rlitschk/wikidir huggingface dataset:
D Hera (altgriech. ῞Ηρα, Hērā) isch di griechisch Göttermuetter. S wichtigst Hailigtum vonnere isch uf de Insle Samos, vereert werd si aber vor alem uf de Peloponnes. D Römer hend si mit de Iuno gliichgsetzt. D Hera isch d Töchter vom Kronos und vo de Rhea, wo si uf de Insle Samos uf d Welt brocht hett, bivoor de Kronos si uufgfresse hett. Nochdem de Kronos sini usterbliche Chind wider erbroche hett, isch si vo de Tethys erzoge wore. Si isch mit erem Brüeder Zeus verhürootet und mue vill under sinene Liebesoobetüür lide. Nöd selte räächt si sich a sinene Gliebte. Vom Zeus isch si d Muetter vom Ares, vom Hephaistos, vo de Hebe und vo de Eileithyia. Eri hailigi Tier sind d Chue und de Gugger. Nochem Homer liebt di "chueoigig Here" (Ἥρη) d Städt Mykene, Argos und Sparta am maiste. Si birootet de Zeus, widersprecht em debii hüüffig und versuecht ere Wile mit List dörezsetze. Well si d Giburt vom Herakles usezögeret hett, isch si vom Zeus vom Olymp obenabe bütscht wore. Siner Lebtig isch si d Findi vom Herakles gsii, nochdem er aber noch sim Tood vergöttlicht woren isch, het si en as Adoptivsoo agnoo. D Hera
D Kumarma isch di luwischi Chorngöttin. Si ghört zo de Hoptgotthaite vo de Luwier i de neohethitische Zitt und werd öppedie mit de Chorngotthait Matili und em Wiigott Tipariya gnennt. De Uursprung isch de hurritischi Chorngott Kumarbi. D Verbindig vo Chorn und Wii isch bi de Luwier e gängis Symbol för di vegetativi Fruchtbarkait. So werd de Wettergott „Tarhunza vom Wiiberg“ zäme mit Chornääri und Wiitrübel abbildet. Und d Gartegöttin Maliya werd „Muetter vo Wii und Chorn“ gnennt. John David Hawkins Corpus of hieroglyphic Luwian inscriptions; Vol. 1-3. de Gruyter.
D Ceres (latiin. Cerēs, Cereris) isch di römischi Chorngöttin. Si isch mit de griechische Demeter gliichgsetzt wore und drom au vom Iuppiter d Muetter vo de Proserpina, wo uursprünglich au e griechische Göttin isch. Noch de altiihaimische röömische Mythologii isch d Ceres d Muetter vo de Libera und vom Liber, baidi sind wie eri Muetter Fruchtbarkaitsgotthaite. D Libera isch aber nöd mit de Proserpina gliichgsetzt wore, sondern mit de Ariadne und de Liber isch mitem Wiigott Dionysos gliichgsetzt wore. Theodor Birt: Ceres. In: Wilhelm Heinrich Roscher (Hrsg.): Ausführliches Lexikon der griechischen und römischen Mythologie. Band 1,1, Leipzig 1886, Sp. 859–866 (Digitalisat). Georg Wissowa: Ceres. In: Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft (RE). Band III,2, Stuttgart 1899, Sp. 1970–1979. Werner Eisenhut: Ceres. In: Der Kleine Pauly (KlP). Band 1, Stuttgart 1964, Sp. 1114. Stefano de Angeli: Ceres. In: Lexicon Iconographicum Mythologiae Classicae (LIMC). Band 0004IV, Zürich/München 1988, S. 893–908. Barbette Stanley Spaeth: The Roman Goddess Ceres. University of Texas Press, Austin 1996, ISBN 0-292-77692-6 (zugleich Dissertation, University of Baltimore 1987). Fritz Graf: Ceres. In: Der Neue Pauly (DNP). Band 2, Metzler, Stuttgart 1997, ISBN 3-476-01472-X, Sp. 1070–1074. Erika Simon: Die Götter der Römer. 2. Auflage. Hirmer, München 1998, ISBN 3-7774-7770-2. Commons: Ceres
