rlitschk/wikidir huggingface dataset:
D Energii (altgriechisch ἐν en „inne“ und ἔργον ergon „Würke“) isch e fundamentali füsikalischi Gröössi, wo in alle Däilgebiet vo dr Füsik, in dr Technik, dr Chemii, dr Biologii und dr Wirtschaft e zentrali Rolle spiilt. Iiri SI-Äinhäit isch s Joule. D Energii isch d Gröössi, wo wäge dr Zitinwarianz vo de Naturgsetz erhalte blibt, das häisst, d Gsamtenergii vom ene abgschlossene Süsteem cha weder vergröösseret no verchliineret wärde (Satz vo dr Erhaltig vo dr Energii). E Hufe iifüerendi Teggst definiere Energii in aaschauliger, allerdings nit allgemäingültiger Form as d Fähigkäit, Arbit z verrichte. Energii isch nöötig, zum e Körper z beschlöinige oder zum en ere Chraft entgeege z beweege, zum e Substanz zerwerme, zum e Gas zämmezdrucke, zum elektrische Strom lo z fliesse oder zum elektromagnetischi Wällen abustraale. Bflanze, Dier und Mensche häi Energii nöötig, zum lääbe. Energii brucht mä au zum Kompiutersüsteem u betriibe, für d Telekommunikazion und für jeedi wirtschaftligi Brodukzioon. Energii cha in verschiidene Energiiforme vorchoo, zum Bischnil as potenzielli Energii, kinetischi Energii, chemischi Energii oder thermischi Energii. Energii cha mä vo äinere Form in en anderi umwandle, aber do setzt dr zwäiti Hauptsatz vo dr Thermodünamik für das brinzipielli Gränze: thermischi Energii cha nume iigschränggt
Letten chan folgendes bedüte: Letten, di gröschti Bevölkerigsgruppe im baltische Staat Lettland Letten (Gestein), e schwach verfestigti Gsteinsmasse, au as Leem oder Ton bezaichnet Letten haissed folgendi Ortschafte: Letten (Bad Endorf), en Ortstail vo de Marktgmaind Bad Endorf, Landkreis Rosenheim, Bayern Letten (Bad Heilbrunn), en Ortstail vo de Gmaind Bad Heilbrunn, Landkreis Bad Tölz-Wolfratshausen, Bayern Letten (Bayreuth), en Ortstail vo de kreisfreie Stadt Bayreuth, Bayern Letten (Creußen), en Ortstail vo de Stadt Creußen, Landkreis Bayreuth, Bayern Letten (Igensdorf), en Ortstail vo de Marktgmaind Igensdorf, Landkreis Forchheim, Bayern Letten (Kempten), en Ortstail vo de kreisfreie Stadt Kempten (Allgäu), Bayern Letten (Lauf an der Pegnitz), en Ortstail vo de Stadt Lauf an der Pegnitz, Landkreis Nürnberger Land, Bayern Letten (Laufen), en Ortstail vo de Stadt Laufen, Landkreis Berchtesgadener Land, Bayern Letten (Lenggries), en Ortstail vo de Gmaind Lenggries, Landkreis Bad Tölz-Wolfratshausen, Bayern Letten (Markt Rettenbach), en Ortstail vo de Marktgmaind Markt Rettenbach, Landkreis Unterallgäu, Bayern Letten (Paunzhausen), en Ortstail vo de Gmaind Paunzhausen, Landkreis Freising, Bayern Letten (Reuth bei Erbendorf), en Ortstail vo de Gmaind Reuth bei Erbendorf, Landkreis Tirschenreuth, Bayern Letten (Ronsberg), en Ortstail vo de Marktgmaind Ronsberg, Landkrais Ostallgäu, Bayern Letten (Weidenberg), en Ortstail vo de Marktgmaind Weidenberg, Landkrais Bayreuth,
