rlitschk/wikidir huggingface dataset:
En Orglepositiv oder äifache nume e Positiv (v. lat. ponere „setze, stelle, leege“) isch e chliini Orgle mit numen e baar Register, gwöönlig mit eme äinzige Manual und ooni e Bedaal oder so äins, wo cha draaghänkt wärde. In dr Chillemuusig brucht mä s Positiv as Generalbassinstrumänt oder au zum dr Choor bim Singe understütze. In chliine Chillerüüm (Kapälle) ersetzt s vilmol e „groossi“ Orgle. In dr wältlige Muusig wird es solistisch aber au zämme mit andere Instrumänt iigsetzt. Bevor s elektrische Geblöös iigfüert worde usch, het vilmol e Kalkant d Bloosbälg bedient, wenn s der Organist nit sälber mit de Füess het chönne mache wie bim Harmonium. Martin Kares: Kleinorgeln – Geschichte, Typen, Technik. Verlag Evangelischer Presse-Verband für Baden, Karlsruhe 1998, ISBN 3-87210-366-0. Rudolf Quoika: Das Positiv in Geschichte und Gegenwart. Bärenreiter, Kassel u. a. 1957.
Positiv (lat.: positum: gsetzt, blatziert) stoot für: in dr Fotigrafii: e Babbiirdruck oder e Duplikat s positive Filmmaterial, also dr Umcheerfilm in dr Muusig: e chliini Standorgle e Wärk von ere Orgle. en Album vo dr Rockband "Rockhaus" in dr Sproochwüsseschaft: die ungstäigereti Form vom Adjektiv Positiv as Adjektiv stoot für: in dr Umgangssprooch: as Sünonüüm für glücklig, optimistisch. im Funkvercheer: anstatt vo Joo, für dass es kä Missverständniss git in dr Mathematik: für en Äigeschaft vo Zaale vo Bilinearforme in de Natuurwüsseschafte, bsundrigs au in dr Medizin: e Befundlaag, wo as Noochwiis gwärtet wird. S „positive“ Resultaat von ere Chräbsvorsorgundersuechig isch öbbe wenn mä Chrebszelle in ere Gwääbbroob findet, s „negative“ wenn s käini het. in dr Füüsik: en elektrischi Laadig in dr Elekdtizidäät in dr Wüsseschaft: Positivi Wüsseschafte si frei vo Wärturdäil, si beschriibe ooni z bewärte. (Wärturdäilsfreihäitspostulat vom Max Weber). in dr Rächtswüsseschaft: positivs Rächt
S Wort postum („noch em Dood“) oder posthum wird as Adjektiv oder Adverb brucht im Zämmehang mit dr Veröffentligung vo Wärk vom ene Autor oder Künstler wo scho gstorbe isch, und mit Eerige, wo noch em Dood von ere Person stattfinde. Es goot zrugg uf latiin. postumus (letscht, Superlativ vo posterus ‚dä wo nochhäär chunnt‘, vgl. lat. post ‚noch‘). Im klassische Latiinisch häisst postumus bezooge uf d Lääbenszit usschliesslig ‚zletscht gebore‘, und Postumus isch in dere Bedütig e Zit lang au as männlige Vornaame für dr Letschtgeboreni üüblig gsi. Nume in dr Fachterminologii vo de römische Juriste bedütet postumus in dr klassische Zit au ‚noochgebore‘ (d. h. noch em Dood vom Vater), und mä reedet in däm Sinn von ere postume Geburt. Vo dere bsundrige Bedütig, wo sich uf e Dood von ere andere Person beziet, chunnt dr nöijeri Wortgebruuch, wodrbii immer dr Dood vo dr gliiche Person gmäint isch, wo s Wort uf sä aagwändet wird. DUDEN - Deutsches Universalwörterbuch, 3. Auflage, 1996, Stichwort postum
