rlitschk/wikidir huggingface dataset:
p3 Dr Storchedurm Lohr isch er Räscht vun ere mittelalterlige Wasserburg un s Wohrzeiche vu dr Stadt Lohr im Ortenaukreis z Bade-Wirttebärg. Är het syy Name vu dr Storche, wu bis in d 1960er Johr dert regelmäßig bruetlet hän. D Lohrer Burg isch um 1220 vu dr Herre von Geroldseck böue wore. E Heinricus de Lare isch anne 1215 s erscht Mol gnännt wore. Ab 1654 isch d Burg an d Markgrofe vu Bade chuu un 1727 an dr Firscht Carl von Nassau-Saarbrücken. Anne 1757 het d Stadt Lohr d Burg ufgchauft. D Burg Lohr isch 1677 un 1689 vu dr Franzose gschlisse wore. Im Johr 1728 isch si dur e Ärdbidem nomol gschlisse un derno anne 1756 abbroche wore. D Burg isch e regelmäßigi Rächteckaalag gsi mit vier runde Dirm in dr Ecke. Dodermit het si em bekannten spotstaufische Typus entsproche wie s e au z Sizilie het mit em Castello Ursino z Catania un em Castello Maniace z Syrakus. Dää Typus chunnt sunscht us däre Zyt z Dytschland numme no im benochberte Dutestei vor, eme Ortsdeil vu dr Gmei Seelbach. Dr Storchedum isch dr Norddurm vu dr Aalag gsi. Hite het s e chlei Museum dinne zue dr
D Nagdier oder Nager (Rodentia) si en Ornig vo de Süüger (Mammalia). Mit öbbe 2.280 rezänte Arte möche si öbbe 42 % vo alle Süügerspezie us und si eso bi wiitem die arteriichsti Ornig vo dere Gruppe. Si si fast wältwiit verbreitet und hai e Hufe verschiideni Läbensrüüm besiidlet. Nume sehr wenigi Nager si as Kulturfolger oder Heimdier verbreitet, aber die bräge s Bild vo dr ganze Gruppe. Vili Arte si aber kuum erforscht und hai e sehr iigschränkts Verbreitigsgebiet. Die meiste Nager hai churzi Bei, laufe uf alle Viere und si relativ chlii. S wichtigste gmeinsame Merkmol si die vergrösserete Nagzehn, zwei im Ober- und zwei im Underchiifer, wo die ganz Ziit wiiterwachse und wo nume uf dr vordere Siite vo de Zehn Schmelz hai. Je noch em Läbensruum und dr Läbenswiis hai sich aber die underschiidligste Körperforme bildet. D Grössi vo de Nager variiert zwüsche Zwärgforme wie dr Afrikanische Zwärgmuus (Mus minutoides) und dr Eurasische Zwärgmuus (Micromys minutus), wo weniger als 5 Gramm schwer si, und em Capybara, em grösste läbende Nager, won e Chopfrumpflengi vo 100 bis 130 Santimeter und e Gwicht vo 50 bis 60 Kilogramm cha ha. Anderi grossi Nager si zum Bispil dr Biber,
RuneScape isch es Masse-Multiplayer-Online-Rollespiil (ängl. Massive Multiplayer Online Roleplaying Game = MMORPG) vo dr Firma Jagex. D Handlig vom Spiil isch in ere mittelalterlig amuetende Fantasywält aagsiidlet. Die chostelosi Version vo RuneScape wird vo meh as zäh Millione Spiiler gspiilt, es git drzue no öbbe e Million chostepflichtigi Konte. Es isch eso eins vo de beliebtischte Online-Spiil, wo s git. Wil vili Spiiler mehreri Konte hai, isch die exakti Zahl vo der Spiiler unbekannt. RuneScape ghört eso zu de bevölkerigsriichste Online-Spiil vo dr Wält.. Allerdings isch d Zahl vo de datsächlige Spiiler