rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Les Verrières (frankoprovenzalisch [ɛ vɛˈrɛr / lɛ vɛriːrɛ / ɛ vɛˈrer / le vɛˈrɛːrɛ / vɛˈrir]) isch e Dorf und e bolitischi Gmai vom Kanton Nöueburg. Zue Les Verrières ghere dr Zäntralort Grand Bourgeau, d Wyler Belle-Perche, Le Crêt, La Croix-Blanche, Meudon, Mont des Verrières (1'200 m ü. M.), Petits Cernets (1'142 m ü. M.) un Grands Cernets (1'160 m ü. M.). Dr Bann umfasst 46 Prozänt landwirtschaftligi Flechi, 50 Prozänt Wald un 4 Prozänt Sidligsflechi. D Nochbergmaine vu Les Verrières sin Val-de-Travers un La Côte-aux-Fées im Kanton Nöueburg un Verrières-de-Joux, Pontarlier un Les Alliés z Frankrych. Les Verrières isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1344 as villa de Verreriis (dervor 1311 Myezour, 1337 Mey Joulz). Syt 1648 isch Nöueburg Firschtetum un ab 1707 dur Personalunion mit em Chenigrych Preuße verbunde gsii. Anne 1806 isch s Biet an Frankrych unter em Napoleon I. abdrätte wore. Im Zug vum Wiener Kongress isch s anne 1815 an d Schwyz chuu, doderby sin d Chenig vu Preuße aber bis zum Nöueburgerhandel 1857 au Firschte vu Nöueburg blibe. Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraadail isch 2010 bi 3 Prozänt gläge. 78,4 Prozänt vo dr Yywooner sin evangelisch-reformiert, 9,5 Prozänt sin römisch-katholisch (Stand
Lignières (frankoprovenzalisch [a lˈniər / ləniːər] – uf Düütsch früener: Linieri) isch e Gmai vom Kanton Nöueburg. D Gmai umfasst näb em glychnamige Dorf no dr Wyler Le Moulin (815 m ü. M.). Dr Bann, wo am südleche Hang vom Jurabärg lit, umfasst 44,5 Prozänt landwirtschaftligi Flechi, 49,5 Prozänt Wald un 6 Prozänt Sidligsflechi. Ufem Bärg obe chunt dr Gmeindbann fasch bis zum Chasseral ufe. Lignières isch ganz im Nordoschte vom Kanton Nöueburg am Jurafuess. D Nochbergmaine vu Lignières sin Le Landeron, Enges un Val-de-Ruz im Kanton Nöueburg un Nods, Prêles un La Neuveville im Kanton Bärn. Im Piet vo Lignières het me Räschte von ere Römersidlig gfunde. S Dorf Lignières isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1179 as Linieres, 1212-20 in Linieres. Syt 1648 isch Nöueburg Firschtetum un ab 1707 dur Personalunion mit em Chenigrych Preuße verbunde gsii. Anne 1806 isch s Biet an Frankrych unter em Napoleon I. abdrätte wore. Im Zug vum Wiener Kongress isch s anne 1815 an d Schwyz chuu, doderby sin d Chenig vu Preuße aber bis zum Nöueburgerhandel 1857 au Firschte vu Nöueburg blibe. Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraadail isch 2010 bi 10,1 Prozänt gläge. 51,1 Prozänt vo dr Yywooner