Dr 25. Augschte isch dr 237. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 238. in Schaltjohr), dodermit blybe no 128 Däg bis zum Änd vum Johr. 1609: Dr Galileo Galilei bresäntiert z Venedig zem erschte Mol syy Färnrohr, wun er noch eme holländische Vorbild konschtruiert het. 1917: Z Berlin wird d Operette Schwarzwaldmädel vum Leon Jessel urufgfiert. 1981: D US-amerikanisch Ruumsonde Voyager 2 fliegt am Saturn verby un liferet Foto vum Saturn, syne Ring un Mond. 1989: D US-amerikanisch Ruumsonde Voyager 2 fliegt am Neptun verby un liferet Foto vum Neptun un syne Mond. 1991: Wyssrussland verchindet d Unabhängigkait vu dr Sowjetunion. 2008: Am aschtronomische Observatorium Andruschiwka in dr Ukraine wird dr Aschteroid (274301) Wikipedia entdeckt. 2010: Dr Christoph Ahlhaus wird Erschte Burgermaischter vu dr Freien un Hansestadt Hamburg. 1742: Peter Burckhardt, Schwyzer Bolitiker 1744: Johann Gottfried Herder, e dütsche Dichder, Übersetzer, Theoloog und Gschichts- und Kultur-Filosoof vo dr Weimarer Klassik 1767: Antoine de Saint-Just, franzesische Revolutionär 1891: Maria Lauber, Schwyzer Schriftstelleri 1933: Wayne Shorter, US-amerikanische Jazzmusiker 1937: Klaus Wildbolz, Schwyzer Schauspiiler 1940: Adolf Vallaster, Vorarlbärger Mundartschriftsteller 1948: Andres Kristol, Schwyzer Romanischt 1955: Heinz Stauffer, Schwyzer Bfaarer un Dialäktautor 1955: Gerd Müller, dytsche Bolitiker 1969: David Last, Schwyzer Pfarrer 1987: Amy Macdonald,
Dr Begriff extempore (lat. für „us em Momänt uuse“) brucht mä zum Improvisazioone beschriibe. Er isch vor allem im Schauspiil und in dr Rhetorik glöifig, bezäichnet aber au en Art vo Musiziere und e Gattig vo dr bildende Kunst. En Extempore bestoot us Setz, wo us em Sträägrif gsäit wärde, sältener beziet mä dr Begriff au uf Üsserige, wo vorberäitet worde si, wo aber nit im offizielle Teggst stöön. Näbe dr improvisierte Prosa git s Värs-, Gedicht- und Liedforme, wo dradizionell extempore vordräit wärde, wie Couplet, Gstanzl, Limerick. S Extempore het e langi Dradizioon im Theater. S Talänt z Improvisiere und dr Muet es au z mache wird vilmol gschetzt, Schauspiilerkolleege, Autore (und es het Zite gee au d Zensur) häi aber hüfig eender Angst drvoo. Wil sich s nöizitlige Theater us em Stäägriftheater entwigglet het, wo immer mee literarisiert worde isch, isch s Extempore sit em 18. Joorhundert sältener worde, het aber im 19. Joorhundert wider e gwüsse Freiruum überchoo. Bi Reede, in Komödie, im Improvisazioonstheater oder im Kabarett reagiert s Extempore vilmol uf Rüef oder Reakzioone us em Publikum. In der Muusig bezäichnet Extempore sit em 16. Joorhundert d Improvisazioon von ere Melodii zun ere Stimm, mäistens dr
