rlitschk/wikidir huggingface dataset:
D Hurriter sind e bronzezittlichs Volch im Alte Orient gsii. Si hend i de Berge glebt, wo Mesopotamie im Norde abgrenzt hend und sind nodisnoo i Syrie iidrunge. Abem 14. Joorhundert v. Chr. hett di hurritischi Kultur afange e starche Iifluss uf d Hethiter uusüebe. De hethitisch König Ḫattusili III. und d Königi Puduḫepa hend de hethitisch Staatskult regelrecht noch hurritischem Vorbild umgmodlet und i de Nööchi vo de hethitische Hoptstadt Ḫattusa im Felshailigtum Yazılıkaya s hurritische Pantheon in Fels inemaissle loo. D Hurriter wered i Ost- und Westhurriter underschide. D Osthurriter hend nordöstlich vom Tigris a de Abhäng vom Zagros glebt, di wichtigsti Städt sind Nuzi und Arrapḫa gsii. D Westhurriter hend z Syrie gwonnt, wo si meriri chliini Königriich gründet hend. Au s Riich Mittanni isch hurritisch gsii, d König aber hend altindischi Näme ghaa. S Hurritische isch en nödindogermanischi Sprooch, wo eener schlecht verstande werd, well chuum Bilingie vorhande sind. Hurritischi Tegscht sind vor alem z Ugarit a de Chüste vom Mittelmeer, z Alalaḫ z Syrie, z Emar am Euphrat und i de hethitische Hoptstadt Ḫattusa gfunde wore.
De Yarri oder Iyarri isch de hethitisch und luwische Pestgott. De Yarri beglaitet s Heer und schüüsst mit siinene Pfiil d Pest is findliche Heer, drumm werd er au „Herr vom Boge“ und „Herr vo de Vernichtig“ gnennt. Er werd au aagrueffe um d Pest im aigne Heer z beende. Sini Biglaiter sind d Marwainzi-Gotthaite (‘di Dunkle’). Dargstellt woren isch er as e Maa, wo ufeme Loi stoot. Er isch vom hethitische König Mursili II. zäme mitem Pirwa und em Sanda vereert woore. D Königi Puduḫepa hett em e Rossrhyton versproche. Volkert Haas: Geschichte der hethitischen Religion (= Handbuch der Orientalistik, Band 1,15). Brill, Leiden 1994, ISBN 978-9-004-09799-5. Einar Schuler: Kleinasien. Die Mythologie der Hethiter und Hurriter, i: Hans Wilhelm Haussig: Götter und Mythen im Vorderen Orient. Ernst Klett Verlag, Stueggert 1965. Piotr Taracha: Religions of Second Millennium Anatolia. Harrassowitz 2009. ISBN 978-3-447-05885-8
De Appu isch de Held vonere hurritische Gschicht, wo nöd ganz erhalten isch. De Tegscht isch i de Archiv vo de hethitische Hoptstadt Ḫattusa gfunde wore. D Gschicht foot dodemit aa, as gueti Mensche erhööt werid und schlechti wie Holz gfällt und goot den öbere zo de sexuelle Probleem wo de Appu mit sinere Frau hett und wiener doch no zwee Söö zügt, de „Böös“ und de „Recht“, wo sich um s Erb striitet. De Appu isch de riichst Maa vo de Stadt Šudul im Land Lulluwa, wo am Meer glegen isch. Di Obre vo Šudul gönd i siim Huus as Gäst und Fründe ii und uus und er hett aifach ales. Doch liidet er drunder, as er kai Soo und kai Töchter hett. Ond zo alem Übel machtem sini Frau no s Lebe schweer mit em Vorwuerf, er heb si no nie richtig dragnoo. Frustriert maint er: „Du bisch doch nume e gwönlichi Frau und waisch scho drumm gär nünt!“ Und wie gwonet, leget si sich mit mit de Chlaider und Stifel aaglait is Bett. Endli opferet er e wiisses Lamm em Sunegott. As e Jünglig bsuecht dee de Appu und rootet em vill z trinnge und tüchtig Sex
