rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Formsignaal sin mechanischi Ysebaasignal, bi wellè dè Signalbegriff durch beweglichi Elemänt – meischtens Daflè odder Flügel – dargschtellt wörd. Sy wörred sit dè Aafangszit vo dè Ysebaa nõch èm Vorbild vo dè optischè Telegrafy vowendet. Mittlerwyl wörred d Formsignaal gröschtèdeils vo dè Lichtsignaal vodrängt, wörred abber au no uff nit modernisyrtè Bahnhööf witerhy vowendet. Diè erschtè Signaal hèn lediglich us èrè Schybè, wo entweder uffgrichtet un frontal sichtbar gsi sin odder wegklappt wörrè konnè, sodass si vom Gleis uus nimmi sichtbar gsi sin. Sell Sischtem bildet d Grundlaa vom voeinheitlichtè Formsignaalsischtem z Frankrych un wörd au bi dè dütschè Formvorsignaal vowendet. Anfang vo dè 1840er Johr hèt dè John James Stevens è Patent uff d Erfindg vo Flügelsignaal erhaaltè, wo sich langsam durrègsetzt hèn. S erschte asè baute Signaal isch 1842/43 vom Charles Hutton Gregory z New Cross (London) a dè London and Croydon Railway errichtet worrè un i dè nägschste 30 Johr hèt es sich gegè anderi mechanischi Signaalsischtem durrègsetzt. Diè erschtè söttigè Signaal sin eifach uff èm Dach vom Stellwärk montyrt gsi, erscht spòter hèt mo Seilzüüg entwicklet, um au vom Stellwärk entfärnt herrègschtellti Signaal bedienè z könnè. Flügelsignaal vofüèget übber ein odder meereri Ärm (Flügel), wo nõch
Di International Schopfemer Mund-Art Literatur-Wärchstatt (dt. Internationale Schopfheimer Mund-Art Literatur-Werkstatt) isch e Literaturveraastaltig, wu syter anne 1989 z Schopfe alljohr im Friejohr stattfindet un hite aini vu dr wichtigschte Dräffe vu Dialäktautore us em dytschsprochige Ruum isch Zue dr Mund-Art Literatur-Werkstatt wäre sechs oder sibe Dialäktautore us em ganze dytsche Sprochruum yyglade, zmaischt e jede us eme andere Dialäktruum. Grindet wore isch d Mund-Art-Literatur-Werkstatt im Friejohr 1989 vum Thomas Burth un em Markus Manfred Jung. D Aafäng vu däre Wärchstatt gehn zrugg uf e schwebisch Mundartdräffe anne 1987, wu dr Jung derzue yyglade gsii isch. Des het ihn un dr Burth uf d Idee brocht, sälber e Dräffe vu Dialäktautore z organisiere, wu d Literaturwärchstatt im Mittelpunkt stoht, des haißt s gmainsam Dischpetiere iber d Täxt. Derzue sin Lääsige vu Aafang aa ne zäntrale Bstanddail vu dr Wärchstatt gsii. Scho bi dr Premiere het di effetlig Lääsig im Schopfemer Museumkeller stattgfunde. Mit dr Schrybwys Mund-Art soll zaigt wäre, ass bi däre Wärchstatt vor allem modärni un experimentälli Literatur willchuu isch. Noch em Dod vum Burth anne 2000 het dr Jung d Wärchstatt wytergfiert. Syt 2005 isch as Mitorganisator un Moderator dr Volker Habermaier derby, e Studiedirektor am Theodor-Heuss-Gymnasium z Schopfe,
