kaiserligs Lääche ghalte häi - westlig vom Breedigerklooster isch im 14. Joorhundert e Räije vo Hüüser baut worde und dr Naame vo dr Strooss, wo so entstande isch, isch noch ere Urkunde vo 1349 «phaffen vorstatt» gsi. 1354 het mä sä as «nüwe vorstatt by sant peter» beschriibe. D Pfaffs häi denn iire Name as Clerici latinisiert und d Strooss wird vo denn aa au uf Latiinisch as «Suburbium Clericorum» oder as «Suburbium civitatis novum» bezäichnet. Bis 1871 isch si denn die Nöiji
Als Mittlerè Schwarzwald bezeichnèt mò, je nõch nadur- odder kulturrûûmlicher Glyderig (luèg dõdezuè: Schwarzwald), meischtens dè intensyv zerfurchtè Abschnitt vom Renchdal un dè Sûûduusläufer vom Knybis im Nordè bis uugfäär Fryburg im Briisgau un Donaueschingè im Sûûdè. Dè högschste Deil sûdöschtlich vom Elzdal gildet ebbèso als Deil vom Hochschwarzwald. S beherrschende Dalsischteem vo dè Kinzig durchschnydet dè Mittlere Schwarzwald vo Oscht nõch Wescht. Markanti Büggel sin sûdlich vo dè Kinzig Kandèl (1.241 m), Wyßdannèhöchi (1.190 m), Obberegg (1.177 m), Roorhardsbärg (1.152 m), Bränd (1.149 m), Stögglewald (1.067 m), Mooswaldchopf (887 m) un, nördlich vo dè Kinzig, Brandèchopf (945 m) un Lettschtädter Höchi (960 m). Geologisch übberwiged Gneis un Granit. Anderschd als im Nordschwarzwald isch d Buntsandschtei-Deggi mit irè plateauartigè Bärgformè nu no punktuèll un am Oschtrand erhaaltè blibbè. Suscht herrsched schmali Bärgruggè un Dalsollè vòr odder, vo allem im Sûûdoschtè odder abber bi inselartigè Reschtè, mit Högèr durchzogeni Hòchdäler. Diè mittleri Höchi vom Mittlerè Schwarzwald isch öppis gringer als im Nord- un im Sûûschwarzwald. Diè relativi Höchè sin abber ähnlich; Steilhäng könned 700 Metèr übberschtygè (Simonswälder Dal). Glotterdal (bekannt uss dè Fernsehsendig D Schwarzwaldklinik) Elzdal Simonswälder Dal, gformt vo dè Wildè Guètach Berneggdal, Schlucht vo dè oberè Schiltach Koschtgfällschlucht Tribärger
Als Nordschwarzwald bezeichnèt mò s nördliche Drittèl vom Schwarzwald, gmäss ènèrè hützdaag wènniger vobreitetè Ydeilig au diè nördlichi Hälfti. Dè Nordschwarzwald erschtreggt sich zwischè dè Linniè Karlsruè–Pforzè im Nordè un Renchdal–Freudèschtadt im Sûdè. Diè nördlich Begrenzig fallt witgehend mit èm Ufftauchè vom flächèhaft bewaldetè Buntsandschtei uss èm agrarisch bewûrtschaftetè Kraichgau zämmè, d Sûdgränz zum Mittlerè Schwarzwald (bzw. bi nèrè Zweideilig: zum Sûdschwarzwald) variyrt je nõch Definition odder dè naturräumlichè Glyderig (luèg dõdezuè au Schwarzwald). Früèner hèt als Nordschwarzwald diè gsamti nördlichi Hälfti vom Gebirgszùg bis zu dè Kinzigdallinniè goltè, wo dè Schwarzwald öschtlich vo Laar deilt. Weschtlich wörd er begränzt durch diè Obberrheinischi Düèfebeni, öschtlich durch d Gäulandschaftè. Dè Nordschwarzwald isch nit deckigsglych mit dè Raumordnigsregion Nordschwarzwald, welli dè öschtliche Berych abdeckt. Dè Nordschwarzwald überragt mit ehnder kantigè, deils trapezförmigè Gipfelbrofyl d Rhyebeni um mee als 1.000 m, dõgegè volauft d Oschtabdachig allmählich un mit gringer wörrendè Höhèunterschyd. Högschstè Buggel isch d Hornisgrindè mit èrè Höchi vo 1.163 m ü. NHN. Mit èm durchschnittlichè Aadeil vo 73 % Wald a dè gsamtè Flächi isch dè Nordschwarzwald diè geschlossenschte Waldflächi vom Schwarzwald. Uff dè Hochflächè erstreggèd sich vobreitet d Grindè, baumfreyi Feuchtheidè. Geologisch hèrrscht im Nordschwarzwald dè Buntsandschtei vor, woby im