rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Chise isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Bärn-Mittuland im Kanton Bärn, Schwyz. Chise isch es Dorf ar Mündig vo Chisen u Rotache i d Aare. D Gmeindsflächi bsteit us 52,9 % langwirtschaftlecher Flächi, 27,8 % Waud, 16,8 % Sidligsflächi u 2,5 % süschtigi Flächi. D Nachburgmeinde si Wichtrech, Opplige, Heemberg, Uttige u Jaaberg. Chise isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1236 aus Chisun (1250 Chison, 1253 Kison, 1305 Kyson, 1313 Kisen). Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Chonufinge ghört. Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 4,3 % gläge. 79,8 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 11,5 % si römisch-katholisch (Stang 2000). Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 21,2 %, CVP 2,5 %, EVP 4,8 %, FDP 6,6 %. GLP 6,8 %, GP 5,9 %, SP 13,0 %, SVP 27,9 %, Suschtigi 11,3 %. Gmeindspresidäntin vo Chise isch d Elsa Meyer (Stang 2013). D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 0,9 % gläge. Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 742 Ywohner 95,4 % Dütsch aus Houptsprach aaggää, 0,5 % Französisch u 0,4 % Italienisch. Dr Dialäkt vo Chise ghört zum Hochalemannisch. Heinrich C. Waber: Kiesen – Texte
Chiuterf (amtlech Kirchdorf) isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Bärn-Mittuland vom Kanton Bärn, Schwyz. Chiuterf isch es Dorf uf dr Terrasse zwüsche Aare- u Gürbetau. D Gmeindsflächi bsteit us 70,3 % langwirtschaftlecher Flächi, 17,7 % Waud, 9,5 % Sidligsflächi u 2,5 % süschtigi Flächi. D Nachbergmeinde si Gerzesee, Wichtrech, Jaaberg, Uttige, Üetedorf, Seftige, Burgistei, Tuurne, Rümlige, Choufderf, Toffe u Bäup. Chiuterf isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1228 aus Chilthorf (1250 Kyltorf, 1260 Chilchtorf, 1280 Kiltorf, 1605 Kiltdorff, 1838 Kirchdorf). Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Seftige ghört. Uf en 1. Jänner 2018 hed Chiuterf mit de ehmalige Gmeinde Gäuterfinge, Noofle u Mülidoorf zur nöie Gmeind Chiuterf fusioniert. I däm Zämehang hed sich d Gmeind es nöis Wappe gä. s aute Wappe s nöie Wappe Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 3,4 % gläge. 85,2 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 5,3 % si römisch-katholisch (Stang 2000). Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 15,2 %, CVP 1,3 %, EVP 4,4 %, FDP 4,7 %, GLP 5,6 %, GP 9,5 %, SP 11,9 %, SVP 38,3 %, Suschtigi 9,1 %. Dr erscht Gmeindspresidänt vom fusionierte Chiuterf isch
Chiuchetuurne isch es Dorf i de Iiwohnergmeind Tuurne vom Kanton Bärn. Chiuchetuurne ligt im Gürbetau am Oschthang vom Längeberg. D Flächi vor ehmolige Gmeind hed us 77,8 % langwirtschaftlecher Flächi, 9,5 % Waud, 11,9 % Sidligsflächi u 0,8 % süschtigi Flächi bstange. D Nachbergmeinde si Rümlige, Gäuterfinge, Mülidorf, Mületurne u Riggisbäärg gsii. Chiuchetuurne isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1201 aus Thornon (1228 aus Tornes, 1262 Turindon, 1318 Turnden, 1323 Turndon, 1349 Kirchturnden, 1361 Thurondeon, 1373 Kirchturndon). Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Seftige ghört. Uf en 1. Jänner 2020 het si zäme mit Mületurne u Looschterf zu Tuurne fusioniert. Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 3,3 % gläge. 89,7 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 4,1 % si römisch-katholisch (Stang 2000). Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 20,0 %, CVP 0,6 %, EVP 5,7 %, FDP 6,7 %, GLP 1,1 %, GP 4,4 %, SP 8,3 %, SVP 35,6 %, Suschtigi 17,6 %. Di letschti Gmeindspresidänti vo Chiuchetuurne isch d Barbara Zürcher gsii. D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 2,2 % gläge. Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 292 Ywohner 97,3 % Dütsch aus
