rlitschk/wikidir huggingface dataset:
A Wimmelbuach ischt a Bilderbuach fir Kender, wo ogfähr em Alder zwischa zwoi ond fenf Jôhr send. Dia Wimmelbiacher zeichnet sich dôdurch aus, dass dia Bilder en deam Buach voll send vo Leit, Viicher ond Sacha, dô wemmlet’s also noch ond necher vo Kleinichkeida. Meischdens vorzichdet d Autora vo deane Biacher ganz uff da Tekscht, ond wenn ausnahmsweis amôl dr Tekscht et fehla derf, nô ischt’r zemlich kurz. S Format kô saumäßich grauß sei (so bis zo DIN A 2) oder arg kloi (zom Beischbiil 10 môl 10 Zendemetr). D Bledder send us-ma stabila Babbadeckl, damit-se et glei nôch de erschda baarmôl Druchbleddra an Riss kriaga kennet. Jedes Buach ischt a-ma beschdimmda Thema gwidmet odr vorzehlt a durchgängigs Gschichtle, manchmôl trifft au boides zua. A baar Beischbiil: Frühling, Sommer, Herbst und Winter vom Ali Migutsch Weihnachten in der Wimmelwelt vom Joachim Krause Stuttgart wimmelt vo dr Tina Krehan DUDEN – Das Wimmel-Wörterbuch Stefan Seidel: Das große AUTO-WIMMELBUCH So lernet de kloine Kender ihr Umwelt besser kenna ond entwicklet a Vorstendnis fir d Nadur. Au d Freid an de Biacher wuud gweckt. Drzua kommt noh, dass dia Kender oft kloine Uffgaba leesa sollet, zerscht mit Hilf vo-ma Erwachsena ond schbäder alloi.
D Fabia Zindel (* 1968 z Chur) isch e Baasler Disäinere. D Zindel isch z Chur uf d Wält choo und ufgwaggse. 1988 isch si uf Baasel und het d Textilfachklass an dr Schuel für Gstaltig z Basel absolwiert. Sit 1995 het si under iirem Leibel Matrix e Büro für Textil- und Flechidisäin mit ere äigene Handsiibdruckerei im Baasler Bachlätte-Kwardier ghaa. 2010 het si dr Matrix-Shop im Santihanns ufdoo. Si schafft über d Diszipliine äwäg mit Künstlerinne und Disäiner zämme, und isch under anderem verantwortlig für s Oberflechedisäin von e hufe architektonische Brojekt in dr Schwiz. Für iir Wärk het si e baar nazionali und internazionali Uszäichnige überchoo, drunder 2016 dr Kulturbriis vo dr Stadt Baasel. Fabia Zindel erhält den Basler Kulturpreis 2015 uf dr Website vom Kanton Basel-Stadt, abgrüeft am 19. Januar 2016 CV Fabia Zindel, abgrüeft am 19. Januar 2016
Andermatt oder Üf der Matt isch e politischi Gmeind im Kanton Üüri, Schwiiz. Andermatt lit im Urscheletall a dr Ryys. Vo dr Gmeindsflächi sind 40,8 % landwirtschaftlichi Flächi, 5,5 % Wald, 1,7 % Sidligsflächi und 52 % suschtigi Flächi. D Nachburgmeinde vo Andermatt sind Hospental, Geschenä und Gùùrtnällä, d Bindner Gmeind Tujetsch un di Tessiner Gmeind Airolo. Andermatt isch zum erschte Mal gnamset worde im Jahr 1203 als de Prato, 1290 A der Matte. Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Üüsländeraateil isch 2010 bi 12,8 % gläge. 10,1 % vo dr Iiwooner sind evangelisch-reformiert, 86,2 % sind remisch-katholisch (Stand 2000). Bi dr Nationalraatswaale 2015 hät s das Ergebnis gää: SVP 21,8 %, CVP 68,1 %, GP 9,5 %, Suschtigi 0,5 %. Dr Gmeindspräsident vo Andermatt isch dr Roger Nager (Stand 2016). D Arbetslosigkeit isch im Jaar 2011 bi 1,8 % gläge. Bi dr Volkszellig 2000 hend vo dr 1282 Iiwohner 95,2 % Diitsch als Haiptsprach aagää, 0,3 % Franzesisch, 0,9 % Italienisch und 4,5 % anderi Sprache. Dr hekschtalemannisch Dialäkt vo Andermatt ghert zue dr Mundart vom Urseretal. Iso Müller: Geschichte von Ursern. Von den Anfängen bis zur Helvetik. Desertina-Verlag, Disentis 1984, DNB 890286019. Thomas Brunner: Die Kunstdenkmäler des Kantons
