rlitschk/wikidir huggingface dataset:
S 1691er-Wääse isch e abverheiti bürgerligi Revoluzioon z Basel im Joor 1691 gsi. D Revolte isch gege dr Groossi Root grichdet gsi, wo vo de groosse Basler Patrizierfamilie dominiert worden isch. Wääred Johrhunderte het z Basel, wie in andere Stedt vo dr Eidgenosseschaft au, dr Chläi Root regimentiert und het dr Grooss Root wies em grad basst het, iiberüeft und kontrolliert. D Zümft häi zwar scho 1528 verlangt, ass dr Chläi Root jeedes Joor vom Groosse Root nöi gweelt wurd. Dr Bildersturm uf s Münster, wo churz druf usbroche isch, het d Rööt eso iigschüchteret, ass si alles aagnoo häi, wo d Zümft verlangt häi. E nöiji Versammlig, wo us de protestantische Chläirööt, de Groossrööt und je vier Verdrätter vo jeedere Zumft bestande het, isch iigsetzt worde, und alli häi sich müesse verpflichte, z akzeptiere, was die beschliesst. E nöiji Rootsornig het aber die demokratische Wünsch vo de Zumftmitgliider zum grösste Däil äifach ignoriert und vier Joor spööter si die letschte demokratische Nöijerige rückgängig gmacht worde. Dr Chläi Root het si Macht über e Groossroot gfestigt und eso isch s fast zwäi Joorhundert lang bliibe 1690 het s dr Goossi Root denn aber doch no fertig brocht, d Verfassig z
Fähler bir Vorlage * Parametername unbekannt (Vorlage:Infobox Fußballklub): "adresse; manager; spitzname" Fluminense Football Club isch dä Fuesballverein vo da brasilianischa Stadt Rio de Janeiro, wobii Fluminense e Bezeichnig für d Iiwohner vom Bundesstaat Rio de Janeiro isch. Gründät isch der Club 1902 worde. Er het drissigmol s Campeonato Carioca, d Meisterschaft vom Bundesstaat Rio de Janeiro, gwunne, meh mol as jedi anderi Mannschaft. Die grösste Rivale vom Verein si di andere grosse Verein z Rio: CR Flamengo, Botafogo und Vasco da Gama. Dr Fluminense schpylt sini Häimschpyl im "Estádio do Maracanã" (78'838 Sitzplätz). Klub-Weltmeisterschaft: 1952 Brasilianischer Maischter: 1970, 1984, 2010, 2012 Brasilianische Pokalsiiger: 2007 Torneio Rio-Sao Paulo: 1957 e 1960 Campeonato Carioca (Staatsmaischter vo Rio de Janeiro): 1906 - 1907¹ - 1908 - 1909 - 1911 - 1917 - 1918 - 1919 - 1924 - 1936 - 1937 - 1938 - 1940 - 1941 - 1946 - 1951 - 1959 - 1964 - 1969 - 1971 - 1973 - 1975 - 1976 - 1980 - 1983 - 1984 - 1985 - 1995 - 2002 - 2005 - 2012 Fluminense' official site - Portugiesisch
Blaue (amtlich: Blauen) isch e politischi Gmeind im Bezirk Laufe im Kanton Basel-Landschaft in dr Schwiiz. Blaue lit uf ere Terrasse am Südhang vom Hügelzug Blaue (837m). Nochbergmeinde si Dittige, Zwinge, Nenzlige, Pfäffige, Ettige und die beide Solodurner Gmeinde Hofstette-Flüeh und Metzerle. S Gmeindigebiet isch 713 Hektare gross, drvo si 34 % Landwirtschaftsflechi, 60 % Wald und 6 % Siidlige. E goldigs Schild mit eme schwarze Querbalke und drüber e schwarze, fünfzackige Stärn isch s Wappe vo de Herre vo Rothbärg. Dr Stärn het me spöter drzuedo. Scho zur Römerzit het s e Stross ge, wo s Birsdal über e Blattebass in dr Nöchi vom hütige Dorf mit Basel verbunde het. S Dorf isch as Blakwan zum erste Mol im Johr 1147 erwähnt worde. 1408 si d Herre vo Rotberg und Ramstei Bsitzer vom Ort gsi. 1462 isch Blaue as Deil vo dr Vogtei Zwinge under d Herrschaft vom Basler Fürstbischof gfalle. 1490 isch Blaue in s Burgrächt mit Solodurn und 1525 ins Burgrächt mit dr Stadt Basel cho. 1792-93 isch Blaue Deil vo dr Raurakische Republik gsi, vo 1793 aa hai s d Franzose bsetzet und 1815 isch s dur en Entscheid vom Wiener Kongräss eidgenössisch und em Kanton
