rlitschk/wikidir huggingface dataset:
D Landnaam vo de Slawe uf em Balkan het die ethnischie Vilfalt dört um en Elimänt erwiteret, wo bis hüte bräägend isch. Uf dr Balkanhalbinsle het sich under dr römische Herrschaft im Norde die latiinischi Sprooch und südlig vo dr sogenannte Jireček-Linie die griechischi duuregsetzt, bis vom Ändi vom 6. Joorhundert aa slawischi Stämm sich gege dr Widerstand vom Byzantinische Riich dört für immer niidergloo häi (Landnaam). Noch dr Christianisierig dur d Slaweapostel Kyrill und Method häi d Slawe vom 9. Joorhundert aa mit Hilf vo dr orthodoxe Chille s Vermächtnis vo Ostrom im Balkanruum übernoo. Florin Curta: The Making of the Slavs: History and Archaeology of the Lower Danube Region, C. 500–700; Cambridge 2001. Walter Pohl: Die Awaren; München 20022 Michael Whitby: The Emperor Maurice and his Historian – Theophylact Simocatta on Persian and Balkan Warfare; Oxford 1988. Franz Georg Maier (Hrsg.): Byzanz (Fischer Weltgeschichte Band 13), Frankfurt a. M. 1973, S. 139ff. Spiros Vryonis: The evolution of Slavic society and the Slavic invasions in Greece: The first major Slavic attack on Thessaloniki, A. D. 597; in: Hesperia 50, 1981, S. 378ff. Michael Weithmann: Die Slavische Bevölkerung auf der Griechischen Halbinsel. Ein Beitrag zur historischen Ethnographie Südosteuropas. München 1978.
D Balkanfäldzüüg vom Maurikios si e Serii vo Fäldzüüg gsi, wo dr oströmisch Kaiser Maurikios (reg. 582–602) undernoo het, zum die oströmische Balkanbrowinze gege d Aware und d Slawe verdäidige. Dr Maurikios isch näben em Anastasios I. (491 bis 518) dr äinzig spootantiki Kaiser, wo im Raame vo sine Mögligkäite e konsequänti Balkanbolitik driibe het und dr Sicherig vo dr Nordgränze vom Riich gege d Iifäll von Völker us em Barbaricum die nötigi Ufmerksamkäit gschänkt het. In dr zwäite Helfti vo sinere Regierigszit (vo 591 aa) si si dank eme Friide mit Persie dr Schwerpunkt vo sinere Ussebolitik und dütlig erfolgriicher gsi as vorhär. D Aanaam, ass d Fäldzüüg vom Maurikios uf em Balkan nume e letschts Ufböime gsi sige, isch zwar wit verbräitet aber falsch, wie au ass die römischi Herrschaft uf em Balkan sofort noch em Sturz vom Maurikios 602 zämmebroche sig. Dr Maurikios isch zletscht uf guetem Wääg gsi, d Landnaam vo de Slawe uf em Balkan z verhindere und die spootantiki Ornig uf em Balkan z verdäidige. Er het mit sine lange Fäldzüüg Erfolg ghaa, abgsee vom ene Ruggschlaag 597/598. Es isch s bolitische Duurenander noch sim Sturz gsi, wo si Wärk vernütiged het. Wemm mä