De Liber, au Liber pater (latiin. Līber, -erī) isch e röömische Fruchtbarkaitsgott. Er isch mitem griechische Wiigott Dionysos gliichgsetzt wore und isch denn au immer mee zomene Wiigott wore. Er isch de Soo vo de Chorngöttin Ceres und de Brüeder vo de Libera. A sim Fest, a de Liberalia, hend di junge Mane zerstmool eri toga virilis aaglait, as e Zaiche, ass si ab jetz mündigi röömischi Bürger sind. Z Lavinium isch i sim Tempel e Phallus vereert wore und a sim Fest sind au Phallussymbol umetrait wore. Marcus Terentius Varro Res rusticae 1,1,5; 1,2,19 Cicero De natura deorum 2, 62 Horaz Briefe 2,1,5 Georg Wissowa: Liber. In: Wilhelm Heinrich Roscher (Hrsg.): Ausführliches Lexikon der griechischen und römischen Mythologie. Band 2,2, Leipzig 1897, Sp. 2021–2029 (Digitalisat). Georg Wissowa: Religion und Kultus der Römer (= Handbuch der klassischen Altertumswissenschaft. Bd. 5, Abt. 4). 2. Auflage. Beck, München 1912, S. 297ff. Edward Tripp: Reclams Lexikon der antiken Mythologie. Stueggert, 1991. ISBN 3-15-010371-1 Francesca Prescendi: Liber, Liberalia. In: Der Neue Pauly (DNP). Band 7, Metzler, Stuttgart 1999, ISBN 3-476-01477-0, Sp. 136–137. Commons: Liber pater – Sammlig vo Multimediadateie
De Tipariya isch de luwischi Wiigott i de neohethitische Zitt. Er werd zäme mit de Chorngöttin Kumarma gnennt. I de Stele vo Arsuz i de südöstlich Törkai a de Grenze zu Syrie, wer er as Vatter agredt, und d Kumarma as Müetterli. D Verbindig vo Chorn und Wii isch bi de Luwier e gängis Symbol för di vegetativi Fruchtbarkait, so werd de „Tarhunza vom Wingert“ mit Wiitrübel und Chornääri abbildet und d Gartegöttin Maliya werd „Muetter vo Wii und Chorn“ gnennt. I de Bronzezitt hett i de hethitische Stadt Istanuwa d Wiigotthait Winiyanda ghaisse. John David Hawkins Corpus of hieroglyphic Luwian inscriptions; Vol. 1-3. de Gruyter.
Amer Sports Oyj (friejer Amer-Yhtymä Oyj) isch e finnische Sportuusrischtigshärsteller. S anne 1950 grindet Unternäme het sy Firmesitz z Helsinki. Amer Sports bscheftigt 10.241 Mitarbaiter (Stand: 2022) un fiert Sportartikelmarke wie Arc’teryx, Armada, ATEC, Atomic, DeMarini, Evoshield, Louisville Slugger, Peak Performance, Salomon und Wilson. S Unternäme het si aafags in verschidene Branchen engaschiert (Schiff, Dubakprodukt un Medie), het si im Lauf vu dr Johr aber zuen em Härsteller un Verchaufer vu Sportartikel entwicklet. Websyte vu Amersports Amer Sports Sustainability Report 2022. Amer Sports, Mai 2023, hier S. 7 (Umsatz) und S. 31 f. (Mitarbeiter), abgerufen am 19. Januar 2024 (PDF). Website vo Amer Sports, Our Brands und Quick Facts.
