rlitschk/wikidir huggingface dataset:
D Rächtswüsseschaft oder Jurisprudänz (vo latiin. iuris prudentia) befasst sich mit dr Usleegig vo geegewärtige und gschichtlige juristische Teggst und sustige rächtlige Kwelle. Zun ere sachgrächte Dütig vo juristische Teggst ghöört die wüsseschaftligi Beschäftigung drmit wie d Rächtskwelle und Norme entstande si und aagwändet wärde. Zum daas chönne mache, muess mä Kenntnis haa vo Rächtsgschicht, Rächtsfilosofii, Rächtstheorii und Rächtssoziologii. Die Diszipline zämme mit dr Rächtsdogmatik und dr Methodeleer wärde als Rächtswüsseschafte bezäichnet. Näbe dr Theologii, Medizin und Filosfii isch d Rächtswüsseschaft äini vo de klassische Uniwersidäätsdiszipline. E klassischi Definizioon vo däm, was Rächtswüsseschaft isch, het dr römisch Jurist Ulpian gee: Rächtswüsseschaft isch d Kenntnis vo de menschlige und göttlige Sache, d Wüssnschaft vom Grächte und Ungrächte. „Iuris prudentia est divinarum atque humanarum rerum notitia, iusti atque iniusti scientia“ (Domitius Ulpianus: Ulpian primo libro reg., Digesten 1,1,10,2). S „Göttlige“ im Sinn vom kanonische Rächt isch zwar lang noch dr Ufkläärig, aber schliesslig doch ändgültig as Pflichtfach us de rächtswüsseschaftlige Leerblään uusegnoo worde. In Dütschland brucht mä hüte no dr Pluralbegriff Jura (lat. „d Rächt“), d Singular-Form Jus oder s latiinische Ius isch eender in Ööstriich und dr Schwiz gängig. Näben em wältlige Rächt und Rächtswüsseschaft git s no religiöös begründeti Rächtswüsseschafte.
Dr Michael Pfleghar (* 20. Merz 1933 z Stuegert, † 23. Juni 1991 z Dissldorf) ischt a deitscher Film- ond Show-Regisseur, Drehbuachautor ond Fernsehproduzent gwäa. Dr Michael Pfleghar ischt am 20. Merz 1933 z Stuegert als Soh vo-ma Fabrikanda uff d Welt komma. Nôch seira Schualzeit hôt’r zerscht a Ausbildong zom Cutter gmacht. 1954 isch’r Regie-Assischdent beim dômôliga Siddeitscha Rondfonk (heit Sidweschtrondfonk wôrra ond bald druff zom Fernseh-Regisseur uffgschdiiga. Wia gega Ende vo de 1950er Jôhr sei Mentor Helmut Jedele zo dr Bavaria Film en dr Nähe vo Mincha ganga ischt, hôt der da Pfleghar mitgnomma. Bei sellra Film-Firma ischt’r schliaßlich vo 1959 bis 1963 als Obrschbiilleiter eigsetzt wôrra. Dô drnôch hôt sich dr Pfleghar selbstendich gmacht ond als freier Mitarbeiter fir vrschiidene Fernsehsender nuie Show-Format entwicklet. 1967 hôt dr Pfleghar en de USA d Regie gfihrt fir a Musik-Fernseh-Special, wo schbätr mit-ma Preis bedenkt wôrra ischt: A Man and His Music plus Ella plus Jobim fir da Frank Sinatra mit dr Ella Fitzgerald ond-em Antonio Carlos Jobim. Mit-em Sinatra seira jengschda Tochter Tina hôt’r gega End vo de 1960er Jôhr a Zeitlang z Mincha zammagleabt. Ab 1970 hôt’r ondr andrem fenf Folga vo dr omstriddena ZDF-Show Wünsch Dir was