ad libitum (abkürzt ad lib.) stammt us em Latiinische und bedütet „noch Beliebe“, „wie dä willsch“. In der Muusig stoot d Bezäichnig für e Spiilaawiisig, wo em Interpret groossi Freihäit loot, wien er s Wärk will gstalte. Es beziet sich vilmol uf Ändrige vom Tempo (Agogik), Usschmücke vo Melodie mit äignige Ideä. Bi de Aagoobe zur Bsetzig (öbbe „Choor und Orgle ad lib.“) isch hingeege gmäint, ass mä e Partii (im Bischbiil die vo dr Orgle) cha wäg loo. Dr solistisch Däil am Ändi vom Chopfsatz im ene Instrumentaalkonzärt, die so genannti Kadänz, häi d Komponiste bis in d Wiener Klassik iine vilmol nit vorgschriibe. In däm Part cha dr Solist frei gstalte und eso mit ere äigene Komposizioon oder mit ere Improvisazioon „ad libitum“ vorfüere, was er cha. In dr Landwirtschaft und in dr Forschig bi Füeterigsversüech wird dr Begriff brucht, wenn d Dier zu jeder Zit frei über Wasser und Naarig chönne verfüege, d. h. wenn iine käini Porzioone zuedäilt wärde. Do stoot „ad libitum“ für „nit porzioniert“. In dr Schwiz brucht mä in dr Medizin dr Begriff hüfig bi dr Aawändig vo hochpotänte Analgetika im Raame vo dr Analgesii vo Paziänte, wo mäistens am Stärbe si, und
Dr Generalbass oder Basso continuo (ital. Bass, wo nid underbroche wird) bildet s harmonische Grüst in dr Muusig vom Barock. Wäge dr groosse Bedütig vom Generalbass in dere Zit wird die Epoche au au as Generalbasszitalter (Hugo Riemann) bezäichnet. Dr Generalbass bestoot us dr diefste Instrumentalstimm (Basslinie) in Verbindig mit Akkord, wo zur Melodii und zum musikalische Ablauf basse. Die wärde nit usgschriibe, sondern mit Ziffere und andere Sümbool aagee, wo über oder under de Noote vo dr Generalbassstimm gschriibe wärde (Bezifferig). Wie d Akkord genau gspiilt wärde, isch em Spiiler überloo und isch vilmol improvisiert. In modärne Nooteusgoobe git s aber vilmol e möögligi Realisierig vo de Akkord in Nooteschrift wo dr Herusgääber drzuedoo het. Seer früeji Generalbassstimme bi Stück, wo äifach oder an e Stil bunde si, häi vilmol kä Bezifferig, dr Spiiler chunnt denn uf d Akkord us em musikalische Zämmehang. Zum d Akkord spiile chömme Harmoni-Instrumänt wie z. B. d Orgle, s Orglepositiv, s Dschembalo, s Regal (nume im Früebarock, spööter isch s us dr Mode cho), s Spinett, d Laute, d Theorbe, d Gitarre oder d Harfe in Froog. D Bassstimm sälber wird im Allgemäine dur e Bassinstrumänt wie s Violoncello, Viola da gamba, Fagott,
D Music for the Royal Fireworks (HWV 351) isch e Wärk, wo dr Georg Friedrich Händel 1748 komponiert het. Es isch am 27. April 1749 bim ene Füürwärk urufgfüert worde. Es isch e Gläägehäitsmuusig vo gigantischem Usmaass. Wie au d Wassermuusig isch d Füürwärkmuusig dur Zuefäll in dr Politik entstande. Dr britischi König Schorsch II. het e riisigi Fiir welle mit eme groosse Füürwärk und Muusig wägen em Aachener Friide, wo im Oktober 1748 gschlosse worde isch und em Ööstriichische Erbfolgchrieg en Änd gmacht het. Er het im Händel dr Ufdraag gee, e „Füür-Muusig“ für e festlig Aalass z schriibe. Vo doo chunnt dr änglisch Originalditel vom Stück: Music for the Royal Fireworks. D Fiir hätt im Londoner Green Park sölle stattfinde, dorum isch dr Händel vom ene groosse Freiluft-Orchester mit ere tüpische Blööser-Striicher-Bsetzig usgange. Dr Köönig Schorsch het en Orchester welle, wo nume us Blööser und Pauke bestoot. Dr Händel het aber au Striicher welle din haa. Us de Brief vom Groof vo Montague vom April 1749 wäiss mä, ass dr Händel erst ganz spoot chlii biigee het. Die öffentligi Generalbroob het am 21. April 1749 in Vauxhall Gardens stattgfunde. S Orchester het 57 Musiker umfasst und us 24