Baawä oder Bauä (amtlich Bauen) isch e politische Gmeind im Kanton Üüri, Schwiiz. Baawä lit am Weschtufer vom Ürnersee am Fuess vo dr Baawästeck. Zue dr Gmeind ghert ai dr Willer Islete. Vo dr Gmeindsflächi sind 13,5 % landwirtschaftlichi Flächi, 74,9 % Wald, 2,9 % Sidligsflächi und 8,7 % suschtigi Flächi. D Nachburgmeinde vo Baawä sind Selìsbäärg, den Vierwaldstättersee und Isenthal. Baawä isch zum erschte Mal gnamset worde im Jahr um 1150 als Bawen. Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Üüsländeraateil isch 2010 bi 8,2 % gläge. 7,9 % vo dr Iiwooner sind evangelisch-reformiert, 86 % sind remisch-katholisch (Stand 2000). Bi dr Nationalraatswaale 2015 hät s das Ergebnis gää: SVP 40,6 %, CVP 30,4 %, GP 27,5 %, Suschtigi 1,4 %. D Gmeindspräsident vo Baawä isch d Heidi Meier (Stand 2016). D Arbetslosigkeit isch im Jaar 2011 bi 0,9 % gläge. Bi dr Volkszellig 2000 hend vo dr 228 Iiwohner 99,1 % Diitsch als Haiptsprach aagää, 0,4 % Italienisch und 0,9 % anderi Sprache. Dr hekschtalemannisch Dialäkt vo Baawä ghert zue dr Nidwaldner Mundart. Helmi Gasser: Die Kunstdenkmäler des Kantons Uri, Band 2: Die Seegemeinden. Hrsg. von der Gesellschaft für Schweizerische Kunstgeschichte GSK. Bern 1986 (Kunstdenkmäler der Schweiz Band 78).
Birglà (amtlich Bürglen) isch ä politischi Gmeind im Kanton Üüri, Schwiiz. Birglà lit am Iigang zum Schächetal. Vo dr Gmeindsflächi sind 51,4 % landwirtschaftlichi Flächi, 19,9 % Wald, 2,1 % Sidligsflächi und 26,6 % suschtigi Flächi. D Nachburgmeinde vo Birglà sind Ättighüüsä, Alteref, Flielä, Sisìgä, d schwyzer Gmeinde Riemestaldä und Muetithal, und wider im Ürnerland Unterschächä, Spirìgä und Schaateref. Birglà isch zum erschte Mal gnamset worde im Jahr 857 als Burgilla. Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Usländerateil isch 2010 bi 4,5 % glägä. 4,7 % vo dr Iiwooner sind evangelisch-reformiert, 91,3 % sind remisch-katholisch (Stand 2000). Bi dr Nationalraatswaale 2015 hät s das Ergebnis gää: SVP 50,1 %, CVP 23,9 %, GP 23,9 %, Suschtigi 2,2 %. Dr Gmeindspräsident vo Birglà isch dr Erich Herger (Stand 2016). D Arbetslosigkeit isch im Jaar 2011 bi 0,5 % gläge. Bi dr Volkszellig 2000 hend vo dr 3878 Iiwohner 96,7 % Diitsch als Haiptsprach aagää, 0,1 % Franzesisch, 0,4 % Italienisch und 3,2 % anderi Sprache. Dr hekschtalemannisch Dialäkt vo Birglà ghert zue dr Untere Ryysstaler Mundart. Dani Arnold (* 1984), Bärgfierer und Extrembärgstiiger, wohnt z Birgle d Pfarrchilche s Tell-Museum dr Meierturm d Tell-Kapell dr Tell-Brunne s Dänkmol «Frau Tell mit
