rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Dr Begriff Schauspiil im Theater wird äntwääder für e Drama verwändet, wo din vor allem greedet wird und im Allgemäine d Schaner vo dr Dragödie und dr Komödie iischliesst, oder für e Sparte vo de Büünikünst, wo Schauspiiler d Daarsteller si. S Schauspiil oder Sprächtheater isch äini vo de Sparte vom klassische Meerspartetheater, wo vor allem as Stadttheater de Stadtbürger en abgrundets Theatererläbnis het welle mööglig mache, und stoot näben em Muusigtheater und em Danztheater oder Ballett. E Theatergeböid, wo hauptsächlig für s Sprächtheater konzipiert oder gnützt wird, bezäichnet mä as Schauspiilhuus. Klaus Lazarowicz und Christopher Balme (hrsg.): Texte zur Theorie des Theaters. reclam Verlag, Stuttgart 1991, ISBN 3-15-008736-8. Gerhard Ebert und Rudolf Penka (hrsg.): Schauspielen. Henschel Verlag, Berlin 1998, ISBN 3-89487-294-2. Peter Brook: Der leere Raum. 4. Uflaag. Alexander Verlag, Berlin 2001, ISBN 3-923854-90-0. Commons: Schauspiil – Sammlig vo Multimediadateie Normdate: GND: 4012899-4 | LCCN: sh85039329
D Baanschtreggi Stuègètt–Hattingè (Gäubaan) volauft im südlichè Baddè-Wurttèbörg, si isch è 148,5 Kilometer lang Ysebaaschtreggi vo Stuègètt bis is badischè Hattingè. D Streggi isch vo dè Königlich Württèb$rgischè Staats-Ysèbaanè i dè Johr 1866 un 1879 baut worrè. Èrscht diè Dütschi Rychsbaan hèt mit èm Bau vo dè Vobindigskurvè zwǜschè Duttlingè un Hattingè (Baddè) 1934 diè Streggi in irem hütigè Volauf hèrgschtellt. Hüt vokeered uff dè deilwys eingleisigè, abber vollschtändig elegtrifizyrtè Hauptbaan Intercity-Züüg vo Stuègètt uff Züri. Drübber usè git s uff dè Gäubaan è vylsitigs Naavokeersaagebot vo unterschydlichè EVU. D Gäubaan isch drübberusè è bedütendi Streggi im Nord-Süd-Güètervokeers. Z Stuègètt füürt d Gäubaan vom Hauptbaanhof uus znägscht nõ Nordè. Nõch è baar Kilometer wechslèt si in èrè Linkskurvè a dè weschtliche Dalhaaldè i dè eigèntlichè Faartrichtig Südè. Uff èrè ständig anschtygendè Streggi Am Rand vo dè Innèschtadt gwünnt si bis Stuègètt-Vaihingè fascht 200 Höèmetèr. Wegè m Uusbligg uff dè Dalbeggi vo Stuègètt drait si dõ dè Spitznammè „Panoramabaan“ un gildet als eini vo dè schönschtè innerschtädtischè Baanschtreggè vo Dütschland. Ab Stuègètt-Roor füürt si witer gu Südweschtè un tangyrt zwüschè Beblingè un Hèrrèbärg dè Naturpark Schöbuèch. Vo dört bis Eutingè gòt si durch s nammensgäbendi Gäu. Ab Eutingè gòt d Streggi
Dr Mensch isch noch dr biologische Systematik e hööchere Süüger us dr Ornig vo de Primate (Primates). Er ghöört zur Underornig vo de Drochenaaseaffe (Haplorrhini) und dört zur Familie vo de Menschenaffe (Hominidae). Dr Mensch isch die äinzigi rezänti Art vo dr Gattig Homo. Er isch in Afrika sit öbbe 200'000 Joor fossil beläit und het sich dört über e Mosaikform, wo as archaische Homo sapiens bezeichnet wird, vermuetlig us Homo erectus entwigglet. Witeri fossili Beleeg, wo aber dütlig jünger si, git s für d Art us alle Kontinänt usser Antarktika. Vo de Arte, wo no lääbe, si