E Organist isch e Musiker, wo d Orgle spiilt. In e Hufe Länder wie Dütschland, d Schwiz usw. wird dr Gsang bim Gottesdienst in katholische und in evangelische Gmäinde vo Chillemusiker an dr Orgel begläitet. Au bi Druurfiire in Friidhofkapälle wird vilmol Orglemuusig gspiilt. Organiste git s aber au im Konzärtberiich. Für zum Organist im Hauptbruef wärde, muess mä vier Joor lang an ere Muusighoochschuel studiere. Im Dschääs und in dr Underhaltigsmuusig bezäichnet dr Begriff Organist mäistens e Hämmondorgle-Spiiler. Vilmol spiilt er dört d Rolle vom ene Bassist. Arnfried Edler: Der nordelbische Organist. Studien zu Sozialstatus, Funktion und kompositorischer Produktion eines Musikerberufes von der Reformation bis zum 20. Jahrhundert (= Kieler Schriften zur Musikwissenschaft. Bd. 23). Bärenreiter, Kassel u. a. 1982, ISBN 3-7618-0636-1 (Zugleich: Kiel, Univ., Habil.-Schr., 1978). Commons: Organist – Sammlig vo Multimediadateie
D Schwyzerlüt (äigetli Schwyzerlüt. Zytschrift für üsi schwyzerische Mundarte und ab 1950 Schwyzerlüt. Schriftereihe für üses Schwyzerdütsch) isch es Heftli gsi, wo häd wele di schwiizertüütsche Dialäkt pfläge. S isch vom Gotthold Otto Schmid 1939 z Friburg gründet und useggèè worde. Di letscht Nummere isch im 1973i trukt worde. D Schwyzerlüt sind uf Dialäkt gschribe gsi. Si händ über d Mundarte prichted, aber au vil Gschichte und Gedicht vo ziitgenössische Autore abtrukt. Au en Täil vo de Inseränte häd uf Mundart gschribe. De Schmid häd mit de Schwyzerlüt wele di alemanischi Literatur verbräite und eso d Mueterspraach vo de Tüütschschwiizer stèrche. Vor allem i de eerschte Jaar isch es au wichtig gsi, de Schwiizergäischt (dozmal hät me au öppe Landigäischt gsäit) z pfläge und de Zämehalt vo de Landestäil z fördere. D Schwiiz söll starch wärde, wämer s typisch Schwiizerisch, also i dem Fall d Mundart, stèrchi. S Heftli isch vier bis sächs Mal im Jaar i Doppel- und Drüfach-Nummere usecho. Mängisch sind das Theme-Nummere gsi zu äim beschtimte Dialäkt oder au zu äim Autoor oder ere Autoorin. Under vilne andere händ öppe de Ruedolf Hägni, de Traugott Meyer, de Traugott Vogel, d Sophie Haemmerli-Marti oder de Karl Grunder Tägscht
Mundart isch s Heftli vom Mundartforum, em früenerige Verein Schweizerdeutsch und em na früenerigere Bund Schwyzertütsch. Es chunt sit 1948 emaal mee und emaal weniger vil use und häd im Lauf vo siinere Gschicht verschideni Näme ghaa. Vo 1999 bis 2008 isch s Heft under em Name Mundart. Forum des Vereins Schweizerdeutsch usecho, ab dänn bis 2013 under em Name SchweizerDeutsch und sit 2016 wider under em Name Mundart – zeerscht mit em Undertitel Mitteilungsblatt des Vereins Schweizerdeutsch und jetz mit em Undertitel Mitteilungsblatt des Mundartforums. Di mäischten Artikel sind uf Standardtüütsch gschribe. Es häd aber vo Fall zu Fall au literarischi Biiträg uf Alemannisch. D Zytschrift SchweizerDeutsch häd en hööchen Aaspruch ghaa. De Name «Heftli» häd de Redakter dän gaar nöd wele ghööre. SchweizerDeutsch häd vil Choschte gmacht, aber nie gnueg Lüüt, wos aboniert händ, und chuum Inseraat ghaa. Au di jetzig Version vo de Mundart, wo aber nu na äimaal im Jaar usechunt, wott mee weder nu es Heftli sy, und s häd amig au spraachwüsseschaftlichi Artikel dine. Mitteilungsblätter uf mundartforum.ch SchweizerDeutsch uf web.archive.org Schweizerdeutsch (1977–1992) uf e-periodica.ch Mundart (1993–2008) uf e-periodica.ch Alemannischi Heftli Ruedi Schwarzenbach: Zu dieser Zeitschrift. I: SchweizerDeutsch 2/2009. SchweizerDeutsch 2/2012.
