rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Bernau im Schwarzwald isch e Dorf und e Gmeind im Landchreis Waldshuët z Bade-Württeberg. Bernau litt i me Hochdal im Südschwarzwald, südlich vom Feldberg und westlich vom Schluchsee. S Gmeindegebiet umfasst s Dal vo de Bernauer Alb, e Quällbach vo de Alb, und erstreckt sich vo 800 Meter über NHN bis zum Herzogehorn mit 1415 Meter über NHN. D Gmeind grenzt im Norde a d Gmeind Feldberg, im Oste a Menzeschwand und a d Stadt St. Blasië, im Süde an Ibach, im Südweste an Todtmoos und im Weste an d Stadt Todtnau (Lkr. Lörrach). Bernau und d Bernauer ghöre nit zum Hotzewald! Uf de einte Site cha mer uf St. Blasië/Menzeschwand fahre, uf de Andere noch Todtmoos und uf de dritte is Wiesetal, noch Präg. Zu de Gmeind Bernau ghöre d Ortsteil Kaiserhaus, Altenrond, Riggebach, Dorf mit Goldbach und Poche, Hof, Innerlehen, Schwendele, Oberlehen, Underlehen, Gaß, Weierle. - Im Gmeindsbann liit au s Naturschutzgebiet Duubemoos. Pro Johr gheie 1919 Millimeter Schnee. De Niiderschlag litt im obere Drittel vo de Messstelle vom Dütsche Wätterdienscht. Über 99 % zeige niidrigeri Wert a. De trochest Monet isch de Septämber; am meiste rägnet s im Dezämber. Im niiderschlagrychste Monet gheit ca. 1,9-mol meh Räge
Fortis (lat. "di Starche") u Lenis (lat. "di Schwache") bezeichnet der Unterschid zwüsche de Lutte /t, p, k/ (Fortis) u /d, b, g/ (Lenis). Das Begriffspaar isch im 19te Jahrhundert vo historische Sprachwüsseschaftler under em Ydruck vom Alemannische prägt worde. Bi däm Unterschid chöi verschidnigi artikulatorischi Parameter e Rolle spile, nämlech: d Stimmhaftigkeit: stimmlosi Fortis vs. stimmhafti Lenis; d Lengi: lengeri Fortis vs. chürzeri Lenis; d Voice Onset Time (das isch d Aschpiration): aschpirierti Fortis vs. nid aschpirierti Lenis; di artikulatorischi Chraft: stercheri Fortis vs. schwecheri Lenis (es isch aber umstritte, was die 'Chraft' genau söll sy). Es isch klar, das je nach Sprach en anderi Mischig vo dene Parameter der Unterschid zwüsche Fortis u Lenis usmacht. Im Französische ligt der Unterschid praktisch numen i der Stimmhaftigkeit; i der dütsche Standardsprach oder im Änglische ligt er vor allem i der Aschpiration; im Alemannische ligt er i der Lengi (was e guete Teil vom alemannischen Akzänt im Französisch usmacht). Der Status vo de Begriffe Fortis u Lenis isch i der Sprachwüsseschaft umstritte, wil vili Darstellige der Unterschid zwüsche /p, t, k/ u /b, d, g/ uf d Stimmhaftigkeit reduziere. Mängisch wärde d Begriffe Fortis u Lenis ou imenen ängere Sinn bbruucht,
