rlitschk/wikidir huggingface dataset:
D Andrée Steinmetz-Meichel (* 1949 im Château de la Verrerie z Mattstall) isch e franzesischi Lehreri un Autori. Syt si vier Johr alt isch, läbt si z Minichhause am Rhy. Vu 1973 bis 2009 het si as Lehreri gschafft, vor allem as Dytschlehreri Collège z Selz. Syt 2009 isch si Räntneri. Näbe ire Arbet as Lehreri het si an dr Fakultet fir Gaischtes- un Sozialwisseschafte an dr Uniwersitet z Charlsrue Filosofy un Literaturwisseschaft studiert un anne 1993 as Magistra Artium abgschlosse. Si het derno au as Ibersetzeri gschafft, unter anderem fir europäischi Bildigsprojäkt. Si schrybt Gedicht un Prosa uf Franzesisch un Elsässisch, mänkmol au uf Dytsch. Anne 2012 het si ne Uuswahl vu franzesische Gedicht unter em Titel „A corps et à cris“ in dr Editions La Bruyère publiziert. Fir iri Poesy isch si scho mit verschideni Brys uuszaichnet wore, unter anderem mit em Concours International de Poesie anne 1978, bim Trophee Victor Hugo anne 1994 un em Prix Sylvie Reff anne 2019. Si engaschiert si au bim Theater „La Chimere“ z Haguenau, wu historischi Freiliechtuffierige uf Elsässisch macht. Si macht mit as Schauspileri un un duet Stuck firs s Theater ibersetze. A corps et à cris. Editions La Bruyère
Woke stoot für: e Persoon, won e hoochs oder au überdriibes Bewusstsii für Rassismus und gsellschaftligi Brivilegie het (änglischs Leenword, Adjektiiv) e Dorf im Bundesstaat Central Equatoria im Südsudaan, 45 Kilometer südwestlig vo dr Hauptstadt Juba. e Comedy-Färnseeserii, wo dr Striimingaabieter Hulu vo 2020 bis 2022 zäigt het
Die letzti Chaltzit, mä säit ere au s letzte Glaziaal (oder, e chli meedütig, die letzti Iiszit), isch im Jungpläistozään noch dr letzte Warmzit vor dr hütige choo. Si het vor öbbe 115'000 Joor aagfange und isch mit em Aafang vom Holozän vor öbbe 11'700 Joor z Änd gange. In der letzte Chaltzit het sich uf dr ganzen Ärde s Klima abküelt, wie scho in de früenere Chaltzite mit ere witrüümige Vergletscherig und groossflechige Überschwemmige. Dr Meeresspiegel isch gsunke und Landbrugge häi sich bildet. Dr Begriff Iiszit cha liicht mit däm vom Iiszitalter verwäggslet wärde und mä söt en doorum besser nid für Chaltzite bruuche. Iiszitalter si lengeri Faase in dr Gschicht vo dr Ärde, wo d Polargebiet vo dr Ärde vergletscheret si, wie s zur Zit (immer no) dr Fall isch. Doorum läbe mir im Känozoische Iiszitalter. Chürzere Klimaschwankige innerhalb vo Iiszitalter wärde as Chaltzite und Warmzite bezäichnet. Warmzite innerhalb vom ene Iiszitalter, wo sich kontinentaali Iisschild vollständig us de gmäässigte Bräite zruggzieen, säit mä au Interglaziaale. Zurzit herrscht son e Interglaziaal, s Holozään. Chaltzite mit umfangriiche Vergletscherige vo de Kontinänt in de gmäässigte Bräite häisse au Glaziaal. In dr Allgemäinsprooch säit män e vilmol Iiszite. S Ändi vo
