rlitschk/wikidir huggingface dataset:
S Induschtryquartier isch en Stadtchräis vo Züri. Es isch hütt au dr Chräis 5. D Stadt het dr Chräis i zwöi Quartier underdeilt: Gwärbeschuel und Escher Wyss. Früener isch das Gebiet, wo im undere Berych vom wyte Sylfäld lyt, en Täil vo dr sälbständige Gmäind Ussersyl gsy, wo ane 1893 bi dr erschte Wälle vo de Ygmäindige zu dr Stadt Züri choo isch. En eigete Chräis isch s Induschtryquartier woorde, wo men ane 1913 dr elter und gröösser Chräis III uftäilt het id Quartier Wiedike, Ussersyl-Hard und Induschtry. Es chlyses Stuck isch em ane 1934 bi dr zwoote Ygmäindig wägggnoo und zum Chräis Altstette too woorde. D Flechi vom Induschtryquartier goot vo dr Syl uf dr Oschtsyte linggs vo der Limet noo gäge Weschte bis zu der Hardegg. Im Süüde chunt s Quartier bis ad Gläis vo dr SBB. Der Hardturm a dr Limet isch en alte Turm us em Mittelalter. Wie me’s em Naame agseet, isch dää Täil vo Züri bsunders staarch sit em 19. Joorhundert dur grossi Firmene prägt woorde. Hüüt sind vo dene no d Swissmill und d Migros, d MAN-Turbo AG und d Andritz Hydro plibe. Früeneri Fabrigge im Quartier sind öppe die gsy: d Escher
Die Israelitisch Cultusgmäind Züri, abgchürzt ICZ, isch e jüüdischi Gmäind z Züri. Es isch die grööschti jüüdischi Gmäind i dr Schwiiz. Si isch ane 1862 gründet woorde. Iri Synagooge isch im Quartier City a dr Löwestrooss, ires Gmäindszäntrum im Quartier Ängi a dr Lavaterstrooss. D Lüüt vo dr Gmäind bruuche die beide Fridhööf Undere Friesebäärg und Obere Friesebäärg. D Biblioteek vo de ICZ, wo 1920 agfange het, isch eini vo de bedüütendschte Samlige vo jüdische Schrifte z Europa. Dr Verein für jüdische Kultur und Wissenschaft mit em Charles Lewinsky hilft dr Biblioteek. D Sprooch- und Kulturforscherin Florence Guggenheim-Grünberg het die Dokumäntazioon, wo si bi irne Arbete zämetreit gha het, de ICZ als «Florence Guggenheim-Archiv zur Gschicht, Spraach und Volchskund vo de Juden i de Schwyz und zur Genealogy vo de Suurbtaalerjude» übergää. Wo die wärtvolli Samlig uufgschaffet gsi isch, isch si ane 2013 is Staatsarchiv Aargau cho. Alfred Bodenheimer (Hrsg.): «Nicht irgendein anonymer Verein …» Eine Geschichte der Israelitischen Cultusgemeinde Zürich. NZZ Libro, Zürich 2012, ISBN 978-3-03823-759-4. Yvonne Domhardt, Kerstin A. Paul: Quelle lebender Bücher. 75 Jahre Bibliothek der Israelitischen Cultusgemeinde Zürich. Biel 2014. ISBN 978-3-905297-58-4 Commons: Israelitische Cultusgemeinde Zürich – Sammlig vo Multimediadateie d Website vo dr ICZ Die
S Staatsarchiv Aargau isch s zäntralen Archiv vom Kanton Aargau. Es gilt as es Kulturguet, wo nazionali Bedüütig het. Wo dää Kanton noch em Ändi vo dr Helvetik mit dr nöie Mediazioonsverfassig ane 1803 als sälbständige Täil vo dr Schwiiz entstanden isch, het d Staatskanzlei au d Uufgab überchoo, s Schriftguet vo de nöie Behöörde z samle. Am Afang het me für die chlyni Zäntralverwaltig vom Kanton no Platz gha im stedtische Roothuus z Aarau. 