rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Frutige isch e Ywohnermiind im Verwaltigschreis Frutige-Nidersimmetal im Kanton Bärn, Schwyz. Frutige ligt im Chander- un Ängschtligetal. 54,2 % vor Gmiindsflächi si landwirtschaftlech gnutzte Bode, 25,7 % Wald, 3,9 % Sidligsflächi u 16,2 % süschtigi Flächi. Frutige isch zum erschte Mal im Jahr 1234 aus Frutingen gnennt worde. Bis zum 31. Dezämber 2009 isch Frutige dr Huuptort vom Amtsbezirk Frutige gsy. Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 6,2 % gläge. 83 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 6 % si römisch-katholisch (Stand 2000). Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergäbnis ggää: BDP 10,3 %, CVP 0,8 %, EVP 11,7 %, FDP 6,1 %. GLP 6,3 %, GP 3,1 %, SP 8,1 %, SVP 39,7 %, Suschtigi 13,9 %. Gmiindspresidänt vo Frutige isch dr Ruedi Egger (Stang 2013). Maria Lauber, Mundart-Schriftstellere Christoph Trummer, Musiker und Mundartsänger Bir Volchszellig 2000 hii vo de 6661 Ywohner 96,1 % Tütsch aus Houptsprach aaggää, 0,5 % Französisch u 0,3 % Italiänisch. Dr Dialäkt vo Frutige ghört zum Höchstalemannisch. Frutige Sporthalle Widi Reformierti Dorfchiuche Katholischi Chiuche Telleburg Kander-Viadukt Anne-Marie Dubler: Frutige. In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz. Ischt net mys Tal emitts. Maria Lauber (1891–1973). Lesebuch. Hrsg. von der Kulturgutstiftung Frutigland,
D Schia (arabisch الشيعة‎, DMG aš-šīʿa, persisch شیعه‎, šīʿa, ‚Aahängerschaft, Partei‘) isch die zwäitgröschti Konfessioon im Islam. D Aahänger vo dr Schia, d Schiite, luege dr ʿAlī ibn Abī Ṭālib, wo dr Schwiigersoon und Gusää vom Brofeet Mohammed gsi isch, as däm si designierti Noochfolger (Kalif) aa und as iire erst Imam. Noch iirem Glaube muess dr Noochfolger vom Brofeet e Noochfaar vom Ali si bzw. eme Imam, wil dä as äinzige göttlig legitimiert sig. Si löön also die drei Kalife, wo vor em Ali gweelt worde und in de Auge vo de Sunnite legitim si, nid lo gälte. Ass dr Ali 661 ermordet worden isch, vergifdet d Atmosfääre zwüsche de islamische Konfessioone bis hüte. In de Joorhundert noch em Dood vom Brofeet Mohammed und dr Drennig vo de Sunnite isch d Dogmatik vo de Schiite witerentwigglet worde, so dass sich s schiitische Rächt in Detäi vom sunnitische Rächt underschäidet. Hüte si öbbe fufzää Brozänt vo de Muslim schiitisch (Stand 2007, in dr Litratuur findet mä alles vo zää bis fümfezwanzig Brozänt). In dr Schia häi sich underschiidligi Ströömige bildet, wo jedi von ene iiri äigeni Zaal vo Imam het. D Staate, wo d Schiite din d Meerhäit oder en
Aarni (amtlich Arni) isch en politischi Gmäind vom Kanton Aargau. D Gmeind lyt im öschtliche Chälleramt im Bezirk Brämgarte. Si isch am Holzbirlibärg. Aarni hed öppe anderthalbtuusig Iiwoner; es hed en Schuel, en Tornhalle, zwee Dorflääde, drü Reschtorand ond en äigeni ökumenischi Chile, wo-n-aber (katholischersits) zor Pfarrei Lunkhofe kört. Aarni isch früener es Puuredorf gsi, die eltischte schriftliche Quälle isch öppe 750-jööhrig, det het Dorf no Arne ghäisse. Dä Name het z tue mit em Baumname Ahorn. 1803 isch Aarni zum Kanton Aargau cho, und es isch dänn mit em Nochberdorf Ischlisbärg zämegleit worde. Die nöji Gmeind het Arni-Ischlisbärg gheisse. 1983 isch die Dopelgmeind wider ufglöst worde. Commons: Arni – Sammlig vo Multimediadateie Offizielle Website vo dr Gmäind Anton Wohler: Arni AG In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz. Ständige Wohnbevölkerung nach Staatsangehörigkeitskategorie, Geschlecht und Gemeinde, definitive Jahresergebnisse, 2022. Bei späteren Gemeindefusionen Einwohnerzahlen aufgrund Stand 2022 zusammengefasst. Abruf am 5. September 2023 Normdate: GND: 4354172-0 | VIAF: 236141312
