rlitschk/wikidir huggingface dataset:
S Wort Lissabon stoht für: Bortugal: die portugiesischi Schdadt Lissabon die portugiesischi Region Lissabon die portugiesischi Subregion Lissabon dr portugiesisch Distrikt Lissabon Angola: Neu-Lissabon, dr name vo Huambo z Angola us dr Kolonialziit. Dr Name Lissabon chunnt vor im dr Lissabon-Strategii, es Brogramm für zum d EU bis 2010 zum konkurränzfähigschte und dynamischste Wirtschaftsruum vo der Wält z mache. Vertrag vo Lissabon, wo am 13. Dezember 2007 agnoh worden isch, ä Vorlag für d Verfassig vo der EU.
Lissabon, port. Lisboa, isch d Hauptschtadt vo Bortugal und au vom Regierigsbezirkii mit em gliiche Name und ligt an ere Bucht vo der Flussmündig vom Tejo im üsserschte Südweschte vo Europa an der Atlantikküste vo der Iberische Halbinsle. As die gröschti Schtadt vo Bortugal mit em wichtigschte Hafe, em Regierigssitz, de oberschte Schtaats- und Regierungsbehörde, sächs Universitäte und dr Akademie vo de Wüsseschafte isch Lissabon s politische, wirtschaftlige und kulturelle Zentrum vom Land. Lissabon isch dr Sitz von e baar Agenture vo der Europäische Union, drunder die Europäisch Beobachtigsschdell für Droge und Drogesucht und die Europäisch Seesicherheitsagentur. Au d Gmeinschaft vo de portugiesischsproochig Länder (CPLP) het ihre Hauptsitz z Lissabon. S Schtadtgebiet vo Lissabon entspricht au em Kreis und het ä Flächi vo 83,84 km² mit 517.802 Iiwohner (Schtand 1. Januar 2005). Im Iizugsgebiet vo der Schtadt (die so genannti Área Metropolitana de Lisboa) mit de Ortschafte Oeiras, Cascais, Almada, Amadora und andere läbe mit öbbe 2.683.000 (Schtand 2001) Iiwohnern meh as 25 % vo der portugiisische Bevölkerig. D Baixa (dt. Underschtadt) lit direkt am Flussufer vom Tejo und wird vom Burgberg mit em Castelo de São Jorge, dr Alfama und em Hügel vom Bairros Alto (dt. Oberschtadt) iigrahmt. Si
Dr Prometheus (agr. Προμηθεύς, Promētheús, wo mä sproochlich as »Vor-dänker« interpretiert het, wo aber wohrschiinlig vom Indoeuropäische für »Dieb« chunnt) isch ä Titan in dr griechische Mythologii gsi, ä Sohn vom Iapetos mit dr Themis odr dr Seenymphe Klymene. Er isch hinderlischdig gsi und het immer widr neui Ideä gha, won er denn in d Dat umgsetzt het. Er het, je noch däm wo d Gschicht verzellt het, em Zeus und dä andere olympische Götter ghulfe dr Kronos z schdürze, d Mensche us Don erschaffe (Ovid und anderi), s Füür gschdohle und de Mensche gä (Hesiod) und ihne d Wüsseschafte biibrocht (Aischylos). Dr griechisch Dichter Hesiod verzellt zwei Gschichte über ä Prometheus. In dr erschde het er dr Zeus überlischdet und ihn drzue brocht as Opfergab d Chnoche und s Fett vo de Dier z wehle anschdatt s Fleisch, so dass d Mensche s Fleisch hai chönne bhalte. Dr Zeus het denn s Füür vor de Mensche verschdeckt, aber dr Prometheus het s vo dr Sunne gschdohle und dr Menschheit ge. Zur Schdroof het dr Zeus d Frau Pandora erschaffe und se zum Epimetheus, em Brueder vom Prometheus, gschickt, wo se ghürotet het. D Pandora het vom Zeus ä Büchse