S Holozään (bopuläärwüsseschaftlig au Noochiiszitalter) isch dr geegewärtigi Zitabschnitt vo dr Ärdgschicht. In dr Chronostratigrafii und dr Geochronologii isch s Holozään e Serii bzw. Epoche und wird noch em Beschluss vo dr International Commission on Stratigraphy (ICS) sit 2018 in drei geoloogischi Stuefe iidäilt (Grönlandium, Northgrippium, Meghalayum). Es het vor öbbe 11'700 Joor mit dr Ufwermig vo dr Ärde am Ändi vom PLäistozään aagfange. S Holozään und s Pläistozään ghööre zum Kwartäär, wo s jüngste Süsteem vom Känozoikum isch. In dr änglische Terminologii wird s Holozään mänggisch au as Present (dütsch „Geegewart“) bezäichnet. D Bezäichnig Holozään stammt us em Altgriechische und bedütet em Sinn nooch „s ganz Nöije“ (ὅλος hólos ‚ganz‘ und καινός kainós ‚nöi‘). Dr Begriff wisch 1867/1869 bzw. scho 1850 vom franzöösische Zooloog Paul Gervais brägt worde. Dr Ardikel «Holozän» uf dr dütsche Wikipedia Anson Mackay (Hrsg.): Global change in the holocene. Hodder & Stoughton, London 2005, ISBN 0-340-81214-1. Neil Roberts: The Holocene. An environmental history. 2. Auflage. Oxford 1998, ISBN 0-631-18638-7. Christian-Dietrich Schönwiese]: Klimatologie. 2. Auflage. Stuttgart 2003, ISBN 3-8252-1793-0, S. 292–304. Thomas Terberger: Hunters in a changing world. Rahden (Westf.) 2004, ISBN 3-89646-435-3. Heinz Wanner: Klima und Mensch. Eine 12'000-jährige Geschichte. Haupt Verlag, Bern 2016, ISBN
S usgstorbene Wullenaashorn (Coelodonta antiquitatis), au Wullehoornaashorn oder Fällnaashorn, isch e Art vo de Naashörner gsi, wo im Iiszitalter uf de Cheltisteppe zwüsche Westöiropa und Ostaasie wääred em Middel- und Jungpleistozään verbräitet gsi isch . Es het zur Grubbe vo de Dicerorhinina ghöört, de öiraasische Naashörner mit zwäi Hörner, wo von ene hüte nume no s Sumatra-Naashorn (Dicerorhinus sumatrensis) existiert. S Wullenaashorn isch näben em Wullehoormammut äins vo de charakteristische Dier vo de iiszitlige Landschafte gsi. Si Chopf isch dief aabeghange und d Stockzeen häi hoochi Chroone ghaa, so dass die Naashornart seer guet an s herte Graasfueter vo de Steppe aabasst gsi isch. Wil mä e Hufe Fossiil gfunde het und im Permafrostboode vo Sibirie au mumifizierti Kadaaver, isch iiri Lääbenswiis seer guet bekannt. Drüber uuse si Wullenaashörner vo früeje Jeeger- und Sammlergrubbe in Höölemoolereije und as Grawuure uf Stäi und Chnoche und as chliini Statuette daargstellt worde. Die Naashornart isch am Ändi vom Pläistozään vor öbbe 12'000 Joor im Lauf vo dr kwartääre Usstärbwälle zsämme mit e Hufe andere gröössere Dierarte usgstorbe. Dr Ardikel «Wollnashorn» uf dr dütsche Wikipedia Paul S. Martin, Richard G. Klein (Hrsg.): Quaternary Extinctions. A Prehistoric Revolution. The University of Arizona Press, Tucson AZ