d Schimpanse em Menschen stammesgschichtlig am nöggste verwandt; in Bezug uf d Geen isch dr Mensch aber de Gorilla am äänligste: d Gorilla underschäide sich genetisch weniger vom Mensch als vo Schimpanse. D Wältbevölkerig vom Mensch het hüt e Gröössi vo mee as siibe Milliarde Indiwidue. Charles Darwin – Die Abstammung des Menschen, Schweizerbart, Stuttgart 1871 (ersti dütschi Übersetzig vom änglische Originalteggst), Fischer Taschenbuch, Frankfurt am Main 2005, ISBN 3-596-50900-9. Gerd Haeffner: Philosophische Anthropologie. Stuttgart, Berlin, Köln 2000. Friedemann Schrenk: Die Frühzeit des Menschen. Der Weg zum Homo sapiens. C. H. Beck, 5., vollständig neubearbeitete und ergänzte Auflage, München 2008 (C.H.Beck Wissen),
Mode (us dem Französische mode; lat. modus ‚Määss‘ bzw. ‚Art‘, äigentlig ‚Gmässnigs‘ bzw. ‚Erfassts‘) bezäichnet d Art, öbbis z mache, z bruuche oder azschaffe, wo zun ere bestimmte Zit und bin ere bestimmte Grubbe vo Mensche as zitgmääss gältet, so lang d Zit, wo das gältet, nid z lang isch, sondern immer wider emol as Folg vo gsellschaftlige Brozäss dur nöiji Arte ersetzt wird, wo dann as zitgmääss gälte, also sich züklisch veränderet. Mode si Momäntufnaame vom ene Brozäss vo kontinuierligem Wandel. Mit Mode wärde also mäistens eender churzfristigi Üssrige vom Zitgäist assoziiert. Lengerfristigi Üssrige vom Zitgäist, wo meereri Modewälle lang positiv bewärtet wärde, gälte nit as Mode, sondern as Klassiker. Ganz churzlääbigi Mode, wo sich vilmol nume um en indiwiduells Brodukt dräije, bezäichnet mä as Fäd. Jedi nöiji Mode etabliert nöiji Muster vo Verhalte, Dänke und Gstaltig und bringt nöiji Wärtige mit sich und bewärtet au Fenomeen us dr menschlige Umwält, wo s scho git, immer wider nöi. „Mode“ wird in dr Umgangssprooch hüfig sünonüüm mit „Chläidermoode“ verwändet. S Adjektiv zu Mode isch modisch im Underschiid zu „modärn“, em Adjektiv zu Modärni. In dr Umgangssprooch wird dr Begriff „modärn“ vilmol im Sinn vo „modisch“ verwändet, wääred modisch vor allem
D Weeradalbaan isch è 19,7 km langi Nebbèbaan vo Schopfè uff Säckingè. Si folgèt deilwys im glychnammigè Fluss Weera. A dè Streggi lyt mit èm „Faarnauer Dunnel“ ein vo dè früèner längschtè Ysèbaadunnel (3,169 km) z Dütschland. D Weeradalbaan isch als eini vo dè Strategischi Baanè z Südbaddè für d Umgehig vo dè Schwiz bi Basel uusgfüürt worrè un isch für d Volegig von èm zweitè Gleis (wiè alli Gschpönli) vorbereitet worrè. Dè Baanschtreggi isch am 20. Mai 1890 uff gmacht worrè. Wegè dè lokal vorhandnè Wasserchraftwärch un èm zimli langè Fahrnauer Dunnel isch si 1913 zitglych mit dè Wyysèdalbaan elegtrifizyrt worrè. Znägscht hèt mò Einphasè-Wechselschtròm mit èrè Frequènz vo 15 Hertz un èrè Spannig vo 15 kV ygschpisè. Dè Stròm hèt s Wasserchraftwörch Augscht-Wyylè gliferèt. Ygsetzt worrè sin spezièll entwicklèti Lokomotyvè vo dè Badischè Staatsbaan. Au wenn d Frequènz 1936 uff 16⅔ Hertz erhöht worrè war, sellèwäg dass denn au andri Faarzüüg hettet ygsetzt wörrè chönnè, isch diè elegtrischi Traktion bis 1955 èn Inselbedryb blibbè. Dè Personèvokeer uff dè Wearadalbaan isch am 23. Mai 1971 ygschtellt worrè, dõmit sin au d Baanhööf Hasel, Weer, Ööflingè un Brènnèt/Weeradal zuè gmacht. Güètervokeer zwǜschè Bad Säckingè un Weer isch no bis zum
