rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Unser Fraue Dag, Frauetag, Unser Fraue Dult, Augschtheiligtag, Meitlipalmtag, Mariä Himmelfahrt oder nu Himmelfahrt isch e Hochfescht vu dr remisch-katholische Chilchen am 15. Augschte. In dr altkatholische Chilche wird dr 15. Augschten as Haimgang vu dr Mareie gfyrt. Au di orthodoxe Chilche, vor allem di syrisch-orthodox Chilche, fyre s Fescht am 15. Augschte – je no Dailchilche noch em alte oder neie Kaländer – unter em Name Vertschlofig vu dr hochhailige Maischteri, wu Gott uf d Wält brocht het. Am 15. Augschte vum alte Kaländer (28. Augschte vum neie) cheme di russisch-, serbisch-, georgisch-, griechisch- un d koptisch-orthodox Chilche mit em Fraue-Dag. Am 29. Augschte fyrt di armenisch-apostolisch Chilche d Uffert vu dr Mareie. S Fest Ufnahm vu dr Mareie in dr Himmel goht uf e Mareiefescht zrugg, wu dr Cyrill vu Alexandrie im 5. Johrhundert yygfiert gha het. Des Fescht het er uf dr 15. Augschte glait. Mit dr Noofyyr hert in dr Oschtchilche s Chilchejohr uf, wu am 1. Septämber mit dr Vorfyyr vu dr Geburt vu dr Maria am 8. Septämber aafangt. Am Fraue-Dag wäre Chryterstryss (Balme, Augschtmaie, Himmelfahrtsstruss oder au Mairechrüterstruss) in d Chilche mitbrocht un gsäägnet. Die Stryss gälten unter anderem as Mittel bi Wunde.
Dr Sir Joseph Banks, 1. Baronet (* 2. Februarjul./13. Februargreg. 1743 z London; † 19. Juni 1820 z London) isch en änglische Naturforscher gsi. Er het sich bsundrigs dr Botanik gwidmet. In dr Middi vom 18. Joorhundert het er dr James Cook uf sinere erste Räis und Wältumseglug (1768–1771) begläitet. Wäärend die andere Naturforscher uf Tahiti mit em Mässe vom Venustransit beschafdigt gsi si, häi är und sini zää Hälfer e Hufe naturwüsseschaftligi Entdeckige gmacht. Si offiziells botanischs Autorekürzel isch „Banks“. Dr Banks isch 32 Joor lang Bresidänt vo dr Royal Society gsi und het Kontakt mit de füerende Forscher vo sinere Zit ghaa. Er het dr Aastooss gee für d Brotfrucht-Expedizioon vo dr Bounty under dr Läitig vom Lütnant William Bligh. Georges Cuvier: Eloge Historique de M. Banks. In: Mémoires du Muséum d’histoire naturelle. Band 13, 1825, S. 297–326 (PDF). Patrick O’Brian: Joseph Banks. A Life. University of Chicago Press, Chicago 1997, ISBN 0226616282. Edward Smith: The life of Sir Joseph Banks, president of the Royal society, with some notices of his friends and contemporaries. John Lane, London 1911 (online). Commons: Joseph Banks – Sammlig vo Multimediadateie Joseph Banks im dütschsprochige Wikisource Autoryydrag un Lischt vu dr bschribene Pflanzenämme
