rlitschk/wikidir huggingface dataset:
f k x x x S Ülèmer Chrütz isch è 1.137,6 m ü. NHN hoch glègèni Passhöchi im Hochschwarzwald. D Passschtrõß übberquert èn Bärgruggè, wo vom Fèldbärg-Massyv wèg gu Südoschtè d Brugg zuè dè Alblandschaft südlich vom Schluchsee schlaat. Nordweschtlich vom Ülèmer Chrütz übberragt dè Chapèllèchopf (1.273 m), südöschlich d Schnepfhaaldè (1.290 m) d Passhöchi. Sèllè Pass vobindet dè Wyler Äule, èn Ortsdeil vo Schluchsee, a dè Oschthaaldè un Menzèschwand, im Obbèrè Albdal, a dè Weschthaaldè. Anderschd gsait, übber s Ülèmer Chrütz wörd Menzèschwand, wo gu Weschtè un Nordè im Schattè vom Fèldbärg-Massyv lyt, a dè Schluchsee aabundè. Diè nägscht Passhöchi lyt knapp 6,5 km èwäg im Nordweschtè un öppè 110 m höcher, sèll isch dè Fèldbärgpass. Dè Nammè Ülèmer Chrütz gòt uff è Wägchrütz bi dè Passhöchi zrugg, wo nõch èm witter unnè a dè Oschthaaldè glègènè Wyler Äule benamst isch. Am Ülèmer Chrütz git s è baar Parkblätz, wo Uusgangspüngt für Wanderungè im Fèldbärg- odder im Schluchseegebièt sin odder èn guètè Uusbligg übber s Menzèschwander Dal biètèd. Im Winter isch d Passhöchi Uusgangspungt vo zwei Langlaufloipè: Ülèmer-Chrütz-Loipè (au „Menzèschwander Spur“, 9,2 km) um dè Silberfelsè un dè Chapèllèchopf bis zuè dè Farnwitti (1.235 m), mit Aaschluss a d
Zizers isch e Gmaind vom Kanton Graubünde. D Gmaind Zizers lyt i dr Region Landquart und nüün Kilometer nördlech vo Chur. S Gmaindgebiet goot vom Rhy bis uf s Bärgmassyv im Oschte mit em Cyprianspitz als höchschte Bärg. Dä het d Höchi vo 1774 Meter. Uf dr Nordsyte chunt d Gmaind mit emene schmale Egge im Gebiet Öpfelwuer und Au am Underlauf vom Landquarter Müibach bis a d Ymündig vo de Landquart in Rhy. Do stoot uf em Bode vo Zizers s grosse nöje Ychaufszäntrum «Landquart Fashion Outlet». D Gmainde rund um Zizers sind Landquart, Valzeina, Trümmis, Untervaz und Mäiefäld. S Dorf Zizers chunt in ere Urkunde vo 824 s erschte Mol vor. di katolisch Chile Sankt Peeter und Paul di refermiert Chile s undere Schloss s obere Schloss dr Baanhoof d Ruine vo de Burg Fridau Bernadette Lerjen-Sarbach Commons: Zizers – Sammlig vo Multimediadateie Website vo dr Gmeind Zizers Adolf Collenberg: Zizers. In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz. Ständige Wohnbevölkerung nach Staatsangehörigkeitskategorie, Geschlecht und Gemeinde, definitive Jahresergebnisse, 2022. Bei späteren Gemeindefusionen Einwohnerzahlen aufgrund Stand 2022 zusammengefasst. Abruf am 5. September 2023 Landquart Fashion Outlet Normdate: GND: 4231983-3 | VIAF: 242624397
D Corine Mauch (* 28. Mai 1960 z Iowa City, USA; vo Töüffetu und Züri) isch e Schwiizer Politikeri vo de SP und sid 2009 d Stadtpresidänti vo Züri. D Corine Mauch isch i de USA als schwiizerisch-amerikaneschi Dobbelbürgeri uf d Wält choo. Iri Mueter isch d Ursula Mauch, wo für de Kanton Aargäu vo 1979 bis 1995 Nazionalrääti gsi isch, ire Vater de Ingeniöör Samuel Mauch. Si isch i de USA und im Aargäu uufgwachse und hät a der ETH Züri Agrarökonomy und als zwäits Studium a de Uni Züri Sinology studiert und dän na a