rlitschk/wikidir huggingface dataset:
D Heidi Bertha Auguste Kabel, ghyroteni Mahler (* 27. Augschte 1914 z Hamburg; † 15. Juni 2010 ebe dert), isch e dytschi Volksschauspileri gsi. D Heidi Kabel isch im Huus in dr Große Bleiche Nr. 30 z Hamburg uf d Wält chuu, diräkt vis-a-vis vum hitige Ohnsorg-Theater. Ihre Vater isch e Druckereibsitzer gsi un zytwyys Vorsitzer vum Verein geborener Hamburger e. V. Syy Bedriib „Kabel Druck“ un syy Kabel-Verlag git s bis hite. Ihri Mueter isch Huusfrau gsi. Eigetli het d Heidi sotte Kunzärtpianischti gee, aber si het nit gnue Talänt gha. Anne 1932 isch si mit ere Fryndin zum Vorschwätze in dr „Niederdeutschen Bühne Hamburg“ gange, em hitige Ohnsorg-Theater, eme Theater, wu Stuck uf Plattdytsch uffiert. Doderbyy isch si entdeckt wore un het vum Theatergrinder Richard Ohnsorg ihre erscht Engaschmänt im Stuck „Ralves Carstens“ iberchuu. Si het Schauspiilunterricht gnuu un isch iber 66 Johr uf dr Bihni blibe. Ihri Schauspiilkarriere umfasst insgsamt 75 Johr. Anne 1937 het si ihre Kolleg Hans Mahler (1900–1970) ghyrote. Dää isch 1949 as Noofolger vum Rudolf Beiswanger Leiter vum Ohnsorg-Theater wore un het e große Yyfluss gha uf d Rolle vu dr Heidi Kabel. Si het syt 1954 dur d Färsehiberdragige vu Theateruffierige us
Lucelle JU, uf Dütsch Lützel, isch en Wiler wo zu de Gmeind Pleigne ghört. De Wiler ligt direkt an de französische Gränze im Schwiizer Kanton Jura. D Ursprüng vom jurasische Wiler Lucelle liget im frühene Chloschter, wo im 1123/24 genau uf de Sproochgränze zwischem dütschsprochige Sundgau und em welsche Jura gründt worden isch. D Ruine vom ehemolige Chloschter liget im Elsass, aber einigi Näbegebäude vom ehemolige Chloschter ghöret scho zu de Schwiiz. Au d Gränzkontrollschtelle isch uf Schwiizer Territorium, ebeso wi ne grosse Buurehof. Zu Lucelle ghört au de Lìtzelstausee grad an de Gränze zu Frankriich, wo zwar chli aber äinewäg de gröschti See im Kanton Jura isch. Volker Reinhardt (Hrsg.): Handbuch der historischen Stätten. Schweiz und Liechtenstein, Stuttgart 1996. Commons: Lucelle JU – Sammlig vo Multimediadateie André Chèvre: Lützel. In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz. 47.4202777777787.2447222222222Koordinate: 47° 25′ N, 7° 15′ O; CH1903: 585368 / 252182
D Bertha (* um 1116 † no 1148) isch Markgrefi vu Bade un Verona gsi. Ihri Härchumft isch nit sicher. Ass si ne Dochter vum Chenig Konrad III. un dr Gertrud vu Comburg isch, giltet mittlerwyli as widerlait. D Bertha het vor 1134 dr Hermann III. vu Bade ghyrote. Us däre Eh isch ei Suhn fiirigange: Hermann († 13. Septämber 1190); speter dr regiered Markgrof No ihrem Dod anne 1148 isch si in dr Grablegi vu dr Markgrofe vu Bade begrabe wore, im Augustiner-Koorherrestift St. Pancratius z Bagene. In ere zwote Eh het dr Hermann III. d Maria vu Behme ghyrote, d Dochter vum Herzog Soběslav I. Gerhard Hartmann und Karl Rudolf Schnith. Die Kaiser-1200 Jahre europäische Geschichte. Genehmigte Lizenzausgabe für Verlagsgruppe Weltbild GmbH, Augsburg, 2003, ISBN 3-8289-0549-8 Tobias Weller: Die Heiratspolitik des deutschen Hochadels im 12. Jahrhundert. S. 217/218
D Maria vu Behme († um 1160) isch Markgrefi vu Bade un Verona gsi. Si isch d Dochter vum Herzog Soběslav I. un dr Adleyta, dr Dochter vum Almusch vu Ungarn (Almuš Uherský). D Maria isch d Änkeldochter vum erschte behmische Chenig Vratislav II. In ere erschte Eh het d Maria vu Behme 1138 dr Markgrof Leopold IV. vu Eschtryych († 18. Oktober 1141) ghyrote, wu syter anne 1139 au dr Herzog vu Bayern gsi isch. Noch em Dod vum Leopold IV. het d Maria dr Markgrof Hermann III. vu Bade ghyrote. No ihrem Dod anne um 1160 isch si in dr Grablegi vu dr Markgrofe vu Bade begrabe wore, im Augustiner-Koorherrestift St. Pancratius z Bagene.