Eerstfält isch e politische Gmeind im Kanton Üüri, Schwiiz. Eerstfält lit üf dr linke Site vo dr Ryys am Iigang zum Erschtfeldertal. Vo dr Gmeindsflächi sind 11,7 % landwirtschaftlichi Flächi, 29,2 % Wald, 2,8 % Sidligsflächi und 56,2 % suschtigi Flächi. D Nachburgmeinde vo Eerstfält sind Ättighüüsä, Schaateref, Sììlenä und Gùùrtnällä und Wassä. Eerstfält isch zum erschte Mal gnamset worde im Jahr 1258 als Ourzcvelt (1638 lat. in Protocampis, 1831 Hirschfelden). Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Üüsländeraateil isch 2010 bi 16,3 % gläge. 10,2 % vo dr Iiwooner sind evangelisch-reformiert, 79,1 % sind remisch-katholisch (Stand 2000). Bi dr Nationalraatswaale 2015 hät s das Ergebnis gää: SVP 41,5 %, CVP 25,4 %, GP 30,7 %, Suschtigi 2,4 %. Dr Gmeindspräsident vo Eerstfält isch dr Werner Zgraggen (Stand 2016). D Arbetslosigkeit isch im Jaar 2011 bi 2,1 % gläge. Bi dr Volkszellig 2000 hend vo dr 3933 Iiwohner 88,7 % Diitsch als Haiptsprach aagää, 0,2 % Franzesisch, 2,4 % Italienisch und 11,1 % anderi Sprache. Dr hekschtalemannisch Dialäkt vo Eerstfält ghert zue dr Untere Ryysstaler Mundart. Commons: Erstfeld – Sammlig vo Multimediadateie www.erstfeld.ch Felix Müller, Hans Stadler: Erstfeld. In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz. Hans Stadler: Jagdmatt. In: Historisches Lexikon vo
Italie (italienisch Italia) isch en Staat in Südeuropa am Mittelmeer. Italie gränzt im Norde ad Schwiiz und a Ööstriich, im Oste a Slowenie und as Adriatische Meer. Im Süüde gränzt Italie as Ionische Meer, im Weste as Thyrrenische Meer und nördlich von de Insle Korsika as Ligurische Meer. Im Nordweste verlauft d Gränze zu Frankriich grösteteils über d'Alpä. Zuesätzlich zähled als Enklave San Marino und d'Vatikanschtadt (in Rom) no dezue. Zu Italie ghöred d'Mittelmeer-Insle Sizilie, Sardinie und Elba. S Land isch 1861 gründet worde und isch bis 1946 e Monarchii ksi (lueg Königriich Italie). Hüt isch Italie unter anderem bekannt für sini Chuchi, d Mode und Designerartikel, d Bechleidigsinduschtrie und i der Kultur für d Architektur, d Forschig, d Kunscht, d Filme und Musig und für vil bedütende Turischteziel. Näbed dä Hauptstadt Rom sind die bedüütenste Stedt Mailand, Neapel, Genua, Turin, Venedig, Bologna, Florenz, Bari, Catania und Palermo. D'Halbinselform vom Land erinnered entfärnt ánen Stífel, wo sich vo Nordweste nach Südoste zieht. Di zwei wichtigste Gebirgszüüg sind im Norde d'Alpä (im Nordweste d'West- und Zentralpä und im Nordoste d'Dolomite und di süüdliche Chálchalpä) und über d Halbinsle abä de Apennin. De Apennin isch en Uusläufer vo de Alpä und bildet
Flielä isch e politische Gmeind im Kanton Üüri, Schwiiz. Flielä lit üf dr rächte Site vo dr Mindig vo dr Ryyss in Ürnsersee, eme Becki vom Vierwaldstettersee. S Rüssdelta isch es Naturschutzgebiet. Dr Ort bstaht üs dr Ortsteil Oberdorf, Dorf und Üsserdorf. Vo dr Gmeindsflächi sind 22 % landwirtschaftlichi Flächi, 55,1 % Wald, 6,1 % Sidligsflächi und 16,8 % suschtigi Flächi. D Nachburgmeinde vo Flielä sind Seedorf, dr Vierwaldstättersee, Sisìgä, Birglä und Alteref. Dur d Gmeind gaat d Strecki vo dr Gotthardbaan. Flielä isch zum erschte Mal gnamset worde im Jahr 1266 als Vluolon. Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Üüsländeraateil isch 2010 bi 10,5 % gläge. 