de Uni Lausanne de Master i de Politik- und Verwaltigswüssechaft gmacht. Si hät zeerscht as Umwältbeuufträiti bi de Stadt Uschter, für di Schwiizerisch Gselschaft für Umwältforschig und Ökology, bim Büro Interface Politikstudien Luzern und as Projäktläiteri bi de Parlamäntsdienscht vo de Schwiizerische Bundesversamlig z Bärn gschaffet. D Corine Mauch isch sid 1999 für d SP im Gmäindraat vo Züri gsi. Am 2. Dezämber 2008 hät d SP sy as Kandidati fürs Amt vom Stadtpresidänt nominiert. Ane 2009 isch si im zwäite Waalgang vo de Zürcher und Zürcherine zur Stadtpresidänti gweelt worde. Und da drmit isch si au d Läiterin vo dr stedtischen Exekutyve,
Zuoz – früener uf Düütsch au Zutz oder Zuz – isch e Gmaind vom Kanton Graubünde. D Gmaind Zuoz lyt i de Region Maloja und im Engadin. S Dorf isch uf em flache Bode über em Port vom Inn, zwäi Kilometer unden a Madulain und au öpe zwäi Kilometer oben a S-chanf. Dr Baanhoof vo de Rätische Baan isch grad am südleche Dorfrand, und vo da uus cha me zu de Innbrugge abe goo. Di alti Daalstrooss dur s Engadin chunt zmitz dur s Dorf, und di nöi Schnällstrooss isch bi Zuoz uf de Süüdsyte vom Inn näb em Golfplatz. Am Bärghang uf dr Nordsyte goot s Land stäil über d Alpweide bis zu de Bärgchöpf Piz Belvair, Piz Viroula, Pizzet, Botta Cuolm und Piz Griatschouls. Oben a dr Alp Spih sind grossi Lawyneverbauige, un undedra no dr Bannwald, zum s Dorf vor de Lawyne z schütze. Gäge Weschte lyt s seperate Gebiet under em Piz Kesch (3418 m.ü.M.); am Bärgfuess stoot d Keschhütte vom SAC. Im Süüde het s Gmaindgebiet vo Zuoz ännet em Inn es grosses steils Waldgebiet mit em «Lawynewald» (uf Romanisch: god lawiners) am Ygang zum Arpigliadaal, wo drin d Arpigliaalp isch. Dr Arpigliabach (ova d’Arpiglia)
Maiefèld isch e Gmaind und e Stadt vom Kanton Graubünde. Maiefèld isch en Oort, wo scho sid em Middelalter au s Stadträcht hät. Er lyt i dr Bündner Herrschaft und i dr Region Landquart. Zu Maiefèld ghört au d Sankt Luzistäig, wo en nidere Bärgübergang is Fürschtedum Liechteschtäi isch. Dr Name vo Maiefèld wird scho im 4. Joorhundert s erschte Mol erwäänt, und zwar i dr spootrömische Stroossecharte, wo dr Name «Dafele vom Peutinger» träit. Uf dere charte häisst de Oort Magia. Es isch e Stazion gsi am Wääg vo de Bündner Bärgpäss uf Züri. Im 14. Joorhundert sind Walser i das Gebiet im Rhydaal cho und hend d «Walsergmaind Bäärg» mit de Wyler Rofels, Bovel, Guscha, Stürfis und Vatscherin ggründet. Ass Maiefèld s Stadträcht hät, isch erscht vo ane 1434 überliferet. 1436 isch d Gmaind em Zäägrichtpund byträtte. Z Maiefèld isch es alts, grosses Räbgebiet, wo mee als 100 Hektaare Flechi hät. D Gschicht vom Chinderroman Heidi vo dr Schriftstellere Johanna Spyri wird mit Maiefèld i Verbindig procht. Drum häpme dr Raschtstett a dr Autobahn de Name «Heidiland» ggä. Z Maiefèld uf d Wält choo sind: dr Johannes Comander (um 1484 – 1557), Theolog und Reformator d Hortensia Gugelberg
