rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Dr 13. Septämber isch dr 256. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 257. in Schaltjohr), dodermit blybe no 109 Däg bis zum Änd vum Johr. 1190: Dr Herman IV., Markgrof vu Bade fallt bi Antiocha. 1541: Dr Reformator Johannes Calvin, wu us Gämf uusgwise gsii isch, chunnt wider zruck vu Stroßburi. 1850: Dr John Russell Hind entdeckt dr Aschteroid (12) Victoria. 1923: Z Spanie findet unter em General Miguel Primo de Rivera e Butsch statt. 1988: Dr Bundesrot vu dr Schwyz lähnt dr Byydritt zue dr Europäische Gmainschaft (EG) ab. 1087: Johannes II. Komnenos, Chaiser vu Byzanz 1856: Jakob Ulrich, Schwyzer Romanischt 1874: Arnold Schönberg, ööstriichische Komponist 1923: Georg Beis, dytsche remisch-katholische Gaischtlig 1972: Jens Rommel, dytsche Jurischt 1983: Eliana Burki, Schwyzer Alphornspiileri 1190: Herman IV., Markgrof vu Bade 1274: Heinrich vo Nöieburg, Fürstbischof vo Baasel 1759: James Wolfe, britische General 1870: Johann Wirz, Schwyzer Lehrer 1897: Johann Georg Längin, dytsche Bfarrer un Schriftsteller 1952: Hermann Hummel, badische Bolitiker 2011: Daniel Keel, Schwyzer Verleger 2012: Otto Stich, Schwyzer Bolitiker un Bundesrot 2015: Peter Sitte, eschtrychische Biolog 2022: Heiderose Berroth, dytschi Bolitikeri Commons: 13. Septämber – Sammlig vo Multimediadateie
Dr 14. Septämber isch dr 257. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 258. in Schaltjohr), dodermit blybe no 108 Däg bis zum Änd vum Johr. 1405: Im Marbacher Bund veraine si dr Erzbischof un Kurfirscht Johann II. vu Mainz, dr Grof Eberhard III. vu Wirttebärg, dr Markgrof Bernhard I. vu Bade un 17 schwebischi Stedt gege di territorialen Aasprich vum remisch-dytsche Chenig Ruprecht. 1515: No dr Schlacht bi Marignano, wu di Alt Aidgnosseschaft vu Frankrych gschlaa wird, erklert sich d Schwyz „uf ebig“ fir neutral. 1812: Russlandfäldzug: Dr Napoléon zieht kampflos z Moskau yy. 1974: Dr Charles Kowal entdeckt d Leda, e Mond vum Jupiter. 2000: Dr Juan Antonio Samaranch git no 20 Johr syy Amt as Bresidänt vum IOC uf. 2003: Schwede stimmt mit 56,2 % gege di vu dr Regierig vorgschlaa Yyfierig vum Euro. 1757: Franz Joseph Stalder, Schwyzer Gaischtliche und Dialäktolog 1853: Marc-Emile Ruchet, Schwyzer Bolitiker un Bundesrot 1889: Hedwig Salm, dytschi Dichteri 1942: Walter Haas, Schwyzer Sprochwisseschaftler un Spilcharteforscher 1957: François Asselineau, franzesische Bolitiker 1983: Bénédicte Keck, elsässischi Sprochwisseschaftleri un Autori 1994: Angelina Vogt, Dytschi Wyychenigi 2019/2020 0775: Konstantin V., Chaiser vu Byzanz 0891: Stephan V., Papscht vu 885 bis 891 1321: Dante Alighieri, italienische Dichter 1515:
