rlitschk/wikidir huggingface dataset:
D Faarzüüg vo dè Gattig XII, ab 1868 III, vo dè Großherzoglich Badischè Staatseisenbaan sin Personenzug-Dampflokomotyvè. Well diè Faarzüüg übber èn Zitraum vo 4 Johr in insgsamt sechs Liferungè hergschtellt worrè sin un mo bi jederè Liferig dè jewyligè Stand vo dè Technik beachtet hèt, hèn alli Seriè Unterschyd uffgwisè. Ygsetzt sin diè Faarzüüg uff allè Streggè z Badè. Diè Loks hèn übber langi Johr als es Rückgrôt für Personè- un Schnellzugleischtungè uff èm gsamte badischè Schinnènetz goltè. Well diè Streggi vo Waldshuèt nõch Konschtanz zu nem Deil übber Schwizer Territorium güürt hèt un mo ähnlichi Faarzüüg hèt welle ysetzè, hèt mo sich bi dè Konschtruktion a d Faarzüüg vo dè Schwizer Nordoschtbaan aagläänt.. I dè Johr 1881 bis 1891 sin insgsamt 70 Loks vo dè Gattig III un IIIa umbaut worrè un i d Gattig IIIb ygreiht worrè. Sy hèn dõdebi èn Kessèl mit èrè größerè Rooschtflächi vo 1,31 m² erhaaltè, glychzitig hèt dè Raamè vorn volängeret wörrè müèsè. Durch diè zwei aatribbenè Achsè hèt d Rybigsmassè gegèübber dè bisherigè Loks mit dè Achsfolg 1A1 erhöht wörrè könnè. D Achse vo dè Loks sin bi nem Gesamtradschtand vo 4,5 m eng anenandgruckt. Dè addyrte Abschtand zwischè dè Räder hèt
D Faarzüüg vo dè Gattig X d, ab 1868 Gattig VII a vo dè Badischi Staatsysèbaan sin dreifach kuppleti Güèterzug-Dampfloks. Diè Dütsch Rychsbaan hèt diè no vorhandnè Maschinnè als Baureiè 53.85 in iren Beschtand übbernõ Zwischè 1866 un 1891 hèt d Maschinnèbau-Gsellschaft Karlsruè in 17 Liferseriè insgsamt 171 Faarzüüg abgliferet. I dè Liferzit sin diè Maschinnè ständig witerentwicklet worrè. Well diè Grundkonschtruktion seer glungè gsi isch, hèt mo mit chlynerè Aabassigè vo dè einzelnè Liferseriè dè ständig stygendè Aaforderigè vom Betrièb grächt worrè könnè. D Konschtruktion basyrt uff dè Lokomotyvgattig X c. Devo abwychend hèt mo chlyneri Räder vowendet un hèt dōmit dè Kessèl größer konschtruyrt, um trotzdemm s Gwichtslimit uuszschöpfè. Diè erschtè drei Seriè hèn no èn Crampton-Kessèl mit èm großè Dampfdom übber m Steekessèl. D Seriè 4 bis 17 sin dôgegè mit èm Belpaire-Kessèl uusgschtattet gsi. Sellè isch im Lauf vo dè Entwicklig ständig witer vobessert worrè. Asè isch d Aaordnig vo dè Usschtrömroor sowiè dè Uffbautè uff èm Kessèl variyrt worrè. Bis zum Ènd vo dè Liferzit hèt dè Kesseldruck uff 10 bar gschteigeret wörrè könnè. Spòter ygebauti Ersatzkessèl sin bis 12 bar belaschtbar gsi. Wärend diè Höchi vo dè Kesselmitti bi dè erschtè Baureiè 1.750 mm
