rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Mieschdierli (Ectoprocta (Gr.: mit usserem After)), au Bryozoa oder Polyzoa gnännt, sin vylzälligi Dierer, wu im Wasser läbe. Wäg ihre mikroskopische Greßi sin Ainzeldierer schwär uuszmache, uusdehnteri Kolonie sin aber lycht as flechigi Struktur, zem Byschpel uf aagschwämmtem Seetang, z chänne. Mieschdierli ghere zue dr Lophotrochozoe, ere Großgruppe vu dr Urmyyler (Protostomia). Ihre gnau Verwandtschaftsverhältnis zue anderene Lophotrochozoa-Stämm isch zurzyt uuklar. Di hyfig vermuetet Beziehig zue dr Chelchwirmer (Entoprocta) het dur molekulargenetischi Teschtmethode nit chenne bstetigt wäre, au nit e necheri Verwandtschaft zue Huefyysewirmer (Phoronida) un dr [[Armfüßer<Armfießer]] (Brachiopoda). In eltere Lehrbiecher findet mer si aber vylmol no mit dr Phoronida un dr Brachiopoda zum Stamm vu dr Tentaculata verainigt. Mieschdierli bilde zmaischt Kolonie (Zoarium) us mehrere Ainzeldierer (Zooide). S ainzel Zooid bstoht us eme Waichlyyb un ere Schale as Schutz, em extrazooidale Skelett (Zooecium). Dr Waichlyyb bstoht us em Polypid (= Vorderlyyb; frei bewegligi Dail) un em Cystid (= Hinterlyyb; wu s Polypid dur Ruckziemuskle komplett cha yyzoge wäre). S Polypid wird us em Cystid bildet. S Verdauigssyschtem isch in Muul, Mitteldarm, Änddarm un After glideret. Dr After isch doderby nit ändständig, är lyt dur dr U-fermig Darm in dr Neche vum Muul usserhalb vum Tentakelchranz (Lophophor gnännt). S
Dr Urs Altermatt (* 18. Juli 1942 z Biberist) isch e Schwizer Historiker. Vo 1980 bis 2010 isch er ordentlige Brofässer für Zitgschicht an dr Universidäät Freiburg gsi. Vo 2003 bis 2007 het er as Räkter vo deere zwäisproochige Universidäät fungiert. Si Studium vo Gschicht, Soziologii und Politikwüsseschaft het er z Bärn, z Freiburg und z Berlin gmacht und het s 1970 mit dr Dissertazioon an dr Universidäät Bärn abgschlosse. Vo 1973 bis 1980 isch er Lekter an dr Universidäät Bärn gsi, nochhäär Brofässer z Freiburg. Er het Gastdozenture und Forschigsufenthalt z Harvard, Wien, Budapest, Krakau, Sarajevo, Sofia und Löwen (Leuven) gmacht. Im Altermatt sini Forschigsschwerpünkt si s politische Süsteem vo dr Schwiz, Kultuur, Religion, Gsellschaft, Minderhäite, Nazionalismus, Antisemitismus und Rächtsextremismus. 2002 isch under em Ditel «Nation und Nationalismus in Europa. Kulturelle Konstruktion von Identitäten» e Festschrift zu sim 60. Geburtsdaag erschiine mit Biidrääg vom Emil Brix, Erhard Busek, Moritz Csáky, Georg Kreis, Adam Michnik und andere. Der Weg der Schweizer Katholiken ins Ghetto. Die Entstehungsgeschichte der nationalen Volksorganisationen im Schweizer Katholizismus 1848–1919. Benziger, Zürich u. a. 1972, ISBN 3-545-25031-8 (3., überarbeitete Auflage. (= Religion, Politik, Gesellschaft in der Schweiz. Bd. 13). Universitäts-Verlag, Freiburg 1995, ISBN 3-7278-0968-X), gliichzitig: Bärn, Diss.,
D Bilateria oder Zwoosytedierer sin die Gwääbdierer (Eumetazoa), wu bilateralsymmetrisch böue sin un drei Chyymbletter hän (triploblastisch). Dr wisseschaftli Name vum Taxon isch vu latynisch bi „zwai“ un latus „sytig“. D Bilateria zaige zmindescht im Larvestadium e Bilateralsymmetri, des haißt, di link Lyybhelfti isch spiegelbildlig ufböue zue ddr rächte Lyybhelfti. Wyteri Lyybhelftine sin nit symmertrisch zuenenander. Im Erwachsenestadium chenne ainzelni Organ nit symmetrisch uusbildet syy, zum Byschpel d Läbere vum Mänsch oder d Vorderscheere vu dr Winkerkrabbe. Di erwachsene Stachelhyter sin sekundär radiärsymmetrisch. Alli Bilateria verfiege urspringlig iber e Vorder- un e Hinteränd un e Muul. Im Verlauf vu dr stammesgschichtligen