Dr Peloponnesisch Bund isch ä militärischi Koalition vo griechische Schdaate im 6. Johrhundert vor dr Ziitwändi gsi. Er isch vo Sparta gründet und agfüehrt worde. Dr Bund het über siini Politik an Versammlige vo de Bündnispartner, wo vo de Spartaner iiberuefe worde si, entschiide. Jede Bündnisschdaat het ei Schdimm gha. Im Bund si faschd alli Schdaate uf em Peloponnes verdräte gsi, usser Argos im Oschde und Achaia im Norde. Die wichdigschde si Sparta, Korinth und Elis gsi und im Peloponnesische Chrieg het au Thebe mitgmacht. Dr Peloponnesisch Bund het ä groossi Iifluss gha uf die griechisch Innebolitik, aber au uf d Verdeidigungsbolitik vo ganz Griecheland, wenn s Land von erä Invasion vo Uusländer bedroht gsi isch. In de Johr 480 und 479, wo d Perser in Griecheland iigfalle si, si s vor allem Sparta und siini Verbündete gsi, wo d Landagriff abgwehrt hai. Innebolitisch het dr Peloponnesisch Bund noch emä lange Chrieg (431-202) Athen und dr Attischi Seebund besigt. Aber schon ä baar Johrzähnt schbööter, im Johr 371 vor dr Ziitewändi, het Sparta bi Leuktra ä Schlacht gege d Thebaner verlore und mit dr Niiderlaag ä groosse Deil vo siim Iifluss. Dr Bund isch 366-65 vor dr Ziitewändi ufglöst worde.
Korinth cha si: ä Schdadt in Griecheland Noch dere griechische Stadt sind binennt: de Isthmus vo Korinth, dr Landängi, wo d Halbinsle Peloponnes mit em Räscht vo Griecheland verbindet de Kanal vo Korinth, ä schiffbare Kanal, wo vo 1881 bis 1893 dur ä Isthmus vo Korinth grabt worden isch de Golf vo Korinth de Korinthisch Bund Corinth cha si ä Schdadt im Schdaat Mississippi in de Vereinigte Schdaate dr Familiename vom Ernst Corinth (*1951), ä dütsche Journalischt Lovis Corinth (1858-1925), ä dütsche Moler
Dr Korinthisch Bund isch ä Bündnis vo alle griechische Schdaate usser Schbarta gsi, wo 337 vor dr Zitewändi z Korinth abgschlosse worden isch. Dr Bund isch de Grieche vom König Philip II. vo Makedonie ufzwunge worde, nochdäm d Athener und Thebaner d Schlacht vo Chaironeia im August 338 gege d Makedonier verlore hai. Dr Füehrer vom Bund isch dr makedonisch König gsi. Alli allgemeine Aglägeheite, au die ussebolitische, si im „Root vo de Grieche“ z Korinth behandlet worde. Dä Root het us Delegierte vo alle Bündnispartner beschdande, und jede Schdaat het Delegierti broportional zu siiner militärische Schderki gha. D Autonomii vo alle Schdaate isch garantiert worde. An dr erschde Versammlig im Johr 337 het dr Bund beschlosse, Chrieg gege Persie z mache, und het dr Philipp II. zum Afüehrer (Hegemon) vo dr Armee gwehlt. Won er aber 376 ermordet worden isch, isch si Sohn, dr Alexander III. (dr Grooss) Füehrer vom Bund worde. D Begeischderig vo de Grieche für d Blän vo de Makedonier het sich in Gränze ghalte, und ihri Biidräg zu de Kampanie vom Alexander si entschbrächend chlii bliibe. In Griecheland sälber het dr Bund d Thebaner noch ihre Ufschdänd 336 und 335 versklavt und ihri Gebiet an