Diè Badischi VI b isch diè erschti dütschi Tenderlok mit dè Achsfolgi 1'C1' gsi. Si sin vo Maffei für diè Badischi Staatsysèbaan entwicklet worrè, um dè Betrièb unter anderem uff dè Höllèdalbaan z vobesserè. Vo dè 131 Lokomotyvè sin 122 vo dè Dütsche Rychsbaan übbernõ un i d Baureiè 75.1 ygordnet worrè. I dè Johr 1921 un 1923 sin nommols witeri 42 Lokomotyvè glifert worrè. I dè Beschtand vo dè Dütschè Bundesbaan sin 117 Faarzüüg glangt. Bis 1962 sin alli Maschinnè uusgmuschteret worrè. Diè Dütsch Rychsbaan im Gebièt vo dè DDR hèt sibbè Maschinnè beheimatet, welli bis 1965 uusgmuschteret worrè sin. Uff dè ab 1. April 1902 als Hauptbaan ygschtuftè Höllèdalbaan isch è 6,5 Kilometèr langè Abschnitt mit èrè Stygig vo 55 ‰ z bewältigè. Dõdefür stönn d Zaaradlokomotyvè vo dè Gattig IX a zur Vofüègig. D Geschwindigkeitè vo dèrè Lokomotyvè uff dè Zaarad- un Adhäsionsstreggè sind für s gschtigene Vokeersuffkõ z gring. Diè neuè Lokomotyvè söttet uff dè gsamtè Streggi durrèlaufè un uff èm Steilstugg nu nô durch d Zaaradlokomotyvè nõchgschobè wörrè müèn. Basyrend uff dè Erfaarigè z Öschterrych mit Lokomotyvè mit dè Achsfolg 1'C1' (kkStB 30) hèn diè Badischè Staatsbaanè bi Maffei 15 Lokomotyvè vo sellerè Bauart bschtellt.
D Faarzüüg vo dè Gattig III a vo dè Großherzoglich Badischè Staatsysèbaan sin Personèzug-Dampflokomotyvè mit dè Achsfolg 2B. Uff dè Grundlaag vp dè Konschtruktion vo dè Gattig III sin d Lokomotyvè vo dè Gattig IIIa entschtandè. S Lauf- un Trièbwärk blyb nahezuè unvoändert. Voänderigè hèn sich durch d Vowendig von èm leischtungsfähigerè Kessèl ergää. Mit sellè Loks isch vorerscht s Endi vo dè technischè Entwicklig vo 2B-Loks erreicht. I dè Johr 1881 bis 1891 sin insgsamt 70 Loks vo dè Gattigè III un IIIa umbaut worrè un i d Gattig IIIb ygreiht worrè. Si hèn dodèbi èn Kessèl mit enerè größerè Roschtflächi vo 1,31 m² un èn großè Dampfdom. Glychzeitig sin Pufferbalkè aabaut worrè, wellè dè vordere Übberhang vogrößert hèn. Durch dè Umbau hèt sich d Rybigsmasse uff 19 t erhööt.. Wichtigschti Änderig isch dè Ybau von èm Belpaire-Kessèl mit flacher Füèrbüchsdecki statt dèm hohè Crampton-Stehkessèl. Dõmit isch au dè Dampfdom uff dè letschte Kesselschuss gruckt. Diè Yschtrömroor i d Zilinder sin innerhalb vo dè Rauchkammer durrègfüürt. Als Verzyrig sin breiti Messingbänder a dè Vokleidigè vo Dom, Regleruffsatz un Sandkaschtè aabrõcht. D Maschinnè hèn èn ußè ligendè Füllraamè bsässè. Diè erschti Bauseriè hèt ès zilindrischs Kämmi mit Huubè, während diè
D Faarzüüg vo dè Gattig IV c vo dè Großherzoglich Badischè Staatsysèbaan sin Personèzug-Lokomotyvè. Im Raamè vo dè Beschaffig vo 1'B-Lokomotivè ab Aafang vo dè 1870er Johr, sin in total acht Liferseriè au d Loks vo dè Gattig IV c bezogè worrè. Diè Maschinnè sin vor allem uff dè Streggè mit stärkerem Gefälle im Schwarz- un im Oudèwald ygsetzt worrè. È baar vo dè Loks hèn deshalb è Riggèbach-Gegèdruckbrèms erhaaltè. D Loks hèn i dè Abmessungè witgehend dè Gattig IV b entsprochè. Vozichtet worrè isch allerdings uff dè Doppelraamè, wellè durch èn eifachè Blechraamè ersetzt worrè isch. Diè Lok hèt èn seer kurzè Radschtand un hèt dodemit scho è guèti Bogèläufigkeit ka. Trotzdèm hèt d Laufachs è Sitèschpyl vo 10 mm. D Rückschtellig isch übber gneigti Doppelflächè erfolgt. D Roschtflächi vo dè Füèrbüchs isch