Montalchez (frankoprovenzalisch [a mɔ̃talˈtsi]) isch es Dorf im Kanton Kanton Nöieburg. Montalchez lyt am Jurasidhang. S Piet umfasst 57 Prozänt landwirtschaftligi Flechi, 39 Prozänt Wald un 4 Prozänt Sidligsflechi. D Nochbergmaine vu Montalchez sin früener gsi: Fresens, Saint-Aubin-Sauges un Gorgier im Kanton Nöueburg un Provence im Kanton Waadt. Montalchez isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1340 as villa de Montallichie. Syt 1648 isch Nöueburg Firschtetum un ab 1707 dur Personalunion mit em Chenigrych Preuße verbunde gsii. Anne 1806 isch s Biet an Frankrych unter em Napoleon I. abdrätte wore. Im Zug vum Wiener Kongress isch s anne 1815 an d Schwyz chuu, doderby sin d Chenig vu Preuße aber bis zum Nöueburgerhandel 1857 au Firschte vu Nöueburg blibe. Hüt ghört Montalchez zu der Gmeind La Grande Béroche. Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraadail isch 2010 bi 18 Prozänt gläge. 48,4 % vo dr Yywooner sin evangelisch-reformiert, 25,4 % sin römisch-katholisch (Stand 2000). Bi dr Nationalrootswahle 2011 het s des Ergebnis gee: BDP 1,0 %, CVP 1,3 %, FDP 27,3 %, Grüeni 12,3 %, PdA 1,0 %, SP 25,2 %, SVP 26,2 %. Montalchez isch es tradiionells Puuredorf. Bi dr Volkszellig 2000 hän vu dr 184 Yywohner 88,9 Prozänt
Montmollin (frankoprovenzalisch [mɔ̃mɔˈlɛː]) isch es Dorf im Kanton Nöueburg. Früener isch es en eigeti Gmeind gsii. Zum 1. Jänner 2013 het si mit dr Gmaine Boudevilliers, Cernier, Chézard-Saint-Martin, Coffrane, Dombresson, Engollon, Fenin-Vilars-Saules, Fontainemelon, Fontaines, Les Geneveys-sur-Coffrane, Les Hauts-Geneveys, Le Pâquier, Savagnier un Villiers zue dr neie Gmai Val-de-Ruz fusioniert. Zue Montmollin ghert näb em glychnamige Dorf no dr Wyler La Prise (981 m ü. M.). S Piet umfasst 57 Prozänt landwirtschaftligi Flechi, 37 Prozänt Wald un 6 Prozänt Sidligsflechi. D Nochbergmaine vu Montmollin sin früener gsii: Coffrane, Corcelles-Cormondrèche, Rochefort, La Sagne un Les Geneveys-sur-Coffrane gsi. Montmollin isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1347 as Mommolens, 1372 Montmolens. Syt 1648 isch Nöueburg Firschtetum un ab 1707 dur Personalunion mit em Chenigrych Preuße verbunde gsii. Anne 1806 isch s Biet an Frankrych unter em Napoleon I. abdrätte wore. Im Zug vum Wiener Kongress isch s anne 1815 an d Schwyz chuu, doderby sin d Chenig vu Preuße aber bis zum Nöueburgerhandel 1857 au Firschte vu Nöueburg blibe. Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraadail isch 2010 bi 12,3 Prozänt gläge. 47,9 Prozänt vo dr Yywooner sin evangelisch-reformiert, 23,7 Prozänt sin römisch-katholisch (Stand 2000). Bi dr Nationalrootswahle 2011 het s des Ergebnis
Peseux NE (frankoprovenzalisch [pəzø]) isch e Gmai vum Kanton Nöueburg. Peseux lyt weschtlig vu dr Stadt Nöueburg am Jurafuess und a dr Kantonsstrooss is Val de Travers ufe. Dr Bann umfasst 3 Prozänt landwirtschaftligi Flechi, 70 % Wald un 27 % Sidligsflechi. D Nochbergmaine vu Peseux sin Milvignes, Corcelles-Cormondrèche, Val-de-Ruz, Valangin un Nöueburg. Peseux isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1191 as Pusus (1195 apud Pusoz, 1278 de Posoys, 1466 Peseux). Syt 1648 isch Nöueburg Firschtetum un ab 1707 dur Personalunion mit em Chenigrych Preuße verbunde gsii. Anne 1806 isch s Biet an Frankrych unter em Napoleon I. abdrätte wore. Im Zug vum Wiener Kongress isch s anne 1815 an d Schwyz chuu, doderby sin d Chenig vu Preuße aber bis zum Nöueburgerhandel 1857 au Firschte vu Nöueburg blibe. Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Quella: Bundesamt för Statistik 45,9 Prozänt vo dr Yywooner sin evangelisch-reformiert, 24,6 Prozänt sin römisch-katholisch (Stand 2000). Bi dr Nationalrootswahle 2011 het s des Ergebnis gee: BDP 2,2 Prozänt, CVP 2,2 Prozänt, FDP 25,7 Prozänt, Grüeni 8,8 Prozänt, PdA 1,2 Prozänt, SP 29,6 Prozänt, SVP 24,1 Prozänt. Peseux isch früener es Wybuuredorf gsi. Denn isch im 19. Joorhundert d Induschtry cho, und Änds 20. Joorhundert
Rochefort (frankoprovenzalisch [rɔtsˈfɔː]) isch e Dorf und e bolitischi Gmai vom Kanton Nöueburg. S Piet vo Rochefort lyt im Nöieburger Jura. Es goot vom Fluss Areuse im stotzige Tobel unde bis uf d Jurahöchi uf der Kreete vom Tablettes und ufs Platoo vo der Alp Métairie du Grand Coeurie ufe. Zue Rochefort ghere näb em glychnamige Dorf d Sidlige Chambrelien (630 m ü. M.), Montézillon (758 m ü. M.), Les Grattes de Vent (835 m ü. M.), Les Grattes de Bise (840 m ü. M.) un La Tourne (1'129 m ü. M.). Dr Bann umfasst 33 Prozänt landwirtschaftligi Flechi, 62 Prozänt Wald, 4 Prozänt Sidligsflechi un öppe 1 Prozänt sunschtigi Flechi. D Nochbergmaine vu Rochefort sin Boudry, Brot-Plamboz, La Sagne, Val-de-Ruz, Val-de-Travers, Corcelles-Cormondrèche un Milvignes. I de Jurafelse unden am Dorf im Areusetobel isch d Hööli vo Cotencher, wo en berüempte Fundort vo Räschte us der Urgschicht isch. Me het dört Gibei vo Höölibääre und au vo Neandertaler entdeckt. Rochefort isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1184 Rupeforti, 1236 Rochifort. Syt 1648 isch Nöueburg Firschtetum un ab 1707 dur Personalunion mit em Chenigrych Preuße verbunde gsii. Anne 1806 isch s Biet an Frankrych unter em Napoleon I. abdrätte wore.
Saint-Aubin-Sauges (frankoprovenzalisch [a st yˈbɛ̃ / sɛ̃t oˈbɛ̃]-[a ˈsodzə]) isch es Dorf im Kanton Nöieburg. Es ghört zu dr Gmeind La Grande Béroche. Früener isch s en eigeti Gmeind gsii. Der ehemoolig Gmeindbann vu Saint-Aubin-Sauges isch vum Stade vum Nöueburgersee bis uf 1436 m Hechi uf en Jura ufeggange. D Gmai het di baide Ortsdail Saint-Aubin un Sauges gha. Dr alt Gmeindbann het 46 Prozänt landwirtschaftligi Flechi, 50,9 Prozänt Wald un drüü Prozänt Sidligsflechi umfasst. d Nochbergmaine vu Saint-Aubin-Sauges sin dozmol gsii: Vaumarcus, Fresens, Montalchez un Gorgier. Anne 1888 hän sich di ehmolige Gmaine Sauges un Saint-Aubin zämmegschlosse. Saint-Aubin isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1176 as Sancti Albini, Sauges anne 1340 as villa de Sauges. Syt 1648 isch Nöueburg Firschtetum un ab 1707 dur Personalunion mit em Chenigrych Preuße verbunde gsii. Anne 1806 isch s Biet an Frankrych unter em Napoleon I. abdrätte wore. Im Zug vum Wiener Kongress isch s anne 1815 an d Schwyz chuu, doderby sin d Chenig vu Preuße aber bis zum Nöueburgerhandel 1857 au Firschte vu Nöueburg blibe. Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraadail isch 2010 bi 5,7 % gläge. 69,3 Prozänt vo dr Yywooner sin evangelisch-reformiert, 6,9 Prozänt sin römisch-katholisch gsii