De Ganymedes (altgriech. Γανυμήδης, Ganymḗdēs; tütsch: Ganymed; etrusk. Catmite; Latiin. Catamitus) isch i de griechisch Mythologii de Mundschengg vo de Götter und er gelt as de schönsti Mentsch öberhopt. De Name isch vermuetli vorgriechisch und isch volksetymologisch zu altgriech. ganymai „sich froie“ und tò mēdos „Gmächt, Penis“ gstellt wore. De Ganymed isch de Soo vom troianisch König Tros. Weler ase höbsch isch, het de Zeus de Hermes gschiggt, aser enn uf de Olymp bringt. Noch de Homerische Hymne a d Aphrodite hett de Sturmwind de blondi Ganymed uf de Olymp trait und noch anderne hett de Zeus en Adler gschiggt oder er hett sich selber in en Adler verwandlet um de Ganymed z raube. De Ganymed isch denn de Mundschengg vo de Götter wore, demit die sich a sinnere Schööhait ergötze chönnt. As Widerguetmachig het de Zeus em Tros Ross ggee. De Ganymed isch as s Sternbild Wassermaa versternt wore. I de früechristliche Literatur isch de Ganymed zomene verdorbne junge Maa stilisiert wore, und siin latinisch Name Catamitus isch synonym mit „Lustchnaab, Stricher“ (tütsch: Katamit, italienisch catamite) wore. De Raub vom Ganymed isch as e Biispiil vo sexuelle Uuschwaiffig umdüttet wore. Edward Tripp: Reclams Lexikon der antiken Mythologie. Stueggert 1991.
De Kyparissos (altgriech. Κυπάρισσος) isch i de griechisch Mythologi e höbsche Jünglig vo de Ägäisinsel Keos. Er isch de Gliebti vom Apollon, vom Westwind Zephyros und au vom Silvanus gsii. Er het i de Wildnis Fründschaft miteme wilde Hirsch gschlosse und uf dem sogär chöne riite. Useme Missgschigg hett er ooni Absicht de Hirsch mit sim Speer töödt. I sinnere Verzwiiflig het er d Götter bette, eebig um de Hirsch z truure chöne und er isch denn vom Apollon ine Zypresse, wo noch im binennt isch, verwandlet wore. Inere röömische Saag isches de Waldgott Silvanus, wo de Hirsch tödt hett. Edward Tripp: Reclams Lexikon der antiken Mythologie. Stueggert, 1991. ISBN 3-15-010371-1 Karin Schlapbach: Kyparissos. In: Der Neue Pauly (DNP). Band 6, Metzler, Stuttgart 1999, ISBN 3-476-01476-2, Sp. 982.
Bei de Sendlfenger Schwätzbweiber handlet sichs om a Skulpdur, wo uff-ma Sockel en dr Midde vom alda Sendlfenger Marktbronna stôht. Dargschdellt werdet zwoi Fraua, wo sich offabr uff-em Marktplatz troffa hend ond jetzt a kleis Schwätzle mitnander haldet. Om d Fiaß rom schleicht a Kätzle. Bei de Sendlfenger Eiwohner wuud der Bronna fascht bloß noh als Schwätzweiberbronna bezeichnet (offiziell: Das Geheimnis). Ondr de Schwätzweiber ischt a kurzer schwäbischer Dialog eigmoißlet: De Greeßer vo selle zwoi, dui mit-em Henklkorb ond dr Henn am Arm, hôt dr andra ebbes ens Ohr gflischdret ond beendet ihre Neijchkeida mit-em Satz: Denk dir no, was saisch au do drzua (?) Dô druff isch de Kloinere zonegschd ganz baff. Schliaßlich sait se bloß: O daß Gott erbarm (!) Noh weider dronda, am obra Abschluss vo deam Pfeiler, siht mr viir Gsichder (en jedra Hemmlsrichdong ois), wo hässliche Fratza zeiget. Zwischa deane Gsichder stôht jeweils – en Graußbuachstaba – a zwoizeiliger Schbruch. D Versla laudet: EIBILDONG U. SAUS DÖS ISCH A GRAUS! ARBEIT UND LACHE DÖS GIBT A SACHE! DENK U. TUE DÖS GIBT A RUHE ISCH OAM ALLES GLEICH DER WUT ET REICH. Vor langer, langer Zeit ischt z Sendlfenga dr Marktplatz woandersch gwäa wia heit,