De Mercurius, uf tütsch Merkur isch de röömisch Gott vom Handel. Er isch mitem griechische Hermes gliichgsetzt wore und hett denn immer mee Züüg vom Hermes agnoo und zum Götterbott wore, wo au di Toote i d Underwelt gfüert het. Au sini Muetter Maia isch vo de Grieche öbernoo wore. Z Rom hett er e Tempel bim Circus maximus ghaa. D Römer hend au keltischi und germanischi Götter Mercurius gnennt (Interpretatio Romana). Germanisch sind de Mercurius Channio und Hranno, helvetisch de Mercurius Cissonius. I de Gallische Provinze isch er hüüffig miteme Güggel oder emene Widder dargstellt wore. Hermann Steuding: Mercurius. In: Wilhelm Heinrich Roscher (Hrsg.): Ausführliches Lexikon der griechischen und römischen Mythologie. Band 2,2, Leipzig 1897, Sp. 2802–2831 (Digitalisat). Georg Wissowa: Religion und Kultus der Römer. Beck, München 1902, S. 248–249 (Digitalisat). 2. Auflage 1912, davon Nachdruck 1971, ISBN 3-406-03406-3 Wilhelm Kroll: Mercurius 1. In: Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft (RE). Band XV,1, Stuttgart 1931, Sp. 975–982. Erika Simon, Gerhard Bauchhenß: Mercurius. In: Lexicon Iconographicum Mythologiae Classicae (LIMC). Band 0006VI, Zürich/München 1992, S. 500–554. C. Robert Phillips: Mercurius. In: Der Neue Pauly (DNP). Band 8, Metzler, Stuttgart 2000, ISBN 3-476-01478-9, Sp. 1–4. Bernhard Huß: Hermes. In: Der Neue Pauly (DNP).
Als Parität bezeichnet me in de Politik e glichmässigs Verhältnis vun de Stimme in eme Gremium. D Pariät verhindert, dass e Gremium zuem Bispil vun eme Teil mit ere knappa Mehrheit dominiert wird, oder Minderheite durch eifachi Mehrheitsbeschaffunge usgschlosse wäre. So ischs z Bade-Wirtteberg gängig, dass Londeslischte vun Parteie hälftig un glichverteilt zwischen de Londesteil Wirtteberg un Badä z bsetze. I de Schwiz kennt mer d Parität i dr Ufsicht vo gsetzlich festglegte Institutione. Zum Bispiil mues bi de bruefliche Vorsorg (2. Süle vo de gsetzliche Altersvorsorg) d Verwaltig paritätisch zämegsetzt si, d. h. dä Stiftigsröt müend gliich vill Arbeitnähmer-Verträter aghöre wie Arbeitgeber-Verträter. Im Verwaltigsrot vo de Schwizerische Unfallversicherig (Suva) gits ä Drittelsparität zwüsched Arbeitnähmer, Arbeitgeber und öffentliche Hand. Oder die underdesse abglehnti Initiative für ä schwizerischi Einheitschrankekasse hät für d Verwaltig vo däre neuen Iirichtig ä Drittelsparität zwüschet Versicherte, Leistigserbringer (Ärzt, Spitöler usw.) und öffentliche Hand vorgsie. Au i dä Kantön gits unzähligi Kommissione mit Drittelsparität Arbeitnähmer / Arbeitgeber / öffentlichi Hand. Meistens händs d Ufgob, d Umsetzig vo Usfüerigsbestimmige im Beriich vom Arbeitsrächt oder i dä Sozialversicherig z begleite. Konfessionelli Parität
De Silvanus (latiin. Silvānus, -ī) isch de röömisch Wald- und Feldgott. Dargstellt werd er as e Maa miteme Chranz us Piniezapfe, i de Händ hebet er Wald- und Wildfröcht. Er hett kann offizielle Staatskult ghaa, und isch bsundrigs ufem Land vereert wore. D Römer hend au Götter vo anderne Völker Silvanus gnennt. So isch de keltischi Berggott Vosegus au Silvanus gnennt wore. Au underem helvetische Silvanus isch en iihaimische Gott z verstoo. So hend z Turicum (Zöri) Bäärejäger em Silvanus und a de Diana en Altoor gwidmet. Z Aventicum isch er zämer mitem Neptunus vereert wore. Im Welschland lebt sii Name im Wort servan „Schrättlig“ witter. Edward Tripp: Reclams Lexikon der antiken Mythologie. Stueggert, 1991. ISBN 3-15-010371-1 Dészpa Mihály-Lorand: Silvanus. In: Der Neue Pauly (DNP). Band 11, Metzler, Stuttgart 2001, ISBN 3-476-01481-9, Sp. 562–564.