Lingech isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Bärn-Mittuland im Kanton Bärn, Schwyz. Lingech ligt am rächte Stade vor Aare ir Agglomeration Bärn. D Gmeindsflächi bsteit us 67,8 % langwirtschaftlecher Flächi, 23,3 % Waud, 8,1 % Sidligsflächi u 0,8 % süschtigi Flächi. D Nachbergmeinde si Schüpfe, Münchebuchsi, Zollikofe, Bremgarte, Bärn, Wole u Meikirch. Lingech isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1185 aus Lindenacho, dr Ortsteil Herreschwange (Herrenschwanden) 1303 aus Herunswandon. D Gmeind isch 1917 mit ere Postouto-Linie vo Säriswiu här über d Aare uf Bärn übere erschlosse worde. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Bärn ghört. Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 5,9 % gläge. 68,5 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 15,1 % si römisch-katholisch (Stang 2000). Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 14,2 %, CVP 3,5 %, EVP 2,8 %, FDP 13,1 %, GLP 6,0 %, GP 11,3 %, SP 18,8 %, SVP 25,5 %, Suschtigi 4,8 %. Gmeindspresidänt vo Lingech isch sit em Ougschte 2012 de Werner Walther (Stang 2019). D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 1,7 % gläge. Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 2736 Ywohner 92,8 % Dütsch aus Houptsprach aaggää,
Chrattige isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Frutige-Nidersimmetal im Kanton Bärn, Schwyz. Chrattige ligt uf dr linke Site vom Tuunersee. D Gmeindsflächi bsteit us 41,1 % langwirtschaftlecher Flächi, 45,6 % Waud, 10,8 % Sidligsflächi u 2,5 % süschtigi Flächi. D Nachburgmeinde si Leissige, Äschi u Spiez u Sigriswil u Baatebärg uf dr änere Site vom Tuunersee. Chrattige isch zum erschte Mal gnennt worde um 1300 aus Krattingen. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Frutige ghört. Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 5,5 % gläge. 77,8 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 8,6 % si römisch-katholisch (Stang 2000). Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 33,3 %, CVP 1,3 %, EVP 4,5 %, FDP 4,3 %. GLP 2,4 %, GP 6,5 %, SP 11,2 %, SVP 30,8 %, Suschtigi 5,7 %. Gmeindspresidänt vo Chrattige isch dr Christian Kummer (Stang 2013). D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 2,0 % gläge. Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 882 Ywohner 95 % Dütsch aus Houptsprach aaggää, 1,8 % Französisch u 0,3 % Italienisch. Dr Dialäkt vo Chrattige ghört zum Höchstalemannisch. Commons: Krattigen – Sammlig vo Multimediadateie www.krattigen.ch Anne-Marie Dubler: Chrattige. In: Historisches
Chriechwiu isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Bärn-Mittuland im Kanton Bärn, Schwyz. Chriechwiu ligt uf dr linke Site vor Saane ar Grenze zum Kanton Friburg. Gmeindsflächi bsteit us 54 % langwirtschaftlecher Flächi, 40,1 % Waud, 5,7 % Sidligsflächi u 0,2 % süschtigi Flächi. D Nachburgmeinde si Ferebaum u Loupe im Kanton Bärn u Bösinge, Chlibösinge, Gurmus u Uwmiz im Kanton Friburg. Chriechwiu isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1353 aus Digki. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Loupe ghört. Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 3,6 % gläge. 