rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Leissige isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Inderlache-Oberhasli im Kanton Bärn, Schwyz. Leissige ligt am linke Stade vom Tuunersee u geit ufe bis zum Morgebärghorn (2249 m). D Gmeindsflächi bsteit us 33 % langwirtschaftlecher Flächi, 48,6 % Waud, 5,6 % Sidligsflächi u 12,8 % süschtigi Flächi. D Nachburgmeinde si Tärlige, Saxeten, Äschi u Chrattige. Leissige isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1285 aus Lensengne, 1290 Lenxingen. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Inderlache ghört. Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 6,8 % gläge. 77,2 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 9,1 % si römisch-katholisch (Stang 2000). Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 21,3 %, CVP 1,3 %, EVP 5,5 %, FDP 9,1 %. GLP 7,0 %, GP 5,9 %, SP 14,0 %, SVP 30,3 %, Suschtigi 5,6 %. Gmeindspresidänt vo Leissige isch dr Daniel Steffen (Stang 2013). D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 1,6 % gläge. Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 898 Ywohner 93,7 % Dütsch aus Houptsprach aaggää, 1,2 % Französisch u 0,4 % Italienisch. Dr Dialäkt vo Leissige ghört zum Höchstalemannisch. Commons: Leissigen – Sammlig vo Multimediadateie www.leissigen.ch Anne-Marie Dubler: Leissige. In:
Längnou (amtlech Lengnau, frz. verautet Longeau) isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Biel/Bienne im Kanton Bärn, Schwyz. Längnou ligt am Fuss vom Schwizer Jura. D Gmeindsflächi bsteit us 41,1 % langwirtschaftlecher Flächi, 36,6 % Waud, 20,8 % Sidligsflächi u 1,5 % süschtigi Flächi. D Nachburgmeinde si Gränche, Büüre, Meinisbeerg, Pieterle u Romont BE. Längnou isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 983-1002 aus Lengenach, 1228 Longieuva. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Büre ghört. Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 18,9 % gläge. 63,8 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 16,4 % si römisch-katholisch (Stang 2000). Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 14,9 %, CVP 1,3 %, EVP 1,5 %, FDP 10,9 %. GLP 4,4 %, GP 5,7 %, SP 24,4 %, SVP 31,2 %, Suschtigi 5,7 %. Gmeindspresidänt vo Längnou isch dr Max Wolf (Stang 2013). D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 2,7 % gläge. Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 4459 Ywohner 87,8 % Dütsch aus Houptsprach aaggää, 2,6 % Französisch u 2,3 % Italienisch. Dr Dialäkt vo Längnou ghört zum Hochalemannisch. Chiuche Längnou Dorfzentrum Sitz vor RADO Bahnhof Gaschthof «Bäre» Lengnau – Dorfgeschichte
Löizige isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Seeland im Kanton Bärn, Schwyz. Löizige isch es Dorf am rächte Stade vor Aare am Nordhang vom Buecheggbärgplateau. D Gmeindsflächi bsteit us 46,5 % langwirtschaftlecher Flächi, 40,8 % Waud, 9,7 % Sidligsflächi u 3 % süschtigi Flächi. D Nachburgmeinde si Arch im Kanton Bärn u Bettlach, Bibere, Lüterkofe-Ichertswiu, Nennigkofe, Söuze u Tscheppech im Kanton Solothurn. Löizige isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1235 aus Loxingen, 1270 Loexigen. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Büre ghört. Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 4,1 % gläge. 76,7 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 12 % si römisch-katholisch (Stang 2000). Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 26,4 %, CVP 1,6 %, EVP 1,1 %, FDP 12,7 %. GLP 3,5 %, GP 4,1 %, SP 13,8 %, SVP 30,2 %, Suschtigi 6,6 %. Gmeindspresidäntin vo Löizige isch d Margrit Geissbühler (Stang 2013). D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 1,5 % gläge. Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 1160 Ywohner 96,8 % Dütsch aus Houptsprach aaggää, 0,9 % Französisch u 0,6 % Italienisch. Dr Dialäkt vo Löizige ghört zum Hochalemannisch. Commons: Leuzigen –