Die phönizischi Schrift het 22 Zaiche und werd vo rechts noch links gschribe. Die ältischte Text stamet usem 11. Johrhundert v. Chr. I de Römerzit isch die Schrift nüme brucht worde und z Libye gits Grabstai wo Neupunisch mit latinische Buechstabe gschribe worden isch. Noch de phöönizische Saag hett de Taautos d Buechstabeschrift erfunde. Die Schrift isch nöd nume für die phönizischi und punischi Sprooch brucht worde, sondern au för die ältischte aramäische Text. Denn hend sich us dere Schrift mehreri Variante bildet, so die aramäischi, die hebräischi und die altgriechischi Schrift. Über die altaramäischi Schrift hend sich witeri Schrifte bildet, so die arabischi, altsüdarabischi und äthiopischi Schrift, aber au die indische Schrifte chönet devo abglaitet werde. Über die altgriechischi Schrift het sich unter anderem die etruskischi, latinischi und kyrillischi Schrift und au d Rune entwicklet. So cha die phönizischi Schrift als Muetteralphabet vode maiste Alphabetschrifte gelte. Die wichtigschte Alphabetschrifte und iri Gschicht: Proto-Kanaanäischi Schrift: 14.Jh.v. Chr. Phönizischi Schrift: 11.Jh.v. Chr. Libysch-Numidischi Schrift ( Tifinagh ): 5.Jh.v. Chr. Aramäischi Schrift: 9.Jh.v. Chr. Hebräischi Schrift ( Alefbet ): 3.Jh.v. Chr. Syriakischi Schrift: 2.Jh.v. Chr. Arabischi Schrift ( Abjad ): 4.Jh. Brāhmī & Indischi Schrifte ( Devanagari ): 6.Jh.v. Chr. Tibetischi Schrift:
S griechische Alphabet (ngr. ελληνικό αλφάβητο) isch s eltischti Alphabet, wo hütt no in Gebruuch isch. Sini Wurzle sin in verschidene semitische Alfabêt z finde. Nur zwai griechischi Buechstabe sin vo umstrittener Härkunft: s Phi <φ> und s Chi <χ>. Ainigi Forscher halte si für Neuschöpfige, anderi für Buechschtabe, wo us weniger bekannte (südsemitische) Alfabêt übernoo worde sin. I de Bronzezitt hend d Grieche e Silbeschrift bruucht, d Linear B (14.–12. Jhd. v. Chr). Die Schrift het sich usem ältere Linear A entwicklet, wo uf Kreta för e Sprooch brucht woren isch, womer bis hüt nöd het chöne entziffere. Mitem Undergang vo de mykenische Kultur isch isch de Bruuch vo de Schrift z Griecheland vergesse gange. Erscht im 8. Jh.v. Chr. hend d Grieche vo de Phönizier d Buechstabeschrift öbernoo und us em Phönizische Alphabet en aigni Schrift entwicklet, wo aber i vill verschidnige lokaale Variante vorchoo isch. E Noijerig gegenöber vo de altsemitische alphabetschrifte isch d Iifüerig vo Zaiche för Vokaal gsii. Zu de ältiste griechische Inschrifte ghööret de sognennti "Nestorbecher" und bsundrigs e Huufe Inschrifte usem 7.Jh.v. Chr us de archaische Stadt Thera uf de Insle Santorini, mitere Schriftform wo no nöch em phönizische Vorbild gsii isch. Sit
E Silbeschrift isch e Schrift wo Symbol für ainzelni Silbe, nid aber für ainzelni lut odr Phonem hed. Nordamerikanischi Indianer und Inuit hän Silbeschrifte; in Japan sin sogar zwai Silbeschrifte in Gebruuch (Hiragana und Katakana). Umschtritte isch, ob au Konsonantenalfabeet zu de Silbeschrifte ghöre. Griechisch isch friener au mit ere Silbeschrift gschribe worde - Linear B, wo vom kretische Linear A abbschtammt. Au ainigi Alphabet benutze silbischi Elemänt, zum Byschpil s kyrillischi Alphabet oder s hischtorischi iberischi Alfabeet. Alphabet
