rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Dr Tignous, aigetli Bernard Verlhac (* 21. Augschte 1957 z Paris; † 7. Jänner 2015 ebedert) isch e franzesische Cartoonischt gsii. Dr Verlhac isch zämme mit em Charb, em Cabu, em Wolinski, em Honoré, em Bernard Maris, dr Elsa Cayat un fimf wytere Mänsche, dodrunder zwee Bolizischte, bi me Aaschlag uf d Redaktionsbiro vu dr Satirzytschrift Charlie Hebdo ermordet wore, wun er bi me Redaktionsdräffe gsii isch. Näbe syre Arbet fir Charlie Hebdo het er au gschafft fir d Magazin Marianne un Fluide Glacial. On s’énerve pour un rien, 1991 Tas de riches, 1999 Le Sport dans le sang, 2006 C'est la faute à la société, 2008 Le Procès Colonna, 2008 Pandas dans la brumes, 2010 Le Fric c’est capital, 2010 5 ans sous Sarkozy, 2011 Blutbad in Paris NZZ, Artikel vom 7. Jänner 2015 Charlie Hebdo: les dessinateurs Cabu, Charb, Tignous et Wolinski sont morts (Französisch) , Le Figaro, 7. Januar 2015. Abgruefen am 7. Januar 2015. Terroranschlag in Paris: Frankreich verliert bekannte Karikaturisten, 7. Jänner 2015, euronews Paris shooting: the cartoonists who were killed, 7. Jännerr 2015, The Daily Telegraph Commons: Bernard Verlhac – Sammlig vo Multimediadateie Normdate: GND: 1202839894 | LCCN: n96072327 | SUDOC/IdRef: 030970199 | VIAF:
Dr Georges Wolinski (* 28. Juni 1934 z Tunis; † 7. Jänner 2015 z Paris) isch e franzesische Comiczaichner gsii. Dr Wolinski isch dr Suhn vun eme polnische Jud un ere italienische Katholiki gsii. Anne 1946 isch er mit syne Eltere uf Frankrých chuu. No dr Schuel het er zerscht z Paris Architektur studiert, het s Studium aber abbroche. Derfir het er anne 1960 aagfange Comicstrip fir d Satrizytschrift Hara-Kiri z zaichne. Ab 1968 het er au fir s Satiremagazin L’Enragé gschafft un ab 1970 fir Actuel. Ab 1971 isch er Schefredakteur vum Magazin Charlie Mensuel gsii, derzue het er ab 1977 regelmäßig Cartoon fir d Dageszytig L’Humanité zaichnet. Au in dr Zytschrifte France Soir un Charlie Hebdo, em Noofolger vu Hara-Kiri, het er Cartoon publiziert. Sy bekanntescht Wärch isch d Serie Paulette, wun er ab 1971 as Autor zämme mit em Zaichner Georges Pichard entwicklet het. Dr Wolinski isch am 7. Jänner 2015 bim Terroraaschlag uf d Redaktion vu Charlie Hebdo z Paris ermordet wore. Bim glyche Aaschlag sin au dr Charb, dr Cabu, dr Tignous, dr Honoré, dr Bernard Maris, d Elsa Cayat un fimf wyteri Mänsche, dodrunder zwee Bolizischte, um s Läbe chuu. Paulette, Zaichnige vum Georges
Dr Bernard Maris (* 23. Septämber 1946 z Toulouse, Département Haute-Garonne; † 7. Jänner 2015 z Paris) isch e franzesische Wirtschaftswisseschaftler, Schurnalischt, Autor un Hochschuellehrer gsii. Anne 1968 het dr Maris sy Diplom am Institut d’études politiques de Toulouse (Sciences Po de Toulouse) gmacht un isch 1975 an dr Universität Toulouse I promoviert wore. In dr negschte zwai Johrzehnt het er dert as Wisseschaftler gschafft un isch anne 1994 Profässer am