rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Santooni (Betoonig ufum oo; hoochdytsch St. Antoni, wäutsch Saint-Antoine, Patois ) isch a Gmiin im Seisebezirk im Kanton Frybùrg i de Schwytz. Si het bys zùm Jaar 1860 offyziell Schrickschrot ghiisse, nam Naame vo de Houptsidlig, wo o d Pfarrchûucha stiit. D Gmiin St. Antoni isch a Ströysidlig mit vûle Wyyler ù Hööfe. De Sidligsmittùpùnkt ùf ca. 715 m ù.M. bûudet d Pfarrchûucha, wo ùf annera Aahööyi glääge isch. De hööyschta Pùnkt isch de Chutz mit 884 m ù.M., de tûûfschta Pùnkt de Ledeubach ùnderhaub vo Tutzishuus a de Mûndig vom Muurebach ùf 615 m ù.M. Ds Gmiinsgebiet ùmfasst 16.73 km², somit isch Santooni di flächemäässig viertgrööschti Gmiin vom Seisebezirk. Ds Doorf Santooni säuber stiit am Rand vom verzwiigte Gebiet. D Gmiin grenzt entlang vo de Seisa, vom Sodbach bys Schwenny ùf 4 km a de Kanton Bärn. Das gäge Süüde aastygenda Gebiet giit vo de kollyyni bys zù de vooraupyyni Zoona. Entschprächend vûufäutig isch d Vegetazyoon. Beschryybig: Tûut vo Goud mittùm wachsende schwarze Antoniterchrüz, bheicht mit zwûû schwarze Glöggleni ù vo Blau mit drüü sûuberne Ringe Ds Gmiinswappe isch im 1925 ùs Foug vomena Irrtùm yygfüert choo. No na zwenzg Jaar isch mù de Miinig gsyy, de Frybùrger Schultheiss
Gabriel isch e Naame. Es isch der Naame vom Erzängel Gabriel Gabriel (Name) isch e männliche Vornaame und au e Familienaame Es isch der Naame vo Firmene und vo Sache: Gabriel Campana, e französischi Autofabrigg Gabriel Auto Company, en amerikanischi Autofabrigg Gabriel Performance Products, en amerikanischi Chemyfabrigg Gabriel (Rakete), en israelischi Raggeete Es git Musigstück, wo so heisse: Gabriel, es Lied vo Lamb Gabriel, es Lied vo der Najoua Belyzel Es isch e Toponym: Gabriel, en Oortschaft z Kärnte Gabriel, e Bäärg uf Antarktika i der Antarktis GABRIEL isch en Informazioonsdienscht vo den europäische Biblioteeke
Gabriel isch e Personename. Es isch e männliche Vornamen und au e Familiename. Die wyblichi Form isch im Düütsche Gabriele oder Gabriela. Er chunt vom Hebräische: der Name גַּבְרִיאֵל heisst uf düütsch öppe „vo Gott chunt mini Chraft“. Er chunt scho i der Bible voor. Gabriel (Erzengel) Gabriel Hummelberger (* um 1490; † 1544), e düütsche Humanischt und Botaniker Gabriel García Márquez (1927–2014), e kolumbianische Schriftsteller Gabriel Rollenhagen (1583–1619), e düütsche und latynische Dichter, Schriftsteller und Emblematiker Gabriel da Silva (* 1988), e Schwiizer Schauspiiler Gabriel Vetter (* 1983), e Schwiizer Schriftsteller und Kabarettischt Andreas Gabriel (* 1974), en öschtrychische Architekt Eugen Gabriel (* 1937), en öschtrychische Sproochforscher Gabriele Gabriel (* 1946), e düütschi Schriftstellerin Lucius Gabriel (1597–1663), e Schwiizer reformierte Pfarrer und Bibelübersetzer Sigmar Gabriel (* 1959), e düütsche Politiker vo dr SPD