D Imam-Ali-Moschee (arabisch حرم الإمام علي‎) isch e Moschee z Nadschaf im Irak. Si zelt zu de wichdigste Häiligdümer vo de Schiite, wil si glaube, ass dört dr Schwiigersoon und Gusää vom Brofeet Muhammad, dr Ali ibn Abi Talib, begraabe isch, und dä isch iirem Glaube nooch dr äinzig legitimi Noochfolger vom Mohammed gsi. Mä vermuetet, ass d Moschee im Joor 977 zum erste Mol vom Buyid Adud ad-Daula baut worde isch. Si isch aabebrennt, und dr Herrscher vo de Seldschuke, dr Malik Schah I., het sä im Joor 1086 wider ufbaut. Spööter het mä d Moschee non e baar Mol umbaut und erwiteret. Normdate: VIAF: 157846291
D Sokollu-Mehmet-Pascha-Moschee (Kadırga Sokollu/Sokullu Mehmet Paşa Külliyesi) isch e Moschee im Kadırga-Quartiär, wo zum Stadtdail Fatih vo Istanbul ghöört. Si isch e Wärk vom begnaadete osmanische Archidekt Sinan. D Moschee isch vo öbbe 1567/68 bis 1571/72 entstande. Si het säggs Pfiiler und vier diagonaali Halbkupple. Si isch äins vo de schönste Bischbil von ere glungene Kombinazioon vo dr Baustruktur mit dr Dekorazioon mit Blättli und Moolereie. D Blättli und d Stäiglaasfänster ghööre zu de schönste us dr osmanische Zit. Öbbis Bsundrigs in dere Moschee si zwäi Splitter vom schwarze Meteorit in dr Kaaba z Mekka. Dr Sinan het dr Hüügel, wo dr Komplex druf stoot, in si Baublaan iibezooge, und het bim Iigang e Stääge baut, wo dr Höörsaal sich drüüber befindet. D Löösige, won er gfunde het, si komplex und schaffe e groossi rüümligi Homogenidäät, wo dr rächteggigi Grundriss drbii erhalte blibt und d Vertikalidäät bedoont wird, was in dr islamische Archidektuur nöi isch. Normdate: GND: 7654370-5 | VIAF: 241255866
Fidelio ischt a Opr en zwoi Uffziig mit dr Musik vom Ludwig van Beethoven. S Libreddo stammt vo de Autora Joseph Ferdinand von Sonnleithner ond Georg Friedrich Treitschke. Als Vorlage hôt de selle s Tekschtbuach zor franzeesischa Opr Léonore ou L’amour conjugale (Leonore oder die eheliche Liebe) vom Jean Nicolas Bouilly deanet. S erscht Môl uff d Bihne komma isch des Werk en seira endgildiga (dridda) Fassong am 23. Mai 1814 em Theatr am Kärntnertor en Wien. Formal isch dui Opr a Sengschbiil, des hoißt, dass de oinzlne Musiknommra mit gschbrochene Dialog vrbonda send. A Uffihrong dauret rond zwoiahalb Stonda. Dr Don Fernando, a Minischtr (Bariton) Dr Don Pizarro, Guverneer vo-ma Staatsgfengnis (Bariton) Dr Florestan, a Gfangener (Tenor) D Leonore, em Vôriga sei Frau, wo ondrem Nama Fidelio a Ôstellong beim Gfengnis gfonda hôt (Sopran) Dr Rocco, Kerkermoischtr (Bass) D Marzelline, em Rocco sei Dochter (Sopran) Dr Jaquino, dr Pfertner vo dr Strôfôstalt (Tenor) Dr erschde Gfangene (Tenor) Dr zwoide Gfangene (Bass) A Hauptmôô vo dr Wache, a baar Offiziir, Soldada, Staatsgfangene, Volk (Chor ond Stadischda) Zwoi Fleeda, a Piccolofleed, zwoi Oboa, zwoi Klarinedda, zwoi Fagott, oi Kontrafagott, viir Herner, zwoi Trombeeda, zwoi Posauna ond 30 Streicher. Dui Opr schbiilt
