rlitschk/wikidir huggingface dataset:
D’ Jacinda Kate Laurell Ardern [dʒəˈsɪndə ɑːrˈdɜːrn] (* 26. Jüüni 1980 z’ Hamilton, Regioon Waikato) ìsch a ehamooliga näiseelandischa Politikera. Vu 2017 bis 2023 ìsch sa Laitera vu dr New Zealand Labour Party gsìì un ìsch domìt d’ 40. Premiarminìschtera vum Näiseelànd gsìì. Vorhaar ìsch sa ìm Pàrlàmant Lischtaàbgoordneta vu 2008 bis 2017 gsìì, un Àbgoordneta üss Mount Albert vu 2017 bis 2023. D’ Ardern ìsch z’ Morrinsville un Murupara uff dr Nordìnsel uffgwàcksa. Mìt 17 Joohra ìsch sa Mìtglììd vu dr Labour Party worra. Sa hàt ànna 2001 a Àbschluss vu dr politischa Kommunikàzioon un vu dr Äffentlikaitsàrwet bschtànda un hàt d’rnooh àls Forschera-n-ìm Büroo vu dr näiseelandischa Premiarminìschtera Helen Clark gschàfft. Schpeeter ìsch sa z’ London Räätin ìm Kàbinättsbüroo vum britischa Premiarminìschter Tony Blair gsìì. Ànna 2008 ìsch d’ Ardern àls Presidantin vu dr Ìnternàzionààla Unioon vu dr Soziàlischtischa Jugend gwählt worra. Bii dr näiseelandischa Pàrlàmantswààhl ìsch sa àls Àbgoordneta gwählt worra — bii dara Wààhl hàt dr Labour Party d’ pàrlàmäntààrischa Mehrhait nooh niin Joohra verloora. Schpeeter ìsch d’ Ardern bii’ma Schtìchwàhl àm 25. Hornung 2017 ìm Wàhlkrais Mount Albert gwählt worra. Àm 1. März 2017 ìsch d’ Ardern aischtìmmigerwiis àls Vìzalaitera vu dr Labour Party gwählt
Dr Jon Andri Pult (* 12. Oktober 1984 z Scuol) isch en Schwizer Politiker vo dr Soziaaldemokratische Partei (SP), wo im 2019 in Nazionalroot gwählt worde isch. Vorhär isch er für acht Joor im Grosse Root vo Graubünde gsässe. Im Oktober 2023, het er si Kandidatur als Noochfolger vom zruggträttende Bundesroot Alain Berset aakündigt. Em Jon Pult sin Vater isch dr Lehrer Clot Pult. Dr Jon isch in Guarda in Graubünda und z'Mailand ufgwachse und isch in Domat/Ems in Chindergarte gange. Sin Groossvater isch wie si Vater au Lehrer gsi. Sin Unkle isch de Romanisch-Lehrer Chasper Pult. Nachem Chindergarte isch er in Primarschuel und spöter s'Gymnasium in Chur gange. Sit em 2016 isch dr Jon Pult bi dr Feinheit, emene Kampagne und Strategieentwickler aagsetllt gsi. Im Joor 2022, isch er in de Verwaltigsroot vo Feinheit cho. Im 2014 het der Jon Pult dr Presidänt vo dr Alpeinitiative wo sich für d'Verlagerig vom Verkehr vo dr Strooss uf d'Schine iisetzt. Sit Joore gilt dr Jon Pult als en politische Hoffnigsträger. Die Neui Zürcher Zytig het en scho im 2014 als es politischs Talent erkore. Drei früeneri SP Presidänte hen en au globt. D' Jaqueline Fehr het ihn im 2010 es Verspräche