Stainach (amtlech Steinach) isch e politeschi Gmaind im Waalkrais Rorschach im Schwizer Kanton Sanggale. S Dorf liit am Bodesee südöschtlich vo Arbon. S Dorfzäntrum isch nööch bi de Mündig vom Fluss Stainach in Bodesee. Stainach ghört zum Iizugsgebiet vo de Stadt Sanggale, wo s wirtschaftli und kulturäll Zäntrum vo de Region bildet. D Noochbergmainde sind Arbon im Norweschte, Bèèrg im Weschte, Mörschwil im Süde, Tübach und Horn im Oschte. Arbon und Horn ghöred zum Thurgau, di andere sind Sanggaller Gmainde. S Dorf isch ane 769 im Zämehang mit de Rückfüerig vom Liichnam vom Hailige Otmar vo de Insle Wärd bi Eschez z erst Mol erwäänt wore. En Urkund vo 782 erwäänt im Dorf e Landschänkig a s Chloschter Sanggale. 1459 isch d Vogtei Stainach a d Stadt Sanggale abtrete wore, wo 1473 s Gredhuus baue loo het. Währed de Helvetik vo 1798 bis 1803 het Stainach zum Kanton Säntis ghört, denoo zum nöi gründete Kanton Sanggale. Vu 1803 bis 1832 sind au di benachbarte Ort Tübach und Bärg Täil vo de Gmaind Stainach gsii – 1833 sind all drüü sälbständig wore. Commons: Stainach – Sammlig vo Multimediadateie Offizielli Website vo de Gmaind Stainach Peter Müller: Steinach SG In: Historisches Lexikon
D Orgele isch es Musiginschtrumänt, wo mit Luft funkzioniert und drum zu de Äärofoon zelt wird. En Orgele het e ganzi Räje vo Orgelepfyyffe, wo d Luft dureblooset wird und wäge enere Lippe oder eme Zungeblatt is Schwinge grootet, was denn dr Doon macht. Wie d Luft dur d Pfyyffe flüsst, tuet dr Organischt amene Spiiltisch mit Taschte und Pedaal und Regischter stüüre. D Taschte sind inere Räje uffere Klafiatuur montiert, und vo de Taschte uus goot e mechanischi Yrichtig, d «Traktuur», zu de Fäntyl, wo me demit d Luft us dr Luftpumpi – i dr Orgelesprooch heisst das «Windwärch» – dur d Luftkanääl zu de «Windlääde», wo druff d Orgelepfyyffe stönd, cha läite. Früener isch d Luftpumpi vo Hilfspersoone mit Bloosbälg gfüllt worde, hüt macht en elektrische Motoor dr nötig Luftdruck. Orgele gits sid dr antike Zyt, zerscht als chlyneri Musiginschtrumänt, wo me chan umeträäge. Im Middelalter het me dene chlyne Orgele drum «Portatyyf» gseit (das chunt vom latynische Wort «portare» – das heisst «träge»); und es git au Orgeleposityyf. Sid em höche Middelalter hepmä grösseri Orgele fescht i de Chile yypout. Das sind denn deils spöter seer grossi Apperäät worde, wo vil hundert Pfyyffe hend, psunders sid dr
D Christa de Carouge (* 6. Augschte 1936 z Basel; † 16. Jänner 2018; burgerlige Name Christa Furrer) isch e Schwyzer Koschtimdesaineri un international renommierti Modeschepferi gsii. D Christa Furrer isch zäme mit vier Gschwistrig z Züri ufgwachse. Ihri Mueter isch e Schnyyderi gsii, ihre Vater dr Schef vu dr chalte Chuchi im Zürcher Fimf-Stäärn-Hotel Baur au Lac. Si het dr Vorkurs vu dr Chunschtgwäärbschuel Züri (di hitig Zürcher Hochschuel vu dr Chinscht ZHdK) bsuecht un het no Zwischestazione in mehrere Grafikatelier bi dr Wäärbeagäntur Gisler & Gisler gschafft. Anne 1963 het si dr Rudi Hegetschweiler ghyrote. Ab 1965 het si as Modidisaineri gschafft. Z Gämf hän di baide di seli erfolgrych «Boutique pour Monsieur» gfiert un bal druf e zweete Laade «La Garçonne». D Chundschaft het si um ihri Waar grisse, di baide hän im Iberfluss gläbt. Anne 1971 het si si schaide loo: «Myy Mann het si z vyyl Mätresse glaischtet». Vu ihrem zweete Mann, eme St. Galler Textilfachmann, het si si no grad emol nyyn Moonet drännt. Im Johr 1978 het si ne aige Atelier im Gämfer Vorort Carouge ufgmacht. D Christa Furrer het si derno, no Ruggsprooch mit em domoolige Burgermaischter, entschlosse, dr Chinschtlername Christa de