Brislech isch e politischi Gmeind im Bezirk Laufe im Kanton Basel-Landschaft in dr Schwiiz. Brislech isch e ländligi Gmeind, wo öbbe 20 Kilometer südwestlig vo dr Stadt Basel lit, am Aafang vom Lützeldal. D Flechi vom Gmeindigebiet bedräit 939 Hektare, drvo si 53 % Landwirtschaftsflechi, 39 % Wald und 8 % Siidlige. S Wappe us em Johr 1946 zeigt zwei roti, krüzti Liliestäb uf goldigem Grund. S Wappe het dr Familie "vo Ramstei" ghört, wo ursprünglig "vo Brislech" gheisse hai (vgl. au mit de Wappe vo Bretzwil, Nunnige, Zullwil und Zwinge). Zum erste Mol wird Brislech im Johr 1144 as Brislacho urkundlig erwähnt. Bis zum Ändi vom 19. Johrhundert isch s e reins Buuredorf gsi, wo s Hüüser nume dr Dorfstross nooch gha het. Öbbe e Dotzed Landwirtschaftsbedriib si no übrig bliibe, und die meiste von ene si usserhalb vom Dorfchärn. S rästlige Dorf bestoht zum grösste Deil us Wohnquartier und vereinzelte Undernähme. 1994 het Brislech as eini vo 13 Gmeinde im Laufedal vom Kanton Bärn zum Kanton Basel-Landschaft gwächslet. In de letzte 15 Johr isch d Bevölkerig vom Dorf um 40 Prozänt gwachse. Wichtigi Erwärbszwiig si s Chliigwärb und d Landwirtschaft. Z Brislech befindet sich e wichtigs elektrischs Underwärk,
Aenzlige isch e politischi Gmeind im Bezirk Laufe im Kanton Basel-Landschaft in dr Schwiiz. Aenzlige lit im Laufedal uf 447 m ü.M. am Blaue-Südhang ooben am Fluss Birs. Nochbergmeinde si Blaue, Brislech, Zwinge, Grellige und Pfäffige. Gspaltnigs Schild: linggs rot mit eme silbrige Schlüssel, Härkumft unklärt - rächts Silber mit eme blaue Balke mit ere ufgsetzte halbe blaue Lilie, s Wappe vo dr Herrschaft Pfäffige, wo d Gmeind emol drzue ghört het. S Wappen isch sit öbbe 1900 bekannt und bestoht in dere Art sit 1946. Flagge: wissrotblau. Scho früeh isch s Gebiet vo Aenzlige bewohnt gsi. Mä het im Johr 1944 in dr Birsmatte-Basisgrotte e Grab us dr mittlere Steizit (öbbe 4000 Johre vor Christus) mit eme wiiblige Skelett gfunde, s eltiste vo siiner Art in dr Schwiiz. Dr Übergang über e Blattebass zwüschen em Birsdal und em Laufedal oberhalb vo dr Gmeind hai scho d Kelte und d Römer bruucht. Urkundlig isch d Siidlig zum erste Mol im Dezämber 1298 erwähnt worde, wo dr Domdekan Heinrich vo Bächburg sim Sohn Konrad Land uf em Bruederholz gschänkt het, wo an d Güeter vom Johannis dicti de Nenzlingen aagstossen isch. Scho früeh isch d Burg uf em Kuenisbärg bim Blattebass