Saint-Blaise (frankoprovenzalisch [a sɛ̃ byɑːz], uf dytsch früener: Sankt Blasie) isch e Dorf und e bolitischi Gmai vom Kanton Nöueburg. Saint-Blaise lyt am Stade vum Nöueburgersee am Fueß vum Chaumont. Zue Saint-Blaise ghere au no d Wyler Voëns (584 m ü. M.) un Le Maley (617 m ü. M.). Dr Bann umfasst 27 Prozänt landwirtschaftligi Flechi, 54 Prozänt Wald, 18 Prozänt Sidligsflechi un öppe 1 Prozänt sunschtigi Flechi. D Nochbergmaine vu Saint-Blaise sin Hauterive, Nöueburg, Cressier, Cornaux un La Tène. Saint-Blaise isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1011 as Arins, 1209 Sanctus Blasus. Voëns un Maley sin im Johr 1888 zue Saint-Blaise chuu. Syt 1648 isch Nöueburg Firschtetum un ab 1707 dur Personalunion mit em Chenigrych Preuße verbunde gsii. Anne 1806 isch s Biet an Frankrych unter em Napoleon I. abdrätte wore. Im Zug vum Wiener Kongress isch s anne 1815 an d Schwyz chuu, doderby sin d Chenig vu Preuße aber bis zum Nöueburgerhandel 1857 au Firschte vu Nöueburg blibe. Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraadail isch 2010 bi 7,9 Prozänt gläge. 52,4 Prozänt vo dr Yywooner sin evangelisch-reformiert, 19,4 Prozänt sin römisch-katholisch (Stand 2000). Bi dr Nationalrootswahle 2011 het s des Ergebnis gee: BDP 1,4 Prozänt,
Savagnier (frankoprovenzalisch [savaˈɲi / savaˈɲiː]) isch es Dorf im Kanton Nöieburg. Früener isch Savagnier an eigeni Gmeind gsi. Si het zum ehemolige Bezirk Val-de-Ruz ghört. Zum 1. Jänner 2013 het si mit dr Gmaine Boudevilliers, Cernier, Chézard-Saint-Martin, Coffrane, Dombresson, Engollon, Fenin-Vilars-Saules, Fontainemelon, Fontaines, Les Geneveys-sur-Coffrane, Les Hauts-Geneveys, Montmollin, Le Pâquier un Villiers zue dr neie Gmai Val-de-Ruz fusioniert. Savagnier lyt am Fluss Seyon und uf der Nordsyte vom Bärg Chaumont (1270 m). Savagnier bstoht us dr baide Derfer Petit Savagnier (737 m ü. M.) un Grand Savagnier (769 m ü. M.). Dr Bann umfasst 50 Prozänt landwirtschaftligi Flechi, 44 Prozänt Wald un 6 Prozänt Sidligsflechi. D Nochbergmaine vu Savagnier sin Chézard-Saint-Martin, Engollon, Fenin-Vilars-Saules, Neueburg, Enges, Villiers un Dombresson gsii. Savagnier isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1143 as Savaigner. S Gmeindwappe zeigt en Löi, wo en Schilt mit em Nöieburger Wappe het. Syt 1648 isch Nöueburg Firschtetum un ab 1707 dur Personalunion mit em Chenigrych Preuße verbunde gsii. Anne 1806 isch s Biet an Frankrych unter em Napoleon I. abdrätte wore. Im Zug vum Wiener Kongress isch s anne 1815 an d Schwyz chuu, doderby sin d Chenig vu Preuße aber bis zum Nöueburgerhandel 1857 au Firschte vu Nöueburg