85,9 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 7,8 % si römisch-katholisch (Stang 2000). Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 23,8 %, CVP 1,0 %, EVP 0,8 %, FDP 8,2 %. GLP 6,5 %, GP 4,1 %, SP 12,7 %, SVP 32,9 %, Suschtigi 10,0 %. Gmeindspresidänt vo Chriechwiu isch dr Hans-Rudolf Lehmann (Stang 2013). D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 1,1 % gläge. Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 410 Ywohner 96,6 % Dütsch aus Houptsprach aaggää un 1,7 % Französisch. Dr Dialäkt vo Chriechwiu ghört zum Hochalemannisch. s Schueuhuus es Riguhuus Commons: Kriechenwil – Sammlig vo
Dr Fjodor Michailowitsch Dostojewski (russisch Фёдор Михайлович Достоевский, [ˈfʲodər mʲɪˈxajləvʲɪtɕ dəstʌˈjɛfskʲɪj], wiss. Transliteration Fëdor Michajlovič Dostoevskij; * 30. Oktoberjul./11. Novämbergreg. 1821 z Moskau; † 28. Jännerjul./9. Februargreg. 1881 z Sankt Petersburg) gältet as äine vo de bedütendste russische Schriftsteller. Dr Vater vom Dostojewski isch Arzt gsi. Wo si Mueter gstorbe isch, isch er 1837 uf St. Petersburg und het dört vo 1838 bis 1843 an dr Militärisch ääscheniöörtechnische Uniwersidäät Bauääscheniöör studiert. 1839 soll si Vater uf em haimische Landguet dur Liibaigeni ermordet worde si. Dr Dostojewski isch zwäimol verhürootet gsi. Si ersti Frau, d Maria Dmitrijewna Isajewa, isch 1864 gstorbe, mit sinere zwäite Frau, dr Anna Grigorjewna Snitkina het er vier Chinder ghaa. Er het 1846 si ersts Wärk, Arme Leute (Бедные люди), veröffentligt und isch uf äi Schlaag berüemt worde. Im Joor druf isch er Mitgliid bi de revolutionäre Petraschewze worde und isch 1849 zum Dood verurdäilt worde. Dr Zar Nikolaus I. het en churz vor dr Hiirichdig begnadigt und er isch für vier Joor uf Sibirie verbannt worde. Z Omsk het mä bin em Epilepsii diagnostiziert. 1854 isch er zum Milidäär iizooge worde 1856 isch er zum Offizier beförderet worde. 1859 isch er us dr Armee entloo worde
De Hanspeter Wieland (* 23. August 1948 in Radolfzell am Boddesee) isch en Schriftsteller, wo Biecher und Gdicht uff Seealemannisch schriibt ibber d Regione, d Mensche und ihre Sproch. Er isch Mitherausgeber vu Gdichtsammlunge und Anthologie. Vereffentlichunge vu ihm gits au standardsprachlich. Die Statione uff sinnem Lebenweg sinn gsi Bettebrunne (Hailigebärg), Pfulledorf, Etteneminschter und Ettene, Konschdanz, Berlin. Denoch isch sin Schwerpunkt fascht 40 Johr lang Immeschtaad am Boddesee. Noch em kurze Wohne in Salem-Neufrach hot er im März 2013 sinnen Wohnsitz uf Ibberlinge verlegt. Richard Gäng isch sin Lehrer gsi i de Kloschterschuel St. Landolin z Etteneminschter und hot sinne sprochliche Gwandtheit gsähe. De Hanspeter Wieland hot sinne praktische Site in de Usbildung zum Maschineschlosser vewirkliche könne. Er hot denoch in ville Bruef i de Induschtri gschafft. Er isch ghirotet und hot drei Söhn. Hanspeter Wieland gheert sit iber 40 Johr de Gwerkschaftsbewegung a, sit 1995 bim Verband deutscher Schriftsteller. E Zitlang isch er Autoresprecher gsi bi de Muettersproch-Gsellschaft. I de internationale Boddeseeregion zellt mer ihn zu de Meersburger Autoren-Runde. De Hanspeter Wieland predigt es guets, gerechts Zammelebe und d Achtung vor de Naddur, Dierle un Pflanze. Sin Weg hot er gfunde usem Denke gege de Strom, im einfache Lebbe