Dr Kim Il-sung (rev. Rom. Gim Il-seong, McCune-Reischauer Kim Ilsŏng, koreanisch 김일성, noch dr alte Transkripzioon Kim Ir-sen; uf d Wält cho as Kim Song-chu; * 15. April 1912 z Mankeidai, denn im Japanische Kaiserriich, im hütige Nordkorea; † 8. Juli 1994 im Chalet Hyangsan in de Myohyang-san-Bärg, Nordkorea; Dr Ort, won er noch dr offizielle nordkoreanische Daarstellig gstorbe sig, isch Pjöngjang) isch e nordkoreanische kommunistische Politiker gsi und vo 1948 bis 1994 dr stalinistisch Diktator vo Nordkorea. As „Ewige Bresidänt“ gältet er über e Dood uuse as dr De-jure-Staatsschef vo Nordkorea. In dr nordkoreanische Propaganda wird er as „dr Groossi Füerer Gnoss Kim Il-sung“ bezäichnet. Noch sim Dood isch si Soon Kim Jong-il dr obersti Machthaaber in Nordkorea worde. Dä isch 2011 gstorbe und si Soon Kim Jong-un isch Staatsschef worde. Es git soonigi, wo dorum vo dr erste kommunistische Dünastii reede. Commons: Kim Il-sung – Sammlig vo Multimediadateie Kim Il-sung in de Internet Movie Database (änglisch) Luise Rinser: Nordkoreanisches Reisetagebuch Archivlink (Memento vom 29. Dezämber 2010 im Internet Archive), Ergänzung zur Frage des Nachfolgers, 1982. Normdate: GND: 118562126 | LCCN: n79032857 | SUDOC/IdRef: 026949563 | SELIBR: 193503 | VIAF: 108235077
Dr Kim Jong-un (rev. Rom. Gim Jeong-eun, McCune-Reischauer Kim Chŏngŭn, koreanisch: 김정은; * 8. Januar 1984 z Nordkorea) isch e nordkoreanische Politiker und as Erste Vorsitzende vom Nationale Verdäidigungskomitee vo Nordkorea, Oberbefäälshaaber vo dr Koreanischen Volksarmee und Erste Sekretäär vo dr Partei vo dr Arbet vo Korea sit 2011 dr sogenannti „Obersti Füerer“ vo dr stalinistische Diktatur vo Nordkorea. Er isch dr dritt und jüngst Soon vo sim Vorgänger Kim Jong-il, wo am 17. Dezämber 2011 gstorbe isch. Sit em Summer vo 2009 het men en as dr Noochfolger vo sim Vater ghandlet. Am 27. Septämber 2010 isch er zum General ernennt worde. Eso het er die gliich Posizioon wie si Vater ghaa, bevor dä vo sim Vater Kim Il-sung gerbt het. Noch dr offizielle Druurzit für si doot Vater isch dr Kim Jong-un am 29. Dezämber 2011 zum Füerer vom Volk, vo dr Partei und vo dr Armee usgrüeft worde. Commons: Kim Jong-un – Sammlig vo Multimediadateie People in DPRK news North Korea’s Young Leader on Show – video report by The New York Times NSA Archive Kim Jong-Il: The “Great Successor” NK Leadrership Tracker Kim Jong-un finalement né en 1984. (Memento vom 20. Februar 2018 im Internet Archive)
Dr Charles John Huffam Dickens, FRSA (as Psöidonüüm au Boz; * 7. Februar 1812 z Landport bi Portsmouth, Ängland; † 9. Juni 1870 uf Gad's Hill Place bi Rochester, Ängland) isch en änglische Schriftsteller gsi. Zu sine bekanntiste Wärk ghööre Oliver Twist, David Copperfield, Eine Geschichte aus zwei Städten, Große Erwartungen und Eine Weihnachtsgeschichte. Dr Charles Dickens isch am 7. Februar 1812 z Landport bi Portsmouth (Hampshire) uf d Wält choo. Won er fümfi gsi isch, sich d Familie uf Chatham z Kent züüglet und 1822 uf London. 