dertige Inschtitut fir Bolitische Studie wore, unterbroche vun ere Gaschtprofässur an dr University of Iowa in dr USA un eme Lehrufdrag an dr Notebank vu Peru. Dr Maris isch Universitätsprofässer am Inschtitut fir Europastudien an dr Universität Paris VIII gsii. Dr Maris isch 1992 Mitgrinder vum widerbeläbte Satiremagazin Charlie Hebdo gsii un syterhär Mitinhaber vu dr Zytschrift. Dernäbe het er au fir d Zytschrifte Marianne, Le Nouvel Observateur, s Wuchemagazin vu Le Figaro un fir Le Monde gschribe. Bis zue ihrem Dod isch er mit dr Sylvie Genevoix ghyrote gsii, wu Mitglid vum franzesische Conseil supérieur de l'audiovisuel (CSA) gsi isch. Am 7. Jänner 2015 isch dr Maris zämme mit em Charb, em Cabu, em Tignous, em Wolinski, em Honoré, dr Elsa Cayat un fimf wytere Mänsche, drunder zwee
Dr Philippe Honoré, au aifach Honoré (* 25. Novämber 1941 z Vichy; † 7. Jänner 2015 z Paris) isch e franzesische Cartoonischt gsii. Dr Honoré het si s Zaichne sälber bybrocht. Sy Stil isch arg duschter gsii, vylmol holzschnittartig. Är het Karikature un Zaichnige in verschiden Zytige un Magazin vereffetligt, unter anderem in Sud Ouest, Charlie Hebdo, Lire, Le Magazine littéraire, Libération, Le Monde, Globe, L'Événement du jeudi, Les Inrockuptibles, La Vie ouvrière, Hara-Kiri Mensuel, Le Matin de Paris un La Grosse Bertha. Dr Honoré isch am 7. Jänner 2015 bim Terroraaschlag uf d Redaktion vu Charlie Hebdo z Paris ermordet wore. Bim glyche Aaschlag sin au dr Charb, dr Cabu, dr Tignous, dr Georges Wolinski, dr Bernard Maris, d Elsa Cayat un fimf wyteri Mänsche, dodrunder zwee Bolizischte, um s Läbe chuu. Zaichnige 1984: Josette Larchier-Boulanger, Les Hommes du nucléaire, pour EDF / GRETS, éd. Sodel, Paris, 16 p. 1989: Jean-Jérome Bertolus, Philippe Eliakim, Éric Walther, Guide SVP de vos intérêts: Argent, consommation, famille, vie pratique, pour SVP, éd. Jean-Pierre de Monza, Paris, 284 p. ISBN 2-908071-01-0. 1990: Laurie Laufer, Le Paquet volé: Une histoire de saute-ruisseau, éd. Turbulences, coll. « Histoires vraies », Paris, 119 p. ISBN 2-7082-2745-9.
Wasèmeischter, als gröberè Uusdrugg isch annodubaki au Schinder oder Schinter in Gebruuch gsi, isch è Beruèfsbezeichnig für Lüt, wo in èm bschtimmtè Bezirk für d Besitigung vo Dyrkadaver un d Dyrkörpervowèrtig zuèschtändig sin. Uss dè Vowèrtig hèn sich Brodukt wiè Fètt, Leim, Knochèmääl, Salmiak, Seifè, Bleichi un Viifuètter ergää. D Uffgaabè vom Schinder odder Wasèmeischter sin bis i s spòte 19. Johrhundert in sognanntè Wasèordnungè odder Wasenmeischterordnungè feschtglait gsi. I dè Schwiz isch d Beruèfsbezeichnig „Wasèmeischter“ für d Ämter odder Personè, wo verantwortlig gsi si drfür, dass Kadaver besitigt wärde, no bis is 21. Johrhundert asè bruucht worrè un sin èrscht mit èrè Änderig vom Dyrsüchègsetz (TSG) 2013 uss èm Gsetztext voschwundè; z Lièchtèschtei wörd d Beruèfsbezeichnig i dè Wasèordnung witterhy vowendèt. Dè Arbètsplatz vom Schinder, meischtens