E Naame isch es sproochlichs Elemänt und e Wortart, wo me dermit e Mönsch oder es anders Läbewääse oder en Oort oder irgend e Sach wott idäntifiziere und aarede. Im Prinzip sött e Naame hälfe es bestimmts und einzelns Individuum z bezeichne. Will das aber nit i jedem Fall goot und s eifach vill z vill einzelni Sachen und Läbewääse git bruucht me mängisch no Zuenääme und au vil Gattigsnääme, wo für ne chlyni oder au e ganz e groossi Gruppe vo Sache gälte. D Nääme sind scho immer e wichtige Teil vo de Sprooche gsi, und drum isch iiri Gschicht und Etimology öppis ganz vilfältigs und bedüütends und au e Grund für vill soziali und politischi Striit. Inträssant isch no, ass me für gwüssi Sachen i verschidene Sprooch ganz anderi Nääme bruucht. Zum d Näämen erforsche schaffet d Naamekund mit anderne Fächer wie öppe der Gschichtsforschig zäme. S Fach, wo sech um d Nääme kümmeret, isch d Naamekund oder Onomastik. Dä Begriff chunt vom griechische ὄνομα ónoma, wo uff Düütsch „Name“ bedüütet. D Onomastik isch e teil vo dr Sproochwüsseschaft. Vo de Nääme macht men i vilne Fächer möglichscht gnaui Lischte; das sind d Naamebüecher. Es Bischpiil isch s
Ds russische Unternähme Tupolew mit Sitz z Moskau, isch eine vo de eltischte Flugzüügbouer vo der Wält u het mal zu de wichtigschte Härsteller vo Flugzüüg ghört. Sit Ändi 2006 ghört Tupolew zum neu gründete russische Luftfahrtkonsortium OAK. Der Andrei Nikolajewitsch Tupolew wo zäme mit em Nikolai Jegorowitsch Schukowski ds ZAGI gründet het, isch ou em sowjetische staatleche Usschuss zur Untersuechig vo der Verwändig vo Metall im Flugzüügbou vorgstande. Am 22. Oktober 1922 het är du sys eigete Konschtrutkitonsbüro ygrichtet. Das het der Name OKB Tupolew treit. Insgesamt sy bishär über 300 Flugzüügprojekt entstande, us dene het’s öppe 90 Prototype gäh. Meh als 40 Flugzüügtype hei d Serieproduktion erreicht. 18.000 zivil u militärischi Tupolew-Flugzüüg sy produziert worde. Aber nur wenigi Hundert Exemplar dervo sy Exportiert worde. E technologische Usnahmestellig nimmt derby ds Überschallverchersflugzüüg Tu-144 y. Im Jahr 2000 isch d OKB in ne Aktiegsellschaft umgwandlet worde, wo näbe de Alage z Moskau ou über ne Produktionsstett z Uljanowsk verfüegt. 2006 isch d OKB under em Dach vo der OAK faktisch wider verstaatlechet worde. I der Produktion, ds meischte der vo z Kasan, sy zurzyt ds Mittelstreckeflugzüüg Tu-204/Tu-214. I der Entwicklig befindet sech ds Transportflugzüüg Tu-330 u ds Regionalverchersflugzüüg Tu-324/Tu-414. Elteri
E Flugzüügkollision i der Luft (änglisch: mid-air collision) isch e Flugunfall, wo nes Flugzüüg mit em ne andere Flugzüüg I der Luft zämestosst. So ne Kollision füehrt praktisch immer zum Absturz vo eim beteiligte Flugzüüg. Es chunnt aber nid sälte vor, das grad beidi Flugzüüg Abstürze. E Zämestoss i der Luft, gilt i der Luftfahrt als eis vo de schlimmste Unfallereigniss wo’s git, da bim Verluscht vo beidne Flugzüüg e gwaltigi Azahl a Todesopfer z bechlage sy. D Wahrschinlechkeit das es bi so mene Unglück überläbendi git isch sehr chly. We sech di beide Flugzüüg no rächtzytig