rlitschk/wikidir huggingface dataset:
47.6630555555568.0483333333333Koordinate: 47° 39′ 47″ N, 8° 2′ 54″ O Strittmatt isch e ehemoligi Gmeind im Landchreis Waldshüet und hütt e Ortsdeil vo Gerbel. Es litt im Nordweste vo de Gmeind und gränzt an d'Ortsdeil Segete im Weste, Hartschwand im Oste und Engelschwand im Norde. Zum Ort ghöre usser em Dorf Strittmatt keini Ortsdeil oder Wyler. Strittmatt isch um mehreri Mühle umme entstande und 1281 zum erschte Mol erwähnt worre. Friehner isch zur Silbergwinnig Bleiglanz abbaut worre, hütt isch an säller Stell s Gwann Erzlöcher. Uff e wirtschaftlige Uffschwung durch d'Huswäberei im 19. Johrhundert isch e Krisezit gfolgt, wo d'Uswanderig vo meh wie de Hälfti vo de Ywohner uff Amerika verursacht hät. Am 1. Januar 1975 isch Strittmatt uff Gerbel ygmeindet worre, was e Astyg vo de Flächi vom Ort bedütet hät. S Wappe vom Ortsdeil git's sit 1906; es zeigt uff wißem Hindergrund e chleiners Schild mit re schwarze Mühli mit vier Speiche und über sällem e grieni Danne mit schwarzem Stamm. D'Mühli wyst druff hy, dass es do scho im Mittelalter Mühle gee hät und de Ort durch si entstande isch, d'Danne verchörpert d'Grafschaft Hauenstein. Im Gerbeler Gmeinderoot wird Strittmatt vom Franz Eckert und de Michaela Schmidt verdrätte. www.goerwihl.de
Manati (Familie Trichechidae, Gattig Trichechus) sin riisigi aquarischi Suugtier wo au als Seechüeh bezeichnet werre. Manati sin Pflanzefrässer wo d'meischti Zit ufem Grund grase. Manati läbe in flachi Schwämbiet in Nord-, Zentral- un Südamerika, in dr Karibik un an dr Chüscht vo Afrika. D'Spezie Trichechus senegalensis läbt an dr Weschtchüscht vo Afrika, e andri (T. inunguis) an dr Oschtchüscht vo Südamerika, un d'dritti (T. manatus) in dr Karibik un an dr Chüscht vo Florida. Die Spezies cha 4,5 Meter oder lenger werre un läbt in Süess- un Salzwasser. Früher isch s'Manati wege sym Öl un Fleisch gjagt worre, hüt isch's aber gsetzlich gschützt. D'Manati vo Florida un dr Karibik sin e bedrohti Spezies, obwohl's kei natürlichi Feind hät. D'Mänsche hän syn Lebensruum a de Chüschte un Schwemmbiet ygschränckt; usserdem werre viili Manati vo Motorboot verletzt, oder sä verschlucket Fischfanggrät (Hoke, Metalgwicht usw.). Des Zügs isch meischten harmlos, numme d'Leine chönnet in de Verdauigtrackt inecho un s'Tier langsam umbringe. Manati sammle sich oft in dr Nächi vo Chernchraftwerki, weg em warme Wasser, un chönnet vo dere Wärmi abhängig werre. Wege dem wandre se nümme i wärmri Gwässer. In letschter Zit hän allerdings e huufe Chraftwerk zuegmacht; weg dem suecht dr U.S.