5,9 % vo dr Iiwooner sind evangelisch-reformiert, 87,4 % sind remisch-katholisch (Stand 2000). Bi dr Nationalraatswaale 2015 hät s das Ergebnis gää: SVP 49,4 %, CVP 15,8 %, GP 29,4 %, Suschtigi 5,4 %. Dr Gmeindspräsident vo Flielä isch dr Simon Arnold (Stand 2016). Es het z Flielä es par Puurebetriib, wo uf den Alpen am Bärg ope Vee sümmeret. Am Rophaie schaffet d Wildheuer. Do drüber het s Schwiizer Färnsee anne 2016 en Dokumäntarfilm dräit. Bim Baanhof und bim Hafe vo Flielà isch es Gwärbgebiet mit verschidene Induschtrie. D Kompanyy isch e
Geschenä isch e politischi Gmeind im Kanton Üüri. Geschenä lit im obere Ryysstal. Zue dr Gmeind gheret näb em Dorf ai na d Wiiler Abfrutt (1'168 m), Wigge (1'318 m) und Gwüest (1'582 m) im Geschenertal. Vo dr Gmeindsflächi sind 7,3 % landwirtschaftlichi Flächi, 11,4 % Wald, 0,9 % Sidligsflächi und 80,4 % suschtigi Flächi. Dr under Däil vo dr Schellenä isch im Biet vo Geschenä. D Nachburgmeinde vo Geschenä sind Walliser Gmeind Obergoms, d Bärner Oberländer Gmeind Gadmä und im Üürnerland Wassä, Gùùrtnällä, Andermatt, Oschpital und Reialp. Geschenä isch zum erschte Mal gnamset worde im Jahr nach 1280 als Geschenden (1290 Gescheldun, 1294 Geschenen, 1429 ze Gestinen), Abfrutt 1549 als ob frutt; d Geschener Alp 1631 als Göschiner Alp (1708 Gestiner Alpen)). Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Üüsländeraateil isch 2010 bi 6,1 % gläge. 4,1 % vo dr Iiwooner sind evangelisch-reformiert, 88,5 % sind remisch-katholisch (Stand 2000). Bi dr Nationalraatswaale 2015 hät s das Ergebnis gää: SVP 28,8 %, CVP 54,2 %, GP 12,4 %, Suschtigi 4,5 %. Dr Gmeindspräsident vo Geschenä isch dr Felix Cavaletti (Stand 2016). D Arbetslosigkeit isch im Jaar 2011 bi 1,2 % gläge. Bi dr Volkszellig 2000 hend vo dr 511 Iiwohner 94,9
Gùùrtnällä isch e politische Gmeind im Kanton Üüri, Schwiiz. Gùùrtnällä lit im Ürner Oberland im obere Ryysstal. Vo dr Gmeindsflächi sind 11,9 % landwirtschaftlichi Flächi, 25,1 % Wald, 1,3 % Sidligsflächi und 61,7 % suschtigi Flächi. D Nachburgmeinde vo Gùùrtnällä sind Eerstfält, Sììlenä, d Bindner Gmeind Tujetsch und Andermatt, Geschenä und Wassä. Gùùrtnällä isch zum erschte Mal gnamset worde im Jahr 1257 als die Gurteneller (1321 Gruntellon, 1359 Gurtenelle)). Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Üüsländeraateil isch 2010 bi 4,2 % gläge. 2,2 % vo dr Iiwooner sind evangelisch-reformiert, 91,1 % sind remisch-katholisch (Stand 2000). Bi dr Nationalraatswaale 2015 hät s das Ergebnis gää: SVP 29,8 %, CVP 52,4 %, GP 15,9 %, Suschtigi 1,9 %. Dr Gmeindspräsident vo Gùùrtnällä isch dr Beat Jörg (Stand 2016). D Arbetslosigkeit isch im Jaar 2011 bi 1,1 % gläge. Bi dr Volkszellig 2000 hend vo dr 631 Iiwohner 97,3 % Diitsch als Haiptsprach aagää, 0,5 % Franzesisch und 2,2 % anderi Sprache. Dr hekschtalemannisch Dialäkt vo Gùùrtnällä ghert zue dr Ryysstaler Mundart. Gùùrtnällä Dorf Gùùrtnällä Wiler a dr Ryyss Arnisee Thomas Brunner: Die Kunstdenkmäler des Kantons Uri, Band 4: Oberes Reusstal und Urseren. Hrsg. von der Gesellschaft für Schweizerische Kunstgeschichte GSK. Bern 2008