gseh, isch es de meischte Pilote no müglech uszwyche. D Manöver wo d Pilote i so mene Fall müesse flüüge sy relativ heftig u sy ou i der Passagierkabine spürbar. So Uswychmanöver glinge allerdings nur bi gueter Sicht u gnüegender Reaktionszyt für beidi Pilote. D Gründ für ne Flugzüügkollision i der Luft chöi Underschidlech sy. Fähler vo de Pilote Fähler bi de Lotse Fählerhafti Vorschrifte Schlächti Sicht Transponder nid aktiv I de 1950er Jahre het’s e ganzi Reihe vo Zämmestöss i der Luft gä. Drum het me ab 1956 ds Traffic Alert and Collision Avoidance System entwicklet. Ds TCAS stellt mit hilf vom
Thurnen chan eini vo däne Bedütige ha: Thurnen BE, e politeschi Gmeind, wo am 1. Januar 2020 us de Fusion vo Chiuchetuurne, Looschterf und Mületurne entstanden isch Thurnen, bis 1860 de offiziell Name vo de ehmolige Gmeind Chiuchetuurne Thurnen, de Name von ere Bahnstazion a de Gürbetalbahn, wo uf em Gmeindsgebiet vo Mületurne stoht Thurnen, e Bstandteil vom Firmenamen vo de «Suurchrutfabrik Thurnen», wo gad bir obe gnennte Bahnstazion isch Thurnen, de Name vo de Schuelgmeind Mületurne-Looschterf aus übergmeindlechi Bezeichnig Thurnen, isch de Name vo de reformierte Chilegmeind, wo Choufderf, Rümmlige, Chiuchetuurne, Mületurne, Looschterf u Burgistei derzue ghöre Lueg au: Turnen Thürnen
Tuurne isch e Ywonergmeind im Verwautigschreis Bärn-Mittuland vom Kanton Bärn ir Schwiz. Tuurne ligt im mittlere Gürbetau, dört, wos uf Riggisbäärg uechi geit. Nachbergmeinde si (im Weschte aagfange u denn im Uhrzeigersinn desume); Riggisbäärg, Rümmlige, Chuiterf u ganz im Süüde no Burgistei, wa scho zum Verwautigskreis Thun ghört. Uf en 1. Jänner 2020 hei di bishärige Ywonergmeinde Chiuchetuurne, Looschterf u Mületurne zur neue Gmeind mit em Name Thurnen fusioniert. Dä Name het Chiuchetuurne bis 1860 treit u bi Mületurne isch er im Name drinne. S Wappe vor Gmeind het de Chiuchetuurm vo Chiuchetuurne drinne, wo scho i de aute Wappe vo Chiuchetuurne und vo Mületurne drinne gsii isch. S Müliraad us em Wappe vo Mületurne chunnt chli angersch gstauted unge drahäre. Us em Wappe vo Looschterf isch de Taler, wo i de ungere Mitti vom neue Wappe platziert wird. D Bewohner vor Gmeind si mehrheitlech evangelisch-reformiert, nume weni si römisch-katholisch. Di reformierti Chilegmeind, wo scho lenger Thurnen heesst, betröit näbe de drei Dörfer vo Tuurne ou no die Glöibige us Choufderf, Rümmlige u Burgistei. De Dialäkt vo Tuurne ghört zum Hochalemannisch. De erscht Gmeindspresidänt vo Tuurne isch de Christian Kneubühl (SVP). Er isch de bishärig Gmeindspresidänt vo Mületurne gsi. D