Vorlage:Infobox Fluss/QUELLE-KoordinatenformatVorlage:Infobox Fluss/MÜNDUNG-KoordinatenformatVorlage:Infobox Fluss/VeraltetVorlage:Infobox Fluss/VeraltetVorlage:Infobox Fluss/VeraltetVorlage:Infobox Fluss/VeraltetVorlage:Infobox Fluss/Veraltet D Enz isch e 105,3 km lange linke Näbefluss vum Neckar z Bade-Wirttebärg. D Enz het im Enzkreis dr Name gee. D Quällfliss Chleini Enz un Großi Enz entspringe im Nordschwarzwald, letschteri bi Enzklösterle. Z Calmbach (Stadtteil vu Bad Wildbad) vereinige sich di Chlei Enz un di Groß Enz zue dr Enz. Iber Nejebirg goht si bis uf Pforze, wu si dr Schwarzwald verlosst. Im fruchtbare Gebiet zwische Stuegert, Charlsrueh un em Kraichgau lige d Städt Vaihinge un Bietge-Bissinge. Am Unterlauf vum Fluss wäre in schläne Bodelage Räbe aaböue. Bi Besige mindet d Enz in Necker. Eyach (linke Näbefluss, mindet zwische Hefe un Nejebirg) Nagold Strudelbach (rächte Näbefluss, mindet bi Enzweihinge) Glems (rächte Näbefluss, mindet bi Markgreninge-Unterriexinge) Leudelsbach (rächte Näbefluss, mindet zwische Unterriexinge un Untermberg) Schmie (linke Näbefluss, mindet bi Vaihinge) Metter (linke Näbefluss, mindet z Bietge) Wie d Nagold isch d Enz friejer wichtig gsii fir d Fleßerej. D Enz isch im untere Abschnitt mit ihre auetypische Stadestrukture e ideale Läbesruum fir vili fließgwässertypischi Pflanze- un Dierarte. Vili Altarm un Auwälder sin as Biotop bsundersch gschitzt, d Enz sälber un Dalabschnitt wie s Naturschutzgebiet bi Vaihinge-Roßwag un d Leudelsbach-Mindig bi Unterriexinge
As Statio Tranquillitatis (lat. fier Usseposchte vu dr Rueh bzw. englisch Tranquility base) wird vu dr Internationale Astronomische Union dr Landeplatz vu Apollo 11 uffem Erdmoo bezeichnet, also sälle Platz uffem Mo, wo s'irdisch Läbe wohl s'erscht Mol in sinere Gschicht am 20. uf dr 21. Juli 1969 e Usflug uff e anderi Welt gmacht het. D Landestell lit uf dr lunare Koordinate 00°41′15″N, 23°26′00″E im Südweschte vum Mare Tranquillitatis (alem. Meer vu dr Rueh). Dr Neil Armstrong as Kommandant vu Apollo 11 het nooch em Ufsetze vu dr Landefähre in sinere Meldig an s'Kontrollzentrum in dr Landestell Namme gä: "Houston, Tranquility Base here. The Eagle has landed." (alem: Houston, d'Station vu dr Rueh isch dra. Dr Adler isch glandet.) Die International Astronomisch Union het no später - in dr Nomenklaturregle fier dr Mo gmäss uf Latinisch - d'Landestell offiziell uf statio Tranquillitatis daift. Eric M. Jones: The First Lunar Landing - Corrected Transcript and Commentary. In: NASA. 1995. Abgrüeft am 20. Juli 2009.
