rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Dr Franz Joseph Karl (* 12. Februar 1768 z Florenz; † 2. März 1835 z Wien) us em Huus Habsburg isch als Franz II. vo 1792 bis 1806 dr letzt Kaiser vom Heilige Römische Riich vo Dütscher Nation gsi und vo 1804 bis 1835 als Franz I. der erst Kaiser vo Östriich. Vo 1792 bis 1835 isch er usserdäm König vo Böhme, Kroatie und Ungarn gsi. Si Huusmacht si die Habsburgische Erbland gsi. Für zum em französische Kaiser Napoléon Bonaparte, wo noch dr Hegemonie in Europa gsträbt het, Paroli z biete, e Statusverlust z verhindere und die habsburgisch Kaiserchrone wiiterzfüehre, het sich der römisch-dütsch Kaiser am 11. August 1804 als Franz I. zum Kaiser vo Östriich usgrüeft und doodermit s Kaiserdum Östriich gründet. Am 6. August 1806 het er en Erklärig abgee, ass er die dütsch Kaiserchrone und s Riichsregiment wurd niiderlege, und ass er d Churfürste, Fürste und übrige Ständ, und au alli Aghörige und d Dienerschaft vom dütsche Riich, vo ihre bishärige Pflichte wurd entbinde. Das het er gmacht wil er besorgt gsi isch, ass d Riichschrone in französischi Händ chönnt falle und ass denn siini östriichische Länder wo zum Riich ghört hai, de jure chönnte under die
Schwingerkönig isch en inoffizielle Titel für de beschti Schwinger vo de Schwiiz. Er wird numme all drü Johr vergäh. De Eidgnössisch Schwingerverband organisiirt all drü Johr es grosses Schwing- und Älplerfäscht, s Aidgenössische. Bi dem Fäscht git's näbe Hornusse, Schteistosse und vilne andre traditionelle Schwiizer Bsunderheite es Schwingturnier. De Siger vo dem Turnier wird für di nöchschte drü Johr de Schwingerkönig. Bisher hei s drü Schwinger gschafft jewils drümol bi dem Wettkapf z gwünne. Des sind de Stucki Hans im 1900, 1902 und 1905, de Hunsperger Ruedi im 1966, im 1969 und im 1974 und de Abderhalden Jörg im 1998, im 2005 und im 2007 gsi. Es hät scho Aidgenössischi geh, wos zwee Schwingerkönig geh hät, au scho häts kaine geh, däfür en Erstkrönte oder zum Schwingerkönig no zuesätzlich en Erstkrönte. De aktuelli Schwingerkönig isch de Glarner Matthias, wo s Aidgenössische vo Estavayer 2016 gwunne het. Alli Ustragigsort und d Schwingerkönig findet me under: Eidgnössischs Schwing- und Älplerfäscht
Die Mühle im Schwarzwäldertal isch a deitschr Hoimetfilm mit viil Dramadig vom Regisseur Hermann Kugelstadt us-em Johr 1953, dreht en Schwarz-Weiß. S erscht Mol ens Kino komma isch der Film am 18. Septembr 1953. Eigentlich isch dr Philipp Kemper, wo e-ma idillischa Dal vom Schwarzwald a Mihle betreibt, a grondehrlichr Kerle, abr’r hot a grauß Laschtr. Emmr wiidr lôôt’r sich vom Hotelier Rapp zo-ma Kardaschbiil vorfihra, wo’s om grauße Geldbeträg goht. Do drbei schbiilt dr Rapp mit zenkde Karda, was dr oifäldig Philipp abr et merkt. Uf dui Weis hot dr Rapp scho an Haufa Schuldvorschreibonga uf da Kemperscha Familiabsitz griagt. Em Philipp sei jengrer Bruadr Paul kommt noch langr Kriagsgfangaschaft en d Hoimet zruck. En dr Mihle trifft’r uf d Gertrud, wo vor a baar Johr vo seira Muadr als Flichtlengs-Woisakend ufgnomma worra ischt ond jetzt als Hausdochtr d kaufmennische Gschäft erledigt. Dr Paul ond d Gertrud kommet sich bald näher. Schliaßlich nemmet se sich vor, en Belde mitnandr vôr da Altar zo tredda. Noch dr Hauzich dät dr Paul gern uf seira Bsitzhälfde a Tankstell mit ma Raschthaus baua. Mit deane Plee isch’s abr bald aus, wia dr Paul erfehrt, dass sei Bruadr an graußa Doil vom Grond