Ääscheniöör, Ingenieur [ɛ̃.ʒe.njœʁ] (Abchürzig Ing.) isch d Bruefs- und Standesbezäichnig für wüsseschaftlig usbildeti Fachlüt uf technischem Gebiet. Es git verschiideni Fachrichdige bi dr Usbildig vo Ääscheniöör und si wird an Hoochschuele mit eme akademische Graad abgschlosse. Wie dr Ääscheniöör usbildet wird und wien er si Bruef usüebt isch in de Länder vo Öiropa zum Däil seer underschidlig greeglet. Näben em klassische Hoochschuelstudium an Uniwersidääte und Fachhoochschuele biete zum Bischbil z Ööstriich Hööcheri Technischi Leeraastalte (HTL) schuelischi Usbildigsgäng in technische Fachrichdige aa. Noch eme erfolgriiche Abschluss und ere fachbezogene Braxis, wo mindestens drei Joor lang goot und ghoobeni Kenntniss vorussetzt, daf mä denn d Standesbezäichnig Ääscheniöör bruuche. In dr Bundesrepublik Dütschland het s bis in d 1970er Joor an Fach-/ Ääscheniöörschuele und -akademie d Usbildig zum Ingenieur (grad) gee. Die Schuele si zuedoo worde und mä het Fachhochschuele mit dr Usbildig zum Diplomingenieur (HS) gründet. Wäge dr öiropäische Hochschuelreform, wo as Bolonia-Brozäss bezäichnet wird, si au d Bruefsbezäichnige für d Ääscheniöör gänderet worde: Bachelor of Engineering (B.Eng.) bzw. Master of Engineering (M.Eng.). Dr Master söll dr bishäärig Graad Diplomingenieur ersetze, wo ursprünglig nume vo dütsche und ööstriichische Technische Hochschuele und Technische Uniwersidääte vergee worde isch. Dr Bachelor isch öbbe ekwiwalänt zum
D Analysis [aˈnalyzɪs] (noigriech. ανάλυσις análysis ‚Uflöösig‘, altgriech. ἀναλύειν analýein ‚uflööse‘) isch e Däilgebiet vo dr Mathematik. D Grundlaage si vom Gottfried Wilhelm Leibniz und vom Isaac Newton as Infinitesimalrächnig (Differenzialrächnig und Integralrächnig) unabhängig vonenander entwicklet worde. Die grundlegendi Analysis befasst sich mit Gränzwärt vo Folge und Räije und mit Funkzioone vo reelle Zaale und deren iiri Stetikäit, Differenzierbarkäit und Integrazioon. D Methode vo dr Analysis si in alle Natur- und Ääscheniöörwüsseschafte vo groosser Bedütig. D Verallgemäinerig vom Funkzionsbegriff in dr Analysis uf Funkzioone mit Definizionsmänge und Ziilmänge in de komplexe Zaale isch Däil vo dr Funkzioonetheorii. D Analysis het sich zum ene seer allgemäine Oberbegriff für vilfältigi Gebiet entwicklet, wo, nit klar abgränzbar isch. Näbe dr Differenzial- und dr Integralrächnig umfasst d Analysis witeri Gebiet, wo uf deene ufbaue. Doo drzue ghööre d Theorii vo de gwöönlige und parzielle Differenzialgliichige, d Wariazioonsrächnig, d Vektoranalysis, d Maasstheorii, d Integrazionstheorii und d Funkzionalanalysis. Au d Funkzionetheorii het äini vo iire Wurzle in dr Analysis. Wemm mä will wüsse, weli Funktione die Cauchy-Riemannsche-Differenzialgliichige erfülle, cha daas as e Froog vo dr Theorii vo parzielle Differenzialgliichige verstande wärde. Je noch Uffassig cha mä au d Gebiet vo dr harmonische Analysis, dr Differentialgeometrii, wo
