rlitschk/wikidir huggingface dataset:
S Rothuus vo Bärn isch s alte Rothuus z Bärn, i der Houptstadt vom Schwiizer Kanton Bärn. I dere Stadt stoot au no nid wyt dervo wägg s Bundeshuus, wo der Regierig vo der Schwiiz ghört. Im Joor 2017 fyret Bärn s Jubiläum vom Rothuus, wo 600 Johr alt wird. Am 23. und 24. Märze 2017 het s Staatsarchiiv vo Bärn wäge däm e Tagig über d Gschicht vom Rothuus gmacht. Im Rothuus tagt der Gross Root vom Kanton Bärn föif Mol im Joor, d Bärner Kantonsregierig het dört drin ires Zimmer, wo si jedi Wuche e Sitzig het, und au der Stadtroot vo Bärn und s Chileparlamänt vo der Evangeelisch-reformierte Chile vo Bärn und Soledurn chöme jewyle z Bärn im Rothuus zäme. Das Huus isch am Afang vom 15. Joorhundert poue worde, wo der gross Deil vo der Stadt Bärn bimene grosse Füür verbrönnt gsi isch. Der Boumeischter Heiri vo Gengebach het s nöie Rothuus mid em Steihauermeischter Herimaa und em Zimmermaa Hans Hetzel, wo us der Stadt Rautweil cho isch, vo 1406 bis 1415 ufgrichtet. Es basst no zum spootgootische Styl vo dere Zyt. Ane 1414 het der Root vo Bärn i däm nöie Rothuus afo tage. Me
D Paradiesschdroß enn Konstanz isch Doil vo dr Alldschdad mo Heisr aus em Middlaldr schdandad. Se isch beim Obermarkt. Malhaus, Paradiesschdroß 1 (friahr Haus 291) Zum Blümle, zum Affe, Paradiesschdroß 3, (friahr Haus 290) Zum Gelben Löwen, Paradiesschdroß 5 (friahr Haus 289) Zum Roten Knopf, Paradiesschdroß 7 (friahr Haus 288) Zum Roten Stern, Paradiesschdroß Nr. 9 (friahr Haus 287) aus em 14. Jh., des isch als a Kuldurdenkmol von besondrer Bedeidong eigschdufd Zum Silberner Stern, Paradiesschdroß 11 (friahr Haus 286) Haus Unsere liebe Frau, Paradiesschdroß 12 Zum Feuerhaken, Paradiesschdroß 13 (friahr Haus 285, vor 1874, zuledschd 1807 mid dr „badische“ Nummerierong) Paradiesschdroß 14 (friahr Haus 219) S Malhaus Pardiesschdroß 3 Pardiesschdroß Zur Lutherkirche naa guggd Commons: Paradiesstraße (Konstanz) – Sammlig vo Multimediadateie Stadtarchiv Konstanz Geschichte des Hotels Barbarossa uf hotelbarbarossa.de, abgruefe am 13. April 2017 Liste der Hausnummern aus der Zeit vor 1877 in Konstanz uf alt-konstanz.de, abgruefe am 13. April 2017] Erker am Malhaus uf landeskunde-online.de Denkmalpflege in der Konstanzer Altstadt (Memento vom 14. April 2017 im Internet Archive) uf konstanz.de 47.6610819.172641Koordinate: 47° 39′ 39,9″ N, 9° 10′ 21,5″ O
Inhaltsverzeichnis A Ä B C D E F G H I J K L M N O Ö P Q R S Sch St T U Ü V W X Y Z Abbrochene Häusr Zom Aafang Zom Aafang Zom Aafang Zom Aafang Zom Aafang Zom Aafang Zom Aafang Zom Aafang Koine Eidräg Zom Aafang Zom Aafang Zom Aafang Zom Aafang Zom Aafang Zom Aafang Zom Aafang Koine Eidräg Zom Aafang Zom Aafang Zom Aafang Zom Aafang Zom Aafang Zom Aafang Zom Aafang Zom Aafang Zom Aafang Zom Aafang Koine Eindräg Zom Aafang Commons: Lischt vu de Häusrnamme èn Konschdanz – Sammlig vo Multimediadateie Konschdanzr Paradiesschdroß (noch em Erscheinungsjohr