Dittige isch e politischi Gmeind im Bezirk Laufe im Kanton Basel-Landschaft in dr Schwiiz. D Gmeind Dittige lit im ene nördlige Siitedal vom Laufedal am Südhang vo dr Blauechetti. Im Nordoste gränzt d Gmeind an d Birs. S Gmeindiwappe zeigt dr heilig Wendelin in ere schwarze Chutte, mit eme goldige Stock und ere goldige Däsche uf eme grüene Fäld. Linggs und rächts im Hindergrund befinde sich zwei grüeni Laubbäum. D Hindergrundfarb isch wiss. Im Johr 1300 isch dr Ort zum erste Mol urkundlig erwähnt worde. 1435 isch dr Name „Tittingen“ gschriibe worde. Vo 1462 aa isch d Gmeind im Bsitz vom Bischof vo Basel gsi. Dr Wiener Kongräss hett Dittige 1815 em Kanton Bärn zuegordnet. 1994 isch s Dorf mit em Laufedal zum Kanton Baselland gwächslet. D Chille St. Niklaus het e Reihje vo Glasfänster vom Hans Stocker. Uf em Flugblatz vo Dittige finde alli zwei Johr die Internationale Dittiger Flugdäg statt. Commons: Dittingen – Sammlig vo Multimediadateie Offizielli Website vo dr Gmeind Dittige Daniel Hagmann: Dittige. In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz. Ständige Wohnbevölkerung nach Staatsangehörigkeitskategorie, Geschlecht und Gemeinde, definitive Jahresergebnisse, 2022. Bei späteren Gemeindefusionen Einwohnerzahlen aufgrund Stand 2022 zusammengefasst. Abruf am 5. September 2023 Normdate: GND: 4759138-9 |
Duggige isch e politischi Gmeind im Bezirk Laufe im Kanton Basel-Landschaft in dr Schwiiz. Duggige gränzt an d Gmeinde Aesch, Pfäffige, Grellige, Seewe, Hochwald, Dornach und Himmelried. D Flechi vom Gmeindigebiet bedräit 586 Hektare, drvo si 30 % Landwirtschaftsflechi, 57 % Wald, 12 % Bauzone und 1 % unproduktivi Flechi. Duggige isch wäge siiner ländlige Lag und de Zonevorschrifte e typischs Eifamiliehuusdorf. Die grosse voll erschlossene Baulandgebiet mache Duggige zur Zit zum ene attraktiven Ort für Zuezügler. D Landbriis si im Vergliich zu de benochberte Gmeinde Arlese und Aesch mit Quadratmeterbriis vo 400 bis 650 CHF moderat. Sit 1946 het Duggige en offiziells Wappe. Es zeigt en ufrächte, schwarze Bär mit rote Chralle und ere rote Zunge uf eme rote Dreibärg, vor goldigem Grund. Das isch s Wappe vo de Herre vo Bärefels und isch zum erste Mol im Johr 1305 offiziell erwähnt worde. Zu de Duggiger Gschlechter ghöre d Familie Hofner, Ruetsch, Saladin und Zeugin, wo bis hüte im Dorf läbe. D Bevölkerig het in de letzte Johr wägen em riichlige Baulandaagebot stark zuegnoh. D Gmeind isch mit ihren Infrastrukture für e Bevölkerigszahl bis zu 1'600 Persone iigrichtet. D Bevölkerig z Duggige setzt sich us 14,8 % Usländer und
Grällige, amtlig Grellingen, isch e politischi Gmeind im Bezirk Laufe im Kanton Basel-Landschaft in dr Schwiiz. Grällige lit im undere Laufedal und ghört sit 1994 zum Kanton Basel-Landschaft. Es lit südlig vo Basel, an dr Iisebahnstrecki Basel–Delémont. Bis zur Stadt Basel si s 15 Kilometer. Dr Bezirkshauptort Laufe lit 9 Kilometer westlig. D Flechi vo dr Gmeind bedräit 331 Hektare, drvo si 189 Hektare Wald, 69 Hektare Landwirtschaftsflechi, 64 Hektare Siidlige und 11 Hektare umbroduktiv. S Ortswappe isch 1911 vom Heraldiker Türler entworfe worde. Offiziell het mä s aber erst an dr Gemeindiversammlig vom 4. Juni 1946 aagnoh. Dr rot Baselstab (Bischofsstab) wiist uf s Fürstbistum Basel aane; die linggi Schildhelfti enthaltet s Wappe vo dr alte Herrschaft Pfäffige mit gwächslete Farbe. In dr Region rund ums Rhiichneu bi Basel si Ortsname wo mit "-inge" ände, verbreitet. Die wärde uf d Besiidlig dur d Alemanne im Früehmiddelalter zrügggfüehrt. Vo Grellige verzehlt me, ass en Alamannische Sippeführer, dr "Grello", ihm dr Name gee haig. Mä cha s aber nit belege. Urkundlig erwähnt wird Grellige zum erste Mol am 18. August 1274. Früehner het mä mänggisch für die verschidnige Dörfer au Dorf-Übernäme bruucht, für Grellige: "die Brääglede". Politisch wird d Gmeind vom