Rio de Janeiro [ˈʁi.u d(ʒi) ʒɐˈne(j)ɾu] isch die zwäitgrössti Stadt z Brasilie und d Hauptstadt vom Bundesstaat Rio de Janeiro. Si lit an dr Guanabara-Bucht im Südoste vom Land. Dr Naame (portugiisisch für „Januar-Fluss“) chunnt drvo, ass dr Seefaarer Gaspar de Lemos, wo d Bucht am 1. Januar 1502 entdeggt het, si für d Mündig vom ene groosse Fluss ghalte het. Im administrative Stadtgebiet lääbe öbbe 6,3 Millione Lüt (2010). D Metropolregion het 11,9 Millione Iiwooner (2010). Bis 1960 isch Rio de Janeiro d Hauptstadt vo Brasilie gsi, denn het Brasília die Funkzioon übernoo. Rio isch aber noch São Paulo s bedütendste Handels- und Finanzzentrum im Land. De Iiwooner vo dr Stadt säit mä Cariocas. Das chunnt vom ene Wort us dr Sprooch vo de Tupinambá, wo zum Tupí-Guaraní ghört. Es bedütet „Hütte vom wisse Maa“. D Woorzäiche vo Rio de Janeiro si dr Zuckerhuet, die 38 Meter hoochi Christusfigur uf em Gipfel vom Corcovado und dr Strand vom Stadtdäil Copacabana, wo äine vo de berüemtiste uf dr Wält isch. D Stadt isch au bekannt wägen em Karneval vo Rio, wo jeedes Joor stattfindet. D Paraade vo de Sambaschuele ghöört zu de gröösste Paraade uf dr Wält. Elisabeth Blum, Peter
D Le Maire-Strooss (schbanisch Estrecho de le Maire) isch e Seewääg zwüsche dr Isla de los Estados und em östligste Uslöifer vom argentinische Däil vo Füürland. Si isch 34 sm lang und an dr ängste Stell 30,6 km bräit. D Holländer Jacob Le Maire und Willem Cornelisz Schouten häi d Strooss am 24. Januar 1616 entdeggt, wo si e Verbindig zwüschen em Atlantik und em Pazifik gsuecht häi, wo si mit em Schiff duure häi chönne. Si häi e nöije Seewääg müesse sueche, wil ene die Niederländischi Ostindie-Kompanii verbote het, dur d Magellanstrooss z seegle. E baar Dääg spööter, am 29. Januar, häi si s Kap Hoorn entdeggt und im dr Naame Hoorn gee häi noch dr Heimetstadt vom Schouten. D Strooss sälber het spööter iire Naame zu Eere vom Le Maire überchoo. Beluga Racer.com Archivlink (Memento vom 25. Novämber 2015 im Internet Archive)
Tahiti, elteri Nääme Otaheite, King George Island, Isla de Amat oder Sagittaria, isch en Insle im Südpazifik, wo politisch zu Franzöösisch-Polynesie ghöört. Si het e Flechi vo 1'042 km² und 186'909 Iiwooner (Stand: 2012). D Hauptstadt und grössti Stadt vo dr Insle isch Papeete. Tahiti lit in dr Zitzone UTC−10. Tahiti ghöört geografisch zu de Gsellschaftsinsle (franzöösisch : Îles de la Société), gnauer zu de Insle über em Wind (franzöösisch : Îles du Vent). Si isch die grössti und bevölkerigsriichsti Insle im Archipel. Tahiti isch e Dobbelinsle us Tahiti Nui und em chliinere Tahiti Iti (Chläi-Tahiti), wo au weniger besiidlet isch. Die bäide Däil si dur e Isthmus vo Taravao verbunde. Uf dr Insle het s stäili Gipfel, dr höggst von ene isch dr Mont Orohena uf Tahiti Nui und isch 2'241 m hooch. Die höggsti Erhebig uf Tahiti Iti isch dr Mont Ronui mit 1'332 Meter. Fliessgwässer häi diefi Dääler usgrabt, vo um sä umme schroffe Felsgrat stönde. S Innere vo dr Insle isch umbewoont und isch dicht mit dropischer Vegetazion bewaggse und isch nume doo und dört vo umbefestigte Wääg und Fuesswääg erschlosse. D Siidlige befinde sich im schmale Küstesträife, dr Norde und dr Weste vo Tahiti si