As Kolonialismus bezäichnet mä e Herrschaftsbeziejig zwüsche Kollektiv, wo die zentrale Entschäidige über s Lääbe vo de Kolonisierte dur e Minderhäit vo Kolonialheere beschlosse wärde. Die si kulturell verschiide und wäi sich nid aabasse und iiri Beschlüss zien vor allem iiri äigene Inträsse in Betracht. In dr Nöizit bruche d Kolonialheere, wo überzügt si, ass si sälber kulturell hööcher stönde, vilmol sändigsideologischi Doktrine zum sich z rächtfertige. As Kolonialzit bezäichnet mä hützudags im Allgemäine d Epoche vom nöizitlige Kolonialismus, wo mit de Eroobrige vo Bortugal und Kastilie/Spanie z Afrika und Südamerika gege s Ändi vom 15. und am Aafang vom 16. Joorhundert aagfange het und bis zum Ändi vom Zwäite Wältchrieg im Joor 1945 duurt het, au wenn s scho immer Kolonialzite gee het (vgl. die römischi Kolonialzit, die arabischi Kolonialzit usw.). D Ideologii und d Praxis vom Kolonialismus isch no dur e Imperialismus und dr modärn Rassismus zuegspitzt worde. Dr Begriff Kolonialismus sött mä underschäide vo dr Kolonisazioon, wo sich uf s Gründe vo Kolonie beziet und nid uf s Herrschaftssüsteem. Au das isch e Fenomeen, wo mä in alle Geegende vo dr Wält und in verschidnige Epoche cha finde. Andreas Eckert: Fischer Kompakt: Kolonialismus. Fischer, 2006. ISBN 3596153514.
Vauxhall Gardens isch dr Vergnüegigspark z London gsi, wo am lengste existiert het. Er isch am Südufer vo dr Themse glääge, öbbe wisawii vo dr hütige Tate Gallery am Nordufer. 1660 si d Vauxhall Gardens eröffnet worde, und 1859 häi si iiri Door zuedoo. Im Park het s langi Alleä gha, wo zum Däil guet belüüchdet gsi si und zum Flaniere iiglaade häi; es het versteggti Eggeli gha und und do und dört Bawillione und supper rooms. Usserdäm isch die musikalischi Underhaltig, wo aabote worde isch, uf hoochem Nivoo gsi. Seer populäär isch zum Bischbil dr Händel gsi und iim zu Eere het mä 1738 im Park sogar e Statue in Lääbensgröössi ufgstellt, äini vo de erste groosse Arbäite vom Louis-François Roubiliac. Anderi Attrakzioone si die reegelmäässige Füürwärk gsi und vom spoote 18. Joorhundert aa s Ufstiige in Ballöön. Noch em Londoner Vorbild het mä Vauxhalls in ganz Ängland afo ufdue und denn au uf em Kontinänt, und d Sitte häi sich afo ändere. Au d Bürger häi mee Gselligkäit und Vergnüege gsuecht, wil si sich aber nid mit de undere Bevölkerigsschichte häi welle vermische, wo sich scho immer Dusse oder under de Laube vergnüegt häi, wo uf de öffentlige