uf 2000 pro Server begränzt, so dass bim gegewärtige Stand vo 171 Server (Oktober 2009) e theoretischs Maximum vo 342.000 Spiiler bestoht, wo gliichziitig agmäldet si. D Interaktion isch nume mit dene Spiiler möglig, wo uf em gliiche Server agmäldet si. Archivierte Kopie. Archiviert vom Original am 19. Juli 2011; abgruefen am 18. Februar 2010. – imbaimba.de, letzti Aktualisierig im Novämber 2007 „Virtual gamers reveal themselves“ – BBC News, 7. Oktober 2004, letzti Aktualisierig am 15. Juni 2006 Offiziälli RuneScape-Syte Rs Community – Anerkannti dütschi Fansyte
D Chnochefisch (Osteichthyes), oder Chnochefisch im wiitere Sinn, si sälli Fischgruppe, wo s Skelett von ene im Gegesatz zu däm vo de Chnorpelfisch (Chondrichthyes) vollständig oder deilwiis verknöcheret isch. Im Sinn vo dr klassische Systematik ghöre zu ihne d Strahleflosser (Actinopterygii) und sälli Fleischflosser (Sarcopterygii), wo nit zu de Landwirbeldier (Tetrapoda) ghöre. Wäge dene Paraphylie bi de Fleischflosser si d Chnochefisch im Sinn vo dr phylogenetische Systematik (Kladistik) kei monophyletischs Taxon. Vo de Chnochefisch im wiitere Sinn muess mä d Chnochefisch im ängere Sinn, die Ächte Chnochefisch (Teleostei), underscheide. Die si e Taxon innerhalb vo de Strahleflosser (Actinopterygii). Alli Fischarte, wo in de Binnegwässr in Mitteleuropa läbe, ghöre zu de Chnochefisch und – mit Usnahm vo de Störartige – zu de Ächte Chnochefisch. D Chnochefisch im wiitere Sinn si die arteriichsti Gruppe vo de Wirbeldier (Vertebrata). Au hüte no wärde im Meer und au in Süessgwässer die ganzi Ziit neui Arte entdeckt. D Fleischflosser hai nume no acht rezänti (Arte wo hüt no läbe); us ihre fossile Vorfahreverdräter hai sich d Landwirbeldier (Tetrapoda) entwicklet. D Strahleflosser hai midestens 29.000 rezänti Arte. Mehr as 96 % vo dr Fischfauna si Strahleflosser. Strahleflosser und Fleischflosser dräte sit em oberste Silur as Fossilie
As Landwirbeldier (Tetrapoda) fasst mä in dr biologische Systematik die Wirbeldier zsämme, wo vier (gr. = tetra) Füess (gr. = podes) hai. Drzue ghöre also d Amphibie (Amphibia), d Reptilie (Reptilia), d Vögel (Aves) und d Suugdier (Mammalia) wo d Mensche drzue ghöre. Die vier Füess chönne im Lauf vo dr Evolution sekundär wiider verlore gange si, wie bi de Schlange (Serpentes), oder d Vorderbei hai sich zu Flosse (Walfisch) oder Flügel (Vögel, Flädermüüs, Flugsaurier) entwicklet. Hüt ghöre öbbe 26.700 Dierarte zu de Landwirbeldier. Si si die dominierendi Diergruppe in alle Ökosystem und hai mit de Vögel und Flädermüüs au d Luft eroberet. E baar Landwirbeldier si deilwiis (Robbe, Pinguin) oder vollständig (Walfisch, Seechüeh, e baar Seeschlange und Amphibie) wider zum Läbe im Wasser zrugg. Landwirbeldier ghöre phylogenetisch zu de Sarcopterygii, wo in dr traditionelle Systematik nume us Quasteflosser und Lungefisch bestöhn. Zwar si d Landwirbeldier e monophyletischi Gruppe, aber wäge ihne wärde d Chnochefisch zun ere paraphyletische Gruppe, wil d Quasteflosser und d Lungefisch phylogenetisch nöcher mit de Landwirbeldier verwandt si als mit de übrige Chnochefisch. In dr Phylogenii wird dorum hüfig dr Usdruck Chnochechiifermüüler (Osteognathostomata) beuucht, wo d Chnochefisch und d Landwirbeldier iischliesst. Wirbeldier (Vertebrata) Chiifermüüler (Gnathostomata) Chnochechiifermüüler