Fossili Energii wird us fossile Brennstoff gwunne, wie Bruunchoole, Stäichoole, Torf, Ärdgaas und Ärdööl. Die fossile Energiidrääger si in dr geologische Vorzit us Abbaubrodukt vo doote Pflanze und Dier entstande. Die fossile Energidrääger basiere uf em Choolestoffkräislauf und mit ene cha mä Sunneenergii verwärde, wo vor langer Zit gspiicheret worde isch. Die technischi Erschliessig vo fossile Brennstoff im 18. und 19. Joorhundert häi d Vorussetzige für die Industrielli Revoluzioon gschaffe. Im Joor 2005 si 81 % vo dr Energii, wo uf dr Wält brucht worde isch, us fossile Kwelle choo. Die fossilen Brennstoff basiere uf organische Choolestoff-Verbindige. Noch em Wältklimaroot sin si e wichdige Grund für die globali Erwermig. Wenn si mit Suurstoff verbrennt wärde, wird Energii in dr Form vo Wermi broduziert und Choolestoffdioxid freigsetzt. Je noch dr Zämmesetzig und Räinhäit vom fossile Brennstoff git s no anderi chemischi Verbindige wie Stickstoffoxid und Ruess und underschiidlig fiini Stöib, wo d Umwält chönne belaste. Dr Gegebegriff zur fossile Energii isch die ernöijerbari Energii, wo us energetische Brozäss chömme, wo sich die ganz Zit ernöijere. Doodrzue ghöört d Windenergii, d Sunnestraale, d Wasserchraft und d Biomasse, wo vor dr industrielle Revoluzioon d Hauptenergiikwelle vo dr Menschhäit gsi sin. D Ärdwermi isch
As Sunneenergii oder Solarenergii bezäichnet mä d Energii vo dr Straalig vo dr Sunne, wo in dr Form vo elektrischem Strom, Wermi oder chemischer Energii technisch cha gnutzt wärde. D Sunnestraalig isch die elektromagnetischi Straalig, wo uf dr Oberflechi vo dr Sunne wäge iirer Tämpratur vo öbbe 5500 °C as Schwrzkörperstraalig entstoot. Die Tämpratur chunnt vo de Kärnfusionsbrozäss im Innere vo dr Sunne, wo Wasserstoffkärn zu Heliumkärn verschmelze. Mit Hilf vo dr Solartechnik cha mä d Sunneenergii uf verschiideni Arte nütze: Sunnekollektore gwünne Wermi (Solarthermii bzw. Fotothermik) Solarzälle erzüüge elektrische Gliichstrom (Fotowoltaik) Sunnewermichraftwärk erzüüge elektrische Stroom mit Hilf vo Wermi und Wasserdampf Solarchocher oder Solarööfe choche Ässe oder sterilisiere medizinischs Material Indiräkt wird d Sunneenergii gnützt: Pflanze und pflanzligi Abfäll wärde eso verarbäitet, ass nutzbari Flüssigkäite (z. B. Ethanol, Rapsöl) oder Gaas (z. B. Biogaas, wo mä drus Methan macht) entstöön. Wind- und Wasserchraftwärl erzüüge elektrische Strom As passivi Sunneenergii zum Hüüser z häize. D Sunneenergii isch e regenerativi Energii, iiri Nutzig wird in vile Länder gförderet, zum Bischbil z Dütschland dur s Erneuerbare-Energie-Gsetz (EEG). E groosses Brobleem mit dr Sunneenergii isch, ass si nume globaal gsee immer zur Verfüegig stoot. Zum Bischbil wenn am ene Ort Nacht oder schlächts
Wasserchraft (au: Hüdroenergii) isch e regenerativi Energiikwelle. Si bezäichnet – füsikalisch ungnau – d Umwandlig vo dr potenzielle oder dr kinetische Energii vo Wasser über e Wasserchraftmaschine in Rotazionsenergii. Bis zum Aafang vom 20. Joorhundert het mä die mechanischi Energii hauptsächlig in Müüline gnützt. Hüte erzügt mä drus fast immer elektrische Stroom mit Hilf vo Generatore. 