gordnet) PHV Phaleristischer Verl. Autengruber & Hrdina Reprint von Konstanzer Häuserbuch Teil: Bd. 1, Bauwesen und Häuserbau Fritz Hirsch, Winter,1906, Heidelberg 2000 PHV Phaleristischer Verl. Autengruber & Hrdina Reprint von Konstanzer Häuserbuch Teil: Bd. 2, Bauwesen und Häuserbau Konrad Beyerle, Winter,1908, Heidelberg 2001 Fritz Hirsch (Hrsg.): Konstanzer Häuserbuch. Band 1, Carl Winter Buchhandlung, Heidelberg 1906. Konrad Beyerle, Anton Maurer: Konstanzer Häuserbuch - Zweiter Band. Festschrift zur Jahrhundertfeier der Vereinigung der Stadt Konstanz mit dem Hause Baden. Herausgegeben von der Stadtgemeinde. Carl Winter’s Universitätsbuchhandlung, Heidelberg 1908. Ernst Schneider: Vom »Goldenen Tor« zur »Eisernen
S Alte Wasserchraftwärch Rhyfälde isch s erschte grosse Chraftwärch amene Fluss z Europa gsi – und zletscht s einzige vo sinere Art, wo s no ggä het. S Chraftwärch isch am rächte Ufer vom Hochrhy uf em Gmeindpiet vo der Stadt Badisch Rhyfälde, Bade-Württebärg, gstande. S Großherzogtum Bade het am 2. Mai 1894 und der Kanton Aargau am 21. Augschte 1894 der Firma, wo das Chraftwärch het welle mache, d Konzässioone ggä zum s Wasser us em Rhy z bruuche. Das isch d Firma Kraftüberträgigswärch Rhyfälde (KWR) gsi. D Plän für s Chraftwärch sind vo de Bouingeniööre Otto Hintze vo Aachen und Conradin Zschokke vo Aarau cho. Öpe 700 Arbeiter het s bruucht uf der Bouschtell, wo d KWR im Novämber 1895 ufftoo hend. Drü Joor spöter isch s Chraftwärch in Betriib gno worde. Es het 20 Maschinesätz gha, jede mit ere Turbine und emene Generatoor, wo de elektrisch Strom produziert het. Es Schtauweer isch dört quer übere Rhy gange, wo underhalb vo Beugge im Flussbett e Felsbank mid em Name Gwild grad wie n e chlyne Lauffe liit. S Weer, wo 1977 Meter lang gsi isch, het s Wasser uf di rächti Syte und ine lange Sytekanaal näbem Rhy
Dr Wenkerboge vo Adelhuse isch es Blatt für di grosse Ufnaam vo dr dütsche Sproch, wo dr Sprochforscher Georg Wenker vo 1852 bis 1911 für de Düütsch Sprochadlas gmacht hed. D Schuele im domolige dütsche Rych hend e Frogeboge übercho mid Muschdersätz, zum se in lokale Tialäkt z übersetze. Au im alemannische Sprochgebiet hend d' Gmeindschuele mitgmacht. Adelhuse het sällemols zuem Kreis Schopfe im Großherzogtum Bade ghärt. Sidder 1974 isch Adelhuse en Oordsdeil vo Badisch Rhyfälde un lit am Dinkelberg. De Oord lit im Sproochruum vum Hoch- oder Südalemannische / Säckinger-Laufeburger Ruum. Die vierzig Sätz sin sällemals durch de Lärer un durch Schueler notiert worre. Lährer war de Jakob Altner vu Hochdorf, hitt ne Oortsdeil vu Friburg. Er het diä Bege vu Hand gschriiwe. As Üssproch vum Ortsnamme wird im Boge „Adelhuse“ angeh. In Süddischland sinn d Bege anne 1887 uffgnumme worde, der vo Adelhuse het d Nummere 416010 übercho. D geografisch Lag vo Adelhuse isch in dere Karde iitrage. Im Winter fliège diè trochne Blätter in der Luft umme. S hört gli uf z’schneie, drno wirds Wetter wieder besser. Thue Chohle in Ofe, dass d’Milch bald z’koche afod. D’r guèt alt Ma isch mit d’m Roß durs Is broche