De Tiberius Claudius Caesar Augustus Germanicus isch en römische Kaiser gsi. Er het vom Johr 41 bis zu sim Tod im 54i gherrscht. Er isch de viert Kaiser vo de julisch-claudische Dynaschtii gsi und de erschti Kaiser, wo nöd z Italie uf d Wält isch cho. Sini Ältere sind de Nero Claudius Drusus und d Antonia Minor gsi. De Claudius isch - so jedefalls d Überliiferig vo de römische Gschichtsschriiber - en körperlich schwächlicher Kaiser gsi. Us dem Grund hät z erscht au niemet mit grächnet, dass er chönnti Kaiser werde. D Familie het ihn vo öffentliche Uftritt usgschlosse. Vilicht isch er sogar numme us dem Grund Kaiser worde, wil er vermuetlich deswäge bi de "Süberigesaktione" vom Tiberius und em Caligula nöd umbrocht worden isch. Jedefalls isch er de letschti männlichi Erwachseni vo sinere Familie gsi, wo de Caligula umbrocht worden isch.
De Gaius Caesar Augustus Germanicus (* 31. Ougschte 12 z Antium; † 24. Jänner 41 z Rom), wo nach sim Tod isch Caligula gnennt worde, isch vom 37i bis zum 41i römischer Kaiser gsi. Am Aafang vo sinere Herrschaft, het me z Rom ghofft, dass er en guete Kaiser wird und es het au hoffnigsvolli Aasätz gäh. Mit de Ziit isch er aber zu eme ächte Despot worde, wo willkürlich Senatore mit Hochverratsprozäss usgschalte het. Er het sini Macht missbruucht, um gäge si Todesurteil z erwirke. In antike Quellene wird de Caligula so beschribe, wi wenn er wahnsinig gsi wär. Wil des fascht alli Quellene so behaupte, isch vermuetlich öppis dra gsi. Jedefalls isch er im Jänner 41i vo de Prätorianer, wo eigentlich zu sim Schutz si da gsi, umbrocht worde. J.P.V.D. Balsdon: The Emperor Gaius. University Press, Oxford 1934. Anthony A. Barrett: Caligula. The Corruption of Power. Batsford, London 1989, ISBN 0-7134-5487-3. Arther Ferrill: Caligula, Emperor of Rome. Thames & Hudson, London 1991, ISBN 0-500-25112-6. Michael Grant: Roms Caesaren. Von Julius Caesar bis Domitian. Beck, München 1978, ISBN 3-406-04501-4. Theodor Kissel: Kaiser zwischen Genie und Wahn. Caligula, Nero und Elagabal. Artemis & Winkler, Düsseldorf 2006, ISBN 3-538-07233-7. Ludwig Quidde:
Dr Joachim Gauck (* 24. Jänner 1940 z Rostock) isch e dytsche Publizischt un Theolog un vum 18. März 2012 bis zum 18. Merz 2017 Bundespräsident vu dr Bundesrepublik Dytschland gsii. Noch eme Theologiistudium het er as evangelische Pfaarer gschafft. Bim Zämmebruch vu dr Dytsche Demokratische Republik isch er dr breite Effentligkeit as Burgerrächtler bekannt wore. Ab 1990 isch er fir zeh Johr Bundesbeufdraite fir d Unterlage vum Staatssicherheitsdienscht gsi. Dr Gauck isch e fierend Mitglid gsi vum Neue Forum z Rostock in dr Zyt vu dr fridlige Revolution in dr DDR. Im Summer 