Erlenbach isch de Name vo folgende Ort: z Dütschland: Erlenbach am Main, e Stadt im Landkreis Miltenberg, Bayern Erlenbach bei Dahn, e Gmeind im Landkreis Südwestpfalz, Rheinland-Pfalz Erlenbach bei Kandel, e Gmeinde im Landkreis Germersheim, Rheinland-Pfalz Erlenbach bei Marktheidenfeld, e Gmeind im Landkreis Main-Spessart, Bayern Erlenbach (Landkreis Heilbronn), e Gmeind im Landkreis Heilbronn, Bade-Würtebärg Erlenbach (Blankenbach), en Ortsteil vo de Gmeind Blankenbach, Landkreis Aschaffenburg, Bayern Erlenbach (Elmstein), en Ortsteil vo de Gmeind Elmstein, Landkreis Bad Dürkheim, Rheinland-Pfalz Erlenbach (Erbach), en Stadtteil vo Erbach, Odenwaldkreis, Hesse Erlenbach (Fürth im Odenwald), en Ortsteil vo Fürth (Odenwald), Kreis Bergstraße, Hesse Erlenbach (Hetzerath) en Ortsteil vo de Gmeind Hetzerath (Eifel), Landkreis Bernkastel-Wittlich, Rheinland-Pfalz Erlenbach (Kaiserslautern), en Stadtteil vo Kaiserslautern, Rheinland-Pfalz Erlenbach (Karlstadt), en Ortsteil vo de Stadt Karlstadt, Landkreis Main-Spessart, Bayern Erlenbach (Ötisheim), en Ortsteil vo Ötisheim, Enzkreis, Bade-Würtebärg Erlenbach (Radevormwald), en Ortsteil vo Radevormwald, Oberbergische Kreis, Nordrhein-Westfale Erlenbach (Ravenstein), en Stadtteil vo Ravenstein, Neckar-Odenwald-Kreis, Bade-Würtebärg Frankfurt-Nieder-Erlenbach, en Stadtteil vo Frankfurt am Main, Hesse Ober-Erlenbach, en Stadtteil vo Bad Homburg vor der Höhe, Hochtaunuskreis, Hesse E ehemoligi Honschaft vo Eitorf im Rhein-Sieg-Kreis, Nordrhein-Westfalen z Frankriich: Erlenbach (Unterelsass), e Gmein im Elsass i de Schwiz: Erlenbach im Simmental, e Gmeind im Kanton Bärn Erlenbach ZH,
Dr Topkapı-Balast (osmanisch طوپقپو سرايى‎ Topkapı Sarayı; uf Dütsch au Topkapi-Serail, wörtlig „Kanonedoor-Balast“) z Istambul isch joorhundertilang dr Woon- und Regierigssitz vo de Sultan gsi und s Verwaltigszentrum vom Osmanische Riich. Dr Sultan Mehmed II. het en churz noch dr Erooberig vo Konstantinopel (1453) afo baue. As ersts isch dr Balast uf em hütige Beyazıtblatz (Beyazıt Meydanı) draachoo, denn het er aber si Mäinig gänderet und sich für d Landszunge zwüschen em Goldige Horn und em Marmarameer, wo hüte Sarayburnu häisst, entschiide. Mä het Däil vom büzantinische Mangana-Balast drbii überbaut. D Aalaag isch denn bis zum Aafang vom 18. Joorhundert immer wider renoviert und erwiteret worde. Sit em Mehmed II. häi alli osmanische Herrscher im Topkapı-Balast residiert, bis dass dr Sultan Abdülmecid I. im Joor 1856 in s nöije Dolmabahçe Sarayı uf dr andere Site vom Goldige Horn am Ufer vom Bosporus züüglet isch. Bäidi Baläst si hüte Museum. Dr Topkapi bestoot nit us eme äinzige Geböid, sondern us meerere im en groosse Garte wie s dr türkische Dradizioon entsproche het. Er het e Flechi vo mee as 69 Hektare und bis zu 5000 Lüt häi din gwoont. Zerst het er äifach Saray-ı Cedîd-i Âmire / سرای جديد عامره‎0 oder
Topkapi (vo türkisch Topkapı „Kanoonedoor“) bezäichnet: e Viertel im Istambuler Stadtkwardier Fatih (Istanbul) dr Topkapi-Balast z Istambul ein Stadtdoor in dr Theodosianische Muure e Roman vom britische Schriftstellers Eric Ambler e Film vom Jules Dassin, wo uf em Roman Topkapi vom Eric Ambler basiert