D Insekte (Insecta) si die arteriichsti Klass vo de Gliiderfüesser (Arthropoda) und au die arteriichsti Klass vo de Dier überhaupt. Mindestens 80 Prozänt vo de bekannte Dierarte oder vil meh as e Million Arte ghöre drzue. Noch verschiidene Hochrächnige dänkt mä allerdings, ass es e Vilfachs vo däm siig, und ass vor allem in de tropische Rägewälder no Millione vo unentdeckte Arte läbe. Fossil löön sich Insekte zum erste Mol im Devon oder vor öbbe 400 Millione Johr nochwiise. Dr Name „Insekt“ isch im 18. Johrhundert us em latiinische insectum iidütscht worde. Das ghört zu in-secare = „iischniide“ und bedütet aso eigetlig „igschnittnigs (Dier)“, was sich uf d Körperdeil bezieht, wo stark vonenander abgsetzt si. Es isch e Lehnübersetzig vom griechische éntomon = „Insekt“ (zu entémnein = „iischniide“), was sich hüt in Begriff wie dr Entomologii (Insektekund) spieglet. Dr Begriff „Kerbdier“ goht uf e dütsch Schriftsteller Philipp vo Zese zrugg. Früehner isch au dr wüsseschaftlig Name Hexapoda (griechisch für „Sächsfüesser“) bruucht worde, wo hüte für en übergordneti Gruppe reserviert isch. Drei Gruppe, wo traditionell as Urinsekte zu de Insekte zehlt worde si, d Springschwänz (Collembola), d Doppelschwänz (Diplura) und d Beitastler (Protura) gälte hüt nüme as eigentligi Insekte. Si wärde
S Hebel-Gymnasium z Löörech (Bade-Wirttebärg) isch s einzig effetlig humanistisch Gymnasium zwische Konschtanz un Fryybeg im Bryysgau. Draditionäll verstoht sich s Hebel-Gymnasium, wu uf e 450-jehrigi Gschicht chaa zruckluege, em humanistische Bildigsideal verpflichtet. D Schuel isch noch em badische Dichter Johann Peter Hebel (1760–1826) gnännt, wu dert vu 1783 bis 1791 as Lehrer gschafft het. Hite bsueche rund 590 Schueler s Gymnasium. S Hebel-Gymnasium goht zruck uf di Latyynisch Roetelisch Landschuel, wu mit dr Yyfierig vu dr Reformation grindet woren isch. Fir s Johr 1613 isch dr Fächerkanon Latyynisch, Griechisch, Hebräisch, Logik, Rhetorik, Poesie un Musik iberliferet. In dr Peschtepidemie im Dryssgjehrige Chrieg isch d Schuel zytwyys untergange. Anne 1650 isch d Schuel vum Markgrof Friedrich V. vu Bade-Durlach as Kapitelschuel bi dr Burg Röttle nejgrindet wore. Si isch dodmol di einzig hecher Schuel im badische Oberland gsi. D Schuel isch in eme chleine Huus näb dr Röttler Chilche unterbrocht gsi. 1691, noch eme churze Zwischeufenthalt z Basel (wäg dr Zersterig vu dr Burg), isch d Schuel in d Herrestroß 10 z Löörech umzoge, dodmol no ne chlei Dorf, wu no dr Zersterig vu dr Burg Röttle dr Sitz vu dr markgreflige Bherde un vu andere Yyrichtige woren isch. An