1990 het e d Volkskammer as Abgordnete zum Vorsitzende vum Sunderuusschusses fir d Kontrolle vu dr Uflesig vum Minischterium fir Staatssicherheit (MfS)/Amt fir Nationali Sicherheit (AfNS). Dr Gauck isch ein vu dr Hauptinitiatore vum Stasi-Unterlage-Gsetz vu dr Volkskammer gsi. As Bundesbeufdraite isch dr Gauck mit Vollzug vu dr dytsche Einheit am 3. Oktober 1990 Chef vu dr chimftige Bundesbeherde wore, wu dr Stasi-Noolass verwaltet un zuegängli macht. No dr zwo maximale Amtszyte isch er im Oktober 2000 vu dr Marianne Birthler abglest wore. Syterhär wirkt dr Gauck dur Vordreg un Medieaktivitete, au in syyre Eigeschaft as Vorsitzende vu dr Vereinigung Gegen Vergessen – Für Demokratie. Är
De Josef Rennhard (* 7. Oktober 1931 z Gippige; † 27. Februar 2010 z Gnadethal (Niderwil)) isch en Schwiizer Publizist, Journalist und Politiker gsi. De Josef Rennhard het zerscht s Lehrerseminar z Wettige bsuecht. Nach de Usbildig isch er Dorfschuellehrer z Gippige worde. Er het denn noch es Sprochstudium z Lausanne gmacht und s Sekundarlehrer-Patent. Im Aaschluss da dra het er z Leibschadt gschaffet, won er Sek-Lehrer isch gsi, bevor er im 1963i in de Journalismus, nämlich zum Beobachter gwechslet het. Meh wi driisg Johr, mit eme Unterbruch, won er Informationschef vom Chärnchraftwärk Leibstadt isch gsi, het er bis zu sinere Pensioniirig im 1996 bim Beobachter gschaffet und di letzschte 12 Johr isch er Mitgliid vo de Chefredaktion gsi. Au noch de Pensionierig het er sich witer engagiert. So isch er vom 2002 bis ins 2009 erschte Ombudsmaa bi de AZ Medien Gruppe gsi. De Rennhard isch scho mit 31i Gmeindammaa z Leibstadt worde. Wo er uf Würelos züglet isch, het er für d CVP für de Grossi Rot kandidiert und isch vo 1981 bis 1989 für sini Partei im Grosse Rot gsi. Im 1987 het er für de Aargauer Regiirigsrot kandidierte, isch aber nöd gwählt worde. De Josef Rennhard
Ankara isch e Weltstadt im Norde vo de Türkei. Früehner het s Angora gheisse und in dr Antike Ancyra. Sit 1923 isch si d Hauptstadt vo der Türkei und vo dr Provinz Ankara. D Stadt het 4.104.387 Iiwohner (2008) und isch noch Istanbul die zweitgrössti Stadt vom Land. Ankara lit öbbe 900 m bis 1050 m über em Meeresspiegel und het e strängs trochnigs Kontinentalklima, wo dur heissi drocheni Summer und chalti schneeriichi Winter brägt isch, mit starken Underschiid in de Johresziite, und zwüsche Dag und Nacht. D Johresdurchschnittstämpratur isch 11,7 °C. Die wermste Mönat si der Juli und der August mit durchschnittlig über 21 °C, die cheltiste der Januar und Februar mit e chli under 0 °C im Durchschnitt. Die meiste Niiderschleg falle im Monet Mai mit durchschnittlig 56 Millimeter, die gringste wärde für d Mönet Juli und August mit je 13 Millimeter im Mittel verzeichnet. D Johressumme vo de Niiderschleg bedräit 417 mm; eso isch Ankara eins vo de drocknigste Gebiet vo der Türkei. Commons: Ankara – Sammlig vo Multimediadateie Ankara (Stadtverwaltung und Bürgermeister) Ankara, Turkey: Latitude, Longitude and Altitude Normdate: GND: 4002075-7 | LCCN: n78095510 | SUDOC/IdRef: 027551768 | VIAF: 134850266