Dr Hugo Pratt (eigetlech Ugo Eugenio Prat, * 15. Juni 1927 z Rimini; † 20. Augschte 1995 z Lausanne) isch en iteliänische Comic-Zaichner und -Täggschter gsi. Sy beriemtischti Figur isch dr Corto Maltese. Am Hugo Pratt sy Zaichnigsschtil isch vo amerikanische Maischter wi em Milton Caniff beyflusst worde; är hed aber scho bald zu sym ganz aigetümlige Duktus gfunde. Är isch bekannt worde für syni poetische Obetüür-Comics. Dr Pratt isch z Rimini gebore. Sy Vatter isch e Bruefssoldaat gsi, und im Joor 1937 isch är mit synere Familie noch Etiopie zoge. 1941 isch dr Vatter wärend em Zwäite Wältchrieg im Kampf gege britischi Druppe ums Läbe koo. Dr Hugo Pratt isch interniert worde und hed vo de Wachsoldate Comics kauft. Är isch in ere Gruppe vo Zaichner und Täggschter gsi, zäme mit em Alberto Ongaro und em Mario Faustinelli. Ir Magazyn Asso di Picche isch ab 1945 erschine. 1949 isch dr Hugo Pratt uf Buenos Aires gange, won er für dr argentinischi Verlag Editorial Abril gschafft hed. Är hed au südamerikanischi Comic-Künschtler wi dr José Luis Salinas und dr Solano López kennegleert. 1962 isch är zrugg uf Italie; 1964 isch är uf Grossbritannie gange, won er für dr Daily Mirror
Dr Afrika Islam (* 1967 als Charles Glenn), au bekannt als 'Son of Bambaataa', isch en amerikanische HipHop- und Techno-DJ und -Broduzänt. Är isch bekannt für si Zämenarbet mit em Ice-T und em Westbam. Sy Gruppe - zäme mit em WestBam - haisst Mr. X & Mr. Y. Dr Afrika Islam hed di erschte zwai LPs vom Ice T kobroduziert. Zäme mit em WestBam hätt dr Afrika Islam au fasch Dütschland am Concours Eurovision 2004 verdrätte. 1996 Afrika Jam - feat. Ice-T
Fejér (IPA: ['fɛje:r], ungarndütsche Name: Weißenburg) isch e Komitat z Zentralungarn. S litt westlig vo de Donau und noch am Plattesee. Agränze dien d Komitat Veszprém, Komárom-Esztergom, Pest, Bács-Kiskun, Tolna und Somogy. De Komitatssitz heißt Székesfehérvár. Geografisch gseh isch Fejér zimli verschyde; de südlig Deil litt in de Große Ungarische Diefebeni, anderi Deil vom Komitat sin hügelig (Bakony, Vertés, Gerecse). Au de Velencer See, e bekannts Urlaubszyl, litt im Komitatsgebiet. S Gebiet isch scho vor 20'000 Johr bewohnt gsi. Wo s züe de römische Provinz Pannonia worre isch, hät s dört näbe de Hauptstadt Gorsium au d Städt Annamatia und Intercisa ge (hütt liige dört di ungarische Städt Baracs und Dunaújváros). Im Friehmittelalter hän Hunne und Aware dört gläbt. Bis züe de Eroberig durch d Ungare im spote 9. Johrhundert hän verschydeni Nomade s Gebiet besydelt. Zwüsche 895 und 900 sin d Ungare acho. Fehérvár (hütt Székesfehérvár) isch sällemols de Sitz vom Prinz Géza gsi und hät eso Bedütig kriegt. Under sinem Sohn isch d Stadt de Sitz vom Komitat worre, mo dört gründet worre isch. Di ungarische Könige sin bis zum 16. Johrhundert dört krönt und beerdigt worre. 1543-1688 isch Fejér vo de Ottomane bsetzt worre. Vyli Städt sin