As Jeeger und Sammler wärde in dr Anthropologii und Ethnologii (Völkerkund) lokaali Gmäinschafte und indigeeni Völker bezäichnet, wo iiri Naarig zum grösste Däil dur d Jagd uf Wilddier, s Fische und dur s Sammle vo wilde Pflanze oder Chläidier üüberchömme. Es git Autoore wo d Bezäichnig Wildbüter as abwärtend aaluege, wo mä sött verzichde druf. Für die Lääbenswiis muess mä seer flexibel si, sich chönne aabasse und e Hufe speziells Wüsse ha. D Jagd- und Sammelwirtschaft spiilt für rund 3,8 Millioone Mensche immer no e wichdigi Rolle. E groosse Däil von ene lääbe in Aasie: Indie, Südostaasie, Südaasie und Sibirie, im Ganze 2'836'000 Mensche, in Afrike: Zentraalafrika, Ostafrika und Süüdafrika, im Ganze 450.000 Mensche, Australie: 300'000 Mensche, Nordamerika: 180'000 Mensche. In de gmäässigte Klimazoone vo Öiropa het s Ändi vom Jaage und Sammle scho im Neolithikum aagfange. In Skandinavie häi d Saame aber no im 17. Joorhundert und in Russland d Komi bis ins 20. Joorhundert eso gläbt. Dr Ardikel «Jäger und Sammler» uf dr dütsche Wikipedia Almut Bick: Die Steinzeit. 2., korrigierte und aktualisierte Auflage. Theiss, Stuttgart 2012, ISBN 978-3-8062-2589-1, S. 64–67: Kapitel „Schneller, weiter, effizienter“ – die Entwicklung der Jagdwaffen in der Altsteinzeit. Gerhard Böck: Genußmittel bei Wildbeutern:
Dr Rainer Fribolin (* 1956) isch e dytsche Lehrer un Autor. Dr Fribolin isch z Haltige ufgwagse. Noch em Abitur am Kant-Gimnasium z Wyyl am Rhy het er an dr Uniwersitet Fryburg Romanischtik un Germanischtik studiert. Är isch in d Schwyz un het z Züri s Gimasiallehrerdiplom gmacht. An dr Uniwersitet Züri het er bim Peter von Matt promowiert iber „Franz Innerhofer und Josef Winkler. Die moderne bäuerliche Kindheitsautobiographik vor dem Hintergrund ihrer Tradition vom 16. bis zum 20. Jahrhundert“. Syter anne 1983 het er mit syre Schwyzer Frau z Züri gläbt. Mit ire het er zwoo Dechtere. Är het as Beruefsschuellehrer am Gwärbli-induschtriälle Bildigszäntrum z Zuug gschafft. No syre Pensionierig anne 2019 isch er retuur gange uf Dytschland un wohnt syterhär mit syre zwoote Frau im Chandermer Ortsdail Wollbach-Egisholz. Dr Fribolin het si scho ase jung fir Lieder vu Liedermacher un Singer-Songwriter inträssiert. Mit 16 Johr het er sy erscht aige Lied zue dr Gitarre gschribe. Anne 2021 het er bim alemannische Dialäktwettbewärb Alemannisch läbt! mit „das machsch du“ dr dritt Blatz in dr Kategory Lyrik gwunne. Franz Innerhofer und Josef Winkler. Die moderne bäuerliche Kindheitsautobiographik vor dem Hintergrund ihrer Tradition vom 16. bis zum 20. Jahrhundert. Peter Lang
D Mastodonte (Mastodontoidea) si e Taxon, wo nüme brucht wird, für en Überfamilie vo de Rüsseldier. In deere Grubbe si ursprünglig d Familie vo de Gomphotherie (Gomphotheriidae), Mammutiide (Mammutidae; wo uf Dütsch au „Ächti Mastodonte“ ghäisse häi) und Stegodonte (Stegodontidae) zsämmegfasst worde. D Bezäichnig Mastodontoidea het dr Henry Fairfield Osborn (1857–1935) im Joor 1921 iigfüert. Si goot uf d Gattig Mastodon zrugg, wo ursprünglig 1817 vom Georges Cuvier (1769–1832) für meereri Arte brucht worde isch, wo us hütiger Sicht nit mitenander verwandt si. Dr Cuvier het under Mastodon under anderem Mastodon giganteum, s Amerikanische Mastodon (Mammut americanum) us dr Grubbe vo de Mammutide, und Mastodon angustidens, hüte Gomphotherium angustidens vo de