Dr 26. Augschte isch dr 238. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 239. in Schaltjohr), dodermit blybe no 127 Däg bis zum Änd vum Johr. 1071: In dr Schlacht von Manzikert siige d Seldschuke under em Alp Arslan iber d Byzantiner unt em Chaiser Romanos IV.. 1278: Dr remisch-dytsch Chenig Rudolf I. vu Habsburg besigt in dr Schlacht uf em Marchfäld bi Dürnkrut dr behmisch Chenig un Herzog vu Eschtrych Ottokar II. Přemysl. 1444: Im Alte Zürichrieg chunnt s zue dr Schlacht bi St. Jakob an dr Birs, wu d Armagnacs unter em franzesische Dauphin e Vordrab vu dr Acht Alte Ort vernichte, aber wäg ihre aigene schwäre Verluscht nit wyter in Richtig Züri vordringe. 1789: Im Zug vu dr Franzesische Revolution verabschidet d Nationalversammlig ihri Erklärig vu dr Mänsche- un Burgerrächt. 1841: Dr August Heinrich Hoffmann von Fallersleben volländet syy Lied der Deutschen, wu di dritt Strophe dervu dr Text vu dr hitige dytsche Nationalhymne isch. 1988: Vor dr Shwedagon-Pagode z Rangun setzt sich d Aung San Suu Kyi in ihre erschte Red fir e demokratischi Entwicklig vu Birma yy. 1794: Jakob Freivogel, Schwyzer Chnäächt un Revolutionär 1824: George W. Whitmore, US-amerikanische Bolitiker 1863: Karl Bohnenberger, dytsche Sprochwisseschaftler 1881: Ida
Dr 27. Augschte isch dr 239. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 240. in Schaltjohr), dodermit blybe no 126 Däg bis zum Änd vum Johr. 1883: Uusbruch vum Vulkan Krakatau z Indonesie. Dur dr Uusbruch, Fluetwälle (Tsunami) un pyroklastischi Strem stärbe zmindescht 36.000 Mänsche. 1991: Moldawie wird unabhängig vu dr Sowjetunion. 1770: Georg Wilhelm Friedrich Hegel, dytsche Philosoph 1877: Ernst Wetter, Schwyzer Bolitiker un Bundesrot 1888: Ernst Ochs, dytsche Germanischt un Dialäktforscher 1890: Man Ray, US-amerikanische Moler un Fotograf 1914: Heidi Kabel, dytschi Schauspiileri 1943: Bärbel Brüderle, dytschi Dialäktautori 1951: Christof Wackernagel, dytsche Schauspiiler un RAF-Mitgliid 1954: Martha Niquille, Schwyzer Jurischti 1965: Thomas Dörflinger, dytsche Bolitiker 1968: Taylor Wane, britischi Pornodarstelleri 1971: Dirk Baldinger, dytsche Radrännfahrer 1987: Isabell Huber, dytschi Bolitikeri 1992: Tanja Hüberli, Schwyzer Beachvolleyballspileri 0827: Eugen II., Papscht vu 824 bis 827 1576: Tizian, italienische Moler 1653: Niklaus Leuenberger, Schwyzer Buurefierer un Bundesobmann 1762: Ferdinand Raspieler, Schwyzer Pfaarer, Mundartdichter und Lexikograaf 1891: Michael Kuoni, Schwyzer Beamte und Mundartautor 1933: Xaver Severin Gretener, Schwyzer Jurischt 1965: Le Corbusier, franzesisch-schwyzerische Architekt 1969: Erika Mann, düütschi Autoorin 2017: Helli Stehle, Schwyzer Schauspileri un Radiomoderatori Commons: 27. Augschte – Sammlig vo Multimediadateie