Dr Torch (angl: Fackel, au Torchmann odr MC Torch), * 29. Septämber 1971 als Frederik Hahn, isch e dytsche Rapper und Grindigsmitglid vo Advanced Chemistry. Si Solo-CD haisst Blauer Samt. Ofongs vun de 1980er-Johr het sich de gebirtig Heidelberger de Hip-Hop-Kultur ogschlosse. 1985 het ne de Hip-Hop-Kinig Afrika Bambaata zuem ärschte «Zulu-Nation-Chapter» vun Dytschlond krent. 1987 het de Torch zomme mit m Toni L, m Linguist, m Gee-One un m DJ Mike MD d Heidelberger Band Advanced Chemistry grindet, wu sich wäg em kommerzielle Erfolg vun de Fantastische Vier zuem glaubwirdige Underground-Vertreter avanciert het. De Song «Fremd im eigenen Land» isch 1992 ihr ärschter Hit worre un het wegä MTV au usserhalb vun de dytsche Hip-Hop-Szene gressri Ufmerksomkeit bekumme. 1994/95 het de Torch fir ä Johr uf VIVA d ärscht dytschschprochig Rap-Sendung Freestyle moderiert. In därre Zyt isch au sin Label 360° grindet worre. Sin ärschts un bisher einzigs Solo-Album Blauer Samt het ’r im Johr 2000 vereffentlicht. Torch isch einer vun de Ärschte gsi, wu sich dem Projekt Brothers Keepers ogschlosse het. Advanced Chemistry - Fremd im eigenen Land (1992, 12" & MCD, MZEE Records) Advanced Chemistry - Welcher Pfad führt zur Geschichte? (1993, EP & CD, MZEE Records)
Di Europäischi Union (EU) isch e Staateverbund z Europa. Iri Ursprüng het si in de Europäische Gmeinschaft vo Chole un Stahl (EGKS) un de Europäische Wirtschaftsgmeinschaft (EWG), wo 1951 bzw. 1957 gründet worre sin, un de Euratom. Di erschte Mitgliidstaate sin Belgie, d Bundesrepublik Dütschland, Frankriich, Italie, Luxeburg un d Niderlande gsi. Hüt ghöred zu de EU 27 Staate mit öpe 467 Millione Iiwohner. D Staategruppe vo der EU isch eini vo de wichtigschte Wirtschaftsmächt uf der Wält. Nach em Zwaite Weltchrieg mit sine verheerende Folge für Europa isch d Idee ufcho, ma chönnt en noie Chrieg verhindere, we ma d Wirtschaftsberiich, wo für d Rüschtig wichtig sin, so duet vernetze, dass e noii Ufrüschtig gar nöd möglich isch. S Ziil derbi isch au gsi, mit de Ziit zu ere Versöhnig zwüsche de ehemalige Gägner biizträge. En dritte wichtige Uslöser für d Gründig vo de EWKS isch de Chalt Chrieg gsi, wo derzue gführt het, dass d Weschteuropäer d Bundesrepublik Dütschland hei welle nöcher a sich binde. So het ma uf Grund vo eme Vorschlag vom Robert Schuman, wo französischer Usseminischter isch gsi, di dütschi un die französischi Produktion vo Chole un vo Stahl ere gmeinsame Behörde unterstellt. Us dem
Dachsberg (Südschwarzwald) isch e Gmeind im Landchreis Waldshüet z Bade-Württeberg. Dachsberg isch als Erholigsort staatlig aerkännt und litt im Hotzewald im Südschwarzwald uff de Westsite vom Albdal in 543 bis 1105 Meter Höchi. D Dachsberglandschaft isch durch Hochebene kennzeichnet, wo verschyde groß sin und in Richtig Süde wie-n-e Terrasse abgstuft sin. Di meiste Ortsdeil liige uff sonige Hochebene. E Usnahm bildet de Ortsdeil Oberkutterau, wo im Albdal litt und vo Dachsberg mit em Audo numme über d Stroße vom Nochberort St. Blasie erreichbar isch. 63 Prozänt vo de Gmeindeflächi bstönn uss Wald. D Gmeind gränzt im Norde und Oste an d Stadt Stl Blasie, im Süde an Albbruck, im Südweste an Görwihl und im Nordweste an Ybach. D Gmeind Dachsberg isch 1971 uss de Gmeinde Urberg, Witteschwand, Wolpadinge und Wilfinge und sälle ihre vyle Ortsdeil gschaffe worre. Zwei Johr nõch de vorzogene Gmeindsreform uff em Dachsbärg isch die neu Gmeind wege de Chraisreform z Badde-Württebärg vum Landchrais Säckinge zum Landchrais Waldshuet chò. De Namme Dachsberg chunnt (lut) vo me Gebietsnamme, wo s scho johrhundetelang vorher ge hät. De Gebietsnamme isch allerdings vun em Bärg mit sebbem Namme abgleitet worre (luèg s Bildli uff aa), gmeint isch de Dachsbärg, en guet
