rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Quinto chan folgendes bedüte: Ortschafte und administrativi Einheite: Quinto TI, e Gmeind im Bezirk Leventina, Kanton Tessin, Schwiz Kreis Quinto, e Chreis im Kanton Tessin, Schwiz Quinto Vercellese, e Gmeind i de Provinz Vercelli, Region Piemont, Italie Quinto Vicentino, e Gmeind i de Provinz Vicenza, Region Veneto, Italie Quinto di Treviso, e Gmeind i de Provinz Treviso, Region Veneto, Italie Quinto (Saragossa), de Hauptort vo de Comarca Ribera Baja del Ebro, Provinz Saragossa, Aragonie, Spanie Quinto al Mare, es Stadtviertel vo Genua, Ligurie, Italie Persone: Felice Quinto, en italienische Fotograf Zachary Quinto, US-amerikanische Schauspiler Sunschtigs: Quinto, es strategisches Chartespiil Quinto, e kubanischi Trommle, chliinschti Conga Quinto, es ehemoligs Bier vo de schwizerische Fäldschlössli-Getränkegruppe Quinto, es chliis afrikanisches Gwichtsmaass
Hajnówka (wyssrussisch Гайнаўка, Hajnaŭka) isch e Stadt z Polen in dr Woiwodschaft Podlachien. Si isch Sitz vom Powiat Hajnowski un het eppe 22.000 Yywohner. D Stadt lyt im Sidoschte vu dr Wojewodschaft un gränzt im Oschten an dr Białowieża-Nationalpark. Dur d Stadt fließt dr Fluss Leśna Prawa. Di maischte Yywohner ghere zue dr wyssrussische Minderhait z Pole. Bielszczyzna, Borek, Borysówka, Chytra, Czyżyki, Dubicze Osoczne, Dubiny, Kotówka, Lipiny, Łozice, Mochnate, Nowoberezowo, Nowokornino, Nowosady, Orzeszkowo, Pasieczniki Duże, Postołowo, Puciska, Progale, Rzepiska, Stare Berezowo, Topiło, Trywieża, Wasilkowo, Wygoda Kathedrale vu dr Hailige Dreifaltigkait Museum vum Schmiid- un Schlosserhandwärch Museum vu dr Wyssrussische Kultur Wisent-Dänkmol Commons: Hajnówka – Sammlig vo Multimediadateie Hajnowka.pl Referänz-Fähler: Uugiltige <ref>-Tag; s isch kei Täxt fir s Ref mit em Name L_ludnosc_stan_struktura_31-12-2020 aagee wore. Population. Size and Structure by Territorial Division. As of December 31, 2020. Główny Urząd Statystyczny (GUS) (PDF-Dateien; 0,72 MB), abgruefen am 12. Juni 2021. Normdate: GND: 4372513-2 | LCCN: n97072962 | VIAF: 142069316
Di Mykenischi Sprooch isch di ältisti bikannti Sproochform vom Griechische. S isch i de Bronzezitt zwöschet öppe 1400 und 1200 vor Chrischtus öberliferet. D Schrift isch e Silbeschrift und werd Linear B gnennt. S Mykenische isch nume vo wenige Orte bikannt. Di wichtigste Archiv, womer uusgrabe hett, sind die vom Palast vo Ano Englianos (myk. Pulos) uf de Peloponnes und vo Knossos uf Kreta. Anderi Fundort sind Thebe z Boiotie und Mykene. Dezue chömet no Fundort mit nume wenige Inschrifte. Well d Linear B-Schrift z wenig gnau isch, um s Mykenische z schriibe, isches mengisch schwirig, e Wort i sinnere Bidüttig z verstoo, woralem wenns e churzes Wort isch. So cha d Schriibig pa-te sowoll /pater/ "Vatter" as au /pantes/ "ali" bidütte. S Mykenische