D Kathyleen Mary Griffin (* 4. Novämber 1960 z Oak Park, Illinois, USA) esch en US-amerikanischi Schauspeleri, Synchronsprächeri, Produzäntin und Ständ-up-Komödiantin. E de 1980er esch d Kathy Griffin de legändäre Imprvisationsgroppe "The Groundlins" biiträtte ond hed met dene ehri erschde Uuftrett gha. Ehri Färnsehkarriäre hed sie med erschde Gaschduuftret e Färnsehserie wie „The Prince of Bel Air“ ond „Emergency Room“ gha. Dor die Uuftrett esch ehres komödiantische Talänt zom Vorschien cho. Ehre ändgöltig Dorchbroch hed si denn allerdengs med de Rolle vode Vicky Groener ade Siite vode Brooke Shields ede Comedy-Sändig "Susan" gha. 2005 esch d Prömiere xi vo eherer eigne Reality Sändig „Kathy Griffin: My Life on the D-List“, wo ehre 2 Daytime Emmys ond mehreri Nominatione iibrochd hed. 2009 hed t Kathy ihri Autobiography "Offzielli Buechclubuswahl: E Erinnerig gemäss de Kathy Griffin" usebracht. S Buech hed t The New York Times Best Seller Liste gstürmt. Im Jahr 2011 isch t Kathy die ersti TV-Komikerin worde, wo vier "TV Specials" i eim Jahr gmacht hed. 1991: Unborn – Kind des Satans (The Unborn) 1991: Clowns – Ihr Lachen bringt den Tod (Shakes the Clown) 1992: Medusa: Dare to Be Truthful 1994: Pulp Fiction 1994: Was ist Pat? (It's Pat)
47.6663888888898Koordinate: 47° 39′ 59″ N, 8° 0′ 0″ O Großherrischwand isch e ehemoligi Gmeind im Landchreis Waldshüet und hütt e Ortsdeil vo de selbständige Gmeind Herrischried. Es litt nördlig vom Ortskern und gränzt im Norde an Wehrhalte, im Oste an de Görwihler Ortsdeil Engelschwand, im Süde an de Ortskern vo Herrischried und im Weste an de Ortsdeil Rütte. Usser em glychnamige Dorf ghört zum Ortsdeil au no s Hus Jägerhus. Zum Ort ghöre 58 Gwanne. D'Sydlig isch zwüschem 10. und em 12. Johrhundert uss me Einzelhof und under de Rodige vo de Rotzinger entstande. Im Johr 1300 isch es under em Name „Herrenschwand“ und als Eigedum vom Chloster St. Bläsi gnännt worre. Es isch sällemols hauptsächlig vo Freibure bewohnt gsi, hät uss de Ort Herrischwand und Schälleberg bstande und zu de Grafschaft Hauenstein ghört. 1806 isch's an s Großherzogdum Bade cho. 1974 isch Großherrischwand uff Herrischried ygmeindet worre. Im (yschließlig Bürgermeister fuffzähchöpfige) Herrischrieder Ortschaftsroot wird de Ortsdeil vom Hanspeter Kohlbrenner (CDU) verdrätte. www.herrischried.de
S Unternehme Honda gelistet im Nikkei 225, isch en japanischer Konzern (u. a. Hamamatsu), wo Automobile, Motorräder, Ussebordmotore und Motorgrät für dä Weltmarkt entwicklet, gfertigt und vermarktät. Gmässä am Börsenwert isch Honda dä zweitgrößti Automobilhersteller vo dä Welt. Mit enerä Jahresproduktion vo 22 Millionä Motorä isch Honda ußerdem dä gröschti Motoräherschteller vo dä Welt. In sine Fabrike i 30 Ländär i dä Welt beschäftiget Honda rund 179.000 Mitarbeiter. Hauptsitz vo dä Firma isch Tokio. D Konzernverwaltig für Honda Motor Europe (North) GmbH und die dütschä Entwickligsabteilig befindät sich in Offebach am Main. Honda isch am 24. September 1948 gründet worä und treit dä Namä vom Gründer, Sōichirō Honda. Am Afang vo dä Firmegschicht het Honda Motore zum Antrieb vo Velos produziert. Näbä Toyota isch Honda eini vo dä wenigä unabhängigä japanischä Automobil- und Motorradherschteller. Das isch begründät i dä Tatsach, dass da Unternehmä währed dä Restrukturierig vom internationalä Auto- und Motorradmarkt erfolgrich gsi isch und es gschafft het, nöd mit anderä Unternehmä fusionierä z müässä oder durch Akquisitionä vo fremdänä Investorä sini Unabhängigkeit zverlürä. Siit 1986 värwändät Honda für sini Luxusautomobile de Markänämä Acura. Die werdet nur i Nordamerika und Hongkong vertriebä. Hondas Profil i dä Öffentlichkeit isch au prägt