au d Woonblatz, isch d Schinderei odder Wasèmeischterei. Anderi Bezeichnigè im dütschsprõchigè Ruum sin Fäld- odder Fallmeischter, Luderfüürer, Abdecker, Kleekè, Kleemeischter, Mausgewitz, Kaviller, Kafiller, Filler, Füller, Racker, Rasèmeischter, Abschtreifer, Freiknècht odder Kaaltschlächter. D Buèrè sin vopflichtet gsi, sämtlichi Dyrkadaver a dè Schinder z übbergää. Selli hèn d Rèschtè vowärtet un aaschlièssend vograbbè odder vobrennt, wa nimmi vowärtet hèt werde könnè. Uffgrund vo dè Gschtank un dè Süchègfòòr hèn d Schindereiè ußerhalb vo dè
Chees isch e fests Milchbrodukt, wo mit wenige Usnaame broduziert wird, indäm mä äi Eiwiss vo dr Milch, s Kasein, loot lo grünne. Es isch s eltiste Verfaare zum Milch und Milchbrodukt haltbar z mache. S alemannische «Chees» goot über s mhd. kæse, s ahd. kāsi uf lat. cāseus zrugg, wo äigetlig: „öbbis wo gore oder suur worden isch“, bedütet. Vo däm latinische Begriff chömme u. a. au s ängl. cheese und s span. queso. Milchbrodukt ghööre in Öiropa, Nordamerika und Australie zu de Grundnäärigsmiddel. Dr Chees isch bsundrigs im westlige Kulturkräis verbräitet. Mä nimmt aa, ass es bis zu 5000 Cheessorte git. S Land, wo am mäiste Chees broduziert, si d USA. In Ostasie, Afrika und Südamerika spiilt Chees nume e chliini Rolle; e Grund doodrfür isch, ass d Bevölkerig dört zum e gröössere Däil laktoosintolerant isch. Mä nimmt aa, ass scho in dr Stäizit Jeeger im Maage vo junge Wiiderchöier, wo churz vorhär no Milch drunke häi, wissligi gallertartigi Chlümpe entdeggt häi. Dä Laabkwark us fermentierter Milch us de Määge vo Bütidier isch woorschinlig d Urform vom Chees. Dr Mensch het denn öbbe zwüschen em 10. und 8. Joorduusig v. d. Z. woorschinlig zerst Gäisse, denn Schoof und
Casein oder Kasein (lat. caseus ‚Käse‘) isch dr Naame für dä Däil vo Protein in dr Milch, wo nit in d Molke chunnt und zu Chees witerverarbäitet wird. Es isch e Mischig us meerere Proteine und hilft Protein, Calcium und Phosphat z spiichere und zum Nöigebornige z dransbortiere. Casein bildet in dr Milch zämme mit Calciumphosphat und andere Bestandäiil Micelle, wo s Calciumphosphat in Lösig halte und d Milch im Mage zum e Chlumpe mache, si dass si liichter cha verdaut wärde. D Casein si die hüfigste Milchprotein, wo öbbe achzig Brozänt vo dr Gsamtmängi vo de Protein in dr Milch usmache. Die übrige Protein wärden au as Molkeprotein zämmegfasst. D Casein mache au dr grösst Däil vo de Protein in Kwark und Chees us, wo bim Grünne vom Casein fest wärde. S Casein wird nit nume as Lääbesmiddel verwändet, sondern au as Bindimiddel und farmazöitische Hilfsstoff. Es ghört zu de hüfigste Uslööser vo Chuemilchallergii. The Merck Index, 10th Ed. (1983), Rahway, NJ Casein uf Kremer Pigmente Dairy Chemistry and Physics T. Nakano, N. Shimojo, Y. Morita, T. Arima, M. Tomiita, Y. Kohno: Sensitization to casein and beta-lactoglobulin (BLG) in children with cow's milk allergy (CMA). In: Arerugi. 59, Nr.
Denaturierig bezäichnet e strukturelli Veränderig vo Biomolekül, wie zum Bischbil bi Protein (Äiwiss) oder vo dr Desoxyribonukleinsüüri (DNS), wo in de mäiste Fäll mit em Verlust vo dr biologische Funkzion vo dene Molekül verbunde isch. Bi dr Denaturierig blibt d Primärstruktur unveränderet. E Denaturierig cha äntwääder wäge füsikalische oder wäge chemische Iiflüss bassiere. Bim Cheesmache zum Bischbil cha Milch füsikalisch dur Wermi denaturiert wärde, d. h. grünne, oder chemisch, wemm mä Lab drzue git. Friedrich Lottspeich, Haralabos Zorbas: Bioanalytik. Spektrum Akademischer Verlag, Häidelbärg 1998, ISBN 978-3827400413. Hubert Rehm, Thomas Letzel: Der Experimentator: Proteinbiochemie / Proteomics. 6. Uflaag, Spektrum Akademischer Verlag, Häidelbärg 2009, ISBN 978-3827423122. Animation: Protein-Denaturierung DFG Senatskommission SKLM: Sicherheitsbewertung des Hochdruckverfahrens (PDF; 188 kB) <references>
D Sandra Boser (* 20. Juni 1976 z Spoachenga) isch e dytschi Bolitikeri (Bindnis 90/Di Griene). Syter anne 2011 isch si Abgordneti im Landdag vu Bade-Wirttebärg. D Sandra Boser het am Wirtschaftsgymnasium Huuse s Abitur gmacht un derno an dr Beruefsakademy z Manne Bedribswirtschaft studiert. Vu 1995 bis 2008 het si bi dr SV SparkassenVersicherung z Manne un z Stuegert gschafft. Vu 2010 bis 2011 isch si Mitarbaiteri im Abgordnetebiro vum Griene-Bolitiker Alexander Bonde gsii, wu dodmol Mitglid im Dytsche Bundesdag gsii isch. D Sandra Boser isch anne 2007 in dr Bartei von Bindnis 90/Di Grienen yydrätte. Si isch Mitglid vum Vorstand vum Kraisverband Ortenau un im Ortsverband Kinzigdal. Bi dr Landdagswahl z Bade-Wirttebärg 2011 isch si im Landdagwahlkrais Lohr in dr Landdag vu Bade-Wirttebärg gwehlt wore. Dert isch si stellverdrättendi Fraktionsvorsitzeri un bildigsbolitischi Sprächeri vu dr griene Landdagsfraktion. Bi dr Landdagswahl z Bade-Wirttebärg am 13. Merz 2016 het d Sandra Boser mit 30,65 Brozänt vu r Stimme s Diräktmandat im Wahlkrais Lohr gwunne. Mitglid vum Stiftigsrot vu dr Stiftung Kinderland Baden-Württemberg gGmbH stellv. Mitglid vum Verwaltigsrot vum Badische Staatstheater Karlsruhe Mitglid vum Kuratorium vu dr Bundesakademie für musikalische Jugendbildung Trossingen e. V. Mitglid vum Byrot fir dr Schülerwettbewerb des
Valbirse isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Bärner Jura vom Kanton Bärn ir Schwyz. Valbirse ligt im Vallée de Tavannes, ca. sibe Kilometer weschtlech vo Tavannes, wo d Quäue vo de Birs isch. Dä Fluss, wo hie französisch La Birse gnennt wird, fliesst quer dür d Gmeind u het ire o de Name glifered. Nochbergmeinde si im Norde Petit-Val, im Oschte Champoz u Sorvilier, im Süüde Péry-La Heutte, u im Weschte si Reconvilier u Loveresse. Uf de 1. Jänner 2015 hei im Bärner Jura drei Gmeinde, wo bis derthäre säubständig gsi si zur nöije Gmeind mit em Name Valbirse fusioniert. Es si das di ehemalige Gmeinde Bévilard, Malleray u Pontenet gsi. Commons: Valbirse – Sammlig vo Multimediadateie D Website vo de Fusionsgmeind Valbirse Ständige Wohnbevölkerung nach Staatsangehörigkeitskategorie, Geschlecht und Gemeinde, definitive Jahresergebnisse, 2022. Bei späteren Gemeindefusionen Einwohnerzahlen aufgrund Stand 2022 zusammengefasst. Abruf am 5. September 2023
As Grundnaarigsmiddel wärde die Naarigsmiddel bezäichnet, wo in ere gwüsse Kultur dr Mängi nooch s mäischte vo däm usmache, wo d Mönsche ässe. Die Sache stelle d Grundversorgig mit Choolehüdrat, Äiwiss und Fett sicher, aber versorge äim nid umbedingt mit gnueg Vitamin und Spurenelimänt. Zu de wichdigste Grundnaarigsmiddel uf dr Wält ghööre Geträid wie Wäize oder Riis, Spiicherwurzle (Chnolle, Rhizom) wie Härdöpfel oder Yams, Hülsefrücht wie Linse und Boone und Frücht wie Dattle und Fiige, bzw. Brodukt, wo us ene härgstellt wärde wie Brei und Brot. Zu de Grundnaarigsmiddel zelt mä au Fisch, Fleisch, Milch und Äier, wo näbe Hülsefrücht zu de Äiwisskwelle ghööre, wo am mäiste konsumiert wärde. Weli Grundnaarigsmiddel regional konsumiert wärde, hängt stark vo kulturelle, klimatische und wirtschaftlige Faktore ab. Hüte git s numen no e Hampfle Naarigsmiddel, wo as ächti Grundnaarigsmiddel für dr grösst Däil vo dr Wältbevölkerig aagluegt wärde.
Dr Jürgen Filius (* 5. Oktober 1960 z Berlin) isch e dytsche Bolitiker (Bindnis 90/Di Griene). Syter anne 2011 isch er Abgordnete im Landdag vu Bade-Wirttebärg. D Eltere vum Jürgen Filius sin anne 1961 mit em uf Ulm zoge. Är het anne 1981 am Humboldt-Gymnasium s Abitur un derno im Chinderhaim Guter Hirte Zivildienst gmacht. Derno het er an dr Universitet Haidelberg Rächtswisseshafte studiert. Noch em Referendariat het er ab 1992 as Rächtsaawalt gschafft, syt 1998 in ere aigene Kanzlei. Är isch Sozius vu dr Ulmer Aawaltskanzlei Filius, Brosch, Bodenmüller, Mayer, Ruß & Kollegen. D Filius isch im Johr 1993 in d Bartei Bindnis 90/Di Grienen yydrätte. Vu 1997 bis 2009 isch er Gmairot in dr Stadt Ulm gsii, syt em Merz 2009 bis zum Änd vu dr Amtszyt as Vorsitzer vu dr Griene-Fraktion. Syt 2009 isch er Vorsitzer vum griene Kraisverband z Ulm. Bi dr Landdagswahl z Bade-Wirttebärg 2011 isch er mit 24,7 Brozänt vu dr Stimme iber s Zwaitmandat im Landdagswahlkrais Ulm in dr Landdag vu Bade-Wirttebärg gwehlt wore. Dert isch er stellverdrättende Vorsitzer vum Ständigen Uusschuss un ordeli Mitglid vum Innenuusschuss. Är isch Laiter vum Wahlbriefigsuusschuss fir Landdagswahl 2011 un stellverdrättende Vorsitzer im Untersuechigssusschuss „Ankauf der EnBW-Anteile
Dr Josha Frey (* 18. Merz 1959 z Haidelberg; aigetli Josef Frey) isch e dytsche Sozialpedagog un Bolitiker (Bindnis 90/Di Griene). Syter anne 2011 isch er Abgordnete im Landdag vu Bade-Wirttebärg. Dr Josha Frey isch z Schwarzach ufgwachse un het z Mosbach Abitur gmacht. Vu 1980 bis 1985 het er an dr Katholische Fachhochschuel fir Sozialwäse z Fryburg Sozialwissenschafte studiert. Noch em Abschluss as Diplom-Sozialpedagog het er vu 1985 bis 1987 bim Caritasverband fir dr Ortenaukrais, vu 1987 bis 1994 in verschidene Drogehilfsyyrichtige z Basel un vu 1994 bis 2001 im kantonale Jugendamt Basel gschafft. Vu 2001 bis 2009 isch er Beufdraite fir Suchtprävention im Kanton Basel-Stadt un derno vu 2010 bis 2011 Laiter vu dr Koordinationsstell Freiwilligenarbet vum Kanton Basel-Stadt gsii. Vu 1990 bis 1994 un wider vu 1999 bis 2004 isch dr Josha Frey Mitglid im Kraisvorstand vum griene Kraisverband im Landkrais Löörech gsii. Vu 1993 bis 1999 isch er Mitglid im Stadtrot vu Löörech gsii. Anne 1994 isch er in dr Kraisdag vum Landkrais Löörech gwehlt wore, wun er bis 1999 Mitglid isch. Vu 2004 bis 2011 isch er wider Mitglid vum Kraisdag gsii un in däre Zyt au Vorsitzer vu dr Griene-Fraktion. Bi dr Landdagswahl z
D Elsa Cayat (* 9. März 1960; † 7. Januar 2015 z Paris) isch e franzesischi Psychiateri, Psychoanalytikeri un Kolumnischti gsii. D Elsa Cayat het e aigeni psychologisch-psychiatrischi Praxis ghaa. Dernäbe het het si au as Autori un Kolumnischit gschafft. In dr franzesische Satirezytschrift Charlie Hebdo het si all zwoo Wuche d Kolumne „Charlie Divan“ (noch em Scheslon vum Psycholog) gschribe, wu si aktuälli Probläm vu dr Erziehig, vum Gschlächterverhältnis un dr franzesische Gsellschaft bhandlet het. Am 7. Jänner 2015 isch d Cayat zämme mit em Charb, em Cabu, em Tignous, em Georges Wolinski, em Honoré, em Bernard Maris un fimf wytere Mänsche, drunder zwee Bolizischte, bim Terroraaschlag uf s Redaktionsbiro vum franzesische Satiremagazin Charlie Hebdo ermordet wore. D Elsa Cayat isch ghyrote gsii un het e Dochter ghaa. Un homme + une femme = quoi? Payot & Rivages, Paris 2007, ISBN 978-2-228-90185-7 mit Antonio Fischetti: Le Désir et la Putain. Les enjeux cachés de la sexualité masculine. Albin Michel, Paris 2007, ISBN 978-2-226-17927-2 En quoi la fétichisation de la science par la technocratie aboutit-elle à la négation de l’homme et à l’éradication de la pensée ? In: Enfance dangereuse, enfance en danger?, ERES, Paris 2007, ISBN 978-2-7492-0761-2 L’écart entre
Bi Laktoseintoleranz oder Milchzuckerumverdräägligkäit (medizinisch Laktosemalabsorption) wird dr Milchzucker, wo mit dr Naarig ufgno wird, nit verdaut. Das bassiert, wil dr Körper z weenig oder gar nüt vom Verdaujigsenzüm Laktase broduziert. Wenn käni Sümptom ufdräte reedet mä von ere Laktosemalabsorpzion. Öbbe 75 % vo dr erwaggsene Wältbevölkerig isch laktoseintolerant, nume bin e baar Populazione git s e Persistänz vo dr Laktaseaktiwidäät im Erwaggsenealter. Doris Paas: Das Laktose-Intoleranz Buch. Verlagshaus Monsenstein und Vannerdat, Köln 2007. ISBN 978-3-86582-531-5. Fritz Höffeler: Geschichte und Evolution der Lactose(in)toleranz. (PDF; 11 kB) in: Biologie in unserer Zeit, Bd. 39, Nr. 6, 2009, S.378–387. ISSN 0045-205X C. J. Ingram, C. A. Mulcare u. a.: Lactose digestion and the evolutionary genetics of lactase persistence. In: Human genetics. Band 124, Nummer 6, Januar 2009, S. 579–591, ISSN 1432-1203. doi:10.1007/s00439-008-0593-6. PMID 19034520. Laktoseintoleranz am NMI-Portal Laktonaut Datebangg mit laktosefreie Lääbensmiddel Laktoseintoleranz Imformazione uf gesundheitsinformation.de LeCHE – aktuells Forschigsbrojekt über d Gschicht vom Milchdrinke in Öiropa (änglisch) ZEIT-Artikel: Grollen im Darm (2007) Rezepte bei Laktoseintoleranz Improved lactose digestion and intolerance among African-American adolescent girls fed a dairy-rich diet.. In: Journal of the American Dietetic Association. 2000 Normdate: GND: 4315828-6 | LCCN: sh85073873
Dickete häisst in dr Cheeserei d Milch vo Chüe, Wasserbüffel, Schoof oder Gäisse, wemm mä mit Lab oder Milchsüüri s Milchäiwiss Kasein abschäidet. Wemm mä Rohmilch e Zit lang loot lo si, wird si vo sälber suur, aber die natüürligi Süürig cha mä kuum kontrolliere. Bastörisierti Milch hingeege wird nid von eläi suur. Dorum duet mä bim Cheesmache Starter- oder Süürigskulture in d Milch, wo dr Milchzucker Laktose in Milchsüüri umsetze. Wemm mä denn Lab in d Milch duet, grünnt s Milchäiwiss, s Kasein. Wenn er d Starterkulture drzuedoo het, kontrolliert dr Cheeser die ganz Zit dr Ghalt an Süüri in dr Milch, bis es richdig isch zum s Lab dri z due. D Milch foot denn afo dicker wärde. Wenn si denn nid bewegt wird, bildet sich e glatti Masse, d Dickete. Dää Vorgang brucht 30 Minute bis zwäi Stunde. D Tämpratur bim Dicklege variiert noch dr Cheessorte zwüsche 21 und 35 °C. Für Wäichchees isch d Milch eender wermer as für Hartchees wenn d Zit vom Grünne gliich blibt. Wemm mä Früschchees (französisch fromage frais) und Suurmilchchees wie Handchees oder Olmützer Quargel macht, verwändet mä kä Lab, d Milch grünnt usschliesslig wäge de Milchsüüribakterie.
Fermentazion oder Fermentierig (latiin. fermentum ‚Gäärig‘) bezäichnet in dr Biologii e Form von ere enzymatische Umwandlig vo organische Stoff. D Fermentazion wird in dr Biotechnologii bewusst aagwändet. Mä macht das ass mä äntwääder d Enzym, wo nöötig si, drzueduet oder Kulture vo Bakterie, Bilz oder andere biologische Zälle, wo d Fermentazion im Raame vo iirem enzymkatalüsierte Stoffwäggsel usfüere. Zum Däil si die Mikroorganisme scho natürlig uf de Usgangsstoff vorhande, wie öbbe bi dr Spontangäärig. Grad in dr industrielle Fermentazion wärde aber Räinzuchtzällkulture brucht, zum d Fermentazion besser chönne kontrolliere, so dass es käni Nääbebrodukt git, wo nid erwünscht si. D Fermentazion spiilt e groossi Rolle in dr Härstellig vo Gnuss- und Lääbesmiddel, wo si s d Ändbrodukt haltbarer mache wie bi Milchbrodukt (Chees, Joghurt) oder Suurchrut, wo si Aromastoff entwiggle wie bi dr Sojasoosse und fermentierte Getränk, oder wo si Gärbstoff abbaue, wie bim Tee, Gaggo, Kaffi und Dubak. R. Stürmer, M. Breuer: Enzyme als Katalysatoren. Chemie und Biologie Hand in Hand. In: Chemie in unserer Zeit Band 40/ 2006,104–111; doi:10.1002/ciuz.200600379. Commons: Fermentation – Sammlig vo Multimediadateie The chemical logic behind fermentation and respiration (englisch) Fermentation der Kakaobohne (PDF, 2,1 MB)
Heuslers Gsetz – der Name hets vom Basler Germanischt Andreas Heusler (1865–1940) – heisst e Reglen us der Phonetik vo den alemannische Dialäkt. Nach dere Regle wärde Fortis u Lenis nume denn underschidlech usgsproche, we zringsetum stimmhafti Lute stöh. Stimmhaft sy i den alemannische Dialäkt nume Vokalen u Sonorante (/m/, /n/, /ŋ/, /l/, /r/, /ʋ/, /j/ u /w/). Ds Züridütschen underscheidet zwüsche der Fortis /t/ u der Lenis /d̥/, z. B. i de Wörter /tɒːɡ̊/ Tag und /d̥i/ di ‘dich’. We zringsetum stimmhafti Lute stöh, de spricht me die beide Luten ou würklech verschiden uus: /ən tɒːɡ̊/ (en Tag) wird usgsprochen als [ən tɒːɡ̊]: Vor em /t/ steit der stimmhaft /n/, nach em /t/ der stimmhaft /ɒː/. /fyr d̥i/ (für di) wird usgsprochen als [fyr d̥i]: Vor em /d̥/ steit der stimmhaft /r/, nach em /d̥/ der stimmhaft /i/. We dergäge mindistens ei stimmlose Lut dervor (oder dernah) steit, de verschwindet der Underschid u me spricht die beide Lute genau glych uus: /d̥ə z̥æb̥ tɒːɡ̊/ (de säb Tag) wird usgsprochen als [d̥ə z̥æp tɒːɡ̊]: Nach em /t/ steit zwar der stimmhaft /ɒː/, aber dervor der stimmlos /b̥/. /heb̥ d̥i/ (heb di) wird usgsprochen als [hep ti]: Nach em /d̥/ steit
D Gäiss (Capra aegagrus hircus) isch noch em Hund und zämme mit em Schoof vermuetlig s erste wirtschaftlig gnützte Husdier. D Husgäisse ghöre zur Gattig vo de Gäisse in dr Familie vo de Horndreeger. D Husgäiss stammt vo dr Bezoargäiss ab. Si isch woorschinlig vor em 11. Joorduusig v. d. Z. im vordere Oriänt, vermuetlig in dr südlige Levante (hüte Israel und Jordanie) oder im Zagrosgebirg (hüte im Iran) domestiziert worde. Gwöönlig wird aagno, dass mit dr Domestizierig sich s Skelett schnäll morfologisch foot afo ändere, bsundrigs d Form vom Hornzapfe, und ass s Dier chliiner wird. Zum zwüsche gjagde und domestizierte Populazioone z underschäide, undersueche d Archeologe an de Fundstelle s Verheltnis zwüsche de Gschlächter und de Altersgrubbe. Fundort, wo e früeji Domestizierig vo dr Gäiss sölle belege, si: Ganj Dareh, Irak, 9000–7500 v. d. Z. Uf Grund vo dr Alterszämmesetzig, ass vor allem jungi Männli döödet worde si, ass d Dier im Durchschnitt chliiner gsi si as hütigi Wilddier. Ali Kosch, Irak, 7500–5500 v. d. Z. Vor allem Chnoche vo Jungdier het mä gfunde, dr Kwerschnitt vom Hornzapfe isch andersch. Im vorgschichtlige Middelöiropa isch d Gäiss sälte. Gäisse liifere Fläisch, Lääder, Milch (mea as d Schoof) und mänggisch
Gais chan folgendes bedüte: s Wiibli vo e paar Schalewildarte, im alemannische Sproochruum alli Arte vo Gaisse (Ziegen), z. B. d Huusgaiss es alts Gwichtsmaass → Gais (Einheit) Gais isch de Name vo folgende Ort: Gais AR, e politischi Gmaind im Kanton Appezäll Usseroode, Schwiz Gais (Südtirol), e Gmaind im Südtirol, Italie Gais, en Ortstail vo de Gmaind Bludesch im Vorarlbärg, Öschtrych Gais isch de Familiename vo: Don Gais (* 1919), en US-amerikanische Jazzpianist GAIS stoot för: GAIS Göteborg, en schwedische Fuessballverein Lueg au: Geis Geiss (Begriffsklärung) Geiß