Downton Abbey isch e britischi Kostümdramaserii, wo für e Sänder ITV broduziert worden isch. D Idee und e groosse Däil vo de Dräibüecher stamme vom Julian Fellowes. 2011 isch d Serii ins Guiness-Buech vo de Rekord choo as „d Färnseeserii, wo vo de Kritiker säll Joor am beste bewärtet worden isch“. Die ersti Staffle isch z Groossbritannie im Herbst 2010 gsändet worde und vom 20. Juli 2011 aa z Dütschland uf em Pay-TV-Sänder Sky Cinema. Am 18. Septämber 2011 het die zwäiti Staffle uf ITV 1 aagfange. Die dritti Staffle wird sit em Septämber 2012 z Groossbritannie gsändet. Die dütschsproochigi Free-TV-Premiere vo dr erste Staffle isch am 6. Juli 2012 im Schwizer SRF 1 gloffe. Z Dütschland isch die ersti Staffle vo dr Serie an de Wienachtsdääg 2012 uf ZDF und ZDFneo zum erste Mol im Free-TV zäigt worde. Zaal vo de Originalepisode. Dütschsproochigi Episode het mä däilwiis umgschnitte und in weniger Episode gsändet, wo drfür lenger gsi si. In deere Fassig bestoot die zwäiti Staffle us 6 Episode vo öbbe 90 Minute; die letschti isch d Wienachtsepisode. Downton Abbey enters Guinness Book of Records TNT UK Magazine, Septämber 2011 Sky zeigt britisches Erfolgsdrama „Downton Abbey“ – DIGITALFERNSEHEN.de. In: digitalfernsehen.de.
Dä Arthur Baur – uf züritüütsch: Buur – (am 19. Februar 1915 z Züri uf d Wält cho und am 17. Septämber 2010 z Mänidorf gschtorbä), isch än bikannte Schwyzär Jurnalischt und Spraachliäbhabär gsy. Er hät e ganzi Räiä volchstümlichi Pulikazione über s Schwyzertüütsch, s Rätoromanisch und s Esperanto gschribä. Dä Arthur Baur isch am 19 Februar 1915 z Züri als Sohn fomänä Chemyprofässär uf d Wält cho. Är hät a dä Universitätä fo Züri, Uppsala und Stockholm änglischi, rätoromanischi und isländischi Filology gstudiärt. Är isch Jurnalischt wordä und fo 1967 bis 1980 Schefredaktär fo tä Tageszytig «Der Landbote» z Winterthur. 1943 hät är d Heidi Baur-Sallenbach ghüratät und mit ihrä zwäi Chind ghaa, nämli dä Roman und d Irène. Dä Arthur Baur hät über Esperanto, Schwyzertüütsch und Rätoromanisch gschribe. 1939 hät är mit Hilf fo sinärä Frau Heidi s bekannt Schwyzärtüütsch-Lehrbuäch «Praktische Sprachlehre des Schweizerdeutschen» gschribä, wo fo nem 2008 di 13. total überarbäität Uusgab erschinä ischt. For im hät erscht dä Karl Stucki 1921 öppis ähnlichs färfasst. 1983 isch sis Werk «Was ist eigentlich Schweizerdeutsch» usächoo. 1984 isch fom Baur uf Esperanto sini Abhandling «La Retroromanĉa» (uf Tütsch «S Rätoromanisch») erschinä und 1996 uf Tüütsch «Allegra genügt nicht»
Dr Hans Christian Andersen (* 2. April 1805 z Odense; † 4. August 1875 z Kopehaage) isch woorschinlig dr berüemtisti Dichder und Schriftsteller vo Dänemark. Mit vierzääni isch er uf Kopehaage, het brobiert Schauspiiler und denn Sänger z wärde. Vo 1822 bis 1826 isch er z Slagelse und denn vo 1826 bis 1828 z Helsingør uf e Latiinschuel gange und het denn an dr Uniwersidäät Kopehaage studiert. Er isch öbbe achzääni gsi, won er sis erste Määrli gschriibe het, wo aber nit veröffentligt worden isch. Er isch vil umenandergräist, uf Dütschland, Ängland, Italie, Spanie und in s Osmanische Riich. Dr Andersen het mee as 160 Määrli in acht Bänd veröffentligt. Er het au Volksmäärli bearbäitet, bis si gnueg guet für sini literaarische Aasprüch gsi si, aber immer no vo Chinder verstande worde si. Zu sine Wärk ghööre: „D Brinzässin uf dr Ärbse“ „Däumelinchen“ „Die chliini Meerjungfrau“ „Im Kaiser sini nöije Chläider“ „Dr standhafti Zinnsoldaat“ „S hässlige Äntli“ „Dr Dannebaum“ „D Schneeköönigin“ „De alt Kirchaglock“ „S chliine Mäitli mit de Zündhölzli“ E Hufe vo sine Määrli si umbekannt bliibe, wie au sini autobiografische Text, Novelle, Drame, Gedicht und Räisebricht. Au sini Romään „Der Improvisator“ und „Die beiden Baroninnen“ si nid populäär