D Judit vu Bade († 1162) isch Markgrefi vu Bade gsi. D Judit vu Bade isch d Dochter vum Markgrof Hermann II. vu Bade un dr Judith vu Bagene gsi. Ihre Brueder isch dr speter regiered Markgrof Hermann III. vu Bade gsi. Si het dr Herzog Ulrich I. vu Kärnten († 1144) ghyrote. 'Usb däre Eh sin die Chinder fiirigange: Heinrich V. († 1161), Herzog vu Kärnten Hermann (II.) († 1181), Herzog vu Kärnten Ulrich († vor 1161), Grof vu Laibach Gottfried († vor 1144), Mench
D Judit vu Sülchen-Backnang († um 1123 z Bagene) isch d Frau vum Hermann II. gsi, em Markgrof vu Limburg un spetere Markgrof vu Bade. D Judit vu Bagene isch d Dochter vum Hesso III. (un d Änkeldochter vum 1057 gnännte Grof Hesso II. vu Sülchen) un syyre Frau Gisela vu Bagene, un d Schweschter vum Sigehard vu Wolfsölden, wu ab 1075 di nej Burg Wolfsölden as neje Herrschaftsmittelpunkt vu dr Familie het böue loo. Si het in d Eh di umfangryyche Bsitzige am mittlere Neckar mit em Schwärpunkt Bagene yybrocht, wu s ihrem Mann megli gmacht gha hän, dert e neje Herrschaftsschwärpunkt z bilde. Dr Markgrof Hermann II. un syy Frau Judit hän anne 1116 as neji Familiegrablegi s Augustiner-Koorherrestift mit dr Stiftschilche St. Pankratius z Bagene grindet, wu si beidi begrabe wore sin. Us dr Eh mit em Hermann II. vu Bade sin die Chinder fiirigange: Hermann († 16. Jänner 1160), isch dr Noofolger vu syym Vater as Markgrof gsi. Judit († 1162) ∞ Herzog Ulrich I. vu Kärnte († 1144) Hansmartin Schwarzmaier u. a., Geschichte Badens in Bildern. 1100–1918. Stuttgart, Berlin, Köln: Kohlhammer, 1993. ISBN 3-17-012088-3 (noch mit der älteren Zuordnung der Judith (S. 24)) Ottilie Kilian:
D Judith di Elter ( † 1091 z Salerno) isch d Frau vum Markgrof Hermann I. vu Verona gsi, em Begrinder vu dr Linie vu dr Markgrofe vu Bade. Vu dr Judith chännt mer nume dr Vornamme, e Yyreihig in eini vu dr sidweschtdytsche Adelsfamilie isch nonig glunge. Dr Vornamme Judith chennt in d Familie vu dr Welfe wyyse. Di Vermuetig, wu vu dr eltere Forschig ufgstellt woren isch, ass si ne Dochter vun eme Grof vu Calp gsi isch, isch no dr nejere Forschig widerleit. Wu ihre Mann no syyne Erfahrige im Burgerchrieg im Investiturstryt, wu di schwebische Stammland vu dr Zähringer verwieschtet gha het, sich anne 1073 ins Chloschter Cluny zruckzoge gha het, het au si sich vum wältlige Läbe zruckzoge, het e große Deil vu ihrem Erb em Chloschter Hirsau gschänkt un isch speter uf Salerno gange zum Papscht Urban II., wu si anne 1091 gstorben isch. D Judith wird in dr eltere Literatur als mit dr Judith vu Bagene glyychgsetzt, was aber no dr nejere Forschig nit zuedrifft. Us dr Eh mit em Hermann vu Verona sin die Chinder fiirigange: Hermann (* um 1060; † 8. Oktober 1130); as Hermann I. Markgrof vu Bade. Dr Hermann