Homosexualität i de Antiki isch bsunders i de griechische Kultur thematisiert wore. Bi de Römer isch si mit Uusnaame gsellschaftlich gächtet gsii. Wiiblichi und Männlichi Homosexualität isch e Form vo Sexualität, wo bi de Spezies Mentsch (Homo sapiens sapiens) unabhängig vo de Kultur öppe fööf bis zee Prozent vo de Individue betrefft. Si werd i de verschidnige Gsellschafte recht underschidlich bihandlet und cha, wie im moderne Weste rechtlich anerchennt sii, aber au, wie i gwössne afrikanische oder islaamische Länder, mitem Tood bistrooft were. I antike Gsellschafte isch de sexuelli Vercheer zwösched zwee Mane oder zwoo Fraue weniger entschaidend gsii, as de Status vo de Person oder sis sexuelli Verhalte, bizüglich Aktivität und Passivität. E Maa hett nöd as unmännlich ggulte, wener as aktive Partner miteme andere Maa Sex ghaa hett. E Maa wo sich loo penetriere loo het, hett as wiibisch ggulte, weler d sexuelli Role vonere Frau iignoo hett. Fraiji Aaghörige hend eri Recht verlüüre chöne, wenn si sich nöd wiene Maa verhalte hend, da haisst uf de sexuelle Ebni passivi Homosexualität. D Maneliebi werd dromm au stärcher thematisiert, well e Maa baid Rolle chan inee, wa binnere Frau nöd mögli isch. Di äolischi Dichteri Sappho vo Lesbos het
Dr Markus Rösler (* 22. November 1961 z Gaerlenge) isch e dytsche Landschaftsekolog, Landschaftsekonom un Bolitiker (Bindnis 90/Di Griene. Syt 2011 isch er Abgordnete im Landdag vu Bade-Wirttebärg. No dr Grundschuel z Gaerlenge isch dr Rösler vu 1972 bis 1981 uf s Gymnasium Korntal gane. Nich em Abitur isch er zwai Johr lang Schutzgebietsbedreier an dr Nordsee (Rantum-Becken Sylt un Norderoog) gsii un ai Johr lang Laiter vum NABU-Umweltzäntrum im Krais Ludisburg, wun er au grindet het. Vu 1985 bis 1992 het er an dr Tächnische Universitet Berlin Landschaftsplanig studiert. In dr Zyt vu sym Studium het er Praxissemeschter z Griecheland gmacht, isch iber e Stipändienufenthalt in dr DDR am Inschtitut fir Landschaftsforschig un Naturschutz z Greifswald gsii un het e Wärchverdrag mit dr Gmai Bad Boll zum Thema Streiobst ghaa, wun er e Diplomarbet grus gmacht het. Derno het er vu 1993 bis 1997 an dr TU Berlin promoviert zum Thema Arbeitsplätze durch Naturschutz am Beispiel der Biosphärenreservate und der Modellregion Mittlere Schwäbische Alb. Vu 1997 bis 2000 het er am Lehrstuel fir Landschaftsekonomy vu dr Universitet Greifswald gschafft. 2000 bis 2006 isch er Gschäftsfierer vum saarländische NABU gsii, wun er d Stiftig Saarländisches Naturerbe mitgrindet het. Vu 2006