Dr 3. Oktober isch as Tag der Deutschen Einheit (alem. Dag vu dr Dytsche Ainhait) im Ainigungsverdrag 1990 zum gsetzlige Fyyrtig bstimmt wore. As dytsche Nationalfyyrtig mahnt er an dr Byydritt vu dr Dytsche Demokratische Republik zue dr Bundesrepublik Dytschland am 3. Oktober 1990, wu dermit zum glyche Zytpunkt au di wider yygrichtete Länder Brandeburg, Diringe, Meckleburg-Vorpommern, Sachse un Sachse-Anhalt Länder vu dr Bundesrepublik Dytschland wore sin un d Widerverainigung vu Dytschland volländet woren isch. Vor 1871 sin in dr dytsche Staate un Regione in dr Hauptsach d Chrenigsdate vu dr Monarche Fyyrtig gsii. No dr Grindig vum Dytsche Rych anne 1871 het s kai offiziälle Nationalfyyrtig gee, s isch aber alljohr dr „Sedandag“ am 2. Septämber gfyyrt wore, dr Dag, wu di franzesisch Hauptarmee 1870 im Dytsch-Franzesische Chrieg kapituliert ghaa het. Dr Sedandag isch au speter in e Dail Länder as Fyyrtig in dr Schuele yygfiert wore. Au dr Geburtsdag vum Chaiser isch gfyyrt, aber nie ne offiziälle Nationalfyyrtig wore. In dr Weimarer Republik isch ab 1919 dr 11. August as „Verfassigsdag“ zum Nationalfyyrtig bstimmt wore zum Gedänke an d Geburtsstund vu dr Demokraty, wel an däm Dag dr Rychsbresidänt Friedrich Ebert d Verfassig unterzaichnet ghaa het. No dr
De Hieron II. (au Hiero II.; * um 306 v. Chr.; † Aafang 215 v. Chr.) isch Köönig vo Syrakus vo 269 bis 215 v. d. Z. gsi und het im Erste und in dr Aafangsfaase vom Zwäite Punische Chrieg e wichdigi Rolle gspiilt, zerst as Gegner und denn as Verbündete vo de Römer. Dr Hieron isch dr uneheligi Soon vom Hierokles, eme Syrakuser Aadlige, gsi und het behauptet, ass er vom Gelon wurd abstamme. Wo dr Pyrrhos vo Epirus Sizilie im Joor 275 v. d. Z. verloo het, het d Armee und d Bevölkerig vo Syrakus dr Hieron zu iirem Milidäärkommandöör (strategos autokrator) ernennt. Er het si Posizioon gsterkt, won er d Dochder vom Leptines, em wichdigste Bürger vo dr Stadt, ghürootet het. Zur gliiche Zit häi d Mamertiner, e Grubbe vo kampanische Söldner, wo dr Agathokles aagworbe het, d Festig vo Messana bsetzt und vo dürt us d Syrakuser in Angst und Schrecke versetzt. Schliesslig het si dr Hieron in ere Schlacht bi Mylae gschlaage. Er het aber Messana nid chönne bsetze, wil Karthago drgeege gsi isch. 269 v. d. Z. isch dr Hieron zum Köönig usgrüeft worde. Im Joor 264 v. d. Z. het dr Hieron d
Im Zwäite Punische Chrieg häi sich vo 218 v. d. Z. bis 201 v. d. Z. d Römer und d Karthager (latiin. Punier) bekämpft. Dr Chrieg het d Hegemoniistellig vo Rom im Middelmeerruum gfestigt. Dr karthagisch Fäldheer Hannibal us em Gschlächt vo de Barkide isch in Italie iidrunge und het am Aafang Rom mit ere Räije vo taktisch gschickt gfüerte Schlachte an Rand von ere Niiderlaag brocht. D Römer si denn groosse Schlachte us em Wääg gange und häi wäärend Joore en Abnützigschrieg gfüert. Dr Hasdrubal, im Hannibal si Brueder, isch im Joor 207 v. d. Z. mit Ersatzdrubbe wie dr Hannibal über d Alpe choo, isch aber vom römische Konsul Claudius Nero in dr Schlacht am Metaurus gschlaage worde. Underdesse het dr Scipio dem Älteren in Spanie Carthago Nova (Cartagena) (209 v. d. Z.) erooberet ghaa, het denn im Joor 206 dr Mago, dr jüngst Brueder vom Hannibal, gschlaage und im Joor druf häi d Karthager die Iberisch Halbinsle müesse ufgee. Dr Köönig vo de Numidier, dr Massinissa, het ufghöört, d Karthager z understütze. Dr Scipio isch in Nordafrika iigfalle und het d Karthager in ere Fäldschlacht gschlaage. Die häi dr Hannibal us Italie zrugggrüeft, aber in dr Schlacht