Dr 28. Augschte isch dr 240. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 241. in Schaltjohr), dodermit blybe no 125 Däg bis zum Änd vum Johr. 0876: Noch em Dod vum Ludwig em Dytsche regiere syni drei Sihn s Oschtfrankerych in ihre Dailrych: dr Karlmann z Bayern, dr Ludwig III. dr Jinger z Franke, Sachse un Thüringe un dr Karl III. dr Dick z Schwabe. 1189: Im Dritte Chryzzug fangt d Belagerig vu Akkon aa dur e Chryzfahrerheer unter em Guido vu Lusignan. 1789: Dr Wilhelm Herschel entdeckt dr Saturn-Mond Enceladus. 1802: Stecklichrieg: Im Gfächt am Renggpass dränge Ufständischi d Druppe vu dr Helvetische Republik zruck. 1933: Di erscht Tour de Suisse fangt aa. 1969: 142 Verdrätter vu dr Mineralbrunnebranche in dr Bundes­republik Dytsch­land bschließe d Yyfierig vun ere ainhait­lige Normbrunnefläsche („Perlenflasche“), wu mer wider cha bruuche. 1988: Bi re Flugschau im pfälzische Ramstein kollidiere drei Flugzyyg. Ais vun ene stirzt in d Zueschauer. S Uuglick forderet 70 Dodesopfer., iber 1000 Mänsche wäre verletzt. 1749: Johann Wolfgang von Goethe, dytsche Dichter 1755: Jean-Georges Quiquerez, Schwyzer Notar un Staatsbeamte 1828: Jonas Breitenstein, Schwyzer Volksdichter 1899: Chang Myon, sidkoreanische Boliktiker 1936: Zeno Zürcher, Schwyzer Lehrer un Kulturmanager 1938: Michael Bassett, neiseeländische Bolitiker 1948: Sonja
D Triosonate isch äini vo de wichdigste Gattige vo dr Kammermuusig in dr Zit vom Barock vo öbbe 1600 bis 1750 gsi. Es git e Hufe Druck und Nöiuflaage scho us dr früeste Zit wo bewiise, wie beliebt die Gattig gsi isch. Si isch bi de bürgerlige wie au bi de aadlige Muusigliebhaber aber au bi de Virtuose populäär gsi. D Triosonate isch kennzäichnet dur zwäi gliichrangigi (Ober)-Melodiestimme über eme Generalbass. Iir Vorbild si villicht d Opere und Sakralwärk vom Claudio Monteverdi gsi, wo sich die erste Sonate an d Ritornell von em aagleent häi. Im Vordergrund isch die melodischi Linie und weniger d Doonfarb gstande. E Hufe vo de Sonatesätz bestöön us zwäistimmige Fuge oder Fugatos, in spöötere Wärk gits dreistimmigi Fuge, wo voll usgarbäitet si und dr Bass düen iibezie. In dr Zit vom Rokoko si immer mee Setz vorchoo, wo nit im Stil vo dr Fuge gsi si, und wo die ersti Stimm e solistischi Hauptrolle übernimmt, wäärend die zwäiti Stimm zur Nääbestimm wird. D Entwickligsstuefe vo de underschiidlige Forme vo dr Triosonate laufe parallel zu äänlige Gattige in dr Kammermuusig, wie die virtuosere Solosonate, wo spööter entstande si, und anderi meerstimmigi Sonateforme. Am Aafang si d
Dr Estienne Roger, är het si Naame sälber vilmol Étienne Roger gschriibe (* 1665 oder 1666 z Caen, Frankriich; † 7. Juli 1722 z Amsterdam) isch e franzöösisch-niiderländische Drucker und Verleger gsi. Wo s Edikt vo Nantes 1685 ufghoobe worde isch, isch d Familie vom Roger, wo Hugenotte gsi si, uf Amsterdam gflüchdet. Dört het dr Roger s Druckerhandwärk gleert. As Verleeger het er sich uf Gschichtsbüecher, Grammatike, Lexika und vor allem Musikalie konzentriert. Zwüsche 1696 und 1722 het er under anderem Wärk vom Albicastro, Albinoni, Bassani, Bonporti, Caldara, Corelli, Pepusch, Scarlatti, Somis, Torelli, Valentini, Veracini und Vivaldi uusegee. Im Roger sini Usgoobe si sorgfältig editieirt und gschmackvoll gstaltet gsi und si dorum in ganz Öiropa gschetzt worde. Samuel F. Pogue und Rudolf A. Rasch: Art. „Roger, Estienne“. In: The New Grove Dictionary of Music and Musicians, second edition, ed. by Stanley Sadie, London / New York 2001, Bd. 21. Druckschrifte vo un iber Estienne Roger im VD 17 Normdate: GND: 131867482 | LCCN: no93028322 | SUDOC/IdRef: 074734725 | VIAF: 61764426