Die Sauschwänzlebahn isch e überregional bekannti Ysebahnstrecki z Süddütschland. Sie verbindet Lauchringe a de Hochrhybahn mit Hintschinge a de Schwarzwaldbahn un führt durch de Naturpark Südschwarzwald. Wege irem kurvenreiche Volauf un speziell wegem Kreiskehrtunnel a de Stockhalde würd sie Sauschwänzlebahn gnannt. De Bau vo de Sauschwänzlebahn hätt maßgeblich s Milidär vorahtriebe. Diesell Strecki hät als strategische Bahn em allfällige witere Chrieg gege s 1870/1871 bsiigte Frankrych diene sölle. De Personevokehr isch zerscht zwische 1967 un 1976 abschnittswys ygschtellt worre. Hütt isch die Sauschwänzlebahn vo allem wege irem Museumsbahn-Betrieb sit 1977 überregional bekannt, bis 2006 sin über zwei Millione Fahrgäscht bförderet worre. Im nördliche Streckeabschnitt zwische Zollhuus und Hintschinge, wo noch em Bach Aitrach Aitrachtalbahn gnennt wörd, bschtoht sit 2004 mit em Ringzug widder è attraktivs Aagebot im Schinepersonenahvokehr. Am 8. September 2014 isch d Sauschwänzlebaan vo dè Bundesingenieurkammerè als Historischs Wòòrzeichè vo dè Ingenieursbaukunscht z Dütschland uuszeichnet worrè. Die Streckí volauft am südöstliche Rand vom Schwarzwald beziehungswys em Nordwestrand vum Rande. De Südabschnitt folgt vo Lauchringe am Rand vom Chläggi bis zum Bahnhof Luuse-Blumegg em Lauf vo de Wuete. De Südabschnitt vodient deshalb z Rächt diè Bezeichnig Wuetedalbahn. Im Mittelabschnitt wendet sich die Strecki durch de Kehrtunnel Im Wyler um
Dr Chosrau II. (persisch خسرو‎Chosrou [xosˈroʊ̯]; griechisch Chosroes), Parwez („Sieger“; persisch پرویز‎Parwīz [pærˈviːz] gnennt), isch dr Soon vom Hormizd IV. und Änkel vom Chosrau I gsi. Dr Chosrau II. het vo 590 bis 628 regiert und isch dr letscht bedütendi Groossköönig vo de Sassanide gsi. Er isch Ändi Februar 628 (woorschiinlig am 28.2.) gstorbe. Dr Chosrau isch 590 noch em Sturz vo sim Vater Köönig worde. Churz druf het en dr General Bahram Chobin verdriibe und er isch uf Byzanz gflüchdet, won en dr Maurikios understützt het. Er het Drubbe gschickt, won em Chosrau ghulfe häi si Droon zruggzeroobere. Zum Dank het dr Chosrau im Maurikios bedütendi Zuegständnis im Friidensverdraag gmacht. Wo dr Maurikios 602 gstorbe isch, isch dr Friide ume gsi und d Perser häi no di noo byzantinischi Gebiet im Oste afo eroobere, vor allem wo dr Herakleios 610 Kaiser worde isch. 626 häi d Perser und d Aware sogar zämme Konstantinopel belaageret, wenn au ooni Erfolg. Dr Herakleios het denn Persie aagriffe und sä in dr Schlacht bi Ninive im Dezämber 627 besigt. Dr Chosrau isch uf Ktesiphon gflüchdet und denn abgsetzt und ermordet worde. Si eltischt Soon, dr Siroe het d Macht an sich grisse und
Dr Phokas (mittelgriechisch Fokas Φωκάς, latiin. Focas oder Phocas; * noch 547 z Thrakie; † 5. Oktober 610 z Konstantinopel) isch vo 602 bis 610 Kaiser vom Oströmische bzw. Byzantinische Riich gsi. Er isch dr erst erfolgriichi Usurpator in dr byzantinische Gschicht gsi und het si Vorgänger Maurikios und däm sini Söön brutal lo ermorde. Dradizionell gältet er as e despotische Herrscher, wo d Regierig von em s Oströmische Riich erschütteret häig. S Riich under em isch vom ene Bürgerchrieg blogt worde und isch nume nid zämmebroche, wil die alti Verwaltig no funkzioniert