Dr Gerhard-Jung-Wettbewerb zur Förderung alemannischer Mundartdichtung isch e Wettbewärb fir alemannischi Dialäktautore us Sidbade, wu syter anne 2003 all drei Johr uussgschribe wird. Dää Wettbewärb isch zum fimfte Dodesdag vum Gerhard Jung im April 2003 vu dr Stadt Zäll gstiftet wore. Organisiert wird dää Wettbewärb in dr Hauptsach vum Markus Manfred Jung, em Suhn vum Gerhard Jung. D Muettersproch-Gsellschaft un d Sparkasse Schopfe-Zäll unterstitze dr Wettbewärb finänziäll un organisatorisch. In dr Konzäption hän sich d Organisatore an dr Mundartwettbewärb vu 1975/76 ghalte, wu vum Regierigsbresidium un dr Muetersproch-Gsellschaft uusgschribe un unter anderem au vum Gerhard Jung mitbstimmt woren isch. Dailnee chaan e ejede, wu s 35 Lääbesjohr nonig abgschlosse het un wu in eme alemannische Dialäkt us Bade schrybt. Au Schuelklasse oder anderi Gruppe chenne as Gmainschaft mitmache. E jede cha in jedere Sparte ebis yyschicke, in dr Kategori Lyrik bis zue sechs Gedicht, in Prosa bis zu zwee Täxt, bis zue drei Lieder un ain oder zwoo Spiilszene. In jedere Sparte wird en erschte, e zweete un e dritte Bryys uusschribe, dr 1. Bryys isch mit 500,- € verbunde, dr 2. Bryys mit 250,- € un dr 3. Bryys mit 125,- €. D Jury bstoht us em Mitgliid vu
Sulgen chan folgendes bedüte: Sulgen TG, e politischi Gmaind im Bezirk Bischofszäll, Kanton Thurgau, Schwiz Sulgen (Schramberg), en Ortstail vo de Stadt Schramberg im Schwarzwald, Bade-Würtebärg, Dütschland Sulgen, es ehemoligs Dorf, hüt als Sulgenbach es Quartier im Stadttail III (Mattehof-Wyssebüel) vo Bärn, Schwiz
Dr Konon vo Samos (* um 280 v. d. Z. uf Samos; † um 220 v. d. Z. vermuetlig z Alexandria) isch e hellenistische Mathematiker und Astronom am Hoof vom Ptolemaios III. und sinere Frau Berenike z Alexandria gsi. Er isch mit em Archimedes befründet gsi und mä dänggt, ass er die archimedischi Spirale entdeggt het. Vom Pappos und Appolonios vo Perge wäiss mä, ass er under anderem Schrifte über Konike und über Astronomii verfasst het. Die si aber alli verloore gange. Im Konon si Naame isch vor allem wäge dr Gschicht über d Hoor vo dr Köönigin bekannt, wo us dr Zit um 245 v. d. Z. überliiferet isch und vo wo s Stärnbild D Hoor vo dr Berenike (Coma Berenices) si Naame überchoo het. Dr Ptolemaios und d Berenikes häi grad ghürootet gha, wo dr Köönig wägem e Verroot gege d Seleukide in Chrieg zooge isch. D Köönigin häig denn iiri Hoor dr Liebesgöttin Aphrodite versproche, für dass dr Ptolemaios gsund wider wurd häi choo. Si het d Hoor zum Tämpel am Kap Zephyrion brocht, aber churz druf si si verschwunde, und niemer het gwüsst, was bassiert isch. D Berenike und au dr Köönig, won er zrugg gsi