15,58 Brozänt vo dr Stroomerzüügig uf dr Wält isch 2011 vo dr Hüdroenergii choo und si isch noch dr Verstroomig vo Choole und Ärdgaas und vor dr Kärnenergii die drittbedütendsti Form vo dr Stroombrodukzion. Talsperri Jürgen Giesecke, Emil Mosonyi: Wasserkraftanlagen – Planung, Bau und Betrieb. Springer Verlag, 2003, ISBN 3-540-44391-6. Bernd Uhrmeister, Nicola Reiff, Reinhard Falters: Rettet unsere Flüsse – Kritische Gedanken zur Wasserkraft. Pollner Verlag, 1998, ISBN 3-925660-59-3. Michael Hütte: Ökologie und Wasserbau: Ökologische Grundlagen von Gewässerausbau und Wasserkraftnutzung. Parey, 2000. Patric Jetzer: Die Wasserkraft Weltweit Carlsen Verlag, 2009. Valentin Crastan: Elektrische Energieversorgung 2;2004 Sándor O. Pálffy: Wasserkraftanlagen, Klein- und Kleinstkraftwerke, 6. Auflage 2006 Unlrich Maniak: Hydrologie Und Wasserwirtschaft: Eine Einführung Für Ingenieure; 6. Uflaag 2010 J.Giesecke, G. Förster: Ausbau der Wasserkraft; 1994 Christoph Jehle: Bau von Wasserkraftanlagen; 5. Auflage 2011. VDE Verlag Müller (c.f.), Heidelberg Georg Küffner: Von der Kraft des Wassers;
D Algebra (vo arabisch al-ǧabr, „Ergänze“, „Iirichte“ us em Ditel vom Buech Kitāb al-Dschamʿ wa-l-tafrīq bi-ḥisāb al-Hind („Über s Rächne mit indische Ziffere“) vom al-Chwarizmi) isch äins vo de grundlegende Däilgebiet vo dr Mathematik. Si befasst sich mit de Äigeschaften vo Rächenoperazioone. Im Volksmund wird Algebra hüfig as s Rächne mit Umbekannte in Gliichige bezäichnet (zum Bischbil x + 1 = 2); die Umbekannte wird bzw. wärde mit Buechstabe daargstellt. As dr Begründer vo dr Algebra gältet dr Griech Diofantos vo Alexandria, wo irgenäinisch zwüsche 100 v. d. Z. und 350 n. d. Z. gläbt het. Si 13 Bänd umfassend Wärk Arithmetica isch s eltst bis hüt erhalte, wo di algebraische Method (also s Rächne mit Buechstabe) din bruucht wird. D Babylonier häi Gliichigssüsteem mit dr Form x + y = p x y = q , {\displaystyle {\begin{aligned}x+y=&p\\xy=&q\,,\end{aligned}}} wo ekwiwalänt zun ere kwadratische Gliichig mit dr Form x 2 + q = p x {\displaystyle x^{2}+q=px} sin, chönne löse. Si häi sich aber nid für exakti Löösige intressiert, sondern häi mit Hilf vo dr lineare Interpolazioon, approximativi Löösige usgrächnet. Die Alte Egüpter häi sich hauptsächlig mit lineare Gliichige beschäfdigt. und Gliichige mit dr Form x + a x =
Die elementari Algebra isch die grundlegendi Form vo dr Algebra. Im Geegesatz zur Arithmetik git s in dr elementare Algebra usser Zaale und de Grundrächenarte au Wariable, im Geegensatz zur abstrakte Algebra wärde in dr elementare Algebra käini algebraische Strukture wie Vektorrüüm betrachtet. Dr Vordäil wo mä het, usser de Zaale und de Grundrächenarte au Warible brucht, isch ass allgemäini Gsetzmäässigkäite breziis und vor allem übersichtlig chönne formuliert wärde. Grundlegendi Gsetzmäössigkäite vo de reelle Zaale sin zum Bischbil s Kommutativgsetz, s Asooziativgsetz oder s Distributivgsetz. Usserdäm cha mä mit Wariable Gliichige oder Ungliichige ufstelle und undersueche, lb si löösbar si. E Bischbil für e Gliichig mit äinere Wariable isch 3 x + 2 = 10 {\displaystyle 