D Bertha vu Dibenga († 24. Februar 1169) isch Markgrefi vu Bade un Verona gsi. D Bertha isch d Dochter gsi vum Pfalzgrof Ludwig vu Dibenga. Si het vor 1162 dr Markgrof Hermann IV. vu Bade ghyrote. Us däre Eh sin sächs Chinder fiirigange, Hermann V., Markgrof vu Bade († 16. Jänner 1243), Heinrich I., Markgrof vu Bade-Susebärg († 2. Juli 1231), wu mit de Agnes verhyrootet gsi isch, Friedrich (* um 1167; † 1217 gfalle), wu Mitregänt gsi isch, d Jutta, d Bertha und d Gertrud († vor 1225), wo de Albrecht II., Grof vu Egisheim un Dagsburg († 1211) ghyrote het. Ihre Mann Hermann IV. isch Deilnämmer am Dritte Chryzzug gsi und isch anne 1190 z Antiochia gfalle. No ihrem Dod isch d Bertha vu Dibenga in dr Grablegi vu dr Markgrofe vu Bade begrabe wore, im Augustiner-Koorherrestift St. Pancratius z Bagene.
D Gertrud vu Bade (* vor 1160; † vor 1225) isch e markgrefligi Prinzässi vu Bade gsi un e Grefi vu Dagsburg. D Gertrud isch e Dochter gsi vum Markgrof Hermann IV. vu Bade un dr Bertha vu Dibenga, dr Dochter vum Ludwig vu Dibenga. Si isch e Schweschter zum Markgrof Hermann V. vu Bade. D Gertrud het um 1180 dr Grof Albrecht II. vu Dagsburg († 1211) ghyrote. Us döre Eh isch ei dochter fiirigange: Gertrud († 1225), ∞ I 1215 dr Herzog Theobald I. vu Lothringe, ∞ II um 1217 dr Grof Theobald IV. vu Champagne, Chenig vu Navarra, wu si um 1223 verstoße het, ∞ III 1224 dr Simon vu Leiningen.
Dr Markgrof Friedrich vu Bade (* um 1167; † 1217/1218 z Damiette) isch as Mitregänt Markgrof vu Bade un vu Verona gsi. Dr Friedrich isch e Suhn vum Hermann IV. vu Bade un dr Bertha vu Dibenga gsi, ere Dochter vum Pfalzgrof Ludwig vu Dibenga. Dr Markgrof Friedrich isch mit em Chenig Andreas II. vu Ungarn in dr Chrieg gege Ägypte zoge un isch anne 1217 bi Damiette gfalle. Eduard Winkelmann: Jahrbücher der Deutschen Geschichte, Philipp von Schwaben und Otto IV. von Braunschweig 2. Buch. Verlag von Duncker & Humblot, Leipzig 1873, Seite 123, 236, 285, 393 und 451
D Mechthild vu Bade (* no 1225; † no 1258) isch Grefi vu Wirttebärg gsi. D Mechthild isch d Dochter vum Markgrof Hermann V. v Bade un dr Irmengard vu dr Pfalz gsi. Si het vor em 4. April 1251 dr Grof Ulrich I. vu Wirttebärg, dr Stifter, ghyrote Die Hochzyt isch fir d Entwicklig vu Wirttebärg un Bade zimli wichtig gsi: s Huus bade het dr Schwärpunkt vu syyre Herrschaft verlageret vu dr Bsitzige im mittlere Neckarruum in dr nerflig Schwarzwald zwische Pforze un Bade. Mit däre Hochzyt isch di spete Landeshauptstadt Stuegert zue Wirttebärg chuu. Us dr Eh vu dr Mechthild mit em Ulrich I. sin die Chinder fiirigange: Ulrich II., Grof vu Wirttebärg (* no 1253; † 1279) Agnes (* vor 1264; † 1305) Mechthild (* vor 1264; † vor 1284). D Mechthild vu Bade isch in dr Stiftschilche Beutelsbach vergrabe wore. Ihri Bei sin 1316 oder 1320 uf Stuegert in di dertig Stiftschilche iberfiert wore. Gerhard Raff, Hie gut Wirtemberg allewege, das Haus Württemberg von Graf Ulrich dem Stifter bis Herzog Ludwig, Stuttgart: Dt. Verl.-Anst. 1988, 3. Auflage, Dezember 1994, ISBN 3-421-06335-4