Val-de-Travers isch e Gmai im Kanton Nöieburg. D Gmeind lyt i däm Kwerdaal dure Jura, wo dr Fluss Areuse derdur zum Nöieburgersee abeflüsst. Bi Saint-Sulpice goot d Axe vom Vercheer dur ne Kluus, wo der öschtlech Ygang dr Name Chapeau de Napoléon het. D Linie vo dr Ysebaan vo Nöieburg uf Pontarlier het doo drü Dunäll. Bi Fleurier zweige d Hauptstroosse über d Bärge uff Le Locle und Sainte Croix vo dr Daalstrooss ab. Dr Bann vu Val-de-Travers bstoht us 43,3 Prozänt landwirtschaftligi Flechi, 54,3 Prozänt Wald, 2,3 Prozänt Sidligsflechi un 0,1 Prozänt sunschtigi Flechi. D Nochbergmaine vu Val-de-Travers sin La Côte-aux-Fées, Les Verrières, La Brévine, Les Ponts-de-Martel, Brot-Plamboz, Rochefort, Boudry un La Grande Béroche im Kanton Nöieburg, Fontaines-sur-Grandson, Fiez, Provence, Tévenon un Mauborget im Kanton Waadt un Hauterive-la-Fresse un Les Alliés z Frankrych. D Gmai Val-de-Travers isch am 1. Jänner 2009 entstanden us dr Fusion vu dr Gmaine Boveresse (frankoprovenzalisch [a burɛs]), Buttes ([ˈbyte]), Couvet ([a kɔˈvɛ]), Fleurier ([fjœˈri / føriː]), Les Bayards ( [lə baˈjaː]), Môtiers ([mɔˈtiː]), Noiraigue ([nɛˈraːwɛ / nɛˈraːwə]), St-Sulpice ([a sɛ syrpi]) un Travers ([a traˈvar]). S Val-de-Travers, dt. friejer Traverstal isch zum erschte Mol gnännt wore um 1150 as Vallis traversis, 1228 Valtravers, Boveresse
Valangin (frankoprovenzalisch [volɛˈdʒɛ̃], uf dytsch früener: Valendis) isch e bolitischi Gmai vom Kanton Nöueburg. Valangin lyt im Nöieburger Jura am nerdlige Yygang vu dr Seyon-Schlucht. Zue Valangin ghere au no d Wyler La Borcarderie (674 m ü. M.) un Bussy (746 m ü. M.). Dr Bann umfasst 40 Prozänt landwirtschaftligi Flechi, 51 Prozänt Wald, 8 Prozänt Sidligsflechi un öppe 1 Prozänt sunschtigi Flechi. D Nochbergmaine vu Valangin sin Neuenburg, Peseux un Val-de-Ruz. Valangin isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1241 as de Valengiz. D Herrschaft vo Valangin het im Middelalter mit der Burg uf em Felse z Valangin ir Zäntrum gha. Si isch anne 1215 a d Graafe vo Aarbärg cho. 1296 isch es wäge dere Herrschaft zum ene Chrieg cho. Sid 1592 het s Piet vo Valangin ganz zu Nöieburg ghört. Syt 1648 isch Nöueburg Firschtetum un ab 1707 dur Personalunion mit em Chenigrych Preuße verbunde gsii. Anne 1806 isch s Biet an Frankrych unter em Napoleon I. abdrätte wore. Im Zug vum Wiener Kongress isch s anne 1815 an d Schwyz chuu, doderby sin d Chenig vu Preuße aber bis zum Nöueburgerhandel 1857 au Firschte vu Nöueburg blibe. Bis Endi 2017, wo d Bezirk im Kanton Nöieburg
Famergü, wo uf Französisch Vaumarcus und im frankoprovenzalische Dialäkt [a vomɛrˈky] heisst, isch en Ortschaft im Kanton Nöieburg. Früener het der Ort Vaumarcus-Vernéaz gheisse und es isch en eigeni Gmeind gsi, wo sech denn mit de anderne Gmeinde vo der Gägend uf e 1. Jänner 2018 zämetoo het zum die grossi Gmeind La Grande Béroche z bilde. Bis 2017 het’s im Kanton Nöieburg der Bezirk Boudry ggää, wo Vaumarcus derzue ghört het. Vaumarcus lyt am Stade vum Nöueburgersee an dr Gränze zum Kanton Waadt. Zue Vaumarcus ghert au no dr Wyler Vernéaz (610 m ü. M.). Dr Bann bstoht us 62 Prozänt landwirtschaftligi Flechi, 26 Prozänt Wald und 12 Prozänt Sidligsflechi. Die alte Nochbergmaine vu Vaumarcus sin gsii: Saint-Aubin-Sauges