rlitschk/wikidir huggingface dataset:
D Metropoolregioon Baasel isch äini vo fümf Metropoolregioone vo dr Schwiz wie si s schwizerische Bundesamt für Statistik (BFS) definiert het. D andere Metropoolregioone si: Züüri, Gämf-Losann (Arc Lémanique), Bärn und Tessin. Noch dr aktuell gültige Volkszelig vo 2000 lääbe in dr änger gfasste trinazionaale Agglomerazioon Baasel 830'000 Mensche, wääred die witlöifigeri Metropoolregioon Baasel gmääss em Bundesamt für Ruumentwicklig rund 1,3 Millioone Lüt in dr Schwiz, Südwestdütschland und Ostfrankriich umfasst. D Metropoolregioon Baasel goot über d Landesgränze uuse und isch e trinazionaale Lääbens- und Wirtschaftsruum. Dr Forschigs- und Wirtschaftsberiich «Life Sciences» (mit internazionaalen Firmesitz vo dr farmazöitische und dr chemische Industrii), Banke (Bank für en Internazional Zaaligsusgliich), Dransbort und Logistik (Binnehaafe vo dr Schwiz), Mässwääse (Basel World, Art Basel) und Kultuur (3-Sparte-Theater, Beyeler-Museum) si im Gebiet wo men em au «metrobasel» säit, bsundrigs stark verdräte. D Regioon het mit em EuroAirport Basel-Mulhouse-Freiburg au e Flughaafe, wo in de letschte Joor stark gwaggsen isch. Es git no anderi Begriff für e urbaan Ruum Baasel, nämlig RegioTriRhena, Trinazionaale Öirodistrikt Baasel (TEB) und Trinazionaali Agglomerazioon Baasel (TAB). D RegioTriRhena, wo sich äänlig wie «metrobasel» zämmesetzt und sich witer gege Norde (Dütschland und Frankriich) usdeent, zelt 2,3 Millioone Iiwooner. Us dr Sicht vo dr
S Chloschter Wonnedal isch e Konwänt vu Zischterzienserne bi Känzinge im nerdlige Brysgau gsii. S isch anne 1242 zum erschte Mol in ere Urkund gnännt un bi dr Säkularisation 1806 ufglest wore. Um 1230 hän si z Nidinge un z Altekänzinge freii religiesi Frauegmainschafte bildet. Die boode Sidlige hän si zum Chloschter Wonnedal bi Känzingen zämedue, wu anne 1242 zum erschte Mol in ere Urkund gnännt woren isch. Dodmol hän d Brieder Hermann un Johann vu Wyswyl dr Priori Mechtildis vu Wonnedal e Hofraite z Känzinge verchauft. Dr Rudolf vu Üseberg het 1244 dr Schweschtere vu Nidinge Schutz gwährt un het sy Patronatsrächt 1248 em Chloschter gschänkt. Anne 1249 het er d Stadt Känzinge grindet. Wun er gstorben isch, isch er im Chloschter vergrabe wore, doderdur isch s as Huuschloschter vu dr Üseberger feschtglait wore. Aafangs het s Chloschter em Dominikanerorde aaghert. S isch aber bal em Mannechloschter Dännebach aaglideret wore. Anne 1262 isch dr Frauekonwänt ändgiltig in Zischterzienserorde yyglideret wore, dr Vaterabt isch dr Dännebacher Chloschterlaiter gsii. Im 14. Jorhundert het s Chloschter e Bluescht ghaa dur umfangryche Grundbsitz mit Yynahme drus. Im 14. Jorhundert sin dert u. a. zwoo prachtvolli Handschrifte, e Graduale un e Antiphonar, gmacht wore.