1823, isch si Vater ins Schuldgfängnis choo. D Mueter isch mit siibe vo iire Chinder in s Gfängnis go lääbe. Nume dr Charles het dusse gläbt, zum Gäld für si Familie z verdiene. Er het mit andere Chinder in ere Laagerhalle gschafft. Sini Erfaarige dört häi en spööter zu Däil vo sim Roman David Copperfield inspiriert. Won er zwölfi gsi isch, het er in ere Fabrik für Schuewiggsi afo schaffe und het nüme uf d Schuel chönne go leere. 1824 isch dr Vater us em Gfängnis choo und dr Charles isch bis 1826 wider uf d Schuel gange. 1827 isch er Schriiber bim ene Rächtsaawalt worde. Zwäi Joor druf isch er Parlamäntsstenograf
Ligerz (frz. Gléresse, frankoprov. [jərɛs/jœrɛs]) isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Biel/Bienne im Kanton Bärn, Schwyz. Ligerz ligt uf dr linke Site vom Bielersee. D Gmeindsflächi bsteit us 34,8 % langwirtschaftlecher Flächi, 51,7 % Waud, 10,1 % Sidligsflächi u 3,4 % süschtigi Flächi. D Nachburgmeinde si Lamboing, Twann-Tüscherz, La Neuveville u Prêles. Ligerz isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1236 aus Ligerce. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Nidou ghört. Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 5,7 % gläge. 73,3 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 11,2 % si römisch-katholisch (Stang 2000). Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 23,2 %, CVP 0,7 %, EVP 1,8 %, FDP 12,1 %. GLP 11,5 %, GP 10,0 %, SP 17,6 %, SVP 20,8 %, Suschtigi 2,3 %. Gmeindspresidänt vo Ligerz isch dr Andreas Fiechter (Stang 2013). D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 1,0 % gläge. Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 490 Ywohner 90,2 % Dütsch aus Houptsprach aaggää, 6,3 % Französisch u 0,4 % Italienisch. Dr Dialäkt vo Ligerz ghört zum Hochalemannisch. Chiuche Gaberelhuus Aarbergerhuus Bahnhof Ligerz Standseilbahn Ligerz-Tesseberg Ligerz. In: Andres Moser: Die Kunstdenkmäler des Kantons
Limpech (amtlech Limpach) isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Bärn-Mittuland im Kanton Bärn, Schwyz gsi. Uf de 1. Jänner 2014 het si mit de Gmeinde Büüre, Etzukofe, Froubrunne, Graferied, Möuchi, Schaluune u Zauggeried zur Gmeind Froubrunne fusioniert. Limpech isch es Dorf im Limpechtau ar Grenze zum Kanton Solothurn. D Gmeindsflächi bsteit us 71,2 % langwirtschaftlecher Flächi, 22,3 % Waud, 6,3 % Sidligsflächi u 0,2 % süschtigi Flächi. D Nachburgmeinde si Bätterchinge, Schaluune, Büüre zem Hof u Möuchi im Kanton Bärn un Ungerramsere u Ätige im Kanton Solothurn. Limpech isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1276 aus Limpach. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Froubrunne ghört. Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 5,3 % gläge. 89,2 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 3,5 % si römisch-katholisch (Stang 2000). Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 23,4 %, CVP 1,0 %, EVP 1,1 %, FDP 3,4 %. GLP 2,9 %, GP 6,3 %, SP 5,0 %, SVP 52,6 %, Suschtigi 4,3 %. Gmeindspresidänt vo Limpech isch dr Ferdinand Messerli (Stang 2013). D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 0,9 % gläge. Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 316 Ywohner