D Spinnedier (Arachnida) si e Klass vo de Gliiderfüesser (Arthropoda). Zsämme mit de Pfiilschwanzchräbs bilde si dr Understamm vo de Chiiferchlauedräger (Chelicerata). Zu de Spinnedier ghöre die klassische Spinne, aber au Wäberchnächt, Skorpion, Pseudoskorpion und Milbe (wo d Zägge drbii si). Ihr Körper isch in zwei Deil iideilt, dr Cephalothorax (Chopfbrustdeil) und d Opisthosoma (Hinderliib). Die Deil chönne dütlig von enander drennt si (z. B. Wäbspinne, Skorpion) oder nit drennt si (Wäberchnächt, Milbe). S markantiste Merkmol si ihri vier Bäärli vo Laufbei, was se näbe ihrem Körper, wo meistens nume in zwei Deil deilt isch, vor allem vo de Insekte underscheidet. Allerdings hai d Larve vo vile Milbenarte nume sächs Bei. Wiiteri Extremitäte si zu Wärkzüüg wie Giftchlaue, Schere, Taster oder Muulwärkzüüg umbildet. D Skorpion hai e lange Schwanz mit ere Giftstachle. Die meiste Spinnedier si Jeger, wo ihri Büüti mit Gift döde. Wie alli Gliiderfüesser, wo au d Insekte drzue ghöre, hai d Spinnedier e Strickleiternärvesystem. Ihri Auge si im Unterschiid zu de meiste Insekte, keini Facettenauge, sondern mehreri Punktauge, wo e baar von ene sehr leistigsstark chönne si. Bi dr Furtpflanzig git s divärsi Variatione. Wil alli Arte mit Usnahm vo dr Wasserspinne an Land lääbe, git s
Di Alemannisch Bihni Fryybeg isch e Dialäkttheater z Fryybeg, wu sich syt vile Johrzehnte im Kulturläbe vu dr Stadt un dr Gegnig e Namme gmacht het. Im März 1924 isch des Theater in der Salzstroß im ehmolige Gaschthuus „Zum Hechinger“ unter em Namme Elsässische Theater im Breisgau vu Elsaß-Lothringer grindet wore, wu z Fryybeg gläbt hän. Bis 1941 isch in däm Dialäkttheater vu Laieschauspiler gspilt wore, derno sin d Vorstellige yygstellt wore. Anne 1950 het dr Desirée Lutz, wu scho vor eme Chrieg derbyy gsi isch, des Theater unter em Namme „Alemannische Heimatbühne Freiburg i. Br.“ in dr Harmonie in dr „Grienwälderstroß“ nej grindet, zerscht as reins Tourneetheater, wu in ganz Sidbade gaschtiert het. Syt 1962 drait s dr hitig Name „Alemannische Bühne Freiburg e. V.“. Anne 1978 isch di Alemannisch Bihni in dr Theatersaal im ehmolige Böu vu dr Feierling-Bröuerej in der Gerberau yyzoge, wu si syterhär ihre feschte Sitz het, si git aber allmol au no Gaschtspil usserhalb vu dr Stadt. Vu 1998 bis 2000 isch dr Feierling-Böu saniert wore, in däre Zyt het di Alemannisch Bihni fir zwei Johr in dr May-Bellinghausen-Halle gaschtiert. Näben eme eigene Programm, zwei bis drej Dialäktstuck un ei Jugedstuck pro Monat in