Das isch e Liischte mit Heftli won uf alemannisch gschribe sind oder won über die alemannische Dialäkt prichtet. D Ziitschrift vo de Muettersproch-Gsellschaft isch uf alemannisch gschribe und chunt all halb Jaar use. Sit 1967. D Ziitschrift vom Verein Heimetsproch un Tradition isch uf französisch, tüütsch und elsässisch gschribe und chunt sächs mal im Jaar use. Si prichtet vor allem über d Situation im Elsass und z Lothringe. Sit 1982. D Ziitschrift vo de René Schickele-Gesellschaft isch uf französisch, tüütsch und alemannisch gschribe und chunt drü mal im Jaar use. Si prichtet vor allem über d Situation im Elsass und z Lothringe. D Ziitschrift vom Verein Schweizerdeutsch, wo verschideni Näme ghaa hät und verschide vil usechoo isch, isch hauptsächli uf tüütsch gschribe. Si prichtet vor allem über d Situation i de Schwiiz. Sit 1948. D Ziitschrift für me Sälbschtbestimmig im Elsass und z Lothringe isch vor allem uf tüütsch und französisch gschribe gsi und jede Monet usecho. Si häd au über d Spraachsituation und d Spraach vom Elsass und z Lothringe prichtet. Vo 1975 bis 2004. D Ziitschrift vom Dr. G. Schmid isch uf alemannisch gschribe gsi und sächs mal im Jaar use cho. Si häd über d Situation i
De Gotthold Otto Schmid (* 1905; † Chrischtmonet 1958) isch en Fründ vo de alemannische Mueterspraach gsi. Als Lehrer, Verleger und Schriftsteller häd er sich für di schwiizerische Dialäkt iigsetzt, bis er im Chrischtmonet 1958 nume 54i gschtorben isch. De Schmid häd z Friburg gwont, won sini Vatterstadt gsi isch. Sini Mueter isch aber us em Bärnpiet cho. Er häd a de Uni Friburg s Fach Philosophie gstudiert und 1935 mit ere Arbet über de französisch Schriftsteller und Enzyklopädischt Jean François Marmontel (1723–1799) de Tokter gmacht. Us sinere Fädere sind Tegscht über d Stadt Friburg und d Kulturgschicht vom Kanton Friburg. Er häd sech bsunders für Sage und d Literatur intressiert und mit de Zyt vil uf Friburgerdütsch gschribe. 1939 hät er s Heftli Schwyzerlüt: Zytschrift für üsi schwyzerische Mundarte gründet und bis zu sim Tod usegee. Da drin häd er sälber über s Schaffe vo de Tieläktschriftsteller vo de Schwiiz und vo paar Autoore vo de Wälschschwiiz prichtet. Sini Leitartikle zu de Themeheft, als im Dialäkt gschribe, sind de portretierte Persoone und de Literatur i gwüssne Schwiizer Mundarte gwidmet. Ane 1959 häd de Beat Jäggi mit de Redakzion wytergmacht. I sim Verlag, em Schwyzerlüt-Verlag, sind Büecher über s Schwiizertüütsch
47.2529178.692616Koordinate: 47° 15′ 10,5″ N, 8° 41′ 33,4″ O; CH1903: 694920 / 234314 S Juckerhuus isch e stattlichs Huus z Mänidorf, grad bim Baanhoof zue. De Andreas Ammann, won Gmäindsmetzger gsi isch, häds 1815 pout. Ab 1877 häts em Sänn Jakob Jucker ghört. De Grundriss isch fascht quadratisch und s Huus staat gibelständisch härt a de Brunngass. Uf de Nordsiite isch di hööch Stützmuur vo de Baanhoofstraass. Drum gseet mer vo det nume de oberschti Stock. S Huus häd drü Stöck und es Mansardetach. Das isch