munzig uusgfallè, demmnõch isch d Dampferzügig nit befridigend gsi. Versùèch mit Rippèröörli hèn keini Vobesserigè brõcht. Dè grooß Dampfdom isch uff èm hinterè Kesselschuss gsässè. Diè ußèligendi Nassdampf-Trybwärk hèn innèligendi Schièber bsessè. Dè Aatryb isch uff diè erschti Kuppelachs erfolgt. D Räder sin mit obbèligendè Blattfèdèrè abgfèdèrèt, diè durch èn Uusglychshebèl zwischè dè Kuppelräder vobundè gsi isch. D Faarzüüg sin mit Schlepptender vo dè Bauartè 2
Dr Monsun (vo arabisch موسم ‎ mausim ‚Jooreszit‘) isch e groossrüümigi Luftzirkulazioon vo dr undere Troposfääre im Gebiet vo de Troope und Subtroope im Iiflussberiich vo de Passatwind. S Hauptmerkmol vom ene Monsun si d Monsunwind, wo d Richdig von ene seer stabil isch, und dass sich die hüfigsti Windrichtig im Lauf vom ene Joor zwäimol umcheert. D Monsunwind und au dr Monsun as sonige wärde hauptsächlig dur d Wanderig vom Zenitstand vo dr Sunne zwüsche de Wändikräis, de underschiidlige Erwermigs- und Abchüeligsäigeschafte vo verschidnige Ooberflechene vo dr Ärde und dr Windablänkig wäge dr Coriolischraft verursacht. Am sterkste usbrägt isch dr Monsun im Ruum vom Indische Ozeans, vor allem in Bezug uf e indisch, aber au uf e nordaustralisch und ostafrikanisch Monsun. Dr Monsun het vor allem wäge dr hooche Luftfüechtikäit, wo d Monsunwind im Summer mit sich füere, e starke Iifluss uf s summerfüechte Klima in de Regione, wo von em betroffe si. Mä bezäichnet das doorum au as Monsunklima. Mäistens isch es mit eme usbrägte Monsunrääge und eme Monsunwald verbunde. Us däm seer starke Iifluss uf e Naturruum läitet sich die hoochi wirtschaftligi und au kulturgschichtligi Bedütig vor allem vom indische Monsun ab. G. Borchert: Klimageographie in Stichworten.
Dr Neil Alden Armstrong (* 5. August 1930 bi Wapakoneta, Ohio; † 25. August 2012 z Cincinnati, Ohio) isch e amerikanische Testpilot und Astronaut gsi. Er isch dr Kommandant vo Apollo 11 gsi, und isch mit em Buzz Aldrin und em Michael Collins zum Mond gflooge. Am 21. Juli 1969 het er as erste Mensch e Fuess uf e Mond gsetzt. Dr Neil Armstrong isch 1930 uf ere Farm, zää Kilometer vo Wapakoneta (Ohio) ewägg uf d Wält cho. Mit sibzääni het er e Pilotelizänz überchoo. 1947 het er an dr Purdue University Flugzüügäscheniöör afo studiere. 1949 isch er iizooge und zum Kampfpilot usbildet worde. Vo 1950 aa isch er im Koreachrieg uf em Flugzüügdrääger USS Essex stazioniert gsi und isch im ganze 78 Iisätz gflooge. 1952 isch er zrugg uf Amerika, isch wider an dr Purdue University go studiere und het im Januar 1955 dr Bachelor in Luftfaarttechnik gmacht. Er isch denn Testpilot bim National Advisory Committee for Aeronautics (NACA) worde, wo dr Vorlöifer vo dr NASA gsi isch. Er isch under anderem uf de Rageeteflugzüüg Bell X-1 und North American X-15 gflooge. Am 17. Septämber 1962 het en d NASA mit acht andere zuekümftige Ruumfaarer dr Öffentlichkäit vorgstellt.