D Helene Bossert (* 8. April 1907 z Zunzge; † 21. Februar 1999 z Dürne) isch e Schwyzer Mundartdichtere us em Baselbiet gsi. D Helene Bossert isch d Dochter vom Walter Bossert, eme Wägmacher, Chlibuur un Posamenter, und vo der Elise geb. Schneider, ere Posamäntere, gsi. No de Primarschuel z Zunzge het si e sprochpädagogischi Uusbildig gmacht un het als Huushältere un in Fabrike gschafft. Anne 1944 het si de Ulrich Fausch ghirote, e Schlosser vo Buchs SG. D Helen Bossert isch in eifache Verhältnis uufgwachse und hät sich müese durs Läbe kämpfe. Sogar politischi Problem het si gha. Für s Radiostudio Basel het si Hörspiil gschribe. Will si 1953 uf e Studiereis in d Sowjetunion gfahre isch und wel ihre Maa e Kommunischt oder wenigschtens e kommunistische Sympatisant siig, isch si vom Radio Studio Basel nüm iiglade worde. Si het au Churzgschichtli gschribe und e bizli gschauspileret. 1988 het si dr Baselbieter Literaturbriis übercho. E baar vo ihre Gedicht ("Was wäiss e Möntsch vom andere?", "Frooge") si vom Peter Escher (1915–2008) in de 1990er Johr verdont worde. Ihri Gedicht decke ä ziemli wiiti Palette ab. Was wäiss e Möntsch vom andere? was wäiss e Möntsch vo mir? - i
Korinth (altgriech. Κόρινθος, Kórinthos f.) isch ä griechischi Schtadt mit öbbe 36000 Iiwohner (2001). Si lit uf em Isthmus vo Korinth, dr Landängi wo d Halbinsle Peloponnes mit em griechische Feschtland verbindet. Die antiki Schdadt isch am Fuess vomene 575 m hoche Dafelbärg baut worde, won ä Feschdig, d Akrokorinth, druf baut isch, wo dr Zuegang zum Peloponnes vo Norde beherrscht. Hützudag het d Schdadt im Handel, wo se in dr Antike riich gmacht het, nur wenig Bedütig. Dr Kanal vo Korinth us em 19. Johrhundert het kei Wichdigkeit meh usser as Turischdeattraktion. Im Landvercher isch Korinth aber ä Chnotepunkt bliibe, in de letschde zwanzig Johr isch d Autibahn in Peloponnes usbaut und au d Iisebahn isch entwicklet worde und faschd zwangsläufig müesse si dur Korinth duure. S Gebiet vo Korinth isch vor em Johr 3000 vor dr Ziitwändi besiidlet worde, und d Schdadt isch öbbe um 1000 vo de Dorer gründet worde, aber mä weiss nit vil drüber bis zum achte Johrhundert, wo sich dr Schdadtschdaat vo Korinth zum enä wirtschaftlige Zentrum het afo entwiggle. D Schdadt het d Umgäbig bis zum Ändi vom 8. Johrhundert ganz beherrscht und drmit Kontrolle über ä Isthmus gha. D Korinther hai zu
Theben cha schdoh für geografisch und historisch: ä Schtadt im alten Ägypte, lueg Theben (Ägypten) mehreri Schtädt im antike Griecheland, drunder Thebe in Böozie , d Schtadt Thiva im moderne Griecheland, dr Schtadtdeil Devín in Bratislava, Slowakei, in dr Literatur: ä Buech vo dr Else Lasker-Schüler in dr Industrii: dr Herschteller vo Ziit- und Liechtschtürige und Klimaregelig