zwar typisch für d Bouziit - aber nöd uf em Land usse. S Tach isch es Chrüppelwalmdach mit drü chline Luggarne uf de beede Traufsiite. Drum wirkts zimli groos und begränzt de Ruum am obere Ändi vo de Brunngass, bevor si i de Underfüerig verschwinde tuet. S Huus isch markant und häd e gwüssi Würdi. Um 1915 isch im Juckerhuus e Ziit lang s Reschtorant Baanhoof gsi. S Huus isch vo de Poscht kauft worde. Won im Garte vom Huus di nöi Poscht poue worden isch, hät me s Juckerhuus schöön renoviert. Hanspeter Rebsamen, Rudolf Schilling: Zürichseeufer 75. Stäfa, 1975: Theodor Gut. Josef Weinmann und Werner Pfister: Männedorf in alten Ansichten. Zaltenbommel, 1993: Europäische
D Oboe (früener Hoboe) isch e Holzbloosinstrumänt mit eme Dobbelroorblatt. Dr Naame chunnt vom franzöösische hautbois, das bedütet öbbe „hoochs oder luts Holz“. Si w'rde vilmol us Grenadill-, Buchsbaum- oder Ebeholz gmacht. D Oboe isch öbbe 65 Santimeter lang. Iire Körper bestoot us drei Däil. Die wärde zämmegsteckt und oobe druf steckt mä s sogenannte Roor, wo mä drin iine bloost. D Mechanik isch eender kompliziert und s goot mänggisch öbbis kaput draa. D Doonlöcher wärde mit Klabbe uf oder zudeckt, zum Däil diräkt mit em Finger, zum Däil über Heebel. Es git e Hufe Verbindige zwüsche de äinzelne Klabbe und die muess mä mit chliine Schrüübli richdig iistelle, was gueti Fachkenntnis forderet. Dr Doon wird mit eme Dobbelroorblatt erzügt. Mä nimmts zwüsche d Libbe und bloost mit groossem Druck zwüschene duure. Im Korpus bildet sich e sogenannti Luftsüüle. Wemm mä d Klabbe uf oder zue duet, wird die verchürzt oder verlengeret und mit dr Lengi vo dr Wälle änderet sich dr Doon: er wird hööcher oder diefer. Usser em Grunddoon c git s alli graade und ungraade Ooberdöön. Mit „Stellschrüübli“ cha mä d Klangkwalideet und d Intonazioon verändere. Im Barock het d Oboe e Doonumfang vo zwäi Oktave ghaa,
47.2521538.692565Koordinate: 47° 15′ 7,8″ N, 8° 41′ 33,2″ O; CH1903: 694918 / 234229 De Chliini Zieglerhof isch es Landhuus z Mänidorf am Zürisee. Es isch am öschtliche Rand vom Dorf zwüsched em alte Leue und em Zieglerhof. Zäme mit em Zieglerhof und de Näbeboute gits es wichtigs Ensemble. De chliini Zieglerhof staat traufständig a de Dorfgass. Uf de andere Siite isch de Garte, won bis an See gange isch (hüt no bis a d Seestraass). S Huus isch vilicht 1729 vom Jakob Christoph Ziegler als Lehehuus für de Zieglerhof poue la worde. Vilicht isch es aber scho vorane deet gstande und vom Hauptme Ziegler nume umpoue worde. En Änkel von em häts 1787 zäme mit em Zieglerhof für 17 000 Gulde em Adjutante und Landrichter Gerold Zuppinger verchauft. Spööter, im 1806i, häd de Chasper Fierz im chliine Zieglerhof e Privatschuel mit 18 Schüeler eröffnet. Die Schuel häd bald en guete Ruef gha und scho im 1810i sind det 46 Chind id Schuel gange. Für Uswärtigi isch es Internat iigrichtet worde. Für das isch s Huus im klassizistische Stil umpoue worde und mer häd im Türsturz d Jaareszaal 1809 ine gmäislet.