Dr Juri Alexejewitsch Gagarin (Russisch Юрий Алексеевич Гагарин; wiss. Transliteration Ûrij Alekseevič Gagarin; * 9. Merz 1934 z Kluschino bi Gschatsk, Russischi SFSR; † 27. Merz 1968 bi Nowosjolowo, Oblast Wladimir, Russisch SFSR) isch e sowjetische Kosmonaut gsi. Er isch dr erst Mensch im Wältruum gsi, e Held vo dr Sowjetunion und Oberst in dr sowjetische Luftwaffe. Am 12. April 1961 het dr Gagarin im Ruumschiff Wostok 1 si Ruumflug absolviert und isch drbi in fast zwäi Stunde äimol um d Ärde gflooge. Er isch im Wolga-Gebiet glandet, in dr Nööchi vo de Stedt Saratow und Engels. Sowjetischi Briefmarke, 1964 Verpackig vom Doonband, wo s Radio vo dr DDR im Gagarin si Wältruumflug 1961 behandelet het Sowjetischi Briefmarke, 1976 Gagarin-Graffito, 2008 2011 2011 Jurij A. Gagarin, Vladimir I. Lebedev: Der Sprung ins Weltall. Verlag Neues Leben, Berlin 1970. Jurij A. Gagarin: Der Weg in den Kosmos. Nachdruck, Elbe-Dnjepr-Verlag, Klitzschen 2001, ISBN 3-933395-19-4. Walter Famler, Josef Schuetzenhofer: Im Zeichen des roten Sterns. Zur ikonografischen Kodierung des Kosmospiloten Juri Gagarin, Kulturmaschinen, Berlin 2011, ISBN 978-3-940274-35-9 (= Kulturmaschinen Prosaedition). Susanne Göhlich: Juri fliegt zu den Sternen. Moritz, Frankfurt am Main 2011, ISBN 978-3-89565-230-1 (Bilderbuch als Hommage an Juri G.) Jaroslaw Golowanow: Unser Gagarin.
Wilhelm Tell (Burgen in Flammen) isch a Schweizer Schbiilfilm us-em Jôhr 1960, wo zwar weitgehend em Drama „Wilhelm Tell“ vom deitscha Dichtr Friedrich Schiller folgt, abr au Element vom Aegidius Tschudi seira Chronik ond vom „Weißen Buch von Samen“ enthelt. D Reschii hend sich zwoi Manna doilt: dr Michel Dickoff ond dr Karl Hartl. Der Film vrzehlt d Gschicht vom sagahafda Freiheitshelda Wilhelm Tell, wo em friha 14. Jôhrhondert d Urschweiz vo de dikdadorisch herrschende eschtreichische Landvegt befreit hôt. Am Drehbuach hend glei fenf Persona drô romgschaffet, ondr andrem dr Max Frisch. Der mit-ma graußa Uffwand drehde Film schildret da Freiheitskampf vo dr oiheimischa Bevelkrong en de Kanton Schwyz, Uri ond Unterwalden. Ôôfanga duat’r mit dr Flucht vom Konrad Baumgarten, wo oin vom Kaiser seine Burgvegt doodgschlaga hôt, weil sich dr sell an seim Weib hôt vrganga wella. Weitre Szena behandlet da Ritlischwur, da Epflschuss, d Gfanganahm vom Tell ond deam sei Fahrt ibr da Viirwaldstettersee ond gega Schluss d Ermordong vom Gessler en dr Hohla Gass. Zwischadurre geit’s Gschbräch zwischem Ulrich von Rudenz on dem Landfrailein Berta von Bruneck. Uffheera duat der Film mit-ma Uffstand, wo d Burga vo de Veegt gschdirmt ond en Flamma gsetzt werret. D finanzielle