Dr Markgrof (Lat. marchio oder marchisus) isch dr Titel fir Grof as cheniglige bzw. chaiserlige Amtsdreger, wu ne Gränzmarch zum Läche gha het, also ne Biet, wu diräkt an dr Ryychsgränze vum Fränkische Ryych bzw. em Oschtfrankeryych gläge un zur Verteidigung vu däre Gränze yygrichtet woren isch. Fir dr Markgrof isch au dr Titel Gränzgrof (Comes terminalis) gängig gsi. Im Heilige Remische Ryych sin d Markgrofe Aagherigi vum Ryychsfirschtestand un dodermit dr Herzeg faktisch glyychgstellt gsi. S Amt vum Markgrof isch vum Chaiser Karl em Große um 800 yygfiert un vu syyne Noofolger langi Zyt byybhalte wore. Em Karl syy Ziil isch es gsi, d Gränze vum Ryych gege Aagriff vu usse z sichere. Ass si ihri risikoryych Ufgab hän chenne erfille, hän d Markgrofe Gränzbiet as diräkt Läche vum Chenig bzw. vum Chaiser iberchuu. D Markgrofe hän gegeniber dr normale Grofe bsunderi Rächt. Zem Byschpel hän si dr Heerbann un di hoch Grichtsbarkeit gha. Si hän au chenne Bfeschtigunge aaordne un hän doderzue e greßeri Aazahl vu fränkische Vasalle as Unterstitzig zuegwise kriegt. Die Vollmachte hän ene as Befählshaber vu wichtige Gränzmarche e groß Sälbständigkeit gee, wu däre vu dr Stammesherzeg glyych gsi isch. Wehrhafti Buure sin im ganze
Dr Gebhard III. vu Zähringe († 12. Novämber 1110) isch ab 1084 Bischof vu Konschtanz gsi. Dr Gebhard III. isch e Suhn vum Berthold I. vu Zähringe un dr Richwara gsi. Är isch im Investiturstryt e prominänte Verdrätter vu dr päpschtlige Bartei gege dr Chaiser Heinrich IV gsi. Anne 1089 isch er vum Papscht Urban II. zum päpschtlige Legate z Dytschland ernännt wore. Dr Gebhard het d Sihn vum Heinrich IV. gege ihre Vater unterstitzt. Är het versuecht fir dr Konrad anne 1093 s Herzogtum Schwabe un Bayern z gwinne un het em Heinrich V. dr päpschtli Sege iberbrocht. Är isch vum Heinrich IV. vu syym bischeflige Stuel verdirbe wore, het aber, au vum Paschalis II. as Legat bstetigt, syy Widerstand furtgsetzt un het e große Yyfluss gha uf dr Ingelheimer Ryychsdag 1105, wu dr Heinrich IV. gnetigt woren isch, uf dr Drohn z versichte. Gerold Meyer von Knonau: Gebhard III., Bischof von Constanz. In: Allgemeine Deutsche Biographie (ADB). Band 8, Duncker & Humblot, Leipzig 1878, S. 453–457. Bruno W. Häuptli: Gebhard III. von Zähringen. In: Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon (BBKL). Band 24, Nordhausen 2005, ISBN 3-88309-247-9, Sp. 676–680. Karl Schmid: Gebhard III., Bischof von Kosntanz. In: Neue Deutsche Biographie (NDB). Band