Linge (amtlech Linden) isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Bärn-Mittuland im Kanton Bärn, Schwyz. Linge isch e Ströisidlig am Fuess vom Churzeberg uf de Talwasserscheidi zwüschet Aare u Ämme mit Wilere u Einzelhöf. D Gmeindsflächi bsteit us 61,4 % langwirtschaftlecher Flächi, 32,4 % Waud, 5,7 % Sidligsflächi u 0,5 % süschtigi Flächi. D Gmeind isch 1946 entstange dür d Fusion vo de Gmeinde Usserbirrmoos, Innerbirrmoos un Otterbach. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Chonufinge ghört. Sit 1888 ghöre die ehmalige Gmeinde Schöntau u Barschwand zue Usserbirrmoos. Linge isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1354 aus Linden, Otterbach 1236 aus Ottirbach, Birrmoos 1298 aus Birmos, Schöntau 1299 aus Schöntal. Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 4,3 % gläge. 81,4 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 3,1 % si römisch-katholisch (Stang 2000). Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 10,6 %, CVP 0,3 %, EVP 4,4 %, FDP 2,5 %. GLP 2,3 %, GP 3,2 %, SP 6,1 %, SVP 60,4 %, Suschtigi 10,2 %. Gmeindspresidänt vo Linge isch de Beat Engel (Stang 2022). D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 0,5 % gläge. Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo
Looschterf isch es Dorf i de Iiwohnergmeind Tuurne vom Kanton Bärn. Looschterf ligt im Gürbetau am Längeberg. D Flächi vor ehmolige Gmeind hed us 90,2 % langwirtschaftlecher Flächi, 1,6 % Waud, 7,1 % Sidligsflächi u 1,1 % süschtigi Flächi bstange. D Nachbergmeinde si Mületurne, Chiuterf, Burgistei u Riggisbäärg gsii. Looschterf isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1148 aus Lonestrof, 1279 Lonstorf. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Seftige ghört. Uf en 1. Jänner 2020 het si zäme mit Chiuchetuurne u Mületurne zu Tuurne fusioniert. Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 3,1 % gläge. 82,9 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 3,5 % si römisch-katholisch (Stang 2000). Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 16,0 %, CVP 0,9 %, EVP 0,7 %, FDP 3,6 %, GLP 4,6 %, GP 4,0 %, SP 20,2 %, SVP 44,4 %, Suschtigi 5,6 %. Di letscht Gmeindspresidänti vo Looschterf isch d Dora Haslebacher gsii. D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 0,1 % gläge. Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 199 Ywohner 99 % Dütsch aus Houptsprach aaggää un 1 % Französisch. Dr Dialäkt vo Looschterf ghört zum Hochalemannisch. Commons: Lohnstorf –
Loveresse (frankprovenzalisch [as lovˈrɛs]) isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Bärner Jura im Kanton Bärn, Schwyz. Loveresse isch es Dorf ar Südsite vom Moron im Vallée de Tavannes. D Gmeindsflächi bsteit us 45,8 % langwirtschaftlecher Flächi, 47,7 % Waud, 5,9 % Sidligsflächi u 0,6 % süschtigi Flächi. D Nachburgmeinde si Reconvilier, Saules, Souboz, Pontenet u Malleray. Loveresse isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1148 aus de Loveresce, 1225 Loverasse. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Moutier ghört. Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 6,3 % gläge. 67,9 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 17,1 % si römisch-katholisch (Stang 2000). Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 3,4 %, CVP 1,4 %, EVP 3,8 %, FDP 4,4 %. GLP 5,7 %, GP 5,7 %, SP 22,8 %, SVP 35,0 %, Suschtigi 17,8 %. Gmeindspresidänt vo Loveresse isch dr Pascal Balli (Stang 2013). D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 0,8 % gläge. Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 333 Ywohner 12,9 % Dütsch aus Houptsprach aaggää, 86,2 % Französisch u 0,3 % Italienisch. Dr alt frankprovenzalisch Patois vo Loveresse isch wahrschynlech ir erschte Heufti vom 20. Jh. uusgstorbe.