Dr 15. Septämber isch dr 258. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 259. in Schaltjohr), dodermit blybe no 107 Däg bis zum Änd vum Johr. 0533: Byzantinischi Druppe unter em Belisar, em Fäldherr vum Justinian I., erobere Karthago un verschleen dodermit s Vandalerych z Afrika ändgiltig. 1405: Appezell grindet in dr Appezellerchrieg zäme mit St. Galle un andere Gmaine dr Bund ob dem See gege d „Firschtegwalt“. 1821: Guatemala, Costa Rica, El Salvador, Honduras un Nicaragua wäre unabhängig vu Spanie. 1857: Dr Karl Theodor Robert Luther entdeckt dr Aschteroid (47) Aglaja. 1960: Dr dytsche Film „Der letzte Fußgänger“ chunnt in d Kino. 1787: Guillaume Henri Dufour, Schwyzer Mitgrinder vum Internationale Komitee vum Rote Chryz 1787: James Fenimore Cooper, en amerikanische Schriftsteller vo dr Romantik 1858: Charles de Foucauld, e französische Forscher, Armeeoffizier, Briester, Mönch und Eremit 1890: Konrad Bänninger, Schwiizer Dichter 1919: Fausto Coppi, italienische Radrännfahrer 1974: Murat Yakin, Schwyzer Fueßballspiieler un -trainer 0668: Konstans II., Chaiser vu Byzanz 1731: Catherine Repond, aini vu dr letschte Fraue, wu in dr Schwyz wäge Häxerei aagschuldigt un hiigrichtet woren isch 1888: Michel Buck, schwebische Dialäktdichter 1913: Hans Filbinger, dytsche Bolitiker un Minischterbresidänt vu Bade-Wirttebärg 1945: Anton Webern, en ööstriichische Komponist und Dirigänt 1967:
Dr Basso ostinato isch e Spiilart vom musikalische Gstaltigsmiddel Ostinato, wo die grössti Verbräitig und Popularität ghaa het. Dr Basso ostinato isch gege s Ändi vom 16. Joorhundert entstande, öbbe zur Zit wo dr musikalisch Barock aagfange het und isch e kompositorischs Middel gsi, wo d Komponiste vil und gärn verwändet häi. Wäärend s Ostinato irgende musikalischs Elimänt isch, wo sich immer wider widerhoolt, het dr Basso ostinato bsundrigs im Barock e gröösseri Bedütig ghaa. Sällere Epoche säit mä au s Generalbasszitalter, wil dr Bass d Fundamentalstimm vo dr Muusig gsi isch, und s harmonische Grundgrüst het sich im Bass manifestiert. Äänlig wie mä hüte Akkord bezäichnet, wo zum Bischbil eme begläitende Gitarrist oder Pianist dr harmonisch Ablauf vom ene Stück aazäige, het dennzumol d Bassstimm die Funkzioon übernoo und isch mit Ziffere aagee worde. Auf dem Bass Die ganzi musikalischi Handlig het schlussändlig uf em Bass basiert. D Bassstimm isch dur e Basso ostinato stark reglementiert und isch s Fundamänt gsi, wo d Ooberstimme drüüber sich mit umso gröösserer Freihäit häi chönne beweege. Vilmol stönde also Komposizioone, wo uf eme Basso ostinato basiere, seer nooch zu musikalische Variazioone. Johann Sebastian Bach, Crucifixus us dr h-Moll-Mäss Heinrich Ignaz Franz Biber,