Di Griechisch Mythologii umfasst Gschichte iber d Getter un Helde (Heroe) us em antike Griechelond. D Religion vun de antike Grieche isch us de Religione vun de iigwonderte Grieche un de vorgriechisch Bevelkerung in Kleinasie un Griechelond entschtonde. Im Verglich zue de große monotheistische Religione fallt s Fehle vun klare Gebot un Verbot uf, wenn d Gettin Nemesis un d Erinnyen (Eumenide) au Zuwiderhondlunge gege d Natur un vor allem de Muettermord bschtroft hen. S konn, in de Antik siter em Xenophanes, vun eme Anthropomorphismus - ere Vermenschlichung vun de Getter – gschproche werre, die sin also durich ihr Urschprung als mythologischi Gschtalte de Mensche vor allem in ihre Schwäche ähnliger wie de eine Gott vun de Jude, Christe un Moslem si konn. D Religion isch in ihrem Kern polytheistisch gsi, mit verschideni Gettergschlechter (zum Biispil dem vun de Titane), zahlriche Naturdämone, Ortsgetter un Halbgetter. E gschlossener Prieschterstond het s nit gäbe, sundern bschtimmti Heiligtimer zuegordneti Priester, dezue au Seher un Wohrsager. D älteschte Quelle sind unter ondrem d Ilias un d Odyssee vum Homer sowiä d Theogonie vum Hesiod. De Homer un de Hesiod hen d Getter in e bschtimmti Ordnung brocht: Us lokale Getterkult mit witreichende Zueschtändigkeite wird
Arvigo isch es Dorf im Calancatal, wo im Süde vom Bündnerland liit. Bis anne 2014 isch es en eigeti Gmeind gsi; uf 2015 het sech die mit Braggio, Cauco und Selma zämetoo, und das het die nöji Gmeind Calanca ggää. S Dorf lyt im undere Calancataal am Bach Rià d’Arvigo. Es isch der Hauptort vom Taal. Uff meh weder der Helfti vom ehmolige Gmeindbann het’s Wald, und oben a de Bärge sind Mäiesäss und Alpe. Die gröschte sind d Alp Stabveder un d Alp di Rossiglion. Der Wyler Landarenca lyt hööch uff ere chlyne Terrassen am Bärghang under em Forcel. Die vilen alte Fluernääme sind schööni Zügnis vo der alte Mundart vom Alpinlombardische. S erschte Mol list men öppis vom Dorf im ene Dokumänt vom Joor 1453. Anne 1496 isch Arvigo zum Graue Bund cho. D Pfarrchile het der Heilig Loränz zum Patroon. Hüt lääben im Dorf nume no weniger weder hundert Lüüt. Z Arvigo goot en eleganti alti Schteibrugg übere Taalfluss, d Calancasca. Cesare Santi: Arvigo In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz. Cesare Santi: Landarenca. In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz. Commons: Arvigo – Sammlig vo Multimediadateie Arvigo uf schweizmobil.ch
Muzzano isch de Name vo däne Ortschafte: Muzzano TI, e Gmeind im Bezirk Lugano, Kanton Tessin, Schwiz Muzzano (Piemont), e Gmeind i de Provinz Biella, Region Piemont, Italie Muzzana del Turgnano, e Gmeind i de Provinz Udine, Region Friaul-Julisch Venezie, Italie
Dr Martin Bundi (* 19. Oktober 1932 z Sagogn, † 1. Jänner 2020 z Chur) isch e Schwiizer Hischtoriker und Politiker gsi. Er isch nach em Seminaar a d Uni Züri go studiere. 1963 het er döört s Dokteraxame gmacht. 1965 isch er z Chur Lehrer worde. Anne 1972 het men iin in Gmeindroot vo Chur gwählt und 1975 zum Nationalroot. Dr Bundi het vill too für s Rätoromanische. Er isch der Presidänt vom reformierte Sproochverein Renania i der Surselva gsi, het bim Forum Helveticum mitgmacht und es paar Joor bim Lexicon istoric retic (LIR) als Redakter gschaffet. Adolf Collenberg: Bundi, Martin. In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz. Normdate: GND: 124811159 | LCCN: n83164754 | SUDOC/IdRef: 030575680 | VIAF: 277968377