Dr Kanal vo Korinth (gr. Διώρυγα της Κορίνθου) isch ä künschdlige Wasserwäg dur ä Isthmus vo Korinth, wo dr Saronisch Golf im Oschde mit em Golf vo Korinth im Weschde verbindet. Er isch 1893 baut worde und isch 6.300 m lang, ä Wiiti vo ä chlii meh as 20 m und het ä Diefi vo 8 Meter. Er isch zu siiner Ziit für d Häfe vo Isthmia am Saronische und Posidonia am Korinthische Golf vo groosser Bedütig gsi und für dr griechisch Handel vo Vordeil, wil er dr lang Umweg um d Halbinsle Peloponnes gschbart het. Hützudag isch er vor allem für Turischte intressant. Scho im Altertum hai sich d Schiffer d Reis um dr Peloponnes umme welle schbare und ihri Schiff vo dr Ägäis überland zum Golf vo Korinth, wo mit em Ionische Meer verbunde isch, gschleppt. Es het denn au scho Blän ge für ä Kanal, aber nume dr römisch Kaiser Nero het wirklig agfange en z baue. Er isch aber scho churz noch em Grabigsafang gstürzt worre und dr Blan isch vu siim Noochfolger falle glo worde. Dr Artikel "Corinth Canal" in Encyclopædia Britannica. Ultimate Reference Suite. Chicago: Encyclopædia Britannica, 2008. Dr Artikel "Corinth, Gulf of" in
f Dr Wartebärg isch es markants Wohrzeiche vo dr Baselbieter Gmeind Muttez. Uf em Bärg befinde sich d Ruine vo drei mittelalterlige Burge, wo au Wartebärg heisse. Dr Wartebärg isch än Hügel südöschtlig vo dr Gmeind, ä Deil vom Dafeljura und än Usläufer vom Gämpeplateau. Si högscht Punkt lit uf erä Höchi vo 479 Meter und isch guet 200 Meter höcher as s Dorf. D Höchi und Form vom Wartebärg eignet sich vorzüglich für militärischi Zwäck und an der högschte Schtell het mä ä Aalage us dr Bronzeziit gfunde, wo as Refugium benutzt worden isch. Mä het Pfiilschpitze, ä Lanze, Mässer und Sichle, Duusigi vo Schleuderschdei für d Verdeidigung und verschiednigi Grät us Schdei. Vo dr Aalag sälber het mä keini Überräscht gfunden wäge de Burge, wo schböter baut worde si. Im Middelalter isch en Aalag mit drei Burge uf em Groot vom Wartebärg baut worde, wo im Grosse Ärdbebe vo Basel 1356 grösstedeils zerstört worde und churz druf ufgee worde si. Dr Wartebärg isch um d Burgruine ume e Naturschutzgebiet, wo mit Wanderwäg guet erschlosse isch. Es waggst dört e Mischwald vo Bueche, Linde, Eiche, Föhrene und andere Baumarte. In de früehnere Steibrüch uf dr Süd- und Ostsite vom