47.2520478.692817Koordinate: 47° 15′ 7,4″ N, 8° 41′ 34,1″ O; CH1903: 694937 / 234218 De Zieglerhof isch en herrschaftliche barocke Landsitz z Mänidorf am Zürisee. Es isch am öschtliche Rand vom Dorf zwüsched em chline Zieglerhof und em Änd vom alte Dorf gäge s Spital use. Zäme mit em chline Zieglerhof und de Näbeboute gits es wichtigs Ensemble. De Zieglerhof isch 1729 für de Hauptme Jakob Christoph Ziegler und sin Brüeder, de Ratshärr Leonhard Ziegler us de Familie Ziegler vom Pelikan pout worde. Zum Hof ghöret no anderi Hüüser: es Trotthuus, e groossi Schüür und es Lehehuus. Dem säit mer hüt de chliini Zieglerhof. Säb isch vilicht schor früener gstande. Ales zäme isch vo me Änkel vom Jakob Christoph Ziegler 1787 für 17 000 Gulde em Adjutante und Landrichter Gerold Zuppinger verchauft worde. S Härrschaftshuus isch 1872 in Bsitz vo de Familie Spörry cho. Das sind riichi Fabrikante us Mülhuuse gsi, wo no anderi Hüüser im Dorf und di hütige Seeaalage gha händ. De Zieglerhof staat traufständig zwüsched de Dorfgass und de Seestraass. Uf de Seesiite isch de Garte, won bis an See füre gaat, hüt dur d Seestraass i zwäi Täil gschnitte. Am See isch au s Bootshuus gsi, won
Dor Breogozarwold ischt a Region z Voralbearg (Öschtriich), gnauor i anama gebirgigo Woldgebiet südöschtlich vo Breogoz, in dor Nöhe vom Bodasee. Dor Breogozarwold grenzt im Weschto a d Region Bodasee, dio im Rhytal ischt, im Südo a d Alperegion um Bludez, im Südoschto a s Arlberggebiet und im Nordoschto a s Kleinwalsertal. Dor Breogozarwold grenzt ou an Bayern (Dütschland); s Oberallgäu ischt im Nordoschto, s Westallgäu (Landkreis Lindau) im Nordo. Da Hoptfluss im Breogozarwold isch d Bräagazer Aach. Bregenzerwald ischt z Österreich dio gängige Schribwaise. Im Dütscho wird zum Tol ou dio Schribwaise Bregenzer Wald vorwendot. Im Dialekt hoßt as Breogozarwold. D Haupteinnahmequeollo vom Breogozarwold ischt dor Tourismus. D Lanwirtschaft und do Dienschtleischtungssektor sand allerdings ou wichtige Wirtschaftszweige. Weil im Nordo und im Nordoschto Töl vom Allgäu no bis 1814 zu Vorarlberg gehört händ, und in dor hütigo Grenzregion, wego dor Besidlung durch d Alemanne, s Bodeseealemannische vorgherrscht hat, und ou allad no an gwiossa sprachlicha Austausch zwüschod dom Allgäu und dom Breogozarwold bschtoht, redot ma in am Tol vöm Breogozwarwold - döm Voadrwold - ou hüt no an dom Allgäuerischo noha Dialekt, s Wälderisch, wo sich vom reschtlicho Vorarlbergisch ussarhebt. Nu uf Dimülsch redt mo s höchstalemannisch Walsertüütsch. D
Gibelständig und traufständig säged, wien es Huus uf d Straass oder dä Platz uusgrichtet isch, wons dra staat. Bi gibelständige Hüüser staat de Gibel gäge d Straass zue und de Dachfirscht isch quär zur Straass. Settige Hüüser säit mer au Gibelhüüser. Das sind also Hüüser mit eme Satteldach oder eme Chrüppelwalmdach, won de Gibel a de Gebäudefront isch. Traufständigi Hüüser sind s Gägetäil. Bi dene isch d Traufe a de Straass oder parallel zur Straass. De Firscht isch i dem Fall au parallel zur Strass.