Droopische Räägewald isch dr Ooberbegriff für die immerfüechte Wälder vo dr droopische Klimazoone. Dr Begriff stammt us dr Geografii und bezäichnet allgemäin e bestimmte Landschaftstüp vo dr globaale Maassstabseebeni. Je noch Diszipliin existiere underschidligi Definizioone. Dä Waldtüp lit am Ekwator, groossflechig bis öbbe zum 10. Bräitegraad, regionaal au dütlig drüber uuse. Charakteristisch für die verschiidene Forme vo de droopische Räägewälder si immergrüeni, biomasseriichi Laubwaldgebiet mit eme so genannte Stockwärkbau zwüschen em Booden und de Baumchroone. Droopischi Räägewälder chömme bis in Hööchene vo fast 2000 Meter vor. Si häi e voll humids Klima (subhumid, euhumid und perhumid) mit mee as 1600 mm Rääge im Joor, weeniger as drei drocheni Mönet und ere jöörlige Durchschniddstämpratuur vo mindestens 18 °C. Bis 1000/1200 Meter reedet mä vom ene droopische Dieflandräägewald. Drüüber chunnt dr droopischi Bärgräägewald bis uf 1800/2000 Meter. Je noch dr Hööchi vom undere Kondensazioonsnivoo wird dr Bärgräägewald – oder dr ooberi Däil drvoo – as Wolkewald bezäichnet. Wääred die chalt-droopische Nääbelwälder vo öbbe 2000 m aa definitiiv nüm zu de Räägewälder zele, git s bi de Wolkewälder Autore, wo si mit de Bärgräägewälder gliichsetze, anderi mit de Nääbelwälder, und e Däil brucht dr Begriff gar nit. Alli Übergäng si fliessend und dorum
D Hinderzungevokääl si Vokääl, wo hinde im Muul bildet wärde. Im Dütsche wärde o und u as Hinderzungevokääl gsäit. Es git die Forme vom Hinderzungevokaal: Ungrundete gschlossnige Hinderzungevokaal [ɯ] Grundete gschlossnige Hinderzungevokaal] [⁠u⁠] Grundete zentralisierte fast gschlossnige Hinderzungevokaal [ʊ] Ungrundete halbgschlossnige Hinderzungevokaal [ɤ] Grundete halbgeschlossener Hinderzungevokaal [⁠o⁠] Ungrundete halboffnige Hinderzungevokaal [⁠ʌ⁠] Grundete halboffnige Hinderzungevokaal [⁠ɔ⁠] Ungrundete offnige Hinderzungevokaal [⁠ɑ⁠] Grundete offnige Hinderzungevokaal [ɒ] Vorderzungevokaal Rundig in dr Fonetik
In dr Fonetik bezäichnet Rundig wie stark d Libbe grundet si bim Artikuliere vom ene Vokaal. Das isch e vokaalischi Labialisierig. S Geegedäil vo dr Rundig isch d Spräizig. Wenn e grundete Vokaal usgsproche wird, forme d Libbe e kräisförmigi Öffnig, wääred ungrundeti Vokääl mit entspannte Libbe usgsproche wärde. In de mäiste Sprooche tendiere vorderi Vokääl drzue, gspräizt z si, und hinder drzue, grundet z si. Aber e baar Sprooche wie Dütsch und Franzöösisch underschäide grundeti und gspräizti Vorderzungevokääl mit dr gliiche Vokqaalhööchi (z. B. [ɛ] und [œ] in kenne und chönne) und Vietnamesisch underschäidet zwüsche grundete und gspräizte Hinderzungevokääl. Dä grundete Konsonante däit mä labialisiert. In dr Vokaldabälle vom Internazionaale Foneetische Alfabeet (IPA) si die grundete Vokääl uf dr rächte Sit vo jeedem Bäärli. Es git au zwäi Diakritika, zum e sterkeri bzw. schwecheri Rundig aazzäigen, nämlig d IPA-Zäiche 412 (Unicode COMBINING RIGHT HALF RING BELOW U+0339) für sterkeri Rundig und 413 (Unicode COMBINING LEFT HALF RING BELOW U+031C) für schwecheri Rundig, z. B. [ɔ̹] und [ɔ̜] bim Lut [ɔ]. D Diakritika wärde mänggischl au bi Konsonante für e Graad vo dr Labialisierig verwändet. Zum Bispil in dr athapaskische Sprooch Hupa wird bi stimmloose welaare Frikatiiv zwüsche drei Stuefe