Gadme isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Inderlache-Oberhasli im Kanton Bärn, Schwyz gsi. Am 1. Jänner 2014 het Gadme mit Innertchiuche fusioniert. Gadme ligt im Gadmetau östlig vo Innertchiuche im Bärner Oberland a de Strass, wo vom Haslitau über e Suste uf Wasse i Kanton Uri füert. D Gmeindsflächi het vor de Fusion us 9,2 % langwirtschaftlecher Flächi, 15,2 % Waud, 0,5 % Sidligsflächi u 75 % süschtigi Flächi bestange. D Nachbergmeinde si Ängelbärg im Kanton Obwaude, Wasse u Ggeschenu im Kanton Uri, Obergoms im Kanton Wallis u Gööttanne u Innertchiuche im Kanton Bärn gsi. Gadme isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1382 aus im Gadmen. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Oberhasli ghört. Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 3 % gläge. 83,8 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 12,5 % si römisch-katholisch (Stang 2000). Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 29,4 %, CVP 0,5 %, EVP 1,0 %, FDP 7,4 %. GLP 3,5 %, GP 6,3 %, SP 13,2 %, SVP 35,7 %, Suschtigi 3,0 %. Gmeindspresidäntin vo Gadme isch d Barbara Kehrli gsi (Stang 2013). D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 0,4
Clique stoht für: en informelli Gruppe mit ere hoche Netzwärkdichti, im abschetzende Sinn e Basler Fasnachtsclique e Begriff us dr Graphtheorii Cliquebroblem (CLIQUE) isch e wichdigs Broblem in dr Komplexitätstheorii in dr Informatik CLIQUE, en Algorithmus zur Clusteranalyse in Underrüüm vo hochdimensionale Datebanke Litratur Die Clique, Roman vo dr Mary McCarthy (1963) Film Jeanies Clique USA, 1980 Wilde Clique D, 1982
Gaus isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Seeland im Kanton Bärn, Schwyz. Gaus ligt zwüsch em Zihlkanal un em Bielersee. D Gmeindsflächi bsteit us 53,7 % langwirtschaftlecher Flächi, 34,1 % Waud, 7,2 % Sidligsflächi u 4,9 % süschtigi Flächi. D Nachburgmeinde si Gampele, Tschugg u Erlech, La Tène, Cornaux, Cressier u Le Landeron. Gaus isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1185 aus Galles. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Erlech ghört. Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 8,5 % gläge. 66 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 15,4 % si römisch-katholisch (Stang 2000). Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 21,3 %, CVP 2,5 %, EVP 4,5 %, FDP 5,4 %. GLP 6,4 %, GP 6,7 %, SP 17,2 %, SVP 32,0 %, Suschtigi 4,0 %. Gmeindspresidänt vo Gaus isch dr Hans Peter Schwab (Stang 2013). D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 1,7 % gläge. Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 689 Ywohner 79 % Dütsch aus Houptsprach aaggää, 15,5 % Französisch u 0,3 % Italienisch. Dr Dialäkt vo Gaus ghört zum Hochalemannisch. Luc Mojon: Die ehemalige Benediktinerabtei St. Johannsen bei Erlach. In: Archäologie der Schweiz.