Lieschbrg, Hochdütsch Liesberg, frz. Julimont, Irtièmont, Irtiémont, Hicurtimont) isch e politischi Gmeind im Bezirk Laufe im Kanton Basel-Landschaft in dr Schwiiz. D Gmeind lit im Laufedal am Hang vom Blaue. Zum Ort ghören au d Weiler Riederwald und Oberrüti und d Industriisiidlig Lieschbrg-Station, im Dalgrund an dr Bahnlinie vo dr Jurabahn. D Gmeind Lieschbrg het mit zwölfehalb Quadratkilometer e sehr grossi Flechi, foot im Süde an dr Bärgchetti zum Kanton Jura aa und goht im Norde bis zur die Solodurner Enklave Chliilützel. S Dorf Lieschbrg isch nit sehr bekannt, wil die meiste Passante nume d Kantonsstross Delsberg - Laufe kenne. Im Dalbode befinde sich d Wiiler Riederwald, Oberrüti und Lieschbrg Station. D Birs fliesst uf ere Höchi vo 375 m üM. Lieschbrg Dorf befindet sich uf ere sehr attraktive und ruehige Sunneterrasse, voll Süd-Süd gläge, mit ere Ussicht und Witsicht, wo nid cha verbaut wärde. Dört obe herrscht e ganz speziells Mikroklima. Usser dr sehr starke Windexposition isch es sehr mild. D Sunneschiinduur isch über em kantonale Durchschnitt, wil weder Herbst- noch Früehlignäbel bekannt si und im Winter nur sälte Hochnäbel herrscht. D Niiderschleg si ganz bsundrigs, wil gege Süde d Bärgchetti braktisch dreimol so vil Niiderschlag kennt (gege 2000
Dr Christoph Martin Wieland Das Geheimnis des Kosmopolitenordens, 1788. Geheime Geschichte des Philosophen Peregrinus Proteus, Roman (Vorabdruck: Weimar 1788/89; Leipzig 1791). Göttergespräche, 1790 bis 1793. Die Wasserkufe oder der Einsiedler und die Seneschallin von Aquilegia, 1795 Agathodämon, Roman, Leipzig 1796 bis 1797 Aristipp und einige seiner Zeitgenossen, a Briafroman, viir Bend, Leipzig 1800 bis 1802 Das Hexameron von Rosenhain, 1803 bis 1805 Menander und Glycerion A Liebesroman en Briaf, Leipzig 1804 Krates und Hipparchia, 1805 Marcus Tullius Cicero: Sämtliche Briefe, 7 Bend, Zirich 1808 bis 1821 (vollendet vom Friedrich David Gräter). Lukian von Samosata: Sämtliche Werke, 6 Bend, Leipzig 1788 bis 1789. Horaz: Briefe, Leipzig 1782; Satiren, Leipzig 1786. William Shakespeare, 8 Bend, Zirich 1762 bis 1766. 1995 nei rausgäa vom Hans ond vo dr Johanna Radspieler William Shakespeare, Zürich 1766, Hamlet, Prinz von Dännemark. 2006 nei rausgäa vom Herbert Fritsch ond vi dr Sabrina Zwach, Verlag Theater der Zeit Sophie von La Roche: Geschichte des Fräuleins von Sternheim. Von einer Freundin derselben aus Original-Papieren und andern zuverläßigen Quellen gezogen. Zwoi Bend. Weidmanns Erben und Reich, Leipzig 1771 Die deutschen Volksmährchen von Johann Karl August Musäus. Erschter bis Fuffdr Doiil. Gotha, e dr Ettingerscha Buachhandlong, 1804 f. Gesammelte Schriften, Abt.