D Kalligrafii (altgriech. καλλιγραφία kalligraphía, vo κάλλος kállos ‚Schönhäit‘ und gráphein ‚schriibe‘) isch d Kunst vom „Schönschriibe“ vo Hand (Chirografii), mit ere Fäädere, eme Bämsel, Filzstift oder andere Schribwärkzüüg. Was mä in dr Schuel bim „Schöönschriibe“ leert, isch nit s Kalligrafiere sondern e lääserligi Schrift schriibe. Wo dr Druck sich vom 15. Joorhundert aa in Öiropa het afo duuresetze, het d Tüpografii d Kalligrafii mee und mee abglööst und hüte, wo s Schriibe vo Hand fast obsolet isch wäge dr Entwigglig vom kompiuterisierte Drucker isch s vilmol nume non e Liebhaberei oder chunnt as Graffiti im öffentlige Ruum vor, was vo vile Lüt nid gschetzt wird. Im Geegesatz isch im jüüdische Umfäld d Kalligrafii immer no vo groossem Wärt, wil d Büecher vo dr Torah, wo us ene in de Synagoge bim Gottesdienst glääse wird, vom ene Sofer vo Hand mit ere Voogelfäädere müesse gschriibe si. In Ostasie, hauptsächlig im chinesische Ruum, z Korea und z Japan isch d Kalligrafii im gsellschaftlige und künstlerische Lääbe immer no seer aagsee. Mäistens brucht mä für s Schriibe e Bämsel, e Duschstange und e Duschstäi. Mä ribt d Duschstange im Duschstäi mit Wasser oder Wii, bis mä Dusch überchunnt. Bim Schriibe loot mä
Graffiti, italienisch Singular Graffito, stoot as Sammelbegriff für thematisch und gstalterisch underschiidligi sichtbari Elimänt, zum Bischbil Bilder, Gschribnigs oder Zäiche, wo mit verschiidene Technike uf Oberflechene im brivate und im öffentlige Ruum gmacht wärde. Graffiti im öffentlige Ruum wärde mäistens under Psöidonüüm und illegal gmacht. Uf dr äinte Site wärde si vo vile as Wandalismus aagluegt, uf dr andere Site si si, zum Däil wenigstens, au as Kunst anerkennt. Öffentligi Instituzioone brobiere s Brobleem vo de Graffiti in d Hand überzchoo. Vili Gmäinde gääbe spezielli Flechene frei, wo mä daf sprüeje, aber usser an dene Ört, isch s Mache vo Graffiti mäistens illegal. Vor allem Geböid und öffentligi Vercheersmiddel si betroffe, und s Abmache vo unerlaubte Graffiti chostet jedes Joor z Dütschland elläi Hunderti vo Millione. S Verhindere vom illegale Graffitimache isch schwiirig. Mänggisch verbietet mä dr Bsitz vo entsprächende Wärkzüüg, oder mä moolt Wänd mit bsundrige Farbe aa, wo Sprüefarbe nid dra chlääbe bliibe. Hälfe duet s nume wenig, wil d Graffitimacher d Schwiirikäte, wo men ene in Wääg läit, vilmol as Däil vom Abentüür gseen. Äim, wo Graffiti mit Sprüedoose macht, säit mä vilmol Sprayer (änglisch für Sprüejer). Jean Baudrillard: Kool Killer oder der Aufstand der Zeichen. Merve,