D SOIUSA, Akronüüm us italienisch Suddivisione Orografica Internazionale Unificata del Sistema Alpino, dytsch Internationale vereinheitlichte orographische Einteilung der Alpen (IVOEA), isch e Süsteem für die geografischi Klassifikazioon vo de Alpe, wo dr italiäänisch Alpeforscher Sergio Marazzi entwigglet und vorgschlaage het. D Iidäilig vo de Alpe söll in alle Alpestaate gültig si im Underschiid zu de zwäi histoorische Süsteem, dr Zwäidäilig in West- und Ostalpe, wo im dütsche, ööstriichische, slowenische und südtiroolische Beriich verbräitet isch, und dr italiänische und franzöösische Dreidäilig in West-, Zentral- und Ostalpe, jewiils in ere Ost-West-Richdig. D SOIUSA will d Gliiderige harmonisiere, wo in dr Alpeliddratuur am verbräitetste si. Si veränigt s italiänisch-franzöösische Süüstem vo dr Iidäilig vo de Westalpe mit dr sloweenisch/östriichische vo de Ostalpe. Grundsätzlig basiert si uf ere Zwäidäilig, aber im schwizerisch-lombardische Ruum schliesse sich d Grubbe eso zämme, dass au s Dreidäiligskonzept cha ghandhabt und überdräit wärde. (1) Ligurischi Alpe (Punta Marguareis, 2.661 m) (2) Seealpe i.w.S (Monte Argentera, 3.297 m) (3) Provenzalischi Alpen und Voralpe (Tête de l’Estrop, 2.961 m) (4) Cottischi Alpe (Monviso, 3.841 m) (5) Dauphiné-Alpe (Barre des Écrins, 4.102 m) (6) Dauphiné-Voralpe (Obiou, 2.790 m) (7) Grajischi Alpe (Mont Blanc, 4.810 m) (8) Savoyer Voralpe (Haute Cime des Dents
Dr Freiji Weeler Landesverband Baade-Württebärg e. V. isch dr grösst Dachverband vo freije Weelergrubbe in Baade-Württebärg, aber käi Bardei. Die Freije Weeler si in Baade-Württebärg sterker verankeret as in jeedem andere Bundesland. Bi Gmäindirootwaale bechömme si reegelmäässig die mäiste Stimme und Sitz, zletscht 31 % im Joor 2019 (e baar unabhängigi örtligi Weelergrubbe si do iigschlosse). D Mitgliider vom Verband si mäistens Stadtverbänd, Ortsveräin, Kräisverbänd und Frakzioone. Dr Landesverband isch dr Verdrätter vo öbbe 10'000 Freije Weeler. Dr Sitz vom Verbande isch z Stuttgart, Alte Weinsteige 48. Dr Landesvorsitz isch sit 2015 dr Wolfgang Faißt, Bürgermäister us Renninge (Landkräis Böblinge), sini Stellverträter bzw. gschäftsfüerende Vorständ si d Monika Springer (Nordbaade), Bernhard Schweizer (Südwürttebärg), Roland Henke (Süüdbaaden) und Peter Aichinger (Nordwürttebärg). Sit 1. Januar 2013 isch dr Bürgermäister a. D. Friedhelm Werner Landesgschäftsfüerer. Oberbürgermäister a. D. Heinz Kälberer dr Eerevorsitzend (Stand 2017). Dr Verband isch käi Bardei und het käi politischs Brogramm. D Mitgliider bilde sich en äigeni Mäinig zu sachpolitische Theme. Dr Verband issch e Dienstläister für sini Mitgliider, bildet e Netzwärk und verdritt die gmäinsaame Inträsse. Er berootet in kommunalpolitische und veräinsrächtlige Frooge. Zentraali Ziil si s Bhalte vom kommunaale Persöönlikäitswaalrächt, ass si punkto Stüüre mit de Bardeije gliich