S Kap Hoorn (au Kap Horn, span. Cabo de Hornos, ängl. Cape Horn) isch e Landspitze uf dr chilenische Felseninsle Isla Hornos. Es isch dr südligsti Punkt vo Südamerika abgsee vo de abgelegene Diego-Ramirez-Insle und de Südseesandwitschinsle, wo mänggisch au zu Südamerika zelt wärde. S Kap Hoorn isch von ere Expedizion vo dr Hoorner Austraalse Compagnie vom niederländische Seefaarer Willem Cornelisz Schouten am 29. Januar 1616 entdeggt worde und er het em zu Eere vom Root vo dr Stadt Capo Hoorn gsäit. D Behauptig, ass dr Ängländer Francis Drake S Kap Hoorn scho im Oktober 1578 entdeggt häig und im als Kap Elisabeth gsäit häog, isch erst noch 1618 gmacht worde, wo dr Drake scho zwanzig Joor lang dood gsi isch. Aber däm sini Notize und d Bricht vo sinere Mannschaft understürze die Behauptig nid. Bis dass dr Panamakanal im August 1914 eröffnet worde isch, isch d Rute um s Kap Hoorn e wichdigi Schiffaartsrute gsi. Usser dr Magellanstrooss e chli witer gege Norde isch das dr äinzig Wääg für Schiff gsi, zum vo Öiropa us über e Atlantik an d Westküste vo Amerika – z. B. uf Chile oder Kalifornie – z choo. Wolf-Ulrich Cropp: Goldrausch in der Karibik
Em Bebbi sy Jazz isch en äidäägigs Dschääsfest z Baasel, wo sit 1984 jeedes Joor im August stattfindet. Mit sine 50'000 bis 70'000 Bsuecher ghöört s zu de grösste Dschääsaaläss in dr Schwiz. S Wort «Bebbi» im Naame isch dr Baasler Usdrugg für «Baasler». Bim erste Em Bebbi sy Jazz im Joor 1984 häi 16 Grubbe an acht Blätz rund um s Hotel Basel Muusig gmacht. Hützudags si s mee as 70 Bänds, wo siibe Stunde lang an öbbe 30 Blätz vom säggsi am Oobe aa ufdräte. E Hufe vo de Formazioone si us dr Regioon, won e Hoochburg vom Dschääs in dr Schwiz isch; aber au Grubbe us em öiropäische Usland und us Übersee si verdräte. Verschiideni Schaner vo Dschääs wärde gspiilt: Ragtime, Dixie, Bebop, Blues, Funk, Latin, Swing, e Bigband spiilt uf dr Määrtblatzbüüni am Roothuus, Gospelchör singe in Kiirche, Jazzrock- und Streetbands dräte uf öffentlige Blätz und in Gasse uf und Gläinstgrubbe in Lokaal und Innehööf. Daas alles spiilt sich am Spaalebärg und drum ume ab, in dr Groossbaasler Altstadt zwüschen em Fischmäärt, Haibärg und Noodlebärg bis zur Lienerdskiirche. D Uffüerige si gratis und d Veraastaltig wird dur Sponsore, Gönner und Biidrääg vo de Bäize wo mitmache,
47.5544444444447.5894444444444Koordinate: 47° 33′ 16″ N, 7° 35′ 22″ O; CH1903: 611353 / 267092 S Stadtcasino Baasel isch e Konzärthuus in dr Stadt Baasel. S Geböid befindet sich im Groossbaasel am Barfüesserblatz. Dr grössti Saal, dr Muusigsaal us em Joor 1876 het 1500 Blätz und isch internazional für sini hervorragendi Akustik bekannt. S Sinfoniiorchester Baasel (Schefdirigänt: Dennis Russell Davies) isch do dehäi. Au s renommierte Kammerorchester Baasel und d Basel Sinfonietta veraastalte iiri Sinfoniikonzärt in däm Saal. D Silvesterkonzärt im Muusigsaal wärde sit 1996 vom Basler Festival Orchester gspiilt, wo in sällem Joor gründet worde isch. S Geböid wird vo dr Casino-Gsellschaft Baasel betriibe. D Aafäng vom Stadtcasino göön bis 1808 zrugg, wo sich die Allgemäini Lääsgsellschaft Baasel im Rinacherhoof am Münsterblatz für gmäinsami Diskussions- und Spiildräffe iigmietet het. D Zaal vo de Mitgliider isch schnäll gwaggse und 1820 het sich im Raame vom Schwizerische Muusigfest z Baasel die Brovisorischi Commission zur Errichdig vom ene Gsellschaftshuus formiert und die het im junge Archidekt Melchior Berri dr Ufdraag gee, s Geböid z blaane. 