D Opere am Gansmäärt z Hamburg isch s erste und vo 1678 bis 1738 s wichdigste bürgerlig-stedtische Theater im dütsche Sproochruum gsi. Es isch am 2. Januar 1678 iigweit worde. Es het zwäiduusig Blätz ghaa und isch gröösser gsi as alli zitgenössische Theater. Vo 1722 bis zur letschte Säson im Joor 1738 het dr Georg Philipp Telemann s Operehuus gläitet. 1765 isch es abgrisse worde, wo s scho lengerei Zit leer gstande und baufellig gsi isch. An sim Blatz isch s Dütsche Nazionaltheater baut worde, wo dr Gotthold Ephraim Lessing vo 1767 aa drei Joor lang as Dramaturg gschafft het bevor s iigangen isch. Mit em Huus am Gansmäärt si d Nääme vo wichdige dütsche Opere-Komponiste verbunde: Georg Bronner, Johann Philipp Förtsch, Johann Wolfgang Franck, Christoph Graupner, Georg Friedrich Händel, Reinhard Keiser, Johann Philipp Krieger, Johann Sigismund Kusser, Johann Mattheson, Georg Caspar Schürmann, Georg Philipp Telemann und Johann Theile. Au e Hufe dütschi Dichder, wo im früeje 18. Joorhundert as Librettiste berüemt worde si, hänge mit em Theater zämme, drunder dr Joachim Beccau, Friedrich Christian Bressand, Heinrich Elmenhorst, Barthold Feind, Heinrich Hinsch, Christian Friedrich Hunold, Johann Ulrich König und dr Christian Heinrich Postel. Werner Braun: Vom Remter zum Gänsemarkt: aus
47.2532278.690376Koordinate: 47° 15′ 11,6″ N, 8° 41′ 25,4″ O; CH1903: 694750 / 234346 S Undervogtehuus vo Mänidorf am Zürisee isch 1543 poue worde und isch äis vo de eltischte Hüüser im Dorf. Nöieri Undersuechige vo 1990 händ aber zäiget, dass di eltischte Täil elter sind, vermuetli us de Ziit um 1425. S Undervogtehuus isch us verschidnige Täil pout. De Chärnbou isch zwäistöckig, massiv us Stäi. Dä Täil isch im spaatgotische Stil pout. Drunder isch de Chäller, obe druf es Satteldach. Uf de Bärgsiite, a de nordöschtliche Traufsiite, isch en Quärbou, won au zwäi Stöck häd. Dä hät es Walmdach und en Aabou mit me Satteldächli fürs Abe (im Nordoschte). Uf de Seesiite, a de südwechtliche Traufsiite vom Chärnbou, isch nomal en zwäistöckige Quärbou mit eme Mansardedach. Dä Huustäil isch aber en halbe Stock tüüfer gsetzt. Ali drü Huustäil händ öppe en gliich höche Firscht. Drum gset mer s Undervogtehuus als e Äinhäit. De Chäller isch fascht ganz oberirdisch. Nume hine gäge de Garte zue, gaat er es bitzli in Boden ine. D Muure sind verputzt und gääl gschtriche. D Fäischter und d Tüüre händ Sanstäigwänd, won aber sit de Bouziit veränderet worde sind. D Fäischter und d Vorfäischter sind no