underschaidet sich vom Altgriechische dodrii, as d Labiovelar no erhalte sind: qo-u /gwous/ "Chue" gegenöber altgr. βοῦς /bous/. Urgriechisch *ā und *w sind im Mykenische erhalte, wie i menge altgriechische Tielekt, im Gegesatz zom klassische (attische) Griechisch, wo *w verschwunden isch und *ā zu *ē woren isch (myk. e-ra-wa /elaiwa/; agr. ἐλαία /elaia/ „Olive“; myk. da-mo /dāmos/; gr. δήμος /dēmos/ „Gmaind). Di bikannte schriftliche Zügnis vom Mykenische sind zom grööste Tail Tontäfeli us de Archiiv vo
Mykenischi Kultur bizaichnet die letschti Periode vom Helladikum i de spoote Bronzezitt vo öppe 1600 bis 1050 v. Chr. De Name laitet sich vom Ort Mykene uf de Peloponnes ab, wo ann vo de wichtigste Fundort vo dere Kultur isch. D Mykener hend Mykenisch gredt, e früeni Form vom Griechische. Di mykenischi Kultur gelt as die ältischti Hochkultur ufem europäische Festland, im Gegesatz zo de ältere Minoische Kultur uf de Insle Kreta. Di minoischi Kultur het e starche Iifluss uf di mykenischi Kultur ghaa. Verbraltet isch die Mykenischi Kultur uf de Peloponnes und i Mittelgriecheland, spööter hett si uf Kreta di minoischi Kultur verdrängt. Di wichtigste Zentre sind d Argolis, Messenie und Boiotie gsii.
Mykene isch en antike Ort i de Argolis uf de Peloponnes gsii. De Ort isch vor alem us de Ilias vom Homer bikannt. De Ort isch so i de Staizitt bisidlet gsii und isch i de Bronzezitt ann vo de wichtigste Ort gsii, dromm isch di Mykenischi Kultur noch Mykene binennt wore. I de klassische Antiki isch Mykene numeno e chliine Ort gsii. Hütt isch Mykene wege de birüemte Uusgrabige e bliebte Turisteort. Commons: Mykene – Sammlig vo Multimediadateie 37.73055555555622.756944444444Koordinate: 37° 43′ 50″ N, 22° 45′ 25″ O
Yverdon chan folgendes bedüte: Yverdon, vor 1982 de Name vo de Stadt Yverdon-les-Bains im Kanton Waadt, Schwiz Bezirk Yverdon, en ehemolige Bezirk im Kanton Waadt, wo Endi 2007 ufghobe worden isch Yverdon-Sport FC, isch en Fuessballclub us Yverdon-les-Bains im Kanton Waadt – 1948 gründed worde Chemin de fer Yverdon–Ste-Croix, isch e schmalspuregi Isebahnstrecki, wo vo Yverdon-les-Bains (435 m ü. M.) uf Sainte-Croix (1066 m) ufe füert Verzweigung Yverdon haisst d Autobahnverzwigig südlich vo de Stadt Yverdon-les-Bains Yverdon Sud (A1) und Yverdon Ouest (A5) sind Autobahnusfahrte vo de Stadt Yverdon-les-Bains Viaduc d’Yverdon haisst e 3155 m langs Viadukt im Südweschte vo obe gnännte Stadt – gilt as s längschte Viadukt vo de Schwiz