Oschpìdall oder Hoschpìdall isch e politischi Gmeind (Ywonergmäind) im Kanton Üüri, Schwiiz. Hospìdall lit im Urscheletall am Zämmefluss vo dr Furkaryysy und dr Gotthardryss. I dr Gmeind lit üsser em glychnamige Dorf ai di frienerig Walsersidlig Zumdorf. Vo dr Gmeindsflächi sind 32,3 % landwirtschaftlichi Flächi, 9,7 % Wald, 1,4 % Sidligsflächi und 56,6 % suschtigi Flächi. D Nachburgmeinde vo Oschpìdall sind Reialp, Geschenä, Andermatt und d Tessiner Gmeind Airolo. Oschpìdall isch zum erschte Mal im Jahr 1285 als Hospenthal gnamset worde (1499 lat. Hospicium, 1616 Spithal), Zumdorf 1445 als zum Dorff. De Name «Hospental» chunt vo latynisch hospĭtāle (wie mer em dialäktaale Name na vil besser aagseet) und bidüütet «Herberg, Gaschthuus» (nämli vom Abt vo Disentis). En äigeni Ywonergmäind isch Oschpidall eerscht sit 1881, en äigeni Chilegmäind sit 1886. Dank em Gottert häts e gwüssi Bidüütig ghaa, aber de Bou vo de Gottertbaan (uufggange 1882) hät em wirtschaftlich gschadt. Defüür hät de Turismus ab em Fin de Siècle e Role gspilt. Sit 1926 isch es e Stazioon vo der Furka-Oberalp-Bahn reschp. hüt vo der Matterhorn-Gotthard-Bahn. Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Üüsländeraateil isch 2010 bi 4 % gläge. 94,7 % vo dr Iiwooner sind remisch-katholisch und 3,9 % evangelisch-reformiert (Stand
Ìsìtall isch e politischi Gmeind im Kanton Üüri, Schwiiz. Ìsìtall lit am Weschtufer vom Ürnersee imene Sitetal. Rings ums Tal het’s hööchi Bäärge: Dr Gitschä, Dr Urirotstock, dr Wissigstock, dr Ruchstock, dr Chaiserstuel, dr Briise, Dr Schwalmis und dr Oberbauestock. A de Bäärge sind schöni Alpe. Am See unde, vo dr Ìsìtallerbach us Delta het, isch dr Wyler Islete. Bim Doorff Ìsìtall chunt vo Süüde häär dr Chlitallerbach. Under em Dorf derdure gaat d Autobahn A 2 im Seelisbärgtunäll. Vo dr Gmeindsflächi sind 27,9 Prozänt landwirtschaftlichi Flächi, 26,2 Prozänt Wald, 0,6 Prozänt Sidligsflächi und 45,3 Prozänt suschtigi Flächi. Id Tääler ändedraaa chamä nume uber stotzigi Bärgwäägli: uber s Rot Grätli uf Ängelbärg, uber d Bannalper Schonegg un d Sinsgäuer Schonegg uf Oberrickäbach und Wolfäschiessä, und uber s Schteialper Jochli, s Hider Jochli un s Vorder Jochli uf Niderrickebach, Ämmettä und Beggeriäd. D Nachburgmeinde vo Ìsìtall sind d Nidwaldner Gmeinde Wolfäschiessä, Beggeriäd und Ämmettä, d Ürner Gmeinde Selìsbäärg, Baawä, Seedorf und Ättighüüsä, d Obwaldner Gmeind Ängelbärg und im Oschte trennt dr Vierwaldstättersee Ìsìtall vo Flielä. Dr Ortsname vo Ìsìtall chun zum erschte Mal in ere Urkunde usem Jahr 1280 vor als Yseltal. Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Üüsländeraateil isch 2010