1822 het mä uf eme Gländ in dr Innestadt bim Barfüesserblatz afo baue. Zur gliiche Zit het s e brivati Iniziative gee, zum dusse vor de Stadtmuure im hütige
D Lienertskiirche isch en evangelisch-reformierti Kiirche in dr Stadt Baasel. Es isch e gotischi Stadt- und Stiftkiirche und isch em häilige Lienert gweiht. Si stoot in dr Groossbaasler Altstadt am Lienertskiircheblatz. Vom alte Stadtkärn chunnt mä über e langi Stääge uf e Lienertsbärg zur Kiirche, wo uf eme Hügelsporn vom Baasler Westblatoo lit, 17 Meter über em Barfüesserblatz. Si isch Däil vo dr Befestigungsaalaag vom innere Muurering vom 12. Joorhundert gsi, was mä dr riisige Westwand hüt no cha aagsee. Lueg au: S Lienertklooster Mä wäiss nid, wenn mä mit em Bau von ere St. Lienertskiirche aagfange het. D Arbet an dr dreischiffige romanische Basilika het um s Joor 1080 aagfange und 1118 isch si gweiht worde. Vo däm Bau existiert hüte no d Krypta mit e baar Wandmoolereie us em 12. Joorhundert und Greeber us sällere Zit. Im Joor 1135 het mä zur Pfarrkiirche en Augustiner-Choorheere-Stift draabaut und s Kloster isch zum ene umfangriiche Geböidkomplex gwaggse. S Baasler Ärdbeebe vo 1356 het e groosse Däil vo dr Kiirche und vo de Klostergeböid zerstöört. 1360 het mä denn uf de Drümmer vo dr alte Kiirche e hochgotischi Basilika baut. Über d Krypta het mä e flach deckte Langchor und zwäi
D Botany Bay isch e groossi Bucht im Stadtgebiet vo Sydney, öbbe sibe Kilometer südlig vom Central Business Districts (Stadtzentrum). Am 29. April 1770 si dört die erste Brite under em James Cook in Australie glandet. D Portugiise si scho im 16. Joorhundert immer wider äinisch z Australie aachoo, und d Holländer si zum erste Mol 1606 dört glandet. Wo dr Cook in dr Botany Bay aachoo isch, isch er uf sinere erste Wältumseglig mit dr Endeavour gsi. Er het d Bucht und die australischi Ostküste genau vermässe, und sini Daate si zum Däil bis in d Middi vom 20. Joorhundert brucht worde. Zerst het d Bucht dr Naame Stingray Bay überchoo, denn dört si e Hufe Stachelroche as Broviant gfischt worde. Dr hütig Naame, wo uf Dütsch öbbe Botanik-Bucht bedütet, verdankt d Bucht em Umstand, ass dr Botaniker Sir Joseph Banks und si Zäichner Daniel Solander, d Naturwüsseschaftler vo dr Expedizion, vo dr Artevilfalt vo de Pflanze, wo si dört gfunde häi, unghüür begäisteret gsi si. Dr Cook het de Kap uf de Site vo dr Bucht denn Cape Banks (N) und Point Solander (S) gsäit. Die bäide Landzunge und s Land nääbedraa bilde dr chlii Botany Bay Nationalpark,