De Manfred Bosch (* 16. Oktober 1947 in Bad Dürrheim) isch en deutsche Schriftsteller, Literaturhischtoriker, Herausgebber und Publizischt.. De Manfred Bosch isch in Bad Dürrheim und in Radolfzell am Boddesee uffgwachse und hot s Abitur gemacht. Denoch hot er in em Münchner Altersheim Zivildienscht gleischtet. Mit sinnem Studium in de Fächer Soziologie und Germanistik hot er uffghört und isch in d freie schriftstellerische und publizistische Tätigkeit gange. Vu 1969 ab hot er e Reihe Gedichtbänd und Biecher zu gesellschaftliche und kulturpolitische Themen ussegbrocht und hot in de Redaktion vu de Zeitschrift Publikation mitgarbeitet. Er hot ville Essays, Aufsätze und Rezensionen in de Zeitschrifte (Frankfurter Hefte, Neue Rundschau), Zeitunge (Süddeutsche Zeitung, Frankfurter Rundschau, Darmstädter Echo, Die Tat (Deutsche Volkszeitung)), de alternative Literaturzeitschriften Ulcus Molle Info und Der Metzger sowie bei Rundfunkanstalten veröffentlicht. In de zweite Hälft vu de 1970er Johr hot er mit vier alemannische Gedichtbänd d Mundartliteratur weiter brocht. Mit sinnem Band Wa sollet au die Leit denke. Letzte alemannische Gedichte hot er 1983 es publiziere in Mundart uffgäbbe. Er isch vu Bayern nach Südbade (1980 Rheinfelden, 1997 Lörrach, 2008 Konstanz) umzogge und hot sich immer meh spezialisiert uff zeit- und literaturgeschichtliche Darstellunge vum deutsche Südweschte mit em Schwerpunkt Boddesee.
D Ishara isch en altsyrischi Aidgöttin, wo scho z Ebla um 2500 v. Chr. vereert woren isch. Z Chliiasie werd si scho i de Urchunde vo Kültepe (18.Jh. v. Chr.) gnennt, wo si e Tempel gha hett. D Hurriter hend d Ishara (z Ugarit: išḫr) i eres Pantheon uufgnoo und si sich o vo e Hethiter vereert wore. Möglicherwiis isch si im Felshailigtum Yazılıkaya dargstellt, doch isch d Inschrift vo de Göttin, womer d Ishara ahand vo Götterliste erwarte wöör, nöd erhalte. Bi de Hurriter werd si as Aidgöttin zäme mit de Allani und de Moogöttin Nikkal aagrueffe. Si wacht öber d Aid und eri Tier sind de Schkorpioo und Schlange. si cha o di tödlichi Ishara-Chrangget schigge. Z Emar, enere Stadt am Euphrat, het si e Tempel ghaa, wo „Huus vo de Woorseger“ ghaisse hett.
D Allani (z Ugarit: aln) isch e hurritischi Göttin. Er Name bidüttet „d Herrin“ (hurrit. allai=ni), well si d Herrin vo de Underwelt isch, wo si e groosse Palast hett. De Wettergott Tessub bsuecht si i dem Palast. En Epithet vonere isch „Rigelholz vo de Erde“, vermuetli en Uusdrugg, wo maint, as si öber s Toor vo de Underwelt wacht. D Allani isch vo de Hethiter mit de Sunegöttin vo de Erde gliichgsetzt wore und z Mesopotamie isch si as Allatum bikannt wore, wa en akkadisierti Form vom hurritische Namen isch. Im hethitisch-hurritische Felshailigtum Yazılıkaya isch si i de wiibliche Prozession abbildet wore.
De Tessub (z Ugarit: tṯb) isch de hurritisch Wettergott und o de Hoptgott. Wo d Hurriter i Syrie iigwanderet sind, isch er mitem Wettergott vo Ḫalpa (Aleppo) verschmulze. De Tessub isch de Soo und Gegner vom Kumarbi und de Brüeder vom Tasmis und vo de Sauska. Sini Frau isch d Ḫebat. De Sarrumma und d Allanzu sind d Chind vo dem Götterpaar. De Tessub isch de Gott vom Wetter, wo Sturm, Rege und Gwitter macht. Sini Waffe isch de Tunnerkail. Siin Wage werd vo zwee Stiere zoge, em Seri und em Ḫurri. Im hethitisch-hurritische Felshailigtum Yazılıkaya stoot er uf zwee Berggötter, em Namni und em Ḫazzi. Er füert di männlichi Götterprozession aa. Gegenöber von em stoot d Ḫebat, wo d Prozession vo de Göttine aafüert.