Vorlage:Infobox See/Wartung/NACHWEIS-FLÄCHEVorlage:Infobox See/Wartung/NACHWEIS-UMFANGVorlage:Infobox See/Wartung/NACHWEIS-MAX-TIEFEVorlage:Infobox See/Wartung/BILD-BREITEVorlage:Infobox See/Wartung/NAHESTADT f Dr Mummelsee isch e Karsee im Schwarzwald. Är isch 3,7 Hektar groß, 17 Meter dief un lyt uf 1036 m NHN. Ä ghert zem Baan vu dr Gmei Seebach in dr Nechi vu Achere im nerdlige Schwarzwald. Dr See zellt zue dr am meischte bsuechte Seeä z Bade-Wirttebärg, wel er diräkt an dr Schwarzwaldhochstroß lyt. Är isch im Weschte, Norde un Oschten vu gäche, bewaldete Bärghäng yygsuumt un het e Umfang vu uugfehr 800 Meter. No Weschte stygt dr Stade vum See zum „Katzekopf“ (1123 Meter) aa un no Norde zue dr Hornisgrind, em mit 1164 Meter hegschte Bärg vum Nordschwarzwald. Nume no Side sin d Stade vum Mummelsee fascht flach; dert lige ne Hotäll un e Restaurant. Wel dr See ginschtig an dr bekannte Schwarzwaldhochstroß lyt, isch dr See au fir dr Turismus inträssant wore. E greßer Gebäude mit eme Hotel, zwei Restaurant un eme Läbesmittel- un Suvenierlade git s diräkt näben em große Bsuecherparkplatz. Dodernäbe git s e Imissstand mit eifach Sitzglägeheite un e Bootsverlej, wu mer cha Drätboot miete. S het e yychaufsglägeheit, wu mer cha Suveniers chaufe un Schwarzwälder Läbesmittel wie Schunke, Wurscht un Chees. In eme Holzofe wird
D Albert-Ludwigs-Universitet Fryybeg isch am 21. Septämber 1457 vum eschtrychische Erzherzog Albrecht VI. grindet wore un isch dodermit eini vu dr elteschte Universitete z Dytschland. Si zellt hite zue dr beschte Universitete in dr Bundesrepublik. Dr Papscht Kalixtus III. het am 20. April 1455 bschlosse z Fryybeg e Universitet z grinde. D Stiftigsurkund vun ere isch am 21. Septämber 1457 uusgfertigt wore. Bi dr Grindig z Fryybeg, wu dertemol zue Vordereschtrych ghert het, isch d Universitet noch ihrem Stifter, em Erzherzog Albrecht VI. vu Eschtrych, „Albertina“ (dr latinisierte Form vum Name Albrecht) gnännt wore. Vil wichtiger isch aber doderby sy bildeti un chunschtsinnigi Frau gsi, d Mechthild vu der Pfalz, wu 20 Johr speter au ihre Suhn us ihre erschte Eh, dr Herzog Eberhard I. vu Wirtteberg, zue dr Grindig vu dr Universitet Dibinge aagregt het. Fryybeg isch no Wien di zwot eschtrychisch-habsburgisch Universitet gsi. Aafangs het si no di vier klassische Fakultete gha: Theologii, Jura, Medizin un Philosophii. S letscht hän alli Studänte as e Art Grundstudium miesse studiere. Bstande isch s noch em domolige Verständnis us dr Sibe Freje Chinscht (Grammatik, Rhetorik, Logik, Arithmetik, Geometrii, Musik un Aschtronomii). Dr Lehrbetrib het anne 1460 aagfange. D Zahl vu dr
S Ufgau isch e gschichtligi Landschaft z Bade, wu zwische dr Oos iber dr Unterlauf vu dr Murg bis an zum Albgau gange isch. Im frieje Mittelalter het s zue dr fränkische Gau am Oberrhyy ghert. S Ufgau, zwische Alb/Oos un Rhyy/Schwarzwald, gränzt im Side an d Ortenau, friejer Mortenau, (um Offeburg un Achere), het aber zum Bistum Speyer ghert, derwylscht d Ortenau zum Bistum Stroßbeg ghert het. Hittigi Stedt im historische Ufgau sin u. a. Bade-Bade, Raschti un Karlsrueh. Grofe vum Ufgau sin gsi: Gebhard († nach 947) (Konradiner) Konrad I. († 997, syy Änkel, Herzog vu Schwobe (Konradiner) Adalbert (1041 gnännt) Reginbodo I. (1057 gnännt) Reginbodo II. (1110–1115 gnännt); bede sin Aagherigi vum Reginbodone gsi Urte Schulz: Zwischen Alb und Oos - Ein Sagenführer. Auf Spurensuche alter Sagen und Geschichten im Ufgau, Verlag Regionalkultur, Ubstadt-Weiher, ISBN 978-3-89735-484-5 Hermann Eris Busse (Hrsg.): Der Ufgau, Oos- und Murgtal. In: Badische Heimat, Zeitschrift für Volkskunde, Heimat-, Natur- und Denkmalschutz, 24. Jahrgang, Jahresheft 1937, Verlag Haus Badische Heimat, Freiburg, kart. XVI, 456 S.