Vorlage:Infobox Atoll/Wartung/HoeheFehlt Tetiaroa isch en Atoll im Pazifik, wo 42 km nördlig vo Tahiti lit. Es bestoot us 13 Äinzelinsle, wo sich um d Lagune grubbiere. Die ganzi Landflechi vom Atoll isch öbbe 6 km² grooss. Tetiaroa ghöört geografisch zu de Insle über em Wind (franzöösisch: Îles du Vent) vo de Gsellschaftsinsle, administrativ zelt s zu Franzöösisch-Polynesie und dört zur Gmäind Arue uf Tahiti. S Dorf Tetiroa und e Landbaan lige im Nordoste vo dr Insle Onetahi. 1904 het die kööniglichi Familie vo Tahiti d Insle em Zaanarzt Johnston Walter Williams vermacht. Bis 1965 het si e baar Mol iire Bsitzer gwäggslet. Wo dr Spiilfilm Meuterei auf der Bounty in däm Joor fertig dräit worde isch, het dr Marlon Brando d Insle für 99 Joor pachdet. Commons: Tetiaroa – Sammlig vo Multimediadateie Tetiaroa uf NASA Earth Observatory (änglisch) Tetiaroa uf Tamburello Magazin (dütsch)
Moorea (tahitianisch Mo’orea), elteri Nääme Aimeho oder Eimeo (Cook), Santo Domingo (Boenechea) und York Island (Wallis), isch en Insle im Süd-Pazifik, wo politisch zu Franzöösisch-Polynesie ghöört. Si het e Flechi vo 133 km² und öbbe 16 Duusig Iiwooner. Moorea ghöört geografisch zu de Gsellschaftsinsle (franzöösisch Îles de la Société), gnauer zu de Insle über em Wind (frz. Îles du Vent). Si isch die chliineri Schwöster vo Tahiti und mä cha sä vo Tahiti us gsee. Zwüschene isch e Meerängi wo 17 km bräit isch. In dr Legände häisst s, ass Moorea d Ruggeflosse vom ene groosse Fisch sig. D Insle het öbbe d Form vom ene gliichsitige Dreiegg. Uf sinere nördlige Site het s zwäi diefi Buchte, d Baie de Cook (Cook’s Bay) und d Baie d’Opunohu. E Gebirgszug wo d Form vom ene V het und im Durchschnitt 800 m hooch isch, däilt d Insle in e Nord- und e Südhelfti und isch d Wasserschäide. E Hufe Fliessgwässer häi stäili Dääler usgrabt. Die höggsti Erheebig isch dr Mont Tohiea (au Tohivea gschriibe) mit ere Hööchi vo 1'207 m. Vor em Nordwestspitz lige die bäide umbewoonte Insle, Motu Tiahura und Fareone. Vili Lüt halte Moorea für die schönsti Insle vo
Huahine isch en Atoll im Pazifische Ozean und ghört zu de Gsellschaftsinsle, eim vo de fümf Archipel vo Franzöösisch_Polynesie. Es isch s östligste Atoll vo dr Grubbe vo de Insle under em Wind (franzöösisch Îles-sous-le-Vent). Huahine lit öbbe 175 Kilometer nordwestlig vo Tahiti, wo die grösst Insle vo Franzöösisch-Polynesie isch, und öbbe 50 km östlig vo Raiatea. S Atoll bestoot vor allem us zwäi zentrale Vulkaninsle, wo nume dur e seer schmaale und säichte Kanal vonenander drennt si: Die gröösseri häisst Huahine Nui und die chliineri Huahine Iti. Die Landflechi vo de Insle isch öbbe 74 km². Die höggsti Erheebig uf Huahine Iti isch 460 m über em Meer, uf Huhine Nui isch s dr Mont Turi, wo 669 Meter hooch isch. Die franzöösischi Kolonialmacht het d Insle über em Wind mit Tahiti in de 1880er Joor übernoo, d Insle under em Wind erst im Joorzäänt druf. S Köönigriich vo Huahine und Maia'o, wo bis denn unabhängig gsi isch, isch erst 1895 annektiert und Däil vom hütige Franzöösisch-Polynesie worde. Huahine het 5'999 Iiwooner (Stand: August 2007) und isch e Gmäind (frz. commune) in de Gsellschaftsinsle. Dr Hauptort vo dr Gmäind und dr grösst Ort uf dr Insle isch Fare an