Für onderi Bedütige va Jou gùgg Jaun Jou isch a Gmei im Grüesch Bezirk im Kanton Frybùrg i der Schwiz. As isch di enzigi tütschspraachigi Gmei im Grüerschbìzìrk. D Mùndart va Jùu isch s Jùutütsch. Jaun lait im obere Jauntal (französisch Vallée de la Jogne), am nördliche Talhang vùm Jaunbach, wo de Gmeind de Name gee het ùn vo Oschte nooch Weschte dùrefliesst, 17 km öschtlich vùm Bezirkshauptort Boll (Lùftlinie). Es lait ùff de weschtliche, Frybùrger Syte vùm Jaunpass, wo s Greyerzerland mitem Simmetal im Kanton Bärn verbindet. Im Weschte ùn Nordweschte gränzt Jaun aa d Gmeind Val-de-Charmey (vor em Joor 2014 Galmiz) im Greyerzbezirk, im Norde aa Plaffeie im Seiseland, im Oschte aa Boltige ùn im Süde aa Saane, beidi im Kanton Bärn. D Gmeind bestoot uss de beide Dörfer Im Fang ( [v̥aŋ](info), französisch La Villette, 922 m ü. M.) aa de Mǜndig vùm Chlyne Montbach in de Jaunbach, ùn em Dorf Jaun sälber (1'015 m ü. M.). Usserdäm uss de Wyyler Boschena (Bossona), Zur Eich (943 m ü. M.) westlich vùm Dorf Jaun, Kappelboden (1'020 m ü. M.), Oberbach (1'025 m ü. M.) ùn Weibelsried (1'050 m ü. M.) östlich vùm Dorf ùn viile wytre Einzelhöf ùn
D Wehrchille St. Arbogast, im allgemeine d Arbogast Chille, in dr Gmeind Muttez im Kanton Baselland isch die einzig Chille in dr Schwiiz, wo von erä Ringmuure ganz iigschlossen isch. Dere Art vo Chille sait mä Wehrchille odr Chilleburg. D Chille isch in dr Middi vom alte Dorf Muttez. Vo dört gönge Schdroosse schdärnförmig in d Richdig vo Basel (d Baselgass), zum Bahnhof (d Hauptschdrooss), zum Oberdorf und em Wartebärg und zur Rütihard. An däm Ort isch scho früeh ä Chille gschdande. Im 5. Johrhundert hai d Alemanne ä Holzchille uf de Grundmuure vom enä alte römische Gebäud baut. Än erschts Schdeigebäud isch im achte odr nüünte Johrhundert baut worde und öbbe im Johr 1000 dur e nöis ersetzt worde. Wo churz druf Muttez as Dinghof an s Bischdum Schdroosburg gfallen isch, het mä d Chille em St. Arbogast gweiht und er isch ihre Schutzpatron worde. In dr Middi vom 12. Johrhundert het a Lehensma d Chille im romanische Schdil neu baut, aber dr Bau isch nie ganz fertig worde. 1356 het s Groosse Ärdbebe vo Basel ä groosse Deil vo dr Schdadt zerschdört und au in dr Umgäbig vil Schade agrichtet. Z Muttez si d Burge uf em Wartebärg
Eglisau isch ä politischi Gmeind im Bezirk Bülach vom Kanton Züri i dä Schwiiz. Blasonierig: I Gold en schwarze Hirsch wo ufeme grüene Drüüberg staat S Städtli liit am Nordufer vom Hochrhii, näch vo de dütsche Grenze. Zu Eglisau ghöred d Ortsteil Städtli, Seglinge und Tössriedere. Obwohl Eglisau nur biz meh als 3000 Iwohner het, besitzt Eglisau immer na s alte Stadträcht, wo s im Mittelalter übercho hät. Im Nordè vo Eglisau schlièßt sich è mächtigi Chysbank aa, welli sich barallel zum Hochrhy-Abschnitt vom Rhyfall bis zu dè Thur-Mündig bi Nack hyzièt. Diè Ebeni uff dèrrè Kysbank nennt mò s Rafzerfäld. Obberhalb vo Eglisau wyst dè Rhy è Flussschlaufè uff, wo dè Hochrhy nõch Sûdè hy uusholt, bevor er ab Eglisau bis Basel in weschtlichi Richtig volauft. Nebbè dè Gmeind Rafz befindet sich nõ è Exklavè vom Kanton Schaffuusè i sellerè Schlaufè dinnè, wo diè beidè Gmeindè Rüèdlingè und Buèchbärg umfasst. Di eltischt erhalteni urkundlichi Erwähnig vo Seglingens Owe datiert is Jaar 893. Di mittelalterlichi Altstadt isch i ihre Grundaalaag na hüt erchennbar und guet erhalte. Eglisau isch im Jahr 1463 under d Herrschaft vom Freiherr Bernhard Gradner cho. 1489 isches e Zürcherischi Landvogtei worde, mitem Sitz uf em 1810