Dr Georg „Jörgli“ Thoma (* 20. August 1937 z Hinterzarte) isch e friejere dytsche Schyspringer un Nordische Kombinierer. Ufgwagse isch dr Thoma as zweitjingschts vu sibe Chinder vun eme Schyylehrer un Wägwart uf em Wunderlihof z Hinterzarte. Wel d Familie arm gsi isch, het er scho frie miesse as Hirtebue Chie hiete. Speter het er as Holzfeller un Boschtbott gschafft. Bi dr Olympische Spil 1960 z Squaw Valley/USA isch er as erschte Mitteleuropäer Olympiasiger in dr nordische Kombination wore. Vier Johr speter, an dr Olympische Winterspil 1964 z Innsbruck, het er d Bronzemedallie gwunne. Im glyche Johr isch er mit dr Holmenkollen-Medallie gehrt wore. Bi dr Nordische Schyyweltmeisterschaft 1966 z Oslo isch er Wältmeischter in dr Nordische Kombination wore. Dr Thoma isch in dr Nordische Kombination vor allem im Springe stark gsi. Im Schyyspringe isch er drej Mol dytsche Meischter wore: 1960, 1961 un 1963. Anne 1960 isch dr Georg Thoma zum dytsche Sportler des Jahres gwehlt wore. Noch syre Karriere as Sportler het er as Schyylehrer un Versicherigsagent gschafft. Z Bad Griesbach het er anne 1989 dr Georg-Thoma-Pokal in s Läbe gruefe, e Summerspringe fir jungi Schyyspringer. Mit syre Frau Annemarie het er e Dochter. Dr Georg Thoma isch
Ds Mittuland (französisch Plateau suisse, abr ou Moyen pays; italienisch Altipiano svizzero, rätoromanisch Svizra bassa) biudet näbem Jura u de Aupe eini vo de drü Grosslandschafte vor Schwyz. Es macht öppe 30 Prozänt vor schwyzerische Landsflächi us u drinn woone rund 66 Prozänt vor Schwyzer Bevöukerig. Es umfasst ds teus flachi, wytgehend jedoch hügligi Biet zwische Jura u Aupe u liegt im Mittu uf erer Höchi vo 400 bis 600 Meter über Meer. Es isch die wytus am dichtischti bsiedelti Region vor Schwyz u derdür ou wirtschaftlech u verkehrstechnisch dr bedütendschti Grossruum vom Land. S'Mittuland isch abr ou d'Region vo de meischte Stedt u de grossen Agglomeratione u es isch prägt vor Zersydlig und ere grosse Bevöukerigsdichti. Näb de geoglogische Gränze i Abgränzig mit de drü Grosslandschafte Aupe u Jura gits no witeri Definitione: Di politisch Grossregion Espace Mittuland beschteit us de Kantön Bärn, Friburg, Nöieburg u Soledurn u isch mit rund 1'745'000 Iwohner eini vo de wichtigere Regione. Bemerkenswärt isch ou dass d'Dütschschwyzer u di frankophone Schwyzer im Espace Mittuland öppe glichstarch verträtte sy. Im Gsprööch definiert me s'Mittuland mängisch weniger gnau ou aus "aues wo zwüsche Bärn u Züri isch" oder abr ou "aues wo zwüsche Gämfer- u
De Begriff Großi Chreisstadt stammt uss em dütsche Kommunalrächt und bezeichnet in einzelne Bundesländer e normalerwis größeri Stadt, wo zu me Landchreis ghört, also kei chreisfreii Stadt isch, und meh Uffgabe hät wie di sunschtige Gmeinde, wo keini chreisfreie Städt sin. Sälle Status wird hoheitlig verlihe. E Großi Chreisstadt entstoht, indem e chreisfreii Stadt (Stadtchreis) für s öffetlig Wohl durch e Verordnig me Landchreis züedeilt und