het. Dr Perserköönig Chosrau II. het Nordmesopotamie, Armenie und Däil vo Ostchläiasie erooberet. Uf em Balkan isch s wäärend siner Regierigszit rueig gsi, aber churz druf häi d Slawe s Land dört afo übernee. In Italie het er de Langobarde usser em Exarchat vo Ravenna alli Gebiet gloo, wo si übernoo häi. Dr Herakleios dr Elteri, dr Exarch vo Karthago het sich mit dr byzantinische Opposizioon zämme do. Si Soon Herakleios isch mit ere Flotte uf Konstantinopel gfaare. Dört isch dr Phokas ermordet worde. Ralph-Johannes Lilie: Byzanz. Das zweite Rom. Berlin 2003, S. 75–81 (Lilie bemüht sich um eine neue Bewertung des Kaisers, wobei seine Thesen allerdings
Die byzantinischi Zit het z Egüpte im Joor 395 aagfange, wo s Römische Riich ufdäilt worden isch. Wäge siner Laag im östlige Middelmeerruum het Egüpte zum Ostriich (Byzanz) ghört. Es isch aber e bruchlosi Fortsetzig oder e zwäite Abschnitt vo dr spootantike griechisch-römische Faase vom Land und isch z Änd gange, wo d Araber im Joor 642 s Land erooberet häi. E Kennzäiche vo dr spootantike Epoche vo Egüpte isch gsi, ass sich s Christedum, wo scho früe e Hufe Aahänger gfunde het sich duuregsetzt het. Die verschiidene Patriarche vo Alexandria häi die underschiidligste Leere breedigt und mänggisch mit Gwalt duuregsetzt. Das isch au d Blüetezit vom Koinobitedum, vom früeje Chlosterwääse, gsi. Zur Zit vom erste oströmische Kaiser Arcadius isch dr "Gründer" vo dr egüptische koptische Chille, dr Schenute, Vorsteher vom Wisse Chloster bi Sohag gsi. Dr Theophilus vo Alexandrie het brobiert si Leer, ass Gott anthropomorf sig, also in menschliger Gstalt wurd ufdräte, mit Gwalt gege sini Gegner duurezsetze. 408 het dr jungi Kaiser Theodosius II. as Chind de Droon vo Ostrom bestiige. Vier Joor spööter isch dr Theophilus vo Alexandria gstorbe. Si Noochfolger isch dr Kyrill gsi, äine vo de mächdigste Chillemanne vo siner Zit. Er het 431
Wasser isch e chemischi Vrbindig (Molekül) us Suurstoff un Wasserstoff (chemischi Formel: H2O). D Bezeichnig Wasser wird bsunders für de flüssigi Aggregatszuestand bruucht, em feschde, also gfrorene Zuestand isch es Iis, em gasförmige Zuestand Wasserdampf (odr oifach nur «Dampf»). Rund 70 % vo de Erdoberflächi isch mit Wasser deckt, s meischte devo isch Salzwasser. Di sogenannti Anomalii vom Wasser (d Abwiichig vo Schmelz- und Südetemperatur vo de homologä schwärere Chalkogenhydrid) cha me mit de Wasserstoffbrugge erchläre. Wäge dene Wasserstoffbrugge bsitzt s Iis e klar definierti Kristallstruktur. Wenn s Iis schmilzt, denn bräched ned grad alli vo dene Wasserstoffbrugge, au im flüssige Zuestand sind immer no welchi vorhande. Be ere witere Tämperaturerhöchig gönd denn au die nadisna usenand und d Wassermolekül chönd sich freier bewege und sich „platzsparender“ aordne. De Effekt isch bis ca. 4 °C beobachtbar; be höchere Temperature wird de Effekt vo de Wärmeusdehnig überlageret, sprich, d Molekül bruched wider meh Platz zum sich bewege. Gwässer Commons: Water – Sammlig vo Multimediadateie Bedrohte Zukunft: Schwarzbuch Wasser