Buggs (amtlich Buchs) isch e politeschi Gmaind und sit es paar Johr e Stadt, wo zum Waalchrais Werdeberg im Kanton Sanggale i de Schwiz ghört. Buggs liit im Zäntrum vom obere Sanggaller Rhintl. De Rhii isch im Oste d Gmainds- und Staatsgränze zum Liechtasta. Dur e Stroosse- und e Ysebahnbrugg öber de Alperhii isch Buggs mit de Liachtastaaner Gmaind Schaa verbunde. De tüüfschti Punkt isch uf 441 m ü. M. und de höchschti Punkt isch uf em Glannachopf mit 2'232 m ü. M. Zu Buggs ghöred d Ortstail Buggs, Altedorf, Räfis und Burgerau. D Nochbergmainde sind Grabs, Gams, Seevele und Sennwald, im Förschtatum Liachtaschta usserdem no d Gmainde Escha, Schaa und Vadoz. S Dorf isch ane 765 im Testament vom Churer Bischof Tello s erschte Mol erwäänt worde. Im Mittelalter het de Ort zur Grofschaft Werdebärg ghört. 1526 isch vom Glarner Landvogt Jost Tschudi ou z Buggs d Reformazioon iigfüert worde. Ab 1798 hät d Gmaind innerhalb vo de Helvetische Republik zum Kanton Linth und 1803 schliesslech zum Kanton Sanggale ghört. Si isch bis Endi 2002 Bezirkshauptort vom ehmolige Bezirk Werdebärg gsi. Im 1970gi isch z Buggs s Neu-Technikum Buchs (NTB) eröffnet wore. Träger vo däre Fachhochschuel sind d Kantön
Podgorica (kyrillisch Подгорица; Uussprooch [ˈpɔdgɔˌriʦa]; dytsch veraltet Podgoritz) isch d Hauptstadt vu Montenegro. D Stadt het 185.937 Yywohner (Stand: 2011). Vu 1946 bis 1992 het d Stadt noch em Josip Broz Tito Titograd ghaiße. Podgorica lyt in ere wyte Ebeni an dr Mindig vu dr Zeta in d Morača, wu vu Norde no Side dur Podgorica fließt. Anne 1326 isch Podgorica s erscht Mol as chlaini Sidlig gnännt wore. Langi Zyt isch si im Schatte vu Shkodra, Medun un dr Kischtestedt Bar un Budva gstande, speter derno au vu Cetinje. Ab dr Mitti vum 14. Johrhundert het d Stadt zum serbische Rych vum Zar Stefan Dušan ghert, derno zue dr Firschtedum vu dr Balšić (bis 1421), Lazarević/Branković (1421–1439/1444–1452) un dr Crnojević (bis 1466). Ab 1466 isch Podgorica Dail vum Osmanische Rych gsii. D Osmane hän do ne großi Feschtig böue. Uf em Berliner Kongräss anne 1878 isch Podgorica em Firschtedum Montenegro zuegsproche wore. Im Erschte Wältchrieg isch Podgorica vu 1916 bis 1918 under eschtrychischer Bsatzig gstande. Ab 1918 het d Stadt mit en Chenigrych Montenegro zum Chenigrych Jugoslawie ghert. Im Zweete Wältchrieg isch d Stadt vu dr Italiener (1941–1943) un vu dr Dytsche (1943–1944) bsetz wore. Syt em 2. Apriu