Tschechoslowakei (tschechisch: Československo, slowakisch: Česko-Slovensko) (am längsti bestandeni amtlichi Vollform Československá republika (ČSR) (Tschechoslowakischi Republik)) isch d Bezeichnig vomene Binnenstaat in Mittel- und Osteuropa, wo unter mehrere offizielle Name vo 1918 bis 1992 bestande het, uf em Gebiet vo de hütige Staate Tschechie, d Slowakei und em Teil vo de Ukraine. Er hät im Weste a Dütschland (vo 1949 bis 1990 au a die Dütschi Demokratischi Republik), im Norde a Pole, im Oste zerscht a Rumänie (bis 1946) und spöter a d Sowjetunion (bis 1991) und a d Ukraine und im Süde a Ungarn und Österrich gränzt. Er hät sich us Böhme, Mähre, Schlesie, de Slowakei und Transkarpatie zämmegsetzt. D Amtssprache sind Tschechisch, Slowakisch und Ukrainisch ksi. D Tschechoslowakei isch am 28. Oktober 1918 unter em Name Tschechoslowakischi Republik (ČSR) i de Hauptstadt Prag als freiheitlich-demokratische und soziale Rächtsstaat nach westlichem Vorbild proklamiert worde und hät bis zum Münchner Abkomme und em Erste Wiener Schiedsspruch 1938 existiert, in dene d Republik s Sudeteland a NS-Dütschland und Teil vo de Südslowakei a Ungarn hät abtrete müsse. Vo 1938 bis 1939 hät s Land Tschecho-Slowakischi Republik (Č-SR) ghäisse und isch e föderativi Republik mit zwei autonome Teilstaate ksi. Im März 1939 isch
Raiatea, polynesisch Havai’i, alti Nääme Ulietea (James Cook), Uriatea (William Ellis) und Princess (Domingo de Boenechea), isch en Insle im südlige Pazifik znd ghöört geografisch zu de Gsellschaftsinsle, gnauer zu de Unsle under em Wind (franzöösisch „Îles Sous-le-vent“). Si isch die zwäitgrössti Insle vo de Gsellschaftsinsle und het e Flechi vo 194 km². Politisch ghört Raiatea zu Franzöösisch-Polynesie und lit öbbe 220 km nordwestlig vo Tahiti, wo die grössti Insle und s Verwaltigszentrum vom Archipel isch. Raiatea isch en Atoll und lit zämme mit dr Insle Tahaa nääbedraa im gliiche Koralleriff. Dr Ursprung vo dr Hauptinsle isch vulkanisch und si bestoot vor allem us magmatischem Gstäi. Uf em Riff zringshum und in dr Lagune si e Hufe Motus us wissem Korallesand und Korallestückli. Tahaa isch nördlig vo Raiatea, zwüsche de bäide Insle het s e 3 km schmaale Sund. D Saag verzelt, ass es s Werk von ere Murääne isch, wo vom Gäist von ere doote Brinzässin bsässe isch. Mit em Boot brucht mä vo Raiatea über d Lagune uf Tahaa öbbe 20 Minute. Uf Raiatea het s schroffi Gipfel und e stark zerklüfteti Küstelinie mit Buchte, wo dief iigschnitte si, und in dr Lagune si e Hufe chliini und