D Starbucks Corp. isch en Einzelhandelsunternähme, wo uf Kafiprodukt spezialisiert isch. Es het si Houptgschäftssitz z Seattle in de USA und het Filiale uf de ganze Wält. S Unternääme chouft Kafibohne en Gros ii, röstet sä sälber und verdribt dr Kafi über Kafihüüser, wo antwäder im Konzärn ghööre oder von em lizenziert worde si. Im Apriu 1971 hei d Studiefründ Gerald Baldwin, Gordon Bowker und Zev Siegl us San Francisco im aute Hafe vo Seattle, am Pike Place 1912 s Kafi-, Tee- und Gwürzgschaft „Starbucks Coffee, Tea and Spice“ ufdaa. Dä Name hei si gwäut in Erinnerig an dr Stüürmaa Starbuck us em Herman Melville sim Roman Moby Dick. Bis 1981 si no drü Filiale z Seattle ufdaa worde. 1982 het de Howard Schultz bi Starbucks d Leitig vom Einzelhandel und vo de Vermarktig übernoo. Er het aber nach e baar Jaar s Unternähme verlaa und schliesslich 1987 mit Hiuf vo Inwestoore d Firma Starbucks für 3,8 Mio. US$ kouft. Zwöi Jaar spääter het Starbucks 55 mau soviu Filiale ghaa. Vo 1996 aa het er ou usserhaub vo de USA uf de ganze Wäut Filiale ufdaa. Howard Schultz, Dori Jones Yang: Die Erfolgsstory Starbucks. Signum, Hamburg/ Wien 2003, ISBN 3-85436-314-1.
De Neptunus, uf tütsch Neptun (latiin. Neptūnus, -ī) isch de röömisch Wassergott. Er isch mitem griechische Poseidon gliichgsetzt wore und denn au as Meergott vereert wore. Im Bineland aber ischer as e Flussgott vereert wore, so au de Rhii, de Neckar, de Main und d Tonau. D Römer hend au Götter vo anderne Völker Neptunus gnennt, so de Flussgott Rhenus. Vo de Helvetier schiint er nöd bsundrigs vereert wore z sii, aber am de Gempfersee isch er wichtig Gott gsii. S werd agnoo, as die hölzigi Götterstatue wo im Hafebeggi vo Gempf gfunde woren isch, möglicherwiis de Seegott darstellt. Di zwee Grantifels, wo i de Nööchi vom Fundort usem Wasser lueget, haisset hütt no Pierres du Niton "Neptunstai" und e Wassergaist wo im Gempfersee huuset haisst Nuiton. Edward Tripp: Reclams Lexikon der antiken Mythologie. Stueggert, 1991. ISBN 3-15-010371-1 C. Robert III. Phillips: Neptunus. In: Der Neue Pauly (DNP). Band 8, Metzler, Stuttgart 2000, ISBN 3-476-01478-9, Sp. 841–843.
D Diana (latiin. Diāna, -ae) isch di röömischi Wald- und Jagdgöttin und au e Moogöttin. Si isch mit de griechische Artemis gliichgsetzt wore. Z Room hett si e Tempel ufem Aventin ghaa, wo noch de Saag vom Servius Tullius gstiftet woren isch. D Römer hend au Göttine vo anderne Völker Diana gnennt, under anderem au die keltische Waldgöttine Abnoba und Arduinna. Au under de helvetische Diana isch en iihaimische Göttin z verstoo. So hend z Turicum (Zöri) Bäärejäger em Silvanus und a de Diana en Altoor gwidmet. Im Mittelalter isch d Diana vo christliche Autoore recht vertüüflet wore und me hett si mit Hexekult i Verbindig broocht. John Scheid: Diana. In: Der Neue Pauly (DNP). Band 3, Metzler, Stuttgart 1997, ISBN 3-476-01473-8, Sp. 522–525.