De Bezirk Yverdon (französisch: District d'Yverdon) isch bis zum 31. Dezember 2007 e Verwaltigseinheit vom Schwizer Kanton Waadt gsii. De Hauptort isch Yverdon-les-Bains gsii. De Bezirk isch i d Chreis (fr. Cercles) Molondin, Belmont-sur-Yverdon, Yverdon und Champvent ufteilt gsii. De Bezirk Yverdon hät 38 Gmeinde gha, isch 156,68 km² gross gsii und hät 36'335 Iiwohner zellt (Endi 2006). Uf de 1. Jänner 2008 isch de Bezirk Yverdon zäme mit de Bezirk La Vallée du Lac de Joux, Orbe und Grandson zum Bezirk Jura-Nord vaudois worde. Gmeinde bis 1952 Gmeinde bis 1981 Gmeinde bis 2004 Gmeinde bis 2007 1. Jänner 1953: Namesänderig vo Chêne-Paquier → Chêne-Pâquier 1. Jänner 1982: Namesänderig vo Yverdon → Yverdon-les-Bains 1. Jänner 2005: Fusion Arrissoules und Rovray → Rovray 1. Jänner 2008: Bezirkswechsel vo Oppens vom Bezirk Yverdon → Bezirk Gros-de-Vaud 1. Jänner 2008: Bezirkswechsel vo allne andere Gmeinde vom Bezirk Yverdon → Bezirk Jura-Nord vaudois 1. Jänner 2008: Fusion Donneloye, Gossens und Mézery-près-Donneloye → Donneloye
D École centrale de Paris esch e Technischi Hochschuel vu Paris-Châtenay-Malabry (Frànkrich) gsii. Si isch Mitgliid vo der Conférence des Grandes Ecoles und vo der Gruppe Centrale gsii. D Schuel isch 1829 als École centrale des arts et manufactures gründet worde. Zerst isch si im Hôtel de Juigné (jetzt Musée Picasso) z Bariis dehäi gsi, vo dört isch si in d Rue Montgolfier in dr Nööchi vom Conservatoire National des Arts et Métiers züüglet. Sit 1969 isch iire Campus z Châtenay-Malabry. Zum 1. Jänner 2015 isch d École centrale de Paris mit dr École supérieure d'électricité zue dr neie CentraleSupélec fusioniert wore. Commons: Ecole Centrale de Paris – Sammlig vo Multimediadateie www.ecp.fr (frànzeesch)
S Istituto Nazionale di Statistica (ISTAT; dytsch: Nationals Instidut für Statistik) isch s italiänische Statistikamt. Es het si Sitz in Rom und het äänligi Ufgoobe wie s Statistische Bundesamt z Dütschland oder d Statistik Austria in Ööstriich. Es isch im Joor 1926 gründet worde, under anderem isch s für Volkszellige zueständig und beobachdet und analüsiert die wirtschaftligi Däätigkäit (Broduktiwidäät), s Konsumverhalte, d Alldaagskultur, d Gsundhäit, s Freizitverhalte, d Baudäätigkäit und e hufe anders. Es berächnet au dr Verbruucherbriisindex und wird immer wider emol drfür kritisiert, ass es e Waarechorb uslääsi, wo realidäätsfärn sig. Website vom ISTAT Demografii-Site uf ISTAT Website vom SISTAN Südtiroler Landesinstitut für Statistik (ASTAT) 41.8992112.495875Koordinate: 41° 53′ 57″ N, 12° 29′ 45″ O
E Kantonsregierig isch d Regierig bzw. Exekutive vom ene Kanton vo dr Schwizerische Äidgenosseschaft. D Kantonsregierig wird wird mäistens alli vier Joor vom Volk vo däm Kanton gweelt. Usnaame si d Kantöön Freiburg, Waadt und Gämf mit fümf Joor und dr Kanton Appezäll Innerrhode mit äim Joor. D Waal vo dr Kantonsregierig findet mäistens gliichzitig mit dr Waal zum Kantonsparlamänt statt. D Amtsduur entspricht dorum mäistens dr Legislaturperiode. Die mäiste Kantöön weele iiri Regierig noch em Majorzwaalsüsteem, d. h. es wärde Persoone und nit Bardeiliste gweelt. Im Kanton Tessin aber gältet s Broborzwaalsüsteem; und das isch bis 2013 au im Kanton