3x+2=10} . Wenn d Definizioonsmängi für x {\displaystyle x} d Mängi vo de rationale Zaale isch, denn het die Gliichig genau äi Löösig, nämlig 8 3 {\displaystyle {\tfrac {8}{3}}} . Wemm mä die Zaal für x {\displaystyle x} in d Gliichig iisetzt, denn entstoot e woori Ussaag, bi allen andere Iisetzige entstöön falschi Ussaage. Wenn x {\displaystyle x} aber e ganzi Zaal söll si, denn het die Gliichig gar käi Löösig. Mit Wariable cha mä au funktionali Abhängigkäite beschriibe: Wemm mä zum Bischbil x
Elektrizideet (vo griechisch ἤλεκτρον ēlektron „Bärnstäi“) isch dr füsikalischi Oberbegriff für alli Fenomeen, wo iiri Ursach in ere elektrische Laadig häi, sig si in Rue oder bewegt. Do drzue ghööre e Hufe bekannti Fenomeen wie Blitz oder d Chraftwirkig vom Magnetismus. Dr Begriff Elektrizideet isch in dr Naturwüsseschaft nit sträng abgränzt. Bestimmti Äigeschafte zellt ma aber zum Kärnberiich vo dr Elektrizideet: Die elektrischi Laadig. Si isch en Äigeschaft vo bestimmte atomare Däili wie de negativ glaadene Elektrone und de positiv glaadene Protone, wo as Laadigsdrääger bezäichnet wärde. D Laadig wird in dr Äihäit Coulomb gmässean. D Bezäichnig positiv bzw. negativ isch historisch und zuefellig. E wääsentligi Äigeschaft isch, ass sich elektrischi Laadige vo dr gliiche Sorte abstosse, wäärend sich ungliichi Laadige aaziehn. Dr elektrischi Stroom. Er beschribt e Beweegig vo elektrische Laadigsdrääger, wird in dr Äihäit Ampere gmässe und isch under anderem d Ursach vo magnetische Fälder. Wenn elektrischi Laadige beschlöinigt wärde, wird es elektromagnetischs Fäld erzügt. Die wärde im Beriich vo dr Elektrodynamik beschriibe und chönne sich unabhängig vo elektrische Läiter im Ruum usbräite. Fäldgrössene wie s elektrische Fäld, wo d Zustandsgrössi vo elektrische Laadige im Ruum beschribt, ghööre drzue. Die elektrischi Spannig, wo drzue ghöört und au as
Punkträchnig vor Strichrächnig isch e Konwenzioon in dr Rangfolg vo Operatore in dr Mathematik und säit, ass Multiplikazioone (do mit eme Mol-Punkt gschriibe) und Divisioone (do mit eme Doppelpunkt gschriibe) vor Addizioone und Subtrakzioone duuregfüert wärde. Dank dere Konwenzioon cha mä in vile Usdrück Chlammere wägloo, was sä liichter zum Lääse macht. Bischbil: 2 ⋅ 2 + 2 : 2 − 2 {\displaystyle 2\cdot 2+2:2-2} Do rächnet mä zerst d Multiplikazioon und d Divisioon us und bechunnt s Zwüscheergäbnis 4 + 1 − 2 {\displaystyle 4+1-2} . S Resultat isch also 3. Das entspricht, wemm mä alli Chlammere iisetzt, däm Usdruck: ( ( 2 ⋅ 2 ) + ( 2 : 2 ) ) − 2 {\displaystyle ((2\cdot 2)+(2:2))-2} 1 + 2 ⋅ 3 {\displaystyle 1+2\cdot 3} Do rächnet mä as ersts d Multiplikazioon us und bechunnt s Zwüschenergäbnis 1 + 6 {\displaystyle 1+6} ; s Ändresultat isch 7. Mit Chlammere wurd mä 1 + ( 2 ⋅ 3 ) {\displaystyle 1+(2\cdot 3)} schriibe. Mänggi Hosesackrächner kenne die Reegle nit und implementiere die polnischi Notazioon und bruche dorum käi Operatorrangfolg. Anderi rächne d Operazioone äini noch dr andere so wie si iigee wärde us. D Resultat für d Bischbil oobenooche