i7i12i13i15i15i16i18 Kappel Guètachbrugg isch èn stillglaitè Baanhof a dè Obberè Höllèdalbaan im Schwarzwald. Er lyt im Dalboddè vo dè Guètach, öppè 3 km unterhalb vo Neuschtadt un 2,3 km obberhalb vom Aafang vo dè Wuètèschlucht in èrè Höchi vo 787 m. Vom nammensgäbèndè Ort Kappel isch diè Station oppè 1,8 km Luftlinniè entfèrnt. Vom Bhf. Neuschtadt gòt d Höllèdalbaan uff dè rächtè Dalsitè lycht s Loch ab bis dõ hèrrè, un vom Baanhof Kappel-Guètachbrugg nõch dè Guètachbrugg widder rächt us èm Loch uè zuès bis Rötèbach. Kappel-Guètachbrugg isch dè unterscht un letscht Baanhof im Guètachdal (nõch dè Baanhööf Titisee un Neuschtadt), well d Streggi öschtlich devò s Dal bim Kapfdunnel volõt un i d Rötèbach-Schlucht übbergòt. Dõmit lyt desèll am Fuèß vo dè Gfällschtreggi Rötèbach-Guètachbrugg vo dè Obberè Höllèdalbaan. Bi dè Eröffnig vo dè Höllèdalbaan hèt dè Baanhof dè Nammè Kappel-Lenzkirch drait. Well ab 1907 abber vo sellem Baanhof è Nèbbèbaan übber Kappel un Lènzkirch witer nõch Bõõdorf gfüürt hèt (Haslachdalbaan), isch er umbenamst worrè. Dè Zuèsatz Guètachbrugg isch dezuè chò, well s a dè Nebbèbaan èn Haltepungt Kappel-Grüèwaald gää hèt. Diè Nebbèbaan isch 1966 im Personè- un 1976 au im Güètervokeer stillglait worrè. Hüt haalted sèlbscht d Regionalbaanè uff
Dr Randolph Denard Ornette Coleman (* 9. Merz 1930 z Fort Worth, Texas; † 11. Juni 2015 z Nöi York) isch e amerikanische Dschäss-Musiker gsi. Er het vor allem Altsaxofon, gläägentlig au Tenorsaxofon, Drumbeete und Giige gspiilt und komponiert. Er gältet as e Pionier vom Free Jazz und het in de 1970er Joor drus d „Harmolodii“ entwigglet. Er het zu de erste ghöört, wo Free Funk gspiilt häi. Dr Coleman isch vo 1954 bis 1964 mit der Dichtere Jayne Cortez verhürootet gsi und si häi e Sohn gha, dr Denardo Coleman, wo spööter Schlagzüüger worde isch. Something Else!!!! (1958) The Shape of Jazz to Come (1959) mit sim Klassiker „Lonely Woman“ Free Jazz (1960) Dancing in Your Head (1973/1976) In All Languages (1987) Nit legitimierti Album mit * Peter Niklas Wilson: Ornette Coleman. Sein Leben, seine Musik, seine Schallplatten. Oreos, Waakirchen 1989, ISBN 3-923657-24-2. John Litweiler: Ornette Coleman: A Harmolodic Life. William Morrow and Company, New York 1992, ISBN 0-688-07212-7. Fehler in Vorlage:Literatur – *** Pflichtparameter fehlt: Originaltitel fehlt Steve Day: Ornette Coleman - Music Always. Soundworld, 2000, ISBN 1-902440-03-X. Fehler in Vorlage:Literatur – *** Pflichtparameter fehlt: Originaltitel fehlt Christian Broecking: Ornette Coleman - Klang der Freiheit. Creative People Books
Antarktika Antarktika (von griechisch antarktikos ἀνταρκτικός: wisawii vo dr Arktis) isch dr südligst Kontinänt uf dr Ärde. Er umfasst dr Südpol und lit zmizt in dr Antarktis, in dr Umgangssprooch wird er vilmol mit dere identifiziert. Anderi Bezäichnige si Südkontinänt und antarktische Kontinänt. D Antarktika het e Flechi vo öbbe 14 Millione Kwadratkilometer und isch fast vollständig vom Antarktische Iisschild zudeckt, wo die gröössti Iismasse uf dr Ärde isch. Wenn die ganz wurd schmelze, wurde d Ozean um 61 Meter aastiige, was für braktisch alli Länder, wo an en Ozean aagränze, en ökologischi Katastroofe wurd. D Antarktika isch kä äigene Staat. Siibe Nazione, Argentinie, Australie, Chile, Frankriich, Nöiseeland, Norwääge und s Veräinigte Königriich, häi Gebietsaasprüch erhobe, wo sich zum Däil überschniide. 