S Schwäbische Handwerdorbuach isch a Kurzausgab en oem Band vom Schwäbisches Wörterbuch vom Hermann Fischer ond vom Wilhelm Pfleiderer aus-em Jår 1936. S Schwäbische Handwerdorbuach isch ovorzichdbar fir älle, dia må sich wissaschafdlich mid-em schwäbischa Dialäggd beschäfdiched. Dor Vorfassor konzendrird sich sdarg uff regionale phoneddische Variaziona vo de oenzälne Werdor. Grammadikalische Ãgaba, wia a Werdle z. B. deglinird odor konjugird wird, fäled faschd ganz. Dor Vorfassor schreibd saene schwäbische Werdor enn-ra Transskribzio ond edd enn-ra alltagstaogliche Schreibweis, z. B. schreibd-or d nasalirde Vokal mid-ma hochgschdellda glaena n. Dor Horizond fir heidiche, en andore eiropäische Schbråcha sdandardisirde Schreibweisa isch no edd då. Dor praggdische Gebrauch vo demm Handwerdorbuach isch edd emmor oefach. Manche Werdor send schwär zom fenda. Z. B. tauchd närgeds a Sdichword "äbber/ebber" o. ä. uff. S brauchd scho on zemmlicha Spirsenn, omm ibor "jemand" zo "etwer" zom komma ond då zom läasa, dass dees abor edd "etwer" sondorn äba "ebber" håesa soll. Manche Alldagswerdor wia z. B. "Blume/Blümlein" = schwäbisch "Blåam/Bläamle" odor "Schlaf" = "Schlåf" fäled mergwirdichorweis. Noch de Hinweis zor Benutzong (Ufbau vo ma Wort-Artikl, fonedischs Alphabet, Begriff ond Abkirzonga, geografische Bezoichnonga) folget dia zwoi Hauptdoil Schwäbisch – Deitsch ond, des ischt nui en dr dridda Uflag,
D Tour de France [ˌtuʀdəˈfʀɑ̃ːs], uf Französich au Grande Boucle [gʀɑ̃dˈbukl] („Grossi Schleife“) oder eifach Le Tour [ləˈtuːʀ], isch s berüehmtiste und für d Fahrer bedütendste Velorennen uf der Wält. Sit 1903 wird d Tour jedes Johr – mit Usnahm vo der Zit vom Erste (usgfalle 1915–1918) und vom Zweite Wältchrieg (usgfalle 1940–1946) – währed drei Wuche im Juli usdrait. D Streckefüehrig quer dur Frankriich und s nooche Usland wird jedes Johr gänderet. S Renne wird vo der Amaury Sport Organisation (ASO) veraastaltet. D Tour gältet noch der Fuessball-Wältmeisterschaft und de Olympische Spiil as s drittgrösste Sportereignis uf der Wält. D Tour de France vo de Fraue – La Grande Boucle Féminine Internationale – isch vo 1984 bis 2009 usdrait worde. D Lengi und d Bedütig si im Vergliich zur Tour vo de Manne marginal gsi. Bi dr Tour de France git s e baar Klassemänt, wo die jewiilige Füehrer von ene e bsunders farbigs Liibli aahai. Die Liibli wärdene in ere Zeremonii aagleit im Augeblick, wo d Klassemäntblatzierige berächnet si. Wenn e Fahrer bi zwei Klassemänt füehrt, het er s wichdigere Liibli aa, und s andere Liibli bechunnt dr Zweiti im Klassemänt. Dr Eddy Merckx isch 1969 dr einzig