Dr Eratosthenes vo Kyrene (altgriech. Ἐρατοσθένης ὁ Κυρηναῖος, Eratosthénēs; * zwüsche 276 und 273 v. d. Z. z Kyrene; † um 194 v. d. Z. z Alexandria) isch en ussergwöönlig vilsitige griechische Gleerte in dr Blüetezit vo de hellenistische Wüsseschafte gsi. Er het as als Mathematiker, Geograaf, Astronom, Historiker, Filoloog, Filosoof und Dichder gschaffd. Im Ufdraag vo de egüptische Köönig us dr Dünastii vo de Ptolemäer het er öbbe e halbs Joorhundert lang d Bibliothek vo Alexandria gläitet, wo die bedütendsti Bibliothek in dr Antike gsi isch. Si isch usgezäichnet usgstattet gsi und het em die beste Arbetsbedingige bote. Dr Eratosthenes isch vor allem berüemt wil er die wüsseschaftligi Geografii gründet het. Er het seer sorgfältigi Mässige gmacht, zum dr Umfang vo dr Ärde uszrächne, was zu de bekanntiste wüsseschaftlige Läistige vom Alterdum ghöört. Usser sinere äigeni Forschig het er au s Wüsse gsammlet und gordnet, wo scho vorhande gsi isch. Er het e Hufe Wärk gschriibe wo aber alli verloore gange si und wo mä nume us Zitat und Bricht vo spöötere Autore kennt. Er isch dr erst antiki Gleerti gsi, wo sich as Filoloog bezäichnet het. Under Filologii het er nit nume d Beschäftigung mit dr Sprooch- und
Dr Marcus Claudius Marcellus (* um 268 v. d. Z.; † 280 v. d. Z. bi Venusia) isch äine vo de römische Generääl im Zwäite Punische Chrieg gsi, het Syrakus erooberet und isch e baar mol zum Konsul gweelt worde. Noch em Poseidonios sig er dr erst in sinere Familie gsi, wo s Cognomen Marcellus gha het, was aber nit richdig isch. Dr Marcellus het uf Sizilie gegen e Hamilkar Barkas kämpft und als Konsul im Joor 222 v. d. Z. (zämmen mit em Gnaeus Cornelius Scipio Calvus) in Gallie gege d Insubrer, und het d spolia opima zum dritte und letschte Mol in dr römische Gschicht gwunne, wil er dr gegnerisch Aafüerer Viridomarus oder Virdumarus döödet het. Im Joor 216 v. d. Z., noch dr Niiderlaag vo Cannae, het er in Canusium s Kommando über d Räst vo dr Armee übernoo und het Nola und s südlige Kampanie grettet. Er het aber nüt chönne mache drgeege wo Capua zum Hannibal überglofe isch. Noch eme Suffektkonsulat im Joor 215 v. d. Z. isch er im Joor druf as Konsular in Sizilie gsi wäärend em Ufstand vo Syrakus; er het Leontini gstürmt und Syrakus belaageret, wo dank em Archimedes sich lang
Marcus Claudius Marcellus isch dr Naame vo deene Persone: römische Politiker, Konsul 331 v. Chr. römische Politiker, Konsul 287 v. Chr. römischer Politiker und General (gnennt s Schwärt vo Rom; ~268 v. Chr.–208 v. Chr.) römische Politiker († 177 v. Chr.), Zensor 189 v. Chr. römische Politiker und Fäldheer, Konsul 166 v. Chr., 155 v. Chr. und 152 v. Chr. (~208 v. Chr.–148 v. Chr.) römische Pretor und Fäldheer römische Politiker, (95 v. Chr.?–45 v. Chr.), (Konsul 51 v. Chr.) Nöwöö und Schwiigersoon vom Augustus, (42 v. Chr.–23 v. Chr.), Marcus Claudius Marcellus Aeserninus, römische Politiker, Konsul 22 v. Chr.