Chümmi (Carum carvi; alemanischi Näme) isch e Gwürz. Me benutzt vorwiegend d Soome, wo riich an ätherischem Öl sin. Chümmi isch eini vo den älteschte Gwürzpflanze und syt em Altertum bekannt. Beliebt isch Chümmi in Kombination mit schwere oder blaiende Spyse (z. B. Kohlgricht). Er wird bsunders gärn zu Chäs (z. B. Münschterchäs) serviert. Er wird au zu Schnaps bzw. Likör (Aquavit) verarbeitet. D Inhaltstoff vom Chümmi (vor allem Carvon und Limone) sölle d Verdauig aarege, gege Blaiige und Kolike wirke und dr Appetit aarege. Nit wisseschaftlig belayt isch d Wirgig by Menstruationsbeschwärde und als milchtriibends Mittel. Commons: Chümi – Sammlig vo Multimediadateie Beschrybig uf de Gwürzsyte vom Gernot Katzer
Di Eidgenössischi Volksiniziativä «gägä d Abzockerei» (au «Abzocker-Iniziativä» oder «Minder-Iniziativä» gnännt) isch än eidgenössischi Volksiniziativä, wo 2005 vom Thomas Minder lanciert wordän isch. Dr Minder isch en Unternähmer us em Kanton Schaffhuusä, wo sit 2011 au Ständerat isch. D Iniziative isch ä Reaktion uf Vergüätigä vo äinzälnä Manager in grossä Schwyzär Untärnämä und Bankä gsy, wo mä als exorbitant empfundä hät. Us dä Sicht vo dä Iniziantä händ diä glychzitig di wältwyti Finanzkrisä ab 2007 mitverursacht und s wältwyti Finanzsischtem in Gfaar bracht. D Iniziativä isch am 3. März 2013 zur Abschtimmig choo und tüütlich aagnoo wordä. D Iniziativä bezwäckt s Verbot vo Abgangsentschädigungä und Voruszaligä für Verwaltigsröt vo börsäkotiärtä Untärnämä, äs Verbot vom Organ- und Depotschtimmrächt und verlangt, dass d Pensionskassä im Sinn vo irnä Mitglidär a dä Generalversammlig abschtimmä müänd. Glichzytig forderät si di jährlichi Waal vom Verwaltigsratspräsidänt und vo dä äinzälne Verwaltigsratsmitglidär dur d Aktionär und verlangt d Ifüärig vo dä elektronischä Fernabschtimmig. I D Bundesverfassig vom 18. April 1999 wird wi folgt geändäret: Art. 95 Abs. 3 (noi) 3 Zum Schutz vo dä Volkswirtschaft, vom Privateigentum und vo dä Aktionärinne und Aktionär sowiä im Sinn vonärä nachhaltigä Untärnähmäsfüärig reglät s Gesetz di im In- oder Usland
S Cembalo (äigtl. vom ital. Clavicembalo, vom lat.: clavis = Daste; cymbel „Zimbel“; au Gravicembalo; dt. au Klavizimbel oder Kielklavier; Plural Cembali), isch e historischs Dasteinstrumänt, wo sini Blüetezit vom 15. bis 18. Joorhundert gha het. Im Vergliich zu andere Dasteinstrumänt het s e helle Doon, wo riich an Ooberdöönisch. Dr Doon vom Cembalo wird dur dorneförmigi Plektrum erzügt, wenn si Saite aarisse. D Plektrum stecke beweeglig in Springer, und die wärde vo de Daste ufwärts druckt. Mä cha s Cembalo dorum au as „Zupfinstrumänt mit Klaviatur“ beschriibe. Wenn d Daste loosgloo wird, fallt dr Springer aabe und dämpft d Schwingige vo dr Saite mit eme Filz. Dr Aaschlaag het käi Iifluss uf d Lutsterki vom Doon, nid wie bim Klavier. Wie bin ere Orgle het e Cembalo mänggisch Register, d. h. verschiideni Setz vo Saite, wo mä cha us- und iischalte. Eso cha mä d Lutsterki und d Farb vom Doon verändere. Commons: Cembali – Sammlig vo Multimediadateie Normdate: GND: 4009667-1 | LCCN: sh85059045