D Tour de France 2010 isch die 97. Uflag vom wichtigste Etapperenne uf der Wält gsi. Si het am 3. Juli 2010 z Rotterdam agfange – s fümfte Mol ass d Tour z Holland agfange het, noch 1954, 1973, 1978 und 1996 – und isch am 25. Juli 2010 traditionsgmäss uf der Avenue des Champs-Élysées z Paris fertig si. Si het e Gsamtdistanz vo 3642 km, öbbe 180 km lenger als d Tour de France 2009 gha, 20 Etappe und e Prolog in dr Form vom ene churze Einzelzitfahren, umfasst, im Gegesatz zu 2009. Der Streckeverlauf uf der Charte isch em Uhrzeigersinn gfolgt, zerst über d Alpe und denn über d Pyrenäe. Als Favorite für e Gsamtsiig hai näben em Titelverteidiger Alberto Contador die ehemolige Toursiiger Carlos Sastre (2008) und Lance Armstrong (1999–2005), der best Nochwuchsfahrer vo dr 2009 Tour, dr Andy Schleck, der Siiger vom Giro d’Italia 2010, dr Ivan Basso, und der Erst in der UCI-Wältrangliste, dr Cadel Evans gulte. Au vom Bradley Wiggins, em Alexander Winokurow und em Denis Menschow het me gsait, ass si gueti Chance haige. Dr Armstrong isch nüm stark gnueg gsi und er het au Päch gha und noch e baar Stürz keini
Dr Hosalada isch beim Ma seinr Hosa voanadet. Dia kan ar aufmacha, daßr sa (d´Hosa) beim saicha it radoa muas. Frianar hots no koina Reißvrschluß it gea. Ma kennts am beschta bei da Leadrhosa. Do hots a Leadrstickla voana an dr Hosa, dia mit zwai Klepf feschtgmacht wearad. Übrigens hond o d Hosa vo da Froua an Hosalada, so gond si besser zum aalegga und abzücha. Mancha sagat o Hosadiarla, Hosalatz oder Hosaschlitz drzua. Gundula Wolter: Die Verpackung des männlichen Geschlechts. Eine illustrierte Kulturgeschichte der Hose. Jonas, Marburg 1988, ISBN 3-922561-77-2 Duden online: Synonyme für „Schlitz“
D Avenue des Champs-Élysées [avəˌnydeˌʃɑ̃zeliˈze] z Paris, au churz Champs-Élysées oder umgangssprochlig Les Champs, isch eini vo de grosse Prachtstrosse vo der Wält. Si lit im nordwestlige Deil vo der Stadt Paris im 8. Arrondissement. Ihre Usgangspunkt si die beide Statue vo de Rossgruppe, d Chevaux de Marly vom Guillaume Coustou em Eltere, wo westlig vo der Place de la Concorde stöhn. Si isch 1910 Meter lang und 70 Meter breit und ändet mit der Iimündig in d Place Charles-de-Gaulle, wo der Pariser Triumphboge druf stoht. Si bildet dr mittler Deil und s Ruggegroot von ere einzigartige Sichtachse, wom ere «axe historique» sait. Jacques Hillairet: Dictionnaire Historique des Rues de Paris. Editions de Minuit, Paris 1963, ISBN 2-7073-0092-6. Fritz Stahl: Paris. Eine Stadt als Kunstwerk. Mosse, Berlin 1929. Commons: Champs-Élysées – Sammlig vo Multimediadateie Avenue des Champs-Élysées bi insecula.com Les Champs-Élysées Info S Viertel vo de Champs-Elysées Postcharte us de Johr 1900 bis hüte (französisch, mit ere maschinegenerierte dütsche Übersetzig) 48.8697222222222.3075Koordinate: 48° 52′ 11″ N, 2° 18′ 27″ O Normdate: GND: 1085836487 | LCCN: sh85022471 | VIAF: 315161102
Di Hochi Grichtsbarkeit oder au Bluetgricht isch en Begriff us de Rächtsgschicht. S goht doderbi um Gricht reschpektiv um Rächtsfäll, wo Todesschtrofe oder Verschtümmelige zur Folg hei gha. De Begriff „Hochi Grichtsbarkeit“ stoht im Gägesatz zue de „nidere Grichtsbarkeit“, wo numme für lichteri Schtroftate aagwändet worde-n-isch. D Rächt vo de nidere und de hoche Grichtsbarkeit sind im Mittelalter und bis zum Änd vom Heilige Römische Riich trännt gsi. Wo in de napoleonische Ziit d Nationalschtaat entschtande sind, hei sich d Gränze vo de Schtaate meischt an de höchi