Lüscherz (frz. verautet Locras) isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Seeland im Kanton Bärn, Schwyz. Lüscherz ligt uf dr rächte Site vom Bielersee am Fuess vom Feiberg. D Gmeindsflächi bsteit us 44,4 % langwirtschaftlecher Flächi, 47,3 % Waud, 7,2 % Sidligsflächi u 1,1 % süschtigi Flächi. D Nachburgmeinde si Brüttele, Hagneck, Feischterhenne, Sisele u Vinelz. Lüscherz isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1271 Luschiers. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Erlech ghört. Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 9,2 % gläge. 76,2 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 12,6 % si römisch-katholisch (Stang 2000). Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 15,7 %, CVP 0,5 %, EVP 1,0 %, FDP 5,3 %. GLP 9,2 %, GP 6,3 %, SP 11,7 %, SVP 46,3 %, Suschtigi 4,0 %. Gmeindspresidänt vo Lüscherz isch dr Olivier Grimm (Stang 2013). D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 2,0 % gläge. Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 492 Ywohner 94,3 % Dütsch aus Houptsprach aaggää, 3,7 % Französisch u 0,2 % Italienisch. Dr Dialäkt vo Lüscherz ghört zum Hochalemannisch. Ortsmuseum Lüscherz Pfahlboumuseum Lüscherz Andres Moser: Die Kunstdenkmäler des Kantons Bern. Landband 2:
Litschitaal isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Inderlache-Oberhasli im Kanton Bärn, Schwyz. Litschitaal ligt ar Schwarze Litschini im Grindelwaldtal. D Gmeindsflächi bsteit us 25,3 % langwirtschaftlecher Flächi, 47,1 % Waud, 1,4 % Sidligsflächi u 26,3 % süschtigi Flächi. D Nachburgmeinde si Gündlischwand u Grindelwald Litschitaal isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1238 aus Liscinthal, 1275 Lyzental. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Inderlache ghört. Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 7,2 % gläge. 89,7 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 5,5 % si römisch-katholisch (Stang 2000). Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 5,5 %, CVP 0,0 %, EVP 6,2 %, FDP 4,0 %. GLP 0,0 %, GP 12,4 %, SP 2,9 %, SVP 60,2 %, Suschtigi 8,8 %. Gmeindspresidänt vo Litschitaal isch dr Werner Brawand (Stang 2013). D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 1,9 % gläge. Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 253 Ywohner 96,4 % Dütsch aus Houptsprach aaggää. Dr Dialäkt vo Litschitaal ghört zum Höchstalemannisch. Commons: Lütschental – Sammlig vo Multimediadateie www.luetschental.ch Anne-Marie Dubler: Litschitaal. In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz. Ständige Wohnbevölkerung nach Staatsangehörigkeitskategorie, Geschlecht und Gemeinde, definitive Jahresergebnisse, 2022. Bei späteren
Lützeflüe isch en Ywohnergmeind im Verwautigs-Chreis Ämmitau im Kanton Bärn, Schwyz. Lützeflüe ligt uf bede Syte vor Ämmi im ungere Ämmitau. Zur Gmeind ghöre d Ortsteil Oberdorf, Ungerdorf, Grüenematt, Ramsei u d Exklave Luterbach un Oberried. D Gmeindsflächi bsteit us 65,7 % langwirtschaftlecher Flächi, 24,8 % Waud, 8,9 % Sidligsflächi u 0,7 % süschtigi Flächi. D Nachburgmeinde si Rüegsou, Sumiswaud, Trachsuwaud, Rüderschwiu, Hasli. Lützeflüe isch zum eerschte Mau im Jahr 1225 aus Lucelfluo gnennt worde. Im Wyler Ramsei isch bis änds 20. Jahrhundert d Moschterei «Ramseier» gläge. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Amtsbezirk Trachsuwaud ghört. Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 4,8 % gläge. 85 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 5,4 % si römisch-katholisch (Stang 2000). Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 3957 Ywohner 96,2 % Dütsch aus Houptsprach aaggää, 0,4 % Französisch u 0,9 % Italiänisch. Dr bärntütsch Dialäkt vo Lützeflüe ghört zum Hochalemannisch. Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 17,0 %, CVP 0,7 %, EVP 7,0 %, FDP 5,6 %. GLP 2,7 %, GP 6,4 %, SP 10,9 %, SVP 41,9 %, Suschtigi 7,8 %. Gmeindspresidänt vo Lützeflüe isch dr Beat Iseli (Stang 2013). D
Lyss isch e Ywohnergmeind im Verwautigschreis Seeland im Kanton Bärn, Schwyz. Lyss ligt am rächte Stade vor Aute Aare ar Mündig vom Lyssbachtau. Vor Gmeindsflächi si 36,6 % landwirtschaftlech gnutzte Bode, 33,3 % Waud, 29,4 % Sidligsflächi u 0,7 % süschtigi Flächi. D Nachburgmeinde si Seederf, Arbäärg, Chapele, Worbe, Stude, Büetige, Diessbe u Grossaffoutere. Lyss isch im Jahr 1009 aus Lissa zum erschte Maau gnennt worde. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Aarberg ghört. Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 15,4 % gläge. 64,5 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 18,9 % si römisch-katholisch (Stang 2000). Bi de Nationauraatswahle 2019 het s das Ergebnis ggää: SVP 24,0 %, SP 18,0 %, FDP 12,1 %, BDP 11,8 %, GPS 10,7 %, glp 8,8 %, EVP 6,4 %, CVP 1,2 %, EDU 1,9 %, Piratä 1,0 % Dr Gmeindrat vo Lys besteit us em Gmeindrat (Exekutive) und em Grosse Gmeindrat (Legislative). Gmeindspresidänt vo Lyss isch dr Andreas Hegg (Stang 2021). D Sitzverteilig vom Grosse Gmeindrat (Stang 2021): D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 2,1 % gläge. Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 10659 Ywohner 85,9 % Dütsch aus Houptsprach aaggää, 1,8 % Französisch
Lyyssach isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Ämmitau im Kanton Bärn, Schwyz. Lyyssach ligt im Ämmitau. D Gmeindsflächi bsteit us 52,6 % langwirtschaftlecher Flächi, 30,4 % Waud, 15,3 % Sidligsflächi u 1,7 % süschtigi Flächi. D Nachburgmeinde si Chiuperg, Burdlef, Rüti, Mötschwiu, Hingubank, Chäärneried, Froubrunne u Rüetlige-Aueflüe. Lyyssach isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 894 aus Lihsacho, 1255 Lissacho. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Buurdlef ghört. Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 5,5 % gläge. 77,9 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 10,1 % si römisch-katholisch (Stang 2000). Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 17,7 %, CVP 1,1 %, EVP 3,9 %, FDP 6,0 %. GLP 4,3 %, GP 5,9 %, SP 15,4 %, SVP 41,0 %, Suschtigi 4,7 %. Gmeindspresidänt vo Lyyssach isch dr Hans Rudolf Sägesser (Stang 2013). D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 1,9 % gläge. Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 1391 Ywohner 94 % Dütsch aus Houptsprach aaggää, 0,4 % Französisch u 0,9 % Italienisch. Z Lyyssach redt me Bärndütsch. Hauptstrass Hotel Lyssach Commons: Lyssach – Sammlig vo Multimediadateie www.lyssach.ch Anne-Marie Dubler: Lyssach In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz.