En Fluername isch dr Name, wo d Lüüt emene Stück Land oder emene bestimte Punkt vom Bode uf dr Ärdoberflechi ggä hend. Es isch e geografischi Bezäichnig vomenen Oort, wo im Gländ gnau definiert und äng begränzt isch im Underschiid zu de Nääme vo ganze Landschafte. D Fluernääme sind i vilne Fäll alti Züüge vo dr Sprooch- und dr Kulturgschicht. S Fachgebiet, wo sich mit de Fluer- und de Ortsnääme befasst, isch d Oortsnameforschig oder Toponomastik. I verschidene Sproochregioone git’s underschidlechi Wörter für die Sach. I dr Düütschschwiiz isch s Wort Fluername üblech, in düütsche Mundarte chunt au dr Begriff Gwannname vor, und i deil Gebiet kennt me au s Wort Riedname. Im Französische pruucht mä dr Usdruk nom de lieu. I dr Verwaltigssprooch bruucht men au dr Begriff «Lokalname». Vo de Fluernääme underscheidet me au d Nääme vo den Ortschaften und Sidlige, den Oortsnääme. En wyt gfasste Tachbegriff isch «Toponym». Im algemäine tuet men i dr nöie Geoinformatik alli geografische Bezeichnige, vo de Ländernääme, de Landschaftsnääme und de Nääme vo Verwaltigsregioone über d Orts-, Fluer-, Gwässer- und Bärgnääme bis hii zu de Strossenämme alles zu de Toponym rächne. D Fluernääme chamä in Sachgruppe ydeile. Es git Nääme emal für
D Gertrud Burkhalter (* 9. Jänner 1911 z Biel im Bärnbiet; † 6. Mai 2000 z Züri) isch e Schwiizer Erziehere, Bibliotekarin und Mundartschriftstellere gsi. D Burkhalter isch z Pieterle bi Biel uufgwachse, het di Höcheri Töchtereschuel z Züri psuecht und het den as Sekretärin vom Schriftstelleer Max Pulver, und au as Huusleerere und Jurnalischtin gschaffet. Vo 1946 bis 1973 isch si Bibliotekarin vo dr Pestalozzi-Biblioteek z Züri gsi. Ane 1942 het si s erschte Wärch useggä, es Theaterstuck für Laieschauschpiiler. Drufabe het si gueti Gedicht gschribe, wo in Samelbänd usechoo und i dr Schwiiz sofort guet ufgnoo worde sind. Us deil Gedicht sind Lieder gmacht worde, mit Melodie vom Komponischt Alfred Stern, useggä bim Musig-Hug z Züri. Ane 1980 sind dr Gertrud Burkhalter iry Dichtige bim Wyss-Verlag z Bärn erschine. Es bekants Gedicht isch öpe D Chilchemagd. Für ires literarische Schaffe het d Burkhalter Uuszäichnigen übercho: d Eeregoob vom Kanton Züri, 1964 de Literaturprys vo de Schwiizerische Schillerstiftig, 1981 de Buechprys vom Kanton Bärn, 1982 Dr Nachlass vo dr Gertrud Burkhalter isch idr Burgerbiblioteek Bärn. Das Lehen. ein Laienspiel, 1942 Stygüferli. Gedichte, 1943 Heligeland. Gedichte, 1957 Alfred Stern: Zwei weihnächtliche Mundart-Lieder nach Gedichten von Gertrud Burkhalter, 1959 Alfred Stern:
De Löi isch en Dierart, wo zu dr Familie vo de Chatze ghört. I de Natur chunt de Löi hüüt z Afrika im Süüde vo de Wüeschti Sahara in Steppe und Graaslandschafte und au z Indie vor. I dr Wildnis lääbe hüüte no öpe drissgtuusig Löie, wie me nach de Zaale vo de IUCN, de «Internazionaale Union für d Erhaltig vo de Natuur und vo de natürleche Ressource», wo iren Sitz i de Waadtländer Gmäind Gland i de Schwiiz hät, chan anèè. Dr Löi isch nachem Tiger die zwäitgröschti Chatz, und z Afrika isch er s gröschte Landraubdier. D Männli chönd öpe 190 Kilo Gwicht haa, d Wiibli öpe 125 Kilo. So Löie, wo in Zoo und Dierpäärk ghalte wärdet, sind schynts au scho bis gäge drüühundert Kilo schwäär worde. S Fääli vo de Löie het en hällbruuni Farb. D Löie hände de Mänsche scho sid de Urzyt en starche Ydruck gmacht. Eis vo de eltischte gschnitzlete Wèrch, wo en Künschtler gmacht hät, isch d Figuur vomene Löiemänsch, wo vor Jaartuusete us emene Stooszahn vomene Mammut gmacht worden iisch und wo me in de Hööli Hohlenstein-Stadel bi Aoschtelfenge in Baade-Württebèèrg gfunde hät. Dr Name vom Löi chunt vom Latynische, er