Auguscht vo Würthenau (* 1827 z Donaueschingè; † 12. April 1892 z Karlsruè) isch èn badischè Ysèbaabauingenieur. Dè August vo Würthenau hèt am Polytechnikum Karlsruè Ingenieurwesè studyrt un isch Mitglyd vom Corps Franconia Karlsruhe. worrè. Nõch Abschluss vom Studium isch er Ysebaabauingenieur worrè. Er isch zu dè Schwizerischè Centralbaan-Gsellschaft uff Basel gangè, wo er bis zum Obberingenieur uffgschtigè isch. Unter sinerè Bauleitig sin unter anderem d Bahnstreggè Oltè - Neu-Solothurn - Busswil un Neu-Solothurn - Biberischt (1876) entschtandè, in Zusammenarbeit mit der Nordostbahn die Bötzbergbahn von Pratteln nach Brugg (1875) und die Aargauische Südbahn von Rupperswil nach Immensee (zwischen 1874 und 1882), in Zämmèarbèt mit dè Nordoschtbahn un dè Ywohnergmeind Brèmgartè d Bahnschtreggi Wollè - Brèmgartè (1876) un in Vobindig mit dè Großherzoglich Badischè Staatsbahn d Bahnschtreggi übber dè Rhy z Basel (1873). 1876 isch er vum Schwizerischè Bundesrõt in è Expertèkommission für d Brüèfig vo dè Blään un Zyl vo dè Gotthardbahngsellschaft berufè worrè. Er hèt als Baurõt zu dè Generaldirektion vo dè Großherzoglich Badischè Staatsbahn uff Karlsruè gwechslèt, wo er 1884 zum Obberbaurõt ernannt worrè isch. 1886 isch sini Ernennig zum Baudirektor un Vorschtand vo dè technischè Abteilig bi dè Generaldirektion vo dè Großherzoglichè Staatsysebaa erfolgt. Unter sinerè
Tobias Wunderlich ischt a deitscha Volksopr en drei Uffziig vom Kombonischda Joseph Haas (1879 bis 1960). S Libreddo stammt vom Ludwig Andersen (1883 bis 1978), wo mit-em birgerlicha Nama Ludwig Strecker ghoißa hôt, ond gôht zruck uff-na Erzehlong vom Hermann Heinz Ortner. Zom erschda Môl uff d Bihne komma isch des Werk am 24. November 1937 em Opernhaus z Kassel. Dui Opr hôt d Form vo-ma Sengschbiil, des hoißt, dass de oinzlne musikalische Doil wia Aria, Duett, Cheer ond so weidr durch gschbrochene Dialog mitnander vrbonda send. A Uffihrong dauret rond zwoi-dreivirtel Stond. Zwoi Fleeda, zwoi Oboa, zwoi Klarinedda, zwoi Fagodd, viir Herner, zwoi Trombeeda, drei Posauna, oi Basstuba, a Harf, a Orgl, a Schlagwerk ond 30 Streicher Dui Opr schbiilt en irgend ama ärmlicha Dorf en de deitsche Alba zor Zeit vo dr Uruffihrong, also so oms Jôhr 1937 rom. Bild: En dr Kirch Uff-em Fligelaltar vo dr Dorfkirch thront a wonderscheena Figur, wo de Heilig Barbara darstellt ond an hoha Wert han soll, obwohl dr Schnitzer et bekannt ischt. Weil dui Gmoid arg en de Schulda steckt, hôt dr Gmoidrôt beschlosse, dui Figur zo vrsteigra. Entresse zeiget zwoi reiche Manna; oiner drvoo ischt a Amerikaner namens Brown. Dr