1961 isch dr Antarktisverdraag in Chraft drätte, wo alli Gebietsaasprüch uschlammeret und alle intressierte Nazione erlaubt, uf dr Antarktika frei für wüsseschaftligi Zwäck z forsche. Spööteri Zuesatzbrotokoll garantiere dr Schutz vo de natürlige Ressurse für d Zuekumft. Deutsche Forschungsgemeinschaft: Deutsche Forschung in der Antarktis. Wissenschaftlicher Fortschritt und Perspektiven. Wiley-VCH, Weinheim 2005, ISBN 3-527-31251-X. Georg Kleinschmidt: Die plattentektonische Rolle der Antarktis. Carl-Friedrich-von-Siemens-Stiftung, Münche 2001. (Räije Themen, Band 73) John May: Das Greenpeace-Buch der Antarktis. Ravensburger Buchverlag, Raveschburg 1991, ISBN 3-473-46166-0.
E-Finance (bis Oktober 2007 no „YellowNet“) isch z Internet-Banking-Agebot vo PostFinance, eme Tochterundernäme vo dr Schwyzerische Post u isch dr gröscht Online-Finanzmarkt vor Schwyz. Über 900'000 Chundä und Chundinnä wickle über d Website wit meh aus 800 Millionä Transaktionä im Jahr ab. D Website isch vor 1998 aus eifachs Hiufsmittu für Zahligsvercher und Informationsabfragä igrichtet wordä. Inzwüschä isch dadrus e umfassendi Online-Finanzdienschtleischtig entschtandä, wo über 2000 Personä beschäftiget. Die Dienstleistig cha nume vo Chunde bruucht werde, wo es Privatkonto bi dr PostFinance hei. PostFinance – E-Finance
D Region Brüssel-Hauptstadt (oder au Brüsseler Region), franzöösisch Région de Bruxelles-Capitale, niiderländisch , isch äini vo de drei Regione vom Königriich Belgie. Si umfasst s „zwäisproochige Gebiet Brüssel-Hauptstadt“, wo – genau wie dr Verwaltigsbezirk Brüssel-Hauptstadt – us de 19 Gmäinde in und um Brüssel bestoot. D Region Brüssel-Hauptstadt het e legislativs („Brüsseler Parlamänt“) und en exekutivs Organ („Brüsseler Regierig“). Drzue chömme die französischi und die flämischi Gmäinschaftskommission („COCOF“ und „VGC“) und die „gmäinsami Gmäinschaftskommission“ (COCOM/GGC). C. Hecking: Das politische System Belgiens. Leske und Budrich, Opladen 2003, ISBN 3-8100-3724-9. Belgischi Litratuur A. Alen: De derde staatshervorming (1988–1989) in drie fasen. In: T.B.P., speciaal nummer, 1989. J. Brassine: Les nouvelles institutions politiques de la Belgique. In: Dossiers du CRISP, Nr. 30, 1989, ISBN 2-87075-029-3. J. Clement, H. D’Hondt, J. van Crombrugge, Ch. Vanderveeren: Het Sint-Michielsakkoord en zijn achtergronden. Maklu, Antwerpen 1993, ISBN 90-6215-391-7. F. Delperee (dir.): La Région de Bruxelles-Capitale. Bruylant, Brüssel 1989, ISBN 2-8027-0455-9. P. Nihoul: La spécificité institutionnelle bruxelloise. In: La Constitution fédérale du 5 mai 1993. Bruylant, Brüssel 1993, ISBN 2-8027-0851-1, S. 87 ff. Ph. De Bruycker: La scission de la Province de Brabant. In: Les réformes institutionnelles de 1993. Vers un fédéralisme achevé? Bruylant, Brüssel 1994, ISBN 2-8027-0883-X,