Muele isch e politeschi Gmaind im Kanton Sanggale i de Schwiz. S Dorf liit öppe 4 km südöschtlech vo Amerschwiil a de Hoptstross Amerschwiil–Sanggale und isch di nördligscht Gmaind im Kanton Sanggale. D Gmaind bstoht us de Dörfer Muele, Hueb, Karlshuuse, Oberegg, Rotzewiil, Underegg und Winkesteig. D Nochbergmainde sind Amerschwiil im Norde, Egnach im Oschte, Häggeschwil und Hauptwil-Gottshuus im Süde und Ziilschlacht-Sitterdoorf im Weschte. Häggeschwil isch wie Muele e Sanggaller Gmaind, sös send s ales Thurgauer Nochbuure. S Dorf isch ane 1155 s erscht Mol erwäänt worde. Commons: Muele – Sammlig vo Multimediadateie Offizielli Website vo de Gmaind Muele Marcel Mayer: Muolen. In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz. Ständige Wohnbevölkerung nach Staatsangehörigkeitskategorie, Geschlecht und Gemeinde, definitive Jahresergebnisse, 2022. Bei späteren Gemeindefusionen Einwohnerzahlen aufgrund Stand 2022 zusammengefasst. Abruf am 5. September 2023 Normdate: GND: 4647007-4 | VIAF: 246967654
San Marino (italienisch Città di San Marino) isch d Hauptschtadt vu dr Republik San Marino. Si isch mit über 4 000 Yywohner uf 7,09 km² noo Yywohnerzahl di drittgrööscht, noo Gmeindflächi di viertgrööscht Gmeind vum Land. S Gmeindbiet gränzt a di san-marinesische Gmeinde Acquaviva, Borgo Maggiore, Fiorentino und Chiesanuova und im Weschte a di italiänisch Gmeind San Leo (Browinz Rimini). D Stadt liit uf em Bärg Titano. Zum Stadtgebiet ghöre d Ortsteil Cà Berlone, Canepa, Casole, Castellaro, Montalbo, Murata und Santa Mustiola. Dr Legende noo isch d Stadt 301 vum Heilige Marinus grindet worde, wo sich als Einsidler uf de Monte Titano zruggzooge und dert e Kapell und e Chloschter errichtet hegi. Z San Marino befindet sich d Accademia internazionale delle scienze San Marino (Internationali Akademii vu dr Wüsseschafte San Marino). Commons: San Marino (Stadt) – Sammlig vo Multimediadateie d Stadt San Marino uf de Website vom Portal sanmarinosite.com d Burg San Marino uf sanmarinostate.com Iidrag in der Wälterbliste vo dr UNESCO uf Änglisch und uf Französisch d Befestigungsaalage vu San Marino uf Burgenwelt.org Normdate: GND: 4263384-9 | LCCN: n83232988 | VIAF: 151313708
Panama-Stadt (schbanisch Ciudad de Panamá) isch d Hauptschtadt und dr Regierigssitz vum mittelamerikanische Schtaat Panama und mit öppe 813.097 Yywohner di gröschti Stadt vum Land. Si lyt im Süde i dr Browinz Panamá a dr pazifische Kischte, diräkt östlech vum Panamakanal. Di moderni Stadt isch s wirtschaftliche, bolitische, touristische und kulturelle Zäntrum vum Land. Z wirtschaftliche Hinsicht isch si e Wältstadt. 1671 isch d Stadt vum änglische Pirat Henry Morgan zerstört worde. Denno het me si öppe 5 km südweschtlig dodervo, a irer hütige Stell, nöi ufboue. Commons: Panama-Stadt – Sammlig vo Multimediadateie Offizielli Wäbsyte vu Panama-Stadt (schpanisch) Einwohnerzahlen der Stadtteile Panama-Stadts. mupa.gob.pa. abgruefe am 27. Merz 2017 (schpanisch) Normdate: GND: 4262523-3 | LCCN: n79068689 | SUDOC/IdRef: 02726422X | VIAF: 142673786