S Südchinesische Meer (chin. 南海, Nán Hǎi „Südmeer“, vietnamesisch Biển Đông, „Ostmeer“) isch e Däil vom Chinesische Meer und e Randmeer vom Pazifische Ozean in Asie. Dr Golf vo Tonkin isch e Däil von em. S Südchinesische Meer het e Flechi vo 3'685'000 km². Si middleri Diefi isch 1'060 Meter und sis Wasservolume 3'907'000 km³. Die grössti Diefi lit im China Sea Basin und isch 5'016 Meter. S Meer lit zwüsche China, dr Indochinesische und dr Malaiische Halbinsle und de Inslen Taiwan, Luzon, Palawan und Borneo. D Staate wo am Meer lige si d Volksrepublik China, d Republik China (Taiwan), d Philippine, Malaysia, Brunei, Indonesie und Vietnam. S Südchinesische Meer wird im Nordoste dur Taiwan vom Ostchinesische Meer drennt, im Südoste dur die philippinischi Insle Palawan vo dr Sulusee, und isch im Oste über die 320 km bräite Luzonstrooss mit dr Philippinesee und im Süde über d Karimata-Strooss mit dr Javasee verbunde. Im Südweste isch d Strooss vo Malakka. Die wichdigste Insle im Meer si: Dongsha-Insle / Pratas-Insle: e Riff im Norde, wo witgehend undergangen isch under dr Kontrolle vo dr Republik China; Hainan: die grösstu Insle im Norde, ghöört zur Volksrepublik China; Zhongsha-Insle / Macclesfield Bank: e Riff, wo
Dr Sung Jae-ki (rev. Rom. Sung Jae-ki, McCune-Reischauer Seong Jae-gi, koreanisch 성재기, hanja 成在基; * 11. September 1967 z Daegu in Südkorea; † 26. Juli 2013 im Fluss Han in Seoul, Südkorea) isch e südkoreanische gsellschaftlige Aktivist gsi. In de 2000er isch er Mitgliid in dr Bewegig für d Rächt vo de Manne worde. 2006 het er die 'Antifeministischi Gsellschaft für d Befreijig vom Maa' (반페미니즘남성해방연대) gründet. 2007 het er d 'Gsellschaft für d Abschaffig vom Ministerium für d Gliichberächdigung vo de Gschlächter und vo dr Familie' gründet.(여성부폐지운동본부, 女性部廢止運動本部). Am 26. Juli 2013 isch er vo dr Mapo Brugg in Han Fluss gumpt zum uf d Diskriminierig vo de Manne ufmerksam z mache. Er isch drbii verdrunke. 성재기 시신발견, ‘반페미니즘남성해방연대’부터 ‘남성연대’까지…누구? (Koreanisch)
Näägelimäister bezäichnet e Grubbe vo anonüüme spootgotische Mooler, wo zwüsche 1479 und 1510 im Gebiet vo dr Schwiz gschafft häi. Si häi nid iire Naame uf iiri Bilder gschriibe, wie s spööter üüblig worde isch, sondern häi uf iiri Bilder zwäi gschnitteni Näägeli zäichnet, äins wiss und äins root. Vo 30 Gmäld mit religiööse Motiv dänggt mä, ass si vo Mooler us dere Grubbe gmoolt worde si und in deren iire Wärkstett entstande si, zerst woorschinlig z Baasel und denn z Bärn, z Baade, z Soledurn und z Züüri. Es isch mööglig ass s Näägelisümbol zerst e Zäiche von ere Marievereerig und vo dr Passion Christi gsi isch oder von ere Art Bruederschaft vo deene Mooler und het sich denn zum ene räine „Markezäiche“ entwigglet von ere äigeständige äidgenössische Moolerschuel und deren iiri Mäister häi sich mit em vo Mooler us andere Regioone chönne underschäide, wo im schwizerische Ruum gschafft häi. S eltiste Näägelisümbol isch uf em Hochaltarbild vo dr Franziskanerchille z Friburg im Üechtland. S Hauptwärk und dr Usgangspunkt vo dere Grubbe isch säll Hochaltarbild z Freiburg, und woorschinlig häi s alli andere Wärkstett kennt. Es isch vo dr Baasler Wärkstatt vom Bartholomeus Rutenzweig für Freiburg usgfüert worde. Mä