Biologisch gsee isch e Chind e junge Mensch vo dr Geburt aa bis öbbe zur Puberdäät. In dere Zit, dr Chindhäit, entwigglet es sich vom ene Buschi, wo vollständig vo andere anhängig isch, zum ene autonome Lääbewääse. Dr Zitpunkt, vo wenn aa mä vom ene Chind reedet, hängt aber vo dr Uffassig ab. Es git Lüt, wo au Fötus as Chinder aaluege, und anderi, wo d Chindhäit bis in die früeji Zit vo dr Gschlächtsrifi verlengere. In Öiropa het sich erst im 16. und 17. Joorhundert afo duuresetze, ass Chinder nid äifach chliini Erwaggsnigi si, sondern ass si sich no körperlig und gäistig müesse entwiggle zum erwaggse wärde und doorum dr Schutz, d Pflääg und d Liebi vo Erwaggsnige bruuche, zum sich chönne entfalte. Vo dere Aasicht chunnt s, ass mä bi Chinder anderi Maasstääb aasetzt as bi Erwaggsene. So si im legale Zämmehang Chinder minderjöörig, das häisst, as Unmündigi si si rächtlig nit voll handligsfähig und im Brivat- und im Stroofrächt nit voll verantwortlig. D UN-Chinderrächtskonvenzion definiert e Chind as e «Mensch jünger as achzääni usser wenn im e relewante Gsetz s Chind früener für mündig erkläärt wird.» Dr Begriff Chind beschribt au e Verheltnis zu Eltere, es isch
D Italiänischi Sozialrepublik (au Sozialrepublik Italie, italiänisch: Repubblica Sociale Italiana, kurz RSI), oft au Republik vo Salò (Repubblica di Salò), isch en radikalfaschistische Satellitestaat vo Nazi-Dütschland in Norditalie ksi. Im Gägesatz zu sim Vorgängerstaat hät d Republik kei Kolonie und anderi usseeuropäischi Gebiet ka. Am 25. Juli 1943 hät de faschistischi Großrat de bisherigi Ministerpräsidänt Benito Mussolini s Misstraue usgsproche und ihn demit als ihre Führer (il Duce) praktisch abgsetzt. De Mussolini hät dena de italiänischi König Viktor Emanuel III. ufgsuecht und sin Rücktritt als Premier ikreicht. De Viktor Emanuel III. hät ihn dena verhafte la und wider de Oberbefähl über d Königlich Italiänischi Armee übernoh. De Marschall Pietro Badoglio isch mit de Bildig vonere Militärregierig beuftrait worde. De Badoglio hät dänn alli faschistische Institutione per Dekret verbote. Am 8. Septämber 1943 hät er en Waffestillstand mit de Alliierte gschlosse. Dena isch hän di dütsche Truppe Norditalie bsetzt. Am 12. Septämber 1943 isch de Mussolini vo dütsche Fallschirmjäger befreit worde. Am 23. Septämber 1943 hät er uf Initiative vom Adolf Hitler d italiänischi Sozialrepublik usgrüeft. Us de alte PNF (Partito Nazionale Fascista) (= Nationali Faschistischi Partei) isch vom Mussolini e neui faschistischi Partei gründet worde - d PFR (Partito Fascista
De Partito Nazionale Fascista (italiänisch für Nationali Faschistischi Partei, kurz PNF) isch e faschistischi politischi Partei im Königriich Italie ksi, wo vo 1921 bis 1943 existiert hät. Si isch us de Fasci di combattimento hervorgange, wo de Benito Mussolini 1919 gründet hät, und isch vo 1926 bis 1943 d Staatspartei vo Italie ksi. D faschistischi Bewegig isch vor de Parteigründig vor allem us de paramilitärische Fasci di Combattimento bestande. Dur d Parteigründig am 9. Novämber 1921 in Rom isch d Umwandlig