D Aware si e zentralasiatischs Ritervolk gsi, wo die ethnischi und sproochligi Häärkumft von em nonig gnueg erforscht worden isch. Si häi im Früemiddelalter über 200 Joor lang Middelöiropa vo ire Siidligsgebiet in dr Pannonische Diefebeni beherrscht und si in dere Zit dr wichdigsti Machtfaktor zwüschen em Frankeriich und em Byzantinische Riich gsi. Eso weenig Sproochmaterial isch überliiferet, ass mä d Aware ethnisch-sproochlig zu nüt cha zueordne. Noch em chinesische Gschichtsbuech Liang-shu si d „War“ e Sit lang Wasalle bezieigswiis Aaghöörigi vo de proto-mongolische Rouran gsi. Näben ere prototürkische oder mongolische Häärkumft het mä au en indogermanischi oder finno-ugrischi in Betracht zooge. No schwiiriger wirds, wil Verbänd im zentralasiatische und pontische Ruum (Schwarzmeerregion) ethnisch kuum homogen gsi si und sogar Nääme häi chönne „wandere“. So häi die klassizistisch orientierte byzantinische Gschichtsschriiber Grubbe us däm Ruum vilmol äifach as „Sküüte“ oder „Hunne“ bezäichnet, ooni dass si mit däm öbbis über iri Ethnii gsäit hätte. Noch dr Encyclopaedia Iranica häi d Aware, wie au die spöötere Mongole, zu dr Nomadekonföderazioon Śyän-bi ghöört und sige „ooni Zwiifel dr erst gschichtlig erfassti mongolischi Stamm“. Anderi Kwelle drgeege gäben aa, ass scho die ethnischi Zämmesetzig vo de Śyän-bi umbekannt isch. Noch chinesische Chronike si d
Dr Herakleios (latiin. Flavius Heraclius; middelgriech. Φλάβιος Ἡράκλειος, Flavios Iraklios; * um 575; † 11. Februar 641) isch vom 5. Oktober 610 bis zum 11. Februar 641 dr oströmisch bzw. byzantinisch Kaiser gsi. Er isch äine vo de bedütendste byzantinische Herrscher gsi und cha gliichzitig als dr letschti Herrscher vo dr Spootantike und als dr ersti vom middelbyzantinische Riich aagluegt wärde. D Dünastii, won er grümdet het, het bis zum Joor 711 regiert. Die ganzi Regierigszit vom Herakleios isch im Zäiche vom milidäärische Abweerkampf gege üsseri Aagriffer gstande, zerst gege d Perser, spööter denn gege d Araber. Im Innere isch s Imperium vollständig gräzisiert worde, und dr Staat und d Gsellschaft häi diefi Veränderige erläbt. Wichdigi Kwelle für sini Regierigszit si d Osterchronik, en anonümi sürischi Chronik (Anonymus Guidi), d Gschichtswärk vom Pseudo-Sebeos, vom Theophanes und vom Nikephoros und d Gedicht vom Georg vo Pisidie. D Kwellelaag isch allerdings seer broblematisch, grad was d Versüech von ere Charakterisierig vom Kaiser betrifft. Geoffrey B. Greatrex und Samuel N.C. Lieu: The Roman Eastern Frontier and the Persian Wars. Part II AD 363–630. A narrative sourcebook. London und New York 2002, bsunders S. 182ff. (übersetzti und knapp kommentierti Kwellenuszüüg). Andrew Palmer, Sebastian P.