Briefträger Müller isch a deitscha Farbfilmkomeede vom Regisseur John Reinhardt us-em Johr 1953 mit-em Heinz Rühmann en dr Titlroll. Gleichzeidig hot der au als Co-Regisseur fungiirt. D Enna-Ufnahma send en de UFA-Studios z Berlin-Tempelhof ond em Hotel „Gehrhus“ z Berlin-Grunewald dreht worra ond d Ussa-Ufnahma am Bodasee, hauptsächlich z Meersburg. S erscht Mol ens Kino komma isch der Film am 1. Oktobr 1953 em Universum-Filmtheatr z Stuegert. Bald a Virtljohrhondrt vorsiiht dr Titus Müller sein Denscht als Briafträgr en-ra siddeitscha Kleistadt. A-ma scheena Dag fangt s Schicksal ôô, sei Leaba ganz gheerig duranandrzowirbla. Sei stenkreicha Dande Anna hot s Zeitliche gsegnet ond ihrn Neffa Titus zom Erba eigsetzt. Abr eigentlich isch dr richtig Erb jô d Ambrosia, dr Hond vo dr Dande. Weil dui abr da Titus fir bsondrs tiirliab helt, däff der dr Nutzniaßr vo ihre Milliona sei, ond zwar so lang, bis au d Ambrosia da letschda Schnaufr duat. Nôô soll dr Tiirschutzvorei da Rescht vom Vormeega griaga. Eigentlich isch dr Titus Müller gar et guad uf d Hond zo schbrecha; se hend-em schau z oft seine Hosa vorrissa. Drom braucht’s au a schees Weile Zeit, bis’r sich mit dera Ambrosia ôôgfreindet hot. Abr was duat mr et
Chlepfmoscht, Schum- oder Perlwy, isch es Schprudugetränk, wo nume ganz wenig Aukohou het und verglychbar isch mit Schämpis, Sekt, Prosecco oder Suuser, wo nach em Gäre vom Obschtsaft Cholesüüri produziert. Chlepfmoscht werd us Truube, aber ou us Öpfu u Bire gmacht. Goofe trinke gärn Chlepfmoscht zum Siuveschter oder zum Geburi, vor auem drum, wüus bym Uftue „chlepft“ (drum dr Name). Es isch aber ou schüsch es augemeins Erfrüschigsgetränk o für Erwachseni vor auem im Summer. I dr Schwyz gits e Härschteuer, wo es verglychbars, kommerzieus Produkt macht, wo populär worde isch. Es isch ungerem Name „Rimuss“ gläufig, woby „Ri“ für Riesling und -„muss“ für moussiere schteit. Rimuss Gudrun Mangold: Most - Das Buch zu Apfel- und Birnenwein. Silberburg-Verlag, Tübingen 2003, ISBN 3-87407-557-5.
Röschti ([ˈrøːʃti]), im Seisler Dialäkt Brägel oder Brägu, uf Luzärnisch Brausi, im Aargau Bräusi, im Walliserdütsch Häärpflchoch, wyter ume i der Schwyz früehner prägleti oder präätlet/pröötlet oder praate/prootni oder gchochet(i) Härdöpfel, isch e Spezialität vo der Dütschschwyzer Chuchi und das in som ene Maass, ass d Gränze zwüsche de dütsch- und de französischspraachige Schwyz Röschtigrabe gnennt wird. D Röschti isch e Zuebereitigsart vo Härdöpfu, wome zersch tuet im heisse Wasser choche u de e Nacht i Chüeuschrank schteut. Am nächschte Tag tuet me si schinte u nähr di gschintete Härdöpfle raschple. Ire Gussisepfanne tuet me de mit e chly Anke d Röschti aabrätle. Das isch die bärnischi Zuebereitigsart. Es isch sehr umschtritte, weles die originale Art zum Röschti choche isch. Aus Bylag git me z Bärn es bräglets Ei oder Schpäck drzue und z Züri gschnätzlets Chaubsfleisch. Hie gseht dr, wie me Röschti chochet: Röschti choche zersch Härdöpfu choche nähr raschple u brägle Schöne! Commons: Röschti – Sammlig vo Multimediadateie Sprachatlas der deutschen Schweiz Band V 197.