Dr 16. Septämber isch dr 259. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 260. in Schaltjohr), dodermit blybe no 106 Däg bis zum Änd vum Johr. 1859: As erschte Europäer chunnt dr David Livingstone an dr Malawisee. 1915: Haiti wird unter militerischem Druck US-Protektorat. 1975: S UN-Treihandgebiet Papua-Neuguinea, wu vu Auschtralie verwaltet wird, wird unabhängig. 1685: John Gay, änglische Schriftsteller 1825: Simeon Bavier, Schwyzer Bolitker un Bundesrot 1886: Hans Arp, elsässische Moler, Bildhauer un Dichter 1902: Jean Bourgknecht, Schwyzer Bolitiker un Bundesrot 1922: Artur Doppelmayr, eschtrychische Unternämer 1924: Lauren Bacall, amerikanischi Schauspiilere 1925: B. B. King, amerikanische Bluesmusiker 1969: Reiner Kirsten, dytsche Schlagersänger 0827: Valentin, Papscht 1498: Tomás de Torquemada, dr erst Groossinkwisitor vo Spanie 1633: Peter Schmid, Schwyzer Abt 1676: Schabbtai Zvi, e jüüdische Religionsgleerte und sälbsterkläärte Messias 1782: Farinelli, italienische Sänger 1970: Friedrich Roth, dytsche Schriftsteller 2005: Rafael Alfaro Kotte, dytsche Musiker 2010: Ella Kostolich, dytschi Dialäkdichteri Commons: 16. Septämber – Sammlig vo Multimediadateie
Dr 17. Septämber isch dr 260. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 261. in Schaltjohr), dodermit blybe no 105 Däg bis zum Änd vum Johr. 1176: In dr Schlacht vu Myriokephalon schleen d Seldschuke d Byzantiner un ihri Verbindete. 1945: D Albert-Ludwigs-Universitet Friburg nimmt mit dr Katholisch-Theologische Fakultet wider dr Lehrbedrib uf. 1945: Im Hörfunk vu dr Schwyzerische Rundspruchgsellschaft wird s erscht Mol d Informationssändig Echo der Zeit uusgstrahlt. 1978: Dr ägyptisch Staatsbresidänt Muhammad Anwar as Sadat un dr israelisch Minischterbresidänt Menachem Begin unterzaichne z Washington, D.C. uf dr Grundlag vu dr Resolution 242 vum UN-Sicherhaitsrot dr Camp-David-Verdrag. 1980: Z Pole wird di unabhängig Gwärkschaft Solidarność grindet. Zum Vorsitzende wird dr Lech Wałęsa gwehlt. 1885: Josef Escher, Schwyzer Bolitiker un Bundesrot 1909: Max Wehrli, Schwyzer Literaturwisseschaftler un Germanischt 1918: Klaus Schädelin, Schwyzer Bfaarer, Bolitiker un Schriftsteller 1945: Renate Schrambke, dytschi Germanischti 1955: Agnes Dünneisen, Schwyzer Schauspileri 1973: Alexander Schweitzer, dytsche Bolitiker 1179: Hildegard vu Bingen, Äbti un Mystikeri 1575: Heinrich Bullinger, Schwyzer Reformator 1929: Rudolf Münger, Schwyzer Moler 2010: Arthur Baur, Schwyzer Journalischt un Sprochwisseschaftler Commons: 17. Septämber – Sammlig vo Multimediadateie
Dr 18. Septämber isch dr 261. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 262. in Schaltjohr), dodermit blybe no 104 Däg bis zum Änd vum Johr. 0014: Im remische Senat wird s Teschtamänt vum Chaiser Augustus ufgmacht. Dr Tiberius wird zue sym Noofolger bstimmt un chunnt zwai Drittel vum Erb iber, d Chaiserwitfrau Livia Drusilla ai Drittel. 1814: No dr Abdankig vum Napoléon I. schwätze Bolitiker un Monarche us rund 200 Länder im zerscht no inoffiziälle Dail vum Wiener Kongress iber d Neiornig vu Europa. 1860: D piemontesisch Armee sigt in dr Schlacht vu Castelfidardo iber di päpschtlige Druppe. S chunnt derno zue dr Annexion vu große Dail vum Chilchestaat, was dr Wäg ebe macht fir d Verainigung vum Chenigrych Piemont-Sardinie mit em Chenigrych Neapel unter em Viktor Emanuel II. vu Savoye im Risorgimento. 