Dr Mao Zedong (chin. 毛澤東 / 毛泽东, Máo Zédōng, W.-G. Mao Tsê-tung oder Mao Tse-tung ; * 26. Dezämber 1893 z Shaoshan; † 9. Septämber 1976 z Peking) isch dr Vorsitzendi vo dr Kommunistische Partei vo China (1943–1976), Vorsitzend vo dr Zentrale Volksregierig (1949–1954) und Staatsbresidänt vo dr Volksrepublik China (1954–1959) gsi und äine vo de füerende Politiker in dr Volksrepublik China im 20. Joorhundert. Die politischi Bewegig vom Maoismus het iire Naame vo sim überchoo. Wo dr Deng Xiaoping noch 1976 dr Mao abglööst het, het mä im Raame vo dr Reforem- und Öffnigspolitik z China e Hufe vom Mao sine Brinzipie ufgee. Er wird aber immer no geert as e bedütende Revoluzionäär, e milidäärische Strateeg und e politische Füerer. Under anderem isch er uf chinesische Banknoote abbildet und es het e groosses Bild von em am Door vom himmlische Friide, dört won er am 1. Oktober 1949 d Volksrepublik China broklamiert het. Er het Grundlaage gläit für zum us em rückständige agrarische Föidalstaat, wo China vor dr Revoluzioon gsi isch, e politischi und wirtschaftligi Groossmacht z mache. Gliichzitig het dr Mao Kampanie und Programm voraadriibe, bsundrigs dr Grooss Sprung vorwärts und d Kultuurrevoluzioon, wo Millioone vo Lüt wägen
D Rosa Luxemburg (* 5. Merz 1871 as Rozalia Luksenburg z Zamość in Kongrässpoole oder im Weichselland, wo dozmol zum Russische Kaiserriich ghört het, hüt isch es z Poole; † 15. Januar 1919 z Berlin) isch e iiflussriichi Verdrätere vo dr öiropäische Arbäiterbeweegig, vom Marxismus, vo dr früene Sozialdemokratii und vom „Proletarische Internazionalismus“ gsi. D Rozalia Luksenburg isch d Dochter vom jüdische Holzhändler Eliasz Luxenburg (1830–1900) und vo dr Lina Luxenburg (1835–1897) gsi. Ire Unggle isch Rabbiner z Lemberg gsi. Si het z Warschau s Gymnasium bsuecht, wo si sech ere gheime marxistische Gruppe agschlosse het. 1889 isch d Rosa Luxemburg uf Züri ggange, wo si dr Uni studiert het. 1897 het si z Züri als Ökonomin mit ere Arbet über d Induschtrygschicht vo Poole dr Doktertitel übercho. I dere Stadt het si mit andere Flüchtling us Düütschland, Polen und Russland z tue gha. 1893 het si als Journalistin am dritte Kongräss vo dr 2. Internationale z Züri i dr Tonhalle mitgmacht. 1898 isch d Luxemburg vo Züri uf Berlin, wo si Artikel für d Sozialdemokratii gschribe het und e wichtigi Vordänkerin vo dere Beweegig gsi isch. 1905 isch si Redaktöörin vo dr SPD-Zytig Vorwärts worde. Si het vor allem
La Ferrière (frankprovenzalisch [la fariˈər]) isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Bärner Jura im Kanton Bärn, Schwyz. La Ferrière isch e Ströisidlig uf über 1000 m im Schwizer Jura. D Gmeindsflächi bsteit us 61,2 % langwirtschaftlecher Flächi, 34,6 % Waud, 3,5 % Sidligsflächi u 0,6 % süschtigi Flächi. D Nachburgmeinde si Renan u Sonvilier im Kanton Bärn, Les Bois im Kanton Jura u La Chaux-de-Fonds im Kanton Nöieburg. La Ferrière isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1590 aus les Hautes Montagnes d'Erguël, 1749 La Ferriere oder Communauté des Montagnes de Saint-Imier. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Courtelary ghört. Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 7,7 % gläge. 64,7 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 16,4 % si römisch-katholisch (Stang 2000). Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 4,5 %, CVP 0,2 %, EVP 5,1 %, FDP 8,4 %. GLP 0,9 %, GP 11,4 %, SP 13,1 %, SVP 41,9 %, Suschtigi 14,5 %. Gmeindspresidänt vo La Ferrière isch dr Henri Bärtschi (Stang 2013). D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 2,3 % gläge. Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 513 Ywohner 16,6 % Dütsch aus Houptsprach