un Fresens im Kanton Nöueburg un Mutrux un Concise im Kanton Waadt. Vaumarcus isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1227 as Valmarcuel. Dä Ortsname wird erklärt us der ursprüngliche Form, wo uf düütsch «s Taal vom Markold» heisst. Z Vaumarcus stoot en alti Burg. Syt 1648 isch Nöueburg Firschtetum un ab 1707 dur Personalunion mit em Chenigrych Preuße verbunde gsii. Anne 1806 isch s Biet an Frankrych unter em Napoleon I. abdrätte wore. Im Zug vum Wiener Kongress isch s
Villiers (frankoprovenzalisch [a vəˈjiː / a vəˈʎiː]) isch es Dorf vom Kanton Nöieburg. Früener isch es en eigeti Gmeind gsii. Zum 1. Jänner 2013 het die mit dr Gmaine Boudevilliers, Cernier, Chézard-Saint-Martin, Coffrane, Dombresson, Engollon, Fenin-Vilars-Saules, Fontainemelon, Fontaines, Les Geneveys-sur-Coffrane, Les Hauts-Geneveys, Montmollin, Le Pâquier un Savagnier zue dr neie Gmai Val-de-Ruz fusioniert. S alte Gmeinpiet vo Villiers het näb em glychnamige Dorf no dr Wyler Clémesin (1'004 m ü. M.) gha. Dr ehemoolig Bann het 42 Prozänt landwirtschaftligi Flechi, 51 Prozänt Wald un 7 Prozänt Sidligsflechi gha. D Nochbergmaine vu Villiers sin dozmol gsii: Le Pâquier, Dombresson, Savagnier, Enges un Lignières im Kanton Nöueburg un Nods, Villeret un Saint-Imier im Kanton Bärn. Villiers isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1191 as in Vilar, 1308 de Villier. Syt 1648 isch Nöueburg Firschtetum un ab 1707 dur Personalunion mit em Chenigrych Preuße verbunde gsii. Anne 1806 isch s Biet an Frankrych unter em Napoleon I. abdrätte wore. Im Zug vum Wiener Kongress isch s anne 1815 an d Schwyz chuu, doderby sin d Chenig vu Preuße aber bis zum Nöueburgerhandel 1857 au Firschte vu Nöueburg blibe. Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraadail isch 2010 bi 18,2 Prozänt gläge. 47,5
De Jürgen Klaus Hennig (* 5. März 1951 z Stuegert) isch en dütsche Chemiker und Medizinphysiker. Är giltet international als eine vo de Wägbereiter vo de Magnetresonanztomographie i de klinische Diagnostik. Är isch wüsseschaftliche Diräkter vo de Abteilig Röntgediagnostik und Chairman vom Magnetic Resonance Development and Application Centers a dr Universitätsklinik Friburg im Breisgau. Im Johr 2003 isch är mit em Max-Planck-Forschungspreis i dr Kategorie Biowüsseschaft / Medizin uszeichnet worde. Vo 1969 bis 1977 het dr Hennig in Stuegert, London, Münche und Friburg Chemie studiert. I de Johr 1977–1981 isch är wüsseschaftliche Agstellte am Institut für physikalischi Chemie ir Albert-Ludwigs-Universität Friburg gsi, wo är under de Leitig vom Herbert Zimmermann sini Doktorarbeit über NMR-Untersuechige zur intramolekulare Ustuschkinetik erarbeitet und verfasst het. Während däre Zyt isch dr Hennig dur d’Inaugural-Vorläsig vo sim Betreuer Hans-Heinrich Limbach über d’Arbeite vom spötere Nobälpriesträger Paul Lauterbur s’erschte Mal mit dr Magnetresonanztomographie (MRT) in berüherig cho. Vo 1982 bis 1983 isch de Hennig als Post-Doc a dr Universität Züri agstellt gsi, wo är uf em Gebiet vo dr CIDNP-Spektroskopie g‘arbeitet het. Sini erschti eigeni NMR-Pulssequänz het är 1982 zur Mässig vo intramolekulare Ustuschprozäss entwicklet. Während de Zyt in Züri het sich denn de Hennig dezue entschiede,
