rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Dä Eldin Jakupović (* 2. Oktober 1984 in Kozarac, Jugoslawien, hüt Bosnien und Herzegowina) isch en Fuessballgoali mit bosnisch-herzegowinischer und schwiizerische Staatsaaghörigkeit. Dä Eldin Jakupović hät sini Karriere bim FC Bilten und bim FC Niederurnen aagfange. 1999 isch er i de Noochwuchs vom Grasshopper-Club Zürich gwächslet. Noch füf Johr häd er dä Sprung i di 1. Mannschaft vo de Stadtzürcher gschafft, wobii de Goali i de Saison 2004/05 zu 13 Iisätz choo isch. 2005 isch dä Jakupović für zwoi Johr a de FC Thun uusgliehen worde, wo er mit sine Parade en grosse Biitrag zur Qualifikation für d'UEFA Champions League gleischtet hät. Im März 2006 hät er noch Russland zum Premjer-Liga-Verein Lokomotive Moskau gwächslet. Für d'Säsoo 2007/08 isch er a de Grasshopper-Club Zürich uusgliehe worde. Am 29. September 2007 hät de Jakupović s'erschte Goal i sinere Profi-Karriere us em Spiil use gschosse. Er hät i de 94' Minute am Grasshopper-Club en Punkt mit em Uusgleich zum 3:3 gäge d' Young Boys Bern gsicheret. Är häd zwoi Spiil für d'U21-Nationalmannschaft vo Bosnien-Herzegowina bestritte. Im März 2007 isch er fürs A-Länderspiel Schwiiz gäge Norwege beruefe worde, är isch aber nid iigsetzt worde. D'Verein, für die dä Eldin Jakupovic gschpilt hät: 1992 bis
D Insle Riichenau isch mit 4,3 km² Flächi die gröschti Insle im Bodesee. Sit em Johr 2000 isch si mit em Chloschder Riichenau uf dr UNESCO-Lischte vom Wälterb. D Begründig vo dr UNESCO isch, ass es hervorragends Züügnis vo dr religiöse und kulturelle Rolle vom enä groosse Benediktinerchloschter im Mittelalter siig. S Chloster isch ane 724 vom Pirmin ggründet wore. D Insle Riichenau liit im westlichste Tail vum Bodesee, em Undersee, zwüsched de Städt Konschdanz und Radolfzell. De höchsti Punkt uf de Insle isch d Höchacht, wo mit fast 439 m über Meer öpe 43 m über em Seespiegel liit. D Insle isch ä Dail vo dr dütsche Gmaind Riichenau im Landkrais Konschdanz in Bade-Württebärg. D Gmaind Riichenau het 5100 Iiwohner. Ä chlii meh as 3300 Lüüt drvo läbe uf dr Insle in de drei Schdreusiidlige Ober-, Mittel- und Niiderzell. Dr Räscht wohnt uf em Feschtland in de Ortsdeil Waldsidlig und Lindebüehl, wo au zur Gmaind Riichenau ghöre. Bis 1838 isch d Riichenau würkli e Insle gsi und nume mit em Schiff erreichbar. Dänn hät me en 1,3 km lange Damm uufgschütted, wo e Zuefahrt mit Ross und Wage vom nordöstliche Festland möglich gmacht het. Hüt isch de Damm guet