Dr Thomas Newcomen (* 26. Februar 1663 z Dartmouth; † 5. August 1729 z London) isch en änglische Erfinder gsi. D Dampfmaschine vom Newcomen het e Wasseriisprützig benutzt, zum dr Wasserdampf im Zylinder z chüehle und es lot kondensiere. Dodrdur isch im Zylinderruum en Unterdruck entstande, so dass dr Luftdruck, wo vo usse uf e Cholbe gwirkt het, dä wiider in dr Zylinder ine gschobe het. Das isch e grossi Verbesserig gsi gegenüber de Maschine, wo bis denn bruucht worde si, wil die einfach gwartet hai, bis dr Inhalt im Zylinderruum über s Material vom Cholbe und vom Zylinder as Wermileiter vo sälber wider abküehlt und eso dr Dampf kondensiert het. Im Newcomen si Erfindig het eso dütlig höcheri Cholbetakt möglig gmacht. Aber au eso isch dr Wirkigsgrad vo dr Maschine mit nume 0,5 Prozänt sehr niidrig gsi. Trotzdäm si d Dampfmaschine vom Newcomen erst geges Ändi vom 18. Johrhundert vo de Dampfmaschine vom James Watt verdrängt worde. D Ventil zum Iineloo vom Dampf und zum Iisprütze vom Chüehlwasser in dr Zylinder si am Afang vo Hand bedätigt worde. Eine vo de Buebe, wo das gmacht hai, dr Humphrey Potter, het 1712 oder 1713 d Idee gha d Ventil vo
D Johresaagobe si unsicher; d Quelle underscheide sich stark Dr Roger Bacon (* 1214 in dr Nöchi vo Ilchester in Somerset; † 1292 oder 1294 z Oxford), isch en änglische Franziskaner-Mönch und Philosoph gsi und gältet as eine vo de erste Verfächter vo empirische Methode. Mä het em Doctor Mirabilis (latiinisch: "wunderbare Lehrer") gsait. Im Roger Bacon si Familie het us dr obere Mittelschicht gstammt, aber während dr Herrschaft vom Heinrich III. isch ihr Vermöge beschlagnahmt und Mitgliider vo dr Familie si ins Exil verdriibe worde. Dr Roger Bacon het an dr Universität Oxford studiert, het denn Vorläsige über e Aristoteles und die pseudo-aristotelische Schrifte ghalte. Er isch vermuetlig 1233 Baccalaureus worde und uf Frankriich gange, zum an dr Universität Paris z schaffe, wo denn s Zentrum vom intellektuelle Läbe in Europa gsi isch. An dr Fakultät vo de Artes het er Vorläsige abghalte, wo vil bsuecht worde si. Öbbe 1245 isch er uf Oxford zrugg gange. Er het Fründschafte gschlosse mit iiflussriiche Persone wie dr Adam de Marisco und dr Robert Grosseteste, dr Bischof vo Lincoln, (wo s Studium vo dr griechische Sproche propagiert het, zum dr Aristoteles und d Bible im „Original“ z studiere). Dr Bacon het Mathematik
D Jesuite, eigetlig Gsellschaft Jesu (Societas Jesu), isch e katholischi Ordensgmeinschaft, wo am 15. Augschte 1534 vom ene Fründeskreis um e Ignatius vo Loyola gründet worden isch. Näbe de üeblige drei Ordensgelübde – Armuet, Ehelosigkeit und Ghorsam – hai sich die Ordensaghörige mit eme vierte Verschpräche derzue verpflichtet, em Papst bsunders z folge. Dr Orde isch anne 1773 uf Druck vo de absolutistische König vom Papst wider ufghobe worde; anne 1814 het men en aber wider zueglo. D Bezeichnig „Jesuite“ isch zerscht as Spottname uufchoo, spöter aber au vom Orden sälber überno worde. Wägen ihrer Rolle in dr Gegereformation und ihreren Understützig vo de konservative Regierige in de katholische Kantön vo dr Schwiiz vor em Sonderbundschrieg si d Jesuite in dr zweite Helfti vom 19. Johrhundert, wo liberali Chreft bsundrigs us de reformierte Stedt und ihre Landschafte s Land beherrscht hai, as es Findbild vo der liberale Propaganda bruucht worde. Der Orde het me denn in dr ganze Schwiizerische Eidgenosseschaft verbotte. Dr beträffend Ardikel vo dr Schwiizer Bundesverfassig isch erst 1973 nach ere Volchsabstimmig ufghobe worde. Hützudag git s öbbe 60 Jesuite in dr Schwiiz (Stand 2008), si läbe z Bad Schönbrunn ob Zug, z Basel, z Friburg, z Gämf,