Zwesche 1966 und 2007 hat's z Milhüsa en Place de l'Europe gà. Urspringlig sin an dàm Ort (wo ma "Dantscha" gnennt hat) Fawreka gse. En da Johra 1960 esch die induschtrieli Aktivitàt schu lang ume gsi un d Stadt het en Umbau plant: in dara Zit het ma Milhüsa zumene ultra-moderne Zentrum umbaue. Ma hat oi a Symbol vu Europa un dr Freinschaft zwescha de Lànder welle ha. Dr "Tour de l'Europe" werd vum François Spoerry emen beriemte Architekt boit. Vor dàm Turm isch a viereckiger Platz: dr "Place de l'Europe". Uf dr andra Sitta vum Platz sen Gschàfter; derbi ech a großer "inno", dr erschta Supermarkt vum Owerelsass. En dr Necha gebt's oï de "Boulevard de l'Europe". Dr Platz werd am 7. Mai 1966 vum Alain Poher igweiht . Dr Place de l'Europe ìsch mìt Marmorplatta deckt gsìì. Als Verzierig hen d Platta Wappa vu Städt üs Europa ghaa. As sìn schena Mosaïk gsìì, üs farwiga Stei. D Städt wo iverstanda gsìì sìn hann ìhra Wappa uffem Platz boia; mangi Lànder hann güet mìtgmacht, deil gar nìt. Die Städt wo a Wappa ufglìegt han sìn : Leider sen die schena Wappa net eifach zum in Stand halte gsi. Met
St. Arbogast cha schdoh für dr Arbogast vo Schdroossburg d Wehrchille St. Arbogast z Muttez, Baselbiet, Schwiz en Ort i de Gmoand Getzis im Vorarlbearg, Öschtriich es Jugend- und Bildigshuus i de Gmoand Getzis, Vorarlbearg Lueg au: Arbogast
Dr Arbogast vo Schdroossburg, au St. Arbogast, isch im 6. odr 7. Johrhundert Missionär im Elsass und denn Bischof z Schdroossburg gsi. Er isch heiliggschbroche worde. Es git nume wenig wo mä vom Arbogast vo Schdroossburg sicher weiss, und Johreszahle ghöre nid drzue. Dr Arbogast—dr althochdütsch Name bedütet dr „fremd Erb“—isch mögligerwiis z Irland under em Name Arascach odr z Aquitanie im Süde vo Frankriich uf d Wält cho. Er isch wohrschiinlig im 6. Johrhundert as Missionär ins Elsass cho. Im Johr 646 (?) isch er dr Nochfolger vom Heilige Amandus as Bischof vo Schdroossburg worde und het Chille und Chlöschder lo baue, drunder die erschti Kathedrale vo Schdroosburg und d Schdadt gförderet. Es isch gsait worde, ass er es Buech mit Predige und Kommentar zu de Brief vom Paulus gschriibe haig. Er isch vilicht im Johr 658 z Schdroossburg gschdorbe. Ä langi Ziit noch siim Dod het män es Chloschder mit siim Name baut am Ort usserhalb vo dr Schdadt, won er begrabe worden isch.. Noch dr Heiligschbrächig isch er dr Patron vo Ruffàch, Muttez und Oberwinterthur worde. Öbbe im 11. Johrhundert het män em d Chille z Muttez gweiht. Si Gedänkdag wird vo dr katholische Chille am 21.