De Herakles (altgriech. Ἡρακλῆς, Hēraklēs; lat. Herculēs) isch e griechische mythische Held, wo noch sim Tood vergöttlich woren isch. Er isch au fo de Etrusker as Hercle und vo de Römer as Hercules öbernoo wore. De Herakles isch de Soo vom Zeus und vo de Alkmene gsii. D Hera, wo hässig uf d Alkmene gsii isch, well si mit erem Maa gschloffe hett, het zwoo giftigi Schlange a d Wiege vom Büebli gschickt, demit die de vergiftet. Aber de hett die am Hals packt und verwürgt. Spööter hett er müese im Uuftraag vom Eurystheus zwölf Heldetaat vollbringe. Noch em Dodekathlos, da sind di zwölf Werch, hett er müese de Nemeischi Loi umbringe d Wasserschlange Hydra vo Lerna töte di Kerynitischi Hinde foo de Erymanthischi Kailer foo de Chuestall vom Augias usemiste di Stymphalische Vögel vertriibe de Kretisch Stier zääme d Ross vom Diomedes zääme, wo Menscheflaisch gfresse hend de Gürtel vo de Amazone Hippolyte gwüne d Veeherde vom Geryones raube d Öpfel vo de Hesperide chlaue de Kerberos, de Hund vo de Underwelt, aneschleppe Denebet het de Herakles ono vill anderi Heldetaate vollbroocht, doch sind nöd all redlich gsii und het au Mörd bigange. Und wel er de Iphitos zimmli
De Hercules, uf tütsch au Herkules (latiin. Herculēs) isch e römische Gott und Held gsii. Er isch vo de Grieche öbernoo wore, wo en Herakles gnennt hend, doch underschaidet sich die beede Gstalte, bsundrigs au im Kult. So hend i de früene römische Republik d Fraue nöd tööre am Kult vom Hercules tailnee. Er isch denn zomene Gott vo de Händler und Chauflütt wore, hett aso äänlichi Funktione, wie de Mercurius öbernoo. Denebet isch er natüürli au de Held gsii, wo verschidnigi Heldetaate vollbroocht hett. D Römer hend au Götter vo anderne Völker Hercules gnennt, so de Hercules Magusanus z Nidergermanie. Edward Tripp: Reclams Lexikon der antiken Mythologie. Stueggert, 1991. ISBN 3-15-010371-1 A. Mastrocinque: Hercules. In: Der Neue Pauly (DNP). Band 5, Metzler, Stuttgart 1998, ISBN 3-476-01475-4, Sp. 403–405.