D Verbrennigschraftmaschine isch e Wermichraftmaschine (Thermischi Fluidenergiimaschine), wo dur inneri Verbrennig vo Driibstoff mechanischi Arbet verrichdet. Im Underschiid zur Dampfmaschine und em Häissluftmotor finde alli Arbetsbrozäss in äim Arbetsruum statt, em Arbetszylinder. Drbii wird chemischi Energii us eme Driibstoff-Luft-Gmisch über d Tämpratuur vom Arbetsgaas in Druck (Chraft) und Usdeenig (Wääg) umgwandlet und eso in mechanischi Energii (Chraft mol Wääg). Alli Verbrennigschraftmaschine schaffe noch em gliiche Brinzip: Aasuuge vom Dribstoff-Luft-Gmisch Verdichte Arbet Usstooosse vom verbrennte Gaas Mä underschäidet zwäi wääsentligi Arte vo Verbrennigschraftmaschine: Gasturbine Straaldriibwärk Bi Turbomaschine laufe die vier Schritt die ganz Zit parallel ab und dorum si bliibe Druckverheltniss konstant. D Turbineschuufle vo dr erste Stuefe bestimme wie hooch d Tämpratuur vo de Brenngas cha si. Huebkolbemotor Kräiskolbemotoren Bi Verbrennigsmotor laufe die vier Arbetstakt äine noch em andere ab. Wäge dr zyklische Verbrennig chönne vil hööcheri Spitzetämpratuure und eso hööcheri Wirkigsgrad erräicht wärden as in Ströömigsmaschine. Klaus Groth: Grundzüge des Kolbenmaschinenbaus, Bd. 1: Verbrennungskraftmaschinen. Vieweg, Braunschweig 1994, ISBN 3-528-06588-5 Rudolf Pischinger et al.: Thermodynamik der Verbrennungskraftmaschine. 3. Aufl., Springer, Wien 2009, ISBN 978-3-211-99276-0 Wissenschaft-Online-Lexika: „Verbrennungskraftmaschine“ im Lexikon der Physik, abgrüeft am 22. Juli 2012.
S Füür (vo althoochdütsch: fiur) isch d Bildig vo Flamme, wenn öbbis verbrennt. Drbii wärde Wermi und Liecht abgee. Für dass e Füür cha entstoo und witerbrenne brucht s e Brennstoff, es Oxidazioonsmiddel wie öbbe Suurstoff us dr Luft und ass dr Brennstoff häisser wird as si Zündtämpratur. S Füürmache ghöört zu de Kulturtechnike. D Nutzig und d Beherrschig vom Füür isch e wichdige Faktor im Wärde vom Mensch gsi und es isch mindestens sit dr spoote Altschteizyt e Bestanddäil vo alle Zivilisazioone. Wie me tuet afüüre und für was me s Füür alles bruucht, luege d Volskundler und d Technikforscher aa. Chemisch gsee isch Füür en Oxidazioonsreakzioon, wo vo Flamme begläitet isch. Es isch en «exothermi Reakzioon», das häisst, Reakzioone mit Füür gäbe mee Energii in dr Form vo Wermi an d Umgääbig ab as me zum Aazünde bruucht. Für dass e Füür aagoot und witerbrennt si allgemäin e brennbare Stoff, en Oxidator und Zündenergii in dr Form vo Wermi, mechanische Funke oder Elektrizideet nötig. Dä Zämmehang cha me im ene grafische «Verbrennigsdreiegg» aaschaulig zeige. Wenn äini vo dene drei Komponänte feelt, verlöscht s Füür. Das cha mä bi dr Bekämpfig vo Bränd usnütze. Wenn organischi Materialie verbrenne, wärde
Fähler bir Vorlage * Parametername unbekannt (Vorlage:Infobox Fußballklub): "adresse; 1; spitzname; manager" Treze Futebol Clube isch ä Fuesballverein in da brasilianischa Stadt Campina Grande. Er isch im 1925 vom Antônio Fernandes Bioca und 12 witere Fuessballfründe gründet worde. I de Saison 2014 spiilt er i de Série C, vo de dritte Liga z Brasilie. Er isch scho 13 mol Maischter vom Staat Paraíbas worde. Das isch i de Johr 1940, 1941, 1950, 1966, 1975, 1981, 1982, 1983, 1989, 2000, 2001, 2005 und 2006 de Fall gsi. treze' official site - Portugiisisch (Site cha nüme abgrüeft wärde; Suche im Webarchiv)[1] [2] Vorlage:Toter Link/www.trezefc