Gomphotherie. Allerdings het dr Cuvier bäidi scho 1806 as le grand mastodonte beziejigswiis as mastodonte à dents étroites beschriibe. Dr Naame Mastodon chunnt us em Altgriechische und bedütet μαστός mastos, dytsch Brust und οδον odon, dytsch Zaan. Er bezieht sich uf d Stockzeen, wo dur Höcker brägt si und, wemm mä sä vo dr Site aaluegt, an d Brüst von ere Frau erinnere („Brustzääner“). Gmäinsaam häi alli Arte innerhalb vo dr Grubbe vo de Mastodonte, ass si alli dütlig wie Elifante usgsee häi, au wenn si im groosse Ganze
As Chaltzit oder Kryomer bezäichnet mä in dr Klimagschicht und dr Geologii e Zitruum innerhalb vom ene Iiszitalter mit Tämpratuure, wo im Durchschnitt diefer si zwüsche zwäi Zitabschnitt mit durchschnittlig hööchere Tämpratuure, sognennte Warmzite. D Usdrück Iiszit und Glaziaal wärde zum Däil as Sünonüüm verwändet, zum Däil au uf Faasen beschränkt, wo d Veriisig witrüümiger gsi isch. In de letzte Millioon Joor wächsle sich Chalt- und Warmzite mit ere Periodizidäät vo öbbe 100'000 Joor geegesitig ab. Die gliich Chaltzit het in verschiidene Regioone vo dr Ärde mäistens underschiedligi Nääme. So säit mä dr letzte Chaltzit mit iirem Maximum vor e chli mee as 20'000 Joor im nördlige Middelöiropa Weiggsel-Chaltzit, im nördlige Alperuum Würm-Chaltzit, in Nordrussland Waldai-chaltzit, in Sibirie Zyryankachaltzit, uf de Britische Insle Devensian-chaltzit, uf Irland Midlandian-chaltzit, in Nordamerika Wisconsin-chaltzit, in Venezuela Mérida-chaltzit, in Chile Llanquihuechaltzit und in Nöiseeland Otira-Chaltzit. Dr Ardikel «Kaltzeit» uf dr dütsche Wikipedia Jürgen Ehlers: Allgemeine und historische Quartärgeologie. Enke, Stuttgart 1994, ISBN 3-432-25911-5. [1] Murawski, H., Meyer, W. (2004): Geologisches Wörterbuch. Spektrum Akademischer Verlag, 11. Uflaag, 262 S. ISBN 3-8274-1445-8 Handbook of Paleoanthropology: Vol I:Principles, Methods and Approaches Vol II:Primate Evolution and Human Origins Vol III:Phylogeny of Hominids. Springer Science & Business Media, 2007, ISBN
E Warmzit isch in dr Klimagschicht und au in dr Geologii e Zitruum mit durchschnittlig hööchere Tämpratuure zwüsche zwäi Zitabschnitt mit durchschnittlig diefere Tämpratuure, sognennte Chaltzite. Wenn e Warmzit innerhalb vom ene Iiszitalter gmäint isch, so reedet mä au vo Interglaziaal oder Zwüscheniiszit, dr Usdruck Zwüschechaltzit wird sältener brucht. Zur Zit isch d Ärde im ene Iiszitalter, em känozoische Iiszitalter. Das wird in chürzeri Abschnitt vo Chaltzite und Warmzite iidäilt. S geegewärtige Holozään, wo sit öbbe 12'000 Joor herrscht, isch son e Warmzit innerhalb vom ene Iiszitalter. Lengeri Zitabschnitt in dr Ärdgschicht mit hööchere Tämpratuure (öbbe mit dr Lengi vo Ärdperioode) wärde au as Warmklimata bezäichnet. In sonige Zite git s uf dr Ärde normalerwiis käini gröössere Veriisigsgebiet, bsundrigs au nit in de Polregioone. Dr Ardikel «Warmzeit» uf dr dütsche Wikipedia Jürgen Ehlers: Allgemeine und historische Quartärgeologie. Enke, Stuttgart 1994, ISBN 3-432-25911-5. H. Murawski, W. Meyer: Geologisches Wörterbuch. Spektrum Akademischer Verlag, 11. Uflaag, 2004, ISBN 3-8274-1445-8 Normdate: GND: 4162010-0