La Heutte (frankprovenzalisch [a la høt], alem. Hütte, dütsch verautet Hütte) isch es Dorf ir politische Gmeind Péry-La Heutte, wo zum Verwautigs-Chreis Bärner Jura vom Kanton Bärn ir Schwyz ghört. La Heutte ligt im Tau vor Schüss im Jura. D Gmeindsflächi hed us 23 % langwirtschaftlecher Flächi, 67,6 % Waud, 8,6 % Sidligsflächi u 0,9 % süschtigi Flächi bstange. D Nachbergmeinde si Sonceboz-Sombeval, Orvin, Péry, Reconvilier u Tavannes gsi. La Heutte isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1393 aus Hütte, 1727 La Heutte. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Courtelary ghört. Uf e 1. Jänner 2015 hei di vormalige Gmeinde La Heutte und Péry zur nöie Gmeind «Péry-La Heutte» fusioniert. Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 11,6 % gläge. 60,2 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 26 % si römisch-katholisch (Stang 2000). Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 9,3 %, CVP 4,3 %, EVP 1,4 %, FDP 5,9 %. GLP 1,3 %, GP 6,0 %, SP 28,5 %, SVP 32,7 %, Suschtigi 10,6 %. Gmeindspresidänti vo La Heutte isch vor dr Fusion (2014/2015) d Nelly Schindelholz gsii. Si isch ou Gmeindspräsidänti vor nöie Gmeind worde. D
La Neuveville (bis 1948 Neuveville, frankprovenzalisch [a la vel], bärntütsch Nöiestadt, hochdütsch Neuenstadt) isch e Ywohnergmeind im Verwautigschreis Bärner Jura im Kanton Bärn, Schwyz. Nöiestadt ligt zwüsch em Schwizer Jura un em Bielersee. Zue dr Gmeind ghöört ou na dr Willer Schafis (französisch Chavannes). D Gmeindsflächi bsteit us 21 % langwirtschaftlecher Flächi, 63,7 % Waud, 15 % Sidligsflächi u 0,3 % süschtigi Flächi. D Nachburgmeinde si Ligerz u Prêles im Kanton Bärn u Lignières u Le Landeron im Kanton Nöieburg. Nöiestadt isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1314 aus Nova-villa, Schafis 1250/51 aus locus Chavanes. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Amtsbezirk Nöiestadt ghört. Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 16,5 % gläge. 50,7 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 27,5 % si römisch-katholisch (Stang 2000). Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 5,1 %, CVP 2,3 %, EVP 2,4 %, FDP 19,2 %. GLP 3,5 %, GP 13,0 %, SP 29,2 %, SVP 17,4 %, Suschtigi 7,9 %. Gmeindspresidänt vo Nöiestadt isch dr Roland Matti (Stang 2013). D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 1,7 % gläge. Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 3445 Ywohner 76,7
Lamboing (frankprovenzalisch [lɑ̃bwɛː / lɑ̃bwɛ], alem. Lamlige, dt. verautet Lamlingen) isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Bärner Jura im Kanton Bärn, Schwyz gsi. Uf dr 1. Jänner 2014 het Lamboing mit Diesse u Prêles zur noie Gmeind Plateau de Diesse fusioniert. Lamboing ligt uf em Tesseberg un bsteit us dr Wiiler Les Moulins, Derrière-la-Chaux u Les Prés de Macolin-Derrière, weschtlig vo Magglige. D Gmeindsflächi hät us 38,6 % langwirtschaftlecher Flächi, 54,8 % Waud, 6,5 % Sidligsflächi u 0,1 % süschtigi Flächi bstange. D Nachburgmeinde si Nods, Diesse, Prêles, Twann-Tüscherz, Evilard u Orvin gsi. Lamboing isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1179 aus Lamboens (Fäuschig, Ändi 12. Jh.), 1235 Lamboens. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk La Neuveville ghört. Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 5,8 % gläge. 62,3 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 18,7 % si römisch-katholisch gsi (Stang 2000). Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 3,7 %, CVP 1,6 %, EVP 1,3 %, FDP 15,5 %. GLP 3,6 %, GP 6,6 %, SP 26,4 %, SVP 26,2 %, Suschtigi 15,1 %. Gmeindspresidäntin vo Lamboing isch d Monique Courbat gsi (Stang 2013). D Arbetslosigkeit isch