Zug dr Fall gsi. Es git Kantöön, wo s mööglig isch, mit ere Volksiniziative d Regierig vorzitig abzberüefe. Braktisch spiilt das aber fast kä Rolle. In fast alle Kantöön het d Kantonsregierig äntwääder fümf oder siibe Mitgliider. Dr Vorsitzend vo dr Kantonsregierig (Regierigsbresidänt, Regierigsrootsbresidänt, Landammaa) het mäistens nid mee z sääge as die übrige Regierigsmitgliider. Er isch mäistens e Primus inter pares, wo für äi Joor gweelt wird. Wie dr Bundesroot folge au d Kantonsregierige em Kollegialidäätsbrinzip. In de Kantöön Baasel-Stadt, Waadt und Gämf wärde d Regierigsbresidänte für die ganzi Amtsduur vom Regierigsroot gweelt, In Uri, Zug, Glaris, Appezäll
Dr Tessin (lombardisch Tesin oder Tisin, italiänisch Ticino, in dr Antike Ticinus) isch e lingge Nääbefluss vom Po und fliesst vo dr Schwiz uf Norditalie. Er het em Kanton Tessin dr Naame gee. D Kwelle vom Tessin isch bim Nuufenebass südwestlig vom Gotthardmassiv. Dr Fluss louft zerst dur s Bendrettodaal, denn dur d Leventina und d Riviera, a dr Stadt Bellinzona verby und dur d Magadinoebeni, bevor er in dr Langesee mündet. D Bolle di Magadino sind es Naturschutzpiet bi dr Mündig vom Tessin. Uf dr italiänische Site fliesst er bi Sesto Calende us em See uuse, dur d Poebeni, und mündet südöstlig vo Pavia in Po. Dr Fluss isch 248 km lang und si Iizugsgebiet 7'228 Kwadratkilometer. Die wichdigste Nääbeflüss si dr Brenno, d Moesa, d Maggia und d Toce. An de Ufer vom Fluss, vermuetlig in dr Nööchi vo Vigevano, öbbe 25 km nordwestlig vo Pavia, het 218 vor Chrischtus s Gfächt am Ticinus zwüsche de Römer und em karthagische Fäldherr Hannibal stattgfunde, wo d Kathager gwunne häi. dr Oberlauf vom Ticino d Mündig in Langesee dr Ticino bi Sesto Calende dr Ponte Vecchio über e Ticino z Pavia Commons: dr Fluss Ticino – Sammlig vo Multimediadateie Ruggero
D Valle Leventina (dütsch mäistens nume Leventina, früehner Livinedaal) isch e Daal im Kanton Tessin in dr Schwiz. D Leventina goot vo Airolo am Südändi vom Gotthardbass bis uf Biasca. Dr Ticino (Tessin) fliesst dur s Daal duure. Zämme mit em Val Bedretto im Weste bildet d Leventina dr Distretto di Leventina (Bezirk Leventina). D Leventina het e hufe Sitedääler. Die wichdigste si s Val Piumogna bi Dalpe, s Val Chironico bi Chironico und s Val d'Ambra bi Personico uf dr rächte Site und s Val Canaria bi Airolo und s Val Piora oberhalb vo Piotta uf dr lingge Site. Im Val Piora lit dr Ritom Stausee und dr Cadagnosee, wo vor allem under de Biologe bekannt isch. S Daal isch dur Schluchte in drei Däile iidäilt: d «Alta Leventina», d «Media Leventina» und d «Bassa Leventina». S Daal lit uf ere wichdige Nordsüdaggse. Dr Gotthardbass am oobere Ändi vo dr Leventina het wääred Joorhunderte d Gschicht vom Daal beiiflusst. Dur d Leventina isch zerst die alti Gotthardstrooss gange, spööter no d Gotthardbaan und denn d Autibaan A2, wo Chiasso mit Baasel verbindet. Z Bodio isch s Südbordaal vom Gotthard-Basisdunell, wo dr lengst Iisebaandunell uf dr Wält isch. D Strada