Dr Emil Pümpin (* 4. Septämber 1840 z Sissech; † 22. Juli 1898 z Gänf) isch e Schwyzer Ysebahningscheniör gsi. Dr Emil Pümpin isch dr Soon vom Moritz Pümpin, Löiewirt z Sissach, und dr Elisabeth Gysin vo Buckte (Reschtorant Mond) gsi. 1872 het är d Fanny Burtin, d Tochter vom ene Offizier us Frankrych ghürotet. Si hei acht Chinder gha. Dr Emil Pümpin het Schlosser glert. Denn het är am Polytechnikum z Karlsrue gschtudiert und het 1862 als diplomierte Maschinebouingscheniör abgschlosse. 1881 het är zäme mit em Ingscheniör Merian d Regionalbaan Travers-St.Sulpice boue. 1883 het är zäme mit em Ingscheniör Hans Herzog die bärnischi Bougsellschaft für Schpezialbaane gründet. Pümpin und Herzog hei folgendi Baane plant und boue: Regionalbaane: Tavannes-Tramelan / Bière-Apples-Morges / Apples-l`Isle Drootseilbaane: Bärn-Marzili / Biel-Magglinge / Beatebärg Schmaalschpurbaane: Basel-Tärwil / Tärwil-Flüe / Frauefäld-Wyl / Bärner Oberlandbaane / Sissach-Gälterchinde-Strossebaan (zweuti elektrischi Ysebaan vo dr Schwyz) Zaanradbaane: Wengernalpbaan (Luterbrunne-Grindelwald) / Schynigi Platte-Baan Normalbaan längs vom Tunersee Alli die Baane het d Gsellschaft Pümpin & Herzog im Gäneralakkord usgfüert. Heimetbuech vo dr Gmein Sissech 430 Joor Pümpin vo Gälterchinde, Site 178-189 Schwyzerischi Bouzytig 6.8.1898 Pümpin Sissech-Gälterchinde-Baan Emil Pümpin im Personelexikon vom Kanton Basel-Land Wengernalpbaan Schynigi Platte-Baan Marzilibahn
Dr Samuel Pümpin (* 30. Juni 1776 z Gälterchinde; † 2. Novämber 1853 z Basel) isch e Schwyzer Politiker gsi. Dr Samuel Pümpin isch dr Soon vom Heinrich Pümpin, Schryner, und vo dr Barbara Stauber vo Zetzwil gsi. 1804 het är s erscht mol ghürote, d Elisabeth Hofer vo Zeglige. Si hei e Tochter gha. D Frau isch bi dr Geburt gschtorbe. 1810 het är s zweut mol ghürote, d Barbara Gerster vo Gälterchinde. Si hei 5 Chinder gha. Wie si Vatter het är Schryner glert und e Schrynerei betribe. Drnäbe het är aber no buuret. Är het d Buurerei chönne vergrössere, denn är het immer wider Land und Wald gchauft. Dr "Inspektor Pümpin", (so het men im gseit), het zerscht z Gälterchinde und schpöter z Basel e grossi Rolle gschpilt. Är isch z Gälterchinde Gemeinischryber, Gemeinrot und denne Gemeinipresidänt gsi. Zuedäm isch är e Verträter vom obere Baselbiet im Grosse Rot z Basel gsi. 1810 isch är ins Zivilgricht gwelt worde. Das het är bald drufabe presidiert. 1811 het me dr Samuel mit „Hauptmaa“ aagredet. Woorschynlich isch är scho dozmol Inschpekter vom 3. Militärbezirk gsi. E paar Joor schpöter isch är zum Major befördert worde. Dr Inschpekter het d
D Hunne si es nomadischs Hirtevolk us Middelasie gsi, wo öbbe im Johr 370 im südöschdlige Öiropa iigfalle si und in de siibe Johrzähnt wo cho si ä groosses Riich in Süd- und Middeleuropa gründet hai. Dä Hunne, wo in Europa iigfalle si, sait mä die “Schwarze Hunne”. Churz noch dr Middi vom vierte Johrhundert hai d Hunne d Wolga überquert und d Gebiet vo de iranische Alane, wo zwüsche dr Wolga und em Don gläbt hai, eroberet. 