Dr Dom z Halle isch s eltiste Chillegeböid in dr Altstadt vo Halle, wo no stoot. D Stadt isch zwar nie Sitz vom ene Bistum gsi, het mä dr Chille vo Aafang aa Dom gsäit, wil d Erzbischöf vo Magdeburg dört langi Zit as Landesherre vo dr Stadt residiert häi und d Chille vom Kardinal Albrecht vo Brandeburg zämmen mit dr Nöije Residänz nääbedraa Däil vom iiflussriichste, mächdigste und repräsentativste Stift nördlig vo de Alpe worde isch. Alli Gmäld vom Cranach, wo hüte im Stift St.Peter und Alexander Aschaffeburg si, si emol dört gsi. Ursprünglig isch d Chille d Chlosterchille vom Bättelorde vo de Dominikaner gsi, wo sä 1271 gründet häi. Um 1330 isch si fertig worde. Vo öbbe1520 aa het dr Magdeburger Erzbischof, dr Kardinal Albrecht vo Brandeburg, d Chille vo dr Bauhütte Bastian Binder usse nooche lo verändere und schliesslig 1523 as Stiftschille vom Magdeburger Erzbistum nöi lo weije. Dr Matthias Grünewald, dr Lukas Cranach dr Elteri und dr Peter Schro häi sä vo inne gstaltet. 1541 het dr Kardinal Albrecht Halle und s Kärnland vo dr Reformazioon verloo und d Inneustattig mit uf Aschaffeburg gnoo. Vo denn aa isch d Chille d Hoofchille vo de de wältlige
Dr Johann Mattheson (* 28. Septämber 1681 z Hamburg; † 17. April 1764 z Hamburg) isch e dütsche Komponist, Muusigschriftsteller und Mezeen gsi. Er isch e Fründ vom Händel gsi, bis dass si sich 1704 verchracht häi. Dr Mattheson het säggs Opere komponiert und au Opere vo andere bearbäitet, 33 Oratorie, Orchesterwärk und Kammermuusig gschriibe. E groosse Däil vo sine Wärk wird in dr Hamburger Stadtbibliothek ufbewaart. Si si im Zwäite Wältchrieg usglaageret worde, si verschwunde und 1998 us Jerewan in Armenie zruggee worde. Dr Mattheson het die ersti dütschi moralischi Wucheschrift, «Der Vernünfftler», uusegee. Die Plejades, oder das Siebengestirne (Friedrich Christian Bressand), Singspiil, Hamburg 1699 u. Braunschweig 1699; s mäiste vo dr Muusik verloore Der edelmühtige Porsenna (Bressand), Singspiil 4 Akt, Hamburg 1702 Der Tod des großen Pans, Druurmuusig uf e Operegründer Gerhard Schott (Hinsch), 1702 Hamburg; Muusig (z. T. vom Georg Bronner) verloore Victor, Hertzog der Normannen, (Hinsch), Pasticcio 3 Akt, 1702 Hamburg (1. Akt vom Johann Christian Schieferdecker, 3. Akt Bronner); Muusig verloore Die unglückselige Cleopatra, Königin von Egypten oder Die betrogene Staats-Liebe (Friedrich Christian Feustking), dramma per musica 3 Akt, 20. Oktober 1704 Hamburg Le Retour du siècle d’or, das ist Die Wiederkehr der güldnen Zeit