Neuchâtel isch de französisch Name von ere Stadt, eme Bezirk und Kanton i de Westschwiz: Neuenburg NE Bezirk Neuenburg, französisch District de Neuchâtel Kanton Neuenburg, französisch Canton de Neuchâtel Ort z Frankrich: Neuchâtel-Urtière, e Gmeind im französische Département Doubs i de Region Bourgogne-Franche-Comté und witers: Neuchâtel Xamax, en Schwizer Fuessballclub vo Noieburg, wo 1916 under em Name FC Xamax formell gründet worden isch Lueg au: Neuenburg Neuenburg (Adelsgeschlecht) Neuenburger Affäre Neuenburgerhandel Neuenburgersee
Der Focus: das zeitkritische Magazin (ISSN 0046-4287) isch e nonkonformischdischi Schwizer Schdudäntezitschrift gsi, wos vo 1969 bis 1979 gä het. Der Focus isch 1969 vom Peter Baumann gründet worde, wo au erschde Chefredakder vom Magazin gsi isch. Är isch vo 1969 bis 1979 bim Focus-Verlag z Züri 110 mol usecho. 1972 hed er es neus Format bercho, und 1973 hets d Zitschrift Agitation (ISSN 1421-7112) absorbiert. 1979 hed er mit der LeserZeitung (ISSN 1421-7104) fusioniert, und drus isch d Zitschrift Tell (ISSN 1421-7090) entschdande. Der Focus isch unter anderem s „Sprachrohr“ gsi vo Schrifdschdeller wie em Walter Matthias Diggelmann, em Sergius Golowin und em Hans Mühlethaler. Monica Kalt: Tiersmondismus in der Schweiz der 1960er und 1970er Jahre: Von der Barmherzigkeit zur Solidarität. Bern: Peter Lang, 2010, passim. ISBN 9783034303064
D Legislative (lat.: lex ,Gsetz‘ und ferre ,drääge‘, dodrvo s PPP latum ,dräit‘; au gsetzgääbendi Gwalt) isch in dr Staatstheorii näbe dr Exekutive (usfüerendi Gwalt) und Judikative (Rächtssprächig) äini vo de drei Gewalte, wo im ene Rächtsstaat unabhängig si. D Legislative isch berootet über d Gsetz und duet sä verabschiide (Gsetzgääbig) im inhaltlige und formelle Sinn. Si kontrolliert vilmol d Exekutive und d Judikative, in Ööstriich aber nume d Exekutive, dört isch d Judikative unabhängig vo dr Legislative. In ere repräsentative Demokratii bilde d Parlamänt d Legislative. In Staate mit Elemänt vo dr diräkte Demokratii spiilt s Volk in gwüsse Fäll Gsetzgääber (Volksgsetzgääbig). In Staate, wo Däil vo dr Staatsmacht in de Händ vo Däilstaate, Kantöön, Regioone usw. ligge, git s Legislative uf mee as äinere Ebeni. So kennt Dütschland näben em Dütsche Bundesdaag und em Bundesroot uf dr Bundesebeni d Landesparlamänt uf dr Ebeni vo de Bundesländer. Äänlig isch s in andere Bundesstaate wie dr Schwiz (Nazionalroot und Ständeroot uf dr Ebeni vom Bund und d Kantonsparlamänt uf dr Ebeni vo de Kantöön oder Ööstriich (Nazionalroot und Bundesroot uf dr Bundesebeni, uf dr Landesebeni d Landdääg.) In zentralistische Äihäitsstaate hingeege wärde Gsetz nume uf dr Ebeni vom Staat gmacht.