Dr Bartholomeus Rutenzweig (au Bertholomeus oder Bartholomäus Ruthenzweig, gstorbe 1494) isch e Baasler Moolermäister im spoote 15. Joorhundert gsi. Er het zur spootgotische Künstlergrubbe vo de Näägelimäister ghöört. Dr Bartholomeus Rutenzweig isch as Soon vom Goldschmiid Hans Rutenzweig z Baasel uf d Wält choo. 1470 isch er as Leerbueb vom Mooler Martin Koch beläit, wo us Ulm uf Baasel cho isch und dört sit mindestens däm Joor e Wärkstatt betriibe het. 1474 het sich dr Rutenzweig bi dr Zumft «Zum Himmel» iikauft und het as Mooler und Glaasmooler gschafft. Sit 1479 chunnt er in Urkunde as Mäister vor. In däm Joor het im Rutenzweig si Wärkstatt d «Aabätig vo de Drei Häilige Köönig» für e Hoochaltar vo dr Friburger Franzoskanerchille gmoolt und sä mit zwäi Näägeli signiert, wo denn zum Sümbol vo de Näägelimäister worde isch. Zu sällere Zit het dr Rutenzweig druf verzichdet, dr Stadtmooler vo Soledurn z wärde und het e Mooler us sinere Wärkstatt für e Boste empfoole. Dr Rutenzweig isch mit dr Agnes, ere illegitime Dochder vom Junker Thomas Sürlin, verhürootet gsi. Gabriela Signori: Vorsorgen, Vererben, Erinnern: Kinder- und familienlose Erblasser in der städtischen Gesellschaft des Spätmittelalters, Vandenhoeck & Ruprecht, 2001 - Basel, Site 106 Charlotte
Qazvin (persisch قزوين‎ [ɢæzˈviːn], alti dütschi Schriibwiis: Kaswin), isch e Stadt im Iran, wo vo 1548 bis 1598 d Hauptstadt vom Safawide-Riich gsi isch. Hüte isch Qazvin d Hauptstadt vo dr Browinz Qazvin und het mee as 380'000 Iiwooner (Stand 2013). Qazvin lit knapp 180 km nordwestlig vo Teheran, an dr Baanlinie und Autibaan vo Teheran uf Täbriz. D Stadt lit uf ere Hööchi vo 1.297 m. Im Winter isch s chüel und droche, im Summer hingege isch s häiss. Qazvin isch e Zentrum vom Textilhandel (Bauele, Siide, Samt und Lääder). D Stadt het äins vo de grösste Chraftwärk vo Iran, s „Shahid Raja'i“-Chraftwärk. World Gazetteer Bevölkerungsdaten 2013 Commons: Qazvin – Sammlig vo Multimediadateie Qazvin Cultural Heritage Organization (änglisch)
Siide isch e fiini Faasere, wo us de Kokon vo dr Siiderupe, dr Larve vom Siidespinner, gwunne wird. Si isch die äinzigi textili Ändloos-Faasere, wo in dr Natuur vorchunnt, und bestoot hauptsächlig us Protein. Si chunnt ursprünglig woorschinlig us China und isch e wichdigi Handelswaar gsi, wo über d Siidestrooss uf Europa dransportiert worde isch. Näbe China, wo hüte no dr grösst Däil broduziert wird, si Japan und Indie witeri wichdigi Erzüügerländer, wo dr Siidebau betriibe wird. Im alemannische Ruum hät Züri en alti Tradizioon as Oort vom Siidehandel ghaa. Di europääisch Metropole aber isch um 1900 ume Mailand gsii. Andreas Mink: Seide: Stabilität durch Handel. Staatsgeheimnis und Exportschlager. 6000 Jahre alte chinesische Hochkultur. In: Aufbau. Schwerpunktthema: Mythos Seidenstrasse. Spurensuche: Der Beginn der Globalisierung. Nr. 7/ 8, Juli/ Aug. 2010. S. 25 - 27. - Mit weiteren Art. über Benjamin von Tudela, die Sassoons u. a. In Deutsch, Abstract in Englisch Daniel Suter: Schweiz: Seidenweberei als Wirtschaftsfaktor. Wohlstand am seidenen Faden. in ebd. S. 22 - 24 (insbes. über Zürich, Basel). Helmut Uhlig: Die Seidenstraße. Lübbe, Bergisch-Gladbach 1986. Herbert Vogler: Die Seide - Legenden und Fakten zur Geschichte eines exklusiven Fasermaterials, Textilveredlung 35(2000), H. 5/6, S. 28-35 Peter Kriedte: Eine
