rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Bure stoht für: Bure, d Mehrzahl vo Bur (au Buur oder Puur), es alemannisches Wort för en Landwirt Bure, di wiissi Bevölkerigsgruppe z Südafrika und z Namibia, wo d Muettersproch Afrikaans isch Bure, di tradizionelle Hüser uf de Fidschi-Insle Bure isch de Name vo däne geografische Objekt: Gmainde: Bure JU, e Gmaind im Kanton Jura, Schwiz Bure, e Gmaind im Département Meuse, Grand Est, Frankriich Bure, e Gmaind im Département Vienne, Neu-Aquitanien, Frankriich Bure-les-Templiers, e Gmaind im Département Côte-d'Or, Bourgogne-Franche-Comté, Frankriich Ortschafte: Bure, en Ortstail vo de Gmaind Tressange im Département Moselle, Frankriich Bure, en Ort a de umstrittene Gränze zwüsched Äthiopie und Eritrea Bure, en Ort i de Mirab Gojjam Zone z Amhara, Äthiopie und witers: Bure, en Fluss bi Coltishall z Norfolk, England Bure, en Fluss z Frankreich im Flusssystem vo de Garonne Bure, es französischs Forschigslabor för es Atommüllendlager im Département Meuse Titularbistum Bure, es historischs Bistum vo de römisch-katholische Chile im nördliche Tunesie Bure isch de Familiename vo däne Persone: Guillaume-François Debure en französische Buechhändler und Bibliograph Idelette de Bure († 1549), d Ehefrau vom Johannes Calvin Olof Bure (1578–1655), au Olaus Engelberti Bure, en schwedische Mediziner und Mathematiker Pawel Wladimirowitsch Bure (* 1971), en russische
Trimmis isch e Gmaind vom Kanton Graubünde. D Gmaind lyt in dr Region Landquart. Sid ane 2008 isch s Dorf Says, wo sech 1880 vo Trimmis abtrent het, wider en Deil vo dr Gmaind. Trimmis isch uf dr rächte Syte vom Rhy, am Bach vom Valturtobel, zwüschet dr Stadt Chur und dr Gmaind Zizers. Obena Trimmis stoot s Bärgmassyv mid em Cyprianspitz, em Hochwang, em Ful Bärg und em Montalin. Öschtlech dervo isch dr ober Deil vom Valzeinatal mit dr Sayser Alp und dr Alp Falsch im Gmaindgebiet vo Trimmis. Ufem Bärgsaddel, wo dr Wäg vo Trimmis und Says is Valzeina übere goot, isch s Bärgdorf Stams. S Dorf Trimmis isch s erschte Mol ane 765 als Tremune im Testamänt vom Bischof Tello erwäänt. Oben am Dorf stönd d Ruine vo de Burge Trimmis, Ober Ruchebärg und Alt Aspermont. Zwüschet em Dorf und em Rhy sind d Kantonsstrooss, d Ysebaanlinie und d Autobaan, wo a dere Stell für die beide Richtige zwei von enand es Stück tränti Trasse het. Bim Bahnhof Undervaz-Trimmis stoot d KVA Trimmis vo dr gevag. Commons: Trimmis – Sammlig vo Multimediadateie Website vo dr Gmaind Trimmis Adolf Collenberg: Trimmis. In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz. Ständige