De Argynnos (altgriech. Ἄργυννος) isch i de griechische Saag e boiotische Gliebte vom Agamemnon gsii. En andere Liebhaber vom Argyynos isch de Hymenaios gsii. De Argynnos isch e Soo vo de Peisidike, de Töchter vom Leukon und Enkeli vom Athamas. Wo di griechisch Flotte sich im Hafe Aulis versammlet het, demit si gmainsam uf Troia seglet, isch de Agamemnon an Fluss Kephisos ggange. Dai het er de Agrynnos atroffe, wo im Fluss badet het und sich inen verliebt und s griechisch Heer verloo. Nochdem de Argynnos im Fluss vertrunggen isch, het de Agamemnos a dere Stell woneren bigrabe hett, e Tempel för d Aphrodite Argynnis gstiftet, wo im boiotische Tielekt Argunis (Ἀργουνίς) gnennt woren isch. Athenaios vo Naukratis: Deipnosophistai 13.80 (603) (um 228 n. Chr.) Phanokl. fr, 5. Stephan vo Byzanz: Ethnika Fritz Graf: Argynnos. In: Der Neue Pauly (DNP). Band 1, Metzler, Stuttgart 1996, ISBN 3-476-01471-1, Sp. 1074.
De Hylas (altgriech. Ὕλας) isch i de griechische Saag e dryopische Jüngling und e Gliebte vom Herakles oder vom Polyphemos. Er het i de mysische Stadt Kios e Kult ghaa. Us Hunger het de Herakles e Stier vom Theiodamas, em König vo de Dryoper, erschlage und drumm Striit mitem König öberchoo. I sinnere Wuet hett er de König z Tood gschlage und denn sini Uutaat grad no as Grund aglueget, Chrieg gege d Dryoper z mache. Er hett die bisigt. Si hend drufabe eri Haimet verloo und i de Peloponnes d Stadt Asine gründet. De Herakles hett denn de Soo vom Theiodamas, de Hylas, ufs Schiff Argo entfüert und en zo sim Gliebte gmacht. Wo s Schiff bi de Stadt Kios z Mysie glandet isch, isch de Hylas loosgschiggt wore, Wasser z hole. Bi de Quele hend sich Nymphe an Jüngling anegmacht und en is Wasser zoge und er isch för immer verschwunde. De Herakles und de Polyphemos hend de Hylas afange sueche und d Argo isch ooni die Helde wittergfaare. De Hylas isch för immer verschwunde blibe. De Polyphemos isch z Mysie blibe und hett d Stadt Kios gründet, de Herakles isch witterzoge. I de mysische Stadt Kios hets
Hütten isch de Name vo dene Persone: Achim Hütten (* 1957), en dütsche Politiker (SPD) Hütten isch de Name vo dene Ort: Gmeinde: Hütten (Eifel), e Gmeind im Landchreis Bitburg-Prüm, Rhyland-Pfalz, Dütschland Hütten (Schleswig), e Gmeind im Chreis Rendsburg-Eckernförde, Schleswig-Holstei, Dütschland Ortsteil i de Schwiz: Hütten ZH, en Ortsteil i de Gmeind Wättischwil im Bezirk Horge, Kanton Züri Ortsteil z Dütschland: Hütten (Ahorntal), en Ortsteil i de Gmeind Ahorntal, Landchreis Bayreuth, Bayern Hütten (Bartenshagen-Parkentin), en Ortsteil i de Gmeind Bartenshagen-Parkentin, Meckleburg-Vorpommere Hütten (Grafenwöhr), en Ortsteil i de Stadt Grafenwöhr, Landchreis Neustadt a de Waldnaab, Bayern Hütten (Haldensleben), en Ortsteil i de Stadt Haldensleben, Landchreis Börde, Sachsen-Anhalt Hütten (Königstein), en Ortsteil i de Stadt Königstein, Landchreis Sächsische Schweiz-Osterzgebirge, Sachse Hütten (Krölpa), en Ortsteil i de Gmeind