Die Islamischi Expansioon bezäichnet d Eroberigspolitik vo de Araber vo dr Middi vo de 630er Joor aa und d Usdeenig vom Islam bis ins 8. Joorhundert iine. Vilmol wird iire Aafang as s Ändi vo dr Antike definiert. Bis zum Dood vom Brofeet Mohammed 632 noch dr Zitwändi isch dr islamischi Machtberiich no uf die arabischi Halbinsle beschränkt gsi, und d Länder drumume si witgehend under dr Kontrolle vo Ostrom und vom Sassanideriich gstande. Im Mohammed si Noochfolger, dr erst Kalif Abu Bakr het nid nume e religiöse, sondern au e politische Füerigsaaspruch gältend gmacht, d Stämm wo si Herrschaft nid häi welle anerkenne, milidäärisch underworfe und denn, wil dr Islam sine Glöibige verbote het, gegenenander Chrieg z mache, vo 632 aa d Nochberländer aagriffe und erooberet het. Das isch ne umso liichter gfalle, wil d Oströmer und d Perser sich geegesitig erschöpft ghaa häi und kuum me Chraft gha häi, zum sich weere. Im Herbst 633 si d Araber mit ere starke Armee in Palestina iigfalle. D Oströmer häi sich no gweert, wo aber dr Abu Bakr Versterkig überchoo het, het er Damaskus chönne eroobere. Die nit-muslimischi Bevölkerig het e Chopfstüür (dschizya) müesse zaale, drfür isch si aber vo
D Schlacht am Jarmuk wird dradiyionell uf e 20. August 636 datiert. Si isch e wichdigs Eräignis im Raame vo dr islamische Expansioon gsi, wo denn in Schwung cho isch. Die muslimische Araber häi de oströmische Druppe vom Kaiser Herakleios en entschäidendi Niiderlaag biibrocht. Dr letscht Wiiderstand vo de Oströmer in dr Lewante isch denn in ere groosse Fäldschlacht zwüsche Emesa und Damaskus broche worde. In de Joor druf het Ostrom bzw. Byzanz sini Bsitz z Syrie und Palestina verloore und churz druf au z Egüpte. James Howard-Johnston: Witnesses to a World Crisis. Historians and Histories of the Middle East in the Seventh Century. Oxford University Press, Oxford u. a. 2010, ISBN 978-0-19-920859-3. Walter E. Kaegi: Byzantium and the Early Islamic Conquests. Cambridge University Press, Cambridge 1992, ISBN 0-521-41172-6. Hugh Kennedy: The Great Arab Conquests. How the Spread of Islam changed the World we live in. Da Capo Press, Philadelphia PA 2008, ISBN 978-0-306-81740-3. David Nicolle: Yarmuk 636 AD. The Muslim conquest of Syria. Osprey, London 1994, ISBN 1-85532-414-8 (Osprey military Campaign Series 31). Commons: Schlacht am Jarmuk – Sammlig vo Multimediadateie Kwellenuszug über d Schlacht (änglisch) D Schlacht us arabische Kwelle Normdate: LCCN: sh85149021
Basileus, altgriech. βασιλεύς, basileús, noigriech. βασιλιάς, vasiljás: „Köönig“) isch dr Ditel vo de Kaiser vom Byzantinische Riich gsi und vo meerere griechische Herrscher und Köönig. Die wiibligi Form isch Basílissa, (altgriech. βασίλισσα, und isch für d Frau vom ene Köönig und au für Kööniignne, wo sälber regiert häi, brucht worde. Dr Ursprung vom Wort «Basileus» isch umbekannt. Sit em Joor 629 under em Kaiser Herakleios isch „Basileus“ dr offizielli Ditel vo de oströmische (byzantinische) Kaiser gsi, wo sich bis denn immer as „Autokrator“ bzw. „Imperator“ bezäichnet häi. Inoffiziell het mä „Basileus“ scho si spöötistens dr römische Riichsdäilig vo 395 brucht; d Iiwooner vo dr Osthelfti vom Römische Riich, wo mä Griechisch gschwätzt het, häi