Malans isch e Gmaind vom Kanton Graubünde. D Gmaind lyt in dr Region Landquart, i dr ”Püntner Herschaft“. Im Süde isch iry Gränze in dr Landquart. S Gmaindgebiet goot vo dr Ebeni im Rhydaal bis uf s Bärgmassyyv vom Vilan ufe. Dr Gipfel vom Vilan, wo zringsetum frei stoot und e wyti Uusicht git, het d Höchi vo 2375 Meter über Meer. Uf dr Syte vo Malans het er im oberschte Deil e stäili Felsflanke, wo drunder dr Bach afoot, wo bim Dorf unde durs Ülltobel flüsst. Mit ere Säilbaan, wo s Schwiizer Milidäär und d Gmaind ane 1941 baut hend, chunt me em Höibärg verby ganz ufe zum Älpli vo Malans, und vo da uus über en stäile Graatwääg grad uf dr Gmaindgränze zwüschet Malans und Jenins ufe Bärggipfel. Gege Süde goot d Flue bis zum Fadäraschtei, wo au en schöne Uussichtspunkt überem Rhydaal isch. Im Oschte isch s Ändi vom Gmaindgebiet a dr Landquart bim Ygang zu dr Chlus, a de Brugge vo de Stroosse is Prättigä und bim Chlusdunnel vo dr Baan, noch bi dr Burgruine Fragschtei, wo ane 1338 erwäänt wird. Die alte Prättigauerstroos isch usem Rhydaal vo Malans us uf dr rächte Syte vo der
Vogtsberg isch de Name vo däne geografische Objekt: Vogtsberg, de dütsch Name vo Montvoie, en Ort und e Burgruine bi Ocourt, Gmaind Clos du Doubs, Kanton Jura, Schwiz Burg Vogtsberg, en abgangeni Höheburg i de Gmaind Gaukönigshofen, Franke, Landchrais Würzburg, Bayern, Dütschland Vogtsberg (Naturschutzgebiet), es Naturschutzgebiet uf em Gebiet vo de Gmaind Bonndorf, Landchrais Waldshuet, Bade-Würtebärg, Dütschland Lueg au: Vogtsburg Voigtsberg, de Name vo geografische Objekt z Sachse, Dütschland
Fläsch isch e Gmaind vom Kanton Graubünde. D Gmaind lyt in der Region Landquart und i dr «Büntner Herschaft». Si isch d Gmaind vom Bünderland, wo am wytischte im Norde lyt, das isch im Rhydaal unde, näbet Mäiefäld und wisawi vo Bad Ragaz, wo zum Kanton Sangale ghört. Gäge Norde chunt me vo Fläsch us übere Fläscher Bärg und d Sankt Luzisteig uf Balzers im Fürstetum Liechtestein. Änet em Falknis het Fläsch es grosses Alpegebiet mit dr Sarinaalp. Dr diräkt Wääg vo Fläsch zu däm abglägne Fläscher Alpenareaal goot über s Gebiet vo Mäiefäld und über ne stotzige Bärghang zum ”Fläscher Fürggli”, wo uf 2247 Meter oben isch. Dr Ort isch ane 831 s erschte Mol erwäänt. Sid 1509 het Fläsch als Undertaneland zu de drei Bünd ghört, und ane 1803 isch s en eigeti Gmaind worde. Commons: Fläsch – Sammlig vo Multimediadateie Website vo dr Gmaind Fläsch Adolf Collenberg: Fläsch. In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz. Ständige Wohnbevölkerung nach Staatsangehörigkeitskategorie, Geschlecht und Gemeinde, definitive Jahresergebnisse, 2022. Bei späteren Gemeindefusionen Einwohnerzahlen aufgrund Stand 2022 zusammengefasst. Abruf am 5. September 2023 Normdate: GND: 4609695-4 | VIAF: 236119383
Fürstenau isch de Name vo däne geografische Objekt: z Dütschland Fürstenau, e Stadt im Landchrais Osnabrück z Nidersachse Samtgemeinde Fürstenau, e Gmaind im Landchrais Osnabrück z Nidersachse Fürstenau, en Ortstail vo de Stadt Altebärg im Landchrais Sächsische Schwiz-Osterzgebirg z Sachse Fürstenau, en Ortstail vo de Kraisstadt Höxter z Nordrhii-Westfaale Fürstenau, en Ortstail vo de Gmaind Vechelde im Landchrais Peine z Nidersachse Fürstenau, en Ortstail vo de Gmaind Boitzenburger Land im Landchrais Uckermark z Brandeburg Schloss Fürstenau, es Schloss i de Stadt Fürstenau, Nidersachse Schloss Fürstenau, es Wasserschloss im Ortstail Steibach vo de Stadt Michelstadt im Odewald z Hesse Schloss Fürstenau, ehmoligs Schloss z Fürstenau, Vechelde z Nidersachse i de Schwiz Fürstenau GR, e Gmaind im Kanton Graubünde Bischöfliches Schloss Fürstenau, es Schloss z Fürstenau, Kanton Graubünde