Under em Name Solothurn, alem. Soledurn (franzöösisch Soleure, italienisch Soletta, rätoromanisch Soloturn, lat.-kelt. Salodurum) si z verstoh: Solothurn, d Hauptstadt vom Kanton Soledurn Kanton Solothurn, e Kanton vo dr Schwyz Bezirk Solothurn, e Bezirk im glichnammige Kanton, er isch deckigsgliich mit dr Stadt Soledurn
Der Heinrich Meng, wo vo 1908 bis 1994 gläbt het, isch e Schwiizer Lehrer und Mundartforscher gsi. Er isch vo Oberfrick im aargauische Fricktal gsi und im Glarnerland ufgwachse. 1948 isch er Lehrer am aargauische Seminar z Wettige woorde, won er Tüütsch und Latyn gää het. 1965 het men en in kantonale Erziehigsroot gwählt. Er het z Wettige gwoont. Mit sym Wüsse vo der Kultur und vo der Gschicht und der konsekwänten und fantasyvollen Aart vom Schuelgää isch er zu synere Zyt schynts am Leerereseminar im alte Chlooschter Wettigen e bedütendi Figuur gsi, wie der Karl Hueber schrybt. Und er heig bsunders für die argauischi Bezirkssschuel glueget. Der Meng het es paar Sache zu der regionale Gschicht und es Wörterbuech vo der Baadebieter Mundart gschribe. Als Mundartforscher isch er anne 1968 au is Fricktal mit de Lüüt go rede; d Gsprööch het er mit em Toonband uufgnoo; d Originalbänder sind bim Fonogrammarchyv Züri. Mundartwörterbuch der Landschaft Baden im Aargau nach Sachgruppen. Baden 1986. Us der Baademer Wöörter-Trucke. 50 Kapitel zur Mundart von Stadt und Landschaft Baden. Baden 1979. Pater Alberich Zwyssig: Komponist des Schweizerpsalms. Baden 1982. Weihnachtsspiel der Wettinger Sternsinger. In: Badener Neujahrsblätter, 32, 1957, S. 3–10. Adolf Haller. Nekrolog.
Der Atlas linguistique audiovisuel des dialectes francoprovençaux du Valais romand , abgchürzt ALAVAL, isch e Sproochatlas vo de Wälschwalliser Mundarte. Uff Tüütsch heisst dää Name vom Projäkt öppe so: «Sproochatlas mit Bild und Toon vo de Wälschwalliser Mundarte». Der Nöieburger Uniprofässer und Dialäktoloog Andres Kristol het anne 1994 mit syne Studänte agfange mit de Uufnahme für das Projäkt. Er isch zu de Lüüt in es paar Underwalliser Oort ggange, wo me vonne gwüsst het, si rede no guet s alte lokale Patois. D Gsprööch het men mit Bild und Toon ufgnoo, und us däne audiovisuelle Dokumänt isch a der Uni Nöieburg der Sproochatlas zämegstellt worde. Der Schwiizerisch Nazionalfonds het ghulfe d Arbet vo de letschte Joore z zahle. Ane 2019 isch s Wäärch bim Nöieburger Forschigszäntrum für Dialäktology und s Regionalfranzösisch usecho. Es isch e digitalisierti Daatebank, und me cha se über s Internet go aluege. Si zeigt eim d Eigehäite vo de verschiden Mundarte, wie me d Sprooch gredt het, me cha sech Sache lo übersetze und no mee vernää. D Projäktsprooch isch Französisch. Der Kristol seit, es sig hööchschti Zyt gsi, wo si dermit agfange händ: sid de 1990er Joore sind schon es paar vo de letschte guete