Wertkauf isch e dytsche Einzelhandelskonzärn gsi, wu bis zue dr Ibernahm dur d US-Supermärtchette Wal-Mart 21 Märt gha het. D Hauptverwaltig vum Konzärn isch z Charlsrue gsi. Di erscht Filiale het dr Hugo Mann anne 1958 z Charlsrue ufgmacht. Uf ere Verchaufsflechi vu rund 3500 m² sin aber kei Läbesmittel abotte wore. Acht Johr speter, 1966, isch s zweit Verchaufshuus z Fryybeg ufgmacht wore mit ere Flechi vu 6000 m². Anne 1968 het s Unternämme schließli s zue sällem Zytpunkt grescht europäisch SB-Warehuus im Minchner Euro-Induschtriipark ufgmacht mit ere Verchaufsflechi vu 13.500 m². Bis am Änd het die Chette mit ca. 6000 Mitarbeiter e Johresumsatz vu bis zue 1,5 Milliarde Euro gwirtschaftet. Dr Eigetimer sin dr Hugo Mann un syy Frau Irene, geb. Porst gsi. Dr Mann het scho d Mebelchette Mann Mobilia grindet gha, wu Wertkauf speter drus fiirigangen un derno abgspalte woren isch. Noch em Verchauf vu dr Wertkauf-Märt an di amerikanisch Handelschette Wal-Mart anne 1997 het s nume no d Mebelmärt Mann Mobilia z Manne, z Charlsrue, z Wiesbaden, z Dreieich, z Ludwigsburg, z Fryybeg un z Eschborn gee. Zum 1. Juli 2005 isch d Mebelchette Mann Mobilia vu dr eschtryychische XXXLutz-Gruppe mit Sitz z Wels ibernuu
De Findling vom Geissturm isch en grosse Schtei, wo z Züri am Oscht-Egge (Chilegass/Zwingliplatz) vom Theologische Seminar vo de Uni Züri z finden isch. Er isch öppe 1800 Kilogramm schwer. De Findling isch ursprünglich en Teil vo de Muur vom Geissturm gsi. De Geissturm, wo zu de Befeschtigungsaalag vo Züri ghört het, isch es Pulvermagazin vo de Schtadt gsi. I de Turm het am 10. Juni 1652 de Blitz iigschloh. Wäg em Pulver isch de Turm explodiert und de Stei isch öppe 230 Meter wit gfloge, bis a die Schtell, wo men en hüt no cha aaluege. Zeugen von gestern, Visionen von heute (Memento vom 28. Augschte 2019 im Internet Archive) Artikel vom 5. Juli 2005 uf news.uzh.ch Der ehemalige Geissturm (Memento vom 28. Augschte 2019 im Internet Archive) uf alt-zueri.ch 47.3701398.544778Koordinate: 47° 22′ 12,5″ N, 8° 32′ 41,2″ O; CH1903: 683547 / 247177
Remseck am Neckar isch a Stadt an dr nordeschtlige Stadtgränze vu Stuegert z Bade-Wirttebärg. Si isch di segstgrescht Stadt vum Landchreis Ludisburg . Die Gmei, wu erscht im Ramme vu dr Gebietsreform zum 1. Jänner 1975 zerscht unter em Namme Aldingen am Neckar nej bildet woren isch, het anne 1977 dr Namme „Remseck am Neckar“ iberchuu un isch syter em 1. Jänner 2004 ne Großi Chreisstadt. Remseck am Neckar lyt vor dr Dor vu dr Landeshauptstadt Stuegert im Dal vum Necker un an dr Remes, wu do mindet. D Ortschafte links vum Necker zelle zum sognännte Lange Fäld, d Ortschafte rächts vum Nekcer zue dr Bagener Bucht. Dr niderscht Punkt im Stadtgebiet isch mit 203 m s Flussbett vum Necker, dr hegscht Punkt lyt im Hochberger Wald uf 299 m NN. Die Stedt un Gmeine gränze an d Stadt Remseck (im Uhrzeigersinn vu Weschte uus): Kornweschte, Ludisburg un Marbach (alli Landchreis Ludisburg), Woeblenge un Fellbach (beidi Rems-Murr-Chreis) un Stuegert. D Stadt Remseck am Neckar bstoht us dr segs Ortsdeil Aldenge, Hochberg, Hochdorf, Neckergreanenge, Neckerrems un Pattonville. Mit Uusnahm vum Ortsdeil Pattonville, wu bis 1993 a Sidlig vum amerikanische amerikanischi Militer gsi isch, sin die Ortsdeil ehmoligi Gmeine. Die hän glyych