1820 het d Kantonsregierig im Regierigsgeböide chönne wyterschaffe, wo jetz au fürs Staatsarchiv dry choo isch. Sid 1832 hät s Archiv au no es Aktedepot im Grossrootsgeböide grad näbedra gha. S Staatsarchiv isch dänn zeerscht e Zyt lang Zuesatzuufgab vom Kantonsbibliotekaar gsi, und spööter isch s wider zu dr Staatskanzlei choo. 1959 het für s Archiv und d Biblioteek en Nöibou am Rand vom Roothuusgarte ggää, und 1998 isch s Archiv vo dört wäggchoo is nöie kantonale Verwaltigsgeböide Buechehoof. Do het s Kantonsarchiv jetz i eim vo de modärnschte Archivgeböide vo dr Schwiiz chönne schaffe. 2005 het dr Kanton wider e gmäinsami Abtäilig «Biblioteek und Archiv Aargau» gmacht, wo zum Departemänt Bildig, Kultur und Sport ghört. Im Archiv sind au aargauischi Dokumänt us dr Zyt
S Staatsarchiv Züri – oder wie’s ofiziell heisst: Staatsarchiv vom Kanton Züri – isch s Archiv vom Kanton Züri. Es isch d Verwaltigsabtäilig, wo d Schrifte vo dr Zürcher Kantonsverwaltig und au d Gschichtskwelle vom Kanton sine Rächtsvorgänger uufbewahrt, samlet und dokumäntiert. Es isch e Täil vo dr Diräkzioon vo dr Justiz und vom Innere'. Wo i dr Schwiiz ane 1803 mit der Mediazioonsverfassig d Kantöön als eigeständigi Gliider vom Bundesstaat entstande sind, het jede für d Archivdokumänt i sim Hoheitsgebiet müesse luege. Das isch einersyts für die nöie Veraltigsdokumänt eso gsii und es het au für die eltere Rächtsquelle gulte, wo dr Kanton drmit z tue gha het. Bi de alten Urkunde vom Archiv het’s Stück, wo die eltischte drvo us em früene Mittelalter sind. Bi de elteren Archivbeständ sind öppe d Schrifte vo dr ehemolige Stadtzürcher Landesverwaltig, vom Grossmöischter und vom Chlooschter Rhynau. 1837 isch s Staatsarchiv im ehemolige Fraumöischterchlooschter i dr Stadt Züri ygrichtet worde. 1876 het’s es eerschts Mol züglet, 1919 isch’s in Choor vo dr Predigerchile choo. Und 1982 isch dr Nöibou fürs Archiv bim Irchelpark und bi dr Uni Züri uufggange. Christian Sieber: Die gedruckten Bestände im Staatsarchiv des Kantons Zürich. Zürich 2007. Werner
Dr Honorius I. († 638) isch vum 3. Novämber 625 bis zum 12. Oktober 638 Papscht gsii. Wel s wenig Quälle us dr Zyt noch em Dood vum Papscht Gregor het, waißt mer wenig iber s Lääbe vum Honorius. Dr Honorius isch us ere firnäme reemische Familie chuu, sy Vater isch Konsul gsii. Noch em Johannes Haller isch er „ein Mann von Tatkraft und großen Gedanken“ gsii. Ihm wird zuegschriibe, ass er s Fescht vu dr Lupfig vum Chryz yygfiert heeb. Är het d Missionierig vu dr Sachse wider ufgnuu, wu dr Papscht Gregor mit wenig Erfolg aagfange ghaa het. As Autor het er Sändschrybe an dr Patriarch vu Konstantinopel Sergios gschickt, wu ihn im Monophysitestryt uf sy Syte het welle zie. Dodin het er si as Realbolitiker zaigt. Em Sergios het er zuegstimmt, ass in Chrischtus nume ai Willeschraft (θέλημα, ‚voluntas‘) gwiirkt heeb, aber d Froog, eb die si aa in zwoo Willesregige (ἐνέργειαι, ‚operationes‘) zaigt heeb, sei spitzfindig un derft nit zuen ere Glaubeslehr vu dr Chilche gmacht wäre. No sym Dood isch dr theologisch Stryt um dr Monotheletismus wider ufgflammt. Anne 638 hän dr Patriarch vu Konstantinopel un dr Chaiser Herakleios e Synod yygruefe. Si hätt mit
Dr Zarli Carigiet – äigentlich Balthasar Anton Carigiet –, wo am 5. Augschte 1907 z Trun im Bündnerland uf d Wält cho und am 6. Mai 1981 z Mänidoorf gstoorben isch, isch e Schwiizer Schauspiler gsy. Dr Zarli Carigiet isch e Puuresoon us dr Surselva gy. Si Vatter hät Alois Carigiet und d Muetter Barbara Antonia Lombriser ghäisse. Dr Zarli hät e Moolerleer gmacht und isch wie si Brueder, dr Alois Carigiet, is Underland uf Züri abe ggange. Er het em Alois ghulfe bi dem syne Moolerarbete. 1940 hät er d Jacqueline Moillet ghürootet, und wo sich die beide händ lo scheide, ane 1949 d Doris Eberli. Ane 1927 isch dr Zarli Carigiet zum Theaterspiile choo. Vo 1934 bsi 1947 isch er im Cabaret Cornichon ufträtte und sit 1949 im Cabaret Fédéral. Z Züri isch er au uf dr Büüni vom Rudolf Bernhard sym Theater ufträtte. Im Werner Wolebèèrger sym Theaterstuck Eusi chliini Stadt hät er s Lied Miis Dach isch dr Himmel vo Züri gsunge, wo tank iim gly en Tüütschschwiizer Evergreen woorden isch. Vom Theaterspiile isch dr Carigiet mit sinere markante Schtimm als Sprächer au zum Radio choo. Und er hät es paar Role i Schwiizer Filmprodukzioone ghaa.
S Schwiizerische Sozialarchyv isch es Archyv z Züri. Es isch ane 1906 gründet worde, und es tuet Schriften und Dokumäntazioone zu politische, soziaale und kulturelle Sache samle. Es het vo vilnen Organisazioone und soziaale Bewegige i dr ganze Schwiiz iri Archyv überchoo so wie öppe vom Grütliverein und vom WWF Schwiiz und vo Amnesty International Schwiiz, und es hüetet d Nachläss vo mee weder hundert Persoone (zum Bischpiil dèè vom Zürcher Walter Renschler, wo dr Presidänt vom Schwiizerische Gwärkschaftsbund gsi isch). D Samlig vom Schwiizerische Sozialarchyv gältet als Kulturguet mit nazionaler Bedüütig vo dr Schwiiz. Im Sozialarchyv hät’s au e Fachbiblioteek. Bedüütendi Theeme, wo s Archyv dokumäntiert, sind öppe: d Arbet, d Arbeiterbewegig, d Gschicht vo de Gwärkschafte, dr Sozialismus, d Verhältnis vo de Gschlächter, d Migrazioon, d Sozialpolitik, soziali Bewegige, d Umwältbewegig und d Fridensbewegig. Underpraacht isch s Sozialarchyv im Huus zum Sunehof a dr Stadelhoferstraass. Poue worde isch es vom Bürgermeischter und Wulltuechundernämer Salemaa Hirzel (1580–1652), und spööteri Bsitzer händ wyter dra umepoue und s wyter verschöneret. Vo usse isch es – tipisch für Züri – rächt nüechter, aber drin häts wunderschööni Rüüm im Barock, Rococo, Klassizismus und Second Empire. Wils hett sele i de 1960er-Jaar abgrisse wärde,
D Elisabeth „Else“ Lasker-Schüler (* 11. Februar 1869 z Elberfeld, hüt zu Wuppertal; † 22. Jänner 1945 z Jerusalem) isch e jüdischi düütschi Dichterin und Zeichnerin gsy. D Else Schüler isch d Dochter vom Bankier Aaron Schüler (1825–1897) und vo dr Jeanette Schüler geb. Kissing (1838–1890) gsy. Vo dr Muetter het d Else vil vo dr Kultur erfaare, und überhaupt het me gly merkt, as si seer begabt isch. Scho mit vier Joor het si chönne lääsen und schrybe. 1894 het si dr Dokter Jonathan Berthold Lasker ghürootet und het mit iim z Berlin gläbt, und die Ee isch 1903 wider gschide woorde. Druufabe het si dr Musiker und Schriftsteller Georg Lewin ghürootet, und au vo däm het si sech 1912 trönnt. Si isch mit es paar tüütsche Schriftsteller bekant gsy; dr Georg Trakl het uff se es schööns Gedicht gschribe. Ane 1899 het si s eerschte Buech mit Gedicht usegää, und 1901 scho s zwöite und ane 1906 es erschts Prosawärch, Das Peter Hille-Buch. Und i de nöchschte Joore sind vonnere wyteri Büecher und sid 1909 au Theaterstuck drzuechoo. Mit irne Arbete het d Lasker-Schüler als eini vo de wichtigschte Expressionischtinne gulte. Für Dichterlääsigen isch si öppen uf Prag
Phoibe (altgriech. Φοίβη; lat. Phoebe; "die Helli", "die Lüchtendi" isch in de grichische Mythologi ä Binamme vu de Artemis Phoibe (Titanin), ä Titani, Dochter vu de Gaia un vum Uranos, wo sich ihr Brueder Koios zum Maa gnu het Phoibe (Messenie), d'Dochter vum Leukippos, emene mythische Chönig vu Messenie, un d Frau vum Dioskur Polydeukes Phoebe (Sparta), d'Dochter vum mythische König Tyndareus vu Sparta, un de Leda, somit d'Schwester u. a. vu de Dioskure Usserdem isch Phoebe/Phoibe Phoebe (Mond), nooch de Titani de Namme vum ä ussere Mond vum Saturn Phoebe (Vorname), ä im angelsäxische, speziell amerikanische, Ruum nit ganz seltene Vornamme Phoebe (Gattig), de Namme vu ere Pflanzegattig us de Familie vu de Lorbeergwäxe (Lauracae) Phoebe (Bibel), ä im Römerbrief erwähnti Diakoni us Kenchräa bi Korinth
Dr Limet Verlag isch e Buechverlag z Züri. Er isch am 19. März 1975 entstande. S Undernääme isch als Gnosseschaft organisiert. Wo dr Zürcher Sozialischt Theo Pinkus (1909–1991) sys Buech Schweizerische Arbeiterbewegung. Dokumente zu Lage, Organisation und Kämpfen der Arbeiter von der Frühindustrialisierung bis zur Gegenwart het welle usegää, isch das bi de Verlääg won er agfrooget het abgleent woorde. Do het dr Pinkus sälber syn eigete Verlag gründet, und das isch eb e dr Limet-Verlag woorde. Bi däm Huus sind Wäärch zu dr Gschicht, zu politische Frooge, grad au zu heikle Theeme vo dr Schwiizer Politik, zu dr Arbeiterbewegig und bsunders au zu dr Frauegschicht usechoo. En eigeti Sparte sind Biografie. Bi de Sachbüecher sind d Bildbänd zu dr Gschicht vo dr Fotografy i dr Schwiiz e groossi Gruppe; es paar vo dene sind als Publikazioone zu groossen Uusstelligen usechoo. Mit dr Zyt het dr Verlag es literarischs Programm ufbout, mit de Schrifte vo Autoore us dr Schwiiz, veräinzelt au mit Wäärch in ere Düütschschwiizer Mundart. E Dialäkt-Blüetelääsi vo 2007 heisst Igajanumenechligalose. Für d Lyrik isch d Reie „undeklarierte“ doo. Immer meh sind au Übersetzige i verschidene Sprooche im Verlagsprogramm, und dr Verlag het bsunders au druf glueget, Sache
Dr Friedrich „Fritz“ Walter Keller (* 2. April 1957 z Fryburg) isch e dytsche Räbbuur, Wyyhändler, Gaschtronom, Hotelier un Fueßballfunktioneer. Vu 2019 bis 2021 isch er dr 13. Bresidänt vum Dytsche Fueßball-Bund gsi. Dervor isch er vu 2010 bis 2019 Bresidänt vum Sportclub Fryburg gsii. Dr Fritz Keller isch e Suhn vum Franz Keller Senior un syre Frau Irma us ere Räbbuure- un Gaschtronomefamilie z Oberbäärge am Chaiserstuel. Sy eltere Brueder isch dr Choch Franz Keller. Sy Getti isch dr Fritz Walter, wun er au noch em gnännt woren isch. D Räbbuure- un Gaschtronomefamilie het näb em Reschtaurant „Schwarze Adler“, wu scho syter anne 1969 unter syre Mueter Irma un bis hite ununterbroche mit eme Michelin-Stäärn uuszaichnet woren isch, au no Rääbe. Syter 1990 fiert Fritz Keller mit syre Frau Bettina in dr dritte Generation s Wyyguet Franz Keller. Derno het er dr Wyyimport fir exklusivi Wyy vor allem vu Bordeaux un em Burgund ibernuu. Derzue isch s Hotäll chuu, wu Mitgliid bi L’Art de Vivre Residenzen isch, un s „Winzerhuus Räbstock“, e typisch badischi Gaschtwiirtschaft. Anne 2013 isch mit em Böu vum neie Wyyguet au no s Reschtaurant „Kellerwirtschaft“ derzue chuu. As „Botschafter vu dr Wyykultuur vu Baade“ het
Dr Vitalianus (* ca. 600 z Segni (Latium), Italie; † 27. Jänner 672) isch vu 657 bis zue sym Dood Papscht gsii. Us dr Zyt, voreb er uf dr Droon gstiigen isch, waißt mer nyt uuser sym Geburtsort Segni un em Name vu sym Vater, Anastasius. Noch em Dood vum Vorgänger Eugen I. am 2. oder 3. Juli 657 isch dr Vitalian zum Papscht gwehlt un am 30. Juli indronisiert woore. E wichtig Thema in dr Regierygszyt vum Vitalian isch s Verhältnis zue dr Oschtchilche un zum oschtremische Chaiser gsii. Dr Vitalian het d Position verdrätte, ass e Konflikt mit Oschtrom kai Nutze bringt, un het wäge däm versuecht, wider e fryndschaftli Verhältnis zwische Wescht un Oscht härzstelle. E Probläm doderby isch gsii, ass si im Oschte dr Monotheletismus, wu vu Rom as chetzerisch aagluegt woren isch, aafangs bis in di hegschte Stelle uusbraitet ghaa het (speter isch er au im Oschte zruggwise wore). Unter anderem sin dr oschtremisch Chaiser Konstans II. un dr Patriarch vu Konstantinopel Petros Aahänger vu däre Lehr gsii. In mehrere Brief isch s em Vitalian glunge, wider e Basis fir e gegesytige Kontakt härzstelle, wänn au di dogmatische Konflikt nit hän chenne glest wäre. Dr
Dr Albert Ehrenstein (* 23. Dezämber 1886 z Ottakring, Wien; † 8. April 1950 z New York) isch e jüdische Dichter gsy. Dr Albert Ehrenstein isch z Wien uf d wält cho. Au si Brueder, dr Carl Ehrenstein (1892–1971), isch Dichter woorde. Dr Albert het z Wien Gschicht und Filosofy studiert, und scho wärend em Studium het er uf Literatur umgsaddlet. Ane 1910 isch er mit sym Gedicht Wanderers Lied und 1911 mit dr usgfallene Verzellig Tubutsch bekant woorde. Dr Künschtler Oskar Kokoschka het drzue d Bilder zeichnet. Mit sine Arbete isch dr Ehrenstein eine vo de grosse Wiener Expressionischte gsy. Er het vil mit dr Else Lasker-Schüler, em Gottfried Benn und em Franz Werfel z tue gha, und er het zum Chreis vo de Dadaischte ghört. Im Erschte Wältchrieg isch er als Pazifischt uufgfalle. 1916 isch dr Ehrenstein mit dr Schauspilerin Elisabeth Bergner uf Züri ggange, und 1918 isch er uf Berlin. I de 1920er Joore het er e Wältreis gmacht und bsunders für die chinesischi Literatur afo schwäärme; es paar chinesischi Wäärch het er is Düütsche übertreit. 1932 isch er id Schwiiz uf Brissago ggange, won er im Huus vom Zürcher Chaufme Bernhard Meyer het chönne blybe. Die
Dr Donus oder Domnus († 11. April 678) isch vum 2. Novämber 676 bis zue sym Dood Papscht un Bischof vu Rom gsii. Är isch e Suhn vum Remer Mauricius gsii. Iber des, was er as Papscht gmacht het, waißt mer seli wenig. Noch em Liber Pontificalis het er dr Petersblatz mit wyssem Marmor bfleschtere loo. Derzue het er verschideni Chilche un Kapälle renoviere loo. Unter em Donus isch e Schisma z Änd gange, wu e baar Johr vorhär aagfange het mit em Sträbe no Unabhängigkait vum Erzbischtum vu Ravenna. Derzue haißt s, ass in dr Zyt vu sym Pontifikat e Gruppe vu syrische Mench ufgfloge sei, wu si ohni Erlaubnis in eme Chloschter bi Rom ufghalte heebe. Dr Donus heeb si verjagt un s Chloschter an Yyhaimischi vergee. Noch ere Amtszyt vu aim Johr, fimf Monet un zee Dääg isch dr Donus gstorbe un im Petersdom vergrabe wore. E Mosaik, wu no sym Dood in ere Chilche bim Forum Romanum ufgstellt woren isch, isch aber gschlisse wore. Rudolf Schieffer: Donus In: Lexikon des Mittelalters, Bd. 3 (1986) Sp. 1253. Friedrich Wilhelm Bautz: Donus, Papst. In: Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon (BBKL). Band 1, Hamm 1975, Sp. 1360. Commons: Donus – Sammlig vo
Sankt Paul vor de Muure – uf iteliänisch San Paolo fuori le mura – isch e Chilen und es Chlooschter z Rom. D Chilen isch eini vo de vier Papschtbasilike vo Rom. Si stoot uf dr Lischte vom UNESCO-Wälterb. Dr Oort, wo d Paulus-Chile stoot, isch uf dr lingge Syte vom Tiber im Stadtviertel Ostiense vo Rom. D Uferstrooss em Fluss noo heisst Lungotevere San Paolo und d Strooss, wo vo dere abzweigt und vor Sankt Paul duregoot, isch d Viale di San Paolo. Dr Chor vo dr Chile lueget gägen Oschte zu dr Via Ostiense und dr Ygang isch uf dr andere Syte a dr Strooss Piazzale San Paolo. Die lauft em grosse Stadtpark Parco Schuster noo, wo im Summer jewylen es Musigfestival isch. Im ehemolige Chlooschtergarte vo Sankt Paul isch hüt s Chinderspital Bambino Gesù. Sankt Paul isch e Papschtbasilika und ghört em Vatikan. Der Naame chunt drvo, ass d Chilen öppe zwöi Kilometer usserhalb vo dr alten Aurelianische Stadtmuure vo Rom gläägen isch und wil me dänkt, dr Apostel Paulus sig öppe 67 noch Chrischtus ussen a dr Stadt Rom a däre Stell als Märtürer gstorbe und begrabe worde. Me cha no hüt grad näbe dr Chile
ffpd5 Dè Monte Generoso odder Calvagione (1'701 m ü. M.) isch èn Gränzbärg zwǜschè dè Schwyz un Italiè am Südrand vo dè Alpè. Er zellt zuè dè Generoso-Intelvi-Gruppè, wo èn Abschnitt vo dè Tambogruppè isch. Dè Bärg lyt zwǜschèm Luganersee bi Melide im Weschtè, Chiasso im Südè sowiè im Comer See im Oschtè. D italiènisch-schyzer Gränz volauft übber dè Oschtgròt, dè Gipfel un dè Nordgròt. D Süd- un Weschtflankè ghörèd zuè dè Schwyz, d Nordoschtsitè zuè Italiè. Dè südweschtliche Vorgipfel mit èm Funkmaschtè wiè au dè südlichè Vorgipfel ligèd èbbèso uff èm Tessiner Kantonsgebièt, wôrend dè nördliche Vorgipfel wiè dè Hauptgipfel au vo dè Staatsgränz halbyrt wörd. Dè Monte Generoso isch èn Uussichtsbärg, wo bi klarem Wetter èn Übberbligg übber dè gsamte Alpèbogè vo dè Seealpè bis zum Piz Bernina zuèlòt. Bis churz unter sim Gipfel füürt sit 1890 vo Capolago am Südzipfel vom Luganersee d Zaaradbaan Ferrovia Monte Generoso (MG). Generoso-Vetta sait mò dè Bärgschtation, welli uff 1'605 m ü. M. dirèkt a dè Landesgränz lyt. Sèlli Bärgbaan isch diè einzigi «tǜpisch schwyzerischi» Zaaradbaan südlich vo dè Alpè. Dè Monte Generoso ghört geologisch zuè dè Südalpè un wyst è villfältigi Flora uff. Schu 1867 isch s èrschte Hotel Monte
Kyōto isch e Wältstadt z Japan. Si lyt uf dr japanische Insle Honshu öppe vierhundert Kilometer südweschtlich vo Tokio. D Stadt het 1'467'702 Ywooner (2019). Ane 794 isch Kyōto nach Heijō-kyō (hüt: Nara) die zwöiti ständigi Hauptstadt vo Japan woorde. Nach erer Krysezyt vo dr Stadt am Ändi vom Mittelalter isch es sid öppe 1580 mit ere wider obsi ggange. Im 17. Joorhundert isch dänn aber s politische Zäntrum vom Land vo Kyōto wägg uf d Oschtsyte vo dr Insle, is hüttige Tokio, gleit woorde. Kyōto isch aber bis 1868 dr Sitz vom Tenno, em japanische Kaiser, plibe. 1889 isch bi dr Reform vo dr japanische Verwaltig die chreisfreji Stadt Kyōto entstande. Kyōto gilt als s kulturelle Zäntrum vo Japan. Vil vo iirnen alte Bouwärch sind uf dr Lischte vom UNESCO-Wälterb. Hütt hät Kyōto es paar Universitääte und vil Induschtry. Commons: Kyōto – Sammlig vo Multimediadateie Website vo der Stadt Kyōto Normdate: GND: 4073426-2 | LCCN: n80024170 | VIAF: 157818195
Diè Ferrovia Monte Generoso SA, abchürzt MG, als.: Monte-Generoso-Baan, isch è schwyzer Ysèbaagsellschaft in dè Form von èrè Aktiègsellschaft mit Sitz z Capolago. Si bedrybt diè einzigi schwyzerischi Schmalschpur-Zaaradbaan südlich vo dè Alpè, wo vo Capolago uèzuès uff dè Monte Generoso füürè duèt un jewyls vom Früèling bis i dè Spòtherbscht vokeerè duèt. D Dalschtation vo dè Monte-Generoso-Baan lyt uff 273 m ü. M. vor èm SBB-Baanhof Capolago-Riva S. Vitale. D Endschtation Lago isch 300 Meter nördlicher un dirèkt am Ufer vum Luganersee bi dè Schiffschtation stationyrt, wörd allerdings nur ei Mòl am Daag bediènt. Ab dè Dalschtation übberquert d Zaaradbaan mit èrè Brugg d Gotthardbaan-Streggi un gòt steil a dè Weschtflankè vum südlichè Gròt d Haaldè uè. Nõch èm Keerdunnel wechslèt d Trassè uff d Oschtflankè vum Südgròt, è bitzeli obberhalb chunnt uff 707 m ü. M. d Halteschtell un Uuswychi San Nicolao. A dè Oschtflankè, wo absits vum Luganer See lyt, stygt d Trassè am dè nò bewaaldetè Haaldè witter uè un erreicht churz vor dè Baumgränz d Uuswychi Bellavischta (1'222 m ü. M.). Vo 1891 bis 1913 hèt s Trämli Bellavischta (TB) – è Rösslibäänli mit Spurwitti 600 mm – sèbbi Station mit èm Hotel Paschta vobundè.
Dr Adeodatus II. (au Deusdedit II., * z Rom; † 17. Juni 676) isch vum 11. April 672 bis zue sym Dood Paapscht un Bischof vu Rom gsii. Voreb er Paapscht wooren isch, isch er Mench im Erasmuschlooschter z Rom gsii. Dr Adeodatus II. het si nit seli in di wältli Bolitik yygmischlet un het geg dr Monotheletismus kämpft. Är soll aarg gietig un grooßziigig gsii syy. Sy kadoolische Maandaag isch dr 17. Juni, sy Doodesdaag. Är isch im Petersdom vergraabe woore. Friedrich Wilhelm Bautz: Adeodatus. In: Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon (BBKL). Band 1, Hamm 1975, Sp. 37. Commons: Adeodatus II. – Sammlig vo Multimediadateie Normdate: GND: 100935389 | VIAF: 22494317
Dr Hailig Benedikt II. (* z Rom; † 8. Mai 685 au dert) isch vu 683 bis zue sym Dood Papscht un Bischof vu Rom gsii. Dr Benedikt II. isch us dr reemische Familie vu dr Savelli chuu. Är isch Noofolgervum Leo II. gsii, und rotz ass er scho im Juni 683 gwehlt woren isch, isch er erscht am 26. Juni 684 gweiht wore, wel sy Wahl zerscht dur dr Chaiser Konstantin IV. z Konstantinopel het mieße bstetigt wäre. Är het si erfolgrych Miei gee, d Weschtchilche mit em Herrscher vum Byzantinische Rych uuszsehne, nodäm dr Monotheletismusstryt vorhär e argi Lascht gsii isch fir s Verhältnis. Är het s zem Byschpel gschafft, ass d Wahl vu dr chimftige Päpscht dur dr Exarch z Ravenna het chenne bstetigt wäre. Au het er s gschafft, ass d Autokephalie vu Ravenna ufglupft woren isch. Am 8. Mai 685 isch er z Rom gstorbe. Sy kadoolische Mahndaag isch sy Doodesdaag, dr 8. Mai. Friedrich Wilhelm Bautz: Benedikt II., Papst. In: Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon (BBKL). Band 1, Hamm 1975, Sp. 481–482. Georg Schwaiger: Benedikt II. In: Lexikon des Mittelalters (LexMA). Band 1, Artemis & Winkler, Münche/Züri 1980, ISBN 3-7608-8901-8, Sp. 1858. Commons: Benedikt II. – Sammlig
S Locarno Film Festival (bis 2016 Festival del film Locarno, 2017–2018 Locarno Festival) findet syter anne 1946 all Johr im Augschte in dr Stadt Locarno im Kanton Tessin in dr Schwyz statt. S gheert no dr Filmfeschtspiil vu Venedig un em Moskauer Filmfeschtival, wu scho in dr 1930er Johr grindet wore sin, un näb dr Filmfeschtspiil vu Cannes un em Filmfeschtival Karlovy Vary (alli 1946 grindet) zue der eltschte Filmfeschtspiil uf dr Wält. Wie sälli zellt s zue dr Filmchunschfeschtival mit eme Spiilfilmwettbewärb no dr Vorgabe vu dr Filmproduzänteverainigung FIAPF (A-Kategory-Feschtival). In däne elf Dääg, wu s Feschtivall goot, wäre hunderti Film zaigt. E Hufe Film wäre as Freiluftvorfierig uf dr Piazza Grande in dr Altstadt vu Locarno uf ere Großlyynwand zaigt. Syter anne 1968 wird as Hauptbryys fir dr bescht Wettbewärbsfilm dr Pardo d’oro, dr Guldi Leopard, vergee. D Uuszaichnig isch mi 90.000 Schwyzer Franke dotiert, wu zue glyche Dail an dr Reschiseer un dr Broduzänt vum Film goot. Commons: Locarno Festival – Sammlig vo Multimediadateie Offiziälli Websyte vum Internationale Filmfeschtival vu Locarno alli Bryysdreeger Normdate: VIAF: 144813017