Dr Plutarch isch e griechische Schriftsteller gsi. Dr Plutarch het e Hufe biografischi und filosofischi Schrifte verfasst, wo zäige, wie umfassend si literarischi und filosofischi Bildig und Gleersamkäit gsi isch. In dr griechische Litratuurgschicht gältet er as äine vo de wichdigste Verdräter vom Attizismus. As Filosoof het er sich as Däil vo dr Dradizion vom Platonismus gsi. Im Plutarch si bekanntists Wärk si sini Parallelbiografie. Din vergliicht er d Biografie vo je eme Griech und eme Römer. Mänggisch zelt men en au zu de Gschichtsschriiber, wil s in sine Lääbensbeschriibige vilmol wärtvolls historischs Material het. Aber er isch nit dra intressiert, d Vergangehäit z erforsche, sondern es goot em um s Studium vom Charakter. Er beschribt bekannti historischi Persönlichkäite, won er in ene charakterligi Vorbilder gsee het, mänggisch au von ere abschreckende Art. Mit de Vergliich brobiert dr Plutarch das z finde, wo gmäinsam und allgemäingültig isch, und will im Lääser vor d Auge füere, ass die historische Läistige vo de Grieche und vo de Römer gliich hooch si. Im Plutarch sini Parallelbiografie si e Höhepunkt vo dr antike Biografik. Vo de fast 260 Schrifte, wo im Plutarch zuegrächnet wärde, si mee as d Helfti über Filosofii. In dr Sammlig
Mais im Bundeshuus isch en Schwizer Dokumentarfilm us em Jahr 2003. Er ghört mit über 105'000 Zueschauer zu de maischt bsuechte Domkumentarfilm i de Schwiz. De Film wirft en Blick hinter d'Kulisse vom Parlamentsbetrieb im Bärner Bundeshus und begleitet füf Nationalrät us verschidne Parteie währed de Debatte um es neus Gsetz zur Gentechnik («Gen-Lex»). Es handlet sich um d'Liliane Chappuis (SP/FR), d'Biobüüri Maya Graf (Grüeni/BL), de Elektrotechnikprofässer Jacques Neirynck (CVP/VD), de Landwirt Josef Kunz (SVP/LU) und de Novartis-Mitarbeiter Johannes Randegger (FDP/BS). Si sind alli i de Legislaturperiode 1999–2003 i de Wüsseschaftskommission vom Nationalrat gsi. Währed sich die einte für es strikts Verbot starch machet, wönd die andere d'Gentech-Forschig uf kei Fall beiträchtige. Diskutiere, lobbyiere, überrede, striite … de Weg zum fertige Gsetz isch langwirig. Im Film wird er de Laie als spannende Thriller gschilderet. Bi de Plenumsabstimig vom Nationalrat im Herbst 2002 wird schlussändlich es füfjährigs Moratorium, wo vo de Gentechkritiker i d Kommission ibracht worden isch, knapp abglehnt. Fortsetzig usserhalb vom Film: Im 2005 wird s Moratorium in ere eidgenössische Volksabstimmig hingäge aagnoo und isch underdesse verlängeret worde. Mais im Bundeshuus isch 2004 z'Solothurn mit em Schwizer Filmpreis i de Kategorii Bester Dokumentarfilm uszeichnet worde. Mais im Bundeshuus in