1945: Di erscht Uusgab vu dr Stuttgarter Zeitung erschynt. 1990: Liechtestaan wird Mitglid bi dr Verainte Natione. 0053: Trajan, remische Chaiser 1786: Justinus Kerner, dytsche Dichter 1811: Heinrich Brodbeck, Schwyzer Handwärker und Politiker 1916: Hans Hubacher, Schwyzer Architekt 1932: Pierre Henry, Schwyzer Leerer und Dialäktoloog 1935: Dimitri, Schwyzer Gloon 1942: Wolfgang Schäuble, dytsche Bolitiker 1971: Lance Armstrong, US-amerikanische Radrännfahrer 1279: Ulrich II., Grof vu Wirttebärg 1783: Leonhard Euler,
Dr Gottlieb (Theophil) Muffat (* dauft 25. April 1690 z Passau; † 9. Dezämber 1770 z Wien) isch en östriichische Organist und Komponist gsi. Dr Gottlieb Muffat isch e Soon vom Komponist Georg Muffat, und het woorschinlig vo sim Vater si erste Muusigunderricht überchoo. Noch em Dood vom Vater het er sich z Wien niidergloo, wo si Brueder Franz Georg Muffat (1681–1710) vo 1701 aa as Kammermusiker in dr Hofkapälle aafstellt gsi isch. Z Wien isch er Hofscholar (Schüeler vo dr Hofkapälle) worde, won er Schüeler vom Johann Joseph Fux gsi isch. Im Joor 1717 isch er vom Karl VI. zum kaiserlige Hof- und Kammerorganist ernennt worde. Er het de Chinder vo dr kaiserlige Familie Muusigunderricht gee, drunder au dr spöötere Kaisere Maria Theresia. 1729 isch er zum zwäite Organist ernennt worde und 1741 zum Hoforganist. 1764 isch dr Muffat mit ere aaseenlige Jooresbangsion vo 900 Gulde bangsioniert worde. Zu sine Schüeler het höggstwoorschinlig au dr Georg Christoph Wagenseil ghöört. Dr Muffat het vor allem Komposizioone für Orgle und Dschembalo gschriibe, drunder e Hufe Fuge und Tokkate. Sinu Komposizioonen für s Dschembalo si under em Ditel „Componimenti musicali“ (1739) erschiine. Usserdäm het er e „Salve regina“, e „Sonata pastorale“ und
Schwümmli oder Makromyzete si unsüstematischi Bezäichnige für Bilz, won e makroskopische Fruchtkörper häi, das häisst, mä chan en mit bloossem Aug guet gsee. Zu dere Grubbe ghööre die mäiste Verdräter vo de Ständerbilz und Arte vo de Schluuchbilz. Dörfelt und Jetschke verstöön under Makromyzete Bilz, wo dr Fruchtkörper bon ene in irgendere Richdig gröösser as 5 mm isch, sägen aber ass die Gränze willküürlig sig. Si reede vo chlii bin ere Gröösi vo 5 mm bis 5 cm, vo 12 cm aa säge si ene grooss und die zwüschedrin si middelgrooss. Es handlet sich drbii um Durchschnittswärt und nid um Extremwärt. D Mikromyzete hingeege si Bilz, wo noch Dörfelt und Jetschke käini Fruchtkörper entwiggle oder sonigi, wo im Durchschnitt nume bis zu 5 mm grooss si. Heinrich Dörfelt: Wörterbuch der Mycologie. Hrsg.: Gottfried Jetschke. 2. Auflage. Spektrum Akademischer Verlag, Heidelberg/ Berlin 2001, ISBN 978-3-8274-0920-1 (384 Site). Prof. Dr. Dr. h.c. Jan I. Lelley: Die Definition „Großpilz“. Gesellschaft für angewandte Mykologie und Umweltstudien (GAMU), archiviert vom Original am 8. Oktober 2011; abgruefen am 6. August 2012.
Unter Chlorophyll (vu altgriechisch χλωρός chlōrós „hällgrien, frisch“ un φύλλον phýllon „Blatt“) oder Blattgrien verstoht mer d Klass vu natyrlige Farbstoff, wu vu Organisme bildet wäre, wu Photosynthes bedrybe. Vor allem Pflanze cheme ihri grien Farb iber dur Chlorophyllmolekil. Pflanze, Algen un Cyanobakterie hän verschideni Chlorophylltype, Bakterie, wu Photosynthes mache, hän verschideni Type vu Bacteriochlorophyll. Chlorophyll sin Chelat-Kompläx, wu us eme derivatisierte Porphyrin-Ring un Mg2+ as Zäntralion bstehn. Im Unterschid zum Porphyrin het s im Grundgrischt vu dr Chlorophyll e wytere, fimfte Ring am Ring III (Nummerierig no Fischer). Je no Art vum Chlorophyll sin an dr Grundkerper verschideni Sytechette aaghänkt. Zem Byschpel isch s Chlorophyll a mit Phytol vereschteret (vgl. Tabäll). Chlorophyllid sin Chlorophyll ohni Sytechette. Strukturäll sin d Chlorophyll mit dr Häme verwandt, wu as Bstanddail vum Bluetfarbstoff (Hämoglobin), vum Myoglobin un vu dr Cytochrom ufdrätte, wu as Zäntralion aber nit Magnesium, derfir Yyse hän. Chlorophyll sin guet leslig in Ethanol un Aceton, un au in ähnlige Lesigsmittel. Lauft d Photosynthes bi Läbewäsen ab, wu Suurstoff freisetze (oxygeni Phototrophi), sait mer allgmain Chlorophyll. Anoxygeni Phototrophi erzygen aber kai Suurstoff as Reaktionsprodukt bi dr Photosynthes, bi däne Organisme nännt mer s Chlorophyll Bakteriochlorophyll. Di absolut Konfigurazio vum Chlorophyll isch
Dr Claudio Zuan Antonio Monteverdi (au Monteverde; dauft am 15. Mai 1567 z Cremona; † 19. Novämber 1643 z Venedig) isch en italiänische Komponist, Gambist, Sänger und katholische Briester gsi. Si Wärk markiert d Wändi vo dr Muusig vo dr Rönessans zum Barock. Dr Monteverdi het die nöiji musikalischi Form vo dr Opere, wo vo de Florentiner (vor allem vom Jacopo Peri) churz vor dr Joorhundertwändi entwigglet worde isch, zu iirem erste Höhepunkt gfüert und isch no zu Läbzite seer berüemt worde. Im Ganze het er mindestens 18 Opere komponiert; aber nume L’Orfeo, L’Incoronazione di Poppea und Il ritorno d'Ulisse in patria si erhalte bliibe. Im Monteverdi sim 8. Madrigalbuech het s d „Madrigal vo Liebi und Chrieg“ (Madrigali guerrieri et amorosi), wo vilmol as die perfäkte Bischbil vo deere Form aagluegt wärde. Die acht Büecher demonstriere, wie dr polyphonisch Stil vo dr Rönessansemuusig zum monodische Stil vom Barock worde isch. Dr Monteverdi het au mit theoretische Ideä die spööteri Muusiggschichtsschriibig beiiflusst. In sim Disput mit em Giovanni Artusi het er im Vorwort vo sim 5. Madrigalbuech vo „Seconda pratica, overo perfettione della moderna musica“ gschriibe, in däm vom achte het er behauptet, er sälber häig d Muusig erst perfekt
D Museumsbahn Blonay–Chamby (BC), uf Französisch Chemin de Fer-Musée Blonay-Chamby, isch im Jahr 1968 entstande, u isch somit die eutischti Museumsysebahn i der Schwiiz. A de Wucheändi i der Summerseson bietet d Museumsysebahn ir Region Montreux-Vevey ar Waadländer Riviera Bahnvergnüege pur bi re Fahrt mit eim vo ire Züg mit Dampf- oder Elektrotraktion. Z Chaulin, wo vom Bahnhof Blonay här uf der Bahnstrecki nach Chamby erreichbar isch, wird die schwiizwit gröschti Sammlig a betribsfähige historische Meterspur-Fahrzüg zeigt. D Museumsbahn wird dür Freiwilligi betribe. Die unterhaute ou dä i zwe Haue usgsteuti einzigartig Fahrzügpark, wo us über 70 Dampflokomotive, Elektrolokomotive, Elektrotriibwage, Tram, Personewäge u Güeterwäge us de Jahr 1874 bis 1948 besteit. D Fahrzügsammlig giut aus eini vo de repräsentativste z Europa. Die vo der Museumsbahn befahreni Bahnstrecki vo Blonay nach Chamby stammt us em Jahr 1902 u isch drei Kilometer läng. Z bekantischti Bouwärk isch der 78 Meter längi u 45 Meter höchi Steibogeviadukt über der Schlucht "Baye de Clarens". Sébastien Jarne (Hrsg.): Le chemin de fer touristique Blonay–Chamby. Lausanne 1986. Alain Castella und Charles-Maurice Emery: Faire La Voie, Chemin de fer-Musée Blonay–Chamby. Departement für Bildung, Jugend und Kultur (DFJC) – Amt für Kultur (SERAC) des Kanton Waadt, Lausanne 2010.
Dr 19. Septämber isch dr 262. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 263. in Schaltjohr), dodermit blybe no 103 Däg bis zum Änd vum Johr. 1893: Z Neiseeland chemme d Fraue s aktiv Wahlrächt iber. 1983: St. Kitts un Nevis wäre unabhängig vu Großbritannie. 2002: Bin eme Putschversuech in dr Elfebaikischte bringe d Rebelle di nerdlig Landeshelfti unter ihri Kontroll. 86: Antoninus Pius, römische Kaiser 1742: Andreas Merian, Schwyzer Bolitiker 1786: Emanuel Friedrich von Fischer, Schwyzer Bolitiker 1799: Samuel Preiswerk, reformierte Baasler Theoloog, Pfarrer und Kiirchelieddichder 1813: Christian Heinrich Friedrich Peters, dytsche Astronom 1828: Fridolin Anderwert, Schwyzer Bolitiker un Bundesrot 1891: Fritz Broßmer, dytsche Grafiker un Dialäktdichter 1949: Beatrice Kessler, Schwyzer Schauspileri 1962: Rafael Alfaro Kotte, dytsche Musiker 1981: Damiano Cunego, italienische Radrännfahrer 1996: Anna Haak, schwedischi Volleyballspileri 1710: Ole Rømer, dänische Astronom 1914: Julius Schüler, badische Bolitiker 1915: David Friedrich Weinland, dytsche Naturforscher un Schriftsteller 1979: Otto Reinacher, dytsche Fabrikant un Haimetdichter 1981: Hedwig Salm, dytschi Dichteri Commons: 19. Septämber – Sammlig vo Multimediadateie
Dr 20. Septämber isch dr 263. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 264. in Schaltjohr), dodermit blybe no 102 Däg bis zum Änd vum Johr. 52 v. d. Z.: Di gallisch Armee unter em Vercingetorix unterlyt in dr Schlacht um Alesia dr Druppe vum Julius Caesar. 0451: In dr Schlacht uf dr Katalaunische Fälder schleen d Remer d Hunne unter em Attila zruck. 1909: S nei Basler Stadttheater wird yygweit. 1932: Im Gfängnis vu Pune, Indie fangt dr Mahatma Gandhi e Hungerstreik aa. 1951: Dr Schwyzer Ständerat lähnt s Frauestimmrächt widerholt ab. 1959: Z Essen wird d Oper Die Ermordung Cäsars vum Giselher Klebe urufgfiert. 1830: Martin Tschumpert, Schwyzer Pfarer und Lexikograf 1848: Gustav Adolf Seiler, Schwyzer Lehrer un Sprochwisseschaftler 1891: Kurt Heynicke, dytsche Schriftsteller 1901: Leo Justinus Kauffmann, elsässische Komponischt, Dirigänt un Musikpedagog 1934: Sophia Loren, italienischi Schauspiileri 1943: Reinhold Ohngemach, dytsche Schauspiler 1863: Jacob Grimm, dytsche Schriftsteller un Forscher 1962: Felix Balsiger, Schwyzer Germanischt 1969: Eva Aschoff, dytschi Schrift- un Buechgstalteri 1979: Ludvík Svoboda, tschechoslowakische General un Bolitiker 1980: Josias Braun-Blanquet, Schwyzer Botaniker 1986: Josef Eberle, dytsche Dichter (mer chännt en unter em Pseudonym Sebastian Blau) Commons: 20. Septämber – Sammlig vo Multimediadateie
Dr 21. Septämber isch dr 264. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 265. in Schaltjohr), dodermit blybe no 101 Däg bis zum Änd vum Johr. 1457: D Albert-Ludwigs-Universitet Fryburg wird grindet. 1848: Dr Gustav Struve un syy Frau Amalie, wu scho bim Heckerufstand im März mitgmacht hän, riefe im Rothus vu Löörech di Dytsch Republik uus. Au dää Aasatz zuen ere Badische Revolution wird noch e baar Däg nidergschlaa. 1937: S Chinderbuech The Hobbit (dytsche Titel: Der kleine Hobbit) vum J. R. R. Tolkien wird vereffetligt. 1964: Malta wird unabhängig vu Großbritannie. 1981: Belize wird unabhängig vu Großbritannie. 1991: Armenie wird unabhängig vu dr Sowjetunion. 2003: D Mission vu dr amerikanische Ruumsonde Galileo ändet dur e kontrollierte Absturz in dr Jupiter. 1415: Friedrich III., Chaiser vum Hailige Remische Rych 1706: Jacob Wilhelm Lustig, niderländische Komponischt 1909: Kwame Nkrumah, ghanaische Bolitiker 1932: Gerhard Wolfram Baur, dytsche Sprochwisseschaftler 1946: Moritz Leuenberger, Schwyzer Bolitiker un Bundesrot 1954: Shinzō Abe, japanische Bolitiker 1954: Erna Sonner, dytschi Schriftstelleri 1957: Andrea Schwarz, dyschi Bolitikeri 1988: Sammy Mahdi, belgische Bolitik 19 v. d. Z.: Vergil, remische Dichter 1520: Selim I., Sultan vum Osmanische Rych 1831: Andreas Moritz, dytsche Schuemacher un Dialäktdichter 1832: Walter Scott, schottische Dichter 1895: Charles
Dr Bernardo Pasquini (* 8. Dezämber 1637 z Massa in Val di Nievole, (Toskana); † 22. Novämber 1710 z Rom) isch en italiänische Organist, Dschembalist, Kapällmäister und Komponist im Barock gsi. Dr Bernardo Pasquini het si erst Muusigunderricht vom Mariotto Bocciantini überchoo. Vo 1650 aa het er z Ferrara bim ene Unggle gwoont, wo Briester gsi isch, und het witer Muusig gleert. Vom Aafang vo 1654 bis zum Novämber 1655 isch er Organist an dr „Accademia della morte“ z Ferrara gsi. Denn isch er uf Rom züüglet, und isch e Schüeler vom Marc'Antonio Cesti und vom Loreto Vittori worde. Vo 1667 aa het er für e Fürst Giovan Battista Borghese, Principe di Sulmona, gschafft und vo 1691 aa für däm si Soon. Spööter isch er Organist an verschiidene römische Chille gsi, under anderem an dr Santa Maria Maggiore (1665 bis 1667). 1664 isch er mit em Kardinal Flavio Chigi uf Frankriich gange. Dr Pasquini het für e Hufe Mitgliider vom römische Hoochadel komponiert, drunder für d Königin Christina vo Schweede. Er isch e beliebte Dschembalist und Leerer gsi und isch vil vo bedütende Aadelshüüser anggaschiert worde. Wo dr Alessandro Scarlatti zum zwäite Mol z Rom gsi isch (1703 bis 1708)
En Oratorium (vo lat. orare = „bäte“) isch die latiinischi Bezäichnig für e Kapälle im Sinn vom ene Chillegeböid d Kongregazioon, wo dr Philipp Neri 1575 gründet het, und deren iiri Konvänt und d Chille, wo drzueghööre d Freitzitinstituzioon für Jugendligi vo de Oratorianer, wo im Allgemäine an e Schuel, Pfarrei usw. aagschlosse isch e Gattig vo musikalische Wärk
Die Nüün Dütsche Arie (HWV 202–210) si e Wärk vom Barock-Komponist Georg Friedrich Händel (1685—1759) us de Joor 1724 bis 1727. Es si Da-capo-Arie für äi Solostimm, e begläitends Melodii-Instrumänt und e Basso continuo: 1. Künft’ger Zeiten eitler Kummer 2. Das zitternde Glänzen der spielenden Wellen 3. Süßer Blumen Ambraflocken 4. Süße Stille 5. Singe, Seele, Gott zum Preise 6. Meine Seele hört im Sehen 7. Die ihr aus dunklen Grüften den eitlen Mammon grabt 8. In den angenehmen Büschen 9. Flammende Rose, Zierde der Erden Scho d Ditel verroote, ass dr Händel, wo as Komponist vo brunkvolle Opere und Oratorie berüemt isch, mit de Arie en Usflug ins Gebiet vom intimere Vordraag und in d Wält vo dr Gäisteshaltig vom früeje Pietismus gwogt het. Dr Händel isch e dütsche Protestant gsi und het 1727 scho sit sächzää Joor z London gläbt und isch dört vor allem as Komponist vo erfolgriiche italiänische Opere us em heroische Schaner und vo pompööser Gläägehäitsmuusig bekannt gsi isch. Vo 1703 bis 1706 - no bevor er uf Italie gabge isch - het er z Hamburg gläbt und gschafft. Vom Hamburger Dichder Barthold Heinrich Brockes het er die stille, empfindsame Teggst us dr Gedichtsammlig Irdisches
Dr Agostino Steffani (* 25. Juli 1654 z Castelfranco Veneto, Venezie; † 12. Februar 1728 z Frankfurt am Main) isch en italiänische Komponist, Diplomat und katholische Ditularbischof gsi. Dr Steffani isch bi Verwandte z Padua ufgwaggse und uf s Gymnasium gange. 1667 isch er mit em bayrische Kurfürst Ferdinand Maria uf Münche, won er Orgleunderricht bim Johann Caspar von Kerll gnoo het. 1672 het er zwäi Joor lang z Rom bim Ercole Bernabei gleert und au katholischi Theologii afo studiere. 1674 het er aagfange Vokalwärk z veröffentlige. 1680 isch er zum Briester gweiht worde. 1681 isch er z Münche zum Kammermuusigdiräkter ernennt worde und het Opere, Ballett, Karnevalscherz und Durnier komponiert. Er het au as Diplomat für e Kurfürst gschafft. 1686 isch er zum Münchner Hoofkapällmäister ernennt worde. Denn isch er für e Zitli uf Italie und denn uf Hanniver won er bis 1696 fast jedes Joor nöiji Opere uusegee het. 1696 isch dr Steffani uf Brüssel züüglet. Er isch gäistlige Rootbresidänt vom Kurfürst Johann Wilhelm z Düsseldorf worde, denn ghäime Root und Regierigsbresidänt vo Kurpfalz. 1703 und 1704 isch er Räkter und Kurator an der Universidäät Häidelbärg gsi. Im Septämber 1706 isch er zum Ditularbischof vo Pegae/Spiga in partibus