Prag (tschechisch Praha [ˈpraɦa]; ) isch t Hauptstadt und zuglich d bevölkerigsrichsti Stadt vo Tschechie und ehmaligi Hauptstadt vo de Tschechoslowakei. D Hauptstadt Prag (Hlavní město Praha) isch zuäsätzlich no a selbstständigi Verwaltigseinheit. D Umgebig vo de Stadt isch sit de Frühgschicht dicht bevölkert. Nach de Errichtig vo zwei Burge durch d Přemyslide im 9. und 10. Jahrhundert sind jüdischi und dütschi Kauflüt is Land cho. Um 1230 isch Prag zur Residenzstadt vom Königriich Böhme und im 14. Jahrhundert als Residenzstadt vom Heilige Römische Rich zu nem politisch-kulturelle Zentrum vo Mitteleuropa worde. In Prag isch 1348 die ersti Universität vo Mittel- und Osteuropa gründet worde. Über Jahrhunderte hinweg isch Prag e multikulturelli Stadt ksi, wo sich böhmischi (tschechischi), dütschi und jüdischi Kultur begegnet sind und sich gägesitig inspiriert händ. Di „Goldeni Stadt“ zeigt hüt es gschlossnes Stadtbild, wo vo der Gotik und em Barock prägt isch. Prag ligt zentral im westliche Tschechie i de Region Böhme a d Moldau, rund 40 Kilometer vor de Imündig vo de Elbe in Mělník. En Grossteil vo de Stadt ligt im wite Tal vo de Moldau, wo s Stadtgebiet 30 Kilometer durchfliesst und im Nordteil e grossi Schleife bildet. Am südliche Boge vo dere
Home & Arts isch es Gschäft für Möbel und Wohnaccesoires z Brämgarte. Es isch 1997 gründet worde. S Gschäft isch ursprünglich 1957 z Prag gründet worde. 1968 isch d Familie Herda vom Geschäft, wag de Niderschlagig vom Prager Früehlig, us de Tschechoslowakei gflohe. 1997 isch Home & Arts z Bade wiedergründet worde und isch 2008 uf Brämgarte zoge. S Gschäft hät im Johr ungefähr 3500 Bsuecher und nimmt immer am Märt teil. D Website vo Home & Arts
D Karpatenukraine isch e historischi Region vo de Ukraine, wo vo 1918 bis 1939 und wider 1945 zu de Tschechoslowakei kört hät. D Karpatenukraine isch früener en Teil vo Grossmähre ksi und isch us dem historische Hintergrund 1918 wieder zur Tschechoslowakei cho. Nach em Erste Wiener Schiedsspruch isch en Teil vom Gebiet zue Ungarn cho. Nach de Unabhängigckeitserklärig am 15. März 1939 isch's Gebiet vo 1939 bis 1945 völkerrächtswiedirig unter ungarische Herrschaft ksi. 1945 isch's Gebiet wieder an Tschechoslowakei agschlosse worde und sie hätt's Gebiet 1948 at Sowjetunion abträte. Sitdem ghört de ehmaligi Landesteil zu de Ukraine. Paul Robert Magocsi: The Shaping of a National Identity. Subcarpathian Rus’, 1848–1948. Cambridge, Massachusetts; London, England 1978. Christian Ganzer: Die Karpato-Ukraine 1938/39 – Spielball im internationalen Interessenkonflikt am Vorabend des Zweiten Weltkrieges. Hamburg 2001 (Die Ostreihe – Neue Folge. Heft 12). Vincent Shandor: Carpatho-Ukraine in the Twientieth Century. A Political and Legal History. Cambridge, Mass.: Harvard U.P. for the Ukrainian Research Institute, Harvard University, 1997. Albert S. Kotowski: „Ukrainisches Piemont“? Die Karpatenukraine am Vorabend des Zweiten Weltkrieges. In: Jahrbücher für Geschichte Osteuropas 49 (2001), Heft 1. S. 67–95. Iwan Pop: Enzyklopedija Podkarpatskoj Rusi, Uschhorod 2001 (ukrainisch) Encyclopedia of Rusyn history and culture, hrsg.