Di Evangelisch-reformierti Chile Schwiiz isch e uf de 1. Jänner 2020 gründeti Nochfolgeorganisation vom Schwiizerische Evangelische Chilebund, wo aber ned wi bisher numme en Zämmeschluss zwüsche de verschidnige Kantonalchilene und de EMK isch, sondern sich selber au als Chile verstoht. Das wird au dütlich da drin, dass s Parlament vo de Chile Synode gnenned wird uns nümm wi im Chilebund «Abgordneteversammlig». Us vereinsrechtliche Sicht, isch d EKS identisch mit em vormalige Chilebund. Im Vorfäld vo de Gründig vo de EKS het es innerhalb vo de reformierte Chilene i de Schwiiz langi Diskussione geh. Im 2011 het d Abgeordneteversammlig vom Schwiizerische Evangelische Chilebund (SEK) em Rot vom SEK de Uftrag erteilt, e noii Verfassig uszschaffe. Im Sommer 2013 het de Rot vom SEK dann d Vernehmlassig zum erschte Verfassigsentwurf gstarted, wo d Gründig vo de «Evangelische Chile i de Schwiiz» (EKS) zum Ziel gha het. De Ziitplan het en Start für di noi EKS uf de 1.Jänner 2016 vorgseh gha. Bsunders an de Rolle vom Rotspräsidium hets in de Folg Kritik geh, aber au de Verzicht uf «Reformiert» im Name vo de Chile isch uf viel Kritik gstosse. Au d Iischränkige in de Unabhängigkeit vo de kantonale Landeschilene, in de synodale
Tier sind noch em härkömmliche Verständnis Läbewese, wo iri Energie nöd dur Photosynthese gwünend und Surstoff zum schnufe bruched. Anstatt ere Photosynthese ernäred sich Tier vo andere pflanzliche und/oder tierische Organisme. Di meischte Tier sind ortsbeweglich und mit Sinnesorgan usgstattet. D'Naturwüsseschaft vo de Tier isch d'Zoologie. Systematisch spiled d'Tier i irer Gsamtheit hüt kei Role, meischtäns wird i dä Taxonomie mit em „Rich vo dä Tier“ d'Gruppe vo dä vilzällige Tier (lat. Metazoa) gmeint. Dä Begriff Tier (lat. animal) isch bereits im Altertum prägt gsi, de anerkannti wüsseschaftlichi Begriff vom ene Tierrich stammt allerdings vom Carl vo Linné us em Johr 1758. Taxonomisch wärded Tier hüfig als es Riich innerhalb vo de Domäne Eukaryote beschribe und de Pflanze sowi de Pilz gägänüber gschtellt. D'Zälle vo de Tier händ im Gägäsatz zu Pilz und Pflanze kei Zellwand, si sind nur vonere Membran umgä. Hüt sind als Tier nur di Vilzälligä Tier (Metazoa) gmeint. Traditionell wärded i diä Gruppä vilzelligi Tier und ä ganzi Reie vo tierische Einzeller, d'Protozoa, gstellt. I dä phylogenetischä Systematik isch diä Zämäfassig nöd haltbar, wil d'Protozoa nöd ä insich gschlosseni, monophyletischi Gruppe darsteled, sondern gmeinsam mit verschidenä, traditionell als Algä bezeichnete und zu dä Pflanze gstellte, Einzellergruppe
Der Walter Bigler, wo am 20. März 1926 uf d Wält cho isch, isch e Schwiizer Prokurischt, Mundartforscher, Schriftsteller und Volchskundler. Er isch in ere Puurefmailie im aargauischen Oftrige uf d Wält cho und als Verdingbueb ufgwachse. Er isch de Prokurischt z Zofige worde. Er het sech für s Lääben uf em Land i synere Gägend, em undere Wiggertaal, für die tradizionelli Musig und d Mundart inträssiert. Er isch e Zyt lang der Zäntralpresidänt vom