S Fraumöischter isch e reformierti Chile z Züri. Si isch früener, vor der Reformazioon, d Chile vom Benediktinerinnechlooschter Fraumöischter gsi. D Chile isch eis vo de architektonische Simbool vo Züri. I de eltischten Urkunde zum Chlooschter, wo us em 9. Johrhundert sind, wird das Huus uf latinisch Monasterium Thuricense gnännt; das heisst uf düütsch “Zürcher Chlooschter”. Im Johr 1267 erschynt in Urkunde s erscht mol d Bezeichnig «Möischter» und im 14. Johrhundert der Name «Fraumöischter». S Monasterium Thuricense isch am 21. Juli ane 853 vom König Ludwig em Dütsche gründt worde. Er hät derbi es chlyses elters Chlooschter sinere Tochter, de Hildegard avertrout. D Hildegard isch aber scho im Johr 856 gstorbe. Ihri Schwöschter, d Bertha, isch derno ihri Nachfolgeri worde und hät s erschte Möischter vo dem Chlooschter la fertig baue. Am 11. September 874 hät de Bischof Gebhart vo Konschtanz d Chile gweiht, wo sider unter em Patrozinium vo Felix und Regula stoht. Das sind die Zürcher Stadtheilige. Vom König Heinrich III. hät s Chlooschter s Zoll-, s Märt- un s Münzrächt für Züri übercho. Spöter sind die Privilegie an d Herzög vo Zäringe gange. Mit em Usstärbe vo dere Dynaschty ane 1218 isch s Fraumöischter riichsunmittelbar worde.
D Gemeinde Bodman-Ludwigshaffe hot so um die 4.000 Eiwohner. Sie isch e Doppelgmeinde, wo us de selbständige Gmeinde Bodman und Ludwigshaffe (frieher Sernatinge) bildet worre isch. Die Bodesee-Gmeinde Bodman-Ludwigshaffe ghört zum Landkreis Konschdanz in Bade-Wirtteberg. Bodman-Ludwigshaffe liggt am weschtlichschte Punkt vum Iberlinger See. Bodman isch uf der Süd- und Ludwigshaffe uf de Nordseite vu sellem Seearm. D Gmeinde ghört geographisch zum Hegau. Zwische Bodmann und Ludwigshaffe liggt es Naturschutzgebiet „Großes Ried“, wo sich seltene Vöggel und Pflanze aagsiedelt hond. D Gemeinde Bodman-Ludwigshaffe isch e Zsammefassung us de friehere Gemeinde Bodman und Ludwigshaffe am Bodesee. Dezu ghöret 15 Dörfer, Weiler, Baurehöf und Häuser. Zur alte Gmeinde Bodman zählt es Dorf Bodman, de Weiler Bodman-Sommerhalde, d Höfe Bodewald, Mooshof und Rehmhof und d Häuser Fraueberg und Späth, Espasingerstroß. Zur alte Gmeinde Ludwigshaffe am Bodesee gehöret es Dorf Ludwigshaffe am Bodesee, d Höfe Blumhof, Bühlhof, Ober-Laubegg, Unter-Laubegg und Weierhof, s Haus und Gehöft Regentsweiler und d Häuser Laubegg-Forschthaus. Zum alte Bodman ghört au d friehere Ortschaft Weiler. Im Gebiet vu de alte Gmeinde Bodman liggt d Burgruine Altbodman. Bi Bodman sind Pfahlbaute entdeckt wore. D älteschte Sidlungsspure datieret us de Stein- und Bronzezitt. In de Römerzit isch weschtlich vom heutige Dorf no en