A römische Legion (kummt usm lateinischa "legio": "leasa", "sammla", "usleasa") isch a Einheit im römischa Militär gsi. In deam sin zwüscha 4000 und 6000 Mää gsi. Dazua sind eppa gliichviil Mää Hilfstruppa gsi. Da Grund vum bsundriga militärischa Erfolg vu da Legion isch überleagane Usrüschtung, Usbildung und Disziplin gsi. Durch des hot s römische Riich sich so usbreita künna. Mit da Zit hot sich d Legion varändert. Während da früha römischa Republik hots koa schtehendes Heer gea, bei jedam Krieg hond alle Römer kämpfa müassa. Im Ganza hot d römische Armee zu dea Zit 25 Legiona ghet. Weil ma sine Usrüschtung seall kofa hot müassa, sind d riche Römer zua da Reiterei ko und d Arma hot ma als lichte Infantrii verwendet. Des hot denn da Gaius Marius (156 v. Chr.-86 v. Chr.) gändrat. Er hot erreicht, dass da Schtaat d Usrüschtung gschtellt hot, so dass o arme Lüt in bessare Positiona ku künna. Usserdem isch s bisherige Milizheer in a Beruafsheer umgwandlet wora. D Soldata hond an Sold kriagt und noch 16 Johr a Schtückle Land. Weil aber durch d Reform d Loyalität vu da Soldata zum Heerführer immer wichtiga als d Loyalität zum Schtaat worra isch, sind denn
Dr Arbogast, mit vollem Name Flavius Arbogastes, (gschdorbe 394) isch a germanische Heerfüehrer in dr römische Armee im 4. Johrhundert gsi. Dr Arbogast isch wohrschiints ä Frank gsi. Er isch in dr weschdrömische Armee bis zum Rang vo magister equitum, Oberschd vo dr Kavallerii, ufgschdiige. Im Johr 380 het en dr weschdrömisch Kaiser Gratian (359-383) noch Thrakie gschickt, für zum em oschdrömische Kaiser Theodosius I. (379-395) gege d Gote z hälfe. Dr Arbogast isch im Dienschd vom Theodosius bliibe. Dr Schbanier Magnus Maximus Gratian het 383 dr Kaiser Gratian umbroocht und sich zum Herrscher vo Gallie erklärt und isch 387 z Italie iigfalle. Im Johr druf het dr Theodosius dr Maximus z Pannonie besiigt und het en as Usurpator behandlet. Dr Arbogast het in siim Name Gallia vom Maximus siim Sohn, em Flavius Victor, zruggeroberet, und s Land em weschdrömische Kaiser Valentinian II. (371-392), wo as Vierjöhrige zum Kaiser gmacht worden isch, übergä, und isch wiiter as em Theodosius si Abgsandte bim Valentinian bliibe. Im Johr druf het dr Arbogast Friide an dr Rhiigränze mit de fränkische Afüehrer Marcomer und Sunno gmacht, wo im Johr 384 z Gallie iigfalle gsi si. 391 het dr Valentinian dr Arbogast welle entlo, aber
Arbogast (ahdt. für dr fremd Erb) isch dr Name vo zwei spootrömische Heerfüehrer, wo mögligerwiis in diräkter Linie mitenander verwandt gsi si: Flavius Arbogastes (?–394) Arbogast dr Jünger, e weströmische comes vo Augusta Treverorum (em hütige Trier) am Ändi vom 5. Johrhundert Arbogast vo Schdroossburg, au dr Heilig Arbogast, Bischof vo Schdroossburg dr Vorname vom Arbogast Schmitt (* 1943), en Altphilolog dr Familiename vom Louis François Antoine Arbogast (1759–1803), ä französische Mathematiker Rainer Arbogast (* 1944), ä dütsche Chirurg Eberhard Arbogast (1793–1875), ä Befreier vom Napoleon vo Elba au dr Roman „Der Fall Arbogast“ über ä Kriminalfall Hans Hetzel Lueg au: St. Arbogast