Dr 29. Augschte isch dr 241. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 242. in Schaltjohr), dodermit blybe no 124 Däg bis zum Änd vum Johr. 1526: In dr Schlacht bi Mohács vernichte d Druppe vum Osmanische Rych unter em Sultan Süleyman I. s Armee vum Chenigrych Ungarn. 1787: Z Hamburg wird em Friedrich Schiller syy Drama Don Carlos urufgfiert. 1767: Dr britisch Seefahrer Philipp Carteret entdeckt, ass Neiirland e aigeständigi Insle isch un nit zue Neibritannie ghert. Är git dr Insle dr Name „Nova Hibernia“. 1862: Risorgimento: Di piemontische Druppe gwinne d Schlacht am Aspromonte, eme Bärgmassiv z Kalabrie, gege d Freiwilligeverbänd vum Giuseppe Garibaldi. 1897: Dr erscht Zionistisch Wältkongress dagt z Basel. 1632: John Locke, änglische Philosoph 1780: Jean-Auguste-Dominique Ingres, franzesische Moler 1920: Charlie Parker, amerikanische Dschääsmuusiker 1928: Herbert Meier, Schwyzer Schriftsteller un Ibersetzer 1933: Arnold Koller, Schwyzer Bolitiker un Bundesrot 1940: Peter Fiedler, dytsche Theolog 1944: Rudolf Post, dytsche Sprochwisseschaftler 1958: Michael Jackson, US-amerikanische Popmusiker 1972: Daniele Ganser, Schwyzer Bublizischt un Hischtoriker 1986: Collie Herb, Schwyzer Reggaesänger 0886: Basileios I., Chaiser vu Byzanz 1395: Albrecht III., Herzog vu Eschtrych 1799: Pius VI., Papscht 1875: Stephan Gutzwiller, Schwyzer Bolitiker 1902: Reese C. De Graffenreid, US-amerikanische Bolitiker 1968: Ida Frohnmeyer, Schwyzer
Dr 30. Augschte isch dr 242. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 243. in Schaltjohr), dodermit blybe no 123 Däg bis zum Änd vum Johr. 1939: Dr Henri Guisan wird zum General vu dr Schwyzer Armee gwehlt. 1978: Dr Lothar Späth wird zum Minischterbresidänt vu Bade-Wirttebärg gwehlt. 1999: In ere Volksabstimmig entschaidet sich d Bevelkerig vu Oschttimor (Bild) fir d Unabhängigkait. 1829: David Friedrich Weinland, dytsche Naturforscher un Schriftsteller 1871: Ernest Rutherford, neiseeländische Physiker 1896: Willy Reichert, dytsche Komiker un Schauspiler 1898: Florence Guggenheim-Grünberg, jüdischi Aktivischtin und Kulturhischtorikeri 1908: Leonor Fini, argentinischi Moleri 1925: Alois Schätzle, dytsche Bolitiker 1961: Werner Hösli, Schwyzer Bolitiker 1972: Cameron Diaz, US-amerikanischi Schauspileri un Model 1979: Andreas Schwarz, dytsche Bolitiker 0526: Theoderich dr Grooss, König vo de Oschtgote 1909: Yosef Chaim (bekannt as Ben Isch Chai), e sefardische Rabbiner und Kabbalist 1915: Jean Bonnard, Schwyzer Romanischt 1928: Franz von Stuck, e dütsche Zäichner, Mooler und Bildhauer 1991: Jean Tinguely, Schwyzer Moler un Bildhauer 2006: Nagib Mahfuz, egyptische Schriftsteller 2016: Věra Čáslavská, tschechoslowakischi Durneri 2022: Michail Gorbatschow, russische Bolitiker Commons: 30. Augschte – Sammlig vo Multimediadateie