Gampele isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Seeland im Kanton Bärn, Schwyz. Gampele isch es Strassedorf am Fuess vom Jolimont. D Gmeindsflächi bsteit us 60,5 % langwirtschaftlecher Flächi, 25,7 % Waud, 8,1 % Sidligsflächi u 5,7 % süschtigi Flächi. Gampele isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1179 aus Champion, 1228 Champlun. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Erlech ghört. Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 14,4 % gläge. 72,5 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 12,7 % si römisch-katholisch (Stang 2000). Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 19,7 %, CVP 1,5 %, EVP 4,8 %, FDP 4,5 %. GLP 2,3 %, GP 5,4 %, SP 14,1 %, SVP 38,3 %, Suschtigi 9,4 %. Gmeindspresidänt vo Gampele isch dr Peter Dietrich (Stang 2013). D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 1,4 % gläge. Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 812 Ywohner 84,9 % Dütsch aus Houptsprach aaggää, 11,5 % Französisch u 0,6 % Italienisch. Dr Dialäkt vo Gampele ghört zum Hochalemannisch. Andres Moser: Die Kunstdenkmäler des Kantons Bern. Landband 2: Der Amtsbezirk Erlach, der Amtsbezirk Nidau. Teil 1. Hrsg. von der Gesellschaft für Schweizerische Kunstgeschichte GSK. Wiese,
Gäuterfinge isch es Dorf i de politische Gmeind Chiuterf im Verwautigschreis Bärn-Mittuland vom Kanton Bärn, Schwyz. Gäuterfinge ligt im Gürbetau am Südweschthang vom Bäupärg. D Gmeindsflächi hed us 72 % langwirtschaftlecher Flächi, 22,5 % Waud, 5,2 % Sidligsflächi u 0,3 % süschtigi Flächi bstange. D Nachbergmeinde si bis Endi 2017 Bäup, Gerzesee, Mülidorf, Chiuchetuurne, Rümlige, Choufderf u Toffe gsi. Gäuterfinge isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1345 aus Geltolfingen. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Seftige ghört. Uf en 1. Jänner 2018 hed Gäuterfinge mit de ehmalige Gmeinde Mülidoorf u Noofle zur nöie Gmeind Chiuterf fusioniert. Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 3,7 % gläge. 87,6 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 4,4 % si römisch-katholisch gsi (Stang 2000). Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 17,2 %, CVP 0,5 %, EVP 0,8 %, FDP 1,6 %. GLP 1,1 %, GP 1,5 %, SP 15,8 %, SVP 54,9 %, Suschtigi 6,6 %. Gmeindspresidänt vo Gäuterfinge isch bis Endi 2017 dr Daniel Hublard gsi. D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 1,2 % gläge. Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 250 Ywohner 98,8 % Dütsch aus Houptsprach aaggää
Gerzesee (amtlech Gerzensee) isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Bärn-Mittuland im Kanton Bärn, Schwyz. Gerzesee ligt am glychnamige See, am südöschtlige Bäupärg. D Gmeindsflächi bsteit us 68,2 % langwirtschaftlecher Flächi, 20,3 % Waud, 7,9 % Sidligsflächi u 3,6 % süschtigi Flächi. D Nachburgmeinde si Münsige, Wichtrech, Chiuterf, Mülidorf, Gäuterfinge u Bäup. Gerzesee isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1228 aus Gercentse (1254 Gerzinse, 1259 Kerzense, 1265 Gerzense, 1299 Gertzensewe). Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Seftige ghört. Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 5,2 % gläge. 80,4 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 8,5 % si römisch-katholisch (Stang 2000). Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 15,3 %, CVP 1,5 %, EVP 1,8 %, FDP 6,8 %. GLP 6,4 %, GP 9,3 %, SP 11,9 %, SVP 38,5 %, Suschtigi 8,5 %. Gmeindspresidänt vo Gerzesee isch dr Stefan Lehmann (Stang 2013). D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 2,1 % gläge. Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 911 Ywohner 97 % Dütsch aus Houptsprach aaggää u 1,5 % Französisch. Dr Dialäkt vo Gerzesee ghört zum Hochalemannisch. Rudolf von Graffenried: Längmoos 1798-1998, Bern 1998. C. M. Reber: Gerzensee.