i e umfassendi politischi Vereinigung vollzoge worde. D Hauptufgab vo de PNF isch es zunächst ksi, em italiänische Bürgerdum d Angst vor ere faschistische Eigedynamik z näh und so de Faschismus als attraktivi Möglichkeit für d Bekämpfig vo de sozialistische Gfahr azubüte, wie s damals wahrgno worde isch. Während em Marsch uf Rom vo de Faschiste, hät de Mussolini d Kombination vo de politische Partei und de militante Massebewegig als effektivs Druckmittel gäge d Demokratie gnuzt um ad Macht z cho und isch am 29. Oktober 1922 Ministerpräsidänt worde. Nach massive Änderige vom Wahlgsetz dur das sogenannte Acerbo-Gsetz hät d PNF dütlich a Stimme a de umstrittene Wahle vom April 1924 gwunne. Ab 1928 isch d PNF per Gsetz
De Zweiti Italiänisch-Äthiopischi Chrieg (Italiänisch seconda guerra italo-etiopica, au Äthiopiechrieg (Italiänisch Guerra d'Etiopia oder Abessiniechrieg) isch de erst grossi Konflikt ksi, won e europäischi Macht nach em Erste Wältkchrieg aagfange hät. Es hät sich debi um e völkerrächtswidrige Agriffs- und Eroberigschrieg vom faschistische Königriich Italie ghandlet. De Chrieg hät am 3. Oktober 1935 agfange und bis zum 9. Mai 1936 duret. En erste, schiinbar erfolgversprächende, Alauf für d Unterwerfig vo Äthiopie händ d Italiäner scho am Ändi vom 19. Jahrhundert unternoh. Nach em Zämmeburch vo de Herrschaft vo Ägypte über Eritrea wäge em Mahdi-Ufstadn im Sudan hät Italie 1882 Assab und 1885 Massaua bsetzt und demit en erste Chrieg mit Äthiopie provoziert. D Niderlag bi Dogali 1887 hät jedoch Italie veralast, 1889 em Fridensvertrag vo Wetschale (italiänisch: Ucciali) zuezstimme. Italie hät jedoch de Vertrag als Protektoratsvertrag usgleit und es de anderne europäische Grossmächt verkündet. Im gliche Jahr händ d Italiäner Somalia eroberet und d Kolonie Italiänisch-Somaliland gründet. 1890 isch d Kolonii Italiänisch-Eritrea gründet worde. Dadruf hät de Kaiser Menelik II. de Protektoratsvertrag kündigt, was 1893/4 zum erneute Ifall vo italiänische Truppe gfüert hät. Im März 1896 händ Italiäner bi Adwa e erneuti Niderlag erlitte. Italie hät sini Träum vorerst falle
Hindustani isch d Bezäichnig von ere nordindische Sprooch, wo sich us ere d Standardsprooche Hindi, Urdu und Fidschi-Hindustani entwigglet häi. S Wort hindustānī isch in dere Sprooch e Femininum und wird in Hindi हिंदुस्तानी gschriibe bzw. ہندوستانی in Urdu. D Bezäichnig stammt us em Persische und bedütet „Indisch“ (äigentlig: „das wo us em Indus-Land chunnt“). Hindustani isch en indoarischi Sprooch und isch in wite Däil vom Norde und dr Middi vom indische Subkontinänt verstande worde. Hüte verstoot mä under Hindustani die mündligi Usgliichssprooch vo Nordindie (und Pakistan), wo in informelle Alldaagssituazione gebrüüchlig isch und andersch as Hindi und Urdu käni feste Reegle het, wo überregional verbindlig si. Dorum isch Hindustani kä Standardsprooch. Hindi und Urdu si Warietääte vo dr gliiche Äinzelsprooch (Soziolekt). Ethno-politisch wird dr Sproochezwilling Hindi-Urdu as zwäi verschiideni Usbausprooche aagluegt. Dr Hauptunterschiid isch, ass underschidligi Alfabet verwändet wärde. Hindi wird in Devanagari gschriibe, Urdu in Perso-Arabisch. Wääred sich dr Wortschatz vo dr Schriftsprooch underschäidet (z. B. Fachwörter und religiöösi Bezäichnige), isch d Grammatik die gliichi und d Usprooch eso äänlig, ass sich Sprächer im Alldaag ooni Broblem chönne verständige. Normdate: GND: 4133815-7 | LCCN: sh85060952