Vorarlbärgisch, ou Vorarlbärgerisch, isch an alemannischer Dialäkt, wo i sinera Mehrheit zum Bodeseealemannischa (Mittelalemanischa) grechnet wird und wo ou naa mit dem Oschtschwizerischa verwandt isch. Dazua kummt no, daß witteri Dialekt zum Walserdütscha ghööred. Dia Vorarlbärger Dialekt händ o vor allem a andres Singsang und a woachere Ussprooch. Ma ka säga, dass im untera Rhytal, ab Götzis abwärts gegat da Bodasee, ender Mittelalemannisch gredt würd, witter dom, äppa Götzis ufwärts, würds widr meh Hochalemannisch, mit gwüssa Eigaarta. So üsserat si all no dr Untrschiid zwüschat am Unterland und am Obrland. Historisch gseha isch des o Gränz zwüschat am alta Bistum Chur und am alta Bistum Konschtanz, dia alt Gränz zwüschat am Vorarlbergr Obr-und Unterland. So weachslat s vum Breagazerischa ghet zum Dorabirarischa ghia zum Obrländr kha, eppa bis Fraschtatz und Nenzig redt ma aso. So hoaßts z Breagaz i hon ghet, z Rankl seet ma i ha kha, i dr Mehrzahl mir hond kha, eppa aso hoaßts o uf dr Schwiizer Sita vum Rhytal und im Liachtaschtoanerische. Im Walgau ischas wiadr a kle andrsch: i woaß würd denn zu i weiß und i ha würd zu i hon. Di walserdütscha Dialäkt schliaßli redt me i de höchglägne Toal vo Vorarlberg,
Avago Technologies Ltd. isch e Haubleiterunternähme met Sitz z Singapur und ere witere Verwautigszentrale z San José, Kalifornien, wo vor sim Spin-off dr Haubläiter-Broduktberiich vo Hewlett-Packard und später Agilent gsi isch. D Aktie vom Unternääme wärde an dr NASDAQ ghandlet und si im NASDAQ 100 und im S&P 500 enthaute. Avago isch 1961 aus Abteilig vo Hewlett-Packard gründet worde. Dr ursprünglichi Fokus isch uf dr Optoelektronik glääge, zerst LEDs und LED-Displays, später Bouelemänt für Liechtwäueläiter und optischi Muussensore. Im Jaar 1999 het Hewlett-Packard e baar Abteilige und drunter de Haubläiterberiich unter em Name Agilent usgliideret. Dr Haubläiterberiich isch schliesslich im Jaar 2005 us Avago von ere Groppä vo Private-Equity-Unternähme um Silver Lake und KKR für 2,66 Mrd. US-Dollar überno und im Jaar 2009 an d Börse brocht worde. 2014 Annual Report. (pdf) URL ungültig Avago Technologies Limited, 29. Dezember 2014, abgruefen am 18. Mai 2015 (änglisch). (Site cha nüme abgrüeft wärde; Suche im Webarchiv)[1] [2] Vorlage:Toter Link/phx.corporate-ir.net
De Cocidius isch e keltische Gott, wo mit em römische Mars oder Silvanus gliichgsetzt woren isch. Von em sind öppe zwanzg Inschrifte us Nordengland bikannt, wo römischi soldaate uufgstellt hend. Zwaimool werd er ase Chrieger mit Speer und Schild dargstellt und ainisch as e Jäger miteme Hund und Hirsch. Bernhard Maier: Lexikon der keltischen Religion und Kultur. Kröner, Stuttgart 1994, ISBN 3-520-46601-5, S. 80 f.
Rumänie isch a osteuropäischs Land mit ca. 210.000 qkm und über 20 Mio Iwohner. D Hauptstadt isch Bukarest und der wichtigschte Hafa isch Konstanza. Des Land isch sytem 1. Januar 2007 Mitglied vo dr Europäischa Union. Rumänie het ä Flechi vo 238.391 km². Es lit in der Übergangszone zwüsche Mittel-, Süd- und Osteuropa und gränzt im Süde an Bulgarie (Gränzlängi 608 km), im Weste an Serbie (476 km) und Ungarn (443 km), im Norde an d Ukraine (431 km), und im Oste an Moldawie (450 km) und s Schwarze Meer. D Landschaft bestoht zu öbbe je eme Drittel us Gebirg, Hochland und Ebeni. Der prägend Gebirgszug si d Karpate, wo die drei historische Regione Moldau, Walachei und Siebenbürge vonenander trenne. Dr höchst Punkt vo Rumänie isch dr Moldoveanu mit 2.544 m, sälle lit in de Karpate im Norde vum Land. De zweitgröscht Bärg isch de Negoiu, au in de Karpate, mit 2.535 m, gfolgt vum Parîngu Mare (2.518 m), em Peleagamit (2.509 m) un em Omul (2.505 m). Rumänie wird ìn sälli kulturhistorische Landschafte iideilt: Bukowina ùn Moldawie (NO; nìt z verwechsle mìt em Land Moldawie), Maramureş (NW), Banat (W), Wallachei (S), Dobrudscha (SO) ùn Sììbebürge (Mìtti). De Norde ùn
D Anextlomara isch e helvetischi Göttin, wo inere Inschrift vo Aventicum gnennt werd. De Name isch as /anechtlo-/ uuszspreche. Er cha as keltisch *Anextlo-mārā “Grossi Bischützeri” düttet were. Z South Schields (Britanie) und z Le Mans (Gallie) werd je ainisch de Apollo Anextlomarus gnennt.