Dr Lew Trozki isch e kommunistische Bolitiker, russische Revolutionär un marxistische Theoretiker gsii. Är isch Volkskommissar vum Uuswärtige, fir Chriegswäse, Ernehrig, Transport, Verlagswäse und Grinder un Organisator vu dr Roten Armee gsii. No ihm isch dr Trotzkismus gnännt, e Richtig vum Marxismus-Leninismus, wu vu dr friejere sowjetische Barteilinie abwycht. Är isch vum Josef Stalin anne 1927 entmachtet un 1929 in s Exil drobe wore. Anne 1940 het en z Mexiko e sowjetische Agänt umbrocht. Ergebnisse und Perspektiven. Die treibenden Kräfte der Revolution, 1906 Über den Terror, November 1911 Der Krieg und die Internationale, 1914 Zimmerwalder Manifest, 15. September 1915 Von der Oktoberrevolution bis zum Brester Friedensvertrag. 1919 Terrorismus und Kommunismus. 1921 Zwischen Imperialismus und Revolution. Die Grundfragen der Revolution an dem Einzelbeispiel Georgiens (Site cha nüme abgrüeft wärde; Suche im Webarchiv)[1] [2] Vorlage:Toter Link/kommunistische-internationale.de 1922 Das Recht der nationalen Selbstbestimmung und die proletarische Revolution, 1922 1917 – Die Lehre des Oktobers, 1924 Literatur und Revolution. 1924 Die Geburt der Roten Armee. 1924 Der Krieg und die Revolution. 1925 Kapitalismus oder Sozialismus. 1925 Wohin treibt England? 1925 Europa und Amerika, 1926 Der amerikanische Pazifismus, 1926 Die wirkliche Lage in Russland. 1928 Die Internationale Revolution und die Kommunistische Internationale, 1929 Die österreichische
Freiamt isch de Name vo däne geografische Objekt: Freiamt (Schwarzwald), e Gmei in Bade-Württeberg, Dütschland Freiamt (Schweiz), e Region im Kanton Aargau, Schwiiz Freiamt Affoltern, es historisch Gebiet, wo hüt zum Bezirk Affoltere im Kanton Züri ghört
Füürland (schbanisch Tierra del Fuego, uf Dütsch „Land vom Füür“) isch e Grubbe vo Insle am Südspitz vo Südamerika. Zwüschen em Festland und em Füürland goot d Magellanstrooss duure. D Inslegrubbe het e Landflechi vo 73'746 km², d Hauptinsle Isla Grande de Tierra del Fuego isch 47'000 km² grooss. Im östlige Däil, wo zu Argentinie ghöört, lääbe öbbe 127'000 Lüt, im westlige, chilenische Däil öbbe 8'000. Füürland isch 1881 dur e Meridian 68° 36′ westligi Lengi in en östlige Däil für Argentinie (hüte d Browinz Tierra del Fuego) und e westlige Däil für Chile (hüte d Magallanes) däilt worde. Eduardo Galeano: Die offenen Adern Lateinamerikas. Die Geschichte eines Kontinents. Hammer, Wuppertal 1988, ISBN 3-87294-162-3 Historia de Tierra del Fuego República Argentina. Roberto Hosne: Patagonia. History, Myths and Legends. Duggan-Webster, Buenos Aires 2001, ISBN 987-98626-0-0 Johannes Hemleben: Darwin. Rowohlt, Reinbek bei Hamburg 2004, ISBN 3-499-50137-6 R. Krisai: Die Moore Feuerlands. In: G. M. Steiner (Hrsg.): Moore von Sibirien bis Feuerland. Biologiezentrum der Oberösterreichischen Landesmuseen, Linz 2005, ISBN 3-85474-146-4, S.373–378 Mateo Martinic: Brief History of the Land of Magellan. Punta Arenas 2002 Jürgen Vogt, Argentinien mit Patagonien und Feuerland, 8., aktualisierte Auflage 2012/13, Reise Know-How ISBN 3-8317-2112-2 Commons: Tierra del Fuego –