Megaloceros (au Riisehirsch) isch e Gattig vo seer groosse Hirsch und Verdräter vo dr Megafauna gsi, wo wääred dr Zit vom spoote Pläistozään und vom früeje Holozään in Oiraasie und em nördlige Afrika gläbt het. Mä het lang dänkt, d Megaloceros-Spezies sige scho am Ändi vo dr letzte Chaltzit usgstorbe, dur dr Selekzioonsdruck, wo wäge de klimaatische Verändrige und de Verändrige vom Fueteraagebot entstande isch. D Analüüse vo Chnochefünd mit dr Radiokarbonmethode, het aber chönne bewiise, ass die letzte Riisehirsch vor öbbe 7'000 Joor gläbt häi. As Ursache für s Usstärbe vo de Riisehirsch dänkt mä hüte an dr Klimawandel und d Verändrige im Fueteraagebot, sterkeri Fueterkonkurränz dur anderi Hirscharte und d Mensche, wo sä gjagt häi. Die hütigi Hirschart, wo mit de Riisehirsch am nöggste verwandt isch, isch nid dr Roothirsch, wie mä lang dänkt het, sondern dr Damhirsch. Dr Naame Mecalocerus isch us em Griechischen megas, für grooss und keras für Horn abgläitet, bedütet also in dr diräkte Übersetzig „Riisehorn“. Dr Ardikel «Megaloceros» uf dr dütsche Wikipedia Paul S. Martin, Richard G. Klein (Uusegääber): Quaternary Extinctions. A Prehistoric Revolution. The University of Arizona Press, Tucson AZ 1984, ISBN 0-8165-1100-4. Arno Hermann Müller: Lehrbuch der Paläozoologie. Band 3: Vertebraten.
Dr Höölibäär (Ursus spelaeus) isch en usgstorbeni Bäärenart us dr letzte Chaltzit (öbbe 120'000 bis 10'000 v. d. Z.) Si Stammform isch vermuetlig Ursus deningeri. D Bezäichnig Höölibäär chunnt vo de Fundort vo de fossiile Chnoche; dr Ursus spelaeus het sich noch em hütige Forschigsstand nume wääred em Winterschloof in Höölene ufghalte.. D Höölibääre häi in Öiropa gläbt, vo Nordspanie und de Püreneeä bis zum Uraal und em Schwarze Meer und vo Südängland bis Makedonie. Er isch vom Chopf bis zum Füüdle bis zu 3,5 m lang gsi, sini Schultere si öbbe 1,70 m hooch gsi und er isch eso dütlig gröösser gsi as dr hütig Bruunbäär. D Wiibli vom Höölibäär si e chli chliiner as d Männli gsi, was au bi hütige Bäärenarte eso isch (Gschlächtsdimorfismus). E Männli het 600 bis 1200 kg gwooge und isch schweerer as e Bison oder e Büffel gsi. Dr Höölibäär het chreftigi Chiifer ghaa. Sini Zeen häi groossflechigi Chroone ghaa und dr Ghalt an Stickstoff-15 im Kollageen vo de Bäärechnoche isch relatiiv niidrig gsi, was bedütet, ass er sich vor allem vo Pflanze ernäärt het. Er isch nid tüpisch für e Chaltzitdier, wil er wäge sim Fueter in eme nördlige Tundra- und Chaltsteppebiotoop