376 hai si d Oschtgote underem Ermanarich i de hütige Ukraine underworfe und si an dr Donau an d Gränze vom Römische Riich cho. Währed emä halbe Johrhundert hai d Hunne denn ihri Macht über d Germane in Middelöiropa usdehnt und d Römer bekämpft. 432 si die einzelne Grubbe vo Hunne under eim König, em Rugila, vereinigt gsi. Wo dä 434 gschdorben isch, si siini zwei Neveu, dr Bleda und dr Attila, an d Macht cho. Si hai mit em Oschrömische Riich z Margus (hüt Požarevac in Serbie) ä Friidensverdrag abgschlosse, und d Oschdrömer hai verschbroche, de Hunne zweimol soviil Kontribuzioone z zahle, wie si bis denn zahlt hai. Wo d Oschdrömer aber doch nid zahlt hai, het dr Attila 441 an
Kaiserstiähler Dialäkt isch dr alemannisch Dialäkt, wu am Kaiserstuehl un in siinere Umgäbung gschwätzt wird. Dr Sprochstand, wo im Wittere bschriibe wird, isch in dr 1980er Johr oder friähjer bi dr eltere Generation feschtgstellt wore. D Biispiilwerter sin kursiv un wäre alliwiil in dr Form vu Rothwiil agää; wänn nit, wirds gsait. Variante wäre mit Schregstrich kännzeichnet (z. B. Sáásli/Schdággáschbizer; s erscht Wort isch in dr Rothwiiler Form). Si sin im Harald Noth syren Uslegig vor vereifachte Dieth-Schrift gschriibe, wo anders als bim Dieth s iberuffe e (s häll a) mit á gschriibe wird (nach Dieth mit ä) un s uffe e mit ä (nach Dieth mit è).. Dr Kaiserstiähler Dialäkt isch ke eiheitligi Spiilart vum Alemannische. Aber dr wird vu inne un usse änewäg as e unterscheidbari Eiheit agsähne. Des lit do dra, ass dr Kaiserstuehl un d Umgäbig lang noch em Zweite Wältgriäg no fascht rein argrarisch gsii isch, bsunders im Weschte küüm Zuezug un Industrii gha het un wennig hochditschi Iifliss verlitte het. D Kaiserstuehlgegend het viil lenger wiä dr Großraüm Friiburg e ürspringlige Dialäkt het kenne bewahre. Was vu Friiburg üs bsunders uffallt, isch s iberuffe a (s häll a) zum Biispiil in Náábel (= Nebel),
Dr Aurelius Froben (1539-1587), latinisiert Aurelius Frobenius, isch ä Verleger und Buechdrucker z Basel und ä Mitgliid vo de berüehmte Basler Frobens gsi. Dr Aurelius Froben isch 1539 z Basel as dr zweit Bueb vom Buechdrucker und Verleger Hieronymus Froben uf d Wält cho. Er het drei Gschwüschderti gha, ä zwei Johr eltere Brueder, dr Ambrosius, ä Schwöschder, d Anna (1541-1579), und ä Halbschwöschder, d Esther (1545-1590). Noch em Dod vo siim Vater het er d Buechdruckerei mit siim Brueder und sim Unggle, em Niklaus Bischoff wiitergfüehrt. Mit siim Brueder isch er in 1578 in ä Skandal verwigglet gsi, wo si hai welle dr Talmud drucke und das vom Kaiser Rudolf II. verbote worden isch. Er het 1540 d Chrischona Burckhardt (1540-1591) ghürotet und si hai nüün Chinder gha, drunder d Esther (1569-1610), dr Bernhard (1571-1610) und dr Aurelius Erasmus (1573-1637), wo Buechdrucker vom Root und Obervogt uf Farnsburg worden isch. Dr Aurelius Froben isch 1587 gschdorbe.