Reialp oder Frìalp isch e politischi Gmeind im Kanton Üüri, Schwiiz. Reialp lit am weschtliche Änd vom Urscheletall am Fuess vom Furkapass üf dr linke Site vo dr Furkaryyss. Vo dr Gmeindsflächi sind 41,6 % landwirtschaftlichi Flächi, 2,3 % Wald, 0,6 % Sidligsflächi und 55,4 % suschtigi Flächi. D Nachburgmeinde vo Reialp sind d Walliser Gmeind Obergoms, Geschenä, Oschpidall und d Tessiner Gmeinde Airolo und Bedretto. Reialp isch zum erschte Mal gnamset worde im Jahr 1363 als Riealb. Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Üüsländeraateil isch 2010 bi 4,2 % gläge. 2,7 % vo dr Iiwooner sind evangelisch-reformiert, 97,3 % sind remisch-katholisch (Stand 2000). Bi dr Nationalraatswaale 2015 hät s das Ergebnis gää: SVP 36,6 %, CVP 54,9 %, GP 7,0 %, Suschtigi 1,4 %. Dr Gmeindspräsident vo Reialp isch dr Armand Simmen (Stand 2016). D Arbetslosigkeit isch im Jaar 2011 bi 1,6 % gläge. Bi dr Volkszellig 2000 hend vo dr 146 Iiwohner 100 % Diitsch als Haiptsprach aagää. Dr hekschtalemannisch Dialäkt vo Reialp ghert zue dr Mundart vom Urseretal. Reialp, Zentrum mit Chilche und Hotel «Post» Bahnhof vo Reialp Dampfbahn Furka-Bergstrecki Verladbahnhof Thomas Brunner: Die Kunstdenkmäler des Kantons Uri, Band 4: Oberes Reusstal und Urseren. Hrsg. von der
Schaateref isch e politische Gmeind im Kanton Üüri. Schaateref lit im Ryysstal am Nordfuess vo dr Bälmete (2'414 m ü. M.). Vo dr Gmeindsflächi sind 33,6 % landwirtschaftlichi Flächi, 37,7 % Wald, 11 % Sidligsflächi und 17,8 % suschtigi Flächi. D Nachburgmeinde vo Schaateref sind Ättighüüsä, Birglä, Spirìgä, Unterschächä, Sììlenä und Eerstfält. Schaateref isch zum erschte Mal gnamset worde im Jahr 1248 als Sachdorf. Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Üüsländeraateil isch 2010 bi 6,9 % gläge. 5,8 % vo dr Iiwooner sind evangelisch-reformiert, 86,7 % sind remisch-katholisch (Stand 2000). Bi dr Nationalraatswaale 2015 hät s das Ergebnis gää: SVP 56,5 %, CVP 19,0 %, GP 22,1 %, Suschtigi 2,4 %. Dr Gmeindspräsident vo Schaateref isch dr Rolf Zgraggen (Stand 2016). Bertha Shortiss, Bildhauerin Bi dr Volkszellig 2000 hend vo dr 4897 Iiwohner 94,7 Prozänt Diitsch als Haiptsprach aagää, die andere Franzesisch, Italienisch und anderi Sprooche. Dr hekschtalemannisch Dialäkt vo Schaateref ghert zue dr Untere Ryysstaler Mundart. es Luftbild vo dr Ryyssebeni, Schaateref links i dr Mitti Blick vo Weschte mit em Hüüsberg Haldi Blick iber Schaateref i s Ryysstal d Pfarrchilche Mariä Himmelfahrt Hans Stadler: Schattdorf. In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz. Commons: Schattdorf – Sammlig vo Multimediadateie d
Seedorf isch e politischi Gmeind im Kanton Üüri, Schwiiz. Seedorf lit am Oschtfuess vom Gitschen im untere Teil vom Ryysstal, am Sidufer vom Ürnersee, emene Arm vom Vierwaldstättersee. Vo dr Gmeindsflächi sind 19,2 % landwirtschaftlichi Flächi, 40,6 % Wald, 5,4 % Sidligsflächi und 34,9 % suschtigi Flächi. D Nochbergmeinde vo Seedorf sind, Flielä, Altdorf, Ättighüüsä und Ìsìdall. Seedorf isch zum erschte Mal gnamset worde im Jahr 1254 als Sedorf. Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Üüsländeraateil isch 2010 bi 4,6 % gläge. 5,6 % vo dr Iiwooner sind evangelisch-reformiert, 90,6 % sind remisch-katholisch (Stand 2000). Bi dr Nationalraatswaale 2015 hät s das Ergebnis gää: SVP 46,9 %, CVP 24,3 %, GP 25,5 %, Suschtigi 3,3 %. Dr Gmeindspräsident vo Seedorf isch dr Max Aschwanden (Stand 2016). D Arbetslosigkeit isch im Jaar 2011 bi 0,5 % gläge. Bi dr Volkszellig 2000 hend vo dr 1509 Iiwohner 97,2 % Diitsch als Haiptsprach aagää, 0,1 % Franzesisch, 1,3 % Italienisch und 2,7 % anderi Sprache. Dr hekschtalemannisch Dialäkt vo Seedorf ghert zue dr Untere Ryysstaler Mundart. Helmi Gasser: Die Kunstdenkmäler des Kantons Uri, Band 2: Die Seegemeinden. Hrsg. von der Gesellschaft für Schweizerische Kunstgeschichte GSK. Bern 1986 (Kunstdenkmäler der Schweiz Band 78). ISBN