dodemit züe-n-re große Chreisstadt abegstuft wird oder e chreisaghörigi Gmeind bim Land- bzw. Staatsministerium vom Innere (Land-/Staatsministerium des Inneren) de Status beadrage und chriege. Dodefür isch e gwüssi Ywohnerzahl notwändig und s Staatsministerium vom Innere müeß vor em Verleih vom Status sicherstelle, dass d'Gmeind mit ihrer Leistigs- und Verwaltigschraft d'Mögligkeit hät, ihri Sunderuffgabe z erfülle. Nit e jedi Großi Chreisstadt isch glychzitig Chreisstadt (Sitz vom Landrootamt). Z Bade-Württeberg, Bayere und Sachse git's großi Chreisstädt, wo zwar zu me Landchreis ghöre, im Landchreis aber deilwis staatligi Uffgabe abnämme. D'Ywohnergränze hänkt vom Bundesland ab und litt bi 20.000 z Bade-Württeberg, bi 17.500 z Sachse und bi 30.000 z Bayere. Wenn e Stadt eso vyl Ywohner hät, no cha si de Status Großi Chreisstadt bi de Landregierig beadrage. Normalerwis chriegt si de Status deno au und wird
Vorlage:Infobox See/Wartung/NACHWEIS-FLÄCHEVorlage:Infobox See/Wartung/NACHWEIS-MAX-TIEFEVorlage:Infobox See/Wartung/SEELAENGE f Dr Fädersee bi Bad Buechau, ere Stadt weschtlig vu Biberach an der Riß z Oberschwobe, isch mit 1,4 km² dr drittgrescht See z Bade-Wirttebärg. Är lyt zmittsen im mit 33 km² greschte Moos z Sidweschtdytschland. Dr hitig Fädersee isch dur e nochyyszytlige Verlandigsprozäss entstande, wu ohni mänschligi Yygriff zum vollständige Verschwinde vum See fiere deet. In dr Mindelyyszyt (vor eppe 400.000 Johr) hän di nerdlige Uuslaifer vum Alperyyglätscher e 150 Meter diefe Drog gschaffe. No dr Wirmyyszyt isch dr Abfluss no Side dur Ändmoräne abgschnitte wore. Doderdur het sich e Yysstausee mit ere Flechi vu uugfehr 30 km² un ere Diefi vu bis zue 40 Meter bildet, Dr Abfluss goht syterhär no Norde zue dr Duene. Noch em Abschmilze vum Yys isch dr Zuefluss us em Side versigt un e Verlandigsprozäss het doderdur aagfange, ass di abgstorbene Pflanze un Alge uf dr Grund vum See abgsunke sin, un dr Seebode langsam mit dr Zyt hecher woren isch. Bis vor uugfehr 200 Johr het dr See no ne Flechi vu uugfehr 11 km² gha, dr isch bis zue dr Derfer drum ume gange. Derno het dr Mänsch yygriffe mit em Ziil vun ere Landgwinnig. Di erscht
f Dr Ipf isch e 668 Meter hoche Zygebäg vu dr eschtlige Schwebische Alb. Er bildet s Wohrzeiche vu dr Stadt Bopfeng im Oschtalbkrois (Bade-Wirttebärg). Dr Ipf lyt diräkt nerdlig vu Bopfeng un iberragt d Stadt um 210 Meter. Syni Haale sin fascht ganz uubewaldet un vun ere Heidelandschaft bedeckt. Di markant Chegelform vum Bärg hebt e dytli us dr ibrige Gegnig use. Uf em Gipfelplateau het s mächtigi vorgschichtligi Bfeschtigungsaalage, wu scho in dr Spotbronzezyt ab em 12. Johrhundert vor Christus aagleit wore sin. Dr Zygebärg, wu vu dr Scheebische Alb abdrännt frej stoht, isch syt dr Jungsteizyt bsidlet gsi. In dr Urnefälderzyt sin wahrschyns di erschte Bfeschtigungsaalage entstande uf em Ipf. Die yydrucksvolle Wallaalage, wu hite no erhalte sin, sin aber wohl zerscht in dr spote Hallstattzyt entstande. Villicht het dr Bärg dertemols as keltische Firschtesitz oder as iberregional Zäntrum dient. Uugfehr 1,5 Kilometer nordweschtlig lyt bim Hof Meischterstall e Grabhigelfäld us däre Zyt, wu schyns as Begrebnisblatz vu dr sozial hechergstellte Ipfbewohner cha aagsäh wäre. E griechischi Schärbe, wu in s 6. Johrhundert v. Chr. datiert woren isch, basst guet in s Fundbild vu sonige muetmaßlige Firschtesitz un isch e Beleg fir dr verhältnismäßig hoche Läbesstandard uf
D’r Àckerschtrahl (Scandix pecten-veneris) o gnännt Venusschtrahl odder Noodelkärwalakrüt esch a aijahriga Pflànza-n-àrt, wu zu d’r Fàmelia vu da Dolterbliatler ghert. Sehr ämpfendlig warend da ungenschtiga Johreszitta wia Treckana odder Froscht dian sa licht àbschtarwa drum wara sa zu da Therophita gezehlt, dänn seh hann a wàsseràrmer Sohma, wu en d’r Kälta un en d’r Treckana üsschteht un em Friahjohr vu Näijem uffwackst. Hàuiptsachlig befendet sech dia Pflànza em Mettelmeerràuim, awer schu um da 1600 hàtt ma sa känna àm maischta beobàchte en da Kornfalder um Bàsel umma, em Ditschlànd esch sa nonet bekànnt gseh, àwer en Hollànd àn gwessana Orta hàtt ma sa schu känna fenda. Schinbàr esch’sa en Europà igfiart worra unter da sammtliga igfiarta Gedraita, so dàss ma sa hiffig en da Kornfalder un em truckana Lànd bemärkt hàtt. Hett zu Tàgs esch dàss d’r Fàll nemma. Durch d'Üssrottung vu da Unkritter em Pflànzgebiat fendet ma d’r Àckerschtrahl numma noch en da brochlegenda Falder en da Beschunga odder en da Biogarta. D’r Àckerschtrahl bliahjt vu Mai bis Àuigscht, un wàckst bis uff 1700 m Hecha. S’esch a Johrespflànza un bschteht üss zwai Gschlachter wu vu 10 bis 40 zm groos wara. s’groosa Gschlacht hàt klaina wissa un
D Dueneversickerig (regional, un hydrologisch korräkter, au als Doeneversinkung gnännt) isch e unterirdischi Flussaazapfig im Naturpark Oberi Duene. Zwische Immendinge un Mehrenge un bi Fridenge (Landkrois Duttlenge) versickeret Wasser vu dr Duene an verschidene Stelle flächig im Flussbett. S Duenewasser versinkt do in eme Charschtwassersyschtem vu dr Wohlgschichtete Chalch vum Wysse Jura (ox2) un tritt in dr Bankchalch vum Wysse Jura (ki 4), wu mit Schwumm dursetzt sin, im rund zwelf Kilometer wyt ewäge Aachhafe wider uus. S fließt derno as Radolfzeller Aach bi Radolfzell in dr Bodesee. E Deil vum Duenewasser fließt dodermit au in dr Ryy. Die geografisch Situation isch e markanti Bsunderheit vu dr große Europäische Wasserscheide, wu d Yyzugsgebiet vu dr Nordsee un em Schwarze Meer trännt. Di erscht Nochricht vun ere Vollversickerig stammt us em Johr 1874. D Versickerigsmängi isch vu Johr zue Johr all greßer wore. Derwylscht Mässige vu 1884 bis 1904 80 Vollversickerigsdäg alljohr ergee hän, het sich die Zahl vu 1933 bis 1937 uf 209 Däg gsteigeret gha un vu 1938 bis 1945 uf 270 Däg. E Rekord het s Johr 1921 brocht mit 309 Versickerigsdäg. D Versickerige chemme dur vili chleini oder gar seli chleini Riss un Chlift im Gstei zstand.
D Dribärger Wasserfäll bi Dribärg sin mit ihre insgsamt 163 Meter Fallhechi ein vu dr hegschte un bekannteschte Wasserfäll z Dytschland. Nochdäm sich d Guetach us dr Bäch vu zahlryche Mueldedäler vu dr Schenwalder Hochflechi formiert het, stirzt si iber mächtigi Granitstapfle in e bewaldete Dalchessel, wu diräkt in d Ortsmitti vu Dribärg ufgoht. D Dribärger Wasserfäll glidere sich in di obere Fäll mit 3 Hauptstapfle (si gheje vu 872 m NN uf 856 m NN, e stejle Sturzbachabschnitt un schließli di sibestapflige Hauptfäll (gheje vu 805 m NN uf 713 m NN; uf ere Lengi vu ca. 230 m). Uf Wäg, wu zem Deil guet uusböue un teert sin, mit zwo Holzbrucke cha mer d abwägsligsryche Absturz erwandere. Si sin bis 22:00 Uhr belychtet, au im Winter deilwys begohbar un biete, wänn si veryyst sin, e ganz bsundere Aablick. D Wasserfäll hän fimf Yygäng: im Stadtzäntrum diräkt an dr B 500, am Bärgsee, am Scheffelplatz, uf dr Adelheid un hinter dr Asklepios-Klinik. Dr Dribärger Wasserfallchessel lyt, zämme mit em benochberte Bärgsee, in ere Zylede vu yyszytlige Charforme, wu in ere typische Wys in di nordeschtlige Halle vu dr Schenwalder Hochflechi yydieft sin. Die stejl Haale ghert zuen ere uusbrete,
S Gai (dt. das Gäu), oder besser d Gai (dt. die Gäue) isch e Kulturlandschaft Bade-Wirttebärg. S Gai isch e Hochflechi, wu us dr Gstei vum Muschelchalch un em Lättekeuper bstoht un uf durschnittlig 350 bis 500 Meter Meereshechi lyt. In si hän sich d Fliss Ammer, Neckar un Nagold dief yygschnitte. Im Norde wird s Gai begränzt dur d Enz, im Weschte dur d Nagold un dr Schwarzwald, im Side dur dr Oberlauf vum Neckar un im Oschte dur d Keuperbärglandbiet Schenbuech un Glemswald wie au dur dr Mittellauf vum Neckar. Dr wichtigscht Wasserlauf vum Gai isch näbe däne Fliss, wu s yygränze, d Wirm. S Gai isch e landwirtschaftlig intänsiv gnutzti Gegnig, wu d Bede in dr Hauptsach us Parabruunärde us Less bstehn. In dr sognännte Arme Gai fählt die Lessiberdeckig: Uf dr vercharschtete Chalch, wu im Obere Muschelchalch aastehn, hän sich zmeischt nume flachgrindigi un weniger fruchtbare Rendzine entwicklet. D Stei uf dr Äckere het mer friejer zämmegläse un uf Riegel zämmedrait (Läsesteiriegel), do sin mi dr Zyt Hecke druf gwagse (Heckengäu). Verglychbari Landschafte in dr uumittelbare Nechi vu dr Landschafte vum Gai sin d Biet eschtlig vum Neckar, zem Byschpel s Schmidener Fäld. Großryymig bzw. geologisch