Grichtsbarkeit orientiirt. Für gwüssi Schtroftate het's mittelaterlichi Rächt drakonischi Schtrofe vorgsäh. Raub, Mord, Diebschtahl, sexuelli Beläschtigung, Notzucht, homosexuelle Gschlächtsverchehr, Hexerei und Zauberei sind mit em Tod beschtroft worde. D Methode, mit dere en Verurteilter isch hiigrichtet worde het sich unterschiide, je nach dem zu wellem Schtand und zu wellem Gschlächt di Person ghört het und was s Verbräche gsi isch. Au d Verschtümmelig isch e Schtrofform gsi, wo zu de hochi Grichtsbarkeit ghört het, vom Brandmarke und em Uspeitsche bis zum Abschniide vo Körperteili, wi Ohre oder Zunge. Für Todesurteil het's in de hochi Grichtsbarkeit verschidnige Methode gäh. Fraue, wo es Chind umbrocht hei, het me ertränkt, Notzucht het zum Gang uf
Leikirch isch a ehmoligi Freji Ryychsstadt im Sidoschte vu Bade-Wirttebärg. Leikirch isch no dr Yywohnerzahl no Raveschburg, Wãnge un Wãẽgaade di viertgrescht Stadt vum Landchreis Raveschburg un no dr Flechi vu 175 km² no Stuegert, Baierschbronn, Wuuze un Eegne di fimftgrescht Gmei vu Bade-Wirttebärg. Syt em 1. Jänner 1974 isch Leikirch a Großi Chreisstadt. Mit dr Gmeine Oechschdedda un Oedra het d Stadt Leikirch a Verwaltigsgmeinschaft veryybart. Leikirch lyt im weschtlige Allgäu am nerdlige Änd vu dr Adelegg, em nerdligschte Uuslaifer vu dr Alpe. D Altstadt lyt zwisch em rächte Stade vu dr Eschach un dr Wilhelmsheh, ere Ufragig am Rand vum Oedrabiet. D Eschach chunnt im usserschte Sidoschte bi Schmidsfelde in s Stadtgebiet, fließt derno no Nordoschte dure an Emerlande, Wenterstette, Frisehofe un Urlau, chunnt derno in d Chärnstadt, wu si vu Side no norde durfließt. Derno goht si am Ort Mailand dure un vereinigt si ne Stuck wyter nerdlig mit dr Wuuzacher Aach, wu vu Weschte härch chunnt, zue dr Oedra, wu a baar Kilometer wyter nerdlig s Stadtgebiet vu Leikirch verloss un schließli in d Iller mindet. S weschtli Stadtgebiet wird iber Näbefliss vu dr Arge zum Bodesee entwässeret. Dodermit lyt Leikirch uf dr Europäische Hauptwasserscheide. Die
Di Nideri Grichtsbarkeit isch en Begriff us de Rächtsgschicht. S goht doderbi um Gricht reschpektiv um Rächtsfäll, wo nöd mit em Tod beschtraft worde sind. De Begriff "Nideri Grichtsbarkeit" stoht im Gägesatz zu de "höche Grichtsbarkeit", wo bi schwere Verbräche wi Mord und Notzucht aagwändet worde-n-isch. D Rächt vo de nidere und de höche Grichtsbarkeit sind im Mittelalter und bis zum Änd vom Heilige Römische Riich trännt gsi. Ursprünglich sind Dorf- oder Thinggricht mit de nidere Grichtsbarkeit betraut gsi, spöter d Grundherre wi de nideri Adel, Vögt oder Chlöschter. Im Mittelalter isch d Grichtsbarkeit zu eme "dingliche Rächt" worde, wo au het chönne verchauft wärde. D nideri Grichtsbarkeit isch für di chlinere Delikt zuschtändig gsi, wo im Alltag vorcho sind. Zum Bischpil Beleidigunge und Schlägereie hei do derzu ghört. Au Erb- und Gränzstritigkeite und Strittfäll bim Chauf und Verchauf hei zu de nidere Grichtsbarkeit ghört. Beschtroft worde sind d Deliquente dodefür mit Geldbuesse, Pranger, Gfängnis oder Verbannig.