S Pläistozään (altgriechisch πλεῖστος pleistos „am mäiste“ und καινός kainos „nöi“) isch en Zitabschnitt in dr Gschicht vo dr Ärde. Es het vor öbbe 2,588 Millioone Joor aagfange und isch vor 11'650 Joor z Änd gange, wo s Holozän, d Jetztzit, aagfange het. S Pläistozään het öbbe 2,5 Millioone Joor duurt. In dr Hierarchii vo de chronostratigraafische Zitäihäite isch s Pläistozään die underi Serii vom Kwardäär. Vor em Pläistozään isch s Pliozään choo. Sit em Joor 2009 gältet s Gelasium nüme as dr jüngst Abschnitt vom Pliozään, sondern as dr eltist Abschnitt vom Pläistozään. S Pläistozään isch vor allem vo de Wäggsel vo Chalt- und Warmzite brägt. Noch dr Elbe-Chaltzit, im Alperuum häisst si Günz-Chaltzit, dr Elster-/Mindel- und Saale-/Riss-Chaltzit isch s Pläistozään am Ändi vo dr letzte (Weichsel-/Würm-)Chaltzit vom Holozään abglööst, dr Serii, wo mr hüte din lääbe. S Jungpläistozään umfasst e Warmzit (in Europa säit men er d Eem-Warmzit) und druf isch e Faase vo dr Veriisig choo, die letzti Chaltzit. D Eem-Warmzit isch nume öbbe 10'000 Joor lang gsi, d Veriisig vo wite Däil vo de Kontinänt uf dr Nordhalbchuugele vo dr Ärde aber mee as 100'000 Joor. Im Jungpläistozään het d Verbräitig vom hütige Mensch aagfange und
D Beata Heuer-Christen (* 27. Februar 1935 z Bärn) isch e schwyzerisch-dytsch Kunzärtsängeri (Stimmlag Sopran) un Gsangspedagogi. D Beata Heuer-Christen isch d Dochter vum Gyger un Mitglid vum Bärner Berner Sinfonyorcheschter, Cäsar Christen, un dr Greti Christen-Schiffmann, wu au Gygeri im Bärner Sinfonyorchester un Primaria vum Schiffmann-Quartett gsii isch. D Beata Heuer-Christen het z Bärn bi dr Maria Helbling, z Fryburg bi dr Margarethe von Winterfeldt un z Züri bi dr Dorothea Ammann-Goesch Gsang studiert un isch Brysdregeri vu internationale Wettbewärb gsii. Ni ire Studium het si aafangs as klassischi Kunzärtsängeri in Oratorie, Liederrezital, Funk- un Färnsehufname in verschidene Länder gschafft. Ire Schwärpunkt isch do im Beryich Neii Musik gläge. Si isch Interpreti in Uruffierige u. a. unter em Arturo Tamayo, em Hans Zender un em Wolfgang Fortner gsii. Syt 1962 het si ne Lehrufdrag an dr Musikhochschuel Fryburg ghaa un vu 1980 bis 2005 isch si dert Brofässeri fir Gsang gsii. Dernäbe het si Maischterkirs gee in dr Fachberaich Oratorium, Opere un Lied. Unter ire Schueler*ne findet mer Brysedreger*ne vu nazionale un internazionale Wettbewärb un Kunzärtsänger*ne bzw. Sänger*ne mit Engaschmänt an Operehyser z Paris, z München, z Hamburg, z Wien, z Dresden, z Leipzig, z Bärn, z Gämf un
Die geoloogischi Zitskaala isch e hierarchischi Iidäilig vo dr Ärdgschicht. D Hierarchii-Eebine und au d Zitabschnitt häi alli Nääme. Die eltere Zitabschnitt („Präkambrium“) si weeniger fiin iidäilt as die jüngere, und iiri Underdäilung stützt sich usschliesslig uf tektoonischi Faase. Mit em Aafang vom Fanerozoikum, em „Zitalter vo sichtbaarem [dierischem] Lääbe“) vor 541 Millioone Joor foot dr ununterbrocheni Fossiilbricht aa, wo mit de Methoode vo dr Biostratigrafii e differenzierteri Iidäilig mööglig macht. D Gränze vo de Zitabschnitt wärde mit de Methoode vo dr Geochronologii, hauptsächlig radiometrisch, mit eme absolute (numeerische) Alter gestgläit. Konwenzionell goot mä bi dr Daarstellig vo unde gege oobe - vom eltiste zum jüngste, so wie mä d Serie vo de Sedimänt innerhalb vom