S Grossmöischter isch e reformierti Chile, wo i de Altschtadt vo Züri, südlich vom Dörfli steit. So wie vom Fraumöischter uf de andere Siite vo de Limmet sin de Felix un d Regula d Patrön vo dere Chile, sit em 13. Johrhundert zämme mitem Exuperantius.) S Grossmöischter mit de guet erhaltene romanischen Architektur und de beide Türm, wo me wyt über d Stadt hi gseht, isch es wichtigs Boudänkmol vo Züri, und der Karlsturm isch de bescht öfentlech zuegänglech Ussichtspunkt zmitzt i de Stadt. De Name «Grossmöischter» chunt us de Ziit vom 14. Johrhundert. I de eltischte Urkunde wird d Chile uf latinisch Turicina ecclesia gnennt, was uf Dütsch «Chile vo Züri» heisst. S latinische Wort für Möischter, Monasterium, findt sich zum erschte Mol im Johr 1272 und d Variante Grosses Münster sitm Johr 1322. 1639 schribt der Johann Jakob Breitinger Unsers Grosse Münster.) D Gründigslegände stammt usem früene 9. Johrhundert und isch imene Buech vo de Stiftsbiblioteek Sanggalle überliferet. Di beide Namenspatrön vo de Chile, de Felix un d Regula, hei nach dere Legände im 3. Johrhundert zu de Thebäische Legion ghört, wo ma z Saint Maurice (latinisch: Agaunum) im Wallis als Chrischte hiigrichtet hät. Em Felix un de
Dr Fritz Gysling (* 28. Juli 1895 z Züri as Friedrich Gysling, † 20. Juli 1984 z Züri) isch e Schwyzer Schbroochforscher gsii. Ùf d Wäld chùù ùn ùfwagse isch dr Fritz Gysling z Züri, Bùùrger vù Züri isch er aber èèrschd ane 1918 woore. Syyni Eldere sin dr Karl Gysling ùn d Marie geb. Schlegel gsii. Ùf d Volchsschuel gangen isch er z Züri. Noch dr Schuel isch er an s Lèèrerseminar Küsnacht gange ùn hed am 22.09.1921 d Abschlùsbriefig as Primarlèèrer gmachd. Im Èèrschde Wäldchrieg isch er yyzooge woore ùn hed syyni Uusbildig miese ùnderbräche. Wän er als Urlaub ghaa hed vùm Dienschd, hed er as Huuslèèrer bi dr Familie vùm Fiirschd vù Liechdeschdai im Palace Hotel z St. Moritz ùnderriichded. Im SS 1918 hed er an dr Universideed Züri aagfange Romanischtik z schdudiere. Abgschlose hed er syy Schduudiùm mid ere Dokteraarbed bim Profässer Jakob Jud iber di romaanische Dialäkt vù dr Valle Anzasca im Piemont. Noch syynem Abschlùs am Lèèrerseminar hed er vierzg Joor lang an dr Wengi-Schuel z Züri as Sekundarlèèrer ùnderriichded Am 8. Dezämber 1923 hed er d Ida Grossmann (1893–1960) ghyroode. Mid iire hed er zwee Siin ghaa. Noch em Dood vùn ere ane
Bas-Rhin (IPA: [bɑˈʀɛ̃]) (elsässisch Underelsàss, wertlisch Underrhin) ésch e Département z Frànkrich én dr Region Grand Est. S ghert zem Elsàss un ésch s 67. vun de frànzesische Départements in de àlfabetische Räiefolig. Di beide elsassische sén àwer under 'R' ingeräit wajen em Rhin). S Département Underelsàss leit im Oschte vun Frànkrich. Di eschtlisch Granz vum Département isch de Rhin. Im Weschte bildet dr Wàsgöi e nàtirlischi Granz, im Norde de Pfalzerwàld S Underelsàss granzt im Norde ùn im Oschte àn Ditschlànd, im Norde àn Rhinland-Pfàlz (an d Pfàlz), im Oschte àn