Europa isch e Kontinänt uf dr Ärde. Er isch dr zweitchliinschti Kontinänt und machd öbbe ä Fufzäätel vo dr Landoberflechi uf em Feschtland vo alne Kontinänt uus. Europa isch dr weschdlich Deil vo dr eurasische Landmasse. Dr Kontinänt isch umgä im Norde vom arktische Ozean, im Weschde vom Atlantik, im Süde vom Middelmeer, im Südoschte vom Schwarze Meer und em Kaschpische Meer. D Näbemeer vom Atlantik sind d Nordsee und au d Oschtsee. D Oschtgränze vom Kontinänt isch im Norde dr öschtlig Fuess vom Ural-Gebirge und im Süde d Emba, wo in s Kaschpische Meer fliesst. Zu Europa ghöre vili Insle und Inslegrubbe, die grössere under enä si im Norde Novaja Semlja, die Britische Insle und Island, im Middelmeer Malta, Korsika, Sardinie, Sizilie, Kreta, und – us politisch-historische Gründ – au Zypere. Die gröschde europäische Halbinsle si Skandinavie, die iberischi Halbinsle, Italie, dr Balkan mit Griecheland und Jütland. Die europäischi Küschde isch dorum bsundrigs lang im Vergliich zu dr Landflechi, es sind nämlig öbbe 38.000 Kilometer rings ume Kontinänt ume. D Europäer hai d Idee vom Kontinänt as zsämmehängendi Landmasse erfunde und de Kontinänt au ihri Näme ge. Europa isch vo dr Geografii här gseh eigetlig numen ä Deil vo
Dub isch e bedütendi Spielart vom Reggae. Mit em Begriff vom Dub cha e bestimmte Musikstil wie au e Alternativversion vomene vorhandene Stück gemeint sii. Ursprünglich isch mit Dubbing bzw. Overdubbing ds erwitere vo uf Tonband ufgnohne Tonspure als zursätzlichi Spur bezeichnet worde, was sich insbesonders i de Füfziger- und Sächziger-Jahr ufgrund vo de damalige technische Möglichkaite als schwirig, zitraubend und echti Handarbet usegstellt het. Bim Dub(-Reggae) handlet s sich um es ends sechzigr Jahr z Jamaika entwicklets Musigrverfahre, wo di typische Reggae-Bassläuf und -Rhythme (zersch vo vorhandene Songs) brucht und ergänzt bzw. verfremdet si worde. Di dür das quasi neu entstandne Stück hei schnell Aklang gfunde, und i de Folg hei au Musiker i vilne andere Länder vor Welt die Technik übernoh. Dadüre het das Verfahre vill Ifluss uf wichtigi Stilrichtige vom Pop. Charakteristisch isch ds Weglaa vom Gsangstrack (bis uf möglich churzi Iblendige), und das phasewise Us- und Iblende vo einzelne Instrumentaltracks. E Legende seit, dass das Prinzip scho i dr Ska-Zit entstande sig, als einisch e Solist nid im Studio erschine sig, und debi für d Dur vo sim ursprünglich plante Solo nume de Rhythmustrack auf de Platte erschine sig. („Riddim Solo“). Witer typisch Merkmal si zitwis
Robert Nesta Marley – bekannt als Bob Marley [bɒb ˈmɑː(ɹ)li] – (* 6. Februar 1945 ds Nine Miles, Jamaika; † 11. Mai 1981 ds Miami, Florida) isch e jamaikanische Sänger, Gitarrist und Songschriber gsi. Er isch e Mitbegründer und eine vo de bedütendste Vertreter vom Reggae gsi, was ihn ab Mitti vo de 1970er Jahr mit sinere Band The Wailers international bekannt het gmacht. Berüemti Songs vom Marley sind I Shot The Sheriff, Buffalo Soldier, Stir It Up, No Woman No Cry odr Get Up, Stand Up. Über sis musikalische Werch verbreitet de Marley d Botschaft vo de Rastafari-Bewegig uf de ganze Welt. Für Rastas und Sympathisante, aber au für viel Schwarzi i dr Dritte Welt isch er bis hüt e wichtigi Identifikations- und Symbolfigur. Robert Nesta Marley isch am 6. Februar 1945 im Dorf Nine Miles im Parish Saint Ann ds Jamaika im Hus vo sim Grosvater gebore worde. Das isch auerdings umstritte, i teil Biographie steit au, er sig 1944 ds Rhoden Hall, im Norde vo de Karibikinsle, ufd Welt cho. Sicher aber isch, das er e schwarzi Muetter und e wissen Vater het gha. Sini Muetter Cedella isch ir Zit vo sires Geburt ersch 18ni gsi. Am