D Exekutive (im 18. Joorhundert usgleent us em französischen pouvoir exécutif „vollziejendi Gwalt“ vo latiinisch exsequi „usfüere“) isch in dr Staatstheorii näbe dr Legislative (Gsetzgääbig) und dr Judikative (Rächtssprächig) äini vo de drei Gwalte. Si umfasst d Regierig (Gubernative) und die öffentligi Verwältig (Administrative). Iiri Hauptufgoob isch s, d Gsetz aazwände, wo d Legislative erloo het. Aber au d Exekutive cha Norme setze, zum Bischbil het si s Rächt Rächtsverordnige z erloo. Sonigi Verordnige häi aber nid dr Status vo Gsetz, sondern wärde vo Gsetz abgläitet, wo bestöön. Im Geegesatz zur Legislative, wo s je noch Staatsform mäistens nume uf äinere Ebeni (in Äihäitsstaate) oder uf zwäi Ebene (in Bundesstaate) git, existiere exekutivi Orgaan in de mäiste Staate uf meerere Ebene, vo dr Staatsebeni aabe bis zur Ebeni vo dr Gmäind. Normdate: GND: 4131719-1 | LCCN: sh85046286
Dr Rächtsbegriff vo dr Judikative (lat.: iudicare, „Rächt spräche“) bezäichnet die „richterligi Gwalt“ im Staat. In dr klassische dreigliidrige Gwaltedäilig isch d Judikative näbe dr Legislative (s Parlamänt as gsetzgääbendi Gwalt), dr Exekutive (d Regierig und die öffentligi Verwaltig as vollziejendi Gwalt) äini vo de drei Staatsgwalte. In Rächtsstaate isch d Judikative in de Händ vo unabhängige Richter. D Rächtssprächig isch an Gsetz und Rächt bunde. D Unabhängigkäit vo dr Justiz isch zum Däil in positive Rächt verankeret (so zum Bischbil für die schwizerischi Milidäärjustiz im Art. 1 vom Milidäärstroofprozäss). Dr Begriff Judikative isch nit s gliiche wie d Begriff vo dr Grichtsbarkäit, dr Justiz oder dr Rächtspflääg, wo staatsrächtlig zum Däil au vo dr vollziejende Gwalt, dr Exekutive, usgüebt wärde. André Brodocz: Die Macht der Judikative, VS Verlag, Wisbade 2009, ISBN 978-3-531-16758-9. (Verfassung und Politik) Axel Hopfauf, Vorb. vor Art. 92 und Art. 92 GG, in: Schmidt-Bleibtreu/Hofmann/Hopfauf, Kommentar zum Grundgesetz, 12. Auflage, Köln 2011, ISBN 978-3-452-27076-4 Normdate: GND: 4177253-2 | LCCN: sh85070956
D Stadt Bridgetown im Parish Saint Michael isch d Houptschtadt vom karibische Insleschtaat Barbados und äbeso däm si Houpthafe und wirtschaftlichs Zäntrum. Ursprünglech het d Schtadt Indian Bridge ghäisse, noch ere Brügg über e Constitution River, wo schoo in indianische Zite existiert het. D Schtadt isch 1628 vo de Brite grindet worde und hät hüte ungfähr 7.000 Iiwohner. Doodrzue chömme öbbe 80.000 Iiwohner in de Vorort. Das bdütet, dass e Drittel vo dr Bvölkerig vo Barbados doo woont. D Iiwooner läbe houptsächlich vom Tourismus, broduziere aber ou Zucker, Rum und Melasse. Commons: Bridgetown – Sammlig vo Multimediadateie Normdate: GND: 4296876-8 | LCCN: n79066541 | SUDOC/IdRef: 098389661 | VIAF: 151860556
D Lischte vo de ISO 3166-2-Codes für Mexiko enthaltet d Codes für 31 mexikanische Bundesstaate (estados) und ein Bundesdistrikt (distrito federal). D Codes beschtönd us zwei Teile, wo dur en Bindeschtrich (typografisch au Divis gnännt) vonenand trennt sind. Dr erschti Teil git de Landescode gmäss ISO 3166-1 (für Mexiko MX), dr zweiti e Abchürzig für d Bundesstaate, bzw. de Bundesdistrikt wider. Liste mexikanischer Staaten ISO 3166-2, Referenztabelle der Ländercodes. ISO 3166-1, Referenztabelle der Ländercodes, wie sie in Domainnamen verwendet werden. Vorlage:Navigationsleiste ISO 3166-2 nach Staat/Amerika