Jenins (rätoromanisch ) isch e Gmaind vom Kanton Graubünde. D Gmaind lyt in dr Region Landquart und in dr ”Pündner Herschaft“. S Dorf isch under em Bärg Vilan, zwüschet de Gmainde Malans und Mäiefäld. S Gemaindgebiet isch wien en schmale Streife, wo vom Rand vom Rhydaal dr Bärg zduruff uf d Höchi goot und hinder em Vilan no chly ins Nochberdaal übere lampet, wo zwüschet em Mässhaldespitz und em Ruuchebärg s Obersäss vo dr Jeninser Alp lyt. Änet em Bärg chunt Jenins bis a d Gmaind Seewis im Prättigau. Dr Bärgwääg vo Jenins uf d Alp goot wyt und zimli steil dure Bärgwald, bi dr Müli und a dr Burg Neu Aspermont verby, durs Schlossguet und ufs Undersäss. Den muemmer es Stükli dur Mäiefälder Bode zum is Middelsäss z cho, wo grad oben a dr Baumgränze lyt. Vom Middelsäss isch dr Wääg em Alpbach noo nüm so steil und scho isch mer im Obersäss. Ganz im Oschte vo dr Jeninser Alp, wo grossi Riedflechine het, sind d Kwelle, wo ”Sibe Brünne“ heisse und als Naturschönheit bekant sind. Am Weschtrand vom Dorfgebiet lyt s chlyne Alpgebiet vo Piols und Vadella. Das sind alti Fluernääme, wo no us dr Zyt chömet, wo
Wildhuus-Alt Santihann isch e Gmeind im Kanton Sanggale i dr Schwiiz. Wildhuus-Alt Santihann ghört zum Waalkrais Toggeburg. D Nochbergmeinde sind Amme, Graps, Nesslau, Quorte und Walestadt. D Dörfer Alt Santihann und Underwasser und de Wiiller Starchebach ligged im obere Tuurtel. S Dorf Wildhuus liit uf de Passhöchi vo da Strooss, wo vo Gams im Rhiital noch Underwasser und witer dors Toggeborg uf Wattwil füert. E biliebts Uusfluugsziil isch de Schwendisee. D Gmeind isch uf de 1. Jänner 2010 entstande, wel di bisherige Gmeind Wildhuus und Alt Santihann fusioniert händ. de Reformator Ulrich Zwingli (1484–1531) isch us Wildhuus choo Commons: Wildhuus-Alt Santihann – Sammlig vo Multimediadateie Offizielli Website vu dr Gmeind Wildhuus-Alt Santihann Wolfgang Göldi: Wildhaus-Alt St. Johann. In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz. Ständige Wohnbevölkerung nach Staatsangehörigkeitskategorie, Geschlecht und Gemeinde, definitive Jahresergebnisse, 2022. Bei späteren Gemeindefusionen Einwohnerzahlen aufgrund Stand 2022 zusammengefasst. Abruf am 5. September 2023 Normdate: GND: 7732852-8 | VIAF: 248344893
Ebnet-Chappel isch e Gmeind im Waalkrais Toggeburg im Kanton Sanggale i dr Schwiiz. S Dorf lyt im obere Tuurtel. Zur Gmeind ghöre d Wiiler Brandholz, Wintersberg und Bendel. Dr höchscht Bärg vu Ebnet-Chappel und glychzytig dr höchscht Nagelfluehbärg vu Öiropa isch dr Speer mit 1'950 m ü. M. D Nachbergmeinde sind Nesslau, Hemberg, Wattwil, Gomiswold, Chaltbrunn, Schänis und Amde. Per 31. Dezämber 2019 isch d gsamt Bevölkerig vo Ebnet-Chappel 4964 gsi. Ackerhus, s Haimatmuseum z Ebnet Commons: Ebnet-Chappel – Sammlig vo Multimediadateie Offizielli Websyte vu dr Gmeind Ebnet-Chappel Hans Büchler: Ebnat. In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz. Hans Büchler: Kappel (Toggenburg). In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz. Ständige Wohnbevölkerung nach Staatsangehörigkeitskategorie, Geschlecht und Gemeinde, definitive Jahresergebnisse, 2022. Bei späteren Gemeindefusionen Einwohnerzahlen aufgrund Stand 2022 zusammengefasst. Abruf am 5. September 2023 Normdate: GND: 4359028-7 | VIAF: 158319301
Fellers isch e Gmaind vom Kanton Graubünde. D Gmaind lyt in dr Region Surselva. S Dorf isch uf ere Gländterasse, wo uf dr Nordsyte über em Daal vom Rhy lyt. Dr Gmaindbann goot vo dr Gländkante, dr Gonda, obena Sagens und Schleuis über d Fälder bim Dorf und s Gebiet vo de Mäiesäss Cavarschons und Cursius bis ufe zu de Alpe Alp Dado und Alp Dadens, und den no wyter gäge Norde über de Bärgchamm mid em Crap Sogn Gion – was uf Tüütsch ”Schtäi vom häilige Johannes“ häisst – und em Sialagroot is Bärggebiet vo de Fuorcla ufe. Dr nördlechscht Punkt vo dr Gmaind isch ufem Chly Vorab (Vorab Pign) mit 2896 Meter über Meer. Dr Vorabgletscher uf dr Nordsyte vom Chly Vorab isch usserhalb vom Gebiet vo Fellers uf em Bode vo dr Nochbergmaind Laax und vo dr Gmaind Glarus Süd. En grosse Deil vom wytume berüemte Schygebiet vom Crap Sogn Gion isch im Gmaindbann vo Fellers. Rund um s alte Dorf sind im 20. Jaarhundert Gruppe vo Feriehüüser entstande. D Nochbergmainde vo Fellers sind Ilanz/Glion, Laax, Sagens und Schleuis. No hüt redet di meischte Lüüt vo Fellers als Mueterspraach Rätoromanisch, und zwar s Idiom Sursilvan oder Oberländer
Laax isch e politeschi Gmaind vom Kanton Graubünde. Di offizielli Sprooch z Laax isch Surselvisch. De Ortsname (ursprünglig Lags) bedüted «Seeä» und nöd öpe Lachs – au wänn dä Fisch im Wappe ase ussiet. D Gmaind lyt in dr Region Surselva. Si isch di nördlechschti Gmaind vo dere Region. Einzelni Ort bi Laax sind ane 765 im Teschtamänt vom Churer Bischof Tello erwäänt. Im 20. Jaarhundert isch uf de Bärge oberhalb vo Laax, Flims und Fellers (Falera) bim Crap Sogn Gion es grosses Schygebiet entstande. Flurin Camathias, Bünderromanische Dichter Martin Bundi: Laax (Gemeinde). In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz. Weisse Arena AG (Hrsg.): Der Berg ruft. Wir auch. Echos aus dem Randgebiet. 2012 Commons: Laax – Sammlig vo Multimediadateie Website vo dr Gmaind Laax Ständige Wohnbevölkerung nach Staatsangehörigkeitskategorie, Geschlecht und Gemeinde, definitive Jahresergebnisse, 2022. Bei späteren Gemeindefusionen Einwohnerzahlen aufgrund Stand 2022 zusammengefasst. Abruf am 5. September 2023 Der Berg ruft. Wir auch. Echos aus dem Randgebiet (Site cha nüme abgrüeft wärde; Suche im Webarchiv)[1] [2] Vorlage:Toter Link/www.hochparterre-buecher.ch uf hochparterre-buecher.ch Normdate: GND: 4125722-4 | VIAF: 234190882
Schleuis isch e Gmaind vom Kanton Graubünde. D Gmaind lyt in der Region Surselva. S Dorf isch am Vorderrhy grad under dr Gmaind Fellers. Im Weschte isch Ilanz. Schleuis isch em Joor 1298 als Sluwen erwäänt. Bi Schleuis isch d Burg Löieschtei gsi. Commons: Schluein – Sammlig vo Multimediadateie Adolf Collenberg: Schluein. In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz. Ständige Wohnbevölkerung nach Staatsangehörigkeitskategorie, Geschlecht und Gemeinde, definitive Jahresergebnisse, 2022. Bei späteren Gemeindefusionen Einwohnerzahlen aufgrund Stand 2022 zusammengefasst. Abruf am 5. September 2023 Normdate: GND: 4636561-8 | VIAF: 241872267
De Namme Firefox bezaichnet ä quelloffene Webbrowser, lueg Mozilla Firefox ä Thriller vu Thomas Craig, lueg Firefox (Buch) d'Verfilmig vu sällem Buech mit Clint Eastwood, lueg Firefox (Film) S'englisch Wort Firefox (alemannisch: Firfux) bzaichnet sowohl de chlai Panda (au Katzebär gnennt) als au de Rotfux
Somvix isch e Gmaind vom Kanton Graubünde. Dr Name chunt vom latynische ”summus vicus“, was uf Düütsch ”s oberschte Dorf“ bedüütet. D Gmaind isch in der Region Surselva. Uf em wytlöifige Gmaindgebiet sind d Sidlige Cumpadials, Clavadi, Sumvitg, Siltginas, Sogn Benedetg, Runs, Luven, Tschuppina, Pardomat-Dado, Falens, Laus, Surrein, Portas und Val. S Dorf isch ane 1175 als summovico s erschte Mol erwäänt. Aluis Maissen: Sumvitg/Somvix. Eine kulturhistorische Darstellung. Sumvitg 2001 Commons: Sumvitg – Sammlig vo Multimediadateie Website vo dr Gmaind Somvix Adolf Collenberg: Sumvitg In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz. Adolf Collenberg: Tenigerbad. In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz. Ständige Wohnbevölkerung nach Staatsangehörigkeitskategorie, Geschlecht und Gemeinde, definitive Jahresergebnisse, 2022. Bei späteren Gemeindefusionen Einwohnerzahlen aufgrund Stand 2022 zusammengefasst. Abruf am 5. September 2023 Normdate: GND: 4612976-5 | VIAF: 247388734
Buseno isch e Gmaind vom Kanton Graubünde. D Gmaind lyt in dr Region Moesa im undere Deil vom Calancadaal. Zum Dorf Buseno ane het’s i dr Gmaind au no d Sidlig Molina, wo ganz unden im Daal isch, und d Wyler Giova, Scata, Fontana, Mazzucan, Porta und San Carlo uf Bärgterasse wyter obe. S Val de Mosghe z’duruff chunt mer oben am stäile Waldgebiet zum Mot Ciarin, wo Buseno es zimli es chlyses Alpgebiet het. Die beide Alpweide vo Buseno heisse Ciarin Bass und Ciarin Alt, slso uf düütsch ”Underciarin“ und ”Oberciarin“. Die underi Ciarinalp isch no im Wald in ere Liechtig, s obere Ciarin isch über dr Waldgränze. D Giorgia Savioni vo Mesocco het en Arbet über die mundartliche Fluernäme im Gmeindbann vo Buseno gschribe. Bi Buseno isch dr Fluss Calancasca im See Laghet de Buseno ufgstaut, wo zum Chraftwärch Calancasca ghört. Das isch tank ere Wasserrächtskonzessioon vo 1918 im Uftrag vo dr Aluminium-Induschtry z Nöihuuse entstande. S Wasser wird vo da us imene länge Stolle dure Bärg uf Roveredo abe gläitet, wo s uf d Turbine im Bärg inne und derno undenuse id Moesa flüsst. Bi Buseno findt me schöni Cheschtelewälder. Z Buseno redt me en Tieläkt vo
Cama isch e Gmaind vom Kanton Graubünda. D Gmaind lyt in dr Region Moesa. S Dorf isch am Fluss Moësa im undere Misox, am Bärghang uf dr rächte Syte vom Daal. Uf dere Syte isch nur ganz en chlyne Deil vom Gmaindgebiet. Das goot drfür uf dr andere Syte obenam Dorfdeil Al Pont, was uf Dütsch ”bi dr Brugg“ häisst, bäidsyts vom Sytedaal Val Cama ganz uf die höche Bärge. Im Norde isch dr Piz Croch dr högscht Gipfel mit 2377 Meter über Meer, im Südweschte dr Pizzo Paglia mit dr Höchi vo 2550 Meter. Am Ändi vom Camadaal stoot dr Bärggraat, wo vom Paglia zum Piz Martel und zum Sasso Bodengo und zum Piz d’Uria lauft. Über die Bärgchetti goot au d Landesgränze zwüsche dr Schwiiz und Itaalie. Ufem Bodengo träffe sech dezue ane d Gebiet vo de iteliänische Provinze Como und Sondrio. Im Camadaal isch bim Camasee (Lagh de Cama) deils uf Gmaindgebiet vo Cama und deils uf Bode vo Verdabbio in dr Gmaind Grono die schöni Alp Alp de Lagh, wo hüt no als Gäissenalp pruucht wird. Mit Hilf vo dr Organisazioon ProSpecieRara tuet me do di Graui Bärggäiss (Capra grigia), wo als eini vo de starch
Wattwil isch e Gmeind im Waalchreis Toggeburg im Kanton Sanggale i de Schwiiz. S Dorf liit uf halbem Weg zwüsched Wil und Wildhuus. D Gmeind isch nach Yywohner di gröscht und nach Flächi di viertgröscht Toggeburger Gmeind und giltet as Houptort vum Toggeburg. S liit uf öppe 610 m ü. M. a de Thur. Zum Gmeindbiet ghöre d Dörfer Wattwil, Ricke, Chrinou und d Wiiler bzw. Kwartier Bleiken, Scheftenau, Bunt, Hochsteig, Chrummbach/Heiterswil, Hummelwald, Schöneberg, Steintal, Laad, Ulisbach, Schmidberg und Hänseberg. D Nochbergmeinde sind Bötschwil-Gantertschwil, Ebnet-Chappel, Eschebach, Gomiswold, Hemberg, Liestig, Moslig, Neckertal und Oberhelffetschwil. Wattwil isch im Joor 897 als Wattinwilare erwäänt worde. Im 19. Johrhundert und aafangs vum 20. Johrhundert isch Wattwil es bedütends Zäntrum für d Teggstilindustrii worde. Uf de 1. Januar 2013 isch au Chrinou per Fusion zu Wattwil dezuecho. Hans Büchler: Wattwil. In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz. Commons: Wattwil – Sammlig vo Multimediadateie di offiziell Websyte vu de Gmeind Wattwil Ständige Wohnbevölkerung nach Staatsangehörigkeitskategorie, Geschlecht und Gemeinde, definitive Jahresergebnisse, 2022. Bei späteren Gemeindefusionen Einwohnerzahlen aufgrund Stand 2022 zusammengefasst. Abruf am 5. September 2023 Normdate: GND: 4128525-6 | LCCN: n85322796 | VIAF: 144322236
Lütischborg isch e politeschi Gmeind im Waalchrais Toggeborg im Kanton Sanggale i de Schwiz. Lütischborg liit mehrhaitlich uf de öschtliche Site vo de Thur, gad noch de Mündig vom Necker. Zur Gmeind ghöred d Dörfer und Wiiler: Lütischborg, Tuffertschwil, Altgonzebach, Neugonzebach, en Tail vo Lütischborg-Stazion, Grüehügel, Hasle, Mühlau, Oberwiis, Underrindal, en Tail vo Oberrindal, Altegg, Riemeschberg, Winzebärg, Wildehof, Herreschberg, Schaueberg und Dottewil. D Nochbergmeinde sind Bötschwil-Gantertschwil, Tegersche, Jonschwil, Cherchberg, Moslig, Neckertal und Oberozwil. Commons: Lütischburg – Sammlig vo Multimediadateie Offizielli Websyte vu dr Gmeind Lütischburg Hans Büchler: Lütisburg. In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz. Ständige Wohnbevölkerung nach Staatsangehörigkeitskategorie, Geschlecht und Gemeinde, definitive Jahresergebnisse, 2022. Bei späteren Gemeindefusionen Einwohnerzahlen aufgrund Stand 2022 zusammengefasst. Abruf am 5. September 2023 Normdate: VIAF: 155413801
Castaneda isch e Gmaind vom Kanton Graubünde. D Gmaind lyt in dr Region Moesa. S Dorf isch zunderscht im Calancadaal. Rundume sind d Gmainde Buseno, Calanca, Santa Maria in Calanca und Grono. S Dorf isch ane 1295 s erschte Mol erwäänt. Giovanni Pietro Giovanelli (* um 1540; † nach 1583), Podestà Giovanni Battista Giovanelli (* um 1620; † nach 1681), Podestà Emilio Cerroti (* 31. Oktober 1859; † 23. März 1909), Kunstmooler Patrick Nagy, Cesare Santi: Castaneda. In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz. d Website vo dr Gmaind Castaneda Ständige Wohnbevölkerung nach Staatsangehörigkeitskategorie, Geschlecht und Gemeinde, definitive Jahresergebnisse, 2022. Bei späteren Gemeindefusionen Einwohnerzahlen aufgrund Stand 2022 zusammengefasst. Abruf am 5. September 2023 Normdate: GND: 1028518900 | VIAF: 281209778
Gibraltar (änglisch [dʒɨˈbɹɒltə], schbanisch [xiβɾalˈtaɾ]) isch e britischs Überseegebiet a dr Südspitz vu de Iberischi Halbinsle. Es stoht syt 1704 under de Souveränidäät vum Vereinigte Königriich und isch 1713 vu Schpanie offiziäll im Friede vu Utrecht abträte worde, bis hüt stellt Schpanie aber Aaspruch uf Gibraltar. Gibraltar liit a d Nordsyte vu de Meerengi Strooss vu Gibraltar, wo Europa und Afrika sich am nächschte sind. S Territorium umfasst e Landflechi vu 6,5 km2, d Gränze zwüsched Gibraltar und Spanie isch aber nu 1,2 Kilometer lang isch. Gibraltar gilt as s Ruckzugsbiet vu de Neanderdaaler z Europa. Gsichereti Spure wiise druf hii, dass d Gorham-Höhle noo vu öppe 28.000 Joor bsidlet gsii isch. Im Alterdum het Gibraltar as eini vu de Säule vum Herakles gulte. Me het keini Spure vu dr Römer z Gibraltar (lat. „Mons Calpe“) gfunde. Uf d Römer sind d Weschtgote gfougt, wuo di Iberisch Halbinlse eroberet hend. 711 isch Gibraltar dur di muslimische Araber und Berber yygnomme worde. Dr Naame Gibraltar stammt us em Arabische (جبل طارق‎ Dschabal Ṭāriq, „Bärg vum Tarik“), noch em Tāriq ibn Ziyād, eme maurische Fäldherr, wo d strategisch Bedütig vu Gibraltar für d Eroberig vu Schpanie erkännt und als erschte Muslim e