Ittige isch e Ywonergmeind im Verwautigschreis Bärn-Mittuland im Kanton Bärn, Schwyz. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Bärn ghört. Ittige ligt im untere Worbletau uf ere Terrasse am Mannebärg ir Agglomeration Bärn. D Gmeindsflächi bsteit us 26,4 % langwirtschaftlecher Flächi, 13,3 % Waud, 58,9 % Sidligsflächi u 1,4 % süschtigi Flächi. D Nachburgmeinde si Moosseedorf, Bärn, Bouige, Oschtermundige u Zollikofe. Ittige isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1318 aus Yttingen, 1326 villa de Ittigen. Bis 1983 het d Gmeind zue Bouige ghört. Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 19,6 % gläge. 57,9 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 20,7 % si römisch-katholisch (Stang 2000). Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 15,2 %, CVP 3,2 %, EVP 4,6 %, FDP 14,6 %. GLP 5,1 %, GP 9,6 %, SP 19,1 %, SVP 22,7 %, Suschtigi 5,9 %. Gmeindspresidänt vo Ittige isch dr Beat Giauque (Stang 2013). D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 2,6 % gläge. Di unmittubari Nöchi zu Bärn isch dr Grund, dasses z Ittige weder es Chino, es Theater oder sogar es Stadion git. Mit em RBS - Bähnli isch innerhaub vo füf bis
Die Franziskanische Orde si verschiideni, vor allem römisch-katholischi Ordensgmeinschafte, wo sich an dr Ordensregle orientiere, wo dr Franziskus vo Assisi (1181/1182 bis 1226) für e Bättelorde verfasst het, won er gründet het. Zu de bedütendste franziskanische Theologe und Philosophe vom 13. und 14. Johrhundert zehle dr Antonius vo Padua, dr Alexander vo Hales, dr Bonaventura vo Bagnoregio, dr Roger Bacon, dr Johannes Duns Scotus und dr Wilhelm vo Ockham. Dr Franziskaner-Publizist Thomas Murner isch im Luther si wortgwandtist Gegner in dr Reformationsziit gsi. D Gmeinschafte, wo sich uf e heilig Franziskus berüefe, deile sich in drei Gruppe ii: Dr Ersti Orde goot uf d Minderbrüeder-Orde zrugg, wo dr Franziskus gründet het, und umfasst d Minorite, d Franziskaner und d Kapuziner. Dr Zweiti Orde bestoht us de verschiidene Zwiig vo de Klarisse, wo d Regle von ene uf die heiligi Klara vo Assisi, en ängi Verdrauti vom heilige Franziskus, zruggoht. Dr Dritt Orde, wo 1221 gründet worden isch. Drzue ghöre Laiegruppe, wo sich z Dütschland als «Franziskanische Gemeinschaft» (FG) organisiert hai. Us em Dritten Orde hai sich vili neui Gmeinschafte entwicklet, bsunders im 19. Johrhundert, wo as Amigonianer, Elisabethine, Franziskanerbrüeder vom Heilige Chrüz, Franziskusbrüeder, Franziskanerinne, Kapuzinerinne, Liebfraueschwöstere oder s Seraphische Liebeswärk