As Aktivist (lat. activus = „tätig, aktiv“) bezäichnet mä e Person, wo sich bsundrigs intensiv, mit Aktivismus, für bestimmti Ziil iisetzt. Das si vilmol Ziil, wo im witiste Sinn politisch si, bsundrigs in de Beriich vo dr Wirtschafts-, Umwält- und Sozialpolitik und vo de Bürger- und Menscherächt. En Aktivist underschäidet sich vom ene Politiker vor allem din, dass er nid diräkt am formelle politische Brozäss däilnimmt, öbbe ass er nid brobiert in e politischs Amt gweelt z wärde, sondern uf eender informelli Art, wie öbbe dur Öffentligkäitsarbet und Demonstrazioone sini Ziil will duuresetze. Gröössere organisierti Zämmeschlüss vo Aktiviste, wo s gliiche im Sinn häi, säit mä mänggisch au Nitregierigsorganisazioone (NGO). Kirsten Brodde: Protest!: Wie ich die Welt verändern und dabei auch noch Spaß haben kann. Ludwig Buchverlag, München 2010, ISBN 978-3-453-28016-8.
Sydney [ˈsɪdni] isch e Stadt in Australie und d Hauptstadt vom Bundesstaat New South Wales. Si isch am 26. Januar 1788 gründet worde und het 4,63 Millione Iiwooner (2011) im stedtische Gebiet (Urban Centre) und isch eso die grössti Stadt uf em australische Kontinänt. In dr Metropolregion läbe 4,12 Millione Lüt (2006). D Agglomeration bestoot us dr Kärnstadt Sydney City mit 177'000 Iiwooner (2009) und 37 witere Gmäinde und isch s Industrii-, Handels- und Finanzzentrum vo Australie und e wichdige Turismusort. Es het au e Hufe Uniwersidääte, Museum und Galerie doo. Sydney isch e römisch-katholische und en anglikanische Erzbischofsitz. Vili Lüt halte Sydney für d Hauptstadt vo Australie. Das isch aber falsch. D Hauptstadt isch Canberra. Architektur & Wohnen Special, Nr.7, Sydney. Jahreszeitenverlag, Hamburg 1999, ISBN 3-7742-4320-4 John Birmingham: Leviathan: The Unauthorised Biography of Sydney. Random House, New York City 1999, ISBN 0-09-184203-4 Tim Flannery: The Birth of Sydney. Avalon Travel Publishing, Emeryville 2000, ISBN 0-8021-3699-0 Robert Freestone (Hrg.), Bill Randolph (Hrg.), Caroline Butler-Bowden (Hrg.): Talking about Sydney: Population, Community and Culture in Contemporary Sydney. University of New South Wales Press, Sydney 2006, ISBN 0-86840-938-3 Francoise Fromonot, Christopher Thompson: Sydney: The History of a Landscape. Vilo International, Paris 2000, ISBN
Der Geistliche Schild ìsch a àlt Biachla wo religiösa Text enthàltet. Si Zwack ìsch, sina Besìtzer gega Unglìck un Haxarèi z'schìtza. Dàs Biachla ìsch klei: 10 cm hoch un ungfahr 5 cm oder 7 cm breit. So hàt ma's standig un ìweràll mìt känna namma, ohna àss's uffàlt, denn 's ìsch àls a Gheimniss gsìì. S Büech ìsch zitter'm XVI. Johrhundert bekànnt. As hàt mehrera Uflàga dervu gaa, zum Beispiel eina ànna 1613 wo z'Mainz druckt worra ìsch. Ursprunglig ìsch dr Zwack vum „Geischticha Schìld“ gànz hàrmlos gsìì. Àwer ìn