Sèlli Uffschtellig lischtet alli offizièll uusgwisènè Schutzgebièt im Nadur- un Landschaftsschutz (wiè z. B. Nadurschutzgebièt, Landschaftsschutzgebièt, Nationalparks etc.) im Schwyzer Kanton Schaffuusè uff (Stand 11. Novembèr 2014). D Uffschtellig folgèt dè Common Database on Designated Areas vo dè Europäischè Umwältagentur (EEA). Charte mit allne Koordinaten: OSM | WikiMap CDDA-Datenbank
Saarbrücke ( [zaːɐ̯ˈbʁʏkn̩](info), im örtlige rhiifränkische Dialäkt Saabrigge [saːˈbʁɪɡ̊ə](info); im moselfränkische Dialäkt Saabrekgen) isch d Landeshauptstadt vom Saarland. D Uniwersidäätsstadt und äinzigi saarländischi Groossstadt ligt an dr Saar und isch im Joor 1909 antstande, wo die drei sälbständige Stedt Saarbrücke (1322 zur Stadt erhoobe), St. Johann a. d. Saar (1322 zur Stadt erhoobe), und Malstatt-Burbach (1874 zur Stadt erhoobe), zämmegschlosse worde si. Saarbrücke isch s Zentrum und d Regiopoole von ere Agglomerazioon, wo über die saarländisch-lothringischi Gränze uuse goot, und isch dr Zaal vo de Iiwooner nooch die 43. grössti Städt in dr Bundesrepublik Dütschland. Saarbrücke isch s politische, wirtschaftlige und kulturelle Zentrum vom Saarland und Sitz vom Regionaalverband Saarbrücke, eme Kommunaalverband vo bsundriger Art. S Roothuus St. Johann mit em Föönixbrunne D Ludwigskiirche in Alt-Saarbrücke Blick vo St. Johann über die Alti Brugg uf Alt-Saarbrücke mit em Schlossfelse und dr Schlosskiirche D Berliner Bromenaade am Saarufer mit Blick uf e Winterbärg noch Autoore / Uusegääber alfabeetisch gordnet Werner Arend: Die Saarbrücker Eisenbahn, ihre Vorgeschichte und ein Reisebericht, Band 4, Dudweiler Geschichtswerkstatt, 1996 Helmut Ballas: Verkauf des Eschberger Hofes an die Stadt Saarbrücken, Band 11, Dudweiler Geschichtswerkstatt, 2010 Irmgard Christa Becker: Offene Forschungsfragen zur Saarbrücker Stadtgeschichte in der Saargebietszeit 1920–1935,
Mit Bauartbezäichnig vo Lokene mäint mä e Benennigssüsteem vo Lokene und andere Schiinemotoorfaarzüüg. Am witiste verbräitet si d Süsteem, wo uf dr Aggsfolg (noch DIN: Raadsatzfolg) ufbaue. Eso chönne d Raadsatz- bzw. Aggsaaornige vo Lokomotiive und Driibwääge in churzer Form alfanumeerisch daargstellt wärde. Es git verschidnigi Süsteem zum d Aggsfolge kodiere. Dr hütig internazionaal Standard het sich us em Süsteem entwigglet, wo 1908 vom VDEV (Veräin vo de Dütsche Iisebaanverwaltige, ab 1932 VMEV) definiert worde isch, und vom Internazionaale Iisebaanverband UIC im UIC-Kodex 612, vom 1. Januar 1983 aa im UIC-Kodex 650 festgläit isch. D Association of American Railroads verwändet e Veräifachig vo däm Süsteem. Mit däm Süsteem chönne fast alli Bauarte beschriibe wärde, wo hüt