Langiswiu isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Bärn-Mittuland im Kanton Bärn, Schwyz. Langiswiu ligt im obere Goudbachtau. Zue dr Gmeind ghööre d Dörfer Langiswiu u Obergoudbach un Einzuhöf. D Gmeindsflächi bsteit us 63,3 % langwirtschaftlecher Flächi, 31,4 % Waud, 5 % Sidligsflächi u 0,4 % süschtigi Flächi. D Nachburgmeinde si Lützeflüe, Rüderschwiu, Luperschwiu, Obertau, Arni (BE) u Wauggringe. Langiswiu isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1277 aus Landoloswile (1374 Landeswile, 1380 Landiswil, 1550 Langiswil). Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Chonufinge ghört. Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 1,6 % gläge. 89,5 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 1,5 % si römisch-katholisch (Stang 2000). Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 16,0 %, CVP 0,3 %, EVP 3,7 %, FDP 0,9 %. GLP 1,4 %, GP 4,0 %, SP 6,8 %, SVP 61,9 %, Suschtigi 5,0 %. Gmeindspresidänt vo Langiswiu isch dr Samuel Wittwer (Stang 2013). D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 1,0 % gläge. Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 655 Ywohner 99,5 % Dütsch aus Houptsprach aaggää. Dr Dialäkt vo Langiswiu ghört zum Hochalemannisch. Commons: Landiswil – Sammlig vo Multimediadateie www.landiswil.ch Anne-Marie Dubler: Langiswiu.
Langnou isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Ämmitau im Kanton Bärn, Schwyz. Langnou ligt im Ämmitau. D Gmeindsflächi bsteit us 50,8 % langwirtschaftlecher Flächi, 41,2 % Waud, 7,3 % Sidligsflächi u 0,6 % süschtigi Flächi. Langnou isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1139 aus Lanngnouw, 1246 Langenowe. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Signou ghört. Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 5,9 % gläge. 79,6 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 7,3 % si römisch-katholisch (Stang 2000). Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 16,0 %, CVP 1,2 %, EVP 6,0 %, FDP 6,4 %. GLP 3,5 %, GP 9,5 %, SP 19,9 %, SVP 31,0 %, Suschtigi 6,5 %. Gmeindspresidänt vo Langnou isch dr Bernhard Antener (Stang 2013). D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 1,7 % gläge. Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 9148 Ywohner 94,1 % Dütsch aus Houptsprach aaggää, 0,4 % Französisch u 0,9 % Italienisch. Dr Dialäkt vo Langnou ghört zum Hochalemannisch. Albert Meyer (1893–1962), Lehrer un Übersetzer Ueli Steck (1976–2017), Bärgstyger Museum Auts Amtshius u Bank Amtshuus Bahnhof BLS Gedänkstei Klaus Leuenberger Commons: Langnau im Emmental – Sammlig vo Multimediadateie www.langnau-ie.ch