Äiggnössische Jodlerverband gsi. Vom Bigler git’s es paar Schriften übere Dialäkt vom Weschtaargau. Sys eerschte Buech het er no uf Hoochtüütsch gschribe, und de het iim, wie d Chantal Bigler verzellt, der Mundartfachmaa Christian Schmid schynts gseit, er söll doch bitte i sym Dialäkt schrybe, und das het der Bigler de gmacht. Am 11. April 2013 het s Schwiizer Radio e Sändig «Herzblut» übere Walter Bigler broocht. Aargauertüütsch Oftringer Dorfbachgeschichten. 1997. Im Dunstkreis von Ring und Bann. (e Dokumäntazioon über Hirtebrüüch). 2000. Poetische Gedankensplitter über damals und heute. Gedicht, 2011. Sägs eifach soo we deer de Schnabu gwachse n esch. E Hampfele Wöörter ond Uusdröck vo geschter ond höt. Berner Aargauer Mundartwörter aus der Region Südwest-Aargau. 2012. Die bäuerliche Mundart im Bezirk Zofingen. In: Zofinger
D Zorn ìsch a Fluss ìn da Département Unterelsàss un Moselle. Ìhra Qualla ìsch ìn da Vogesa, ìm Gmeinagebììt vu Walscheid. Sa ìsch a Züefluss vu dr Moder, wo salbscht a Züefluss vum Rhii ìsch. Ursprunglig ìsch dr Nàmma vum Fluss „Sorn“ gsìì. As kummt vu'ma vorkeltisch Wort „Sur“, wo fliaßa „bedittet“. Nooch àn Dabo kämma zwei Flìss zamma, dia zwei Flìss sìn ìm àlta Dialekt vu da Vogesa „Sorr“ bezeichnet gsìì, un dia zwei Flìss zamma sìn mìt em Wort ìm Pluràl, „Sorn“, bezeichnet worra. Derzüe han d Elsasser dr Àrtìkel „d“ derzüe gsajt: „d Sorn“, un phonetisch hàt dàs d hìttiga Schrìft „Zorn“ gaa. D Zorn ìsch 96,72 km làng. Àm Enteneck, 295 m hoch, nooch àn Dabo, kämma zwei Flìss, d wissa Zorn un d gaala Zorn, zamma; dàs gìtt d Zorn. S Izugsgebììt vu dr Zorn ìsch 757,2 km² groß. D Zorn hàt mehrera Züeflìss: Zorn Blanche (rachts), 8,5 km, 18,5 km², 0,348 m³/s Traubach (lìnks), 1,9 km Mittbach (lìnks), 2,2 km Ruisseau de Dabo (rachts), 8,4 km, 15,9 km², 0,089 m³/s Rivière du Meisental (lìnks) l'Andlau (Fischbach) (rachts), 4,1 km Ruisseau de Heyerst (lìnks), 3,7 km Canal de la Marne au Rhin (lìnks) Forellenbaechel (lìnks),
Amerkig: Die Darstellig git d Systematik vu de Dierer wiider, wo derzitt in de Wikipedia verwendet wird. Wil die biologische Systematik ä aktives Forschigsfeld isch, cha die Übersicht in ihre Details vu andere System, wo in de Literatur z finde sin, abwiiche. E Klassifikation über de Spezies isch alliwil Konvention. In dere Systematik vum Dierriich soll ä Klassifikation vu alle Dierer bis uf Klasseebeni vorgnu werre. Di wittere Undersystematike finde sich no bi sällene Undergruppe. Riich vu de Dierer (Animalia) Underriich Mesomycetozoa Stamm Chragegaissledierli (Choanoflagellata) Stamm Mesomycetozoea Stamm Corallochytrea Stamm Cristidiscoidea Underriich Viilzellige Dierer (Metazoa) Abdeilig Gwebelosi (Parazoa) Stamm Schwümm (Porifera) Klasse Hornchiselschwümm (Demospongiae) Klasse Chalchschwümm (Calcarea) Klasse Glasschwümm (Hexactinellidae) Stamm Placozoa Abdeilig Gwebedierer (Eumetazoa) Underabdeilig Hohldierer (Coelenterata) Stamm Nessledierer (Cnidaria) Klasse Würfelqualle (Cubozoa) Klasse