D Naria isch e helvetischi Göttin. Si isch im Hailigtum vo Muri bi Bern verert wore. Usem gliiche Hailigtum stammt au d Stautette vo de Bäregöttin Artio. Inere Inschrift vo Cressier werd si Naria Nousantia gnennt. De zwati Name cha as keltisch *Nausantia “Schiffgöttin” düttet were, zu ie. *neh2us “Schiff”; gall. nausum (bim Ausonius).
D Venus (latiin. Venus, Veneris) isch die römischi Garte- und Liebesgöttin. Si isch mit de griechischen Aphrodite gllichgsetzt wore und de Julius Cäsar het si as sini Vorfaari verert. Si isch erst ane 295 v. Chr. ofiziell in römische Staatskult iigfüert wore. I de Chaiserzitt isch ere Kult recht verbraitet gsii. Si isch mit de römische Totegöttin Libitina verschmulze und het drumm au im Totekult er bsundrigi Role ignoo. Edward Tripp: Reclams Lexikon der antiken Mythologie. Stueggert, 1991. ISBN 3-15-010371-1 James B. Rives: Venus. In: Der Neue Pauly (DNP). Band 12/2, Metzler, Stuttgart 2002, ISBN 3-476-01487-8, Sp. 17–20.
D Minerva isch di römischi Göttin vo de Handwercher und Künstler. Si isch mit de griechische Athene gliichgsetzt wore. D Minerva ghört zäme mitem Iuppiter und de Iuno zo de Kapitolinische Trias und isch as weerhafti Göttin d Schutzgöttin vo de Stadt gsii. Ere Tempel ufem Aventin. I dem hend sich Schriiber und Historiker versammlet und am Stiftigstaag, em 19. März hend Leerer eres Honorar öberchoo. D Römer hend au Göttine vo anderne Völker Minerva gnennt, so die gallischi Belisama. Edward Tripp: Reclams Lexikon der antiken Mythologie. Stueggert, 1991. ISBN 3-15-010371-1 Anne Lay: Minerva. In: Der Neue Pauly (DNP). Band 8, Metzler, Stuttgart 2000, ISBN 3-476-01478-9, Sp. 211–216.
Di Kapitolinischi Trias isch di ofizielli höchsti Dreihait im römische Staatskult. Si bistoot us de Gotthaite Iuno Regina, Iuppiter Optimus Maximus und de Minerva. I jedere grössere römische Stadt hets e Tempel vo dere Trias ggee, mit drai Kultrüüm, wo di drai Gotthaite vereert wore sind. En älteri römischi Trias het us de Götter Iuppiter, Mars und Quirinus bistande. En anderi wichitgi Trias hend di drai Fruchtbarkaitsgotthaite Ceres, Liber und Libera bildet.
De Karhuha isch de Stadtgott vo Karkamis gsii, enere wichtige Stadt am Euphrat. Er het döt i de Oberstadt zäme mit de Kubaba e Tempel ghaa. Wo de hethitisch König Suppiluliuma I. Karkamis eroberet hett, hett er verbote, d Tempel z plündere us Eerfurcht vor de Gotthaite. De Karhuha het i de neohethitische Zitt zäme mit de Kubaba und em Tarhunza d Trias vo Karkamis bildet. Er isch as e Maa abbildet, wo ufeme Stier stoot und e Lanze i de Hand hebt. John David Hawkins Corpus of hieroglyphic Luwian inscriptions; Vol. 1-3. de Gruyter.