Dr Joseph Francis "Joe" Alaskey III (* 17. Juni 1952 z Troy, New York; † 3. Februar 2016 z Los Angeles, Kalifornie) isch en amerikanische Schauspiiler und Synchronsprächer gsii. Näbe sinere Rolle als Unggle Beano in dr Sitcom Mein Vater ist ein Außerirdischer isch dr Alaskey vor allem as d Stimm vo de Looney-Tunes-Figure Daffy Duck und Bugs Bunny bekannt. Wo dr David Doyle im Joor 1997 gstorbe isch, het er däm si Rolle vom Groossvater in dr Zäichedrickserii Rugrats übernoo. Au in de Rugrats-Spiilfilm und in dr Noochfolgerserii All Grown Up – Fast erwachsen het er dere Figur d Stimm gee. Dr Alaskey isch au Sprächer in e hufe Kompiuterspiil gsi, under anderem in de Spiil Flucht von Monkey Island und Gothic 3. Commons: Joe Alaskey – Sammlig vo Multimediadateie Joe Alaskey in de Internet Movie Database (änglisch)
Äntlibuech (amtlech Entlebuch) esch e politischi Gmeind im Wahlkreis Äntlibuech im Kanton Lozärn, Schwiiz. D Gmeind ligt im Südweschte vom Kanton Lozärn an dr Houptstrooss Lozärn–Bärn. Ds gsamte Gmeindsgäbiet isch Hügu- oder Bärgland. Ds Dorf säuber ligt im Tau, wo di Chliini Emme gschaffe het. A dere Stöu, wo di Grossi Äntli vo rächts här i disi iinefliesst. Nach bim höchst Punkt vo dr Gmeind, äm Wissgubergrat (1930 m.ü.M.) a de Gränze zuem Kanton Obwalde, isch d Quelle vo de Grosse Äntli, wo ihrem gänze Louf nach d Gränze zuer Gmeind Hasle biudet. Dr gsamti ooberi Teil vo dr Gmeind isch stark bewäudet und stäuewiis sähr sompfig. In de untärä Zone isch dr Wald grodet worde, um Platz für d Landwirtschaft z mache. De Schlieregrat mit äm Bärnerstig (1649 m.ü.M.) biudet bisch zr Schrotenegg d Kantonsgränze zwische Obwaude und Lozärn. Die füert denn in nordwästlicher Richtig witer zum Wängegrat. Wästlich vom Schlieregrat isch d Quelle vom (Äntlibuecher-)Rotbach. Dä fliesst dur e chliins Hochtau und mündet uf 1158 m.ü.m. vo rächts in di Grossi Äntli. E witere Zuefluess vo dr Grosse Äntli isch dr Älleggbach, wo südlich vom chliine Wiiler Brüedere (7,4 km suedöschtlich vom Dorf; 1079 m.ü.M.) in di Grossi
Bundesgericht chan folgendes bedüte: d Gricht, i Trägerschaft vo me Bund, z. B.: Bundesgericht (Deutschland) Bundesgerichte der Vereinigten Staaten Bundesgericht (Schweiz), s oberschte Gricht vo de Schwiz Lueg au: Gerichtsorganisation in Österreich Oberstes Gericht, di högschte Gricht vo verschidene Staate
Dr Jom-Kippur-Chrieg, Ramadan-Chrieg, oder Oktoberchrieg (hebräisch ‏מלחמת יום הכיפורים‎ Milchemet Jom HaKippurim oder ‏מלחמת יום כיפור‎ Milchemet Jom Kippur; arabisch حرب أكتوبر‎, DMG Ḥarb Uktūbar oder حرب تشرين‎ / Ḥarb Tišrīn), isch e Chrieg vom 6. bis zum 25. Oktober 1973 gsi, wo vo Egüpte, Sürie und witere arabische Staate gege Israel gfüert worde isch. Noch em Palestinachrieg (1948/49), dr Sueskrise (1956) und em Säggsdaagchrieg vo 1967 isch er dr vierti arabisch-israelischi Chrieg im Raame vom Komflikt im Nooche Oste gsi. Uf dr arabische Site häisst dr Chrieg Ramadan- bzw. Oktober-Chrieg, wil er wääred em islamische Fastemonet Ramadan