Zouaves Paris [zwav paʁi](info) („Pàriis-Zwààwer“), kurz ZVP, ìsch a häftiger Pàriiser Neonàzi-Gruppa, wo ànna 2018 grìnda un ìm Janner 2022 vu dr frànzeescha Regiarung uffgleest worra-n-ìsch. D’ maischta Mìtglììder hann üss dr Groupe Union Défense un üss dr Hooligan-Beweegung gschtàmmt. Noh da soziààla Unrüahja vu Mai 68 ìsch d’ gwàltiga Groupe Union Défense (GUD) äntschtànda. Ànna 2017 ìsch d’ Orgànisàzioona unter’m Nàmma Bastion Social wììder grìnda worra un ìsch bsunderscht z’ Lyon un ìn fìmf wittera Schtädt àktiiv gsìì, àwwer nìt z’ Pàriis. Jedoch ìsch z’ Pàriis d’ GUD ìn mehrera Schtreemunga getailt gsìì. D’ Gruppa Zouaves Paris ìsch àlso äntschànda, fìr d’ Neonàzis versàmmla. Ìnnerhàlb vu dara informälla Grupp sìnn ràdikààla Mìtglììder vu dr GUD un vu dr identitäära Beweegung gsìì, wia àui keenigsträija-n-Àktìwìschta vu dr Action française. Wittera Mìtglììder hann üss dr Hooligan-Beweegung gschtàmmt. D’ Zouaves Paris sìnn zem äärschta Mol ìm Àwrìl 2018 ìn dr Äffentlikait ufftratta. Ìm Moneet druff hann sa àlgeerischa Ààhanger ìm Ààlàss vu dr Füassbàll-WM 2018 ààgrìffa. Witterscht sìnn àui Schtraita gsìì biim Protäscht vu da Protäscht vu da gaala Schilä àm 1. Dezamber 2018 bii da Champs-Élysées, a Ààgrìff geega d’ lìnksextreema Näija Àntikàpitàlìschta Pàrtäi (NPA) àm 26. Janner 2019 so wia-n-a
D Lüssle isch e rund 20 km langä Näbefluss vo dr Birs in dä Schwizer Kantön Baselland und Solothurn. Ä öppe 54 km² grosse Abschnitt vum nördliche Faltejura wird vo ihre entwässeret und si ghört zum IIzugsbereich vom Rhy. S Quellgebiet vor dr Lüssel ligt uf em Gmeinibode vo Lauwel im Kanton Baselland uf rund 1000 m ü. M. im Gebiet vum Passwang. In ihrem Oberlauf fliesst d Lüssel nach Weste durchs Bogetal, wo im Süde vom Passwang, im Norde vom Geiteberg flankiert wird. Si bildet bi dr Hofsiidlig Bogetal ä Weyer. Grad drno strömt si dur ä schmali Schlucht (Chessiloch) und goht dodrbi uf Solothurner Kantonsgebiet. Denn fliesst d Lüssle durchs enge Tal vo Beibel. Vo beide Sitte chömme do Näbebäch drzue, wo däm Gebiet e starki Struktur gän. Ängi Durchbrüch durchs harte Chalchgstei wägsle sich in rascher Folg mit witte Täli, wo durch d Usrümig vo weichere Ton- und Mergelschichte entstande sin. Churz vor Erschbl macht d Lüssle ä scharfe Bogä und wändet sich richtig Norde. Si durchquert doderbi dr Talchessel vo Erschbl, bevor erneut ä Talängi zschwüsche em Chienbärg und Lingebärg chunt, wo d Ruine vum Schloss Thierstei isch. Witer unde bi Büesserach chunt d Lüssle in
S’ Bollwark (uff Frànzeesch Le Bollwerk [bɔlvɛʁk](info)) ìsch a B’fäschtigungsturm àn dr Granz vum Mìlhüüser Schtàdtzäntrum mìt’m Öiropàviartel. ’S ìsch a Rascht vu dr àlta B’fäschtigungsmüüra vu dr Schtàdt Mìlhüüsa, wo biim Öiropàturm lììgt. Dr Bollwarkturm ìsch a Woohrzaicha vu dr Schtàdt, un Mìlhüüsa wìrd uff Frànzeesch La Cité du Bollwerk (d’ Bollwark-Schtàdt) gnännt. S’ Gebäi wìrd àui uff Frànzeesch la Tour du Cochon [tuʁ dy kɔʃɔ̃](info) gnännt. Dr Bollwarkturm ìsch zitter’m 6. Dezamber 1898 àls Hischtoorisch Dankmool vu nàzionààler Bediitung klàssifiziart. Dr Bollwark-Turm wìrd oft mìt illegààla Graffiti gschprüüht. Ànna 2020 ìsch sogààr a àntisemitischa Graffito z’ sah gsìì. Ìm Friahjoohr 2009 ìsch vor’m Bollwarkturm a Kunschtwark vum diitscha Bìldbàuijer Tobias Rehberger La Pomme de terre d’or („dr guldiga Ardäpfel“) iigrìchta worra — ’s ìsch a klaina Ardäpfelfald gsìì. D’ Ardäpfel hàt dr Büür José Pflieger üss Nììderschpachbi gepflàntzt. Ìm Harbscht 2010 hàt maa doo äbba 100 Kilo Ardäpfel g’artna, womm’r ìm Woohltaatikaitsverain Les Restos du Cœur gaa hàt. Maa hàt àui gsajt, àss dr Kìnschlter a guldiga-n-Ardäpfel àm Füass vum Bollwarkturm beardigt hàt, àwwer m’r wìssa nìt wänn un wo. Vìlliicht waara m’r schpeeter daa Ardäpfel üssgrààwa. A Mìlhüüser DJ un Müüsikproduzänt nàmmens „Seb du Bollwerk“ hàt mehrera
D’ Àtmosfäär vu dr Ard, àui Ardàtmosfäär gnännt (von altgriechisch ἀτμός atmós, dytsch Dàmpf un σφαῖρα sphaira, dytsch Kugel), ìsch d’ gààsformiga Hìlla vu dr Ardoowerflächa. Sa hàt a hooch Ààtail àn Schtìckschtoof un Süürschtoof un hàt somìt oxidiarenda Verhaltnissa. D’ Ardàtmosfäära wìrd vertikààl ìn mehrera Schìchta glììdert, wu unterschììdliga Tampràtuura härrscha. S’ Watter, womm’r sahn, fìndet ìn da untera 10 Kilomeeter schtàtt, àlso ìn dr Troposfäära. D’ Schìchta doowa hann kää grossa Iifluss uff’m Watter. D’ Schìchta, wo nooch em Booda sìnn (bis ìn äbba 90 km Heecha, àlso bis züa dr Kármán-Linia vu dr Ràuimfàhrt), hann d’ exàkt gliicha Zammasätzung — waagadam reedet maa-n-àui vun Homosfäära. Wàs m’r àls Luft bezaichna, b’schteht bii sehr klaina Wàsserdàmpfgehàlt (d. h. ìn Volumaprozant tockaner Luft mìt numma weenig Wàsserdàmpf) üss 78,08 % Schtìckschtoff (N2), 20,95 % Süürschtoff (O2) un 0,93 % Argon (Ar); d’rzüa sìnn Aerosola un Schpüaragààsa, drunter Koohlaschtoffdioxid (CO2) z’ fìnda, un ’s gìtt àui Methàn (CH4), Ozon (O3), Fluorchlorkoohlawàsserschtoffa, Schwaafeldioxid (SO2) un Schtìckschtoffverbìndunga. Obwohl Koohlaschtoffdioxid dàdoo numma 0,04 % vu dr Àtmosfäära dàrschtällt, ìsch’r nooh-n-em Wàsserdàmpf dr wìchtigschta Verursàcher vum Triibhüüseffakt. Wia s’ Watter äntschteht, hàngt ainersitts vu dr Schwànkung vum Ernärgiizüafüahr dur d’ Sunnaschtrààhlung ìm Làuif vum
Dr Stepan Andrijowytsch Bandera (urkàinisch Степан Андрійович Бандера, wìss. Trànslitteràzioon Stepan Andrijovyč Bandera; * 1. Janner 1909 z’ Staryj Uhryniw, Gàlizia, Eeschtriich-Ungàrn; † 15. Oktoower 1959 z’ Mìncha) ìsch a nàzionàlistischer ukràinischer Politiker un Pàrtisàn gsìì. Ar ìsch Ààfiahrer gsìì vum rachtsextreema, terroristischa Flììgel vu dr OUN, dr OUN-B. Ànna 1934 ìsch dr Bandera ìn Poola waaga dr Ärmordung vum polnischa Ìnnaminìschter Bronisław Pieracki verurtailt worra, àwwer ìsch noh-n-em Ààfàng vum Zwaita Waltkriag fräigloo worra. Ar hàt àm Ààfàng mìt dr diitscha Wehrmàcht gschàfft, un siina OUN-B-Miliza hann noh-n-em Iimàrsch vu dr Wehrmàcht ìn Lemberg tailwiis dr Polizäigwàlt ìwwernumma. Sa hann mààsgaawend züa da Pogroma geega d’ jìddischa Beväälkerung biitrajt un hann unter àndrem Verhàftunga un Màssa-n-ärschiassunga fìr d’ Nàzis vorberaita. Wu àndra Mìtglììder vu dr OUN a unàbhangiger Schtààt hann wälla grìnda, hàt sìch dr Bandera verwaigert, d’ Ärkläärung ruckgàngig z’ màcha. Àlso hàt’na d’ Gestapo vu Jüüli 1941 bis ìm Septamber 1944 ìm KZ Sàcksahüüsa-n-àls Eehrahäftlìng — dàs haisst mìt bassera Hàftbedìngunga — ìnhàftiart. Ìn dr gliicha Zitt sìnn zàhlriicha vu siina Ààhanger verhàfta un ìn Konzentràzioonslààger verschläppt odd’r sogààr vu dr SS àbgschossa worra. Noh-n-em Zwaita Waltkriag ìsch dr Bandera z’ruck ìns Diitschlànd gflìchta un ìsch ìn
Dr Rüssisch-Ukràinischa Kriag (bis ìm Hornung 2022 hàt maa hàuiptsachlig vu Ukràina-Konflikt grädd, àllgmainlig Ukràina-Kriisa, Ukràina-Kriag, Kriag geega d’ Ukràina odd’r rüssisch-ukràinischer Konflikt) hàt àm Ànd Hornung 2014 ààgfànga. Àm Ààfàng ìsch’s a regionààler bewàffneter Konflikt gsìì uff dr ukràinischa Hàlbìnsel Krim. Noh dr Ànnexioon vu dr Krim ìm 2014 sìnn wittera Eskàlàzioona gsìì: Rüsslànd hàt prorüssischa bewàffneta Miliza ìm oschtukràinischa Donbas uffbàuija, wo doo zamma mìt da reguläära rüssischa Truppa geega d’ ukràinischa Schtraitkräfta un Fräiwìlligamiliza kampft hann. Ìm Septamber 2014 hàt maa mìt dr ìnternàzionààla Hìlfa s’ Minsker Àbkumma getroffa, wo fìr dr Kriag ìn dr Oschtukràina a düürhàfta Wàffaschtìllschtànd vorgsah hàt; ìn dr Tààt ìsch ìm bäschta Fàll numma-n-a Schtàbilisiarung vum lokààla Konflikt gsìì, àwwer d’ rüssisch-sepàràtischta Sitta hàt mìt da Prowokàzioona witter gmàcht. Noh-n-era änder riahwiga Periooda hàt Rüsslànd àb’m Summer 2021 vììla Truppa àn dr ukràinischa Granz fànga-n-àà uffbàuija, àwwer hàt jeener Ààgrìffsplààn bschtrìtta. Àb’m 24. Hornung 2022 ìsch a Ààgrìff dur d’ rüssischa Àrmee üss mehrera Rìchtunga gsìì mìt’m Ziil, d’ ukràinischa Regiarung z’ schtìrza un dur a prorüssischa Reschiim z’ ärsätza. D’ rüssischa Truppa hann àwwer schwaara Verluschta ghàà un hann sìch àlso àb Ànd März 2022 üss’m Norda un Nordoschta vu dr
S’ Donezbäcka (ukràinisch Донецький басейн Donezkyj bassejn [dɔˈnɛt͡sʲkei̯ bɐˈsɛjn]; rüssisch Донецкий бассейн Donezki bassein [dɐˈnʲet͡skʲɪj bɐˈsʲ(ː)ejn]), kurz àui dr Donbas odd’r Donbass (ukràinisch Донбас [dɔnˈbas], rüssisch Донбасс [dɐnˈbas](info)), ìsch a grooss nàdììrlig Gebiat, wo sìch uff baida Sitta vu dr rüssisch-ukràinischa Granz ärschträckt. Doo wìrd vììl Schtaikoohla-n-àbbàuija, un ’s ìsch àui zitter’m 19. Joohrhundert a wìchtig Ìndüschtriigebiat. S’ Donbas ìsch dr ukràinischa Ràuim, wu dr greeschta Ààtail vu dr Beväälkerung ìn da Schtädt labt. ’S ìsch àui d’ Regioon mìt dr greeschta Beväälkerungsdìchta ìm Lànd. D’ greeschta Schtàdt ìm Donbas ìsch Donezk mìt’m Vorort Makijiwka, wu ànna 2021 ìnsgsàmt 1,5 Millioona Iiwoohner glabt hann. Ìm äschtliga Tail vum ukràinischa Donbas ìsch Luhansk d’ greeschta Schtàdt, mìt äbba 410.000 Iiwoohner (Schtànd: 2016). ìn Noohschlààgawark Donbass. In: Brockhüüs Enzüklopädii. Brockhüüs (brockhaus.de [abgerufen am 16. November 2023]). Donezbecken. In: Enzyklopädie des europäischen Ostens. Alpen-Adria-Universität Klagenfurt (aau.at [abgerufen am 16. November 2023]). Donbas. In: Encyclopædia Britannica. Encyclopædia Britannica, Inc. (britisches Englisch, britannica.com [abgerufen am 16. November 2023]). Pierre Carrière: Donets (bassin du) ou Donbass. In: Encyclopædia Universalis. Encyclopædia Universalis France (französisch, universalis.fr [abgerufen am 16. November 2023]). Донбас. In: Enzüklopädii vu dr modärna Ukràina. Ìnschtitüüt fìr enzüklopäädischa Forschung vu dr Nàzionààla Àkàdemii vu da
50.44488611111130.512694444444Koordinate: 50° 26′ 41,6″ N, 30° 30′ 45,7″ O D’ Nàzionààla Àkàdemii vu da Wìssaschàfta vu dr Ukràina (ukràinisch Національна академія наук України Nazionalna akademija nauk Ukrajiny; rüssisch Национальная академия наук Украины Nazionalnaja akademija nauk Ukrainy; anglisch National Academy of Sciences of Ukraine, àbgekìrzt НАН bzw. NAS) ìsch a ukràinischa Wìssaschàftsiirìchtung z’ Kiew. Sa ìsch ànna 1918 grìnda worra un ìsch noh dr rüssischa d’ ältschta ìn dr Sowjetunioon gsìì. Àm Ààfàng hàt d’ Àkàdemii dräi Forschungsàbtailunga ghàà — fìr Gschìcht un Filologii, Füüsik un Màthemàtik, Soziààlwìssaschàfta — mìt dräi Ìnschtitüüta. Ànna 1991 ìsch s’ Ìnschtitüüt fìr d’ Ukràinischa Schprooch grìnda worra. Zitter 2000 ìsch d’ NAS ìn dräi Sekzioona glììdert mìt driizeh-n-Àbtailunga un fàscht 170 Ìnschtitüüta un àndra Forschungsiirìchtunga. Ìm Nowamber 2020 sìnn 170 Litt Vollmìtglììder (Àkàdemiker) vu dr Àkàdemii gsìì. Züadam sìnn 364 korrespondiaranda Mìtglììder gsìì un 83 üsslandischa Mìtglììder. Zem 1. Janner 2020 sìnn 28.501 Mìtàrwaiter fìr d’ Àkàdemii taatig gsìì, drunter 14.828 Forscher — vu dana sìnn 2.386 Doktoora vu da Wìssaschàfta un 6.732 Kàndidààta vu da Wìssaschàfta gsìì. d’ Nàzionààla Àkàdemii vu da Wìssaschàfta vu dr Ukràina uff dr Wolodymyrska-Schtrooss Nr. 54 ìm Zäntrum vu Kiew a sowjeetischa Briafmàrka vu 1969 zem 50. Grìndungstààg vu
D’ Enzüklopädii vu dr modärna Ukràina (ukràinisch Енциклопедія сучасної України/Enzyklopedija sutschasnoji Ukrajiny (ESU), anglisch Encyclopedia of Modern Ukraine) ìsch a Enzüklopädii uff Ukràinisch, wo vum Kiewer Ìnschtitüüt fìr enzüklopäädischa Forschung vu dr Nàzionààla Àkàdemii vu da Wìssaschàfta vu dr Ukràina veräffentligt wìrd. Ìm Läxikon sìnn Àrtìkel ìwwer d’ Ukràina vum 20. un 21. Joohrhundert z’ fìnda. D’ maischta Àuitoora sìnn Wìssaschàftler. Àm Ààfàng sìnn 30 Bander fìr dia Enzüklopädii geplàànt gsìì. Bis hìtt sìnn 24 Bander bis zem Büaschschtààb O ärschììna. D’ Àrtìkel befàssa-n-àlla Laawesb’raicha vu dr Ukràina: Gschìcht, Kültüür, Kunscht un Lìteràtüür, Wìssaschàft, Geogràfii, Nàtüür, s’ politischa Syschteem, d’ ukràinischa Wìrtschàft un Ìndüschtrii so wia Schport un Jugendkültüür. D’ ESU ìsch àui a wìchtiga Kwalla fìr Biogràfii, dänn s’ ukràinischa "Wär ìsch wär?" wìrd zitter 2007 nìmm veräffentligt. S’ Läxikon wìrd zitter 2001 veräffentligt. Wänn’s fartig wìrd sìì, wìrd’s mehr àss 100.000 Àrtìkel mìt äbba 80.000 Àbbildunga un Fàrbzaichnunga hàà. Bis zu doo sìnn 10.000 Exemplààra vu jeedem Bànd gedruckt worra. Commons: Enzüklopädii vu dr modärna Ukràina – Sammlig vo Multimediadateie d’ Online-Üssgààb vu dr Enzüklopädii vu dr modärna Ukràina (ukràinisch)
Dr Wiktor Fedorowytsch Janukowytsch (urkàinisch Віктор Федорович Янукович, wìss. Umschriiwung Vìktor Fedorovič Janukovyč [ˈwiktor ˈfɛdorowɪtʃ jɐnʊˈkɔwɪtʃ](info), rüssisch Виктор Фёдорович Янукович, wìss. Umschriiwung Viktor Fëdorovič Janukovič, ìn Diitschlànd oft Viktor Janukowitsch; * 9. Jüüli 1950 z’ Jenakijewo ìn dr Oblast Stalino, Ukràinischa SSR, Sowjetunioon, hìtt Jenakijewe, Oblast Donezk, Ukràina) ìsch a ehamooliger ukràinischer Politiker. Ar ìsch bis ìm März 2014 Mìtglììd vu dr „Pàrtäi vu da Regioona“ gsìì. Zwìscha 2002 un 2005 so wia nochamol zwìscha 2006 bis 2007 ìsch’r Minìschterpresidant vu dr Ukràina gsìì. Ìm Hornung 2010 ìsch’r Presidant vu dr Ukràina worra. Wahrend da Unrüahja z’ Kiew ìsch’r ìn Rüsslànd g’flìchta un ìsch wagadam àm 22. Hornung 2014 vum ukràinischa Pàrlàmant àbg’sätzt worra. Dr Janukowytsch ìsch z’äärscht vu 1997 bis 2002 Gouverneur vum Oblast Donezk gsìì. Gliichzittlig ìsch’r vu 1999 bis 2001 Vorsìtzend’r vum Donezker Oblast-Pàrlàmant gsìì. Àn dr Presidantswàhl ànna 2004 ìsch dr Janukowytsch bis àn dr zwaita Wàhlrunda glunga un hàt offiziäll d’ Wàhl geega dr ehamooliga Premiarminìschter Wiktor Juschtschenko gwunna. Trotzdam hàt maa’na Wààhlfälschung vorgworfa; waagadam sìnn groossa Protäschta uff’m Unàbhangikaitsplàtz z’ Kiew gsìì, womm’r àls „Oraansch Revoluzioon“ bezaichent hàt. Dr oowerschta Grìchtshoof hàt dr Resültààt vu dr zwaita Wàhlrunda ruckgàngig gmàcht. ’S ìsch àlso a
Ìn dam Àrtìkel fìndsch d’ Lischta vu da Schtààtsoowerhàuipta vu dr Ukràina zitter 1917. Presidant vu dr Ukràina Lischta vu da Minìschterpresidanta vu dr Ukràina Lischta vu da Üssaminìschter vu dr Ukràina Lischta vu da Ìnnaminìschter vu dr Ukràina Lischta vu da Vertaidigungsminìschter vu dr Ukràina Offiziälla Internetsitta vum Presidant vu dr Ukràina (ukràinisch, rüssisch, anglisch) Lischta vu da Schtààtsoowerhàuipta un Regiarungslaiter vu dr Ukràina bii World Statesmen.org (anglisch) Vertrauter Timoschenkos wird Übergangspräsident. Alexander Turtschinow ist zum neuen Übergangspräsidenten der Ukraine bestimmt worden. Damit sind die Vollmachten des Staatsoberhaupts vorübergehend an ihn übertragen. In: Die Welt online. Archiviert vom Original am 27. Juni 2022; abgruefen am 4. März 2014.
Ìn dam Àrtìkel fìndsch a Lischta vu da Minìschterpresidanta vu dr Ukràina. Lischta vu da Regiarungslaitera ìn dr Ukràina Lischta vu da Schtààtsoowerhàuipta vu dr Ukràina Lischta vu da Üssaminìschtera vu dr Ukràina Lischta vu da Ìnnaminìschtera vu dr Ukràina Lischta vu da Vertaidigungsminìschtera vu dr Ukràina Lischta vu da ukràinischa Regiarunga Offiziälla Websitta vu dr Regiarung vu dr Ukràina (ukràinisch, anglisch) Lischta vu da Schtààtsoowerhaipter vun Regiarungslaitera vu dr Ukràina bii World Statesmen.org (anglisch) Ian Traynor: Ukraine's popular PM forced out. In: The Guardian. 27. April 2001, archiviert vom Original am 15. Oktober 2023; abgruefen am 23. Februar 2021 (britischs Änglisch).
Elliðaey [ˈɛtlɪːðaˌeiː](info), àui Ellirey [ˈɛtlɪrˌeiː] ìsch a Ìnsla süüdlig vun Iislànd. Sa ìsch 0,45 km² grooss un ìsch domìt d’ drìttgreeschta vu da Wäschtmanner-Ìnsla. Sa lììgt ìm Noorda vu dr Ìnslagruppa un hàt a Heecha bis 114 Meeter ìwwer’m Meer. D’ Ìnsla ìsch 4 Maila vum Fäschtlànd ärnfarnt. Doo ààna känna m’r numma per Boot, Fàllschìrm odd’r Kolwaschrüüwer geh. Uff’m Ìnsla laawa numma weeniga Tiarla; doo fìnda m’r àwwer vììla Lunda. Uff dr Ìnsla woohnt niamets ìm gànza Joohr. Bis vor 300 Joohra hann fìmf Fàmìlia-n-uff’m Ìnsla glabt. Fìr ìwwerlaawa hann sa g’fìscht, Vììh g’zìchta, un Lunda g’jààgt. Uff dr Ìnsla fìnda m’r zwai Gebäijer. S’ greeschta-n-ìsch a Jààgdhìtta, wo dr Jààgdverain Elliðaey ànna 1953 ärrìchta hàt. Zitterhar wìrd sa vu da Litt vum Verain bnutzt, wo d’ Lunda düan schìtza. Uff dr Ìnsla geh därfa numma d’ Mìtglììder vum islaandischa Fìscherverain. ’S gìtt àui a Lààger un a Warkschtàtt, wo geega-n-ìwwer dr Hìtta ìm Hììgel iibàuija sìnn — vìlliicht hann amol Nàtüürfoscher ìhr Màteriààl doo iina g’lààgert. D’ Hìtt wìrd oft uff da soziààla Nätzwark àls s’ „ainsààmscht Hüüs uff dr Walt“ b’zaichent. Vììla Fans hann gsajt, àss d’ islaandischa Sangera Björk uff dr Ìnsla labt; dàs ìsch àwwer
Ìm Frànkrììch wìrd a Gebäi àls Monument historique [mɔnymɑ̃ istɔʁik](info) („histoorisch Dankmol“, Plurààl monuments historiques) iig’schtuuft, wänn’s a riicha Gschìcht odd’r Bàuischtiil un somìt a wìchtiga histoorischa Bediitung hàt. ’S gìtt zwai Àrta vu Monuments historiques: dia mìt’ra regionààla Bediitung sìnn numma -n-„iigschrììwa“ (inscrit), dia mìt’ra nàzionààla Bediitung sìnn „klàssifiziart“ (classé). Àui beweegliga-n-Objakta — zem Biischpììl Meewel — därfa-n-àls Monument historique iig’schtuuft wara. Dia Objakta fìnda m’r vor àllem ìn Gebäijer, wo salbscht a histoorisch Ìnträssa hann — ’s ìsch zem Biischpììl Glocka, Kälcha odd’r Tììrafàlla. Schtànd: 27. Dezamber 2021 Dia Dààtabànka düat s’ frànzeescha Kültüürminìschterium veräffentliga. Dankmolschutz Jean-Pierre Bady: Les monuments historiques en France. Presses universitaires de France, 1985, ISBN 978-2-13-038712-1 (französisch, 127 S., Iigschränkti Vorschau uf books.google.de). René Dinkel: L’Encyclopédie du patrimoine (Monuments historiques, Patrimoine bâti et naturel – Protection, restauration, réglementation. Doctrines – Techniques – Pratiques). Éditions Les Encyclopédies du patrimoine, Pàriis 1997, ISBN 978-2-911200-00-7 (französisch, 1512 S., Iigschränkti Vorschau uf books.google.de). Jean-Pierre Bady, Marie Cornu, Jérôme Fromageau, Jean-Michel Leniaud, Vincent Négri: 1913, genèse d’une loi sur les monuments historiques (= Comité d’histoire du ministère de la culture, Travaux et documents. Band 34). La Documentation française, Pàriis 2013, ISBN 978-2-11-009315-8 (französisch, 602 S., Iigschränkti Vorschau uf books.google.de).
Badisch Sibirie isch umgongssprôchlich ä Gegend im Norde vun Bade. S umfasst s Baulond, de hintre Odewald, un häht im Oschte bis ons Taubertal nô. De Usdruck isch urspringli ä pejorativi Fremdbezeichnung, wird aber hitztag au vun de Bwohner im Sinn vun 'ra regionale Identitätsstiftung brucht. De Vowis uff Sibirie kummt zuem eine vun de im Vogleich zuem Oberrhin harsche klimatische Vohältniss in de Gegend her, zuem ôndre abr au vun ihre hischtorisch wiä geographisch bedingte wirtschaftliche Ruckständigkeit un ihre nidrige Sidlungsdicht. Wite Teil vun de Gegend sin yber Johrhundarti vum Fischtbischtum Würzburg beherrscht worre, ärscht anne 1806 isch s Gebiet ons Grossherzogtum Bade gfalle. Doher fiehle sich d „badisch Sibirier“ bis hit ändr zue Franke als zue Bade zuegherig. Au vun de Konfession her nimmt s erzkatholisch Badisch Sibirie im mehrheitli evangelische Bade ä Sonderstellung i. E ander Gebiet z Baade, wo mer Badisch Sibirie nännt, isch d Boor. Sonigi Sibirie-Voglich sin au in ônderi ditsche Regione votrete. Als Schwäbisch Sibirie werre beispilswis unterschidlichi Gebiet bezeichnet (bsunders: De Rum zwische Heilbronn un Crailsheim, di Schwäbische Alb odr au nur ä Teilrum, s Härtsfeld). Zentrum und Provinz – die Entstehung von „Badisch Sibirien“ vun Peter Wanner (uff dütsch)
Infraschàll ìsch Schàll, wo siina Frekwanz unterhàlb vu dr mänschliga Heerflächa, àlso unterhàlb vu 16 bzw. 20 Hz lììgt. Ìnfraschàll gìtt’s ìwweràll ìn dr nàdììrliga-n-Umgaawung, àwwer kààt àui kìnschtlig ärziigt wara, zem Biischpììl dur Verkehr odd’r dur täcknischa Grääter. Ainiga Tiarla wia-n-Elefanta, Giràffa un Blàuiwààla känna Infràschall woohrnamma un düan dia Lüüta b’nutza fìr kommuniziara. Fìr àss Mänscha Infraschàlla känna heera, müass dr Schàlldruck hooch gnüa sìì. Nàdììrlig känna m’r Infraschàll mìt’m Ohr heera, àwwer Infraschàll mìt’ra hoocha Intensiteet känna m’r dur Beewunga ìn mehrera Käärwertaila füühla. Wagadam frooga sìch Wìssaschàftler, ob Infraschàll a Wìrkung uff d’ mänschliga G’sundhait kààt hàà. Wahrem Äärschta Waltkriag hann d’ Àlliiarta Infraschàll b’nutzt, fìr fìnda, wu sìch d’ fììndliga-n-Àrtillerii b’funda hàt. Bii da Pioniara vu dr Infraschàll-Forschung ìsch dr Frànzoos Vladimir Gavreau gsìì. Ar hàt sìch z’äärscht um Infraschàll ìnträssiart, wänn siina Kolleega-n-ìm Forschungsgebäi schtandig schwaara-n-Ìwwelkaitsààfall ghàà hann. Mehrera Wucha làng hann sa gsüacht, wàs dia Krànket verursàcht hàt. Sa hann z’äärscht glàuiwa, àss ìm Gebäi a Krànketsärreeger odd’r a toxischa Gààs gsìì ìsch. Sa hann schpeeter äntdäckt, àss a Làngsààmlàuifer, wo schlacht fixiart gsìì-n-ìsch, Beewunga verursàcht hàt, wo ìn da Litt Ìwwelkait gaa hàt. Wu dr Gavreau un siina Mànnschàft versüacht hann, dr