Golate isch es Dorf ir Gmeind Chaunach im Verwautigs-Chreis Seeland vom Kanton Bärn, Schwyz. Golate ligt uf ere Terrasse über em Stausee Niderried un em Zämmefluss vor Saane un Aare. D Gmeindsflächi het bis Endi 2018 us 52,5 % langwirtschaftlecher Flächi, 23,7 % Waud, 6,8 % Sidligsflächi u 16,9 % süschtigi Flächi bstange. D Nachburgmeinde si Radufinge, Mülibäärg, Wiileroutige, Cherzers u Chaunech gsii. Golate isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 983/993 aus Gulada, 1277 Golatun. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Loupe ghört, ab 2010 zum Verwautigs-Chreis Bärn-Mittuland. Uf en 1. Jänner 2019 isch di politisch Gmeind Golate ufghobe u zu Chaunech iigmeindet worde. Golate het drmit i Verwautigs-Chreis Seeland gwächslet. Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 6,3 % gläge. 86,7 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 3,3 % si römisch-katholisch (Stang 2000). Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 17,9 %, CVP 1,1 %, EVP 3,5 %, FDP 6,6 %. GLP 5,7 %, GP 6,8 %, SP 4,4 %, SVP 43,5 %, Suschtigi 10,5 %. Gmeindspresidänt vo Golate isch dr Hansjörg Tüscher gsii (Stang 2018). D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 0,1 % gläge. Bir
Gummiswiu isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Oberaargou im Kanton Bärn, Schwyz. Gummiswiu. D Gmeindsflächi bsteit us 68,6 % langwirtschaftlecher Flächi, 24,9 % Waud, 6 % Sidligsflächi u 0,5 % süschtigi Flächi. D Nachburgmeinde si Huttu, Ousu, Madiswiu, Reisiswiu, Mäuchnou, Grossdietwil, Fischbach, Zell u Ufhuuse. Gummiswiu isch zum erschte Mal gnennt worde um d Mitti vom 9. Jh. aus Cundolteswilare. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Aarwange ghört. Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 2 % gläge. 88,6 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 5,4 % si römisch-katholisch (Stang 2000). Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 17,9 %, CVP 1,2 %, EVP 4,5 %, FDP 5,7 %. GLP 3,4 %, GP 2,3 %, SP 8,3 %, SVP 48,3 %, Suschtigi 8,4 %. Gmeindspresidänt vo Gummiswiu isch dr Andreas Nyfeler (Stang 2013). D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 0,4 % gläge. Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 734 Ywohner 97,4 % Dütsch aus Houptsprach aaggää u 0,1 % Französisch. Dr Dialäkt vo Gummiswiu ghört zum Hochalemannisch. Dorfiigang Chornspicher Hauptstrass Wirtschaft «zum Bahnhof» Gaschthof «Rössli» Max Jufer (Red.): Der Amtsbezirk Aarwangen und seine Gemeinden. Herausgegeben vom Amtsbezirk Aarwangen und
Grabe (amtlech Graben) isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Oberaargou im Kanton Bärn, Schwyz. Grabe ligt ar Mündig vor Önz i d Aare. D Gmeindsflächi bsteit us 55,2 % langwirtschaftlecher Flächi, 35,3 % Waud, 6 % Sidligsflächi u 3,5 % süschtigi Flächi. D Nachburgmeinde si Arwange, Tuunstette, Herzogebuchsi, Heimehuse, Berke u Baau. Grabe isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1430 aus im graben, dr Wiiler Stadönz im Jahr 1220 aus Stadonce Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Wange ghört. Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 4,8 % gläge. 83,2 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 8,4 % si römisch-katholisch (Stang 2000). Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 16,1 %, CVP 1,0 %, EVP 1,0 %, FDP 7,7 %. GLP 5,1 %, GP 5,2 %, SP 8,0 %, SVP 49,2 %, Suschtigi 6,7 %. Gmeindspresidänt vo Grabe isch dr Marcel Stalder (Stang 2013). D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 0,9 % gläge. Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 309 Ywohner 98,7 % Dütsch aus Houptsprach aaggää u 1 % Französisch. Dr Dialäkt vo Grabe ghört zum Hochalemannisch. Commons: Graben BE – Sammlig vo Multimediadateie Anne-Marie Dubler: