rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Èn Baanübbergang (Abchürzung BÜ), au Ysèbaanchrützung (z Öschterrych, Abchürzung EK) odder Niveauübbergang, isch è höchèglychi Chrützung von èrè Ysèbaaschtreggi mit èrè Strõß, ènèm Wäg odder èm Blatz. D Chrützung von èrè Ysèbaa mit èrè Strõß, ènèm Wäg odder ènèm Blatz uff unterschydlichem Niveau (Brücke/Viadukt) heißt Übberfüürung odder Unterfüürung. Übbergäng für Bassagyr, um niveauglych uff èn Perron z chò, wörrèd als Reisendèübbergang (RÜ) benamst. luèg au: Baanübbergang z Dütschland Uff Ysèbaaschtreggi mit èrè zuèlässigè Högschtgschwindigkeit vo mee wiè 160 km/h sin z Dütschland Baanübbergäng nit zuèglõl. Bi Neubauschtreggè sowiè neuè Strõßè, wo übber è eksischtyrèndi Ysèbaaschtreggi drübber gän, wörd dè Bau von èm Baanübbergang i dè Reglè nimmi gneemigt, au wenn diè zuèlässigi Högschtgschwindigkeit nu bis maximaal 160 km/h gòt. Gnaueres reglèt s § 2 Ysèbaachrützungsgsetz (EBKrG). Uff dè Hauptschtreggè im Netz vo dè Dütschè Baan wörd aagschtrebt, d Aazaal vo dè Baanübbergäng immer witter z reduzyrè. Si wörrèd ersatzlos uffghobbè odder durch Übber- odder Unterfüürungè ersetzt. Anders als in èn Huufè andrè Länder chunnt uff eventuèlli Warnschilder nit piktographisch è Dampflok dèhèr, sondern sit 1992 èn modernè Elegtro-Drybzug. D Andreaschrütz sin wyss un hèn èn rotè Rand. Sy chönnèd hochkant odder quer platzyrt wörrè, woby aa meegleisigè Streggè doppelti Andreaschrütz
S Ruedolfstaal – uf Französisch: Val de Ruz – isch es Taal im Jura im Kanton Nöieburg. Der Düütsch Name «Ruedolfstaal», wo sid em Middelalter bekant isch, wird hüt chuum me bruucht. S Wort ruz i dämm geografische Name chunt us der vorrömische Sprooch, wie der Nöieburger Romanischt und Nameforscher Andres Kristol ufzeigt het. Me darf s nid verwächsle mit em frankoprovenzalische Wort ruz, wo «Bach» bedüütet. S Taal lyt zwüsche der Bärglandschaft vo Schodfoo und der Stadt Nöieburg, wo am Nöieburgersee isch. Dur s Taal lauft der Fluss Seyon, wo bi Nöieburg unden in See mündet. S Taal het e Flechi vo öppe 45 Kwadratkilometer. Im Oschte vonnem stoot d Bärgchetti vom Chaumont bis zum Chasseral ufe und im Weschte die vom Mont Racine. Über die Hööchi goot d Passstroos vo der Vue des Alpes und unde dure het’s es Dunäll vo der Kantonsstrooss und no eis für d Ysebahn. De Lüüt i däm Piet seit me les Vaudruziens. Früener isch s Taal im nöieburgische Bezirk Val-de-Ruz gsi; jetz het der Kanton Nöieburg keini Bezirke meh. Es git aber no d Region Val-de-Ruz. D Ortschafte im Val de Ruz sin: Villiers Le Pâquier Valangin Cernier Fontainemelon Chézard-Saint-Martin Les Hauts-Geneveys
S Hebel-Dänkmool isch es Dänkmool, wo z Basel stoot. Es erineret eim an bedütend Dichter vo der alemannische Sprooch, en Johann Peter Hebel. Dä isch eine vo den erschte grosse Schriftsteller gsi, wo mit sine alemannische Wärch wytume bekant worden isch; der Name isch i der Drüüländerregion no hüt läbig, und au i der Gschicht vo der düütsche Literatur het er en feschte Platz. Das Dänkmool het me z Basel lo ufstelle, will der Hebel dört uf d Wält cho isch. S Projäkt für das Wärch isch vo der Basler Hebelstiftig mit treit worde, wo ane 1860 zum hundertsche Geburtstag vom Dichter entstanden isch und sidhär s Adänke an iin all Joor wider tuet pfläge. S Dänkmool stoot z Basel uf der Lischte vo de gschützte Kulturgüeter. Scho ane 1862 het der Profässer Wilhelm Wackernagel der Basler Kunschtkomission vorgschlage, es grosses Dänkmal füre Hebel lo z mache; do isch den aber nüüt drus worde. Es isch am 12. Jänner 1897 gsi, wo der Basler Sekundarlehrer Ferdinand Schwarz imene Vortraag dervo het afo rede, me sell jetz doch son es Dänkmool ufstelle, und das wär am beschten uf em Petersplatz, im Kwartier wo der Hebel ufgwachsen isch. Bim Fritz Burckhardt, em
Der Max Leu (* 26. Februar 1862 z Soledurn; † 4. Februar 1899 z Basel) isch e Schwiizer Bildhauer gsi. Der Leu isch der Soon gsi vom Adam Leu vo Rohrbach. Er het z Basel der Pruef vom Bildhauer gleert und isch dört au id Zeichnigsschuel ggange. Sid 1881 isch er z Paris gsi, wonner bim Léopold Morice gschaffet und uf der Ecole des Beaux-Arts gsi isch. Bi Weppewärb, wonner mit eigete Wärch mitgmacht het, isch er mit Medalie uszeichnet worde. I der Schwiiz het er der gröscht Erfolg gha, wo sin Entwurf für s Buebebärg-Dänkmool z Bärn agnoo worden isch und er das grosse Monumänt vo 1892 bis 1897 het chönne usfüere. Derno het er au d Zeichnige für s Hebeldänkmool z Basel gmacht, wo 1899 ygweiht worden isch, churz nachdämm der Max Leu gstorben isch. Dieter Ulrich: Max Leu In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz. A. Keller: Die drei Kriegerstatuen Berns Berchtold V. von Zähringen, Rudolf von Erlach, Adrian von Bubenberg. 1900, S. 289–301.
D Dorothea Wehinger (* 21. Jänner 1963 z Semmerenga) isch e dytschi Bolitikeri (Bindnis 90/Di Griene) un syt 2016 Mitglid vum Landdag vu Bade-Wirttebärg. D Wehinger isch mit sibe Gschwischter ufgwachse. E Schweschter zuen ere isch d Gerlinde Kretschmann, d Frau vum bade-wirttebärgische Minischterbresidät Winfried Kretschmann. Si isch z Loez uf d Volksschuel gange un derno uf di Hecher Handelssschuel z Semmerenga, wu si di Mittler Ryfi gmacht het. No dr Schuel het si z Semmerenga Apedekehälferi glehrt un derno im Landeschrankehuus Semmerenga gschafft. Anne 1975 het si an dr Fachschuel fir Sozialpedagogik z Fryburg en Abschluss as Erzieheri gmacht. Vu 1975 bis 1977 het si z Enzkofa e Chinderschuel glaitet, vu 1977 bis 1979 het si as Erzieheri in eme Jugedzäntrum z Lübeck gschafft. Anne 1979 isch si uf Singe gange un het dert bis 1983 as Jugedreferänti vum kadolische Jugedbiro gschafft. Vu 1983 bis 1991 isch si in Elterezyt gsii. Im Singemer Stadtdail Friedinge het si vu 1993 bis 2002 as Laiteri vu dr Chinderschuel gschafft un ab 2003 het si freiberuefli Furtbildige fir Bscheftigti an Chinderdagesstette aabote. D Wehinger isch ghyrote un het drei Sihn. Vu 2004 bis 2009 un wider syt 2014 isch d Wehinger Mitglid
Der Bruno Ganz (* 22. März 1941 z Züri; † 16. Februar 2019 z Au, Wädischwiil) isch e Schwiizer Schauspiiler gsi. Der Bruno Ganz isch im Zürcher Kwartier Seebach als Sonn von ere Arbeiterfamilie uf d Wält cho. Er het scho mit Sächzääni s erschte Mol im ene Film chönne ufträtte; es isch im Film Der Herr mit der schwarzen Melone gsi. Sini Uusbildig as Schauspiiler het er im Zürcher Büünestudio übercho. Der Ganz het z Düütschland am «Junge Theater Göttinge» und am «Theater am Goetheplatz» z Breeme und spöter denn am Zürcher Schauspiilhuus gschaffet. Sid 1967 het er vil Theaterstück mit em Peter Stein uf d Bei gstellt. Er het au z London und z Berlin a der «Schaubüüni» gspiilt, derno öppen au z Bochum und uf de Salzburger Feschtspiil und am Wierner Burgtheater. Und me het ne in meh als hundert Film chönne gseh. 1965 het er d Sabine Ganz ghürootet, spöter het er mit der Ruth Walz zämegläbt. Der Herr mit der schwarzen Melone, Regie: Karl Suter, 1960 Chikita, Regie: Karl Suter, 1961 Es Dach überem Chopf, Regie: Kurt Früh, 1962 Der Erfinder, Regie: Kurt Gloor, 1980 Der Pendler, Regie: Bernhard Giger, 1984 Brandnacht, Regie: Markus Fischer,
D Svenska Superligan isch di höchst Unihockeyliga vo Schwede. Si bestaat us 14 Teams. D Svenska Superligan isch 1995 mit em Name Elitserien gründet worde und het d Division 1 als höchsti Liga abglöst. Für d Saison 2007/08 isch d Liga in Svenska Superligan umbenennt worde und im Jahr denaa isch en Ufstockig vo 12 auf 14 Teams bschlosse worde. D Saison startet im ene normale Ligasystem, wo all Teams je zweimal gegenand spiiled. Sit de Saison 2016/17 gits es Conference-System, wo di nördlichste und die südlichsten sibe Mannschafte vor de Rückspiil no je eimal gegenander spiiled. So dass 32 Spiil pro Saison gspiilt werded. Nachher spiiled di acht beste Teams vo de Liga d Play-offs im ene Best-of-5 Format gegenand. Nur s Finale isch denn es einzigs Entscheidigsspiil. Neb de Meisterschaft gits no en Pokal, de Ligacupen. IBK Dalen IBF Falun FC Helsingborg Höllvikens IBF IBF Örebro Linköping IBK Mullsjö AIS Pixbo Wallenstam IBK IK Sirius IBK Storvreta IBK Växjö IBK Jönköpings IK Lindås Rasta IBK FBC Kalmarsund IBK Dalen Endre IF IKSU KAIS Mora IF Karlstad IBF Malmö FBC Pixbo Wallenstam IBK Västerås Rönnby IBK Jönköpings IK Täby FC IBK IK Sirius IBK Warberg IC IBK Göteborg Örnsköldsvik
D Renate Franz (* 18. Novämber 1964 z Solingen) isch a dytschi Schurnalischti. Si isch d Dochter vom Ernst Franz und vo der Arbeiterpolitikerin und Mundertschriftstellerin Aenne Franz us em Rhyland. Si het a der Uni Köln studiert und derno bi der Kölnische Rundschau und em Verlag Informationspresse gschaffet. Spezialisiert het si sech uf Pricht us em Sport. Vo ihre git’s Biografye vom Weloschurnalischt Fredy Budzinski und vom Welowältmeischter Albert Richter. Der vergessene Weltmeister. Das rätselhafte Schicksal des Radrennfahrers Albert Richter. 1998 (Emons Verlag) und 2007 (Covadonga Verlag), ISBN 978-3-936973-34-1 Fredy Budzinski. Radsport-Journalist, Sammler und Chronist. Sportverlag Strauß, Köln 2007, ISBN 978-3-939390-43-5 Deutsche Übersetzung von: Peter Zheutlin: Mit dem Fahrrad um die Welt. Die außergewöhnliche Reise der Annie Londonderry anno 1895. Maxime Verlag, Leipzig, 2014, ISBN 978-3-931965-07-5 The ‚Black Sunday‘ of Berlin, or Death on the Cycle Track. In: Cycle History 19. Proceedings of the 19th International Cycling History Conference, hrsg. vom Musée d’Art et d’Industrie de Saint Etienne und der Fédération Française de Cyclotourisme, Cheltenham 2010 Verbot – ja oder nein? Das Ende der Sechstagerennen im Dritten Reich (in Zusammenarbeit mit Jan Eric Schwarzer). In: Der Knochenschüttler. Zeitschrift für Liebhaber historischer Fahrräder, Heft 46, 2/2009, S. 4–9. Der Beitrag
Halten stoht för: Halten (Straßenverkehr), e churzi Underbrächig vo de Fahrt, im Underschiid zum parkiere Halten, s Stohbliibe vom ene Personeverchehrsmittel zum Ii- und Uusstige bin ere Haltestelle Halten, s Versetze von ere Nochrichteverbindig in en Wartezuestand, e Warteschlaufe Halten SO, e Gmeind im Kanton Soledurn, Schwiz und witers: Halten, s Bereithalte vo Fahrzüg för de Iisatz im Verchehr, lueg Fahrzeughalter Halten, de Bsitz vo Tier, lueg Tierhaltung Halten isch de Familiename vo: Christian Halten (* 1970), en dütsche Filmmusig-Komponist
S Historisch-Biografische Lexikon vo der Schwiiz, churz: HBLS, isch es Nochschlagewärk über d Gschicht vo der Schwiiz. Uf Französisch heisst s Dictionnaire historique et biographique de la Suisse. S grosse Lexikonprojäkt het der Nöieburger Verleger Victor Attinger (1856–1927) agfange, wo scho s Geografische Lexikon vo der Schwiiz useprocht het. Die Allgemein Gschichtforschendi Gsellschaft vo der Schweiz het s Wärch usegää. Es sind i beidne Sprooche, Düütsch und Französisch, sibe Bänd worde, wo Artikel vo Hischtoriker us der ganze Schwiiz drin sind, und die Büecher sind i der Zyt vo 1921 bis 1934 usecho. Der Inhalt vom HBLS het Artikel über d Gschicht vo Lüüt, vo de Ortschafte und de Kantöön und anderne geografischi Rüüm im Land und au drumume, und es git Byträäg zu aller Gattig psundere gschichtleche Fänomeen. Fasch es Joorhundert spöter isch s nöchschte Schwiizer Gschichtslexikon usecho, s Historische Lexikon vo der Schwiiz. s Historisch-Biografische Lexikon vo der Schwiiz online
D Elke Zimmer (* 24. Mai 1966 z Sendelfenga) isch e dytschi Bolitikeri (Bindnis 90/Di Griene) un syt em 12. Dezämber 2016 Mitglid vum Landdag vu Bade-Wirttebärg. D Zimmer isch z Sendelfenga ufgwachse un dert uf d Schuel gange. Noch em Abitur anne 1985 het si bis 1987 bi dr Chraissparkass Beblenga Bankchauffrau glehrt. Vu 1987 bis 1989 het si an dr Universitet Hohheim Wirtschaftswisseschafte studiert un derno vu 1989 bis 1992 Wirtschaftspedagogik an dr Universitete Mannem un Kingston (GB). Z Brusel het si 1993 bis 1995 dr Vorberaitigsdienscht fir s Lehramt an berueflige Schuele gmacht un nocherdani vu 1995 bis 1998 as Studieassessori bzw. schließlig as Studiereeti an dr Walter-Eucken-Schuel z Charlsrue unterrichtet. Vu 1998 bis 2003 isch si in Elterezyt gsii. Ab 2003 bis 2016 het si bim Internationale Bund Mannem unterrichtet un driberuuse isch si syt 2003 Dozänti an dr Mode- un Grafikdesignschuel Manuel Fritz z Mannem. D Zimmer isch ghyrote un het drei Chinder. Vu 2005 bis 2014 isch d Elke Zimmer Mitglid vum Bezirksbyroot Neckarau gsii. Syter anne 2014 isch si Mitglid vum Gmairoot z Mannem Bi dr Landdagswahl 2016 isch si Ersatzkandidati im Wahlchrais Mannem II gsii. Noch em Dod vum Wolfgang Raufelder isch
Saules isch de Name vo däne Ort: Saules BE, e Gmeind im Kanton Bärn, Schwiz Saules NE, en Ortschaft i de Gmeind Val-de-Ruz, Kanton Nöieburg, Schwiz Saules (Doubs), e Gmeind im Département Doubs, Frankriich Saules (Saône-et-Loire), e Gmeind im Département Saône-et-Loire, Frankriich Fenin-Vilars-Saules, en ehmolegi politeschi Gmeind im Kanton Nöieburg, Schwiz
Saules isch es Dorf im Kanton Nöieburg. Es ghört hüt zu der grosse Gmeind Val-de-Ruz. Die isch ufen 1. Jänner 2013 entstande, wo sech fasch alli Gmeinde im Tal Val de Ruz zämetoo hän zum en einzegi Gmeind z bilde. Eini vo dene füfzää alte Gmeinde isch Fenin-Vilars-Saules gsi, wo s Dorf Saules derzue ghört het. Saules isch bis anne 1888 no en eigeti chlyni Dorfgmeind gsi, und denn erscht het sech die mit Fenin und Vilars zun ere gmeinsame politische Gmeind vereiniget. Saules lyt am öschtleche Rand vom breite Tal Val de Ruz und zwüschen em Nordfuess vom Bärg Chaumont und em Fluss Seyon. Am Seyon stoot die alt Müli vo Bayerel. Unden am Dorf verby goot di alti Strooss, wo me vo Nöieburg s Tal uuf uf Le Pâquier chunt und übere Bärgpass Col des Bugnenets is Sankt Immertal goot. Am stotzige Nordhang vom Chaumont isch der Dorfwald Forêt de Saules. Im Südweschte vo Saules lyt s Dorf Vilars, im Weschten ännet em Seyon isch Engollon und im Nordoschte s Dorf Savagnier. Im Gmeindwappe vo Fenin-Vilars-Saules het me as alts Wappezeiche vo Saules gseh: uf Guld zwöi gchrüzti schwarzi Bieli. Der Ortsname vom Dorf isch anne 1269 s
Der Maurice Evard, wo am 30. Juni 1938 uf d Wält cho isch, isch e Lehrer und Hischtoriker usem Kanton Nöieburg. Der Maurice Evard isch im Dorf Chézard-Saint-Martin, wo im Val de Ruz im Nöieburger Jura lyt, anne 1939 uf d Wält cho; spöter isch er uf Cernier, s Nochberdorf vo Chézard, go wohne. Sid sinere Jugendzyt het er i den Ortschafte wonner ufgwachsen isch s tradizionelle Läbe vo de Buure und de Handwärcher mit all ihrne alte Gräät agluegt; er het gmerkt ass es Arbetsforme gsi sin, wo me deilwys bi der modärnere Läbenswys nodisno uufgää het. Er isch denn vo Pruef Lehrer worde und het vo 1958 bis 1969 z Fontainemelon, emene andere Dorf vom Val de Ruz, Schuel ggää, und derno het er a der Uni Nöieburg d Gschicht studiert. Sid 1976 het der Evard ei Schrift um die anderi zu Frooge vo der Regional- und der Kantonsgschicht, über d Geografy und d Wirtschaft vom Tal, zu der Volchskund und über Boudänkmööler wie öppe s Schloss z Valangin unde useprocht. Er het Büecher über die einzelne Dörfer vom Val de Ruz gschribe. Und vo ihm sind vil Artikel über Nöieburger Sache im Historische Lexikon vo der Schwiiz.
Der Alfred Äscher isch am 20. Februar 1819 z Züri uf t Wält choo und am 6. Dezämber 1882 i de Ängi gstoorbe. Är isch e Schwiizer Politiker und Undernämer gsii. Der Äscher isch vo der alte Zürcher Familie Äscher vom Glas gsii. Sin Vatter Heinrich Äscher (1776–1853) hät 1815 d Lydia Zollikofer vo Altenklinge (1797–1868) ghüraate. Ihri Chind sind d Clementine (1816–1886) und de Alfred gsii. De Heinrich Äscher hät i de Ängi s Landhuus Belvoir poue, wo der Alfred Äscher spöter bis zu sim Läbesändi gwoont hät. 1857 hät der Alfred d Augusta Uebel (1838–1864) ghüraate, ihri Dochter isch d Lydia Welti-Escher gsii. Vo 1835 bis 1837 isch der Alfred Äscher ufs Zürcher Obergymnasium ggange, und bis 1842 hät er a de Uni Züri Jus studiert. Är isch bim Zofingerverein gsii und anne 1840 dem sin Zäntralpresidänt. 1844 isch er z Züri Privatdozänt woorde; är hät sich scho früe zu wirtschaftlechen und politische Fraage ggüsseret, öppen au mit Artikel für t Zürizytig. 1844 isch der Alfred Äscher Zürcher Groossraat woorde, 1847 Staatsschryber und 1848 Regierigsraat. Anne 1848 hät en s Zürcher Stimmvolch für de nöi ggründet Bundesstaat in Nationalraat gwäält. Är hät ghulfe 1855 s Poly z Züri
Der Richard Kissling isch am 15. April 1848 im soledurnische Dorf Wolfwil uf d Wält cho und am 19. Juli 1919 z Züri gstorbe. Er isch e Schwiizer Bildhauer gsi. Zerscht het der Kissling as Stukkatöör gschaffet, und denn isch er uf Rom ggange, won er drizää Joor lang gläbt het. I der Schwiiz met men en gleert gchönne, wonner uf der Landesuusstellig z Züri anne 1883 e Büschte vom Politiker und Undernäämer Alfred Escher, wo eis Joor vorhär gstorben isch, zeigt het. Drufabe het men em grad der Uuftrag ggä, zum Adänke a dä Maa en grosse Brunne mit emene Dänkmool füre Escher z mache. Das Monumänt stoot vor em Zürcher Hauppaanhof. Psunders bekant isch em Kissling sin Tell, s Dänkmool ufe Wilhelm Tell z Altdorf im Kanton Uri. Anderi bedüütendi Wärch vonnem sind öppe d Figuure und Büschte und Grabschteine oder Dänkmööler vom Herzog Karl Wilhelm Ferdinand vo Braunschweig-Wolfenbüttel, vom Karl Culmann, em Arnold vo Mälchtal, em Gottfrid Chäller, em Benedikt Fontana und ufe Vadian. Mit em Ferdinand Hodler, em Rudolf Koller und em Albert Welti het er 1897 d Künstlervereinigung Züri ggründet. Er isch Eerebürger vo Züri und Altdorf gsi. Sis Grab isch im Zürcher Fridhof Sylfäld.
Combes isch es chlyses Dorf i der Gmeind Le Landeron vom Kanton Nöieburg. S Dörfli lyt am Südhang vom Jura oben a de Räbbärge. Es isch bis 1875 en chlyni eigeni Gmeind gsi. Denn isch die der Gmeind Le Landeron-Combes zuedeilt worde, und sid 1888 ghörts ganz zue Le Landeron. Bis Änds 2017 isch s Piet im Bezirk Nöieburg gsii; denn het der Kanton d Bezirk abgschafft. Z Combes stoot die alt Kapälle us em 17. Joorhundert uf em Platz, wome en schöni Uussicht wyt über s Land undedra het. Olivier Girardbille / GL: Combes NE In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz. Commons: Combes NE – Sammlig vo Multimediadateie Bilanz der ständigen Wohnbevölkerung nach Bezirken und Gemeinden uf bfs.admin.ch (Bundesamt för Statistik) La Chapelle de Combes uf landeron.ch
D Gabriele Rolland (* 6. Dezämber 1963 z Känzinge) isch e dytschi Bolitikeri (SPD) un syt 2011 Mitglid vum Landdag vu Bade-Wirttebärg. D Gabi Rolland isch z Ämmedinge as Dochter vun eme Hilfsarbaiter un ere Verchaiferi ufgwachse un dert au uf d Grundschuel un s Gimnasium gange. Noch em Abitur anne 1983 het si bis 1987 dr Vorberaitigsdienscht fir dr ghobe Dienscht un e Studium an dr Fachhochschuel fir effetligi Verwaltig z Kähl gmacht. Anne 1987 het si s Staatsexame zur Diplom-Verwaltigswirti gmacht. Derno het si bis 2011 bim Landrotsamt Ämmedinge gschafft as Sachbearbaiteri im Amt fir Umwältschutz. Ihri Schwärpinkt sin Wasser-, Bode-, Immissions- un Naturschutzrächt gsii, speter isch si zueständig gsii fir d Zämenarbet iber d Gränze. Si isch ghyrote un wohnt syter anne 1989 z Fryburg. D Rolland ghert syter 1984 dr SPD aa. Aafang s isch si bi dr Jusos aktiv gsii, speter isch si stellverdrättendi Vorsitzeri vum Chraisverband Ämmedinge gsii. Noch em Umzug uf Fryburg isch si in dr SPD-Ortsverain im Stielinger aktiv wore, zerscht as Bysitzeri, speter as Kassiereri un derno au as Vorsitzeri. Anne 1997 isch si in Fryburger Gmairot gwehlt wore. Bi dr Landdagswahl 2011 isch si iber s Zwaitmandat im Wahlchrais Fryburg
La Coudre isch en Ort im Kanton Nöieburg. Früener isch es en eigeti Gmeind gsii. Anne 1930 het sech die nach ere Volchsabstimmig der Stadt Nöieburg agschlosse. Hüt isch s es Stadtkwartier. Der Ortsname vo La Coudre cha mer in ere Urkund vo anne 1143 s erschte Mol lääse. Im Piet vo La Coudre, wo im Nordoschte vom Stadtzäntrum am Jurafuess lyt, sin d Wyler und di hüttige Stadtkwartier Monruz und La Favarge am Nöieburgersee unden und s Chlooschter Fontaine-André, wo in ere Liechtig ufeme chlyne Platoo am Bärghang obe stoot.. Vo La Coudre uus goot s Standsäilbaan ufe Chaumont. Bi Monruz isch am Seeufer s Hotel Palafitte, wo uus einzelne Chäschte uf Pföschten im See bstoot. Jean-Pierre Jelmini / EJ: Coudre, La (NE). In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz. Gschicht vom Chlooschter Fontaine-André, Ville de Neuchâtel. Les Funiculaires hôtel palafitte uf palafitte.ch
D Sarah Springman (* 26. Dezämber 1956 z London) isch en änglischi Ingenieurin, Profässorin vom Poly z Züri und e Spitzesportlerin. D Springman het a der Uni Cambridge studiert und nach em Abschluss mit em Bachelor anne 1978 zerscht i der Induschtry gschaffet. Zu ihren Uufgabe hän geotechnischi Projäkt i verschidene Länder ghört. 1989 het si z Cambridge im Fach Bodemechanik promoviert. Im Milidäär isch si bi de Royal Engineers gsi. Sid 1990 het si a der Uni Cambridge glehrt, 2013 isch si Eeredokter vo der Uni Bath worde und 2016 au vo der Uni Bärn. 1997 het si as Profässorin für Geotechnik a der ETH Züri agfange. Si het s Zürcher Netzwärch für Naturgfoore gleitet, und sid 2015 isch si d Räktorin vom Poly. S Sarah Springman het grossi Erfolg im Triathlon gha; drüümol isch si Öiropameischterin worde. Si isch Eeremitgliid vo der Internazionale Triathlon-Union, und vo 2008 bis 2012 isch si im Britische Olympische Komitee gsi. Für d Leischtigen im Sport het me se anne 1997 z Ängland uuszeichnet als Offizierin vom Order of the British Empire und 2012 as Commander of the Order of the British Empire. P. W. Mayne, M. R. Coop, Sarah Springman, A. B.
Dr Claude Goretta (* 23. Juni 1929 z Gämf; † 20. Februar 2019 au dert) isch e Schwyzer Filmregisseur un Färnsehproduzänt gsii. Dr Claude Goretta het no dr Schuel an dr Universitet Gämf Rächtswisseschafte studiert. Aafangs 1950er Johr het er zäme mit em spetere Filmerkolleg Alain Tanner en Filmclub grindet. Wu si d Glägehait bote het, het er Kirs am Londoner British Film Institute gmacht. Zäme mit em Tanner het dr Goretta 1957 mit „Nice Time“ en Churzfilm iber s nächtli Lääben am Londoner Piccadilly Circus drillt, wu uf em Feschtival z Cannes en Pryys gwunne un vyl Kritikerlob brocht het. Anne 1958 isch er retuur chuu in d Schwyz un het Karrierre gmacht as Färnsehproduzänt mit Dokumäntatione, vyl Folge vu dr Serie „Continents sans visa“ un filmische Umsetzige vu Theaterstuck. Im Johr 1968 het er mit em Alain Tanner, em Jean-Louis Roy, em Michel Soutter un em Yves Yersin d Produktionsfirma „Groupe de 5“ grindet. No Der Verrückte (1970),wu dr Pryys vu dr Schwyzer Kritiker Verainigung as Beschte Schwyzer Film vum Johr iberchuu het, isch Hochzeit im Grünen (1971) entstande. Scho bal het dr Goretta internationali Anerkännig fir syni lychte Kumdine un sensible Porträt vu naive Provinzburger kriegt. Dr
Der Johann Jakob Iselin-Ryhiner (6. Februar 1704 z Basel, † 22. Juni 1772 au dört) isch e Schwiizer Chaufme, Offizier und Basler Groossroot gsi. Der Johann Jakob Iselin isch der Soon gsi vom Rootsheer und Fabrikant Hans Jakob Iselin und vo der Maria Elbs. Er het ane 1733 d Susanna Ryhiner ghürootet. Sini Usbildig as Chaufme het er z Gämf gmacht, und 1722 isch i die französeschi Armee ggange, won er s bis zuum Brigadier brocht het. 1764 isch er uf Basel zrugg cho. Im Huushalt vo s Iselis het d Ursula Hebel (1727–1773) gschaffet, d Muetter vom alemannische Dichter Johann Peter Hebel. Thomas Schibler: Johann Jakob Iselin-Ryhiner In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz.
Der Friedrich Wilhelm Hitzig (* 26. Dezämber 1767 z Vogtsburg; † 13. Augschte 1849 z Löörech) isch e düütsche Theoloog gsi. Er isch as refermierte lutherische Pfaarer usbildet worde. Gschaffet het er as Vikar und spöter as Dekan z Löörech, won er der alemannisch Dichter Johann Peter Hebel (1760–1826) het lehre gchönne. Es sind es baar Brief erhalte, wo der Hebel em Hitzig gschribe het. Derzue ane isch der Hitzig Chilcheroot worde, und er het e starchi Rolle i der Gäneralsynode vo der evangelische Chile vom Land Baade gspiilt. Er het sech für d Entwicklig vo der Katechese ygsetzt. Katechismus der christlichen Religionslehre. Basel 1825 Briefe von Johann Peter Hebel an Friedrich Wilhelm Hitzig und andere Schriftstücke. 2011 Johann Anselm Steiger: Johann Peter Hebels und Friedrich Wilhelm Hitzigs Katechismen. Etappen auf dem langen Weg zum Katechismus der badischen Union (1830). Mit der erstmaligen Edition von Hebels Gutachten zu Hitzigs Katechismusentwurf (1823/24). In: Jahrbuch für badische Kirchen- und Religionsgeschichte, 6, 2012, S. 11–25.