ene idealisierte tektoonisch ungstöörte Gstäibrofiil aadrifft. E Fassig vo dr geoloogische Zitskaala, wo in der geowüsseschaftlige Gmäinschaft allgemäin akzeptiert wird, isch die stratigraafischi Dabälle, die internazionaali Fassig stammt vo dr International Commission on Stratigraphy (ICS), d Wersioon, wo für Dütschland regionalisiert isch, wird vo dr Dütsche Stratigraafische Kommissioon (DSK) usgaarbäitet und veröffentligt. D Dabälle rächts zäigt die stratigraafische Äihäite noch em ICS/DSK-Standard in ere kompakte Daarstellig, wo nit maassstääblig isch (d Äihäite vo de bäide underste Hierarchiiebine si nit din). Dr Ardikel «Geologische Zeitskala»
47.3909278.512065Koordinate: 47° 23′ 27,3″ N, 8° 30′ 43,4″ O; CH1903: 681045 / 249454 D Zürcher Hoochschuel vo de Künst (ZHdK, änglisch Zurich University of the Arts) het mee as 2000 Studierendi und isch die grössti Kunsthoochschuel in dr Schwiz. Si isch 2007 entstande, wo d Hoochschuel für Gstaltig und Kunst (HGKZ) und d Hoochschuel für Muusig und Theater (HMT) fusioniert häi. Sit em Septämber 2014 isch dr Standort vo dr Hoochschuel im Toni-Areaal in Züüri-West. Dr Studiegang Batscheler Theater isch immer no an dr Gessnerallee 9–13 dehäi. D ZHdK isch äini vo de vier Däilschuele vo dr Zürcher Fachhoochschuel. D ZHdK bietet Batscheler- und Maaster-Studiegäng und Witerbildig in de Beriich Kunst, Design, Muusig, Vermiddlig, Theater, Film, Danz und Dransdisziplinaridäät aa. Si isch usserdäm in dr Forschig däätig und betribt vor allem künstlerischi Forschig und Disäinforschig. Dr ZHdK aagschlosse isch s Museum für Gstaltig Züüri, s Theater vo de Künst, dr Muusigklub Meerspuur, s KINO TONI und s Medie- und Informazioonszentrum MIZ. Dr Ardikel «Zürcher Hochschule der Künste» uf dr dütsche Wikipedia Hans-Peter Schwarz (Uusegääber): ZHdK. Den Künsten eine Zukunft. Publikation zur Gründung der Zürcher Hochschule der Künste. Scheidegger & Spiess, Züüri 2007, ISBN 978-3-85881-200-1. Dominique Spirgi, Christine Wyss: Theaterhochschule Zürich,
Dr Klerus (alterdümlig au Klerisei oder Clerisei) isch d Gsamthäit vo alle wo zum gäistlige Stand ghööre, de Kleriker. Im allgemäine Sinn reedet mä au vo dr Gäistlikäit. D Bezäichnig bezieht sich vor allem uf d Stuefe vom Weihbriesterdum im Christedum, wird aber gläägentlig au für Kultdiener oder Gäistligo vo andere Religioone verwändet, zum Bispil vom schiitische Klerus. Brinzipiell cha mä nume vo Klerus reede, wenn s in ere religiööse Gmäinschaft e Grubbe vo Amtsdrääger git, wo d Funkzioone von ene mit de Funkzioone vo Briester oder äänlige Amtsdrääger chönne vergliche wärde, und wo sich dütlig vo de üübrige Glöibige – de Laie – underschäide. Das isch nid dr Fall zum Bispil im sunnitische Islam und in de mäiste protestantische Chille, won e reformatoorischs Verständnis vom allgemäine Briesterdum vo alle Glöibige verdräte. S Wort Klerus (latiin. clerus, drvoo abgläitet au änglisch clergy, franzöösisch clergé usw.) goot uf griechisch κλῆρος kleros zrugg, wo äigentlig so vil wie «Schärbe» bedütet het, im bsundrige Sinn vom «Loos» - e Schärbe wo as Loos brucht worde isch wie im Schärbegricht. Vo doo het s d Bedütig vom ene «Erb oder Aadäil, wo äim dur s Loos zuegfalle isch» üüberchoo. Si hütigi, also theoloogischi Bedütig