D Johann Andreas-Schmeller-Gesellschaft e. V. isch e gmeinnitzge Verein mit Sitz im bayrische Tirschenreuth, wu zum Ziil het, dr Noolass vum Johann Andreas Schmeller z erforsche un in dr Tradition vum Schmeller d Dialäktforschig z ferdere. Im Ramme vu dr „Universitätstage Bayreuth“ 1979 isch d Schmeller-Gsellschaft am 17. Novämber 1979 z Tirschenreuth grindet wore. Dr Ereffnigsvordrag het dr Prof. Hinderling vu dr Universitet Bayreuth ghalte, au iber d Satzig isch d Schmeller-Gsellschaft äng an die Universitet bunde, mer het ihre di wisseschaftli Begleitig un Berotig iberdrait. D Universitet Bayreuth isch e korporativ Mitgliid vu dr Schmeller-Gesellschaft, dr domolig Bresidänt vu dr Universitet, dr Klaus Dieter Wolf, isch eis vu dr erschte Mitgliider gsi. D Gsellschaft isch au grindet wore as Organisationsforum fir d Fyyr vum 200. Geburtsdag vum Schmeller anne 1985. Im Grindigsvorstand isch dr Robert Hinderling erschte Vorsitzende gsi, dr Tirschenreuther Burgermeischter Ludwig Wolfrum dr zweet Vorsitzende, dr Kreisheimetpfleger Franz Busl dr erscht Schriftfierer, dr Schuelamtsdirektor Hans Haberkorn dr zweet Schriftfierer un dr Oberamtsrot Josef Reber dr Schatzmeischter. Syt dr Grindig wird d Position vum zweete Vorsitzende immer vum Tirschenreuther Burgermeischter yygnuu, dr Schatzmeischter isch immer eber us dr Tirschenreuther Stadtverwaltig. D Schmeller-Gsellschaft veraastaltet Läsige, Vordreg, Uustellige un Fachdagige
Dr Johann-Andreas-Schmeller-Bryys isch e Bryys fir Publikatione zue dr Dialektforschig oder Arbeite zum Läbe vum Johann Andreas Schmeller, wu syter anne 1985 all zwo Johr vu dr Johann-Andreas-Schmeller-Gesellschaft z Tirschenreuth vergee wird. Dr Bryys isch mit 2000,– dotiert. Wel d Schmeller-Gesellschaft vu Aafang aa näb dr Fachwisseschaftler au dr „inträssiert Laie“ im Aug gha het, isch näb em Hauptbryys au e Ferderbryys yygrichtet wore, wu fir Arbeite vu Dialäktliebhaber un private Dialäktforscher vergee wird. Näbe däne bode Bryys git s au no ne Anerkännigsbryys fir Schuelerfacharbete, wu dur s Johann-Andreas-Schmeller-Gymnasium z Nabburg uusgwärtet wird. 2020: Hanna Fischer: Präteritumschwund im Deutschen. Dokumentation und Erklärung eines Verdrängungsprozesses. Berlin/Boston: Walter de Gruyter 2018. (Studia Linguistica Germanica 132.) 2016: Simon Pröll: Raumvariation zwischen Muster und Zufall. Geostatistische Analysen am Beispiel des Sprachatlas von Bayerisch-Schwaben. Franz Steiner Verlag, Stuttgart 2015. (Zeitschrift für Dialektologie und Linguistik. Beihefte 160.) 2013: Alfred Lameli: Strukturen im Sprachraum. Analysen zur arealtypologischen Komplexität der Dialekte in Deutschland. Berlin: De Gruyter Mouton 2013. (Linguistik – Impulse & Tendenzen 54.) Simon Pickl: Probabilistische Geolinguistik – Geostatistische Analysen lexikalischer Variation in Bayerisch-Schwaben. Stuttgart: Franz Steiner Verlag 2013. (Zeitschrift für Dialektologie und Linguistik. Beihefte 154.) 2010: Ermenegildo Bidese: Die diachronische Syntax des Zimbrischen. Tübingen: Gunter
Ärlischbach (amtlich Erlinsbach, umgangsprochlich oft au Speuz) isch e Iiwohnergmein im Bezirk Gösge im Kanton Soledurn, Schwiiz. Ärlischbach isch es Strossedorf am Übergang Salhöchi-Fricktau. D Gmeindsflächi umfasst 44,5 % langwirtschaftlichi Flächi, 40,9 % Waud, 12,1 % Sidligsflächi und 2,6 % suschtigi Flächi. Ärlischbach isch zum erschte Mou gnennt worde im Johr 1173 aus Arnlesbah (1276 ze Obern [...] Ernlispach). Bis zum 31. Dezember 2005 isch Ärlischbach i zwei Teil gsi: Oberärlischbach und Niderärlischbach. Si hei denn uf e 1. Jänner 2006 fusioniert. Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 De Uusländeraateil isch 2010 bi 14,3 % gläge. 32,3 % vo dr Iiwooner si im Johr 2000 evangelisch-reformiert gsii, 47,6 % römisch-katholisch. Bi dr Nationalrootswaale 2011 hät s das Ergebnis gää: BDP 4,3 %, CVP 20,2 %, EDU 0,8 %, EVP 2,1 %, FDP 11,3 %. GLP 5,8 %, GP 7,0 %, SP 16,6 %, SVP 30,0 %, Suschtigi 2,1 %. Gmeindspresidänt isch dr Markus von Arx (Stand 2012). D Arbetslosigkeit isch im Johr 2011 bi 1,8 % gläge. Bi dr Voukszellig 2000 hei vo dr 2282 Iiwohner 90,9 % Dütsch aus Hauptsproch aagää, 1 % Französisch, 2,3 % Italienisch und 5,8 % angeri Sproche. Dr hochalemannisch Dialäkt vo Ärlischbach ghört zue dr
Dr Busbetrieb Solothurn und Umgebung (BSU) isch en regionale Nahverkehrsbetrieb Kanton Solothurn i dr Schwiiz. Nün Linie mit ere Gesamtlängi von 108 Kilometer erschliesse d Stadt Solothurn mit em Umland. Di erschti Linie isch am 13. November 1930 ih Betrieb gange. Sie isch zwische Solothurn und Recherswil gfahre. Inzwüsche ischs Netz natürlich um einiges grösser. Vili Linie wärde im 15min Takt betribe, angeri defür fahre nur 3 mal am Tag (Wie zb. Linie 16 uff Steihof) Uf dr Relation zwüsche Amthus und Bahnhof fahrt fascht alli 5 Minute e Bus, wobi me sege mues, dass si meischtens churz hinderenander fahre, und nacher wider e pause isch. BSU-Website
D Swisscom isch e Telekommunikationsunternäme i de Schwiiz und bschäftiget öbbe 19'500 Agstellti. Dr Geschäftsbereich Privatchunde betreut Chunde im Natel - und Feschtnetz-Berich, versorgt d Schwiiz mit Breitband-Internet (DSL) und bietet mit Swisscom TV (ehemals Bluewin TV) digitals Fernsehe (IPTV) a. Dr Festnetzbereich vor Swisscom het 2005 2,92 Millionen analogi und 900'000 ISDN-Aaschlüss. Mit Bluewin verfüegt Swisscom zuedem übers grösschte schwiizer Online-Portal für Privatchunden. D Swisscom Mobile AG im Bsitz vor Swisscom, zählt 4,28 Millione Chunde bi re Netzabdeckig vo ungfähr 99,8 %. D Swisscom wird oftmals kritisiert, si däg ihri Stellig missbruche. So wärfe ihre vorallem d weniger erfolgriche Konkurrente vor, si düeg z türi Gebühre witerverrechne. Website von Swisscom Telekommunikationsunternehmensgesetz (TUG) Karl Kronig: Post-, Telefon- und Telegrafenbetriebe (PTT). In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz. Rolf Zaugg: Swisscom. In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz. Telekommunikationsunternähmensgsetz, e Schwiizer Gsetz, wo bsonders d Organisation vo der Swisscom reglet Link zum Gsetz uf admin.ch Netzbetreiber: Swisscom missbraucht Marktmacht, abgrüeft am 7. Juli 2010 Normdate: GND: 5296200-3 | VIAF: 147156354