Bora Bora isch en Atoll, wo zur Grubbe vo de Gsellschaftsinsle in Franzöösisch-Polynesie ghöört, gnauer zu de Insle under em Wind, im Süd-Pazifik. S Atoll lit öbbe 260 km nordwestlig vo Tahiti bi 151° 44' West und 16° 29' Süd und het e Landflechi vo im Ganze 38 km2. Bora Bora isch en Atoll, wo die klassischi Atollform het mit eme Bärg in dr Middi und eme Ring vo Koralle mit e Hufe Motus zringsum het, wie s dr Charles Darwin beschriibe het. S Atoll het sich scho wit entwigglet: D Caldera vom Zentralvulkan isch scho versunke und nume no Däil vom Rand vom verwitterete Krater stönde no us em Meer uuse, drunder die höggste Erhebige vo dr Insle: dr Mont Otemanu mit 727 m, dr Mont Pahia mit 661 m und dr Mataihua mit 314 m. D Zentralinsle Bora Bora bestoot zum grösste Däil us basaltischer Lava. Die chliinere Motus si flachi, sandigi Koralleinsle. D Hauptinsle isch 9 km lang und an iirer bräitiste Stell 5 km bräit. D Siidlige befinde sich alli an dr Küste, s Innere vo dr Insle isch fast ganz unerschlosse. Um d Insle ume dr Küste nooch goot e Ringstrooss, wo 32 km lang
D Gsellschaftsinsle (franzöösisch Îles de la Société) si en Inslegrubbe im Pazifische Ozean, wo zu Franzöösisch-Polynesie ghöört. Uf iine läbt e groosse Däil vo dr Bevölkerig vo Franzöösisch-Polynesie. D Gsellschaftsinsle si e dropischi Südseeinselgrubbe vo vulkanischen Ursprung. Wirtschaftlig si si dr wichdigst vo de fümf Archipel vo Franzöösisch-Polynesie. Si wärde in zwäi Grubbe iidäilt: in d Insle über em Wind, Îles du Vent und in d Insle under em Wind, Îles sous le Vent. Uf dr Hauptinsle Tahiti, wo uf ere 50 % vo de Iiwooner vom Archipel lääbe, befindet sich au d Hauptstadt vo Franzöösisch-Polynesie, Papeete. D Insle si vor allem in dr Region vo dr Küste besiidlet. Im Innere, wo gebirgig und schweer zuegänglig isch, läbe nume wenig Lüt. Tahiti Moorea Tetiaroa Mehetia Maiao Bora Bora Huahine Maupiti Raiatea Tahaa Tupai Manuae Maupihaa Motu One/Bellingshausen S Klima uf de Insle variiert je noch dr geografische Laag zwüsche dropisch und subdropisch. Dank dr Hitz, dr seer hooche Luftfüechtikait und em fruchtbare vulkanische Boode si uf de Insle dichti Räägewälder gwaggse. Mä underschäidet zwäi Jooreszite: e häissi Jooreszit vom Novämber bis zum Merz e chüeleri Jooreszit vom April bis zum Oktober. Prager, Chr.; Bette-Wengatz, C.: Traumziele im Pazifik, Artcolor Verlag,
S Cape Tribulation (änglisch: „Kap vom Unglück“ oder „Kap vo dr Noot“) isch e Landzunge an dr Ostküste vo Australie. Si befindet sich öbbe 45 km nördlig vo Port Douglas und 110 km nördlig vo Cairns in Queensland. Dört chömme dr Räägewald und s Great Barrier Reef zämme. Dr Naame chunnt drvo, ass im James Cook si Schiff uf sinere erste Südseeräis am 11. Juni 1770 dört uf Grund gloffe isch und fast verlore gange wäär. D Repratuur het e Moonet brucht und erst denn het dr Cook chönne witerfaare. Es het e Siidlig uf em Kap mit öbbe 150 Iiwooner. Mäistens cha mä mit eme normale Auti aanefaare. Dr Wääg goot mit ere Fääri über e Daintree River. Dr Ort sälber bestoot us meerere Resorts bzw. Unterkümft und e baar Restorant. Nördlig vom Kap lit Cooktown, wo mä en Allrad-Faarzüg brucht für zum aanezchoo. Cape Tribulation ghört zum UNESCO-Wälterb vo de Wet Tropics of Queensland. Commons: Cape Tribulation – Sammlig vo Multimediadateie