Dr Gabriel José García Márquez (* 6. Merz 1927 z Aracataca, Magdalena, Kolumbie; † 17. April 2014 z Mexiko-Stadt), im spanischsproochige Ruum au bekannt as Gabo, isch e kolumbianische Schriftsteller, Schurnalist und Litratuurnobelbriisdreeger gsii. Dr García Márquez het dr Stil vom Magische Realismus, wo magischi Elemänt in realistische Situazioone integriert, populäär gmacht. E Hufe vo sine Wärk thematisiere die indiwiduelli Isolazioon und d Isolazioon vo Latiinamerika. Dr Gabriel García Márquez isch in dr nordkolumbianische Chläistadt Aracataca in dr Nööchi vo dr Karibikküste als Suhn vom spöötere Apotheker Gabriel Eligio García und sinere Frau Luisa Santiaga Márquez uf d Wält choo. In sinere Autobiografii säit er, er sig 1928 uf d Wält choo. 1929 isch d Familie uf Sucre züüglet, dr Marquez sälber isch aber z Aracataca bi sine Groosseltere ufgwaggse. Won er zwölfi gsi isch, isch er im Jesuitekolleg z Zipaquirá uf d Schuel gange. Sini Eltere häi welle, ass er Jura studieri und 1946 het er an dr Universidad Nacional de Colombia z Bogotá aagfange studiere. Das het en aber glangwiilt. 1950 het er aagfange sich intensiv mit Poesii und Litratuur beschäfdige, bsundrigs mit de Wärk vom Ernest Hemingway, James Joyce, Virginia Woolf und William Faulkner. Vo 1954 aa
Dr Hafis (* um 1320 z Schiraz, Iran; † um 1389 au dörte; persischi Ussprooch: Hāfez, arabischi Ussprooch: Ḥāfiẓ) isch äine vo de bekanntiste persische Dichder. Mä schriibt si Naame au Hafiz, Hafes, Hafez. Sein voller Name Ḫāǧe Šams ad-Dīn Moḥammad Ḥāfeẓ-e Šīrāzī (au: Muḥammad Šams ad-Dīn) (persisch خواجه شمس‌الدین محمد حافظ شیرازی‎). Dr Hafis het scho as Chind dr ganz Koran uswändig gleert und dorum het er dr Eerenaame „Hafis“ (dä, wo dr Koran uswändig cha) überchoo. Au är sälber het in sine Gedicht fast nume dr Naame Hafis brucht. Über si Lääbe git s nume weenig wo sicher isch. S mäiste si legändenhafte Überliiferige: Im Hafes si Vater Baha-ud-Din isch gstorbe, wo dr Hafis non e Chind gsi isch. Dr Bueb isch eso beiidruckt gsi drvoo, wie si Vater dr Koran rezitiert het, und er het en afo uswändig leere und het s ganze Buech mit achti uswändig chönne - spööter het er für daas denn dr Eereditel Hafis überchoo. Er isch woorschiinlig uf e Madrese uf d Schuel gange. Dr Hafis het Beck gleert und as Beck gschafft, bis er mit äinäzwanzig e Schüeler vom Attar z Schiraz worde isch. Er isch Hoofdichder vom Abu Ishak worde
Dr Omar Khayyām oder Umar Khayyām (persisch عمر خیام‎ ’Omar-e Chayyām [omare xajɑ:m];‎ * 18. Mai 1048 z Nischapur, Browinz Chorasan; † 4. Dezämber 1131 z Nischapur) isch e persische Mathematiker, Astronom, Filosoof und Dichder gsi. Dr Omar Khayyam het d Löösig vo kubische Gliichige gfunde und vo iire Wurzle dur die geometrischi Daarstellig. Erst dr Descartes het Joorhunderti spööter si Wääg furtgsetzt. Dr Omar Khayyām het sich vil mit dr Paralleele befasst und het e Bewiis für s Paralleeleaxioom vom Euklid gsuecht, und mit de irrazionaale Zaale. Er het e Buech über d Algebra verfasst, wo langi Zit s beste in däm Beriich gsi isch und het under anderem au d Aaornig vo de Binomialkoeffiziänte behandlet, wo hüte as s Pascalsche Dreiegg bekannt isch. Dr Seldschukefürst Malik Schah I. het em Omar Khayyām 1073 dr Ufdraag gee, en Observatorium z baue und e Sunnekaländer für astrologischi Zwäck ufzstelle. Im Omar si Kaländer isch gnauer gsi as dr Gregorianisch Kaländer, wo fümfhundert Joor spööter choo isch. Dr modärn iranisch Kaländer basiert uf sine Berächnige. Dr Omar Khayyām het au filosofischi Teggst gschriibe und vil Aasää gwunne mit ene. In deene isch er sachlig bliibe und wenig aggressiv bi islamkritische Themene.