Dr Orde vo de Dominikaner (Ordo fratrum Praedicatorum, abkürzt OP), au Predigerorde, isch im früehje 13. Johrhundert vom heilige Dominikus gründet worde. Dr Dominikanerorde het sit em Afang vo dr Inquisition im 13. Johrhundert im päpstligen Ufdrag Inquisitore gstellt zum Häretiker z finde und z verfolge. Ufgrund vo de Erfahrige, wo dr Orde scho früeh in dr Usenandersetzig mit Chetzer gsammlet het und siiner intellektuelle Usrichdig, het er drfür bsunders gueti Vorussetzige bote. Scho 1231-33 het dr Papst Gregor IX. in siim Sändschriibe Ille humani generis mehrere Dominikanerkonvänt dr Ufdrag zur Chetzerverfolgig ge. Bsunders aktiv si d Dominikaner worde, wo män e dorum au domini canes (Hünd vom Herr) gsait het, in Südfrankriich bi dr inquisitorische Bekämpfig vo dr Katharer. Näbe Inquisitore us de Reihe vo andere Orde, öbbe de Franziskaner, si d Dominikaner as Inquisitore währed em ganze Mittelalter v. a. z Frankriich, Italie und im Heilige Römische Riich beschäfdigt gsi. Bedütendi Dominikanerinquisitore si u. a. dr Bernard Gui († 1331), dr Walter Kerlinger († 1373), dr Tomás de Torquemada († 1498), dr erst Grossinquisitor vo dr Spanische Inquisition oder dr Jakob van Hoogstraten († 1527). Umkehrt si au Mitgliider vom Dominikanerorde dr Inquisition zum Opfer gfalle, wie dr
Bacon (vgl. ängl. bacon „Späck“) bezeichnet Dr Späck bim Morgenässe im Dütsche. dr Hauptgürtelasteroid (2940) Bacon Bacon isch dr Familienname vo dene Persone: Anne Cooke Bacon (1528–1610), en änglischi Autorin Anthony Bacon (1558–1601), en änglische Informant und Staatssekretär Charles Bacon (1885–1968), en US-amerikanische Liichtathlet David William Bacon (1813–1874), Bischof vo Portland, Maine Delia Bacon (1811–1859), en US-amerikanischi Lehrere und Buechautorin Edmund Bacon (1910–2005), en US-amerikanische Architekt, Stadtplaner und Autor Francis Bacon (1561–1626), en änglische Philosoph, Staatsma und Naturwüsseschaftler Francis Bacon (1909–1992), en irische Mooler Francis Thomas Bacon (1904–1992), en änglische Ingenieur und Wüsseschaftler Jehuda Bacon (* 1929), en israelische Künstler und Profässer für Grafik John Bacon der Älter (1740–1799), e britische Bildhauer Josef Bacon (1857–1941), e dütsche Sozialwüsseschaftler Kevin Bacon (* 1958), en US-amerikanische Schauspiiler Lloyd Bacon (1889–1955), en US-amerikanische Schauspiiler und Regisseur Louis Bacon (1904–1967), en US-amerikanische Jazz-Trompeter und Sänger vo Swing Lucy Bacon (1857–1932), US-amerikanischi Moolere Max Bacon (* ?), e britische Rocksänger Max Bacon (1906–1969), e britische Schauspiiler Max E. Bacon (* 1941), en US-amerikanische Politiker und Jurist Nicholas Bacon (1509–1579), en änglische Jurist und Lordsiigelbewahrer Robert Bacon (1860–1919), en US-amerikanische Politiker (Usseminister) Roger Bacon (1214–1294), en änglische Philosoph Stanley Bacon (1885–1952), e britische Ringer Walter W.
