rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Dr 5. Juni isch dr 156. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 157. in Schaltjohr), dodermit blybe no 209 Däg bis zum Änd vum Johr. 0774: Noch em erfolgryche Langobardefäldzug ernännt sich dr Karl dr Groß zum „Rex Francorum et Langobardorum“ (Chenig vu dr Franke un Langobarde). 1806: Dr Napoleon Bonaparte ernännt syy Brueder Louis Bonaparte zum Regänt vum Chenigrych Holland, dr bishärige Batavische Republik. 2006: Serbie verchindet formäll sy Souveränität un schydet us em Staatbund Serbie-Montenegro uus. Montenegro het dr Staatbund scho am 3. Juni verloo. 1883: John Maynard Keynes, britische Ekonom, Mathematiker un Bolitiker 1898: Federico García Lorca, spanische Dichter 1931: Gerhard Götz, dytsche Räbböufachmann 1955: Polo Montañez, kubanische Sänger 1968: Richard Golz, dytsche Fueßballer 1974: Barbara Terpoorten, Schwyzer Schauspileri 1991: Viviane Geppert, dytschi Färnsehmoderatori 1316: Louis X., Köönig vo Frankriich 1325: Eberhard I., Grof vu Wirttebärg 1599: Josua Maler, Schwyzer Pfarer und Läxikograf 1826: Carl Maria von Weber, dytsche Komponischt 1842: Jean de Montenach, Schwyzer Bolitiker un Diplomat 1901: Robert E. Burke, US-amerikanische Bolitiker 1901: Jakob Hunziker, Schwyzer Lehrer, Dialäktolog und Volchskundler 1927: Franz Hotz, Schwyzer Techniker und Autor 1958: Maurice-Yves Sandoz, Schwyzer Schriftsteller 1982: Roger Bonvin, Schwyzer Bolitiker un Bundesrot 2004: Ronald Reagan, US-amerikanische Schauspiler un Bolitiker
Dr 6. Juni isch dr 157. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 158. in Schaltjohr), dodermit blybe no 208 Däg bis zum Änd vum Johr. 1513: In dr Schlacht bi Novara besige d Eidgnosse e franzesisch Heer unter em Louis II. de La Trémoille. 1944: Mit em D-Day fangt im Zweete Wältchrieg d Landig vu dr alliierte Truppe an dr Atlantikkischte vu dr Normandie aa. 1948: Z Minche wird s Ballett Abraxas vum Werner Egk urufgfiert. 1436: Regiomontanus, spotmittelalterlige Mathematiker, Aschtronom un Verleger 1599: Diego Rodríguez de Silva y Velázquez, spanische Moler 1875: Thomas Mann, dytsche Schriftsteller 1927: Werner Wollenberger, Schwyzer Schriftsteller 1934: Toni Businger, Schwyzer Bihne- un Koschtimbildner 1942: Ulrike Ottinger, dytschi Chinschtleri 1946: Ruedi Hunsperger, Schwyzer Schwinger 1964: Hubert Ott, franzesische Bolitiker 1437: Mathis Eberler vo Villinge, Basler Zumft- un Rotsherr 1797: William Hodges, änglische Moler 1878: Ludwig Adam Kelterborn, e dütsch-schwizerische Mooler, Karikaturist und Leerer 1946: Gerhart Hauptmann, e dütsche Dramatiker und Schriftsteller 1961: Carl Gustav Jung, Schwyzer Psychoanalytiker 1962: Karl Völlmin, Schwyzer Sydebandwäber un Bolitiker 2023: Gerhard Hiesel, eschtrychische klassische Archeolog 2024: Rolf Schäfer, dytsche Chilchehischtoriker Commons: 6. Juni – Sammlig vo Multimediadateie
Dr 7. Juni isch dr 158. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 159. in Schaltjohr), dodermit blybe no 207 Däg bis zum Änd vum Johr. 1494: Dur dr Vertrag vu Tordesillas daile sich Portugal un Spanie di „Nei Wält“ in Inträssezone. 1970: D Wehler un Wehlerne z Bade stimme bin eme Volksentschaid fir dr Verblyyb bim 1952 bildete Bundesland Bade-Wirttebärg. 1986: Z Züri wird dr Irchelpark offiziell ufgmacht. 1848: Paul Gauguin, franzesische Moler 1942: Muammar al-Gaddafi, libysche Bolitiker un Diktator 1945: Lorenz Lotmar, Schwyzer Schriftsteller 1949: Friedrich Kappeler, Schwyzer Dokumäntarfilmer un Fotograf 1951: Göran Andersson, Schwedischer Füssiker 1958: Prince, US-amerikanische Musiker 1962: Viola Amherd, Schwyzer Bolitikeri 1968: Gölä, Schwyzer Rockmusiker 1970: Alexander Dobrindt, dytsche Bolitiker 1975: Cornelia Boesch, Schwyzer Färnsehschurnalischti 1990: Iggy Azalea, auschtralischi Rapperi 1843: Friedrich Hölderlin, dytsche Dichter 1956: Alan Turing, britische Logiker, Mathematiker un Kryptoanalytiker 1966: Hans Arp, elsässische Moler, Bildhauer un Dichter 1969: Eberhard Meckel, dytsche Schriftsteller 1980: Henry Miller, US-amerikanische Schriftsteller 1980: Tom Pickett, US-amerikanische Bolitiker 2014: Ida Schöpfer, Schwyzer Skirännlaiferi 2015: Christopher Lee, britische Schauspiiler Commons: 7. Juni – Sammlig vo Multimediadateie
Dr 8. Juni isch dr 159. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 160. in Schaltjohr), dodermit blybe no 206 Däg bis zum Änd vum Johr. 1526: D Badener Disputation goht in dr Schwyz z Änd. Di katholisch Syte het sich mit ihrem Wortfierer Johannes Eck gege di reformatorische Argumänt duregsetzt, wu dr Johannes Oekolampad un dr Berchtold Haller as Verdrätter vum Huldrych Zwingli vorbrocht hän. Nyyn Stedt vu dr Dagsatzig hän sich fir dr alt Glaube entschide, vier fir dr nei. 1529: Wu ne Underwaldner as Landvogt in Bade yygsetzt woren isch, erklert Züri dr katholische innere Ort Lozärn, Uri, Schwyz, Underwalde un Zug dr Chrieg. 1763: David von Wyss, Schwyzer Bolitiker 1810: Robert Schumann, dütsche Komponist 1867: Frank Lloyd Wright, US-amerikanisch Architekt un Chunschthändler 1916: Francis Crick, änglische Physiker un Biochemiker 1916: Grete Heger, eschtrychischi Schauspileri 1928: Helmi Gasser, Schwyzer Kunschthischtorikerin 1932: Margret Mauthe, dytschi Dialäktautorin 1933: Jan Kruis, niderländische Comiczaichner 1933: Joan Rivers, amerikanischi Enterteinere 1955: Tim Berners-Lee, britische Physiker un Informatiker 1955: Andreas Zeller, Schwyzer Theolog un Pfaarer 0632: Mohammed, Grinder vum Islam 1548: Adelberg Meyer zum Pfiil, Basler Bolitiker 1716: Johann Wilhelm, Pfalzgrof 1850: Hieronymus Hess, e Schwizer Zäichner und Mooler 1962: Gottlieb Duttweiler, Schwyzer Unternämmer un
Hercules (HWV 60) (au: „Herakles“) isch en Oratorium in drei Akt vom Georg Friedrich Händel. Dr Händel sälber het gsäit, es sig A New Musical Drama und äänelet ere Opere wie Semele. So wien er s im Allgemäine gmacht het, het dr Händel s Oratorium in e baar Wuche im Juli und August 1744 fertig komponiert. Dr Hercules isch am 5. Januar 1745 im King's Theatre am Londoner Haymarket urufgfüert worde statt und isch e verheerende Flop gsi. Dr Händel het d Spiilsäsong zerst welle abbräche und de Abonnierte iir Gäld zruggzaale, er het aber denn doch 16 vo de blaante 24 Konzärt gee: näben em Samson, Saul, Joseph and his Brethren und Messiah isch am 27. Merz dr Belshazzar zum erste Mol ufgfüert worde. Dr Hercules isch lang kuum ufgfüert worde. Im 20. Joorhundert het män en as Opere afo spiile. S Libretto isch vom Thomas Broughton. Es basiert uf dr Dragödie D Trachierinne vom Sophokles und uf de Metamorfoose vom Ovid. Winton Dean: Handel's Dramatic Oratorios and Masques. Clarendon, Oxford 1989, ISBN 0-19-816184-0, (Originalusgoob: Oxford University Press, Oxford 1959). Hans Joachim Marx: Händels Oratorien, Oden und Serenaten. Ein Kompendium. Vandenhoeck & Ruprecht, Göttinge 1998, ISBN 3-525-27815-2. Albert Scheibler,
Semele (HWV 58), äigentlig The Story of Semele, isch en Oratorium in drei Akt vom Georg Friedrich Händel. Näben em Hercules isch s s zwäite dramatische Oratorium vom Händel mit eme wältlige Thema. Dr Händel het am 3. Juni 1743 dr erst Akt afo komponiere und isch am 13. Juni fertig gsi. Dr zwäite Akt isch sibe Dääg spööter fertig worde. Dr dritt Akt und s Usfülle vo de Middelstimme si am 4. Juli baraat gsi. D Uruffüerig het am 10. Februar 1744 im Theatre Royal in Covent Garden stattgfunde. Es isch denn no dreimol widerholt worde. Im Dezämber 1744 isch s Oratorium nonemol zwäimal ufgfüert worde. Dr Händel het s as e Wärk After the Manner of an Oratorio bezäichnet, also nit as Oratorium. Es git zwaar Szeeneaawiisige, dr Händel het s aber immer konzertant ufgfüert. Vilmol wird si as Opere bezäichnet, und weer eso äini vo de erste ächte Opere uf Änglisch. S Libretto het dr William Congreve ursprünglig 1705/06 für en Opere verfasst, wo dr John Eccles d Muusig drfüür komponiert het. Die isch aber nit ufgfüert worde. Mä nimmt aa, ass dr Newburgh Hamilton es für e Händel überarbäitet het. In dr Opere goot s um
Dr 9. Juni isch dr 160. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 161. in Schaltjohr), dodermit blybe no 205 Däg bis zum Änd vum Johr. 1815: Dr Wiener Kongress, wu Europa bolitisch nei gordnet woren isch, hert uf mit dr Unterzaichnig vu dr Kongrässakte. 1871: No dr franzesische Niderlag im Dytsch-Franzesische Chrieg wäre s Elsass un Lothringe an s Dytsch Ryych aaglideret. 1934: Donald Duck het sy erschten Ufdritt im Churzfilm The Wise Little Hen us dr Walt Disney-Produktion. 1974: Dr Eddy Merckx gwinnt zum fimfte Mol dr Giro d’Italia. 2006: Mit eme 4:2-Siig vu dr dytsche Nationalmannschaft gege Costa Rica fangt d Fueßball-Wältmaischterschaft 2006 aa. 1672: Peter I., Zar vu Russland 1781: George Stephenson, änglische Yysebahningenieur 1783: Christoph Anton Walser, Vorarlbärger Prieschter un Dialäktdichter 1843: Bertha von Suttner, eschtrychischi Pazifischti 1924: Felix Boehm, schwyzerisch-amerikanische Physiker 1935: Willy Ziegler, Schwyzer Galerischt 1963: Johnny Depp, US-amerikanische Schauspiiler 1994: Josefine Schlumberger, badischi Wyychenigi 2014/15 un dytschi Wyychenigi 2015/16 0068: Nero, remisch Chaiser 1870: Charles Dickens, änglisch Schriftsteller 1909: Louis Ruffieux, Schwyzer Naturforscher und Archivar 1945: Yun Chi-ho, koreanische Unabhängigkaitsaktivischt 1947: Augusto Giacometti, Schwyzer Mooler 1988: Willy Seiler, dytsche Schauspiler, Sänger un Moderator 2005: Gertrud Böhler, dytschi Mundartdichteri 2015: James Last, e dütsche Bändliider,
Dr 10. Juni isch dr 161. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 162. in Schaltjohr), dodermit blybe no 204 Däg bis zum Änd vum Johr. 1190: Dr Chaiser Friedrich I. Barbarossa verdrinkt uf em Dritte Chryzzug im Fluss Saleph. 1865: Z Minche wird em Richard Wagner sy Opere Tristan und Isolde no dr glych­namige mittel­alterlige Verzellig urufgfiert. 1942: S tschechisch Dorf Lidice wird vu dr Nationalsozialischte vernichtet un alli Manne umbrocht as „Vergeltig“ fir s Attentat uf dr Reinhard Heydrich, d Fraue un d Chinder wäre deportiert. 1944: As „Vergeltig“ fir Aktione vu dr Résistance morde Ainhaite vu dr Waffe-SS fascht alli Bewohner vum Dorf Oradour-sur-Glane. 1954: Mit em erschte Spaatestich wird mit em Böu vum Stuegerter Färnsehdurm aagfange. 2001: Im Wahlkampf z Berlin sait dr SPD-Kandidat Klaus Wowereit effetlig „Ich bin schwul – und das ist auch gut so!“ Dodermit isch er dr erscht dytsch Spitzebolitiker, wu sich zue syre Homosexualität bekännt. 1842: Caroline Farner, Schwyzer Dokteri un Frauerächtleri 1922: Judy Garland, US-amerikanischi Schauspiileri un Sängeri 1951: Werner Mezger, dytsche Volkskundler 1958: Thomas Marwein, dytsche Bolitiker 1960: Susanne Eberle-Strub, liechteschtainischi Bolitikeri 1971: Yanga R. Fernández, kanadisch-amerikanische Aschtronom 1985: Andy Schleck, luxeburgische Radrännfahrer 1987: Déborah Ortschitt, franzesischi Volleyballspileri 323 v. Chr.:
Dr 11. Juni isch dr 162. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 163. in Schaltjohr), dodermit blybe no 203 Däg bis zum Änd vum Johr. 1770: Dr James Cook entdeckt s Great Barrier Reef. 1775: Dr franzesisch Chenig Ludwig XVI. wird in dr Kathedrale vu Reims gchrent. 2010: Mit em 1:1 im Uftaktspiil zwische Sidafrika un Mexiko fangt d Fueßball-Wältmeischterschaft 2010 in dr Republik Sidafrika aa. 1572: Ben Jonson, änglische Dichter 1759: Jost Bernhard Häfliger, Schwyzer Pfarrer und Mundartschriftsteller 1838: Marià Fortuny, spanische Moler 1857: Antoni Grabowski, polnische Chemiingenieu un Esperantischt 1912: Fridolin Tschudi, Schwyzer Schrifsteller 1932: Klaus Gmeiner, eschtrychische Heerfunk- un Theaterregisseur 1951: Roland Brogli, Schwyzer Bolitiker 1956: Ray Nagin, US-amerikanische Bolitker un Burgermaischter vu New Orleans 1962: Didier Berthet, franzesische Gaischtlige 1963: Anna Schreurs-Morét, dytschi Chunschthischtorikeri 1986: Shia LaBeouf, US-amerikanische Schauspiler 1895: Daniel Kirkwood, US-amerikanische Aschtronom 1911: Martin Tschumpert, Schwyzer Pfarer und Lexikograf 2000: Willi Friedrich Koerbel, dytsche Schurnalischt un SA-Fierer 2015: Ornette Coleman, US-amerikanische Dschäss-Musiker Commons: 11. Juni – Sammlig vo Multimediadateie
E Zitgnoss isch e Person, wo zur gliiche Zit wie en anderi Person läbt oder in dr Vergangehäit gläbt het. Mä brucht dä Begriff bsundrigs hüfig für Persönligkäite us de verschiidene künstlerische und kulturelle Beriich. Wemm mä sich nid usdrücklig uf e Person in dr Vergangehäit beziet, bezäichnet s Adjektiv zitgnössisch öbbis us dr Geegewart, wie zitgnössische Danz, zitgnössischi Muusig usw. und wird mänggisch au as Sünonüüm vo «modärn» brucht. Dr Usdruck isch im 16. Joorhundert entstande, isch aber erst vom 18. Joorhundert aa glöifig und wird – under em Iifluss vom griechische sýnchronos ‚gliichzitig, vo gliicher Zit und Duur’ – as Übersetzig vom spootlatiinische Substantiv synchronus aagluegt. Vgl. Etymologisches Wörterbuch des Deutschen, Wolfgang Pfeifer. 7. Aufl., dtv, Münche 2004.
Zell im Wiisedal [tsɛl ɪm viz̥əd̥ɑl] isch e chlei Städtli im Landkreis Lörrach z Bade-Württebärg, Ditschland. D Stadt Zell het 6279 Iwohner (Stand: 31. Dezember 2022). Zell im Wiisedal bildet s Zentrum vom Zeller Bergland, wo im sidlichschte Teil vom Schwarzwald uf ere Höchi vo 425 bis 1300 m.ü. NN zwüsche Basel un em Feldberg im große Wiisedal lit. Nebe de Stadt selber zelle ihri Ortschafte Adelschberg (Adelsberg), Atzebach (Atzenbach), Gräsge (Gresgen), Maabech (Mambach), Pfaffeberg (Pfaffenberg) un Riediche (Riedichen) un d Gmei Häg-Ehrsberg zue d Region. Im Uhrzeigersinn (vu Norde aagfange): Elbeschwand, Frehnd, Häg-Ehrsberg, Schopfe, Huuse im Wiisedal un Tegernau. Um s Johr 1000 hen Mönch vum Fridolinschloschter z Säckige uf em Bann vum hittige Zell e chleini Holzkapell un e Wohnstätt als Mission grindet. Die sognännt Cella isch dr Usgangspunkt vu dr Entwicklig gsi, wu deno zum erschte Mol 1275 erwähnt worre isch un Ursprung vum Name. Zell het in sellere Zit zum Chloschter Säckige ghört un isch vo de Herre vo Stei verwaltet wore. 1409 isch dr Ort zämme mit em Chloschter Säckige zum Huus Habsburg choo. Zell isch bis ins 19. Johrhundart e vorderöschtriichischi Ortschaft bliibe. Noch em Friide vo Pressburg isch de vorderöschtriichisch Bsitz zue Bade
Jakobite oder Jakobiter (vo ängl. Jacobites, abgläitet vo Jakob II. und VII. vo Ängland und Schottland) het mä dä änglische, schottische und irische Aahänger gsäit vo de Droonbretendente us em Huus Stuart, wo im Exil gläbt häi (vor allem vo 1688 bis 1766). Dr katholisch Köönig Jakob II. het mit sinere prokatholische Politik in e baar Joor (1685–1688) d Understützig vo bräite Bevölkerigsschichte verloore und isch 1688/89 in dr Glorious Revolution vom änglische Droon verdriibe und dur si Dochder Maria II. und iire Maa Wilhelm (William) vo Oranie ersetzt worde. Sini Aahänger, d Jakobite, häi dur Ufständ in de Joor 1689, 1708, 1715, 1719 und 1745 immer wider ooni Erfolg brobiert, zerst dr Jakob II. sälber und spööter si Soon James Francis Edward Stuart as James III uf e Droon z setze. Zwar isch käi Erb vo de Stuarts hützudaags no am britische Droon intressiert, Jakobite git s aber immer no. Mä cha sä as 'defenders of Scotland' (Verdäidiger vo Schottland) im Internet finde. Si leene dr Act of Union ab, wo s schottische Parlamänt drmit Schottland und Ängland zun ere veräinigte Monarchii gmacht het und strääbe en unabhängigs Schottland aa. Eveline Cruickshanks, Howard Erskine-Hill: The Atterbury Plot. Palgrave Macmillan,
De Name Carona chan folgendes bedüte: Carona TI, e ehemolegi Gmaind, sit Mitte April 2013 es Quartier vo de Stadt Lugano im Kanton Tessin, Schwiz Carona (Kreis), en ehemolige Chrais im Bezirk Lugano, Kanton Tessin, Schwiz Carona (Lombardei), e Gmaind i de Provinz Bergamo, Region Lombardei, Italie Carona (Schiff), es Schwizer Frachtschiff, wo am 28. Februar 1964 vor de holländische Insle Terschelling gsunke isch
D Jakobiner im formelle Sinn si d Mitgliider vom ene radikale politische Klub wäärend dr Franzöösische Revoluzioon gsi. Vo 1793 aa si d Aahänger vom Maximilien de Robespierre as Jakobiner bezäichnet worde. Si häi die politischi Linggi verdräte und häi sich u. a. für d Abschaffig vo dr Monarchii iigsetzt. Vor allem die stedtische Underschichte häi d Jakobiner understützt. Im witere Sinn bezäichnet dr Begriff Jakobiner au d Aahänger vo dr Revoluzioon in Frankriich sälber und im Usland, wo zwar nid Mitgliider vom Jakobinerklub gsi si, sich aber au noch dr Hiirichdig vom Köönig Ludwig XVI. no zu de Ideal vo Freihäit, Gliichhäit und Brüederlighkäit bekennt häi und e republikanischi Staatsform aagsträbt häi. Dr Name Jakobinerklub het sich uf e Versammligsort bezooge, s Jakobinerchloster Saint-Honoré z Bariis. Lucas Chocomeli: Jakobiner und Jakobinismus in der Schweiz. Wirken und Ideologie einer radikalrevolutionären Minderheit 1789–1803 (= Freiburger Studien zur frühen Neuzeit. Bd. 11). Lang, Bern u. a. 2006, ISBN 3-03910-850-6 (Gliichzitig: Freiburg (Schwiz), Univ., Diss., 2005). Walter Grab: Jakobinismus und Demokratie in Geschichte und Literatur. 14 Abhandlungen (= Forschungen zum Junghegelianismus. Bd. 2). Lang, Frankfurt am Main u. a. 1998, ISBN 3-631-33206-8. Hellmut G. Haasis: Gebt der Freiheit Flügel. Die Zeit der deutschen
Dr Park Jung-yang(koreanisch 박중양, hanja:朴重陽; uf d Wält cho as Park Won-geun; * 3. Mai 1872 z Yangju, denn z Korea, im hütige Südkorea; † 23. April 1959 z Daegu, Südkorea) isch e liberale koreanische Politiker gsi. Dr Park Jung-yang het z Japan studiert. Nochdäm Korea am 17. November 1905 e Protektorat vo Japan worde isch, isch er vo 1906 bis 1907 Bürgermeister vo Daegu gsi. 1907 isch er Gouverneur vo dr Nord-Pyongan Provinz und dr Süd-Jeolla Provinz worde, 1907 bis 1908 vo dr Süd-Pyongan Provinz, 1908 bis 1910 vo Nord-Gyeongsang, 1910 bis 1915 vo Süd-Chungcheong, vo Hwanghae Provinz (1921-1923, 1928) und 1923 bis 1927 vo Nord-Chungcheong. Dr Park Jung-yang isch e Gegner vo dr 1. Merz Bewegig (삼일 운동) gsi, wo die japanischi Bsetzig vom Land bekämpft het, und er isch äine vo de Gründer vom pro-japanische Chache-Klub (자제단, 자제회) gsi.
Dr Choi Kyu-ha isch e koreanische Politiker und Bresidänt vo Südkorea gsi. Dr Choi het während em Zwäite Wältchrieg z Japan änglischi Sprooch und Literatur studiert und Politikwüsseschafte. Vo 1946 aa het er in dr provisorische Regierig z Südkorea gschafft. Er isch as Diplomat z Japan und z Malaysia gsi. Vo 1967 bis 1971 isch er Usseminister gsi und vo 1975 bis 1979 Brömieeminister. Noch em Mord am Presidänt Park Chung-hee isch er am 6. Dezämber 1979 dr viert Bresidänt vo Südkorea worde. E baar Dääg druf het dr Chun Doo-hwan am 12. Dezämber e Militärputsch gmacht und als Armeeschef am 17. Mai 1980 im ganze Land dr Usnaamzuestand usgrüeft. Im August 1980 isch dr Choi als Bresidänt zruggdräte. Choi Kyu-hah, in: Internationales Biographisches Archiv 02/1980 vom 31. Dezember 1979, im Munzinger-Archiv (Artikelaafang frei abruefbar)
Dr 12. Juni isch dr 163. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 164. in Schaltjohr), dodermit blybe no 202 Däg bis zum Änd vum Johr. 1446: Drei Monet no dr Schlacht bei Ragaz dritt e Waffestillstandsverdrag im Alte Zürichrieg in Chraft. 1867: Mit eme ungarische Gsetz wird dr Eschtrychisch-Ungarisch Uusglych yyglaitet, wu d Habsburger Doppelmonarchi Eschtrych-Ungarn drus entstoht. 1913: Dr Felix-Louis Calonder wird as bishär ainzige Rätoroman in dr Schwyzer Bunderot gwehlt. 1827: Johanna Spyri, Schwyzer Schriftstelleri 1872: Emil Hácha, tschechoslowakische Bolitiker 1892: Karl Hötzer, dytsche Haimetautor 1913: Elisabeth Eidenbenz, Schwyzer Lehreri un Gerächti unter dr Velker 1917: Gottfried Honegger, Schwyzer Chinschtler 1924: George H. W. Bush, US-amerikanische Bolitiker un Bresidänt 1931: Rolf Schäfer, dytsche Chilchehischtoriker 1936: Beatrice von Matt, Schwyzer Publizischti 1949: Jens Böhrnsen, dytsche Bolitiker 1949: Heinz-Christian Strache, eeschtrychische Bolitiker 1981: Nora Tschirner, dytschi Schauspiileri un Moderatori 1988: Eren Derdiyok, Schwyzer Fueßballspiiler 1969: Friedrich Alfred Schmid Noerr, dytsche Philosoph un Schrifsteller 1972: Regina Kägi-Fuchsmann, Schwyzer Frauerächtleri un Flichtligshälferi 2015: René Schweizer, Schwyzer Schriftsteller un Chinschtler 2017: Roland Brogli, Schwyzer Bolitiker 2017: rosalie, dytschi Chinschtleri 2023: Silvio Berlusconi, italienische Bolitiker Nationalfyrtig vu dr Philippine Nationalfyrtig vu Russland Commons: 12. Juni – Sammlig vo Multimediadateie
S Val Colla isch e Quartier vo de Stadt Lugano. Es isch am 15. April 2013 entstande, will di politische Gmainde Bogno, Certara, Cimadera und Valcolla mit de Gmaind Lugano fusioniert händ. Dodemit isch au de Chrais Sonvico, wo die und no drü anderi Gmainde dezue ghört händ, ufglöst worde. S Quartier und s Tal Val Colla sind fascht idäntisch. S Quartier lit zhinderscht ime lange Tal, wo de Fluss Cassarate vo Bogno bis uf Lugano abe dureflüsst. Uf baide Talsite und am Cassarate entlang füert je e Schtross vo Tesserete (Gmaind Capriasca) und Lugano här is Tal ine und erschlüsst eso die vile chline Dörfer vo däm Gebiet. Di bewohnte Sidlige sind uf ere Höchi vo rund 750 m bis uf öpis über 1000 m ü. M., de Bärgchranz goot vo knapp 1'500 bis zum 2'116 m höche Gazzirola ufe. S Val Colla gränzt im Süde und Oschte a Italie. Im Val Colla hät me früener näbed em lombarische Tessinerdialäkt en aigeni Ghaimsprooch ghaa, s Rügín.
Dr 13. Juni isch dr 164. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 165. in Schaltjohr), dodermit blybe no 201 Däg bis zum Änd vum Johr. 1699: Mit em Zuezug vu 71 Waldenser-Familie wird s Dorf Perouse grindet, wu 1969 zue Ruedemse ygmaindet woren isch. 1782: Im Glarus wird d Dienschtmagd Anna Göldi as aini vu dr letschte Fraue z Europa wäge Hexerei hiigrichtet. 1950: Dr Schwyzer Velorännfahrer Hugo Koblet gwinnt as erschte Nit-Italiener dr Giro d’Italia. 1985: Dur e Brandaaschlag wird im Chunschthuus Züri s Bildnis vum spanische Chenig Philipp IV. vum Peter Paul Rubens total gschlisse. 2005: Irisch wird in dr Europäische Union as Amtssproch yygfiert. 0823: Karl II. dr Kahl, weschtfränkische Chenig un Remische Chaiser 1717: Johann Jacob Fechter, Schwyzer Böumaischter 1831: James Clerk Maxwell, schottische Physiker 1916: Anton Muheim, Schwyzer Bolitiker 1925: Carmen Reyle, Schwyzer Künschtlerin 1928: John Forbes Nash Jr., en amerikanische Mathematiker 1944: Ban Ki-moon, sidkoreanische Bolitiker 1948: Claudia Storz, Schwyzer Schriftstellerin 1970: Julián Gil, argentinische Schauspiler 1782: Anna Göldi, aini vu dr letschte Fraue z Europa, wu wäge Hexerei hiigrichtet woren isch 1808: Rudolf Ludwig von Erlach, Schwyzer Militer un Bolitiker 1873: Friedrich Eser, dytsche Autor vu Sachliteratur 1899: Édouard Roederer, elsässische Stadtböuinschpäkter 1986: Benny
Dr 14. Juni isch dr 165. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 166. in Schaltjohr), dodermit blybe no 200 Däg bis zum Änd vum Johr. 1791: Mit em Gsetz Le Chapelier wird z Frankrych s Zumftwäse verbote un di allgmain Gwäärbfreihait yygfiert. 1800: Im Weimarer Hoftheater wird s Druurspiil „Maria Stuart“ vum Friedrich Schiller urufgfiert. 1940: S Konzentrationslager Auschwitz-Birkenau wird ufgmacht. 1967: D NASA-Ruumsonde Mariner 5 startet uf dr Wäg zue dr Venus. 1981: In dr Schwyz wird s Prinzip vu dr glyche Rächt vu Mann un Frau in d Bundesverfassig ufgnuu. 1901: Claus Reinbolt, elsässische Dichter un Dramatiker 1927: Gerd Witte, dytsche Komponischt un Musikpedagog 1931: Ines Torelli, Schwyzer Kabarettischti, Sängeri un Volksschauspileri 1932: Henri Schwery, Schwyzer Kardinal un Bischof vu Sittu 1936: Wolfram Schlabach, dytsche Theaterpädagog un Radiomoderator 1941: Òscar Tusquets, spanische Architäkt un Moler 1945: Matthyas Jenny, Schwyzer Verleger un Autor 1945: Jörg Immendorff, dytsche Chinschtler 1946: Donald Trump, US-amerikanische Unternämer un Bresidänt 1958: Olaf Scholz, dytsche Bolitiker 1969: Steffi Graf, dytschi Tennisspileri 1800: Jean-Baptiste Kléber, franzesische General 1892: Eugène Borel, Schwyzer Bolitiker un Bundesrot 1920: Max Weber, dytsche Soziolog, Nationalekonom un Jurischt 1936: Ludwig Freivogel, Schwyzer Lehrer un Hischtoriker 1952: Felix-Louis Calonder, Schwyzer Bolitker 1986: Jorge Luis