D Maliya isch e hethitischi und luwischi Gartegöttin. Imene mittelhethitische Wingertritual werd si „Maliya vom Garte, Muetter vo Chorn und Wii“ gnennt und si werd zäme mitem hattische Vegetationsgott Telipinu aagrueffe. D Verbindig vo Chorn und Wii isch bi de Luwier e gängis Symbol för di vegetativi Fruchtbarkait. Äänlich werd de „Tarhunza vom Wingert“ mit Chronääri und Wiitrübel abildet. I Hailritual werd si zäme mitem Rossgott Pirwa und de Hailggöttin Kamrusipa gnennt. René Lebrun: Maliya, une divinité anatolienne mal connue; in Studia Paulo Naster Oblata: Orientalia antiqua; Leuven (1982). S. 123-130. Volkert Haas: Geschichte der hethitischen Religion (= Handbuch der Orientalistik, Band 1,15). Brill, Leiden 1994, ISBN 978-9-004-09799-5. Manfred Hutter: Aspects in Luwian Religion. In: H. Craig Melchert (Hrsg.): The Luwians (= HdO 1,68). Brill, Leiden 2003, ISBN 90-04-13009-8, S. 211–280, besonders S. 231f.
D Ukraine [ukʀaˈiːnə], [uˈkʀaɪ̯nə] (ukrainisch Україна/Ukrajina; russisch Украина/Ukraina) isch e Staat z Oschteuropa. Si gränzt an Russland im Nordoschte, Wyssrussland im Norde, Pole, d Slowakei un Ungarn im Weschte, Rumänien un Moldawien im Sidweschte un an s Schwarz Meer un s Asowsche Meer im Side. D Hauptstadt isch Kiew (Київ/Kyjiw). D Ukraine isch mit ere Flechi vu 600'000 qkm no Russland s zwaitgrescht Land z Europa. Syt dr Uflesig vu dr Sowjetunion anne 1991 isch d Ukraine unabhängig. S Land grenzt as Asowsche Meer und as Schwarze Meer und a d Länder Rumänie, Moldawie, Slowakei, Pole, Wiissrussland und Russland. D'Gränzlängi isch rund 6500 Killometer. Zwüschem westligste (22° 08' O) un em östligste Punkt (40° 13' O) isch d'Entfernig 1316 km, de nördligst (55° 22' N) un de südligst (44° 23' N) lige 893 km usenand. D'Ukraiine deilt sich topografisch gseh in 70 Prozänt Diefebeni, 25 Prozänt Hochebeni un 5 Prozänt Gebirg ii. D'Bärg sin zwüsche 1500 un 2000 Meter hoch un glidere sich in zwei Gebirg uff: Ukraiinischi Karpate. Si sin s gröscht Gebirg vum Land un sin de nordöstlig Deil vum Karpategebirg. Krimgebirg. Im Süde vu de Insle Krim gläge, bstoht's us dräi Gebirgszüg, em Haupt- em innere un
D Kamrusipa isch e hethitischi und luwischi Hailgöttin. Si isch d Frau vom Sunegott Tiwad und d Muetter vom Schutzgott vo Taurisa. Si chunnt i merere Ritual und Mythe vor und isch e Magieri, wo rituelli Rainigunge vorninnt. Ere Name chan as ‘Rauchgenius’ verstande were, doch werd agnoo, ases sich debii um e volksetymologischi Umbildig vomene ältere Name handlet. Volkert Haas: Geschichte der hethitischen Religion (= Handbuch der Orientalistik, Band 1,15). Brill, Leiden 1994, ISBN 978-9-004-09799-5. Piotr Taracha: Religions of Second Millennium Anatolia. Harrassowitz 2009. ISBN 978-3-447-05885-8