Rossa isch e Gmaind vom Kanton Graubünda. D Gmaind lyt in der Region Moesa im Calancatal, wo es Sytetal vom Misox isch. Es isch die oberschti Gmaind im Tal. Si isch ane 1982 in dr hütige Form entstande, wo sech Rossa mit de baide vorhärige Gmainde Augio und Santa Domenica, wo chly wyter unde im Calancatal liget, zämetoo het. Bi Augio lyt s Kwartier Al Tarch, bi Rossa grad änet em Fluss Calancasca dr Wyler Sabbion und im Talabschnitt obena Rossa d Sidlige Valbella, Scandalasc, La Fontana, La Graggia, Pro de Leura, La Motta, Valbella und Pian d’As. Dr Talbode isch äng und schmaal, und so hend d Dörfli nur wenig Platz für Fälder und Matte in dr Nöchi. Dur die stäile Bärgsyte und über d Felse linggs und rächts vom Tal chamer uf schmale Fuesswääg uf d Mäiesäss und zu de Alpen ufe goo, wo im Calancatal aber deils scho sid langem nümme regelmässig pruucht wärde. Die Bärgweide und Alpe heisse Piöv di Dent, Alp del Pagan, Naucal, Alp de Cascinarsa, Mont de Corona, Stabiorel, Alp de Remia, Remolasch, Alp del Pianasc, Alp de Revi und Alp de Pertüs rächts am Bärg obe und Alp Rodond, Passit, Alögna, Arbeola,
D' Aoede (Jupitermond XLI) isch ein vu dr ussere Zwergmönd vum Planet Jupiter. S/2003 J 7 isch am 8. Februar 2003 vu de Astronome Scott S. Sheppard, David C. Jewitt, Jan Kleyna, Yanga R. Fernández un Henry H. Hsieh entdeckt worre. Der Mond het am 30. März 2005 dr offiziell Namme Aoede (noch dr Muse Aoide) vu dr Internationale Astronomische Union IAU erhalde. D'Aoede umchreist dr Jupiter ime middlere Abstand vu 23.981.000 km in 761 Däg un 12 Stund. D'Bahn wiist e zimli grossi Exzentrizität vu 0,4322 auf. Mit ere Neigig vu 158,257° isch d'Bahn retrograd, d. h., der Mond beweggt sich entgege vu dr Rotationsrichtig vum Jupiter um de Planet. Ufgrund vu ihrene Bahneigeschafte wird d'Aoede in dr Pasiphae-Gruppe, benennt nochem Jupitermond Pasiphae, zuegordnet. D'Aoede besitzt e Durchmesser vu etwa 4 km. Ihri Dichti wird uf 2,6 g/cm3 gschätzt, sofern si iberwigend us silikatischem Gstei ufbaut isch. Si wiist ä sehr dunkli Oberflächi mit ere Albedo vu 0,04 uf, d. h., numme 4 % vum igstrahlte Sunneliecht werre reflektiert. Ihr schinbari Helligkait btrait 22,5m.
S Misox (yhäimisch: Val Mesolcina, und uf iteliänisch: Valle Mesolcina) isch es Daal im Kanton Graubünde. S Misox lyt uf dr Südsyte vom Alpehauptkamm, südlech vom San-Bernardino-Pass. Es isch dr Hauptdeil vo dr Region Moësa, wo bi dr Pündner Gebietsreform gmacht worden isch. Vorhär sind i dem Gebiet d Chreis Misox, Roveredo zäme mit em Chreis Calanca im alte Bezirk Moësa gsi, wo jetz dur die Region abglöst worden isch. Dur s Misox z’durab flüsst d Moësa, wo bi Lumino über d Kantonsgränze in Kanton Tessin chunt und churz vor Bellinzona in Fluss Tessin mündet. S gröschte Sytedaal, wo men aber nid zum Gebiet vom Misox sälber rächnet, isch s Calancatal im Nordweschte, es Sytedaal im Oschte isch s Camadaal. Im Oschte berüert s Misox uf de Bärge die iteliäänische Provinze Sondrio und Como. S Misox isch eis vo de Bündner Süddääler, wo d Lüüt nid Düütsch oder Romanisch, sondern die alpynlombardeschi Sprooch rede. Im Misox (also ohni s Calancatal) sind die Gmainde: Mesocco Soazza Lostallo Cama Grono Roveredo San Vittore Im Middelalter isch s Daal zerscht lang vo de Freiherre vo Sax verwaltet und dänn ane 1480 a d Familie Trivulzio vo Mailand verchauft worde. Scho gly hend sech