S Kirchajohr (latiin. annus ecclesiasticus oder annus liturgicus; au liturgischs Johr oder Herrejohr) isch em Chrischdadom d Roihafolg vo de oinzlne Feierdäg, en Kalender über es ganzes Johr, wo aber mit em übliche Kalenderjohr nöd identisch isch. S Kirchajohr fengd bei de Katholische ond Evangelische am Obend vor em erschda Advent aa, bei de Orthodoxe am erschda Sebdembr. D Grondlag isch s Kalendrjohr, mo se nach em Sonnajohr richdad. Andre Gsellschafda ond Religiona nemmad s Moondjohr. Bei dr Berechnong vo Oschdra isch des au no dr Fall. S Kirchajoohr katholisch S Kirchajoohr evangelisch Ooschdra isch a beweglichr Feirdag ond wird emmer am Sonndig noch em Früeligsvollmond gfeird. Des liesd se oifach, abr weil d Mondperiod – d Zeid von oim Vollmond zom nächschda – koine glatte (Sonna-)Däg dauerd ond s Johr au mid de Schalddag ondrschiedlich lang isch, geid s a Formel vom Gauß zom genaua Ausrechna ond no baar Ausnahmeregla. D Grondlag zoigd des: S geid zwoi extreme Fäll fir da Vollmond: dr Vollmond isch am Dag vor em Friehlingsaafang, no dauerd s a ganze Mondperiod ond isch des a Sonndig, isch do Oschdra (1) isch des koi Sonndig, isch am nächschde Sonndig Oschdra – s schbädeschd Dadum (2)
Dr Johann Heinrich Lambert (* 26. August 1728 z Milhüüsa ìm Elsàss; † 25. September 1777 z Berlin) ìsch a elsassischer Màthemàtiker, Physiker un Philosoph ìn dr Zitt vu dr Uffklärung gsìì. Dr Johann Lambert ìsch üs era Fàmìlìa vu Hugenotte gsìì, wo ìn d elsassischa Stàdt Milhüüsa kumma ìsch. Ìn dr Jugendzitt hàt ar zerscht sim Vàtter ìm Schniideràtelier müeßa halfa. Ànna 1746 ìsch ar Privàtsekretär worra bim Philosoph Isaak Iselin z Bàsel un ànna 1748 Lehrer bim Graf Peter von Salis z Kuur ìm Schwitzer Kànton Graubünden. Bi da Reisa dur Europa ìsch ar Mìtglììd worra ìn dr Wìssaschàftlicha Gsellschàft vu Bàsel, ìn dr Gsellschàft vu da Wìssaschàfta vu Göttinge, ìn dr Kuurfürschtlicha Àkàdemii vu da Wìssaschàfta ìn Bayern un ìn dr Keeniglig-Preussische Àkàdemii z Berlin. Vu 1755 àà hàt dr Lambert Biacher gschrìwa ìwer Frooga vu dr Physik, zum Beischpiil ìwer d Lehr vu dr Wärmi un vu dr Optik, un dernoh aui vu dr Kosmologii, un derbii hàt ar üssagfunda, wie ma d Bàhna vu da Komeete kààt berachna. Dr Lambert hàt zu da bedeütendschta Wìssaschàftler vu sinera Zitt gheert. Ar hàt d Lehr vu dr Fotometrie begrìnda un nèia Schrìtt gmàcht ìn dr Geodäsie un
Formentera isch di kleinscht un sidligscht Baleareinsel. Si isch eini vun de zwei Pityuse, zämme mit Ibiza. Si isch 19 Kilometer long un isch ugfähr 3 nautische Miile (6 km) sidlig vun Ibiza im Mittelmeer. Uf d Insel konn mer nur mit em Schiff kumme un s git relativ winig Turischte. Formentera isch ruehiger wie ondri Insle in de Gegend. Si isch om meischte bekonnt defir, dass blutt bade un obe ohni sunne fascht an alle Schtränd gmacht wird. D Hauptstadt vun Formentera heisst Sant Francesc, mit ere Bevelkerung vun uugfähr sibenehalb Tausert. Formentera isch Deil vun de autonome Regione vun de Baleare. Commons: Formentera – Sammlig vo Multimediadateie
En Näbefluss isch es Flüssgwässer, wo am Ändi vo sim Louf en Mündig am ene grössere Fluss het und däm s Wasser übergit. Die grosse Flüss, wo sälber diräkt is offene Meer münde, heisse Stroom. Es git aber au Flüss und sogär Strööm, wo nid oder ämel nid immer bis an es Meer oder zumene grössere Fluss chöme, sondern ine grosse See flüsse, und au anderi, wo im Bode versikere. Wenn en Fluss zoberscht a sym Louf mee als ei Hauptquelle het, sind die glychgstellte Afangsgwässer Quellflüss, so dass keine eigentlech der Zuefluss vom anderen isch, wie bim Louf vom Rhy, wo sech z Riichenau der Vorderrhy und der Hinderrhy träffe. Me seit vo de chlynere Näbe- oder Syteflüss au, si siget em grössere Fluss tributär. Grossi und chlyni Gwässer sind, wenn si ine Fluss münde, Näbeflüss, vo de chlynschte Bech agfange bis zu de gröschte Flüss, wo an en Stroom chöme. Im ene Flusspiet git s nach der Topografii vom Gländ e Struktur, wo sech (ähnlech wie bim ene Baum mid de Zweig, de Escht und em Schtamm) d Quellbech i de chlynere Syteflüss, die denn i de grössere und die schliesslech im Hauptfluss sammle. Däm Prinzip seit me
Ànna 1991 hàt sìch a Verein ufgstellt fer z Milhüüsa zweisprochiga Stroßaschìlder ànamàcha. S Projakt hàt ààgfànga unter dr Leitung vu dr Evelyne Troxler (Tochter vum beriahmta Tony Troxler), wo sallamols Veràntwortlig àn dr Stàdt fer d Kültür gsìì ìsch. Noh dr großa Freid vu dr Iwèihung – d gànz erschta zweisprochiga Stroßaschìlder ìn era großa Stàdt! – ìsch a Entàuischung kumma. Wia's d Evelyne Troxler erwähnt hàt: „leider sìn dr ànder Tàg ìn dr Zittung viel Àrtìkel gsìì gega dia zweisprachiga Stroßaschìlder“. Àwer dr Maire vu dara Zitt, dr Jean-Marie Bockel, hàt trotzdam wälla witterscht màcha. Dia zweisprochiga Stroßaschìlder sìn zitterhar güet ààgnumma worra. D elsassischa Tàfla steht ìmmer unter dr Frànzeescha, sa wìrd àls nochhar derzüe gmàcht. As sìn nìt unbedìngt Ìwersetzunga vum Frànzeescha, àwer aui vìelmols d historischa Namma vu da Gàssa uf Elsassisch, wia sa ìn da àlta Text ìwer Milhüüsa stehn, zum Beispiel ìn da Gedìchta vum Auguste Lustig. Ànna 2005 hàt's 56 zweisprochiga Stroßatàfla gaa. Ìm Juni 2010 sìn's 106 zweisprochiga Stroßatàfla gsìì, un d Plàkàter àm Iigàng vu dr Stàdt sìn aui zweisprochig worra. Un àb un züe kämma wìder nèia Stroßa derzüe. Literatur: Les rues de Mulhouse. Histoire et patrimoine. Éditions Journal
Dr Gottfried von Einem (* 24. Januar 1918 z Bern em gleichnamiga schweizerischa Kanton, † 12. Juli 1996 en Oberdürnbach – heitzodag a Stadtdoil vo Maissau en Eschtreich –), ischt a eschtreichischer Kombonischt gwäa. Dr Gottfried von Einem kommt am 24. Januar 1918 z Bern uff d Welt. Sei Vadder isch dr eschtreichische k. u. k. Milidär-Attaschee William von Einem ond sei Mueder d Baronin Gerta Louise. Wia der Bua drei Johr alt ischt, ziagt dui Familie om noch Malente.. Sei Schuelausbildong erhelt seller Bua 1938 z Plön ond en Ratzeburg. Noch-em Abidur kriagt’r an dr Berliner Staatsoper a Stell als Korrepetidor, späder wuud’r Assischdent bei de Bayreuter Feschtspiil. Erscht em Alder vo 24 Johr studiirt’r z Berlin Kombosizioo beim Boris Blacher (1903–1975). Mit deam Moo vorbendet dr Einem a lebenslanga Freindschaft. Em Einem sei erschds greeßers Werk isch des Ballett Turandot, wo 1944 z Dreschden zom erschda Mol ibr d Bihne goht. Noch-em End vom Zwoida Weltkriag ziagt dr Gottfried von Einem om noch Salzburg, wo-nr maßgeablich an dr Geschdaldong vo de dordige Feschtspiil beteiligt wird. 1947 wuud em Rahma vo selle Feschtspiil em Einem sei erschda Opr uruffgfihrt: Dantons Tod, noch-em gleichnamiga Drama vom Georg Büchner. Do drbei
Dr Kurt Zurfluh (* 4. Oktober 1949 z Lozärn; † 15. April 2017 uf Kuba) isch e Schwyzer Färnseh- un Radiomoderator gsii. Dr Zurfluh isch z Brunne ufgwachse. Är het Verlagschaufmann glehrt un het anne 1970 sy Arbet as Redakteur un Moderator vu dr Sändig Regionaljournal Zentralschweiz bim Schwyzer Radio DRS aagfange. Bim Radio un bim Schwyzer Färnseh het er as Sportreporter un al Moderator vu Sändige wie Sportpanorama oder Sport aktuell gschafft un het verschideni Volksmusiksändifge bresändtiert. Zytwys isch er Ussemoderator bi dr Färnsehsändig Wetten, dass..? gsii. Von 1996 bis 2012 het er as Moderator un Redakteur vu dr Volksmusiksändig Hopp de Bäse! gschafft. No 270 Sändigen isch er im Juli 2012 in Pension gange. Anne 2014 het er e Comeback bim Zäntralschwyzer Färnsehsänder Tele 1 gee, wun er zwai Johr lang d Sändig unterwegs moderiert het. Är isch langi Johr Kolumnischt vu dr Zytig Zentralschweiz am Sonntag gsii. Zletscht het er mit syre Lääbespartneri z Weggis gläbt. Är isch im Alter vu 67 Johr uf ere Kuba-Rais an akutem Häärzversagen un ere Lungenemboly gstorbe. Abschied von Radio- und Fernsehlegende Kurt Zurfluh, 17. April 2017. So trauert die Schweiz um Kurt Zurfluh. mit Video glanz & gloria Spezial vom
D Liste vo de Schwiizermeister im Unihockey listet d Gwünner vo de Schwiizer Nationalliga A (vo 2007 bis 2013 «Swiss Mobiliar League») uf und somit d Schwiizermeister im Unihockey. D Schwiizermeister bis 1988 sind uf em Chliifeld bestumme worde, nochär isch d Grossfeldliiga gründet worde. Rekordmeister bi de Herre isch de UHC Rot-Wiiss Chur (hüt Chur Unihockey) und bi de Dame d Red Ants Rychebärg Winterthur, wo bis 2000 d Fraueabteilig vom HC Rychebärg Winterthur gsii sind. di offizielli Website vo Swiss Unihockey
D'Chlote-Dietlike Jets sind en Schwiizer Unihockeyverein us Chlote und Dietlike. Si spilled sowohl bi de Herre, als au bi de Dame i de höchste Schwiizerliga, de NLA. Im Herbst 1981 hend Sekundarschüeler us Dietlike entschide, a de offene Unihockey-Schülermeisterschaft i de Sporthalle Züri-Fluntere teilznee. Det sind si no bi de „Chliine“, das heisst, de Kategorie „Schüeler“ iiteilt worde. Me isch bis is Final cho, wommer aber verlore het. Es Jahr später sind d Dietliker wider iiglade worde, zun ere Versuechsmeisterschaft wo a mehrere Spiiltäg mit Hi- und Rückspiil de ersti Schwiizermeister bestumme worden isch. D Dietliker hend d Saison uf em 7. Platz abgschlosse. Im Summer 1983 isch denn vom noigründete Unihockeyressort im Schwiizer Landhockeyverband (SLHV) d Uflag cho, dass s münd en Verein gründe zum wiiter teilnee, was si denn am 16. August 1983 au gmacht hend. Als zweits Schwiizer Dame-Team nach de Red Ants Rycheberg us Winterthur im Jahr 2005 hät de UHC Dietlike de EuroFloorball-Cup (hüt Champions Cup) 2007 gunne. D Schwiizerinne händ im Final de schwedischi Meister IKSU Innebandy mit 4:3 gschlage. Im Januar 2008 händ d Zürcher Unterländerinne ire Europameistertitel im finnische Vantaa verteidige chönne. D Mannschaft vom Trainer Marco Moser hät im ene umkämpfte
Trinitatis (latiin., Genitiv vu trinitas ‚Dreifaltigkait‘) oder dr Dreifaltigkaitssunntig isch e Fescht im Chilchejohr, wu in dr Weschtchilchen am erschte Sunntig no dr Bfingschte gfyyrt wird. Bi dr orthodoxe Chilche giltet dergege s Bfingschtfescht au as Fescht vu dr Dreifaltigkait; dr Sunntig no dr Bfingschte giltet dert as Allwerhailigefescht. S latynisch Trinitatis isch dur e Verchrizig entstande. Dr vollständig Name isch Sollemnitas Trinitatis oder Festum Trinitatis, „[Hoch-]Fescht vu dr Dreifaltigkait“. S Fescht, wu um di erscht Johrdöusertwändi in franzesische Benediktinerchleschter ufchuu isch, isch anne 1334 dur dr Papscht Johannes XXII. in dr remisch Generalkaländer yygfiert wore un isch dr Verehrig vu dr allerhailigschte Dreifaltigkait gwidmet: Gott Vater, Suhn un Hailige Gaischt. Bis zue dr Mässbuechreform vu 1969/70 isch in dr Mässfyyr d Präfation vu Trinitatis di gängi Sunntigspräfation gsii. D Sunntig vu Trinitatis bis zum Änd vum Chilchejohr wären in dr evangelische Chilchen as Sunntig „no Trinitatis“ zellt. Di kadolisch Chilche dergege het si bis zue dr Liturgyreform noch em Zwaite Vatikanische Konzil as Sunntig „no dr Bfingschte“ zellt, syterhär wäre si Sunntig im Johreskrais zellt, wu näb dr Sunntig noch em Dreifalitgkaitsfescht au d Sunntig zwisch em Wynäächts- un em Oschterfeschtchrais gheere. Wätterregle zum Dreifaltigskaitssunntig: Wänn ‘s am Dr.
ff De Pizzo Centrale isch en 2'999 m ü. M. höche Bärg i de Schwiizer Alpe und eine vo de höchschte Gipfel vo de Gotthard-Gruppe im Gotthardmassiv. De Pizzo Centrale schtaht weschtlich vo de Rotschtocklugge, i de Chetti vo Pizzo Prevat und Giübin. Südlich vom Gipfel liit de Lago della Sella, im Oschte de rund 5 Kilometer entfärnti Gotthardpass. Commons: Pizzo Centrale – Sammlig vo Multimediadateie Ernst Höhne: Knaurs Lexikon für Bergfreunde / Die Alpen zwischen Matterhorn und Bodensee. Droemer Knaur, München 1987, ISBN 3-426-26223-1, S. 69. Bergalbum nach Johannes Führer in "Bergwelt" 1980, S. 38 ff.
S Sächsilüüte isch es Früeligsfäscht z Züri, wo all Jaar am dritte Mëëndig vom April stattfindt; je noch dëm, wänn d Tagundnachtglychi vom Früelig isch, cha s Sächsilüüte au am zwäiten oder vierte Mëëndig vom April sy. En Hauptpunkt isch s Verbräne vom Böögg, me künschtliche Schneemaa, wo mit Holzwule und Knallkörper gfüllt isch und de Winter simbolisiert. De Name vom Bruuch chunt vo daa, wel nach em Raatsbschluss vom 11. Merz 1525 nach de Taagundnachtglychi Ändi Merz di zwäitgrööscht Glogge vom Groossmöischter zaabig am sächsi de Fyraabig im Sumerhalbjaar verchündt hät; im Winterhalbjaar isch der Aarbetsschluss zaabig am föifi gsy. «Himne» vom Aalass isch de Sächsilüütemarsch. S offiziell Sächsilüüte hät die föif Täil: S Zmittaag vo de Zöifter uf irne Stube. Daadezue gits scho en eerschts Maal e Räie vo Reede. Der Umzuug vo de hischtoorisch gwandete Zöift und irne Musige dur d Inestadt. Daadeby gänd d Fraue, wo zuelueged, ine bikante Zöifter Bluemen und Schmützli. S Verbräne vom Böögg uf em Sächsilüüteplatz, wo vole Sprängkörper isch – bis es syn Chopf vertätscht. I dëre Zyt galoppiered Zöifter uf irne Ross um s Füür ume. S Znacht vo de Zöifter uf irne Stube – woos mit Reede wytergaat. Der
S Rila-Gebirg (bulgar. Рила) isch es Gebirg im Südweschte vo Bulgarie. De höchsti Gipfel isch de Musala mit ere Höchi vo 2925 m. Rila isch s höchsti Gebirg uf de Balkanhalbinsle. S Bild vom Rila-Gebirg wird dur fascht immer schneebedeckti Gipfel, zackigi Felsforme, tüüfi Schluchte und yysigi Bärgseee prägt. Es het usserdäm e Villzahl a Mineralquällene. Die heissischti Quälle (102 °C) befindet sich z Sapareva Banya. Ybettet i die waldbedeckte Gebirgshäng liit s Rila-Chloster, es orthodoxes Chloschter us em 10. Jahrhundert, wo zum UNESCO-Wälterb ghört. Am Südrand vom Rila-Gebirg ligged zwei Wintersportgebiet, Bansko und Raslog. De Artenrychtum im Gebirg isch gross. Me gfindt u. a. Bäre, Wildsüü, Luchs, Geisse, Hirsche, Falke und Adler. Im Rila befindet sich meh als 150 Seee i Höchene zwüsche 2100 und 2500 m. De höchsti See liit uf 2709 m am Fuess vom Musala. S Rila-Gebirg isch de Ursprung vo de Flüss Mariza, Iskar und Mesta. Blick uf Kostenez am Fuess vom Rila-Gebirg Die Siebe Seee im weschtliche Teil vom Rila-Gebirg I dem Tal liit d Quälle vo de Mariza S Rila-Chloschter De Wäg zum Rila-Chloschter Tourischte uf em Wäg zum Musala-Gipfel De Maljowiza-Gipfel isch beliebt bi de bulgarische Bärgschtyger Commons: Rila – Sammlig vo
Leporello cha aini vo däne Bedütige ha: Leporello, e Figur i de Opere Don Giovanni; em Don Giovanni sin Diener (Bass) Leporello (Heft), es Druckerzügnis, wo handorgleartig gfaltet isch Leporello, es Kulturmagazin uf Radio Ö1 (Öschtriich), wo am Wärchtig usgstrahlt wörd Lueg au: Leporellofalz, e Falztechnik vo Papier; me sait au Zickzackfalz Lepo, en Wage mit ere Sailwindi bim Segelflugsport; isch möglicherwiis e Churzform vo Leporello
Räkige isch e Gmeind im Bezirk Zurzi vom Schwiizer Kanton Aargau. S Doorf liit am lingge Ufer vom Hochrhy a de Gränze vo der Schwiiz zu Dütschland, am Rand vom Dafelejura. Wyter oben am Fluss isch d Gmeind Melike, und flussabwärts vo Räkige chunt de Houptort vom Bezirk, Baad Zorzi. Zwüsche de Hügel und em Rhy hed s nur en schmale Streife Land, und uf däm Platz stoot s Doorf mit de grosse Fabrigge am Chrüzlibach, wo zwüsche de Hübel füre vo Bööbike und Baldige an Rhy abe chunt. Vo de Römer het me i däm Gebiet Ruiine vom ene Landguet und vo zwei Wachdürm a der Rhygänze gfunde. Öpe um s Johr 260 sind d Alemanne vo Norde übere Rhy cho, und me nimt aa, ass denn der römisch Guetshoof kabut gmacht worden isch. I schpötere Zyte sind südlech vom Rhy di erschte Dörfer vo de Alemanne entstande, und bi Räkige isch es Greeberfäld vo yne entdekt worde. Der Name vom Doorf chunt vom althochdütsche Name Reccingun, was ürsprüngli bedütet het bi de Lüüte vom Recco»; de Recco wär also s Oberhoupt vo de alemmannische Sidler a däm Oort gsi. Wo d Eidgenosse ane 1415 der Aargau eroberet händ,
Riete (amtlich Rietheim) isch en Gmeind im Bezirk Zurzi vom Kanton Aargau. Dr Gmeindbann vo Riete liit am Hochrhy und a dr Landesgränze vo der Schwiiz zu Dütschland. D Hügel im südleche Deil vom Gmeindbann ghöre zum Dafelejura. Es isch der breit Achebärg zwüschem Taal vom Hochrhy und der Aare bi Chlingnau. S Dorf sälber isch öppe anderthalb Kilometer vom Rhy wäg, am Rand vo der Ebeni, wo i däm Gebiet wäge n ere grosse Schlaufe vom Fluss entstanden isch. Das Landstück heisst Rietefäld. Noch bim Schwiizer Ufer vom Rhy hed s oberhalb vom Mittlere Lauffe en Insle, wo Grien heisst. Früener isch do en zwöite, schmale Flusslauf duregange, wo spöter wäge de Uferverbauige abgschnitte und für langi Zyt nume no es Altwasser gsi isch. Jetz het der Kanton Aargau zäme mit der Pro Natura füre Fluss dä Wäg wider uftoo und i dere Gäged ss wyts Naturschutzpiet ygrichtet, wo «Chly Rhy» heisst. Das isch en Deil vom Aueschutzpark Aargau. D Nochbergmeinde vo Riete sind Küssaberg ännet em Rhy im Baadische und Zurzi, Chlingnau und Choblez im Aargau. Der Name vom Dorf chunnt vo der althochdütsche Form Hriotheim, was so viel bedütet wie s Dorf am Ried, gmeint isch do
Melike isch e Gmeind im Bezirk Zurzi vom Schwiizer Kanton Aargau. S Dorf liit am Rand vom Dafelejura am südleche Ufer vom Rhy, uf der schmale Gländterrasse zwüschem Fluss und de Hügel obe dra. Bim Oberbärghof isch d Höchi Güggehübuck. Am Hang liit en grossi Schteibruch vo de Zimäntfabrigg vo Räkige. Bi Melike mündet der Tägerbach, wo vo Siglischterf und Wislike abe chunt, in Rhy. Bi Melike isch i der Zyt vo de Röömer en Wachtdurm am Rhy gstande. Commons: Melike – Sammlig vo Multimediadateie Website vo der Gmeind Melike Christoph Herzig: Mellikon In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz. Ständige Wohnbevölkerung nach Staatsangehörigkeitskategorie, Geschlecht und Gemeinde, definitive Jahresergebnisse, 2022. Bei späteren Gemeindefusionen Einwohnerzahlen aufgrund Stand 2022 zusammengefasst. Abruf am 5. September 2023 Normdate: VIAF: 240158776
Rietheim isch de Name vo däne Ortschafte: z Dütschland: Rietheim, en Ortstail vo de Gmaind Rietheim-Weilheim im Landchrais Tuttlinge z Bade-Würtebärg Rietheim, en Ortstail vo de Stadt Villinge-Schwenninge im Schwarzwald-Baar-Chrais z Bade-Würtebärg Rietheim, en Ortstail vo de Stadt Münsinge im Landchrais Reutlinge z Bade-Würtebärg i de Schwiz: Rietheim AG, e Gmaind im Bezirk Zurzach, Kanton Aargau