E Dampfwage isch en Automobil, wo von ere Dampfmaschine mit Hilf vo Wasserdampf adriibe wird. Dampfwäge si mit em Cugnot siiner Artilleriizugmaschine vo 1769 die erste ächte Automobil überhaupt. E Dampfwage, "La Mancelle" vom Amédée Bollée vo 1878, isch mit 50 Exemplar s erste Auti gsi, wo in Serii baut worden isch, und dr Dampfwage "Stanley Rocket" vom Francis Edgar Stanley und Freelan O. Stanley, isch 1906 s erste Auti gsi, wo mit 205,5 km/h schnäller as 200 km in dr Stund gfahren isch. Während in de Aafangsziite vom Automobil mänggisch d Dampfwäge, mänggisch d Elektroauto (z. B. s erste Auto über 100 km/h) d Nase vorne gha hai, het sich schliesslig dr Verbrennigsmotor fast vollständig duregsetzt. Nume in Randberiich wie Zugmaschine und Dampfwalzene het dr Dampfwage bis 1950 überläbt, währed d Elektroauti jetzt wider e gwüssi Renaissance erläbe. Aber bi de Dampfwääge het sich sithäär nume wenig doo. Dr Gschwindikeitsrekord für Dampfwäge zum Bischbil, wo 1906 ufgstellt worde isch, isch erst 2009 broche worde, wo dr Charles Burnett III. in dr Mojave-Wüesti z Kalifornie 224 Kilometer pro Stund schnäll gfaare isch. Dampfwalzi, um 1900 Dampftraktor “Lena” vo Wallis & Steevens, Baujohr 1905 E britische Foden-Dampflastwage (Alter unbekannt) E Dampfchessel
Dr James Watt (* 19. Januar 1736 z Greenock; † 25. August 1819 in siim Huus z Heathfield, (Staffordshire) isch e schottische Erfinder gsi. Vo siine Erfindige isch us hütiger Sicht d Verbesserig vom Wirkigsgrad vo Dampfmaschine dur d Verlagerig vom Kondensationsprozäss us em Zylinder in e separate Kondensator die iiflussriichsti gsi. Dr Watt sälber het s Gstäng, won er entworfe het, s Parallelogramm vom Watt, für si grössti Erfindig ghalte. Dr separat Kondensator bi gliichziitigem Dampfmantel für e Zylinder. D Adaptation vo de Zentrifugalchraftregler zur Regulierig vo dr Dampfzuefuehr vo dr Dampfmaschine. S Parallelogramm vom Watt (d Grundlag für e Zylinder, wo dopplet wirkt). pv-Diagramm (Indikator-Diagramm) zur Untersuchig vo thermodynamische Vorgäng. D Entdeckig und Nutzig vo dr Dampfexpansion. Vom William Murdoch entwicklet und vom Watt patentiert: s Planetegetriib vo dr Verbindig Balancier—Schwungradwälle für zum s Patent uf d Kurbelwälle vom James Pickard nit z verletze. Im Watt si Kopierpräss. Hans L. Sittauer: James Watt. B. G. Teubner, 3. Aufl., Leipzig 1989, ISBN 3-322-00696-4 Walther Kiaulehn: Die eisernen Engel. Geburt, Geschichte und Macht der Maschinen von der Antike bis zur Goethezeit. Deutscher Verlag (dr „arisiert“ Ullstein Verlag) 1935. Richard L. Hills: James Watt, Landmark Publishing, Band 1–3, 2002–2006, ISBN 1-84306-045-0,
p3 D Suseburg isch e Burgruine uf eme Bärgrucke 3500 m nerdli vu Chander im Landchreis Lörrach z Bade-Wirttebärg. Si isch friejer d Stammburg vu dr Herre vu Sausenberg gsi. D Ruine lyt eschtlig vum Stadtdeil Sitzechlich, uf em 665 Meter hoche Susebärg. Eschtli dervu lyt d Gmei Malsburg-Marzell. Am Aafang vum 12. Johrhundert hän d Herre von Kaltenbach (us em Dorf Chaltebach bi Malsburg-Marzell) Ländereie an s Chloschter St. Bläsi verchauft, wu dodermit in dr Bsitz vu dr Herrschaft Susebärg chuu isch. St. Bläsi het wyteri Probschteie z Bürgle, z Sitzechilch un z Weitenau errichtet, eme Ortsdeil vu Steine, wu as eis vu dr wenige Barockschlesser z Sidbade hite no s Schloss Bürgle (Schlienge bi Schallsinge) stoht. Anne 1232 hän d Markgrofe vu Hachberg, wu scho d Vogtei iber di sanktbläsische Propschteie Bürgle un Sitzechilch gha hän, d Herrschaft Susebärg vum Chloschter St. Bläsi gchauft. Si hän d Burg Suseburg fir d Sicherig vum Biet böue loo un sin ab 1246 do gwohnt. In däm Johr, 1246, isch dr Burg au s erscht Mol gnännt woren as Susenburc. In dr Erbdeilig unter dr Markgrofe vu Hachberg het dr Markgraf Rudolf I. di sidlige Biet iberchuu un isch 1306 zum