im Iisatz si. Drüllgstellloki mit je 2 × 2 Aggse D Zaal und d Räijefolg vo de Aggse wird vo vorne gege hinde aagee. De Aggse, wo nid aadriibe wärde, säit mä Laufraadsetz, und si wärde mit araabische Ziffere bezäichnet, Driibraadsetze bechömme latiinischi Groossbuechstaabe. Eso: 1, 2, 3, … D Zaal vo de Laufaggse A, B, C, … 0:; ooni Zuesatz: D Zaal vn kupplete bzw. gmäinsam aadriibene Aggse in äim Raamen oder Drüllgstell (A=äi Aggse, B=zwäi Aggse, C=drei Aggse, …) mit Zuesatz o
D' Lena (russisch Лена) isch e 4.400 km lange Strom in Sibirie (Russland, Asie). Dr Fluss entspringt im Baikalgebirge numme wänig westlich vum Baikalsee, fliesst vu dert us zueerst in westlicher Richtig nooch Katschug un no nooch Norde bzw. Nordoste. In dem Beriich, bi Ust-Kut, vu wo us d Lena währendem Summer schiffbar isch, glangt si in s Mittelsibirisch Bergland un fliesst e Stuck parallel zue dr Undere Tunguska un numme wänigi Kilometer vu sällere entfernt. Denoo fliesst ihr dr Witim zue; wänig später schleet si e Rächtsboge um s Patomhochland. Si fliesst vu dert us in östlicher Richtig, nimmt s Wasser vu dr Olekma uf un chummt nooch Jakutsk, wo si in die Middeljakutisch Niiederig iträttet. Ugfähr 300 km flussufwärts vu sällere Grossstadt befinde sich d Lenafelse, wo sich uf ebba 80 km Längi entlang vum östliche Ufer usbreite. In dr ebe erwähnte wittrümige Niiederig fliesst dr Lena erst dr Aldan un no dr Wiljui zue. In sällere Landschaft fliesst si zwische nem Werchojansker Gebirge un em Middelsibirische Bergland nooch Norde. Schliessli erreicht s Wasser vu dr Lena ihr eiges, 30.000 km² grosses Mündigsdelta, wo vu West nooch Ost ca. 230 km un vu Nord nooch Süd ebba 150
Die Lischt zellt d Gricht uf, wu vum Land Bade-Wirttebärg drait wäre. Commons: Gricht z Bade-Wirttebärg – Sammlig vo Multimediadateie Commons: Charte vu dr Grichtsbezirk z Bade-Wirttebärg – Sammlig vo Multimediadateie Webpresänz vum Juschtizportal Bade-Wirttebärg Charte mit allne verlinkten Seiten: OSM | WikiMap
D Kommunaalwaale z Baade-Württebärg 2019 häi zur gliiche Zit wie d Öiropawaal 2019 stattgfunde, am Sunndig, dr 26. Mai 2019. Gweelt worde si d Mitgliider vo de Gmäindirööt für die neggste fümf Joor in 1101 Stedt und Gmäinde, d Mitgliider vo de Ortschaftsrööt in de 410 Gmäinde mit Ortschaftsverfassige, d Mitgliider vo de Kräisdääg in de 35 Landkräis und d Mitgliider vo dr Regionaalversammlig vom Verband Regioon Stuegert. D Weeler häi Stimme uf äinzelni Kandidaate chönne aasammle (kumuliere) und au iiri Stimme uf Kandidaate vo underschidlige Waalvorschlaagsliste chönne verdäile (panaschiere). D Sitz wärde wie scho 2014 noch em Sainte-Laguë- bzw. em Schepers-Verfaare verdäilt, was bedütet, ass dr Stimmaadäil für d Bardeien bzw. d Weelerveräinigunge berücksichtigt wird wie au d Stimme für die äinzelne Kandidaate. As baaden-württebärgischi Bsunderhäit isch bi dr Waal vo de Verdräter in de kommunaale Gremie in öbbe 40 % vo de Gmäinde die „Unächti Däilortswaal“ aagwändet worde. Im Vergliich zu de Kommunaalwaale z Baade-Württebärg 2014 häi dank ere Nowälle in dr Gmäindornig, wo vom Landsdaag am 14. Oktober 2015 verabschiidet worde isch, Kandidaate, wo mitenander verwandt gsi si, chönne gweelt wärde. Waalvorschleeg häi bis zum 28. Merz 2019 chönne iigräicht wärde. Bi de Gmäindirootswaale 2019 het s
ffff dep1 p1 Dr Kaukasus (russisch Кавказ, Kawkas; georgisch კავკასიონი, K'avk'asioni, armenisch Կովկաս, Kowkas, aserbaidschanisch Qafqaz (vo persisch قفقاز‎, DMG Qafqāz), türkisch Kafkas, vo altgriechisch Καύκασος) isch e Hoochgebirg in Öiraasie zwüschen em Schwarze und em Kaspische Meer, wo wääred dr alpidische Orogeneese entstande isch. Es isch öbbe 1100 Kilometer lang und goot vo Westnordwest noch Ostsüdost. Es isch Däil vom Alpidische Gebirgssüsteem und bestoot us drei Gebirgschettene, dr Grooss Kaukasus, dr Chlii Kaukasus und s Talysch-Gebirg. Die gröösst Hööchi vom Kaukasus isch 5642 Meter über em Meeresspiegel und si middleri Hööchi 602 Meter. Er befindet sich uf de Territorie vo Russland, Georgie, Armenie, Iran und Aserbaidschan. Im Joor 2000 häi öbbe 30,6 Millioone Lüt in däm Gebirg und sinere nööchere Umgääbig gläbt. D Regioon vom Kaukasus isch scho im Alterdum e wichtigi Dräischiibe für e Handel gsi. In dr Antike het dr Kaukasus e zitlan as d Gränze zwüsche Öiropa und Asie gulte. Im 18. Joorhundert häi vili afo dängge, ass d Kuma-Manytsch-Niiderig, wo öbbe 300 km nördlig vom Groosse Kaukasus ligt, die logischeri Gränze zwüsche de bäide Kontinänt weer. Aber hüte wird au z Russland dr Kaukasusgroot as d Kontinäntgränze aagluegt. Elbrus (5.642 m), dr höggst Bärg vo
Dr Sinus Iridum (alemannisch: Rägebogebucht, deilwiis fälschlich au Iridium gschriibe) isch e Usbuchtig vum Mare Imbrium, also ere Diefebeni vu unserem Moo. Er befindet sich bi 44° 06' Nord un 31° 30' Wescht in dr Montes Jura (Jura-Gebirg) wo ihn vum Mare Frigoris (Chältimeer) trenne un wo dur dr Ischlag im Sinus Iridum entstande sin. Dr Durmesser betrait 236 km. Igrahmt wird er im Weste dur s' Promontorium Heraclides (Kap Heraclides) und im Oschte dur s' Promontorium Laplace (Kap Laplace). Ufgrund vum fählede südliche Rand vum Ischlagskrater isch es zue Spekulatione chumme in wellere Reihefolgi bzw. in wellem Zämmehang säller mit em Mare Imbrium entstande isch. Ei These vum Nobelpriisträger un Chemiker Harold Clayton Urey in dr Middi vum 20. Johrhundert erchlärt die beide Strukture dodur, dass dr Sinus Iridum dr eigentlich Ischlagspunkt vum Asteroid gsi sei, säller aber im extrem schräge Winkel igschlage sei un dur e Explosion s'Mare Imbrium bildet häb. Sälli These isch aber falsch. Dr Sinus Iridum isch nooch em Mare Imbrium entstande. Ime spätere Prozess sin aber beidi mit Basalte gfüllt worre. Dr fähled Südrand dürft aber igstürzt un aschliessed mit Basalte bedeckt worre si. D'Benennig isch anno 1935 dur die IAU (Internationale Astronomische Union)
D Nofretete (Ussprooch: [nɔfʁəˈteːtə]) (in andere Sprooche mäistens „Nefertiti“, egüptisch Nfr.t-jy.tj, ursprüngligi Ussprooch öbbe Nafteta) isch d Hauptfrau vom Köönig (Farao) Echnaton (Amenophis IV.) gsi und het im 14. Joorhundert v. d. Z. gläbt. si isch hüte bekannt wäge ere Büste us Chalchstäi und Gips, wo noch dr Undergang vo dr DDR im Egüptische Museum im Nöije Museum uf dr Museumsinsle z Berlin usgstellt wird. Am Ändi vom Zwäite Wältchrieg isch d Büste im Salzbärgwärk Merkers versteckt worde, wo amerikanischi Drubbe si gfunde häi Dr Naame Neferet-iti bedütet „Die Schööni isch choo“ und wird vom 5. Regierigsjoor vom Echnaton mit em Biinaame Nefer-neferu-Aton („Schöön si d Schöönhäite vom Aton“) in äinere Kartusche gschriibe. Iire Diddel isch die „Groossi köönigligi Frau“ und „Herrin vo de Bäide Länder“. Im Graab vom Echnaton isch si as „Herin vo Oober- und Underegüpte“ daargstellt. Es git Teggst wo si au dr Diddel „Grooss an Gunst“ und uf eme Uschebti as „Fürstin und Groossi im Balast“ het. Über d Chindhäit vo dr Nofretete und über iiri Abstammig wäiss mä nüt sicher. Mä het emol dänggt, ass si villicht us em Usland choo sig, aber hützudags si die mäiste Egüptolooge dr Aasicht, ass si us dr egüptische
Dr Echnaton (Geburtsnaame Amenofis IV.; egüptisch Amenhotep IV.; spööter Achenaton) isch en altegüptische Köönig (Farao) in dr 18. Dünastii (Nöie Riich) und dr Soon vom Amenofis III. und dr Königin Teje gsi. Er het dr Gott Aton in sinere Gstalt vo dr Sunneschiibe zum Gott über alli Götter vo Egüpte erhoobe und het em si nöiji Hauptstadt Achet-Aton gweit. Si Politik isch uf s Innere konzentriert gsi. Dr Echnaton isch mit dr Nofretete verhürootet gsi und si häi säggs Döcder ghaa. Er het die altegüptischi Kunst revoluzioniert, won er sich mit dr Familie im brivaate Kräis het lo abbilde. Im Echnaton si Regierig wird verschiide datiert: öbbe 1351–1334 v. d. Z., 1340–1324 v. d. Z. (Wolfgang Helck) oder 1353–1336 v. d. Z. (Rolf Krauss). Scho si Vater Amenofis III. het d Sunnegott Aton sterker vereert, villicht wil s Kontakt zum Königriich Mitanni (und zum Hethiterriich) gee het, wo d Sunne d Hauptgotthäit gsi isch. Si Soon und Noochfolger het denn in sim 6. Regierigsjoor e nöiji Stadt as Hauptkultzentrum vom Aton lo baue und au no si Regierigssitz dört aane züüglet. Au im Beriich vom Karnak-Tämpel östlig vom Amun-Bezirk het er en Aton-Häiligdum lo baue. Er het mit dr Vereerig
De Sales Huber (11. Juli 1920 bis 1. September 2004) isch e sanggaller Lehrer, Autoor und Komponist gsii. Gschrebe hett er uf Hoochtütsch und Sanggallertütsch. Er isch de Verfasser vom Teggscht vom Sant Galler-Lied. 1996 hett er de Anerkennigspriis vom Kantoo Sanggale öberchoo. De Sales Hueber isch em 11. Juli 1920 uf d Welt choo. Noch sinnere Uusbildig zom Lehrer hett er vo 1943 bis 1946 im Oberrindl underrichtet und isch drofabe Lehrer z Wittebach wore, woner bis zo sim Tood em 1. September 2004 glebt hett. Er hett sich starch för s kulturelli Lebe iigsetzt. 1953 hett er zom 150 jöörig Jubiläum vom Kantoo Sanggale de Teggscht vom Sant Galler-Lied gschrebe, d Melodii dezue hett de Floowiiller Walter Schmid (1906-1983) komponiert. De Sales Hueber hett aber o selber Musigstugg komponiert, under anderem för ostschwitzer Dörfer, wenn si e Jubiläum z fiire ghaa hend, so ane 1964 s Gääwilerlied und s Joor drufabe 1965 s Bichwilerlied. Er hett aber o gaistlichi Musig komponiert. Siis Lebe lang hett er sich för di musikaalischi Bildig fo de Chind iigsetzt. Von em stamed o e paar Theaterstugg. Denebet hett er sich ono för Haimetgschicht interessiert und verschidnigi Abhandlige dröber gschrebe, drunder di Chlii
S Sant Galler-Lied oder Sant Galle isch mis Heimatland isch d Hymne vom Kantoo Sanggale. Si isch ane 1953 zom 150 jöörige Jubilääum vom Kantoo komponiert wore. De Teggscht hett de Sales Hueber us Wittebach gschrebe ond d Melodii isch vom Walter Schmid us Floowiil. Di zwaistimmigi Hymne werd im Viervierteltakt im Chor gsunge, d Tooanart isch g-Dur. S Lied söll froidig, aber nöd z schnell gsunge were. De Teggscht isch patriootisch und wörkt hütt recht konservatiif. Er sprecht d Laag und die d Gliderig i di fööf sanggallische Groosslandschafte aa, nämmli See und Gaster, s Oberland, s Rintl, s Försteland ond s Toggeborg. Di letschti Strooffe gitt di symboolischi Bidüttig vom sanggaller Woppen aa: di fööf Stääb vo de Fascis stönd för di fööf Regioone und s Band drumume d Ainigkait. De Refrain bistoot us aneangraielete la-la-la-Silbe und endet mitem letscht Halbvers. Er chan ad libitum gsunge were. S Sanggallerlied isch mit de Zitt echli vergesse ggange. Ane 2016 isch s Lied offiziell vomene Chinderchoor gsunge wore und för s Sanggaller Staatsarchiiv uufgnoo wore. Ane 2019 hend drai Sanggaller Kantoosrööt e Vorstooss gmacht, as s Sanggallerlied noi vom Root im aafang vonerre Session gsunge were söll. Die Motion isch
S Bichwilerlied isch d Dorfhymne vo Bichwil, wo im Ondertoggeborg litt. Die Dorfhymne isch ane 1965 vom Sales Hueber us Wittebach gschrebe wore zom 1100 jöörige Jubilääum vo Bichwil. S zwaistimmige Lied isch i f-Dur und im Viervierteltakt. S hett fööf Strooffe zu acht Zile und hett e ken Refrain. S Lied werd enner langsam gsunge, echli bhäbig miteme fiirliche Iischlaag. De Teggscht bitoont de seer ländlichi und abglegni Charakter vom Dorf und zaigt e gwösse Humoor. Du finscht üs nöd im Fahrteplan, mer wohnet nebet osse ond wer of Bichwil ue cho will mues halt sis Velo stosse Ond glich hang ii met Liib ond Seel am stille Dorf do obe. Sit tusig ond scho hondert Johr sind mer do guet uufghobe. Es keis vo Uzwil, keis vo Wil ond keine vo Sanggale mues meer vo Stadt ond Isebahn ond Kino cho go brale. Es gitt för üs ken schönnre Flegg als Bichwil of sim Högel Ond Engel hets fascht luter döt, nu hends bis hüt kei Flögel. Es mues jo si kei grossi Stadt met Hüserblögg ond Schloote, ond s mues nöd all Tag früe bis spoht grad lärme wiä noch Noote. Doo z Bichwil gohts no rüebig