stattgfunde het, wo in sällem Joor im Oktober gsi isch. Dr Chrieg het mit eme Überraschigsaagriff vo Egüpte und Sürie am 6. Oktober 1973, em höggste jüüdische Fiirdig Jom Kippur, uf em Sinai und de Golanhööchene aagfange, wo säggs Joor vorhär vo Israel im Säggsdaagechrieg eroberet worde si. Wääred de erste zwäi Dääg si egüptischi und sürischi Druppe vorgruckt, denn aber het Israel sini Reserwiste mobilisiert ghaa und die arabische Armeä gstoppt. Noch dr zwäite Wuche si d Sürer vollständig us de Golanhööchene verdriibe worde. Im Sinai si in dere Zit israelischi Drubbe zwüsche zwäi egüptische Armeä duurebroche, häi dr Sueskanal, wo
Dr israelisch-egüptisch Friidensverdraag isch am 26. Merz 1979 in dr amerikanische Hauptstadt Washington vom Ministerbresidänt vo Israel, em Menachem Begin, und vom Bresidänt vo Egüpte, em Anwar as-Sadat, underschriibe worde. Dr amerikanisch Bresidänt, de Jimmy Carter, het dr Friidensverdraag as Züüge underschriibe, wie au scho s Camp-David-Abkomme vorhäär. Dr Verdraag het die gegesitigi Anerkennig und s Ändi vom Chriegszuestand, wo sit 1948 gherrscht het, festgläit. Israel het d Sinai-Halbinsle zämme mit de Ärdölkwelle und strategische Pünkt dört zruggee, die israelische Siidlige abbaut und die jüüdischi Bevölkerig vo dene Gebiet repatriiert, was zum Bischbil z Jamit nume mit Gwalt gange isch. Israelischi Schiff häi dur e Suezkanal duuredörfe und d Strooss vo Tiran und dr Golf vo Akaba si als internazionali Wasserwääg anerkennt worde. Egüpte isch mit däm Verdraag dr ersti arabischi Staat gsi, wo Israel offiziell anerkennt het. Jordanie het denn im Joor 1994 mit Israel dr israelisch-jordanischi Friidensverdraag abgschlosse, und het druf vo de USA vil Gäld überchoo. Dr Jimmy Carter, wo zwüsche de bäide Bardeie vermiddlet het, het zerst en umfassendi Löösig vom Komflikt im Nooche Oste aagsträbt, wo au d Sowjetunion e Däil drvo gsi wer. Israel het aber e diräkte Kontakt mit Egüpte welle und het
Dr Mosche Dajan (hebräisch ‏משה דיין‎; uf d Wält choo am 20. Mai 1915 im Kibbuz Degania; gstorbe am 16. Oktober 1981 z Tel Aviv) isch en israelische General und Politiker gsi. As Ussenminister vo Israel het er d Verhandlige in Camp David gfüert. Wo dr Dajan vierzääni gsi isch, isch er Mitgliid vo dr Hagana (hebr. „Verdäidigung“) worde. 1939–1941 häi en d Brite z Akko iigsperrt. 1941 isch er Kommandöör vo Palmach-Drubbe under em Befääl vo dr 7. Australische Infanterii-Division gsi und het im Sürisch-Libanesische Fäldzug sis lingge Aug verloore. Im Israelische Unabhängigkäitschrieg het er d Verdäidigung im Jordandaal organisiert und spööter an dr zentrale Front kämpft. Denn het er die israelisch Delegazioon bi de Friidensverhandlige uf Rhodos gläitet. Im Joor 1954 isch er Generalstabsschef und Oberkommandöör vo dr Israelische Armee worde und het 1956 dr Ooberbefääl im Sinaifäldzug gha. 1958 het er d Armee verloo und isch im Joor druf Mitgliid vo dr sozialdemokratische Mapai worde. As Verdäidigungsminister im Säggsdaagchrieg isch er in Israel zu hoochem Aasee choo und uf dr ganze Wält bekannt worde. Im Herbst 1973 het er d Armee nit welle mobilisiere, wil er nid glaubt het, ass d Egüpter und d Sürer en Aagriff