Krölpa, Saale-Orla-Chreis, Thüringe Hütten (Lam), en Ortsteil im Markt Lam, Landchreis Cham, Bayern Hütten (Mainhardt), en Ortsteil i de Gmeind Mainhardt, Landchreis Schwäbisch Hall, Bade-Würtebärg Hütten (Miltach), en Ortsteil i de Gmeind Miltach, Landchreis Cham, Bayern Hütten (Oberstaufen), en Ortsteil im Markt Oberstaufen, Landchreis Oberallgäu, Bayern Hütten (Rickenbach), en Ortsteil i de Gmeind Rickebach, Landchreis Waldshuet, Bade-Würtebärg Hütten (Salzweg), en Ortsteil i de Gmeind Salzweg, Landchreis Passau, Bayern Hütten (Schelklingen), en Ortsteil i de Stadt
Dr Jean-Noël Rey (* 23. Dezämber 1949 z Siders; † 16. Jänner 2016 z Ouagadougou, Burkina Faso; haimetbrächtigt z Chermignon, Mollens un z Montana) isch e Schwyzer Beamte, Manager un Bolitiker (SP) gsii. Dr Rey het anne 1978 an dr Universitet Gämf mit ere Dissertation zue dr schwyzerische Gwärkschaftsbewegig promoviert zum Dr. sc. éc. et soc. Noodäm er persenlige Mitarbaiter vum domolige Bundesrot Otto Stich gsii isch, isch dr Rey 1990 zum Generaldirektor Postdepartement PTT ernännt wore. Är isch dr letscht as Beamten aagstellt Generaldirektor vu dr Schwyzerische Poscht gsii. Är isch 1998 entloo wore, wu unter anderem Vorwirf wäge Vätterliswirtschaft ufchuu sin. Zuen ere Verurdailig isch s aber nit chuu. 2001 isch dr Rey Generaldirektor vu dr Schwyzer Niderlossig vum Paketverdailer DPD wore. Anne 2004 isch er vu däre Stell zruggdrätte. 2013 isch er zum Verwaltigsrotsbresidänt vu dr Handelschammere Schwyz-Frankrych gwehlt wore. Är isch derzue au in e baar Verwaltigsret ghockt. Dr Jean-Noël Rey isch im Jänner 2016 bi me Terroraaschlag im weschtafrikanische Burkina Faso im Alter un 66 Johr umbrocht wore. Dr Rey isch in ere zwote Eh ghyropte Vater vu zwia Chinder gsii. Dr Rey het dr Sozialdemokratische Bartei vu dr Schwzy aaghert. In dr 47. Legislaturperiod
De Typhon oder Typhoeus (altgriech. Τυφῶν, Hesiod: Τυφάων, Pindar: Τυφῶς, Homer: Τῠφωεύς) isch i de griechische Mythologii e Traach, wo gege de Zeus gchämpft hett. Vo de Saag gits verschidnigi Variante. Noch de Theogonii vom Hesiod hend de Tartaros und d Gaia de Typhon zügt, nochdem di olympische Götter unter de Füerig vom Zeus d Titane bisigt hend, mit de Absicht, as dee de Zeus stürze söll. Noch de Homerische Hymne het d Hera, nochdem de Zeus d Athene us siim Chopf use uf d Welt broocht hett, de Typhoeus i Parthenogenese uf d Welt broocht. Er isch z Delphi vom Traach Python uufzoge wore. E spööteri Version vermischt di zwoo Saage, deno söll d Gaia, hässig uf de Zeus, well de d Gigante töödt hett, dee bi de Here verlüümdet haa. Si isch zom Kronos ggange und hettem s Laid gchlagt. De hett zwai Aier gnoo und die mit sim Soome iigribe und gmaint, si söll die i de Erde vergrabe, druus werdi e Gegner vom Zeus wachse. Si hett den di zwai Aier underem kilikische Berg Arimon vergrabe. Nochem Pindar ischer z Kilikie uufgwachse. De Typhon isch e Mischwese gsii, obe e riisige Maa mit merire Schlangebai und