Bàde-Wirtebari, àn d Regierungsbezirk Karlsrüei un Friburi. Im Side granzt s Underelsàss àn s Département Owerelsàss (Haut-Rhin), im Weschte àn s Département Moselle vun de Region Lothrenge. Di 12 greschte Stedt im Underelsàss sén (Inwohner em Johr 1999): Stroosburi (264.115) Hàwenau (32.242) Schílige (30.841) Íllkírich-Gràffestàde (23.815) Schlettstàdt (17.179) Língelse (16.860) Bísche (16.763) Bíschwiller (11.596) Zàwere (11.201) Oschwàld (10.761) Heene (10.726) Ewernahn (10.471) S Département Underelsàss ésch in fémf Arrondissements, 23 Kànton un 516 Gmeine ufgedäilt. Arrondissements Hàwenau-Waisseburch Molse Zàwra Schlettstàdt-Eerstain Strossburi Kànton Bìschwiller Bröömt Buxwiller Eerstain Hàwenau Heene Ìllkìrich-Gràffestàde Ìngwiller Lìngelse Molse Mützig Ewernahn Risshoffe Schìllige Schlettstàdt Stroosburi-1 Stroosburi-2 Stroosburi-3 Stroosburi-4 Stroosburi-5 Stroosburi-6 Wisseburi Zàwere Kànton bìs 2015
S Arrondissement Hàwenau (frz. Arrondissement de Haguenau) ìsch e Verwàltungsbezirk im Département Bas-Rhin ìm Elsàss z Frànkrich gwän. Àm 1. Janner 2015 ìsch s mìt em Arrondissement Waisseburch zem neie Arrondissement Haguenau-Wissembourg zammagschlossa wora. Dr Verwàltungssitz (chef-lieu) vum Arrondissement ìsch Hàwenau gwän. S Arrondissement hàt ìm Norde àn s Arrondissement Waisseburch granzt, ìm Oschte àn Ditschlànd, àn de Regierungsbezirk Karlsrüei, ìm Sìde àn s Arrondissement Stroosburi-Lànd. Ìm Sìdweschte hàt s àn s Arrondissement Zàwere un ìm Nordweschte àn s Arrondissement Saargemind ìm Département Moselle z Lothrìnge granzt. Di greschte Gmeine vum Arrondissement Hàwenau sìn gwän (mìt de Inwohnerzàhl vun 1999): Hàwenau (32.242) Bìschwiller (11.596) Risshoffe (5.183) S Arrondissement Hàwenau ìsch ingedäilt gwän in drej Kanton mìt ìnsgsàmt 56 Gmeine: Bìschwiller Hàwenau Nìderbrunn Gmeine ìm Kanton Bìschwiller, frz. Canton de Bischwiller Gmeine ìm Kanton Hàwenau, frz. Canton de Haguenau Gmeine ìm Kanton Nìderbrunn, frz. Canton de Niederbronn-les-Bains
S Arrondissement Molse (frz. Arrondissement de Molsheim) ìsch e Verwàltungsbezirk im Département Bas-Rhin im Elsàss, ìn dr frànzeesche Region Grand Est. Dr Verwàltungssìtz (chef-lieu) vum Arrondissement ìsch Molse. S Arrondissement granzt ìm Norde àn s Arrondissement Zàwere, ìm Oschte àn s Arrondissement Stroosburi, ìm Sìde àn s Arrondissement Schlettstàdt-Erstain. Ìm Weschte granzt s àn Lothrìnge, ìm Sìdweschte àn s Arrondissement Saint-Dié ìm Département Vosges un ìm Nordweschte àn s Arrondissement Saargemind ìm Département Moselle. Àm 1. Janner 2015 sìn Gmeine vum Arrondissement Zàwere un vum Arrondissements Strosburi-Lànd dezüekumma. Di greschte Gmeine vum Arrondissement Molse sìn (mìt de Inwohnerzàhl vun 1999): Molse (9.335) Mützig (5.584) Wàssle (5.542) S Arrondissement Molse ìsch ingedailt in fìmf Kanton mìt ìnsgsàmt 77 Gmeine. Molse Roose Sààl Schìrmeck Wàssle