Dr Familiename Episcopius cha ghöre em Ludovicus Episcopius, ä flämische Komponischt uus dr französiche-flämische Schuel Nicolaus Episcopius, uf Dütsch Niklaus Bischoff, ä Basler Buechdrucker uus em 16. Johrhundert Simon Episcopius, uf holländisch Simon Bischop, ä holländische Theolog
Gälterchinder Schturm heisst dr Überfall, wo d Baselbieter Landbevölkerig (d Revoluzer), in der Nacht vom 6. uf e 7. April 1832, gege d Gmein Gälterchinde gmacht het, wo Basel dröi bliibe isch. 1830 het s im Kanton Basel gärt. D Landbevölkerig isch im Grosse Rot untervertrete gsi. Schtüre und Gebüre si uf em Land unglich höcher gsi gegenüber dr Schtadt. D Landschäftler hei Glychberächtigung und e ateilmessigi Verträtig im Grosse Rot gforderet. D Schtadt het das nit welle. S politische Klima isch vergiftet gsi und die meischte Gmeine vom Land hei bschlosse, sich vo dr Schtadt z trenne. Si hei e eigeni Regierig ufgschtellt wo z Liäschtel yre Sitz gha het. E paar Gmeine hei aber nid welle zum noie Kanton ghöre und hei zu Basel ghalte. Gälterchinde isch eini vo dene gsi. Z Gälterchinde het s zwe grossi Sydebandwäbereie gha, wo de Basler Sydeherre ghört hei; die "Oberi Fabrik“ (schpöter Maloya-Bürohuus) und die "Unteri Fabrik“ (hüt Allmändmärt). Die hei de Gälterchinder Posamänter Arbet und Uskomme brocht. Me het s dorum mit de Schtedter nit welle verschärze und het treu zu Basel ghalte. Das hingege het aber de Gmeine in dr Umgäbig gar nit gfalle. Si hei d Gälterchinder bedroot.
D fueros si draditionelli, verbriefti Rächt im middelalterlige Schbanie gsi. S Wort fuero chunnt vom latiinische forum für Märtblatz. D Obrikeit, siigs dr König, än Adlige odr ä Bischoff hai Gmeinde Privilegie ge, wo lokali Brüchlikeite und Rächt beschdädigt hai und au s Rächt uf Beschdüürig odr Sälbschdbeschdimmig hai chönne iischliesse. Dr Begriff isch au für s Liber judicorum, s Gsetzbuech vo de Wisigote brucht worde, wo men em Fuero Juzgo gsait het. Die Brivilegie si vo de Gmeinde odr schbööter vo de Regione mit vil Iisatz gege d Regierig verdeidigt worde und hai ä groossi Rolle in dr Gschicht vo Schbanie gschbiilt. Sid dass d Römer die iberischi Halbinsle eroberet hai, hai d Baske immer under enerä fremde Herrschaft gläbt. Im 10. Johrhundert isch s Gebiet vo de Baske ans Königriich vo Navarra gfalle. Am Ändi vom Middelalter hai d Brovinze Alava, Biskay und Guipuzcoa Kaschdilie ghört. Immer hai d Baske druf gachdet, ass ihri draditionelle Rächt in Sache vo Handel, Schdüüre, Milidärdienscht, Erbschafte und dr Sälbschdändikeit vo ihre Volsversammlige reschbektiert worde si. Dene Rächt sait mä uf Schbanisch fueros odr fors. Wo d Regierig vo Schbanie in de 1830er Johr brobiert het, die Rächt z chürze, hai d