E Sonate (ital. sonata, suonata, vo suonare "dööne, lo dööne"/lat. sonare "dööne") isch e Stück für Instrumänt, wo mäistens meereri Sätz het. Je noch dr Bsetzig underschäidet mä zwüsche Solosonate für en äinzelns Instrumänt – mäistens e Klavier oder e Violine (→ Klaviersonate, Violinsonate) –, Duosonate – mäistens e Striich- oder Bloosinstrumänt plus Klavier – und Triosonate oder Quartett. D Sonata isch in de Aafäng vo dr sälbstständige Instrumentaalmuusig gege s Ändi vom 16. Joorhundert en allgemäini Bezäichnig für Instrumentaalstück ooni e bestimmts Formschema im Geegesatz zur Cantata („Singstück“) gsi. Si isch zerst vom Giovanni Croce (1580) und vom Andrea Gabrieli, won e baar „Sonate a 5 istromenti“ (1586) gschriibe het, wo hüte verscholle si, verwändet worde. Vo sim Nöwöö Giovanni Gabrieli si e baar Sonate erhalte (1597 und 1615). Die eltiste Sonaten si Stück für meereri Instrumänt (Violine, Viole, Zingge und Posuune); iire Schwerpunggt lit in iirer harmonische Entfaltig. Sonate si vilmol Iiläitige gsi zu chirchlige Gsangswärk. Gege s Ändi vom 17. Joorhundert het mä afo drei Tüpe vo dr Sonate afo unterschäide. Alli si mit zwäi Ooberstimme und äinere Continuo-Stimm bsetzt gsi. Noch em Sebastién de Brossard (1655-1730) sim Muusiglexikon Dictionnaire de musique het d Sonata da chiesa
Dr 31. Augschte isch dr 243. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 244. in Schaltjohr), dodermit blybe no 122 Däg bis zum Änd vum Johr. 1815: Restauration in dr Schwyz: Di „Lang Tagsatzig“ hert uf, wu mit dr Verabschidig vum Bundesvertrag d Aidgnosseschaft as Staatebund widerghärstellt het. 1897: Dr erscht Zionistisch Wältkongress, wu vum Theodor Herzl uf Basel yybruefe woren isch, forderet d Errichtig vun eme jidische Staat z Palästina. 1928: Z Berlin wird Die Dreigroschenoper vum Bertolt Brecht (Text) un Kurt Weill (Musig) urufgfiert. 1957: Malaysia wird unabhängig vu Großbritannie. 1962: Trinidad un Tobago wäre unabhängig. 1991: Kirgisistan un Usbekistan wäre unabhängig vu dr Sowjetunion. 2010: Dr Volker Bouffier wird zum Minischterbresidänt vu Hesse gwehlt. 0012: Gaius Caesar Augustus Germanicus, gn. Caligula, remische Chaiser vu 37 bis 41 1681: Vitus Bering, dänisch-russische Marineoffizier un Entdecker 1821: Hermann von Helmholtz, dütsche Füsioloog und Füsiker 1941: Walter Mossmann, dytsche Liedermacher 1943: Thierry Jordan, franzesische Gaischtlige 1968: Nathalie Barthoulot, Schwiizer Ökonomin und Politikerin 1237: Konrad vu Würzburg, dytsche Dichter 1867: Charles Baudelaire, franzesische Schriftsteller 1936: François Isabel, Schwyzer Lehrer und Gschichtschryber 1949: Hedwig Kym, Schwyzer Lyrikeri un Frauerächtleri 1963: Georges Braque, franzesische Moler 2018: Luigi Luca Cavalli-Sforza, italienische Populationsgenetiker Commons: 31. Augschte –