D Darmstädter Madonna (au D Madonna vom Bürgermäister Meyer) isch e Gmäld vom Hans Holbäi em Jüngere (1497–1543). S Bild isch 1526 z Basel entstande. Es zäigt dr Basler Bürgermäister Jakob Meyer zem Haas, wo s Bild in Ufdraag gee het, zämme mit sinere erste Frau, wo denn scho dood gsi isch, mit sinere domoolige Frau und mit sinere Dochder, wo alli um d Maria mit em Jesuschind grubbiert si, wo in dr Middi uf eme Droon sitzt. D Bedütig vo de andere männlige Persone uf dr lingge Site isch nonog ändgültig kläärt, wie au die ganzi Ikonografii vom Bild. S Bild gältet as Glaubensbekenntnis vom katholische, antireformatorisch iigstellte Bürgermäister. S Gmäld veräinigt Iiflüss vo dr italiänische religiööse Rönessangsmoolerei mit Elimänt vo dr altniiderländische Bortretmoolerei. Es isch emol im Schlossmuseum Darmstadt usgstellt gsi, und vo do läitet sich si populääre Titel ab. Vo 2004 aa isch s as befristeti Leihgoob im Städelsche Kunstinstitut z Frankfurt am Main gsi. 2011 het die Hessischi Huusstifdig s Wärk an dr Undernäämer und Kunstsammler Reinhold Würth verchauft. Sit em Januar 2012 hängt s Gmäld in dr Johanniterhalle z Schwäbisch Hall. S Gmäld isch as Kulturguet im baade-württebärgische Verzäichnis vo nazional wärtvolle Kultuurgüeter registriert und
Babbiirtechnoloog (Dütschland, Schwiz) bzw. Babbiirtechniker (Ööstriich) isch e Bruef und Usbildigsbruef in dr Zällstoff- und Babbiirindustrii. Babbiirtechnolooge schaffe vor allem in dr Brodukzioon vo Babbiir, Tischuu, Karton oder Zällstoff. Die früeneri Bruefsbezäichnig Babbiirmacher isch z Dütschland, Ööstriich und in dr Schwiz gänderet worde, wil dr Grad vo dr Technisierig- und Automatisierig vo dr Brodukzioon immer mee gstiige isch. Hüte isch d Überwachig vo komplexe Brodukzioonsaalaage e Hauptufgoobegebiet vo de Babbiirtechnolooge. Si richte vor em Aafang vo dr Brokzioon die elektronisch gstüürte Babbiir- und Zällstoffmaschine ii, überwache denn d Brodukzioon und brüefe d Kwalideet vo de fertige Brodukt. Si kümmere sich um Stöörige und s Servis vo de Maschine. BiBB (Hrsg.): Papiertechnologe/Papiertechnologin – Ausbildung gestalten 1. Auflage 2011. W. Bertelsmann Verlag GmbH & Co. KG, Bielefeld, 2011, ISBN 978-3-7639-4871-0. Dütschland: http://www.papiertechnologe.de Website über e Bruef vom Babbiirtechnolog vom Verband vo de Dütsche Babbiirfabrike und dr Veräinigung vo de Arbäitgääberverbänd vo dr Dütsche Babbiirindustrii Schwiiz: http://www.papiertechnologe.ch Website über e Bruef vom Babbiirtechnolog vom Arbäitgääberverband vo de Schwizerische Babbiir-Industrielle (ASPI) http://www.bbt.admin.ch/bvz/grundbildung/index.html?detail=1&typ=EFZ&item=811&lang=de (Site cha nüme abgrüeft wärde; Suche im Webarchiv)[1] [2] Vorlage:Toter Link/www.bbt.admin.ch Ööstriich: Berufs- und Brancheninfos für Papiertechniker der Wirtschaftskammer Österreich Ausbildungs-und Weiterbildungsinfos des Instituts für Bildungsforschung der Wirtschaft: BerufsInformationsComputer (BIC)