Roggeburg, amtlig Roggenburg (franz. Roggenbourg) isch e politischi Gmeind im Bezirk Laufe im Kanton Basel-Landschaft in dr Schwiiz. Roggeburg isch die westligsti Gmeind vom Kanton und lit uf 566 müM, 8 km nördlig vo Delémont, em Hauptort vom Kanton Jura (Luftlinie). Es isch e Buuredorf uf eme Hang über em Lützeldal, in dr Hügellandschaft vom nördlige Jura. D Flechi vom Gmeindigebiet isch 6,7 km² gross und umfasst en Abschnitt im nördlige Faltejure. D Nordgränze folgt uf dr ganze Lengi dr Lützel, wo gliichzitig au d Landesgränze zwüsche dr Schwiz und Frankriich bildet. Vom Lützeldal us goht s Gmeindigebiet gege Süde uf d Rieji (693 müM), dr Huusbärg vom Dorf, und uf e Haseschell, wo mit 855 müM die höggsti Erhebig in dr Gmeind isch. D Westgränze bildet dr Bösebach. S Gebiet vo Roggeburg wird dur d Lützel uf Oste zur Birs entwässeret. Vo dr Gmeindiflechi si 1997 3 % uf Siidlige, 47 % uf Wald und Ghölz und 50 % uf Landwirtschaft entfalle. Zu Roggeburg ghöre d Wiiler Sägimühli (491 müM, im Lützeldal) und d Hüüser vo Neumühl (französisch Moulin-Neuf), wo östlig vom Bösebach lige, und e Hufe Einzelhöf. Roggeburg bildet faktisch en Exklave vom Kanton Basel-Landschaft, es isch nume
Wahle, amtlig Wahlen, isch e politischi Gmeind im Bezirk Laufe im Kanton Basel-Landschaft in dr Schwiiz. Wahle het diräkti Strosseverbindige uf Breitebach, Büsserach, Grindel und Laufe. Dr Dräger vom öffentlige Verchehr isch dr Schwiizerischi Postautodienst, wo am Tarifverbund Nordwestschwiiz bedeiligt isch. Wichtigi Erwärbszwiig si d Landwirtschaft, s Gast- und s Chliigwärb. Bim Bau vo dr Dorfchille het mä im Johr 1837 e Grabhügel gfunden, wo d Historiker dr Bronzezit zueordne. 1927 si Steichistegreber us em 8. Johrhundert zum Vorschiin cho. D Siidlig isch siinerzit an ere Römerstross gläge, wo vom Val Terbi in dr wälsche Schwiiz über e Blattebass am Blaue in d Nöchi vo Basel gfüehrt het. Dr Ortsname isch vom latiinische Vallum – das bedütet e Wall respektiv e Befestigung – abgleitet. En ersti urkundligi Erwähnig git s us dr zweite Helfti vom 12. Johrhundert under em Ortsname Waltenen. Denn zumol het dr Papst Alexander III. e Schwarzi Liste mit de wissentlige Find vom Chloster St. Alban gfüehrt. Dr Bischof vo Basel het er aagwiise, die us dr Chillegmeinschaft uszschliesse und s verbiete im Herzogtum vo de Zähringer Gottesdienst abzhalte. Under ihne si au d Brüeder vo Ramstei gsi, wo z Waltene Grundstück für sich beaasprucht hai. Vom
Zwinge, amtlig Zwingen, isch e politischi Gmeind im Bezirk Laufe im Kanton Basel-Landschaft in dr Schwiiz. Zwinge lit im Laufedal uf 347 m ü.M. wo d Lüssel in d Birs mündet. Nochbergmeinde si Laufe, Brislech, Aenzlige, Blaue und Dittige. Zwei krüzti, silbrigi Liliestäb uf schwarzem Grund. Abgseh vo de Farbe isch s idäntisch mit em Wappe vo Brislech. Die zwei krüzte Liliestäb si s Wappe vo de Freiherre vo Ramstei gsi (vgl. au mit de Wappe vo Bretzwil, Brislech, Nunnige und Zullwil). Zum erste Mol wird Zwinge as Zinwingen am 14. März 1194 erwähnt, won es dr Papst Coelestin III. em Chloster Beiwil versproche het. Vo 1312 aa isch es as Lääche bi de Herre vo Ramstei gsi. Im Mittelalter isch vor allem d Oswaldskapälle vo Bedütig gsi. Am 6. Septämber 1359 hai 18 Bischöf bim ene Dräffe im Papstpalast z Avignon festgleit, ass jede, wo d Oswaldskapälle wurd bsueche, en Ablass vo 40 Däg bechiem. Vo 1459 aa het s Dorf em Bischof vo Basel ghört und het bis 1792 d Vogtei Zwinge bildet. Vo 1573 bis 1673 isch dr Judeacker z Zwinge d Begräbnisstett für d Jude gsi, wo im Bistum Basel gwohnt hai. Vo 1792 aa, noch
Pfäffige, amtlig Pfeffingen, isch e politischi Gmeind im Bezirk Arlese im Kanton Basel-Landschaft in dr Schwiiz. Pfäffige lit am südligsten Ändi vom Birsegg am Nordhang vom Blaue uf 392 m ü.M. D Nochbergmeinde si Aesch, Ettige, Blaue, Aenzlige, Grellige und Duggige. D Flechi vom Gmeindigebiet bedräit 489 Hektare, drvo si 52% Wald, 33% Landwirtschaftsflechi, 14% Siidlige und 1% umbroduktivi Flechi. Silbrige Undergrund, e blaue waagrächte Balken mit ere ufgsetzte halbe Lilie. Das isch s Wappe vo de Edelchnächt Wider gsi, wo im 14. und 15. Johrhundert d Herrschaft Pfäffige verwaltet hai. 42% vo dr Bevölkerig si römisch-katholisch, 31% reformiert. Dr Usländeraadeil bedräit 9,7%. Gmeindipräsidentin isch d Maya Greuter-Völkle (Stand 2010). D Gmeind isch dur d BLT-Buslinie 65 mit dr Wändischlaufe vo dr Drämlilinie 11 z Aesch und mit em Bahnhof Dornach-Arlese an dr S-Bahnlinie 3 und dr Drämlilinie 10 verbunde. D Ruine Pfäffige us em 12. Johrhundert D Burgruine Schalberg, Münchsberg und Ruine Aengestei Die Katholischi Chille St. Martin, e gotischi Chille us em 14. Johrhundert D Chille D Ruine Pfäffige Hans-Rudolf Heyer: Die Kunstdenkmäler des Kantons Basel-Landschaft, Band I: Der Bezirk Arlesheim, mit Kantonseinleitung. (= Kunstdenkmäler der Schweiz. Band 57). Hrsg. von der Gesellschaft für Schweizerische Kunstgeschichte GSK. Bern
Roggenburg, alem. Roggeburg, cha si: D Gmeind Roggeburg im Landkreis Neu-Ulm, Bayre, Dütschland D Gmeind Roggeburg im Kanton Basel-Landschaft, Schwiiz, lueg Roggenburg BL S Chloster Roggeburg z Roggeburg, Landkreis Neu-Ulm D Insle Roggeburg im Lauerzersee im Kanton Schwyz, Schwiiz
Dr Simon Ammann (* 25. Juni 1981 z Grabs) isch e Schwiizer Skispringer. Dr Ammann isch z Underwasser im Kanton Sanggalle ufgwachse und im Toggeborg au i d Schuel gange. Er wohnt sit 2008 mit siiner Frau z Schindellegi im Kanton Schwyz. Siini grössten Erfolg het dr Ammann bi de Olympischi Winterspiel 2002 z Salt Lake City und bi de Olympische Winterspiel 2010 z Vancouver gfiirt, won er uf dr Normal- und au uf dr Grossschanze gwunne het und demit Doppelolympiasiger worde isch. En witere Höhepunkt vo sinere Karriere isch im Dezämber 2006 de Siig uf de Schanze z Lillehammer gsi. Döt isch sin Tiimkoleeg, de Andreas Küttel, zweite worde und so händ die baide de ersti Schwizer Doppelsiig i de Gschicht vom Wältcöp bim Skispringe gschafft. För de Ammann hät da au bedüüted, dass er s erstmol i sinere Karriere de Wältcöp aagfüert hät. Dr Simon Ammann ghört im Skispringe zur Wältspitze. Mit vier Goldmedaille isch er dr erfolgriichsti schwiizerischi Winterolympionik und dr erfolgriichsti Skispringer bi olympische Einzelwettbewärb. In dr Saison 2009/10 het er dr Gsamtwältcup gwunne. Am 29. Dezämber 2013 hät de Simon Ammann bim Eröffnigsspringe vo de Vierschanzetournee z Oberstdorf de erst Platz gmacht. Er gwünnt dodemit
As Sexualpraktik (sexuelli Praktike) bezeichnet mä alli Handlige, wo subjektiv drzue diene, sich sexuell z befriidige. Dodrzue ghöre nit nume offesichtlig sexuelli Handlige, wie d Manipulation vo de Genitalie, sondern alles, was für die Bedeiligte sexuell stimulierend isch. E Hufe vo dene Praktike chönne dorum au in nitsexuelle Zsämmehäng ufdauche (zum Bispil dr Schmutz). Betrachtet mä die ganzi Klass vo de Süüger, si d Balzritual, also Technike, wo dr Furtpflanzig diene, und dr vaginali Gschlächtsvercher in dr a tergo Stellig die hüfigste sexuelle Praktike. Evolutionsforscher bewärte d Missionarstellig, also Gsicht zu Gsicht, wo bi Dier nume sälte cha beobachtet wärde, deilwiis as progressivs Spezifikum, wil s liichter isch d Emotione vom Partner z erkenne und entsprächend reagiere z chönne, wemm mä sis oder ihr Gsicht cha gseh. D Missionarsstellig findet sich vereinzelt au im Dierriich bi de Hominide, bsundrigs bi de Bonobo. Bi Süüger chunnt s hüffig zum orale Kontakt mit Gschlächtsdeil und Füüdle. Biologe hai usserdäm e gwüsses Mass an homosexueller Praxis bi alle beobachtete verschiidegschlächtlige Arte festgstellt, mänggisch as Ersatzhandlig, wenn s nid gnueg gegegschlächtligi Individue git, wo sich wei baare. So brobiere Muni, wo sich wei baare, sich gegesitig z bestiige, wenn s keini Chüeh git. Bi
Dr Chläi Root wird as Root vo dr Stadt Basel im Johr 1118 zum erste Mol erwähnt. Für zum dr Underschiid zwüschen em Root und em Groosse Root, wo sit 1373 urkundlig bekannt isch, klar z mache, het män em vom 14. Johrhundert aa au Chläine Root gsait, e Bezeichnig, wo sich spöter duuregsetzt het. Bis 1691 isch dr Chläi Root s oberste Organ vo dr Stadt gsi, het denn aber witgehendi Kompetänze an dr Grooss Root müesse abgee und isch as Deil vom Groosse Root d Exekutive worde, bis er 1875 in ere Verfassigsreform vom Regierigsroot abglöst worden isch. Dr Root vo dr Stadt Basel isch im 12. Johrhundert entstande. 1118 isch er zum erste Mol urkundlig erwähnt worde und isch sit öbbe 1180 as Usschuss ufdräte, wo sälbständig ghandlet het. Dr Kaiser Friedrich II. het em Root vo dr Freie Riichsstadt 1212 s Rootsprivileg gee - das aber scho 1218 widerrüeft. Vo denn aa isch dr Root lengeri Zit vom Basler Stadtherr, em Bischof vo Basel witgehend abhängig gsi. Ursprünglig isch dr Root au Grichtshoof gsi und vom ene Vogt gläitet worde. Spööter isch no e Schulthäiss as dr stedtisch Richder drzue choo. Vo 1248 isch dr Root
Dr Begriff Manipulation (lat. für Handgriff, Kunstgriff) bedütet im eigentlige Sinn „Handhabig“ und wird au in dr Technik eso bruucht. Allgemein isch Manipulation e Begriff us dr Psychologii, Soziologii und Politik und wird bruucht für e ziilti und verdeckti Iiflussnahm. Dodrmit si alli Prozäss gmeint, wo s Erläbe und Verhalte vo Einzelne und vo Gruppe wei beiiflusse und ohni ass die, wo beiiflusst wärde das merke (Camouflage). Ass d Manipulation nit offesichtlig isch, begleitet dr Begriff in de meiste vo siine Bedütige. So chan e Buechhalter Zahle in dr Bilanz manipuliere oder e Chartespiiler Spiilcharte. Nid immere isch aber e Manipulation öbbis Gheims: In siiner ursprünglige Bedütig vo Handgriff stoht Manipulation in dr manuelle Medizin für e Reihje vo Technike, wo mit dr Hand usgfüehrt wärde und won e Blockierig sötte frei mache. In dr Informationstechnik git s zum Bispil d Manipulation vo Bit, wo Computerbrogramm drmit Zahle chönne verändere, was zum Bispil cha bruucht wärde, zum Fählerkorrekturverfahre uszfüehre.
D Gschlächtsorgan (lat. Organa genitalia) oder Genitalie si bi biologische Arte mit mehrere bzw. underschiidlige Gschlächter vor allem instrumental bi dr unmittelbare Furtpflanzig. Mä sait ene dorum au primäri Gschlächtsmerkmol. Bi dr sexuelle Fortpflanzig wärde zwei underschiidligi Arte vo Keimzelle (Gamete) broduziert und vereinigt, zum e neus Individuum in s Läbe z rüefe. De Organ, wo d Gamete härgstellt wärde, sait me in dr Botanik Gametangie, und in dr Zoologie redet mä vo Gonade: Ovarie für die wiiblige und Hode für die männlige Keimdrüese. Die wiiblige Eizälle si im Allgemeine grösser und ihri Zahl isch chliiner as die vo de männlige Keimzelle. D Gschlächtszälle wärde bi de vilzällige Pflanze in zwei verschidnige Gschlächtsorgan (Gametangie) broduziert. S Ei wird bi primitive Forme us em Gametangium usgstosse, bi höchere Pflanze wie de Soomepflanze bliibt s dinne. Bi Pflanze, wo Blüete hai, si d Gschlächtsorgan Deil vo de Blüete. Mä redet vo eihüüsige Pflanze (Monözii) wenn sowohl die wiiblige as au die männlige Gschlächtsorgan uf dr gliiche Pflanze vorchömme, wenn s wiibligi und männligi Pflanze git, redet mä vo Zweihüüsikeit. S Staubblatt oder Stamen erzügt bi de Bedecktsamer dr Polle. S wiiblige Organ isch s Fruchtblatt. Dr Polle, mänggisch von ere andere Pflanze,