D Silja Walter (* als Cécile Walter am 23. April 1919 z Rickebach; † 31. Jänner 2011 im Chlooschter Fahr bi Züri) isch e Schwiizer Chlooschterfrau und Schriftstellere gsi. Als Chlooschterfrau het si dr Name «Schwöschter Hedwig (OSB)» gha. D Silja Walter isch e Dochter gsi vom Verleeger und Schriftsteller Otto Walter. Si het d Primarschuel z Rickebach, d Bezirksschuel z Hägedorf und dän s Lehrerinneseminar z Mänzinge psuecht und derno a dr Universität Friburg und a dr Uni Basel s Fach Literatur studiert. E Zyt lang hät si uf der Zäntrale vo der Schwiizerische Blauring-Organisazioon gschaffet. Ane 1948 isch si is Chlooschter Fahr a dr Limet yträtte. Wo si am 11. Oktober 1949 d Ordesglüpd abgläit het, isch ere dr Name Schwester Maria Hedwig ggä worde. Aafangs 2011 isch si im Alter vo 91 Joor im Chlooschter gstorbe, si isch mee als sächzg Joor lang im Chlooschter Fahr gsi. In irem Läbe het d Silja Walter Gedicht, lengeri Wärch, Oratoorie, Gibät und öpe sibezg Theaterstuck und au no Höörspiil gschribe. Agfange Schryybe het si scho bevor si ins Chlooschter ggangen isch. Do het si denn imene Värs d Uufgabe vo dem Chlooschter churz beschribe: «Kloster Fahr / am Rand
Montevideo isch d Hauptstadt und Primatstadt vu Uruguay. Si liit am Mündigstrichter vum Río de la Plata, het öppe 1,3 Million Yywohner und isch s wertschaftliche, administrative und kulturälle Zäntrum vum Land. d Laag vu Montevideo z Uruguay s Wappe vu Montevideo Montevideo zeut zue de zää sicherste Stedt vu Latiinamerika und isch zuedäm noo ere Schtudie die südamerikanisch Stadt mit dr höchschte Lääbesqualität. D Economist Intelligence Unit het Montevideo i Bezug uf d Lääbesqualität i irer Schtudie us em Johr 2012 hinter Buenos Aires und Santiago de Chile a di dritt Stell vu de latiinamerikanische Stedt und uf Position 65 wältwyt gsetzt. De Name vo Montevideo chunt vo de alte spanische Bezäichnig «monte», was Bärg bedütet, und em Name «Vvyty», wo di früenere Urywooner em Bärg näbe däm Ort ggä gha händ. Vo öpe 1724 aa händ d Spanier aagfange, do am Meer e neui Sidlig z boue. Ane 1726 isch d Stadt ofiziel ggründet worde, und d Spanier händ bim Hafe es Fort ufgstellt. Z Montevideo isch dr Club Nacional de Football dihai, wo i de oberste Spiilklass vo Uruguay spillt. Commons: Montevideo – Sammlig vo Multimediadateie Offizielli Website vu dr Stadt Montevideo (schpanisch) San José entre las