Gäldwäggsler isch e kaufmännische Bruef wo bekannt isch sit dass d Münze im Alterdum ufchoo si. Wie dr Naame säit, duscht dr Gäldwäggsler für e Brovisioon fremdi Zaaligsmiddel in orts- oder landesüübligs Gäld um. In de Industriistaate si s hützudags Wäggselstuube und Gäldwäggselautomaate, wo sonigi Gschäft mit Chunde mache. D Entwicklig vom Bruef vo de Gäldwäggsler isch äng mit dr Münz- und Gäldgschicht verbunde. E Blüetezit z Öiropa isch s spöötere Middelalter gsi, wo dr Handel wider het afo uflääbe und Münze von e Hufe verschiidene Autoridääte brägt worde si. Allgemäin goot mä drvoo us, ass d Ursprüng vo de modärne Kreditinstitut in deere kaufmännische Däätigkäit lige. Helmut Kahnt: Das große Münzlexikon von A bis Z. Gietl u. a., Regenstauf u. a. 2005, ISBN 3-924861-84-6. Elisabeth Nau: Epochen der Geldgeschichte. Kohlhammer, Stuttgart u. a. 1972, ISBN 3-17-210101-0. Wolfram Weimer: Geschichte des Geldes. Eine Chronik mit Bildern. Lizenzausgabe. Suhrkamp, Frankfurt am Main 1994, ISBN 3-518-38807-X (Suhrkamp-Taschenbuch 2307). Peter Spufford: Handbook of medieval exchange. Boydell and Brewer u. a., London 1986, ISBN 0-86193-105-X (Royal Historical Society Guides and Handbooks 13), (englisch). Commons: Gäldwäggsler – Sammlig vo Multimediadateie Belgische Nationalbank: Der Wechseltisch (Site cha nüme abgrüeft wärde; Suche im Webarchiv)[1] [2] Vorlage:Toter Link/www.nbb.be
Dr Gulde het ursprünglig e Goldmünze bezäichnet, spööter aber au e Rächeäinhäit und e Silbermünze. Vo de erste Goldmünze vo deere Art, em Florentiner Fiorino d'oro, latiinisch lat. florenus aureus, chömme d Nääme Floren oder Florene (dütsch), Florijn (niiderländisch), Florin (franzöösisch und änglisch) und Forint (ungarisch). Au die internazional gängige Abchürzige fl. oder f. chömme vom Fiorino. Im Süde und Weste vom Häilige Römische Riich Dütscher Nazioon het sich hingeege scho früe dr Naame Gulde (vo mhd. guldin (pfenni(n)c/florin)) duuregsetzt. Dr Rächnigsgulde isch entstande, wo mä zum ene bestimmte Zitpunkt dr Wärt vom ene Goldgulde in chliinere Nominalie, wie Grosche, Chrüzer, Albus usw. het afo usdrücke und denn dä Wärt äifach bhalte het, au wenn dr Wärt vo dr Goldmünze sälber uufe oder aabe gange isch. Im 16. Joorhundert het mä denn aagfange, Silbermünze im Wärt vo Rächnigsgulde z brääge. Kwelle David Thoman ab Hagelstein (Hrsg.): ACTA PUBLICA MONETARIA …, Augspurg 1692; Online-Ausgabe [1] (Site cha nüme abgrüeft wärde; Suche im Webarchiv)[2] [3] Vorlage:Toter Link/books.google.de Johann Christoph Hirsch: Der Schlüßel zu des Teutschen Reichs Münz-Archiv …, Nürnberg MDCCLXVI; Online-Ausgabe nur über Titelsuche erreichbar Georg Caspar Chelius, Aphorismen aus dem Fache der Münzgesetzgebung und des Münzwesens der vergangenen und gegenwärtigen Zeit,