Schirmqualle (Scyphozoa) Klasse Hydrozoe (Hydrozoa) Klasse Bluemedierer (Anthozoa) Stamm Rippequalle (Ctenophora) Klasse Tentaculata Klasse Nuda Underabdeilig Bilateria Stammgruppe Urmüüler (Protostomia) Überstamm Pfiilwürmer (Chaetognatha) Überstamm Plattwurmartigi (Platyzoa) Stamm Plattwürmer (Plathelminthes) Klasse Strudelwürmer (Turbellaria) Klasse Bandwürmer (Cestoda) Klasse Hogesuugwürmer (Monogenea) Klasse Suugwürmer (Trematoda) Stamm Buuchhorlig (Gastrotricha) Stamm Chiefermüülli (Gnathostomulida) Stamm Micrognathozoa Stamm Rederdierli (Rotatoria) Stamm Cycliophora Stamm Chratzwürmer (Acanthocephala) Überstamm Hüttigsdierer (Ecdysozoa) Stamm Priapswürmer (Priapulida) Stamm Korsettdierli (Loricifera) Nanaloricidae Pliciloricidae Stamm Hogerüssler (Kinorhyncha) Stamm Fadewürmer (Nematoda) Adenophorea
La Chapelle-d’Abondance isch e französischi Gmeind im Departemänt Haute-Savoie. S Doorff lyt im Abondance-Tal am Fluss Dranse d’Abondance i de Savoier Alpe. Uff der Oschtsyte goot dr Gmeindbann bis a d Landesgränze zu der Schwiiz ufe. I der Gmeind sind d Wyler Passengué, La Pantiaz und La Ville du Nant. Der Ortsname chunt s erschte Mol im ene Dokumänt vo anne 1219 vor. Hüt redt men im Dorf Französisch. Der alt lokal Dialäkt isch e Mundart vom Frankoprovänzalosche gsi. Er isch im Mundartatlas Atlas linguistique audiovisuel des dialectes francoprovençaux du Valais romand dokumäntiert. Commons: La Chapelle-d’Abondance – Sammlig vo Multimediadateie
Rei isch es toplets Doorff und en ehemoligi Gmeind im Kanton Aargau. S Gebiet vom Hof Rei het sit 727 em elsässische Chlooschter Murbach ghört, wo dänk scho i säbere Zyt im Dorff e Chile het lo boue. Rei sälber isch im ene Dokumänt usem Joor 1175 s erschte Mol erwäänt. Rei isch e grossi alti refermierti Chilegmeind; zu iire ghööre bis hüt die refermierte Lüüt vo den Ortschafte Lauffohr, Rüfenach, Remige, Station Siggetal, Viligen und Würelinge. 1898 isch d Gmeind Rei mit der Gmeind Rüfenach zämegleit worde. Der Name chunt dervo, ass döört d Landstrooss ume Bruggerbäärg ume zimli stotzig ufegoot. Gnau gnoo het Rein zwöi Ortschafte: Hinderrei und Vorderrei. Vorderrei isch grad näbe Lauffohr, emene Stadtteil vo Brugg. Z Vorderrei stoot zusserscht uf eme Bödeli vom Bäärg, hööch über der Aare, d Pfarrchile, wo anne 1864 bout worden isch. Im Pfarrhuus näbedraa het der Dichter Paul Haller (1882–1920), der Soon vom Pfaarer Erwin Friedrich Haller (1840–1911), i synere Jugendzyt gläbt. Uf der Flechi nördlech vo Vorderrei stoot a der Landstrooss s Tänkmool vo der schwiizerische Füüfte Divisioon, wo eim a d Arbet vo de Soldaaten im Jura bim Zweite Wältchrieg tuet maane. Bi Rei isch d Verteidigungsstellig «Rein-Roost»
Rein bedüütet: Rein, der Name von ere ehmolige Gmeind im Kanton Aargau s Stift Rein, es Zisterziänserchlooschter i der Steiermark der rätoromanisch Name vom Rhy Rein isch e Familiename: Harald Rein (* 1957), de sibti Bischof vo der Chrischtkatolische Chile vo der Schwiiz