Aclens (frankoprovenzalisch [a aːˈçɛ]) isch e bolitischi Gmai im Bezirk Morges im Kanton Waadt, Schwyz. Aclens lyt uf ere Hochebeni iber em rächte Stade vu dr Venoge. D Gmaiflechi umfasst 71 % landwirtschaftligi Flechi, 16,2 % Wald, 12,6 % Sidligsflechi un 0,3 % sunschtigi Flechi. Aclens isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1002 as Astlegus. Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraadail isch 2010 bi 20,9 % gläge. 48,5 % vo dr Yywooner sin evangelisch-reformiert, 27,8 % sin römisch-katholisch (Stand 2000). Bi dr Nationalrootswahle 2011 het s des Ergebnis gee: BDP 1,9 %, CVP 3,5 %, FDP 17,2 %, GLP 8,8 %, GP 6,8 %, SP 23,8 %, SVP 29,3 %, Sunschtigi 0,3 %. Dr Burgermaischter vu Aclens isch dr Jacques Chapuisat (Stand Merz 2014). D Arbetslosigkait isch anne 2011 bi 2,6 % gläge. Bi dr Volkszellig 2000 hän vu dr 363 Yywohner 89 % Franzesisch as Hauptsproch aagee, 6,1 % Dytsch, 1,7 % Italienisch un 3,2 % anderi Sproche. Dr alt frankoprovenzalisch Patois isch wahrschyns aafangs 20. Jh. uusgstorbe. Ergebnis us dr Volkszellige vu 1990 un 2000, wu zum Dail Lyt Patois as Sproch aagchryzlet hän, gälte in dr Sprochwisseschaft as Artefakt un hän ihre Ursprung ender in
Agiez (frankoprovenzalisch [a aːˈdzi]) isch e bolitischi Gmai im Bezirk Jura-Nord vaudois im Kanton Waadt, Schwyz. Agiez isch e Dorf uf eme Platoo iber dr Ebeni vu dr Orbe. D Gmaiflechi umfasst 63,8 % landwirtschaftligi Flechi, 31,4 % Wald, 4 % Sidligsflechi un 0,7 % sunschtigi Flechi. Agiez isch zum erschte Mol gnännt wore anne 982 as in pago Atiaco (1011 in Aziaco). Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraadail isch 2010 bi 13 % gläge. 64,7 % vo dr Yywooner sin evangelisch-reformiert, 14,3 % sin römisch-katholisch (Stand 2000). Bi dr Nationalrootswahle 2011 het s des Ergebnis gee: BDP 0,2 %, CVP 3,4 %, FDP 19,9 %, GLP 3,1 %, GP 14,0 %, SP 16,6 %, SVP 34,3 %, Sunschtigi 0,5 %. Dr Burgermaischter vu Agiez isch dr Philippe Schwendimann (Stand Merz 2014). D Arbetslosigkait isch anne 2011 bi 2,9 % gläge. Bi dr Volkszellig 2000 hän vu dr 224 Yywohner 96,4 % Franzesisch as Hauptsproch aagee, 0,9 % Dytsch un 2,7 % anderi Sproche. Dr alt frankoprovenzalisch Patois isch wahrschyns aafangs 20. Jh. uusgstorbe. Ergebnis us dr Volkszellige vu 1990 un 2000, wu zum Dail Lyt Patois as Sproch aagchryzlet hän, gälte in dr Sprochwisseschaft as Artefakt un hän