dr Kaiser scho im Prinzipat usser as „Autokrator“ (as Übersetzig vo „Imperator“) und „Sebastos“ (σεβαστóς; as Übersetzig vo „Augustus“) au as „Basileus“ bezäichnet. Dr oströmisch-byzantinischi „Basileus“ isch „Gsalbte Herrscher“ beziehigswiis „Herrscher im Ufdraag vo Gott“ gsi. Robert Drews: Basileus. The evidence for kingship in geometric Greece. New Haven 1983, ISBN 0-300-02831-8. Martin Schmidt. The semantics of anax and basileus in Homer. In: S. Deger-Jalkotzy u. a. (Hrsg.): Ancient Greece 1200–700 BC. Edinburgh 2006. Valerian von Schoeffer: Basileus 1). In: Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft (RE). Band
Spootantike isch e modärni Bezäichnig für s Zitalter im Middelmeerruum zwüsche dr Antiki und em Middelalter. Dr Begriff het sich sit em Max Weber in dr Forschig duuregsetzt, dr Kulturhistoriker Jacob Burckhardt het aber scho 1853 d Wändig „spootantiki Zit“ brucht, und die isch am Ändi vom 19. Joorhundert vom östriichische Kunsthistoriker Alois Riegl übernoo worde. Au wenn die gnaui zitligi Abgränzig vo dr Spootantike in dr Forschig umstritten isch, gältet mäistens dr Regierigsaadritt vom römische Kaiser Diokletian im Joor 284 noch dr Zitewändi as Aafang vo dere Übergangsepoche. S Ändi vo der Antiki isch Geegestand vo dr wüsseschaftlige Diskussioon. Mä cha sääge, ass d Spootantike im Weste vom römische Riich mindestens bis zur Absetzig vom letzte Kaiser in Italie im Joor 476 gange isch, eender aber bis zum Iifall vo de Langobarde in Italie im Joor 568. Im Oste vom Riich isch d Epoche äntwääder bis zum Dood vom oströmische Kaiser Justinian 565 noch dr Zitewändi oder bis zur arabische Expansioon im 7. Joorhundert ggange. D Bezäichnig vo dr Epoche as Spootantike het dr Vordäil, ass män en für e ganz Middelmeerruum cha bruuche, wäarend dr Terminus früebyzantinisch, wo mängmol au brucht wird, nume für en Oste zuedrifft. Im
Dr 95. Giro d’Italia het vom 5. bis 27. Mai 2012 stattgfunde. Er het 21 Etappe und e Gsamtlengi vo 3.504 Kilometer ghaa. Gwunne het en dr Kanadier Ryder Hesjedal (GRM) vor em Spanier Joaquim Rodríguez (KAT) und em Belgier Thomas De Gendt (VCD). Dr Joaquim Rodríguez, wo zää Dääg lang s rooseroote Liibli vom Füerer aagha het, het s Punktklassemänt gwunne. Dr Italiäner Matteo Rabottini isch dr Best im Bärgfaare gsi und dr schnällst Noochwuggsfaarer dr Rigoberto Urán. D Tuur het in Dänemark mit eme Äinzelzitfaare aagfange und isch z Mailand wider mit eme Äinzelzitfaare z Änd gange. Noch drei Etappe in Dänemark isch s Renne z Italie witergange, vo Verona us an dr Ostsite vom Land gege Süde. Dr südligst Punkt isch dr Lago Laceno gsi in dr achte Etappe, denn isch s an dr tyrrhenische Küste wider gege Norde gange. In dr letschte Wuche si d Bärgetappe in de Alpe und Dolomite cho, wo dr Rodriguez si erste Blatz het chönne verdäidige. Dr Hesjedal het denn aber s Zitfaare z Mailand gwunne und mit däm dr ersti Blatz im Renne. Die dritti Etappe rund um Horsens isch em Rennfahrer Wouter Weylandt, wo 2011 am dritte Daag vom
Die Alti Gschicht isch e Däil vo dr Gschichtswüsseschaft, wo an de Universideete gleert wird. Das Fach behandlet s „klassische“ griechisch-römische Alterdum (d Antike). Wüsseschaftler, wo sich mit dr Alte Gschicht befasse, wärde as Althistoriker bezäichnet. Mä cha s Fach an de mäiste Universideete studiere; an fast alle dütsche Hochschuele isch s en integrale Bestanddäil vo de mäiste historische Studiegäng. Es git Universideete, wo bsundrigi Instidut für die klassischi Alterdumswüsseschaft häi. Die Alti Gschicht behandlet hüte alli Gebiet und Zitabschnitt, wo zur antike griechische oder römische Kultuur ghöört häi bzw. mit dene in unmittelbarem Kontakt gstande si. So beschäftigt si sich – im Unterschiid zur Archeologii und zur Ur- und Früegschicht – vor allem mit de schriftlige Hinderlasseschafte vo de Mensche, au wenn Althistoriker mänggisch au nit-schriftligi Kwelle uswärte. Die Alti Gschicht im witiste Sinn foot mit de früeste (schriftlige) Zügniss vo dr Alte Wält in dr historische Zit aa, also mit de Käilschrifte vo de Sumerer, de egüptische Hierogliife und dr kretische Linear A (öbbe 1900–1450 vor dr Zitwändi), wo d Sprooch von ere bishär umbekannt isch. In dr Braxis überlöön d Althistoriker die Themene aber andere Diszipline wie dr Egüptologii oder dr Assüriologii. Im ängere Sinn und in
D Byzantinistik isch en interdisziplinäre Wüsseschaftszwiig, wo sich mit dr Gschicht, dr Kultuur, dr Religioon, dr Kunst, dr Wüsseschaft, dr Wirtschaft und dr Politik vom Byzantinische Riich beschäftigt. As Gründer vo dr Byzantinistik gältet dr dütschi Filoloog Hieronymus Wolf, e Humanist us dr Rönessanszit, wo öbbe 100 Joor noch dr ändgültige Erooberig vo Byzanz dur d Osmane aagfange het, Schrifte vo byzantinische Filosoofe z sammle, z übersetze und z veröffentlige. Dr erst Neogräzist und Sproochwüsseschaftler, wo au Byzantinist gsi isch, isch dr Karl Krumbacher gsi. Hans-Georg Beck: Byzantinistik heute. De Gruyter, Berlin 1977, ISBN 3-11-007220-3. Falko Daim, Jörg Drauschke (Hrsg.): Byzanz – das Römerreich im Mittelalter. 4 Bände. Verlag des Römisch Germanischen Zentralmuseums, Mainz 2010 (Bd. 1: Welt der Ideen, Welt der Dinge. ISBN 978-3-88467-153-5; Bd. 2, 1 und 2: Schauplätze. ISBN 978-3-88467-154-2; Bd 3: Peripherie und Nachbarschaft. ISBN 978-3-88467-155-9), (Monographien des Römisch Germanischen Zentralmuseums Mainz 84, 1–3), (vierbändiger wissenschaftlicher Begleitband zur Sonderausstellung Byzanz. Pracht und Alltag, der den aktuellen Forschungsstand zur Byzantinischen Archäologie interdisziplinär zusammenfasst). Herbert Hunger: Studien zur griechischen Paläographie. Hollinek, Wien 1954 (Biblos-Schriften 5, ZDB-ID 501904-7). Herbert Hunger: Byzantinische Grundlagenforschung. Gesammelte Aufsätze. Variorum Reprints, London 1973, ISBN 0-902089-55-2 (Variorum reprint CS 21). Johannes Irmscher: Einführung in die
Bueri (amtlech Buchrain) esch e politischi Gmeind im Wahlkreis Lozärn-Land im Kanton Lozärn, Schwiiz. S Dorf liid uf em Hundsrügge zwösche Rüüss- ond Rontal im Südoschte vom Kanton. Zo de Gmeind ghört teilwis s Industriedorf Perle. Vo dr Gmeindsflechi send 49,5 % Landwirtschaftlechi Flechi, 17,1 % Wald, 27,3 % Sidligsflechi ond 6,1 % süschtigi Flechi. Nachbergmeinde vo Bueri send Ämme im Weschte, Öschebach im Nordweschte, Eibu im Norde, Root im Oschte, Dierike im Südoschte ond Äbike im Süde. Bueri vermag alli Bedörfniss abzdecke, wo inere moderne Wohngmeind gstellt wärded. Im Tschannhof cha onder eim Dach alles för de Alltagsgebruch i agnämer Dorfatmosphäre ikauft wärde. Näbe usgezeichnete Fachgschäft ond Grossverteiler, befendet sech au d Post ond en Bank im Tschannhof. D Stadt Lozärn esch aber för grösseri Ichäuf nor 20 Minute metem Bus entfärnt. Bueri esch zom erschte Mau gnamsed worde im Jahr 1178 aus Buorren. Trotz de rasante Entwecklig i de letschte Johr esch Bueri de ländlech Charakter blobe. De Dorfchärn met de schötzenswärte Buurehüser ond de alte Dorfchele bewised das ond send Züge us de Vergangeheit. Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraateil esch 2014 bi 17,9 % gläge. 67,3 % vo dr Iiwooner send im Jahr 2000 römisch-katholisch
Chläiasie (latiin. Asia minor, altgriech. Μικρά Ἀσία, Mikrá Asía) oder Anatolie (von altgr. ἀνατολή, anatolē ,Oste‘; türkisch Anadolu; osmanisch اناطولی‎) isch e dä Däil vo dr hütige Türkei, wo zu Vorderasie ghöört. Chliiasie isch historisch för d Menschhaitsgschicht zimmli wichtig. Do hett di neolithischi Revoluzio stattgfunde, wo de Mentsch sesshaft woren isch und afange hett Städt baue, wa groossi Verändrige au i de Kultur und im Denke biwörkt het. Dör di ganz historischi Zitt bis i d Moderni isch Chliiasie d Brugg zwöschet Syrie und Mesopotamie im Oste und Europa im Weste gsii. Im antike Milet, e Stadt a de Westchüste vo Cliiasie, isch di ionische Naturphilosophii entstande und drususe di antiki Philosophii, wo bis hütt no s westliche Denke prägt. Au s Christetum hett sich, wenn au z Palästina entstande, vor alem z Syrie und z Anatolie as e Volksreligioo entwicklet und do sind au politischi Entschaid trooffe wore, weli christliche Aasichte richtig sind. Dr Naame Chläiasie läitet sich historisch vo de Landschaft Asia (Ἀσία) ab. Spööter hend Römer deno d Provinz Asia gnennt, wo aber nume e Däil a de Westchüste vo dr hütige Türkei bildet het. De Name isch scho bim Herodot uf de Erdtail Asie öbertrait
De Velikermord àn de Armenier ésch e Kett vun Ereignis und vun Aktione gsin, wodur én de Térkei, bsundrs én de Joohr 1915 und 1916 ém Erschte Waltkriej, de armenisch Bevelikerungsdeil vun Mittel- un Oschtanatolie un ém Weschte bsundrs de Stedt Konstantinopel (Istanbul) un Smyrna/Izmir greeschteteils üssgelescht wore-n-ésch. Öi ze Kilikie un Nordsyrie (Aleppo) àm Méttelmeer ésch de Vrfolgung vun de armenisch Bevelikerung durgefiehrt wore. Numme gànz ém Nordoschte noht àm Kaukasus - héntr de russisch Front, wii schun tiif én`s Lànd vorgstoosse-n-ésch - sén d´Armenier sichr gsin. Dert ésch noochhar de (zellemols sowjetisch) Repüblik vun Armenie entstànde. Drbi sin, wii én de bäide Joohrzehnt vorhar schun, bi spontàni odr geleiteti Pogrome, Chrischte (bsundrs Armenier) vun Muslime (Térke un Kurde) ze hunderti odr töjsichi uemgebroocht wore (zem Teil öi uemgekehrt) - d´Àngàwe éwwr d´Armenier, wo vor`m Kriej un Velikrmord ermordet wore sin, gehn vun Zehtöjsichi bis Hundrttöjsichi. Àb 1915 sin, bi Vrhàftunge, Màsseintrnierunge, Vrtreibung, Deportatione, bi Massaker un uff Doodesmärsch je nooch dr Schetzig, wo mä sich will druf verloo, zwüsche 300'000 und mee as 1,5 Millioone Mensche umchoo. De urspringlich armenisch Bevelikerung én dr Gejend schetzt mr uff fàscht zwei Millione. Losgànge ésch`s àm 24. Àbrél 1915 mét de