D Umgangssprooch, au Alldaagssprooch, isch d Sprooch, wo d Lüt im dääglige Ungang bruuche. Si wird vor allem mündlig in informale Kontext brucht und charakteristisch für sä isch, ass Interjekzioone (Empfindigswörter und Usruefwörter) und Kollokwialisme brucht wärde, ass dr Satzbau vilmol unvollständig oder unkonwenzionell isch, ass si nid e spezialisierte Schargon oder e Sozioläkt isch und dass iire Wortschatz sich seer schnäll cha ändere. Daas stoot im Geegesatz zur Standardsprooch und au zur Fachsprooch. Dialäkt chönne in vile Gsellschafte, wie in dr Dütschschwiz, d Umgangssprooch si, wo s standardsproochlige Hoochdütsch nume in dr Schriftsprooch und in bsundrige Umständ brucht wird. Vilerorts, wo dr Dialäkt no lääbig isch, aber nüme vo alle brucht wird, nimmt d Umgangssprooch e Zwüschestellig zwüsche Dialäkt und Standardsprooch ii. D Umgangssprooch isch brägt dur regionaali und soziaali Bedingige wie em Bildigsstand und em soziaale Miliöö vo de Gsprööchspartner oder vo dr Situazioon. Dr Ardikel «Umgangssprache» uf dr dütsche Wikipedia Karl-Heinz Best: Zur Entwicklung des Wortschatzes der deutschen Umgangssprache. In: Glottometrics 20, 2010, S. 34–37 (PDF Volltext) Heinz Küpper: Illustriertes Lexikon der deutschen Umgangssprache. Klett, Stuttgart 1982, ISBN 3-12-570010-8 (8 Bände). Heinz Küpper: Wörterbuch der deutschen Umgangssprache. Klett, Stuttgart 1987, ISBN 3-12-570600-9. Alfred Lameli: Standard und Substandard.
Orléans [ɔʁleˈɑ̃] isch e Groossstadt und e Gmäind (commune) in dr Regioon Centre-Val de Loire, Frankriich. Es isch e Universidäätsstadt und dr Sitz vom ene Bischof mit ere iidrucksvolle Kathedraale. Orleans het 117.026 Iiwooner (Stand: 1. Januar 2020), lit an dr Loire und isch dr Sitz vo dr Prefektuur vom Départemänt Loiret. D Altstadt vo Orléans lit uf em Norduufer vo dr Loire in ere Hööchi vo öbbe 112 m; erst spööter si d Gmäinde uf em Süüdufer drzue choo. D Stadt lit fast 130 km (Faartstrecki) südwestlig vo Bariis. S Kliima isch gmäässigt; es räägnet öbbe 640 mm/Joor s ganze Joor üüber. Vor allem im 20. Joorhundert isch d Stadt gwaggse dur Iigmäindige und Zuewanderig us dr Umgääbig, wo ländlig brägt isch und wo d Aarbetsloosigkäit mit dr Mechanisierig vo dr Landwirtschaft gwaggse isch. D Stadt isch zu de Zite, wo d Loire no schiffbaar gsi isch, e Määrt- und Handelszentrum gsi. Si het sich zun ere Industriistadt und ere Dienstläistigsmetropoole entwigglet mit Grichts- und Verwaltigsinstiduzioone, Gschäft, Schuele, Hoochschuele, Banke, Versichrige, Gsundhäitszentrum, Hotel, Restorant usw. Dr Durismus spiilt e wichdigi Rolle im Wirtschaftslääbe. Am bekanntiste isch die mächtigi Cathédrale Sainte-Croix (Häiligchrüzkathedraale), wo s Fänster het, wo dr Jeanne d’Arc