Die Numerischi Mathematik, churz Numerik, beschäftigt sich as Däilgebite vo dr Mathematik mit dr Konstrukzioon und Analüüse vo Algorithme für kontinuierligi mathematischi Brobleem. D Hauptaawändig isch die approximativi Berächnig vo Löösige mit Hilf vo Kompiuter. D Gründ wiso mä sonigi Algorithme aawändet: Es git zum Brobleem käi expliziti Löösigsdaarstellig (so zum Bischbil bi de Navier-Stokes-Gliichige oder em Dreikürperbrobleem) oder d Löösigsdaarstellig existiert, aber mä cha mit ere d Löösig nid schnall gnueg usrächne, oder si het e Form, wo Feeler bim Rächne seer vergröössere (zum Bischbil bi vile Botänzräije). Es git zwäi Arte vo Verfaare: E diräkts Verfaare, wo noch ere ändlige Zit bin ere unändlige Gnauigkäit bim Rächne die exakti Löösig vom ene Brobleem liiferet, und e Nööcherigsverfaare, wo nume Approximatione liiferet. E diräkts Verfaare isch zum Bischbil s gaußsche Eliminazionsverfaare, wo d Löösig vom ene lineare Gliichigssüsteem liiferet. Zu de Nööcherigsverfaare ghööre under anderem d Kwadraturformle, wo dr Wärt vom ene Integral approximativ usrächne, oder au s Newton-Verfaare, wo iterativ besseri Approximazioone an e Nullstell von ere Funkzion liiferet. Wil mä bi Aawändige Löösige brucht wo nume ändlig genau si, macht en iterativs Verfaare mänggisch mee Sinn, au wenn e diräkts Verfaare existiert, wenn s iterative in weeniger
S archimedische Brinzip isch vor mee as 2000 Joor vom griechische Gleerte Archimedes formuliert worde. Es goot eso: Dr statisch Ufdriib vom ene Körper im ene Medium isch genauso grooss wie d Gwichtschraft wo s Medium het, wo vom Körper verdrängt wird. S archimedische Brinzip gältet in alle Fluide, d. h. in Flüssikäite und Gaas. Schiff verdränge Wasser und bechömme eso Ufdriib. Wil die middleri Dichdi vom ene Schiff chliiner isch as d Dichdi vo Wasser, schwümmt s Schiff oobe druf. Au Ballöön und Luftschiff nütze die Äigeschaft zum Fliege us. Mä füllt sä mit eme Gaas, wo d Dichdi von em chliiner isch as d Dichdi vo dr Luft drum ume. Die Gaas (z. B. Helium oder Wasserstoff), wo bi Luftschiff und vile Ballöön iigsetzt wärde, si vo Natur us weniger dicht as Luft, in Häissluftballöön wird d Luft im Balloon mit Hilf vo Gasbrenner warmt gmacht und iiri Dichdi nimmt ab. Commons: Buoyancy – Sammlig vo Multimediadateie Interaktivs Experimänt öber d Gröössi vo dr Ufdriibschraft uf e Körper, wo in ere Flüssigkäit underdaucht isch Noochbau vom historische Experimänt mit äifache Middel Normdate: GND: 4137273-6 | LCCN: sh85006547
D Statik isch e Däilgebiet vo dr Mechanik, wo sich mit em Gliichgwicht vo Chreft an Körper befasst. Für dass e Kürper, wo in Rue isch oder sich ooni Beschlöinigung bewegt, in Rue blibt, bzw. sich witer ooni Beschlöinigung bewegt, müesse d Summe vo alle Chreft und Momänt, wo uf dä Körper wirke, Null sii. Das isch d Gliichgwichtsbedingig vo dr Statik. Wenn d Chhreft und d Momänt, wo aagrife, bekannt si, cha mä die reagierende Uflaagerchreft und d Chreft und d Momänt, wo im Körper inne wirke, bestimme. D Ermiddlig vo de Chreft und Momänt isch d Grundlaag drfür wie Bauwärk und Baudäil usgläit und dimensioniert wärde. D Statik isch e wääsentligs Fachgebiet in de ääscheniöörwüsseschaftlige Fachrichdige Bauääscheniöörwääse (Baustatik) und Maschinebau. Si beschäftigt sich under anderem mit em Middelpunkt vo de Chreft und em Schwerpunkt, dr Riibig, em Begriff vo dr Arbet, dr Bestimmig vo dr Schnittgröössi, dr Berächnig vo dr Verformig und dr Stabilideet. Die Brobleem wärde mit Hilf vo grafische und rächnerische Methode glööst. Näbe de klassische analütische Methode wird immer mee die numerischi Finite-Elemente-Methode aagwändet. D Stifhäit (Stifigkäit), wo dr Widerstand vom ene Körper gegen e elastischi Verformig dur e Chraft oder e Dräimomänt isch, hänggt