dana àlta Zitta, wo s Lawa sehr schwar gsìì ìsch, sìn vìel Litt àwerglàuiwig gsìì. Dr Geischtliga Schìld hàt fer teil wia-n-a Zàuiwerarèi gschuna. A Sàga verzeehlt àss, wenn dàs Biachla vu'ma Pfàrer gsagent wìrd - àwer ohna àss dr Pfàrer dàs weißt - noh bikummt s Biachla a Wìrkung. Leider kààt dia Wirkung aui fer schlachta Zwack, fer Haxarei, benutzt wara. Un wenn dàs Biachla a Mol bees verwanda worra ìsch, noh kààt's nitt meh güets brìnga. Ìm Sundgàui (Elsàss), zum Beispiel, hàt ma noch ìm XX. Johrhundert dervu heera reda (noch zìmlig arnscht, mankmol). Vor àss'r a Mass ààgfànga hàt, hàt a manker Pfàrer mìt sinera flàcha Hànd
Dr Golf vo Bengale (bengalisch: বঙ্গোপসাগর baṅgopasāgar; indonesisch Teluk Benggala; Hindi: बंगाल की खाड़ी baṅgāl kī khāṛī; malaysisch Teluk Bengal; thailändisch: อ่าวเบงกอล) isch e nordöstligs Randmeer vom Indische Ozean mit ere Flechi vo öbbe 2'171'000 km². Er isch 2090 km lang und bis zu 1610 km bräit und het grob gsee d Form vom ene Dreiegg. Im Durchschnitt isch dr Golf 2600 Meter dief und maximal 4694 Meter. Er drennt d Landmasse vom indische Subkontinänt vo dr Halbinsle Hinderindie. S Klima isch vom Monsun brägt. Bsundrigs in dr Region si e Räije vo Schlammvulkan und die grösste Mangrovewälder uf dr Wält, wie d Sundarbans. Dr Golf vo Bengale wird im Weste vo Sri Lanka und Indie begränzt, im Norde vo dr Region Bengale, wo im Golf dr Naame gee het und wo us em Staat Bangladesch und em indische Bundesstaat Westbengale bestoot, und im Oste vo Myanmar, Thailand und Indonesie. Im Süde isch er mit em Indische Ozean verbunde; as Gränze zwüschen em Golf und em Ozean cha mä d Linie zwüschen em Südspitz vo Sri Lanka und em Nordspitz vo dr indonesische Insle Sumatra nee. Chittagong und Mongla in Bangladesh, Chennai (Madras) und Kolkata (Kalkutta) z Indie und Yangon
Queen si e britischi Rockbänd in de 1970er bis 1990er Joor gsi. Zwei Joorzäänt lang het sich iiri Bsetzig mit em Freddie Mercury, Brian May, Roger Taylor und John Deacon nid veränderet. Si häi mee as 300 Millioone Doondrääger verchauft mit de Label Capitol, Parlophone, EMI, Hollywood, Island und Elektra Records. D Muusig vo dr Gruppe isch stilistisch vilfältig gsi. Alli vier Bandmitgliider häi wääsentlig mitghulfe bim Schriibe vo de Songs. Zu iire bekanntiste Lieder ghööre «We Are the Champions», wo dr Freddie Mercury komponiert het, im Brian May si «We Will Rock You», im John Deacon si «Another One Bites the Dust» und «Radio Ga Ga» vom Roger Taylor. D Mercury-Komposition «Bohemian Rhapsody» isch 1975 und no äinisch 1991 wuchelang uf em Top vo de britische Singlecharts gsi. D'Bänd het innert 16 Johr meh als 700 Konzärt gäh. Queen (1973) Queen II (1974) Sheer Heart Attack (1974) A Night at the Opera (1975) A Day at the Races (1976) News of the World (1977) Jazz (1978) The Game (1980) Flash Gordon (1980) Hot Space (1982) The Works (1984) A Kind of Magic (1986) The Miracle (1989) Innuendo (1991) Made in Heaven (1995) Keep Yourself Alive (1973) Liar (Single-Version) (1974)