Sììlenä (amtlich Silenen, rätorom. Silauna) isch e politische Gmeind im Kanton Üüri, Schwiiz. Sììlenä lit üf dr rächte Site vo dr Ryyss. Zue dr Gmeind gherte d Ortsteil Dörfli, Russ, Rusli, Amsteg, Brsiten. Vo dr Gmeindsflächi sind 12,8 % landwirtschaftlichi Flächi, 18,3 % Wald, 0,7 % Sidligsflächi und 68,1 % suschtigi Flächi. D Nachburgmeinde vo Sììlenä sind Eerstfält, Gùùrtnällä, Schaateref, Unterschächä und d Spiriger Exklave Urnerboden, d Glarner Gmeind Glarus Süd und d Bindner Gmeinde Disentis und Tujetsch. Sììlenä isch zum erschte Mal gnamset worde im Jahr 857 als Silana (1318 Silenen), Bristen nach 1370 als Bristen, Amsteg um 1280 als Stege. Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Üüsländeraateil isch 2010 bi 12,7 % gläge. 2,8 % vo dr Iiwooner sind evangelisch-reformiert, 91,7 % sind remisch-katholisch (Stand 2000). Bi dr Nationalraatswaale 2015 hät s das Ergebnis gää: SVP 44,6 %, CVP 32,2 %, GP 20,0 %, Suschtigi 3,2 %. Dr Gmeindspräsident vo Sììlenä isch dr Wendelin Loretz (Stand 2016). D Arbetslosigkeit isch im Jaar 2011 bi 1,1 % gläge. Bi dr Volkszellig 2000 hend vo dr 2068 Iiwohner 98,1 % Diitsch als Haiptsprach aagää, 0,1 % Franzesisch, 0,2 % Italienisch und 1,8 % anderi Sprache. Dr hekschtalemannisch Dialäkt vo Sììlenä
Sisìgä isch e politische Gmeind im Kanton Üüri, Schwiiz. Sisìgä lit am Oschtufer vom Ürnsersee üf em Delta vom Riemeschtalderbach. Vo dr Gmeindsflächi sind 30,9 % landwirtschaftlichi Flächi, 44 % Wald, 1,2 % Sidligsflächi und 23,8 % suschtigi Flächi. D Nachburgmeinde vo Sisìgä sind d Schwyzer Gmeinde Morschach und Riemenstalden, d Ürner Gmeinde Flielä und Birglä. Sisìgä isch zum erschte Mal gnamset worde im Jahr 1173 als Sisinchon. Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Üüsländeraateil isch 2010 bi 11,7 % gläge. 5,4 % vo dr Iiwooner sind evangelisch-reformiert, 87,4 % sind remisch-katholisch (Stand 2000). Bi dr Nationalraatswaale 2015 hät s das Ergebnis gää: SVP 63,6 %, CVP 11,2 %, GP 25,2 %. Dr Gmeindspräsident vo Sisìgä isch dr Timotheus Abegg (Stand 2016). D Arbetslosigkeit isch im Jaar 2011 bi 1,0 % gläge. Bi dr Volkszellig 2000 hend vo dr 350 Iiwohner 96 % Diitsch als Haiptsprach aagää, 1,4 % Italienisch und 4 % anderi Sprache. Dr hekschtalemannisch Dialäkt vo Sisìgä ghert zue dr Schwyzer Mundarte. d Alp Spilau, oberhalb vo Riemestalde Gitsche, oberhalb vo Riemenstalde d Lidernenhitte (SAC) Sisìgä vo dr Strasse üf Riemestalden üs gseh Hans Stadler: Sisikon. In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz. Helmi Gasser: Die Kunstdenkmäler des