Entwicklig chenne die Merkmol aber reduziert syy, zem Byschpel bi Parasite. D Hauptachse vum Lyyb verlauft dur s Vorder- un s Hinteränd. Bi ne Dail Gruppe vu dr Bilateria isch die urspringli Bewegigsrichtig aber abgänderet, zum Byschpel schwimme Dintefisch morfologisch gsääne no obe oder no unte. Di erwachsene Bilateria läbe zmaischt solitär un frei bewegli. D Hauptachse lyt zmaischt in dr Furtbewegigsrichtig. Si sueche zmaischt aktiv no Nahrig, doderby spilt d Entwicklig vun eme Chopfabschnitt mit eme ibergordnete Dail vum Nervesyschtem, also eme Cerebralganglion oder Hirni ne wichtigi Roll. Die Cephalisation gnännt Entwicklig isch in dr Evolution bi verschidenen
Mit Erneuerbari Energiä bezeichnet me alli Energii-Forme, wo praktisch unerschöpflich zur Deckig vom Energiibedarf von der Menschheit zur Verfüegig schtöhnd und in Zuekunft zämme mit Energiieffiziänz sehr düütlich mehr müesse zur Anwendig cho, um der schädlich Klimawandel durch d Triibhuusgas von de fossille Energieä (v. a. Erdöl und Chohle) z unterbinde. En traditionelle erneuerbare Energiiträger isch d Wasserchraft, si schtoht schon länger als 100 Jahr zur Verfüegig. Sogenannti Neui erneuerbari Energieä sind d Solarenergii, d Windenergii und d Geothermii. Die letschteri wird hützutags noch eher weniger in Form von Chraftwärch gnutzt, sondern individueller mit Wermipumpe, wo d Energii näbscht der Luft oder em Wasser auch em Bode entzieh. Kein erneuerbare Energieträger isch d Kernenergii, wo der Brennschtoff Uran en relativ knapp vorhandene Gschteins-Rohschtoff isch. Auch d Wermipumpe darf nur insofern als voll eneuerbar gälte, als der Schtrom für ihri Pumpe nit uus fossiler oder Kernenergii gwunne wird. Bi der Awendig von de neue erneuerbare Energieä isch Dütschland unter de grössere Länder wältwit füehrend, während d Schwiiz s Glück het, siit Jahrzähnte ihre riich vorhandene Wasser-Rohschtoff chönne z nutze. Der Verbruuch von Erdöl-Produkt isch allerdings einewäg auch in der Schwiz noch vil z hoch, um die gschteckte Klimaziil chönne z erreiche.
Mit Ostöiropa wird allgemäin dr östligi Däil vo Öiropa bezäichnet, wo grad näbe Middelöiropa lit. E spezielleri Definizioon vom Begriff Ostöiropa hängt drvo ab, in weelem Zämmehang d Bezäichnig brucht wird: Im geografische Sinn umfasst Ostöiropa d Ukraine, dr öiropäisch Däil vo Russland, Wissrussland und mänggisch au Moldawie. Allerdings lit e groosse Däil vo Ostöiropa nördlig vo Middelöiropa, Stedt wie Sankt Petersburg („Venedig vom Norde“), Nowgorod und Murmansk lige witer nördlig as e Hufe skandinavischi Stedt. Nordwestrussland het mä bis zur Middi vom 19. Joorhundert mäistens zu Nordöiropa zelt. Am geografisch richdigste isch für daas Gebiet dr Begriff Nordostöiropa. Die bestimmendi Landschaftsform in Ostöiropa isch die riisigi Ostöiropäischi Ebeni, wo u. a. bis zum Ural-Gebirg und Ural-Fluss goot, wo Ostöiropa vo Asue drennt und im Norde an s iisige Nordpolarmeer stoosst. Im historische Sinn wird mit Ostöiropa d Ukraine, dr öiropäisch Däil vo Russland, Wissrussland und Moldawie bezäichnet. Vilmol luegt mä au die kaukasische Länder Georgie, Armenie und bedingt Aserbaidschan as Däil vo Ostöiropa aa. Die ostöiropäische Länder si historisch und kulturell wiitgehend vo dr orthodoxe Chille brägt usser em islamische Aserbaidschan und stöön – im Geegesatz zum osmanisch beherrschte Balkan – under dr Heerschaft vom Russische Riich. D Länder
The World Factbook, (1975 bis 1980 National Basic Intelligence Factbook, au as CIA World Factbook bezäichnet), wird vo dr CIA uusegee und enthaltet statistischi Date über alli Länder uf dr Wält, vor allem us de Beriich Demografii, Wirtschaft, Infrastruktur, Politik und Milidäär. Es het din au Liste vo Länderabchürzige, Flagge etc. S World Factbook isch ursprünglig gmacht worde für die Aaghöörige vo dr Bundesregierig vo de Veräinigte Staate; es isch zum erste Mol 1962 as Ghäimdokumänt erschiine. Sit 1971 existiert au en öffentlig zuegängligi Versioon; sit 1975 wird s World Factbook druckt veröffentligt. Sit 1994 cha mä s im Internet as HTML Dokumänt lääse. Es wird jedi Wuche aktualisiert und isch doorum immer aktueller as die druckti Fassig. Alli Usgoobe si sit 2000 komplett zum Download im Internet. S Factbook isch gmäinfrei, si Inhalt cha also ooni bsundrigi Erlaubnis beliebig brucht wärde. D Verwändig vom Siigel vo dr CIA isch allerdings verbote. Commons: PD CIA WF – Sammlig vo Multimediadateie Website vom World Factbook Gschicht vom World Factbook Download elteri Usgooben (2000er) Download elteri Usgooben (1990er) Download elteri Usgooben (1980er) Download elteri Usgooben (1970er)
D Communauté de communes de l'Alsace Bossue isch bis 2016 e Kommunalverband im Regionale Naturpark Vosges du Nord im Krummen Elsass. Si het 32 Gmäinde mit ere Flechi vo 226 km² umfasst, het 13'735 Iiwooner ghaa und d Bevölkerigsdichdi isch 61 Iiwooner/km² gsii. Dr Sitz isch Diemeringe gsii und dr Bresidänt dr Jean Mathia. 1984 isch en erste Kommunalverband Syndicat Intercommunal à Vocations Multiples (SIVOM) entstande, wo us 42 Gmäinde bestande het. 1995 isch er zur Communauté de Communes de l’Alsace Bossue erwiiteret worde, wo 45 Gmäinde veräinigt het, wo im Gebiet vo de Ortschafte Sarre-Union, Diemeringe und Drulinge lige. 1997 het mä dr Naame vom Kommunalverband wider in Syndicat Intercommunal à Vocations Multiples gänderet. 1998 isch d SIVOM in zwäi Kommunalverbänd iidäilt worde, d Communauté de communes de l'Alsace Bossue mit 32 Gmäinde und d Communauté de communes du Pays de Sarre-Union, wo us 13 Gmäinde bestoot. Zum 1. Jänner 2017 isch dr Kommunalverband mit dr Communauté de communes du Pays de Sarre-Union zum neue Verband Communauté de communes de l’Alsace Bossue fusioniert worde. http://www.cc-alsace-bossue.net
D Communauté d'agglomération Belfortaine isch en interkommunale Verband mit 30 Mitgliidsgmäinde im Departemänt Territoire de Belfort in dr Regioon Franche-Comté. 94'816 Iiwooner (2009) lääbe dört uf ere Flechi vo 174,7 km². Dr Sitz isch Belfort. D Communauté het e Büdsche vo 88 Millione Euro. D Communauté isch 1973 gründet worde as e stedtische Distrikt und isch noch 1991 zun ere communauté d'agglomération worde. Vo 1977 bis 2008 isch si vom Jean-Pierre Chevènement bresidiert worde, sit denn isch dr Étienne Butzbach Bresidänt. Die 30 Gmäinde mache d Communauté us:
E Communauté d’agglomération isch e Form vom Gmäindiverband z Frankriich. Im Geegensatz zur Communauté de communes, wo franzöösischi Gmäinde (communes) vo irgend enere Gröössi chönne bilde, muess noch dr Rächtslaag, wo sit 1999 gältet, e nöibildeti Communauté d’agglomération mindestens 50'000 Iiwooner haa und äi Gmäind mit mindestens 15'000 Iiwooner oder e Hauptort vom ene Departemänt as Zentrum haa. D Metropolregioone um die grösste Stedt ume chönne e Communauté urbaine bilde. Es git allerdings Communautés d’agglomération, wo vor 1999 bildet worde si und die Vorussetzige nit erfülle, und Communautés urbaines, wo vor 1999 bildet worde si und hüte nume Communautés d’agglomération chönnte wärde. D Ufgoobe vo de Communautés d’agglomération isch s, gmäinsaami kommunali Ufgoobe vo de bedäiligte Gmäinde z erfülle. Si si unabhängig vo dr Verwaltig vo de Departemänt und Regioone und chönne au Gmäinde umfasse, wo zu underschiidlige Departemänt ghööre.
En Agglomerazioon (dä Begriff chunt vom latynische Wort agglomerare ‚fest aaschliesse‘) isch noch dr Definizioon vo dr UNO vo 1998 e Kärnstadt samt iirem suburbane Umland oder eme Umlandgebiet, wo dicht besiidlet isch und usserhalb vo de Stadtgränze lit, aber e Gränze zur Stadt het. E sonigi Agglomerazioon bestoot us äinere oder meerere Stedt und iire Vorstadtgmäinde, wo en Siidligsgürtel bilde. D Agglomerazioon entspricht also enere „Stadt“ im räin geografische Sinn, ooni dass men uf administrative Gränze luegt. E Stadtagglomerazioon cha au Piet i verschidene Länder ha wie öpe bi Basel und Gämf. Anderi hüffig verwändeti Bezäichnige für son e Gebiet si Stadtregioon und Balligsruum oderBalligsgebiet. Zwar bezäichne die Usdrück im Wääsentlige s Gliiche, aber es git, je noch däm wie mäs usläit, chliini Bedütigsnüansse. Nit zun ere Stadtregioon ghööre – im Geegesatz zu de Modäll vo dr Groossregioon, dr Metropolregioon oder Metropolitanstadt un dr Wirtschaftsregioon – deren iiri ländlig brägte perifeere Rüüm, sondern si meint nume die unmiddelbari, dicht bebauti Umgääbig vo dr Kärnstadt. Aber au Siidlige, wo nit diräkt an d Kärnstadt aagränze, chönne zur Stadtregioon zelt wärde, wenn dr grösst Däil vo de Iiwooner in dr Kärnstadt schafft. Mä underschäidet au no zwüsche monozentrische und polyzentrische Agglomerazioone,
D Sozialwüsseschafte oder Gsellschaftswüsseschafte umfasse alli die Wüsseschafte, wo d Fenomeen vom gsellschaftlige Zämmelääbe vo de Mensche theoriegläitet und/oder empirisch undersueche. Analüsiert wärde d Struktuure und d Funkzioone vo soziale Verflächdigszämmehäng vo Instituzioone und Süsteem und au deren iiri Wäggselwirkig mit Handligs- und Verhaltensbrozäss vo de äinzelne Individue (Aktöör). Doo und dört wärde im dütschsproochige Ruum au Studiegäng under dr Sammelbezäichnig Sozialwüsseschaft oder Sozialwüsseschafte aabote. Die Studiegäng äänele mäistens soziologische, politikwüsseschaftlige und/oder wirtschaftswüsseschaftlige Fachstudiegäng, bedoone aber mit iirer Bezäichnig iiri interdisziplinääri Usrichdig. Si si vilmol dur e verdiefti statistischi Methodeusbildig kennzäichnet. Im witeren Sinn zele zu de „Sozialwüsseschafte“ die Diszipline: Anthropologii (Sozial- und Kultuuranthropologii) Demografii (Bevölkerigswüsseschaft) Erziejigswüsseschaft (u. a. Schuelpedagogik, Erwaggsenebildig, Sozialpedagogik, Sonderpedagogik) Ethnologii (Völkerkund) und Volkskund (Öiropäischi Ethnologii) Chindhäitsforschig (interdisziplinär) Kommunikazioonswüsseschaft, Mediewüsseschaft, Publizistikwüsseschaft und (früener) Zitigswüsseschaft Kunstwüsseschaft, Kultuurwüsseschaft Linguistik oder Sproochwüsseschaft Ökotrofologii (Hushalts- und Ernäärigswüsseschaft) Pedagogik (interdisziplinär) Politikwüsseschafte (Politologie) Psüchologii (interdisziplinär) Rächtswüsseschaft und (früener) Staatswüsseschaft Religioonswüsseschaft Soziali Arbet (Sozialpedagogik, Sozialarbetswüsseschaft) Sozial- bzw. Humangeografii Sozialgschicht Sozialmedizin, Salutologii, Pfläägwüsseschaft, Diakonik Sozialfilosofii, Sozialethik Soziologii Sportwüsseschaft Verwaltigswüsseschaft Wirtschaftswüsseschaft (Betriibwirtschaftsleer und Volkwirtschaftsleer) SSOAR – Social Science Open Access Repository GESIS – Leibniz-Institut für Sozialwissenschaften SOWIPORT – Das sozialwissenschaftliche Fachportal William A. Gorton: „The Philosophy of Social Science“ in dr Internet Encyclopedia of Philosophy (änglisch
Unter Deposite oder Bankguethabe verschtoht me Sache, wo bin ere Bank hinterlegt wärde. Das chan hüt vor allem Gäld oder Edelmetall (Gold, Silber, usw.) sii. Gschichtlich gseh sind die Deposite emol wäsentlich wichtiger gsii als hüt: Me het Wertgegeschtänd, v. a. Edelmetall, bi de Banke hinterlegt und doderfür Schuldschiine uusghändigt übercho. Die Schuldschiine sind denn mit der Ziit ghandlet worde, worus das entschtande isch, wo mir hüt Banknote nenne. Bevor s d Notebanke gäh het, isch s Note-Gäld vor allem uuf die Art in Wirtschafts-Kreislauf choo. Paul Keller: Dogmengeschichte des wohlstandspolitischen Interventionismus
D Universität Niccolò Cusano isch e privati Universität z Rom, Italie. D Hochschuel isch im 2006 gründet worde. D Unicusano hät öber 10-tuusig Schtudente. Si bietet hauptsächlich postgraduali Studieabschlüss (Master) aa. D Universität het e groosse Campus i de Via don Carlo Gnocchi, da isch im Quartier Montespaccato, am westliche Stadtrand vo Rom. Erziehigswisseschafte Rechtswisseschafte Wirtschaftswisseschafte Politikwisseschafte Sebastiano Scarcella (2006 – 2010) Giovanni Puoti (sit 2010) Commons: Università degli Studi Niccolò Cusano – Sammlig vo Multimediadateie Offizielli Syte Business People. Archiviert vom Original am 14. Mai 2013; abgruefen am 27. November 2012. 41.91184812.393253Koordinate: 41° 54′ 42,7″ N, 12° 23′ 35,7″ O
D Landwirtschaft isch e Wirtschaftszwiig, wo Land bewirtschaftdet und druf pflanzligi oder dierischi Brodukt häärstellt. Die wichdigsti Rolle vo dr Landwirtschaft isch d Brodukzioon vo Naarigsmiddel, wenn si Nutzpflanze aabaut und Nutztierhaltet. In zwäiter Linie stellt si Roostoff häär für zum Chläider mache. Bevor d Kunstfasere erfunde worde si, häi d Mensche alli iiri Aaleegi us de dierische Brodukt Lääder, Belz und Wulle gmacht und us Faasere vo Pflanze wie Bauelle, Liine und Hamf. Anderi Verwärtigsforme spiile au e Rolle, immer wichdiger wird d Brodukzioon vo Biomasse as Energiidrääger oder Roostoff, wo noochwaggst, für industrielli Brodukt. D Landwirtschaft isch e Däilwirtschaftszwiig vom ene gröössere Gsamtsüsteem mit Sektoore, won ere vor- und noochglaageret si. Ere Person, wo Landwirtschaft bedribt, säit mä Landwirt oder Buur. Es git die brufsbraktischi Usbildig und d Usbildig an Universidääte und Fachhoochschuele mit äigene landwirtschaftlige Fachberiich. S Fach Agrarwüsseschaft, wo dört gleert und und din gforscht wird, duet dr Studänt druf vorberäite, e landwirtschaftlige Bedriib z füere oder in verwandte Wirtschaftsberiich z schaffe. Generell cha mä d Landwirtschaft in zwäi Brodukzioonsrichdige iidäile: Pflanzebrodukzioon mit em Schwerpunkt Ackerbau und de Brodukzioonsrichdige Gardebau (inkl. Obstbau und Zierpflanzebau), Wiibau und Bioenergii us noochwaggsende Roostoff. Dierbrodukzioon mit de underschiidlige Usrichdige je
S Dicziunari Rumantsch Grischun, abgchürzt DRG, versamlet de Woortschatz vo dëne rëëtoromaanische Tialäkt und Schriftidioom, wo im schwyzerische Kanton Graubünde gredt wëërded. S Woort Rumantsch Grischun mäint daadeby «das Romaanisch, wo im Pündnerland gredt wiird»; me törff das nöd verwächsle mit der überregionaale Schriftspraach Rumantsch Grischun, wo eerscht im spaate 20. Jarhundert gschaffe woorden isch. D Redakzioon hät ire Sitz z Chuur. S Dicziunari Rumantsch Grischun isch, näbed em Schwyzerischen Idiotikon z Züri, em Glossaire des patois de la Suisse romande z Nöieburg und em Vocabolario dei dialetti della Svizzera italiana z Bäletz, äis von vier nazionaale Wöörterbüecher. Es isch aso e vilbändigs, wüsseschaftlich uusgschaffets Wëërch, wo ali Woort und Bidüütige wott ha, wo Byspilsätz bringt, wo wän imer mügli d Sachkultur au mit ine nimt und wo d Gschicht vo de Woort und de Bidüütigen erchlëërt. Es dokumäntiert d Oortstialäkt gnauso wie au di föif regionaale Schriftidioom ab em 16. Jarhundert bis hüt. Nöd drin isch s nöi Rumantsch Grischun, wil s das nanig ggëë hät, wo s Dicziunari ggründet woorden isch. S Lemma isch gwöndli uf Vallader, aso im underängadynischen Idioom, aagsetzt, di andere Variante chömed dänn hinedraa. Wänn s Woort im Vallader fëëlt, dänn wird s Lemma
D Soziologii isch en Sozialwisseschaft und beschäfdigt sich mit em Mensch in sinere Rolle als Deil von ere Gsellschaft. Untersuecht werde soziali Gebilde wie d Gsellschaft an sich und auch Subsyschtem vo dere Gsellschaft wie Gruppe (z. B. Familie, Betriib) und Gsellschafts-Schichte. Der Begriff isch im 19. Jahrhundert als en Ableitig vo der Philosophii vom Auguste Comte iigfüehrt worde, wo verlangt het, dass d Soziologii sölli mit Methode vo de Naturwisseschafte praktiziert werde, d. h. durch genaui Beobachtige, wenn immer möglich sogar Messige. D Frankfurter Schuel, wo u. a. der Theodor W. Adorno und Max Horkheimer gründet und der Herbert Marcuse und bedingt der Jürgen Habermas wiitergfüehrt händ, het denn dä neutral Asatz vo Grund uf reformiert, indem si konsequent auch links-ideologischi Wert-Uussage in d Soziologii iigfüehrt het. Bim Habermas sind sich die beide Asätz – nach em Endi vom Reale Sozialismus – wider nöcher cho, er verwendet hüt politischi Kategorie nur noch relativ zrückhaltend, z. B. bim sinerzitige Historikerschtrit um d Singularität vom Holocaust oder mit em Begriff Verfassigs-Patriotismus. H. Leisegang: Einführung in die Philosophie J. Habermas (Hrsg.): Antworten auf Herbert Marcuse K. Acham/W. Schulze (Hrsg.): Theorie der Geschichte, Band 6 Normdate: GND: 4077624-4 | LCCN: sh85124200
D Begriff Realsozialismus, reale Sozialismus oder real existierende Sozialismus si zerscht sit de 1970er Joor as Fremd- und Sälbstbezäichnig für s Gsellschaftssüsteem vo dr Dütsche Demokratische Republik iigfüert und denn au für äänligi Süsteem in Europa, Asie und uf Kuba brucht worde. Was die Süsteem gmäinsaam gha häi, isch d Vorheerschaft von ere Kommunistische Bardei gsi und ass sich die Gsellschafte as sozialistisch verstande häi und mäistens im Iiflussberiich vo dr Sowjetunion gsi si. D Staatsform vom real existierende Sozialismus isch d „Volksrepublik“ oder „demokratischi Volksrepublik“; s politische Süsteem vo sälle Gsellschafte isch von ere autokratische Äi-Bardeie-Herschaft kennzäichnet, s Wirtschaftssüsteem dur d Blaanwirtschaft oder dütlig blaanwirtschaftligi Elimänt. Dr Realsozialismus isch in de Staate vom öiropäische Ostblock noch 1989 vollständig zämmebroche. Es git aber immer no realsozialistischi Gsellschafte in Latiinamerika und Asie. Dr Sozialismus mit ere chineesische Bräägig isch under em Motto vom Deng Xiaoping Es spiilt käi Rolle, öb d Chatz schwarz oder wiss isch; solang si Müüs fangt, isch si cho e gueti Chatz bekannt worde. Am Aafang het mä weder im Zuestand vom Protosozialismus no in dr „Entfachig vo de Broduktivchreft“ e Brobleem gsee, solang mä no dra gschafft het, die politischi Vorherschaft vo dr Kommunistische Bardei vo
Slowakisch (slowakisch slovenčina) wird vo öbbe fümf Millioone Slowake in dr Slowakei gschwätzt und vo öbbe zwäi Millioone Uswanderer, vo deene öbbe e Millioon in Nordamerika (USA, Kanada). Scho sit langer Zit lääbe Slowake au in Ungarn, Rumänie, Serbie und Tschechie. Noch 1945 und bsundrigs noch 1968 si e Hufe Slowake uf Nordamerika, Australie, Groossbritannie, Dütschland, Östriich, Frankriich und in d Schwiz usgwanderet. Sit em 1. Mai 2004, wo d Slowakei dr Öiropäische Union bidrätte isch, isch Slowakisch äini vo de EU-Amtssprooche. Slowakisch ghöört – wie Tschechisch, Polnisch, Kaschubisch und Sorbisch – zu de westslawische Sprooche. D Slowake und d Tscheche verstöön enander relativ problemloos dank dr gmäinsame Gschicht und dr Nööchi vo de Sprooche, dr jüngere Generazioon, wo noch dr Drennig vo dr Slowakei und Tschechie sproochlig sozialisiert worde isch, fallt s aber dütlig schwerer. Drotzdäm wärde au hüte no offizielli Dokumänt in dr jewiilige Sprooch geegesitig zwüsche Tschechie und dr Slowakei automatisch anerkennt und s Rächt, im Amtsvercheer die anderi Sprooch z bruuche, isch explizit gsetzlig verankeret (Minderhäitesproochegsetz 184/1999 Zb. in dr Slowakei und Verwaltigornigsgsetz 500/2004 Sb. z Tschechie). Brogramm im Färnsee in dr jewiils andere Sprooch wärde in dr Slowakei fast immer und z Tschechien vilmol ooni
UN/LOCODE (änglisch United Nations Code for Trade and Transport Locations) isch e Kood für geografischi Ort, wo vo dr Wirtschaftskommission für Öiropa (UNECE), ere Underorganisazioon vo de Veräinte Nazioone (UNO), entwicklet und aktualisiert wird. Mee as 42'000 Ortsnääme vo Ort, wo für d Wirtschaft und dr Vercheer bedütend si, bsundrigs vo Ort mit Seehääfe, Flughääfe (in däm Fall isch d Abchürzig im Allgemäine idäntisch mit em IATA-Code), Bahnhööf, Chnootepünkt für Färnstroosse und Gränzübergäng in 235 Länder het mä e Kood zuegordnet. UN/LOCODE bestöön tüpischerwiise us 5 Buechstaabe. Die erste bäide Buechstaabe si dr Länderkood noch ISO 3166-1 alpha-2. Dr Ort innerhalb vom Land wird im Allgemäine mit drei witere Buechstaabe aagee, wenn aber die mööglige Kombinazioone nit länge, chönne au Ziffere verwändet wärde. Dr UN/LOCODE definiert au e Schriibwiis vom Ortsnaame in latiinische Buechstaabe und mäistens in ere nazionale Sprooch ooni Diakritika (z. B. die dütsche Umlut). E Liste vo de Länderkood cha mä in dr ISO-3166-1-Kodierliste aaluege. Dr UN/LOCODE verbräitet sich immer mee. D International Maritime Organization (IMO) empfiilt 2005 d Verwändig vo UN/LOCODE innerhalb vom Automatische Identifikazionssüsteem AIS. Sidder wird dr LOCODE uf dr ganze Wält im AIS-Vercheer brucht, für dass es bi dr Beschriibig vom Abgangsort und