Dr Gottfried Honegger (* 12. Juni 1917 z Züri; † 17. Jänner 2016 ebedert) isch e Schwyzer Grafiker, Moler un Plaschtiker gsii. Dr Gottfried Honegger isch anne 1917 z Züri uf d Wält chuu. As Chind het er e Zytlang z Sent im Bündnerland gläbt. Ab 1938 het er as Wärbegrafiker gschafft. Bi me dreijehrige Ufenthalt z New York City het er si anne 1958 entschlosse, ass er wett as freie Chinschtler schaffe. Vu 1960 ab het er z Paris, z Cannes un z Züri gläbt un gschafft. Im Jänner 2016 isch er z Züri gstorbe. Är isch mit dr Schwyzer Illuschtratori Warja Lavater ghyrote gsii. Anne 1987 het dr Honegger dr Zürcher Chunschtbryys iberchuu. Dur dr franzesisch Kultusminischter Jack Lang isch er mit em Ordre des Arts et des Lettres uuszaichnet wore. Syter anne 1999 isch er Mitglid vu dr Ehrelegion gsii. Dr Max Frisch, wu mit em Honegger fryndschaftli verbunde gsii isch, het em sy Theaterstuck Triptychon gwidmet. Dr Honegger isch e Verdrätter vu dr konschtruktiv-konkrete Chunscht gsii. Syt Mitti 1960er Johr het er Skulpturen un Wärch fir dr effetli Ruum gschaffe. Doderzue zellt zem Byschpel d Inschtallation «Culur» vu anne 1997. Si bstoht us nyyn Metallsyylen in
Dr Zwätschgechrieg isch en antijüüdische Pogroom in de Aargauer Gmäinde Ändige und Längnau im Joor 1802 gsi. Er isch Däil vo dr Usenandersetzig zwüsche de liberale Understützer und de konserwative Gegner vo dr Helvetische Republik gsi, wo in Stäcklichrieg usgartet isch und wo denn die Helvetischi Republik under em Druck vom Napoleon mit dr Mediationsakte e nöiji Verfassig überchoo het. Dr Naame «Zwätschgechrieg» isch vo de Zwätschge choo, wo denn zum Dröchne usbräitet gsi si und wo d Buure vernichdet häi. En andere Naame für e Pogroom isch «Stoffballechrieg» oder «Bändelichrieg» noch de Stoffballe, wo gstoole worde si. Zwüsche 1623 und 1633 si d Juude us alle Stedt in dr Alte Äidgenosseschaft verdriibe worde. Nume no in dr Groofschaft Baade, wo vo 1415 bis 1798 e Gmäini Herrschaft vo dr Äidgenosseschaft gsi isch, häi si sich im Surbdaaler Ooberlängnau döfe niiderloo. Vo 1678 häi si au z Ändinge döfe lääbe. Si si diräkt em Landvogt z Baade understande und häi sich weder mit Landwirtschaft no mit eme Handwärk döfe s Lääbe verdiene. Doorum si si Händler am Baadener Määrt worde und an dr Zurzacher Mäss, wo internazionali Bedütig gha het. Vo 1696 aa häi si alli 16 Joor vo dr
Àschbàch-Mìchelbàch ìsch a frànzeescha Gmein ìm Arrondissement Thann-Guebwiller (Kanton Cernay) ìm Owerelsàss (Haut-Rhin). Àschbàch-Mìchelbàch ìsch àm 1. Janner 2016 grìnda worra. Dia Gmein kummt vu dr Fusion vu Ìweràschbàch un Mìchelbàch. Dr Maire vum Àschbàch-Mìchelbàch ìsch dr François Horny. Àschbàch-Mìchelbàch gheert zum Kommünàlverbànd Thann-Cernay. Dr elsassisch Dialekt vum Àschbàch-Mìchelbàch ghert zum Owerrhinàlemànnisch. Kirich Saint-Laurent Commons: Àschbàch-Mìchelbàch – Sammlig vo Multimediadateie L'union de Michelbach et Aspach-le-Haut scellée, ìn dr Zittung L'ALSACE, àm 24.09.2015 (fr) La commune nouvelle d'Aspach-Michelbach est née, uf france3 Alsace, àm 24.09;2015 (fr) Liste des maires au 25 avril 2014 (data.gouv.fr)