Dettighofe isch e Gmeind im Landchreis Waldshüet z Bade-Württeberg, Dütschland. D Gmeind isch Mitgliid vom Gmeindeverwaltigsverband Jestette mit em Sitz z Jestette. Dettighofe litt am rächte Dalrand vom Schwarzbach.S Dal vom Hochrhy lyt 5 Kilometer witer südlich un ennet vom Chlyne Rande, ebbeso litt s Dal vom Chläggi witer nördlich un ennet vom Chlyne Rande. D Gmeind isch vo de geografische Lag her eimolig z Dütschland, si ghört zämme mit de Gmeinde Jeschtette und Lottschtette zum so gnännte Jeschtettemer Zipfel, wo uff ere Längi vo 55 Kilometer vo de Gränze züe de Schwiz umschlosse und numme über e Stroß vo Dütschland diräkt z erreiche isch. Dettighofe litt gnauer am Stutze vum Jeschtettemer Zipfel. D Gmeind gränzt im Norde an Wilchige im Kanton Schaffhuse, im Oste an Jestette, im Süde an Rafz und Wil im Kanton Zürri und im Weschte an Chleggau. Züe de Gmeind Dettighofe ghöre di ehemolige Gmeinde Balterschwyl und Berwange. Züe de ehemolige Gmeind Balterschwyl ghört s glychnamige Dorf; züe Berwange s Dorf Berwange und d Hüser Im Moos. Züe de Gmeind Dettighofe in de Gränze vo 1973 ghöre s Dorf Dettighofe, d Wyler Albführe, Eichberg und s Ghöft Hüserhof. D Ortschafte Reute und Kappel sin in Balterschwyl
S Arrondissement Zàwra (frz. Arrondissement de Saverne) ìsch e Verwàltungsbezirk ìm Département Bas-Rhin ìm Elsàss, ìn dr frànzeesche Region Grand Est. Dr Verwàltungssitz (chef-lieu) vum Arrondissement ìsch Zàwra. S Arrondissement granzt ìm Norde àn s Arrondissement Saargemind ìm lothrìngische Département Moselle, ìm Oschte àn s Arrondissement Hàwenau-Waisseburch un àn s Arrondissement Stroosburi. Ìm Siide granzt s àn s Arrondissement Molse un ìm Weschte àn s Arrondissement Sààrburich-Château-Salins un àn s Arrondissement Forbach ìm Département Moselle z Lothrìnge. Di greschte Gmeine vum Arrondissement Zàwra sìn (mìt de Inwohnerzàhl vun 1999): Zàwra: 11 201 Ìngwiller: 3 847 Buswiller: 3 683 Dettwiller: 2 584 Màschmìnschter: 2 436 S Arrondissement Zàwra ìsch sit em 1. Janner 2015 ingedäilt ìn drei Kanton mìt ìnsgsàmt 172 Gmeine: Buxwiller Ingwiller Zàwra Bìs zem 1. Janner 2015 isch s Arrondissement Zàwra in sechs Kanton mìt 128 Gmeina ingedäilt gwän: Buxwiller Drülìnge Màschmìnschter Lìtzelstain Buckenum Zàwra
S Arrondissement Schlettstàdt-Eerstain (frz. Arrondissement de Sélestat-Erstein) ìsch e Verwàltungsbezirk im Département Bas-Rhin im Elsàss z Frànkrich. Dr Verwàltungssitz (chef-lieu) vum Arrondissement ìsch Schlettstàdt. S Arrondissement granzt ìm Nordweschte àn s Arrondissement Molse, ìm Norde àn s Arrondissement Stroosburi un ìm Oschte àn Ditschlànd, àn dr Regierungsbezirk Friburg z Bàde-Wìrttebari. Ìm Sìde granzt s àn s Arrondissement Kolmer un àn s Arrondissement Ràppschwihr, ìm Weschte àn s Arrondissement Saint-Dié ìm Département Moselle z Lothrìnge. Di greschte Gmeine vum Arrondissement Schlettstàdt-Eerstain sìn (mìt de Inwohnerzàhl vun 1999): Schlettstàdt (17.179) Ewernàhn (10.471) Eerstain (9.664) Bàrr (5.892) S Arrondissement Schlettstàdt-Eerstain ìsch ingedäilt in siwe Kanton mìt ìnsgsàmt 101 Gmeine: Banfald Bàrr Eerstain Màrkelse Ewernahn Schlettstàdt Willer