D Baustatik, hüfig churz Statik, befasst sich mit em Berächne vo unbeweglige Tragstrukture und dr genaue Definiton vom Tragsystem, so dass es im stabile Gliichgwicht isch. Dodrfür bruucht si d Formle vo dr mechanische Statik us dr Physik. D Bruefsgattig, wo sich mit däm Thema befasst isch dr Bauäscheniör. In dr Schwyz kha me dä Bruef vorallem an dr ETH Züüri studiere. Für än Archidekt, wo sich sich ehnder mit dr Form und em Uusdrugg vom Gebäud befasst, spiilt d Statik insofärn ä Rolle, ass si Gränze festleit, was mit wele Materialie wie cha baut wärde. Die genaue statische Berächnige wärde im Allgemeine vom Statiker gmacht und nit vom Archidekt. Hartung, B.: Zur Mechanik des Stahlbetonbalkens. Dissertation TH Darmstadt 1985 D 17. Hartung, B.; Krebs, A.: Erweiterung der Technischen Biegelehre Teil 1. Beton- und Stahlbetonbau 99 (2004), Heft 5. Krebs, A.; Schnell, J.; Hartung, B.: Erweiterung der Technischen Biegelehre Teil 2. Beton- und Stahlbetonbau 99 (2004), Heft 7. Krebs, A.; Hartung, B.: Zur wirklichkeitsnahen Beschreibung des Trag- und Verformungsverhaltens von Stahlbeton- und Spannbetonträgern mit der ETB. Bauingenieur 82 (2007), Heft 10. Karl-Eugen Kurrer: Geschichte der Baustatik. Berlin: Ernst & Sohn 2002. ISBN 3-433-01641-0. Karl-Eugen Kurrer: The History of the Theory
D Elektrostatik isch ä Deilgebiet vo dr Elektrodynamik und befasst sech mit elektrische Ladige, wo sech nit bewege, und mit de elektrische Fälder vo glaadene Körper befasst. D Fenomeen vo dr Elektrostatik chömme vo de d Chreft, wo elektrischi Laadige ufenander usüebe. Die Chreft wärde vom Coulombsche Gsetz beschriibe: F = 1 4 π ε 0 q 1 ⋅ q 2 r 2 {\displaystyle F={\frac {1}{4\pi \varepsilon _{0}}}{\frac {q_{1}\cdot q_{2}}{r^{2}}}} , wobii q 1 {\displaystyle q_{1}} und q 2 {\displaystyle q_{2}} zwäi Laadigsmänge si, wo chugelsümmetrisch verdäilt si, r {\displaystyle r} dr Abstand zwüsche deren iire Middelpünkt und ε 0 {\displaystyle \varepsilon _{0}} d Permittivität vom Vakuum (elektrischi Fäldkonstante) isch. E klassischs Bischbil isch, ass Bärnstäi, wo mä draa ribt, Däili aaziet. Au wenn d Chreft chlii usgseen, isch die elektrischi Chraft z. B. im Vergliich mit dr Grawitazioonschraft usserordentlig stark: die elektrischi Chraft zwüschen eme Elektron und eme Proton (bäidi bilde zämme e Wasserstoffatom) isch öbbe 40 Gröössenornige gröösser as iiri gegesitigi Aaziejig wäge dr Gravitazioonschraft. D Elektrostatik isch e Spezialfall vo dr Elektrodynamik für umbewegti elektrischi Laadige und statischi elektrischi Fälder, wo sich mit dr Zit nid ändere. D Elektrostatik het iir Analogon in dr Magnetostatik, wo sich