Spirigä isch e politische Gmeind im Kanton Üüri, Schwiiz. Spiringe lit am Sidhang vo Gamperstock (2'274 m ü. M.) und Sirtestock (2'300 m ü. M.) üf dr rächte Site vo dr Schächen im Schächetal. Zue dr Gmeind ghert öi na dr Wiler Witerschwande (774 m ü. M.) und d Exklave Urnerboden. Vo dr Gmeindsflächi sind 37,5 % landwirtschaftlichi Flächi, 17,6 % Wald, 1,4 % Sidligsflächi und 43,5 % suschtigi Flächi. D Nachburgmeinde vo Spirigä sind Birglä, Unterschächä, Schaateref, d Glarner Gmeind Glarus Süd und Sììlenä. Spirigä isch zum erschte Mal gnamset worde im Jahr 1275 Spiringen; Urnerboden 1352 als uf Mercheren (1609 Ennetmercht, 1708 Urnerboden). Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Üüsländeraateil isch 2010 bi 1,7 % gläge. 1,8 % vo dr Iiwooner sind evangelisch-reformiert, 95,2 % sind remisch-katholisch (Stand 2000). Bi dr Nationalraatswaale 2015 hät s das Ergebnis gää: SVP 54,4 %, CVP 33,3 %, GP 10,7 %, Suschtigi 1,6 %. D Gmeindspräsident vo Spirigä isch d Esther Büeler-Arnold (Stand 2016). D Arbetslosigkeit isch im Jaar 2011 bi 0,3 % gläge. Bi dr Volkszellig 2000 hend vo dr 963 Iiwohner 99,8 % Diitsch als Haiptsprach aagää, 0,2 % Italienisch und 0,2 % anderi Sprache. Dr hekschtalemannisch Dialäkt vo Spirigä
Wassä isch e politische Gmeind im Kanton Üüri, Schwiiz. Wassä lit üf dr linke Site vo dr Ryyss im obere Ryystal am Iigang zum Meietal. Vo dr Gmeindsflächi sind 12,5 % landwirtschaftlichi Flächi, 18,2 % Wald, 1,1 % Sidligsflächi und 68,1 % suschtigi Flächi. D Nachburgmeinde vo Wassä sind d Obwaldner Exklave Ängelbärg, d Üürner Gmeinde Ättighüüsä, Eerstfält, Gùùrtnällä, Geschenä und d Bärner Oberländer Gmeind Gadme. Wassä isch zum erschte Mal gnamset worde im Jahr 1287 als Wassen; 1246 als Moigion. Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Üüsländeraateil isch 2010 bi 8,8 % gläge. 5,4 % vo dr Iiwooner sind evangelisch-reformiert, 88 % sind remisch-katholisch (Stand 2000). Bi dr Nationalraatswaale 2015 hät s das Ergebnis gää: SVP 38,7 %, CVP 45,2 %, GP 14,5 %, Suschtigi 1,6 %. Dr Gmeindspräsident vo Wassä isch dr Marco Calcagni (Stand 2016). D Arbetslosigkeit isch im Jaar 2011 bi 1,4 % gläge. Bi dr Volkszellig 2000 hend vo dr 465 Iiwohner 94,2 % Diitsch als Haiptsprach aagää, 1,3 % Italienisch und 5,8 % anderi Sprache. Dr hekschtalemannisch Dialäkt vo Wassä ghert zue dr Obere Ryysstaler Mundart. Chilche Wassä Zentrum vo Wassä Blick iber Wassä Frithof und Blick durab Autobahnzuefahrt (A2) Thomas Brunner: Die Kunstdenkmäler
Brunscht-Didena ìsch a frànzeescha Gmein ìm Arrondissement Mulhouse (Kanton Brunscht) ìm Owerelsàss (Haut-Rhin). Brunscht-Didena ìsch àm 1. Janner 2016 grìnda worra. Sa kummt vu dr Fusion vu da Gmeina Brunscht un Dìdena. Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert. Dr Maire vu Brunscht-Didena ìsch dr Antoine Viola. Brunscht-Didena gheert zum Kommünàlverbànd Mulhouse Alsace Agglomération. Dr elsassisch Dialekt vu Brunscht-Didena ghert zum Owerrhinàlemànnisch. Kirich St. Odilia Kirich St. Georg, Oschtsitte Kirich St. Georg, Südsitte Kirich St. Galle Commons: Brunscht-Didena – Sammlig vo Multimediadateie Un oui massif à la fusion, ìn dr Zittung L'ALSACE, àm 28.01.2015 (fr) Liste des maires au 25 avril 2014 (data.gouv.fr)