Louene isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Obersimmetal-Saane im Kanton Bärn, Schwyz. Louene isch e Bärggmeind im Talchessel am Wildhornmassiv. D Gmeindsflächi bsteit us 38,6 % langwirtschaftlecher Flächi, 24,5 % Waud, 1,2 % Sidligsflächi u 35,7 % süschtigi Flächi. D Nachburgmeinde si Saane, Lenk, Ayent, Savièse u Gsteig. Louene isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1296 aus an der Lowinon. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Saane ghört. Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 10,8 % gläge. 87,4 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 5,9 % si römisch-katholisch (Stang 2000). Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 9,9 %, CVP 0,1 %, EVP 2,4 %, FDP 3,8 %. GLP 2,2 %, GP 2,7 %, SP 7,9 %, SVP 65,8 %, Suschtigi 5,2 %. Gmeindspresidänt vo Louene isch dr Rudolf Trachsel (Stang 2013). D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 1,4 % gläge. Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 794 Ywohner 93,5 % Dütsch aus Houptsprach aaggää un 1,6 % Französisch. Dr Dialäkt vo Louene ghört zum Höchstalemannisch. Commons: Lauenen – Sammlig vo Multimediadateie www.lauenen.ch Anne-Marie Dubler: Louene. In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz. Ständige Wohnbevölkerung nach Staatsangehörigkeitskategorie,
Luperschwiu isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Ämmitau im Kanton Bärn, Schwyz. Luperschwiu isch es Dorf ar Ämmi. D Gmeindsflächi bsteit us 57,6 % langwirtschaftlecher Flächi, 34,5 % Waud, 7,2 % Sidligsflächi u 0,8 % süschtigi Flächi. Luperschwiu isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1275 aus Loperswile. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Signou ghört. Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 3,6 % gläge. 85,2 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 4,5 % si römisch-katholisch (Stang 2000). Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 17,6 %, CVP 0,6 %, EVP 4,3 %, FDP 3,0 %. GLP 2,5 %, GP 5,7 %, SP 10,0 %, SVP 46,7 %, Suschtigi 9,6 %. Gmeindspresidänt vo Luperschwiu isch dr Hans-Ulrich Gerber (Stang 2013). D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 1,8 % gläge. Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 2681 Ywohner 96,9 % Dütsch aus Houptsprach aaggää, 0,3 % Französisch u 0,2 % Italienisch. Dr Dialäkt vo Luperschwiu ghört zum Hochalemannisch. Lauperswil, Heimatbuch 2003, Gemeindeverwaltung Lauperswil Minder Hans: Die Bürger der Gemeinde Lauperswil. Lauperswil, 2007 Commons: Lauperswil – Sammlig vo Multimediadateie www.lauperswil.ch Anne-Marie Dubler: Luperschwiu. In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz.
Luuterbrunne isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Inderlache-Oberhasli im Kanton Bärn, Schwyz. Luuterbrunne ligt im Luuterbrunnetau un umfasst d Dörfer Luuterbrunne, Stächelbärg, Wänge, Iseflue (sit 1973), Mürre u Gimmelwald. D Gmeindsflächi bsteit us 23,4 % langwirtschaftlecher Flächi, 16,4 % Waud, 1,3 % Sidligsflächi u 58,9 % süschtigi Flächi. Luuterbrunne, Gimmelwald u Mürre si Walserdörfer u sin im Gegesatz zum übrige Bärner Oberland vom Letschutal vom Wallis här bsidlet worde. Luuterbrunne isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1240 aus in claro fonte, 1304 Luterbrunnen, Wänge 1268 aus mons Wengen, Iseflue 1319 aus Ysenvluo, Mürre 1257 aus mons Murren. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Inderlache ghört. Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 22,6 % gläge. 68,3 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 17,6 % si römisch-katholisch (Stang 2000). Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 21,5 %, CVP 0,6 %, EVP 1,8 %, FDP 14,3 %. GLP 2,7 %, GP 8,0 %, SP 14,6 %, SVP 29,6 %, Suschtigi 6,9 %. Gmeindspresidänt vo Luuterbrunne isch dr Martin Stäger (Stang 2014). D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 1,9 % gläge. Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 2914 Ywohner