Andwil isch e Gmeind im Kanton Sanggale i dr Schwiiz. S Dorf liit nördlech vu Goosse. Zur Gmeind ghöre näbe em glychnaamige Dorf, d Wiiler Oberarnegg, Fronackere und Hinterbärg und ds Andwilermoos. D Nachbergmeinde sind Waldcherch, Gaiserwald und Goosse. S Dorf isch ane 846 s erscht Mol erwäänt worde. Am 21. Juni 1803 isch di modern Gmeind Andwil ggründet worde. Commons: Andwil – Sammlig vo Multimediadateie Offizielli Website vu dr Gmeind Andwil Cornel Dora: Andwil (SG). In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz. Ständige Wohnbevölkerung nach Staatsangehörigkeitskategorie, Geschlecht und Gemeinde, definitive Jahresergebnisse, 2022. Bei späteren Gemeindefusionen Einwohnerzahlen aufgrund Stand 2022 zusammengefasst. Abruf am 5. September 2023 Normdate: GND: 4568225-2 | VIAF: 168363501
Dr Rudolf Brun (* ca. 1290–1300; † 17. Septämber 1360 z Züri) isch vo 1336 bis ane 1360 de eerscht Bürgermäischter vo Züri gsi. De Brun isch z Züri als Soo vonere Ridderfamilie uf d Wält choo, wo scho sid Generazioone vorhär chan nochegwise wärde. Es sind Dienschtlüüt gsi vom Fraumöischter. De Vater vom Rudolf Brun isch de Jakob Brun gsi, wo z Züri vo 1305 bis ane 1309 Schulthäiss gsi isch. De Rudolf Brun het am Neumarkt 3 gwoont und d Margaretha Fütschi ghüraate. Sid em Jaar 1332 isch er zytewys im Stadtraat gsi. Ane 1336 isch es z Züri zunere Revoluzioon cho. De Ridder Götz Mülner hät versuecht, di ganz Macht im Stadtraat z überchoo; er isch aber no im glyche Jaar gstorbe. Zum de Yfluss vo de Ridder doch wider z sterche, hät derna de Rudolf Brun zäme mid de Handweercher vo de Stadt gege d Raatsmehrhäit agfange agitiere. Am 7. Juni 1336 isch e Gruppe vo Stadtbürger is Raathuus ytrunge; de Stadtraat hät aber no vorheer chönne da druus flüchte. Am 8. Juni hät den e Volchsversamlig de Rudolf Brun zum Bürgermäischter gweelt, und dè hett das s Läbe lang selle blybe. Die i de Stadt,
„Literapedia Bern: Das Lexikon der Berner Schriftstellerinnen und Schriftsteller“ isch es MediaWiki-basierts Online-Noschlagwärch über Schriftsteller us der Stadt und em Kanton Bärn. D Literapedia wird vo der Universitätsbiblioteek Bärn betreut, wo au d Qualitätskontrolle vo de Biiträg macht. S Projäkt wird vo dr Burgergmeind Bärn finanziert. S Ziil vo Literapedia isch es, ahand vom Wikisyschtem e grösseri neui Uuflaag vo dr «Bibliographie der Berner Schriftstellerinnen und Schriftsteller», wo ane 1997 usechii isch, z mache. D Isabelle Kirgus, wo d Läiterin vom Projäkt isch, wott derzue luege, ass d Literapedia Bern e Bouschtei vomene no Bernensia‐Portaal im Internet wird. Bis jetz umfasst s Lexikon öppe tusig Biografie. Lexikon vo de Bärner Schriftstellerinne und Schriftsteller Literaturlexikon online, Mediemitteilig uf kommunikation.unibe.ch vo 2012 (Memento vom 2. Februar 2014 im Internet Archive) Niklaus Landolt: Universitätsbibliothek Bern: Literaturlexikon online. Informatione für d Schuel- und Gmeindbibliotheke vom Kanton Bärn, uf bibliobe.ch vom 23. April 2012 Literapedia Bern: Über uf literapedia-bern.ch Lucie Machac: Ein Online-Lexikon für Berner Autoren. In: Berner Zeitung, 31. Januar 2012. Yvonne Bättig, Martina Wagner: Bibliografie der Berner Schriftstellerinnen und Schriftsteller: 1950–1993. Bern: Licorne-Verlag, 1997. 286 Site. ISBN 3-85654-983-8 Isabelle Kirgus: Literapedia Bern: ein Wiki zur Berner Belletristik. Präsentation am Kongress BIS Konstanz, 13.