D Grammatik, also d Sproochleer, bezäichnet in dr Sproochwüsseschaft – der Linguistik – jedi Form von ere süstematische Beschriibig von ere Sprooch. S Wort chunt vom griechisch [τέχνη] γραμματικήVorlage:Lang – Invalid: 'gr' * probably 'el' intended, das heisst [technē] grammatikē, was eigentlech „Kunst vom Lääse und Schriibe“ bedüütet. S urwort dervo isch griechisch γράμμαVorlage:Lang – Invalid: 'gr' * probably 'el' intended gramma; das heisst „Gschribnigs, Buechstaab“. do druus isch uf Latynisch d [ars] grammatica woorde, also s «Fach vom Läsen und Rede». Dr Begriff vo dr Grammatik stoot uf dr äinte Site für s Reglewärk sälber wo me für en Sprooch het, und uf dr andere Site wird Grammatik au für d Theorii über e bestimmti Sprooch oder Sproochfamilie bruucht. Däil vo dr nöijere grammatische Forschig bestön in dr Froog, wie wit mä vor allem natürligi Sprooche uf formali Sprooche cha reduziere. D Adjektiv grammatisch und grammatikalisch (vo spootlatiinisch grammaticalis) wärde hüte mäistens sünonüüm in de Bedütige „was d Grammatik betrifft“ oder „was de Regle vo dr Grammatik entspricht“ verwändet. Dr Underschiid zwüsche de deskriptive Grammatike und de formale Grammatike, isch, ass die deskriptive en empirische Forschigsaasatz häi. Si beschäftige sich mit de natürlige Sprooche, wo mä im Allgemäine von
De Emilio De Bono (* 19. März 1866 z Cassano d’Adda, Provinz Mailand; † 11. Jänner 1944 z Verona) isch en italiänische General und faschistische Politiker ksi. Er isch sit 1935 Träger vom Titel „Marschall vo Italie“ ksi. Als eine vo de füerende Generäl vom faschistische Italie während de Chrieg z Libye (1923–32) und Abessinie (1935–36) hät de De Bono e zentrali Rolle bi de Chriegsverbräche gspillt, wo döt s faschistische Reschiim verüebt hät. Nach sinere Usbildig a de Militärakademii z Modena isch er Offizier bi de Bersaglieri-Truppe ksi. Er hät ab 1912 am Italiänisch-Türkische Chrieg und danach am Erste Wältchrieg teilgno, won er es paar Mal verwundet und uszeichnet worde isch. Nach em Chrieg isch er eine vo de Mitgründer vo de Partito Nazionale Fascista (Nationali Faschistischi Partei) ksi und hät 1922 als ältiste „Quadrumvir“ am Marsch uf Rom teilgno. Nach de faschistische Machtübernahm hät ihn de Mussolini zum Polizeichef und zum Leiter vo de faschistische Miliz („Schwarzhämde“) gmacht. Vo 1925 bis 1928 isch er Gouverneur vo Triopiltanie ksi, derna Minister für di italiänische Kolonie und Protektorat ksi. Als Oberbefählshaber vo de italiänische Truppe im Zweite Italiänisch-Äthiopische Chrieg isch er wäge sinere Zögerlichkeite kurz nach em Chrieg abgsetzt worde.