In dere Lischde si 46 souveräni Schdaate ufgfüehrt, wo wenigschdens zum Deil uf em Kontinänt Europa ligge. 26 drvo si Mitgliid vo der Europäische Union. Zypere isch s 27. Mitgliidsland vo der EU, zelt aber geographisch zu Asie. Schtaate mit europäischem Territorium: Albanien Albanie (Hauptstadt Tirana) Andorra (Hauptstadt Andorra la Vella) Belgien Belgie (Hauptstadt Brüssel) Bosnien und Herzegowina Bosnie un Herzegowina (Hauptstadt Sarajevo) Bulgarie Bulgarie (Hauptstadt Sofia) Dänemark Dänemark (Hauptstadt Kopehage) Deutschland Dytschland (Hauptstadt Berlin) Eschtland Eschtland (Hauptstadt Tallinn) Finnland Finnland (Hauptstadt Helsinki) Frankreich Frankriich (Hauptstadt Baris) Griechenland Griecheland (Hauptstadt Athen) Italien Irland (Hauptstadt Dublin) Island (Hauptstadt Reykjavík) Italien Italie (Hauptstadt Rom) Kasachstan Kasachstan (Hauptstadt Astana) Kroatien Kroazie (Hauptstadt Zagreb) Lettland Lettland (Hauptstadt Riga) Liechtenstein Liechteschtei (Hauptstadt Vaduz) Litauen Litaue (Hauptstadt Vilnius) Luxemburg Luxeburg (Hauptstadt Luxeburg) Malta (Hauptstadt Valletta) Nordmazedonien Nordmazedonie (Hauptstadt Skopje) Moldawien Moldawie (Hauptstadt Chișinău) Monaco (Hauptstadt Monaco) Montenegro (Hauptstadt Podgorica) Niederlande Niiderlande (Hauptstadt Amschderdam) Norwegen Norwege (Hauptstadt Oslo) Osterreich Öschterriich (Hauptstadt Wien) Polen Pole (Hauptstadt Warschau) Portugal Portugal (Hauptstadt Lissabon) Rumänien Rumänie (Hauptstadt Bukareschd) Russland Russland (Hauptstadt Moskau) San Marino (Hauptstadt San Marino) Schweden Schwede (Hauptstadt Schdockholm) Schweiz Schwiz (Hauptstadt Bärn) Serbien Serbie (Hauptstadt Belgrad) Slowakei Slowakei (Hauptstadt Bratislava) Slowenien Slowenie (Hauptstadt Ljubljana) Spanien Spanie (Hauptstadt Madrid)
Aaltstetta isch e Stadt und e politischi Gmaand im Waalkrais Rintl vom Kanton San Galle. Aaltstetta lit i da Mitti vom San Galler Rhintl a da Grenza zu da beeda Appazeller Kantön. Aaltstetta isch mit 39 km² ani vo da grössera Gmaande im San Galler Rhintl. Zu Aaltstetta khörad au no di baida Dörfer Lüchiga und Henderforscht und d Exklave Lienz. Da Wailer Hueb, wo zu da Kerchgmaand Kobelwaald und schuelisch zum Oberriet khört, ischt politisch au Aaltstetter Gebiet. De tüfst Punkt vo de Gmaand lit uf 410 Meter über Meer und de höchst uf 1795 Meter über Meer. De höchst Punkt isch de Hoch Chaschte. De früest Beleg vom Ortsname föndt si im Johr 853. Dozmol isch d Red vomene Hof in villa nominata Altsteti. Ond om 1170 ome haassts de Altstettin. d Aaltstetter Röllelibutza sind e bekanti Fasnechtstradizioon. Meinrad Eugster (* 1848; † 1925), Benediktiner, „Diener Gottes“ Jakob Feurer (* 1912; † 1999), Priester und Gründer vom Schwizer Bauorda Floriana Frassetto (* 1951), Künstleri und Mitgründeri vo Mummeschanz Ferdinand Gehr (* 1896; † 1996), Kunstmooler Marcel Gisler (* 1960), Filmemacher Thomas Arnold Hammer (* 1942), Redakter am Schwyzerische Idiotikon Gardi Hutter (* 1953), Gloon-Komödiantin und Autorin Wendel Langenegger
S Stadion Brögglifäld esch s Stadion vom Fuessballveräin FC Aarau und stoht uf Bode vo de Gmäind Sohr. I de erschte 22 Johr nach de Veräinsgröndig vom 26. Mäi 1902 het de FC Aarau all sini Häimspeel im Aarauer Schache uusträit. Es het weder Goal no Hääg oder Garderobe gäh ond hend för jedes Speel weder uuf- ond abbout mösse wärde. Wo d Ortsbörgergmäind vo Aarau grüens Liecht för e neue Fuessballplatz im Brögglifäld gäh het, hend es paar Metgleder ond Frönd vom FC Aarau en Gnosseschaft för d Erstellig ond Finanzierig vo de Aalag gröndet. Am 12. Oktober 1924 esch s neue Stadion Brögglifeld met emene Fröndschaftsspeel gäge de amtierendi Schwiizer Mäister FC Züri fiirlech iigwäiht worde. Achzg Johr spöter esch de erfolgriichschtii Aargauer Fuessballverein i sim häimelige Stadion am Waldrand trotzt em Erschiinigsbeld vom Stadion emmer no träu blebe. Scho am 22. Septämber 1929 esch d Holztribüne vom Brögglifäld komplett abbrönt, ennerhalb vo zwöi Mönet het me se aber weder chöne näu uufboue. Im Johr 1982 esch nach eme Johr Bouziit d Haupttribüne iigwäiht worde. I de 90er-Johr esch denne en zuesätzlichi Tribüne bouet worde ond d Stehrampe het scho voräne en Totalrevision becho. Im Johr 2003 esch
Palatalisiärung isch e Begriff uss de Sproochwüsseschaft wo verschidni Sache mit chönne gmeint sy. Allgemein verstoht mer e bstimmti Ussprooch vom e Lüt wo d Zung in Richtung Palatum (dr hert Güüme) goht. De Begriff meint aber je nooch Thema völlig verschidnigi Sache. Diachronisch (Sproochgschichtlich) meint mer demit e Veränderig vumene Luut, wänn - im Verglich zum ürspringlige Lüt - de Artikulationsort meh in Richtung herte Güüme goot. E Byspil isch d Entwigglig vum Wort „spitz“, wo s /s/ friener alveolar gsi isch, un sich de mee in Richtung Harte Gaume entwigglet het: „schpitz“. Mit „palatalisierte Luut“ sin meischt kei echti palatali Konsonante gmeint, meischt sin die Luut änder post-aveolar oder öbis äänligs. Wenn de Begriff uff Vokal aagwändet wird, meint mer dass en Vokal wo hinte im Mund artikuliert worde isch (Hintervokal), sich zumene Vordervokal entwigglet het. Als phonetische Begriff meint mer mit Palatalisierig e Sekundärartikulation. Jede Konsonant het en Artikulationsort, also e Deil vum Mund wo de Luut ussgsproche wird. En palatalisierte Konsonant wird nit numme aa däm Ort ussgsproche, sundern d Zung duet sich au gege de Harte Gaume bewege. In Europa chunt des vorallem bi de slawische Sprooche un im Irisch- un Schottisch-Gälische vor. Im Internationale
Nation bezeichnet, je noch em Zsämmehang, ä Volksschdamm, es Volk odr ä Schdaat. Drvo abgleitet isch s Adjektiv „national“ und dr Begriff für d Ideologii Nationalismus. Nation isch abgleitet vom latiinische Wort natio (vo nasci, uf d Wält cho) und het d Bedütig vo 1. Geburt, Härkumft, 2. Volk, Volksschdamm, 3. Gattig, Klass, Sippschaft, Schar, bi Dier au Rasse, gha. Dr Begriff wird sit em 14. Johrhundert z Europa bruucht für zum s iigeboreni Volk vom enä Gebiet z bezeichne. An de erschde europäische Universidäte hai sich d Schdudente as Natione organisiert noch em Land odr dr Region wo si härcho si. D Natione hai ihri Mitgliider beschützt und sich um sä kümmeret. Amne Deil vo de Universidäte si si verantwortlig gsi für s Benäh, d Erziehig und sogar d Brüefige. D Proktore wo se gfüehrt hai, si für a gwüssi Periode gwehlt worde, wo z Baris numen ä Moned, z Bologna aber e Johr lang gsi isch. Dur d Deilnahm an dene Wahle und Versammlige hai d Schdudänte—wo schbööter hüfig wichdige Böschde in dr Verwaltig vo ihrer Heimet übernoh hai—glehrt, wien ä konschdidutionelli Regierig funktioniert. D Universidät vo Bologna isch die erschdi gsi, wo Natione iigfüehrt het, und die
Dr „Gmeinijoggeliputsch“ oder Gälterchinderhandel, isch e kurligi Begäbeheit us em Joor 1840 zwüsche Gälterchinde und em früsch gründete Kanton Baselland. Im Herbschtmonet 1839 si z Arlese a paar Manne, wo mit dr Regierig unzfryde gsi si, zäme cho unter em Name „Komitee der Vaterlandsfreunde“. Es si das gsi: Dr Johannes Martin, Bezirksschryber z Arlese, dr Heinrich Martin und si Brüeder, dr Heinrich Völlmin vo Sissech, dr Alt-Bezirksschryber vo Waldeburg, dr Emil Jundt vo Binnige und dr Dokter Kaus vo Arlese. Yres Aalyge isch unter Anderem gsi, d Regierig sell ändlich emol d Schtaatsrächnige usegee und dr finanzielli Schtand vom nöiye Kanton bekanntgee. D Verfassig sell rewidiert werde. Nachdäm si z Sissech und im Birsek mereri Volksversammlige abghalte gha hei und sich vergäblich drum bemüet hei s Baselbieter Volk für das Begäre uf yri Site z bringe, het sich e Gälterchinder Bürger, dr Jakob Freivogel (me het em dr „Gmeinijoggeli“ gseit) yne aagschlosse. Är het am 15. Merze und am 5. Aprelle 1840 z Gälterchinde zwe Volksversammlige abghalte wo von ere reschpektable Azaal Gälterchinder bsuecht worde si. D Regierig z Lieschtel, wo sit em Gälterchindersturm es bsunders Aug uf Gälterchinde gworfe het und alles wo dört passiert isch kritisch agluegt het,
Lohr isch ä Großi Kreisstadt am Oberrhii im Ortenaukreis z Bade-Württebärg. Si het 43 000 Iiwuhner. Lohr litt in dr Owerrhinewene am Weschtrand vum Schwarzwald an dr Uuslaifer vum Schudderdal. D Schuttr fliesst dur Lohr in nordwestliger Richtig, d Altstadt lit uf em rechte Ufer. Im Norde zwiigt bi Dinglinge dr Schuttrentlastigskanal ab. Dr Bann bstoht us 32 % Landwirtschaftsflechi, 37,1 % Wald, 28,4 % Sidlungsflechi un 2,5 % sunschtiger Flechi. Nochbergmaine sin Friesenheim, Seelbach, Kippenheim, Mahlberg, Schwanau un Meißenheim. In dr Lohrer Innestadt sin viili Gschäft, vor allem Modegschäfte. Es Wohrzeiche vun Lohr isch dr Storchedurm, wu dr Reschd vunnere alde Burg isch. Selli het dr Herre vum Geroldseck ghert und isch um 1220 baue wore. Hit stoht dr Turm middle in dr Fuaßgängerzon un isch grad schee zum agugge. E poor Jahr zrick isch e Kunschdwärk davor gsi, dr "Klangstein". Er isch bi de Lohrer oft nit bsunders beliebt gsi, bis e Lieferfohrer dagegegfahre isch und en umgschmisse het. Zue Loor ghere d Ortsdail Hugschwiihr (dt. 'Hugsweier'), Wylerd (dt. 'Kippenheimweiler'), Kuehbach (dt. 'Kuhbach'), Langäwinkl (dt. 'Langenwinkel'), Miiederschä (dt. 'Mietersheim'), Richäbach (dt. 'Reichenbach') un Sulz (dt. 'Sulz'). Lohr isch um dr Storchedurm entstande, ere Burg vun dr Geroldsecker vun
D Familie (us em Französische, 16. Johrhundert, vo latiinisch familia, Huusgnosseschaft) isch die grundlegendi gsellschaftligi Grubbe vo Mensche, wo dur Abschdammig, Adoption odr Hürot mit enand verbunde si, aber au gröösseri Verwandschaftsgrubbe wärde hüfig so bezeichnet, wie d Groossfamilie und d Sippe. D Familie findet sich in alle menschlige Gsellschafte in vile verschiidene Forme und isch dr Bauschdei, wo si drmit ufbaut werde. Si git biologische Vorgäng wie Gschlächtsvercher, Geburt und s Ufbringe vo Chinder ä soziale Rahme. Eini vo de draditionelle Rolle vo dr Familie isch s Ufbringe und d Erziehig vo Chinder. Si lehre körperligi Bedürfnis z befriidige: elei ässe, laufe und uf s WC goh, aber au soziali Fähikeite: verschdoh, schwätze und mit andere Mensche z schlag cho. D Eltere und Gschwüschderti lehre se richtigs Benäh explizit dur Schdroof und Belohnig, vili Wärt, wo vo de Eltere und dr Gsellschaft gschetzt wärde, wärde aber em Chind implizit biibrocht, so werde amerikanischi Chinder ehnder agregt, Unabhängikeit, Erfolg und Wettkampf z schetze, währed in konservativere europäische Gsellschafte Zsämmenarbet und Gliichheit wichdiger si. Aber au wenn d Ziil vo dr Erziehig nid genau die gliiche si, isch im allgemeine dr Wäg ähnlig: die meischde Eltere brobiere für s Chind än
D Schuttr isch ä kleinr Fluss in dr Ordenau in Bade-Württeberg. Si isch 55 km lang und ä Nebefluss vo dr Kinzig. D Schuttr entspringt am Hienersedel im Schwarzwald, oberhalb vo Schweighause in 680 Meter Höhi. Si entstoht aber eigentlig erst im Ort Schweighause us dr Vereinigung mit zwei kleinre Bäch, em Geisbergbach und em Lohbach. Däm si Quelle isch 1904 vo dr Sektion Lohr vom Schwarzwaldverein als „Schutterquelle“ gfasst worde. D Schuttr fliesst zerscht nach Weste, denn nach eme fast rechtwinklige Knick in nördliger Richtig dur d Gmeinde Schuttertal und Seelbach, macht denn immer mehr e Boge nach Weste und durchfliesst s Stadtgebiet vo Lohr. Dort verlot d Schuttr dr Schwarzwald und fliesst in nördliger Richtig parallel zum Rhy dur die Oberrhynischi Diefebeni. Si durquert Schuttere, Neuried, Schutterwald und mündet bi Kehl in d Kinzig, ä bitz bevor die in Rhy mündet. Am Üsgang vum Schudderdal bi Lohr, do wu d'Schudder üsm Schwarzwald in d' Oberrhynischi Diefebeni fliäßt, het dr Reichsarbeitsdiänschd vun 1936 bis 1938 e Kanal boid, wu d'Schudder bi Hochwasser entlaschde dued und wu vun Dinglinge schnuurgrad bis uf Nunnewihr fihrt. Am Endi vo der letzten Iisziit (Würmiisziit) isch d Schuttr mit andere Schwarzwaldflüss parallel zum Rhy
Ä Groossfamilie beschdoht us erä gröössere Grubbe vo verwandte Persone, wo zu zwei odr mehr Generatione ghöre. Scho zwei Generatione chönne e Groossfamilie bilde, wenn z. B. d Eltere a gröösseri Zahl vo Chinder ufbringe. Zum Bischbil chönne drei verschwögereti Baar mit 20 bis 30 Nichte und Neffe ä groosse Familieverbund darstelle, wo, wenn all nooch zsämme wohne, viilfältigi grubbedynamischi Beziehige innerhalb vo der Familie möglig mache. Das chönne die Eltere mit ihre Chinder und Groosschinder si, mit Unggle, Dante odr andere Verwandte. Früener het mä au d Diener drzue zelt. D Familie-Mitgliider hai meischdens zsämme in eim Huus oder einere Siidlig gläbt und hai ä wirtschaftligi Eiheit bildet und wo hüfig zsämme buurt odr es Handwärk uusgüebt hai. D Zahl vo de Groossfamilie isch mit dr Induschdrialisierig in de Induschdriiländer scho vor em Zweite Wältchrieg gfalle, aber d Familieblanig wo mit dr Antibabypille sit de 1970er Johr eifach worden isch, het in Bevölkerigsschdadistike ä klari Schbuur in dr Geburtekurve hinterlo, dr so genannt Billeknick. In de Induschtriiländer schbiile d Groossfamilie immer non ä Rolle in alle soziale Schichte, au wenn mä ä dütligi Ahüfig in dr Oberschicht cha feschtschdelle, wo prozentual chlii isch. Dorum gseet s us, wie wenn