Dr Georgie Lamon (* 11. Novämber 1934 z Lens VS, Schwyz; † 16. Jänner 2016 z Ouagadougou, Burkina Faso) isch e Schwyzer Manager, Autor un Politiker (SP) gsii. Dr Georgie Lamon stammt us ere Familie mit acht Chinder. Är het zerscht z Frankrych studiert, speter derno Hailpedagogik an dr Universitet Frybùrg. Är het d Walliser Sektion vu dr Schweizerischen Vereinigung für geistig Behinderte (ASA) glaitet un si bis zue syre Pänsionierig anne 1997 fir di beruefli Integration vu Behinderte engaschiert (Office romand d'intégration professionnelle pour handicapés, ORIPH, speter ORIF). In dr 1980er Johr isch er Vorsitzer vu dr SP z Siders gsii un verantwortli fir d Effetligkaitsarbet un d Mitglidszytschrift vu dr SP im Wallis. Är isch vu 1989 bis 2001 Mitglid im Walliser Große Rot gsii. Dr Lamon isch derzue Vorsitzer vu dr Frynd vu sym Haimetort Lens VS gsii, wun er e Huffe Schrifte driber vereffetligt het. Syter aafangs 1990er Johr het er si fir e Projäkt zue dr Alfabetisierig un Bildig vu Chinder im weschtafrikanische Burkina Faso engaschiert. Am 16. Jänner 2016 isch er in dr burkinische Hauptstadt Ouagadougou, näben anderen Opfer zämme mit em Jean-Noël Rey, Opfer vun eme islamistische Terroraaschlag wore. Dr Georgie Lamon isch
Parnass stoot für: Parnass (au Barnoss oder Parnas), historisch: dr Vorstandvorsitzend von ere jüüdische Gmäind Parnass, e 2'455 Meter höchs Gebirg i dr Region Phokis z Griecheland Parnass, veraltet für s Riich vo dr Dichtkunst Peggy Parnass (* 1934), Schauspiilere und Autorin us Hamburg, Dütschland Galerie Parnass, en ehemooligi Galerii z Wuppertal, Nordrhii-Westfaale, Dütschland PARNASS, e Zitschrift, öber Kunst und Kultur, us Wien, Öschtriich Parnaß-Turm, e Durm z Plön in Schleswig-Holstäi, Dütschland Parnass-Brunnen, en ehemoolige Brunne (hüt stoot dert en Ersatzbrunne) z Hannover, Dütschland Lueg au: Parnas
Tu biSchevat, s jüüdische Nöijoorsfest vo de Böim (ראש השנה לאילנות) im Februar isch e chliine jüüdische Fiirdig. Tu biSchevat (ט״ו בשבט) bedütet wörtlig „dr 15. Schevat“. S Fest goot zrugg uf d Mischna. Dört isch gschriibe, ass s Huus vom Hillel dr 15. vom Monet Schevat zum Nöijoorsfest vo de Böim bestimmt het. Dä Termin markiert s Ändi vo dr Räägezit, wo s die beste Bedingige het für zum in Israel öbbis aazpflanze. S Datum isch wichdig für d Vorschrifte für d Orla, d. h. für zum s Alter vo de Böim z bestimme. Das isch für religiöösi Juude vo Bedütig, will s verbote isch, d Frücht vo nöi pflanzte Böim under drei Joor z ässe, und im vierte Joor het mä sä im Tämpel müesse opfere und und erst vom fümfte Joor aa het mä sä döfe ässe. Tu biSchevat stoot für s Ändi vom Winter und sümbolisiert s Blüeje vo Israel, si Besiidlig, d Schönhäit vo dr Natur und die guete Frücht, wo uf sinere Ärde wäggse. In dr modärne Zit wärde an däm Daag Böim pflanzt. Dr Bruuch isch, ass mä an däm Daag e Frucht isst, wo mä in däm Joor bis denn nonig gässe