rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Sankt Georgen oder St. Georgen isch dr Name vu däne Ortschafte: Sanderge, Stadt im Schwarzwald-Baar-Chrais, Bade-Wirttebärg, Dytschland Sandjerge, Stadtdail vu dr Stadt Fryburg im Brysgau, Bade-Wirttebärg, Dytschland Santörge, Stadtdail vu dr Stadt Sanggalle, Schwyz Derzue git s e Hufe Gmaine un Ortsdail, wu au St. Georgen haiße, vor allem z Eschtrych un z Bayern.
S Saxophon (nõch reformyrter Schriibwys au Saxofon) isch è Musiginschtrumènt uss Messing. S Roor isch konisch, es wittet sich also zum Ènd hy uff. Dõdemit unterschydèt sich d Bauwys vom Saxophon öppè vo dè zǜlindrischè Klarinettè. S Saxophon ghört dè Definition nõch, anderscht als sin metallischè Korpus vomuètè lòt, zuè dè Familliè vo dè Holzblõsinschtrumènt, well dè Dòn mit èm Roorblättle gmacht wörd. S Inschtrumènt isch als „Saxophon“ vom Belgièr Adolphe Sax (eigèntlich Antoine Joseph Sax) im Johr 1840 erfundè un am 21. März 1846 unter dè Nummèrè 3226 u Frankrych patentyrt. Im Badèntaadrag begründet dè Sax sini Erfindung mit èm Fäälè vo guèt klingendè Holzblõsinschtrumänt i dè düèfè Laag un hèt mit dè Erfindung vom Saxophon è Holzblõsinschtrumènt kreyrè wellè, wo klanglich zwǜschè m „wärmend-biègsamè“ Klang vo dè Klarinèttè un èm ehnder durchdringendè, nasalyrendè Sound vo dè Oboè lyt. S èrschte vo Adolphe Sax baute Saxophon isch è Bassinschtrumènt in C. Er hèt s neue Instrumènt vo vorneiè für d Stimmlagè vo Sopran bis Subkontrabass konzipyrt, je abwechsèlnd im Quart-/Quintabschtand. Dõdeby hèt er d C/F-Stimmung für dè Gebruuch im Symphonyorcheschter vorgsää, wôrend d B/Es-Stimmung für d Milidärmusig denkt gsi isch. Diè C- un F-Inschtrumänt wörrèd hüt kaum nò hèrgschtellt
Dr Schwiizer Alpeklub SAC (uf französisch Club Alpin Suisse CAS, uf iteliänisch Club Alpino Svizzero CAS und uf rätoromanisch Club Alpin Svizzer CAS) isch e Verein vo dr Schwiiz. Dr Verein isch ane 1863 ggründet worde, zum de Schwiizer Alpinischte au eso ne Organisazioon z ggä wie se d Ängländer scho lengeri Zyt gha hend. Nach de früene Naturforscher und de änglische Bärgstyger, wo grossi Tuure i de Alpe gmacht hend, sind au Lüüt us dr Schwiiz immer meh z Bärg ggange. D Froue hend am Afang nit törfe em SAC byträtte; drum hend es baar Bärgstygerinne ane 1918 dr Schwiizerisch Frouealpeklub uf d Bei gstellt. Erscht ane 1980 sind dr SAC und dr SFAC zämeggange. Gly nach dr Gründig ane 1863 hend d Mitglider vom SAC i de verschidene Regioone vo dr Schwiiz eigeni Gruppe pildet, wo als Sekzioone vom SAC gälte. Middlerwyle sind’s 111 Sekzioone. Die gröscht isch d Sekzion UTO vo Züri. Als Underkümpft für die länge Tuure uf d Bärggipfel hend d Sekzioone Bärghütte bout. Die erschti isch d Grüenhornhütte im Glarnerland gsi. Em SAC und syne Deilverein ghöre 152 Hütte i alne Bärggebiet vo dr Schwiiz, au im Jura. Dr SAC organisiert d Usbildig vo
D Auguschtynerchile isch di chrischtkatoleschi Chile z Züri. Si stoot zmitz i dr Stadt Züri, under dr Auguschtynergass, zwüschem Auguschtynerhoof und em Münzplatz, under em Strauhof und nid wyt wägg vo dr Baanhofstrooss. D Augustinergass isch e schöni Gass vo dr Zürcher Altstadt, wo Zylete vo alte Hüüser het. D Chile isch im spoote 13. Jaarhundert für s Auguschtynerchlooschter i dr Stadt Züri bout worde. Sid ane 1127 isch ufem Züribärg scho s Chlooschter vo de Auguschtynerchorherre gstande. S nöje Chlooschter i dr Stadt unde isch s letschte sötige Huus gsi, wo uf Züri choo isch. D Auguschtyner sind als dr viert gross Bättelorde vom Middelalter entstande, und es git dä Oorde z Dütschland und z Öschtrych no hütt. Är isch ane 1244 i dr Toskana ggründet und gly drufabe vom Papscht bestätiget worde, zum d Einsidler, wo dozmol überal verstreut gsi sind, in en Organisazioon zämezfasse. Me het ne drumm au d Auguschtyner-Eremite gseit. D Chlööschter sind i regionali Provinze ydeilt gsi, das vo Züri het zu dr Provinz am Rhy und z Schwoobe ghört. Dr Zürcher Auguschtyner-Prior Johannes Hanteler isch vo 1483 bis 1496 mit eme Underbruch dr Provinzial, also dr Leiter vo dr Rhy-Schwoobe-Provinz gsi. Dr Stadtraat
D Marie-Theres vo Gunte-Walthert (* 8. Nofämber 1951 z Baldegg) isch e Schwiizer Komponischtin und Chordirigäntin. Sid 1991 läbt si z Beatebärg. D Marie-Theres vo Gunte isch ane 1951 als Dochter vo Puurelüüt uf d Wält cho und z Baldegg, eme Ortsdeil vo Hooftere im luzärnische Deil vom Seetaal, ufgwachse. Si het im Jodlerklub vo Hoftere gleert singe und jodle und bim Jodlerklub Echo vom Santebärg z Wauwu mitgmacht. Wo si dr Dirigäntekurs gmacht het, isch si d Leiterin vom Jodlerklub vo Göiesee worde. Sid ane 2006 dirigiert si au s Wäber-Chörli vo Bärn. 2011 het si derzue d Leitig vom Oberländerchörli Interlake übernoo. Au z Roggu im Oberaargau und z Äflige het si Jodlerchöör gleitet. Ane 1981 het d Marie-Theres vo Gunte agfange z komponiere. Es sind vil Lieder für Jodlerchöör entstande, zerscht vor alem uf Tegscht vom Soledurner Mundartdichter Beat Jäggi, denn au es baar mit sälber tichtete Värs, und spöter het si meischtens Wort vo irem Brueder Jules Walthert verdoont. Fürs Schwiizer Chilemusigfescht cantars het si ane 2011 d Jodlermäss mit em Titel «Bhüet euch!» gschribe, wo si mit grossem Erfolg vo de Jodlergruppe vo Göiesee und Bärn het lo uuffüere, under anderem au i dr Auguschtynerchile
Bhüet Euch! isch e Jodelmäss mit Mundartlieder us dr Schwiiz. Ane 2011 het dr Verband für Chilemusig vom Bischtum Basel s Jubiläum vo 125 Joor sit syneri Gründig gfyret. Do derzue het er es grosses Programm mit Musig i alne Deil vom Bischtum organisiert; die Feschtreje het cantars – Chilegsangsfescht 2011 gheisse. Für d cantars–Fyyr i dr Stiftschile Sankt Leodegar im Hoof z Luzärn het dr Chilemusiker Wolfgang Sieber, wo dört uf dr Orgele spiilt, bi dr Komponischtin Marie-Theres von Gunten-Walthert vo Beatebärg es neus Stuck bstellt. Das isch d Jodelmäss Bhüet Euch!. D Marie-Theres vo Gunte het vo irem Brueder Jules Walthert z Dagmerselle dr Tieläkttegscht vo de Lieder lo schrybe und denn het si derzue d Melodie gsetzt. S Hauptlied vo dr Jodelmäss foot a mit em Värs: «Bhüet euch Gott uf allne üchne Wääge, bhüet euch Gott uf Wasser, Bärge, Schnee, […].» Am 2. Juni 2011 isch d Jodelmäss i dr Luzärner Hofchile s erschte Mol ufgfüert worde. D Marie Theres vo Gunte isch d Dirigäntin vom Jodlerchörli vo Göiesee im Luzärnbiet und vom Wäber-Chörli vo Bärn, und die hend zäme d Lieder und d Jodelgsäng vortreit, begleitet het se dr Wolfgang Sieber uf dr grosse Hoforgele.
Rottmund isch e Gmeind im Schwiizer Kanton Jura. D Gmeind ghert zum Bezirk Dälschberg. Rottmund lyt uf ere Hechi vu 455 m ü. M., 2 km südlech vum Kantonshauptort Dälschberg. D Nochbergmeinde sind Cortittel, Dälschberg, Rennedorf und Kastel. Rottmund isch im Joor 1462 als Rosemason erwäänt worde. Rottmund het zu de Propschtei Münschter-Granfälde ghört. Au i de Ziit vu de Reformazioon isch Morschwiiler katholisch bliibe. I de Joor 1797 bis 1815 het d Gmeind zu Frankrych ghört, zerscht zum Département Mont-Terrible, denn ab 1800 zum Département Haut-Rhin, em Oberelsass. De Wiener Kongress het im 1815 entschide, dass de Ort zum Kanton Bärn chunnt. Bi de Volksabstimmig über d Schaffig vum Kanton Jura sind d Lüüt im Dorf i de Mehrheit für de nöi Kanton gsii und so isch Morschwiiler im 1976 vum Bezirk Münschter zum Bezirk Dälschberg chu und ghert sit em 1. Jänner 1979 zum Kanton Jura. Di ehemoligi Kapell Notre-Dame de la Salette isch 1869–1870 erbout worde. Syt 1983 befindet sich dorin s Kulturzäntrum vu dr Gmeind. Si het friener zur Pfarrei Rennedorf ghert. Commons: Rottmund – Sammlig vo Multimediadateie d offizielli Websyte vu dr Gmeind Rottmund François Kohler: Rossemaison In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz. Ständige Wohnbevölkerung
Baldegg isch de Name vo däne Ort: Baldegg LU, en Ortsteil vo de Gmeind Hoofdere, Kanton Lozärn, Schwiz Schloss Baldegg, hüt en Tail vom Kloster Baldegg, wo s Mueterhuus vo de Baldegger Schwöschtere isch Persone: Baldegg (Adelsgeschlecht), es Ritteradelsgschlächt mit Stammsitz z Baldegg, belait vom 12. bis 17. Johrhundert Alphons Mayr von Baldegg (1789–1875), en Schwizer Solddienstoffizier, wo i französische Dienschte gstanden isch Hartmann von Baldegg, s Pseudonym vom Joseph Ignaz von Ah (1834–1896), en Schwizer katholische Prieschter, Zitigsmaa und Schriftsteller Lueg au: Baldeggersee Baldegger Schwestern, en franziskanische Frauenorde
D Houptstross 28 isch e wichtegi Strooss vo Liechteschtei und vom Bündnerland. Si goot us em Rhytaal über d Alpe bis zum Vinschgau. Di alti Strooss vo Chur über d Luzisteig bi Fläsch, dur s Fürschtetum Liechteschtei und uf Fäldkirch het früener dr Name Düütschi Strooss gha. Ane 1786 isch si für Fahrzüüg usbout worde. D Strooss durs Prättigau vo Landquart uf Davos het dr Kanton Graubünde i dr Middi vom 19. Joorhundert bout. I de 1860er Joor isch d Fahrstrooss vo Davos übere Flüelapass verbesseret worde und bis 1872 au d Passstrooss übere Ofepass is Münschtertaal. Dr Abschnidd vo Landquart durs Prättigau bis uf Chlooschtersch gilt als Nazionalstrooss und wird drum vo Bundesamt für Stroosse usboue. Die Strooss isch d Verbindig vo dr Autobahnusfahrt bi Landquart is Feriegebiet vo Chlooschtersch und Davos und zum Verladebaanhof vo Chlooschtersch-Selfranga, wome d Auto ufe Zug vo dr Rhätische Baan cha verlade zum dure Vereinadunnel is Engadin z goo. Dr Vrcheer durs Dunäll het ane 2000 agfange. Bi Landquart und im Prättigau het d Strooss es baar grossi neui Bouwärch übercho: d Umfahrig vo Landquart s Dunäll i dr Chluus, under dr Burgruyne Fracschtei, vor Seewis-Pardisla d Brugg über d Landquart bi Schiers.
Dr Giovanni Giacometti (* 7. Merz 1868 z Stampa; † 25. Juni 1933 z Glion) isch e Schwyzer Moler un Grafiker gsii. Är het zäme mit sym Kamraad, em Moler Cuno Amiet, dr Molstil vum Poscht-Impressionismus in d Schwyzer Chunscht yygfiert. Dr Giovanni Giacometti isch s viert vu acht Chinder vum Alberto un dr Caterina Ottilia Giacometti-Santi gsii. Är het vu 1886 bis 1887 z Minche studiert un vu 1888 bis 1891 zäme mit em Cuno Amiet un em Andrea Robbi bim William Adolphe Bouguereau un em Joseph Nicolas Robert-Fleury an dr Académie Julian z Paris. Yyfliss uf sy Chunscht hän dr Fauvismus, dr Cuno Amiet, dr Paul Cézanne, dr Vincent van Gogh ghaa un am Aafang vor allem au dr Giovanni Segantini, wu ne ab 1894 z Maloja gferderet het. Um 1900 het er si vu dr divisionistische Molwys vum Segantini glest un het aagfange, dr poscht-impressionistisch Stil vu dr franzesische Molerei z ibernee. Dr Giacometti het anne 1900 d Annetta Stampa (1871–1964) ghyrote. Si hän zäme vier Chinder ghaa: Alberto (1901–1966), Diego (1902–1985), Ottilia (1904–1937) un Bruno (1907–2012). Bis 1904 het d Familie im Bärgdorf Borgonovo im Bergell gläbt, derno isch si in s noch gläge Stampa in
Gargälle isch es Bärgdorf und en Ortsdeil vo dr Vorarlbärger Gmaind Sankallekilke. S Dorf lyt uf dr Höchi vo 1423 Meter über Meer; es isch die Ortschaft vom Montafon, wo am wytischte obe isch. S Gargälletaal foot am Rotbüelspitz mit de beide Bärgtääler Valzifenztaal und Vergaldner Taal aa. Bi Vergalda chöme d Bärgbech zäme und bilde dr Suggadinbach, wo dur s Taal und am Dorf Gargälle verby uf Sankallekilke flüsst, won er i d Ill mündet. E Deil vom Wasser vo alne dene Bech wird sid 1964 dur ne Rööre im Bärg zum Chraftwärch Vermunt vo de Vorarlbärger Illwärk gläitet. Über s Schlappynerjoch, wo a dr Landesgränze vo dr Schwiiz und vo Öschtrych uf 2201 Meter isch, goot en alte Soumpfad vo Gargälle uf Chlooschtersch im püntnerische Prättigau. Anderi Bärgwääg i d Nochbertääler gönd vo Gargälle uus über s Heimbüheljoch, s Vergaldnerjoch, s Gafierjoch und dr Sarotlapass, und dr Wääg vo Gargälle uf Sankt Antönie het zoberscht, je nachdem vo wellere Syte me dr Pass aluegt, dr Name Sankt Antönierjoch oder Gargällerjoch. D Natur i dr Bärglandschaft vo Gargälle het grossi Läbensgmeinschafte vo Pflanze und Dier, wo nach de Kriterie vom Naturschutz als Biotop beschribe sind. Es git meh als
Terre di Pedemonte isch e Gmai im Kanton Tessin in dr Schwyz. Si ghert zum Chrais (circolo) Melezza im Bezirk Locarno. D Gmai lyt westlich vu Locarno am Fluss Melezza, wo vum Valle Vigezzo un em Centovalli här chunt. Nochbergmaine sin Maggia, Avegno-Gordevio, Locarno, Losone, Centovalli un Onsernone. D Gmai isch am 14. April 2013 dur d Fusion vu dr bishärige Gmaine Cavigliano, Tegna un Verscio entstande. Si hät urspringli Tre Terre haisse solle, was aber 2012 in Terre di Pedemonte gändert worden isch. Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr lombardisch Dialäkt vu Terre di Pedemonte ghert zum Ticinese. Bfaarchilche S. Maria Assunta z Tegna Bfaarchilche S. Fedele z Verscio Scuola Teatro Dimitri z Verscio Commons: Terre di Pedemonte – Sammlig vo Multimediadateie https://web.archive.org/web/20180326224017/http://www.pedemonte.ch/ Redaktion: Terre di Pedemonte. In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz. Ständige Wohnbevölkerung nach Staatsangehörigkeitskategorie, Geschlecht und Gemeinde, definitive Jahresergebnisse, 2022. Bei späteren Gemeindefusionen Einwohnerzahlen aufgrund Stand 2022 zusammengefasst. Abruf am 7. September 2023 Bundesamt für Statistik: Eidgenössische Volkszählung 2000: Bevölkerungsentwicklung der Gemeinden 1850–2000. Bern 2005 (Online uf bfs.admin.ch (Site cha nüme abgrüeft wärde; Suche im Webarchiv)[1] [2] Vorlage:Toter Link/www.bfs.admin.ch, Date im Aahang (Site cha nüme abgrüeft wärde; Suche im Webarchiv)[3] [4] Vorlage:Toter Link/www.bfs.admin.ch) Normdate: GND: 1080535462
Dr Robert Maillart (* 6. Februar 1872 z Bärn; † 5. April 1940 z Gämf) isch e Schwiizer Bouingeniöör und Boumeischter gsi. Dr Robert Maillart het z Bärn s Gymnasium psuecht und derno z Züri a dr ETH d Ingeniöörwüsseschaft studiert. Ane 1894 het er s Diplom vo dr ETH übercho. Z’erscht het er bim Ingeniöörbüro Pümpin & Herzog z Bärn gschaffet und denn bim Töifbouamt vo dr Stadt Züri und bim Zürcher Büro Froté & Westermann. Ane 1902 het er syni eigeti Boufirma ggründet, d Maillart & Cie. Jetz het er d Brugg vo Tavanasa übere Rhy bout. Vil Erfolg het er mit ere nöje Betonkonstrukzion für schwäri Techer gha, won er derzue Süüle mit dr Pilzform gmacht het. Mit dere Technik het er Fabrigge und anderi Gebäude i meerere Länder chönne plaane und boue. Ane 1919 het dr Maillart z Gämf es nöis Ingeniöörbüru gründet. Mit däm isch er bsunders wäge de modärne Betonbrugge, won er im ganze Land gmacht het, bekant worde. Die Bouwärch sind ganz zwäckmässig für Staalbeton ustänkt, und grad drum het dr Maillart liechti und eleganti Forme fürse gfunde. Es baar drvo sind wägem innovatiyve Plaan und wäge yrere Schönheit als Marchschtei vo dr
E Säilbahn isch es Verchehrsmiddel mit eme fescht ygrichtete Wääg, wo d Fahrzüüg druff nid sälber fahre, sondern vo Säili zoge wärde. Es git Säilbahne zum Lüüt vo eim Oort zum andere z bringe, und au Bahne zum Sache transportiere. Me cha die verschideni Konstrukzioone noch underschidleche Gsichtspünkt usenanderhaa, öpe eso: d Säilbahne, wo uf Schiine faare, wo fescht am Bode ufemene Trassee agmacht sid; me säit ene Standsäilbahne d Säilbahne, wo a fescht gspante Tragsäili dur d Luft faare: d Luftsäilbahne algemein seit me de Bahne, wo uf Bärge fahre: Bärgbahne Bahne, wo d Kabyne immer vom einte zum andere Ändi hin und häär fahre: d Pändelbahne die, wo d Kabyne a beide Ändi rings ume Pfoschte ode an anderi Tragkonstrukziion umelaufe: d Umlaufbahne sötegi Bahne, wo d Kabyne i de Ändstazioone zum d Lüüt lo uus- und ystyge vom Säili abghänkt und abbrämst und denn zum Zruggfahre wider am Säili agmacht wärde: Bahne, wo me cha kupple Säilbahne, wo offeni Sässel und nid Kabyne drmit faare: Sässellift Säilbahne, wo in ere Stadt uf de Stroosse faare: Kabelstroossebahne wenn keini Lüüt törfe mitfaare: Materialbahne Yrichtige, wo jewyle nur churz für ne bestimte Zwäck amene Oort ufgestellt wärde: mobyli Säilbahne
S Bergell isch es Taal vo de Alpe, wo deils im Bündnerland und deils z Italie lyt. Es isch eis vo de Bündner Süüdtääler, so wie s Misox, s Puschlaaf und s Münschtertaal. S Taal ghört zum grössere Deil zu dr Schwiiz, und do isch dä ganz Taalabschnitt jetz i der Gmaind Bregaglia. Unden a Castasegna, em underschte Dorf vo Bregaglia, goot s Taal bis uf Kleewe (uf iteliänisch Chiavenna) abe; das isch i dr iteliänische Provinz Sondrio. Zwüsche dr Gränze und Kleewe sind d Gmeinde Villa di Chiavenna und Plurs. Mängmol tuet me i dr Umgangssprooch au nur dr schwiizerisch Deil vom Taal als Bergell bezeichne. Dur s Taal abb flüsst d Maira, wo im undere Deil z Italie Mera heisst. Dr Fluss foot im Sytetaal Val Forno bi Maloja als Bärgbach aa, wo dört obe zerscht dr Name Orlegna het und usem Fornogletscher chunt. Dr Bergeller Tieläkt heisst «Bargaiot». Er isch e Mundart vo dr alpynlombardische Sprooch. gnaueri geografeschi und gschichtlechi Beschrybig im Artikel: Bregaglia Adolf Collenberg: Bergell. In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz. Commons: Bergell – Sammlig vo Multimediadateie Website vom Daal Bergell und vo dr Gmaind Bregaglia
Netflix, Inc. (vu Änglisch fir ‚Internet‘ un flicks, umgangssprochli fir ‚Film‘) isch e US-amerikanisch Unternäme, wu Film un Färnseeserie produziert un verdrybt. S isch anne 1997 vum Reed Hastings un em Marc Randolph z Los Gatos (Kalifornie) grindet wore un isch aafangs e Online-Videothek mit em Versand vu Film uf DVD un Blu-ray gsii. Anne 2007 isch Netflix in s Video-on-Demand-Gschäft yygstige un het d Inhalt per Streaming fir Abonnänte zuegängli gmacht. Syt em Septämber 2014 isch Netflix au z Dytschland, in dr Schwyz, z Frankrych un z Eschtrych empfangbar. Im Jänner 2018 het Netflix wältwyt 118 Millione Abonnänte ghaa. Mer chännt Netflix unter anderem fir syni Aigeproduktione, wie zem Byschpel „House of Cards“, „Orange Is the New Black“, „Stranger Things“, „Narcos“ oder „Daredevil“. Websyte vu dr Netflix, Inc. Annual Report 2016. (PDF; 319 kB) United States Securities And Exchange Commission, archiviert vom Original am 23. April 2017; abgruefen am 22. April 2017 (änglisch). Caspar Busse: Netflix setzt TV-Sender unter Druck. In: sueddeutsche.de. 2018, ISSN 0174-4917 (sueddeutsche.de [abgerufen am 23. Januar 2018]). Normdate: GND: 1036416135 | LCCN: nr2007013388 | SUDOC/IdRef: 196222281 | VIAF: 110144647635343459670
Dr Christian Menn (* 3. März 1927 z Meiringe; † 16. Juli 2018 z Chur) isch e Schwiizer Bouingeniöör gsi. Er isch Profässer a dr ETH Züri gsi. D Familie vom Menn chunt vo Zillis us em Bündnerland. Dr Christian Menn het z Chur s Gymnasium psuecht und derno z Züri a dr ETH d Ingeniöörwüsseschaft studiert. Ane 1950 het er s Diplom vo dr ETH übercho. Er het bi Planigsbüro z Chur und z Züri und bin ere Boufirma z Bärn gschaffet, und ane 1953 isch er Assistänt a dr ETH worde und het dört 1959 s Dokterexame gmacht. E Zyt lang het er denn z Paris und denn nomol z Bärn für Bouundernäme gschaffet, und 1957 het er z Chur es eigets Ingeniöörbüro ggründet. S Büro Menn het 14 Joor lang vor alem Bruggene plant, elei im Kanton Graubünde sind s meh als achzg gsi. Bekant worde sind psunders d Naninbrugge vo dr San Bernardino-Stross bi Mesocco und dr Felsenauviadukt vo dr Autobahn z Bärn. Vom Joor 1971 aa isch dr Menn Profässer für Boustatik und Konstrukzion a dr ETH Züri gsi, bis er ane 1992 emeritiert worden isch. Au i dr Zyt a dr ETH het er
De Konrad Hungerbühler (* 11. Oktober 1952 z Züri) isch e Schwiizer Chemiker. Är isch vo 1994 bis 2018 ordeliche Profässer für Sicherhäits- und Umwältschutztechnologii am Inschtitut für Chemii- und Bio-Ingenieurwüsseschaften a de ETH Züri gsi. De Hungerbühler hät Chemiingenieurwäse a de ETH Züri gstudiert. Siini Dissertation zum Thema Kinetik und Massstabsvergrösserig bi de kontinuierliche Massekrischtallisation vo Kaliumalaun hät er bim John Russell Bourne gmacht. Zwüsche 1979 und 1994 hät er i de Chemii-Ingenieurtächnik bi de Ciba z Basel gschaffet, wo er Läiter von ere Forschigsabtäilig i de Täxtildivision gsi isch. A de ETH hät de Hungerbühler zue de integrierte Entwicklig mit de Ökoeffiziänz und de Sicherhäit vo chemische Produkt und Prozäss gforscht. Für 2017 isch em de Wöhler-Priis für Nachhaltigi Chemii vo de Gsellschaft vo Düutsche Chemiker zuegsproche worde. Per Ändi Jänner 2018 isch de Hungerbühler emeritiert worde. Konrad Hungerbühler, Johannes Ranke, Thomas Mettier: Chemische Produkte und Prozesse: Grundkonzepte zum umweltorientierten Design. Springer, 1998, ISBN 978-3-540-64854-3. Konrad Hungerbühler: Kinetik und Massstabsvergrösserung bei der kontinuierlichen Massenkristallisation von Kaliumalaun. 1978, doi:10.3929/ethz-a-000161233 (Dissertation, ETH Zürich). Konrad Hungerbühler, Justin M. Boucher, Cecilia Pereira, Thomas Roiss, Martin Scheringer: Chemical Products and Processes: Foundations of Environmentally Oriented Design. Springer, 2021, ISBN 978-3-03062421-7, doi:10.1007/978-3-030-62422-4. Em Hungerbühler
Vissoie (uf dytsch Esso, uf frankoprovenzalisch Vissôye) isch es Dorf i de politische Gmeind Eifisch im Schwiizer Kanton Wallis. Vissoie isch i de Mitti vom Eifischtaal (franzöösisch Val d’Anniviers) gläge. Di ehmolig Gmeind het us em Dorf Vissoie und em Wiiler Les Morands bsande. Nochbergmeinde vo Vissoie sind Siders, Chippis, Chalais und Grône gsii. Vissoie isch zum erschte Mol im Joor 1250 als Vyssoy gnännt worde. Uf de 1. Jänner 2009 het Vissoie mit de ehmolige Gmeind Ayer, Chandolin, Grimentz, Saint-Jean und Saint-Luc zur nöie Gmeind Eifisch fusioniert. d Kapell Sainte-Marie du Château s Pfarrhuus d Chiuche Sainte-Euphémie dr Durm und s Museum s Vikariat Commons: Vissoie – Sammlig vo Multimediadateie David Rey: Vissoie In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz. Vissoie uf valdanniviers.ch Bilanz der ständigen Wohnbevölkerung nach Bezirken und Gemeinden uf bfs.admin.ch (Bundesamt för Statistik)
Sagliano Micca isch en iteliäneschi Gmeind i dr Provinz Biella. Es isch e Gmeind im Piemont. Es git se erscht sid 1699 als eigeni Gmeind. Dr erscht Deil vom Ortsname chunt vom latynische Personename Sallius und dr zwöit Deil het d Gmeind zu Erinnerig an Pietro Micca übercho, wo als savoyische Held im Abwehrkampf gäge d Franzose ane 1706 s Läbe glo het. S Huus, wo dr Pietro Micca drin ufgwachsen isch, gilt als Sehenswürdikeit vo dr iteliänische Gschicht; au dr Giuseppe Garibaldi het’s psuecht. Im Dorf stoot derzue au es Dänkmol füre Freiheitsheld. D Nochbergmeinde vo Sagliano Micca sind Andorno Micca, Biella, Fontainemore, Gaby, Issime, Miagliano, Piedicavallo, Pralungo, Quittengo, Rosazza, San Paolo Cervo, Tavigliano, Tollegno und Veglio. S Gmeindgebiet het e Flechi vo öpe 14 Kwadratkilometeer. Dur D Gmeind flüsst dr Bach Cervo. Informazione uf comuni-italiani.it
D Freihere vo Vaz sind im Middelalter es bedütends Adelsgschlächt vom Bündnerland gsi. Me dänkt, as de Vazer ire gross Grundpsitz z Middelbünde chönt us däm Güterkomplex cho, wo im Rätische Urbar vom Rychsguet vom 9. Joorhundert feschtghalten isch. Me weiss es aber nit gnau, wil den über langi Zyt keini Kwelle do derzue bekant sind. Sid em 11. und bis ins 14. Joorhundert cha ma d Gschicht vo de Vazer aluege. Dr Sitz vo dr Familie isch zerscht d Burg Nivagl bi Vaz/Obervaz gsi. Drufabe isch die grösseri Burg Belfort bi Brienz im Albulataal ires Zäntrum gsi. Im Land vo Churräzie sind d Vazer noch em Bischof vo Chur die mächtigschte Lüüt gsi. Zytewys het ine sogar d Rychsvogtei vom Hochstift Chur ghört. D Vazer sind Gönner gsi vo de Chlööschter vo Churwalde und vo Chlooschters. Herrschafte und Güeter vo de Vazer sind gsi: s Land vo dr Länzerheid bis Davos, Güeter im Prättigau, d Grafschaft Laax, Gebiet im Linzgau am Bodesee, d Burge Neu-Aspermont bi Jenins und Jörgebärg i dr Surselva, s Schloss Ortschtei und s Dorf Tomils im Domleschg, d Burge Alt-Süns, Neu-Süns und Heinzebärg im Domleschg, d Bürg Splüge im Rhywald. Im 13. Joorhundert sind d