Mit Röschtigrabe (uf französisch wird näbem Wort Röschtigrabe mängisch au Rideau de Rösti gseit, wo soviil heisst wie Röschtivorhang, oder Barrière de Rösti, wo sovil wie Röschtibarriere oder Röschtihürde heisst) isch dr Mentalitätsunterschid, ebe en Grabe, zwüschem Wälschland und de Dütschschwiiz gmeint. Obs de überhaupt git, isch starch umschtritte. Wiu au a mängem Ort s Vorurteil bschteit, im Wälschland gäbs keini Röschti, het me des Wort bruucht, für der Ungerschiid dütlich z mache. Aus Argument für de Röschtigrabe wird immer wider druf verwise, dass bi Vouksabschtimmige s Wälschland anderscht schtimmt wi d Dütschschwiiz. Bi ere genauere Analyse vo de Abschtimmige muess me aber säge, dass es nöd gäng so isch. Am dütlichschte isch de Unterschiid zwüschem Wälschland und de Dütschschwiiz in Abschtimmige zu ussepolitische und soziale Themene feschtzschtelle. Bi de Abstimmig über de EWR-Bitrit hei zum Bischspil alli welsche Kantön de Vorlag zugschtimmt, wobi d Zueschtimmig zwüsche 80 % im Waadtland und 55,8 % im Wallis gläge het, wobi in de Dütschschwiiz d Ablehnig, abgseh vo de beide Basel, einhellig isch gsi. Am dütlichschte Abglehnt worde isch de EWR-Bitritt z Uri mit 74,9 %. Au bi de Abschtimmig über d Intiative für e soziali Einheitskrankekasse isch de Unterschiid dütlich gsi.
Dr Fränk Schleck (* 15. April 1980 z Luxeburg) isch e luxeburgische Profi-Strossevelorennfahrer. Dr Velorennfahrer Andy Schleck isch si Brueder. Im Schleck si Vater, dr Johny Schleck isch au Radprofi gsi, und dr Fränk het in de Jugendmannschafte afo fahre, wo vom Claude Conter trainiert worde si, und wo au si elter Brueder Steve und der spöter luxeburgisch Radprofi Kim Kirchen drzue ghört hai. Spöter isch er e baar Johr im Usland dätig gsi, z. B. bi De Nardi z Italie oder z Frankriich. Die guete Kontakt vom Marcel Gilles hai s em möglig gmacht, ei Monet im Team CSC-Saxo Bank vom Bjarne Riis z fahre, und er het dank siine guete Leistige e Festastellig übercho. Si Brueder Andy fährt sit 2005 au für s Saxo Bank Team. Am 16. April 2006 het dr Fränk s Amstel Gold Race. E wiitere bedütende Erfolg het dr Schleck am 18. Juli 2006 gfiirt, won er d Königsetappe vo der Tour de France vo Gap uf L’Alpe d’Huez gwunne het. Eso isch er der erst luxeburgisch Velofahrer sit em Edy Schütz im Johr 1966 gsi, won e Etappe bi der Tour de France gwunne het. Am 27. April 2008 isch er bi Lüttich–Bastogne–Lüttich
Python /ˈpaɪθn̩/ isch e Programmiersprooch wo vorallem uf gueti Lesbarkeit setzt. Oft wird Python als Skriptsprooch benutzt, das haisst, de Sourcecode wird diräkt bim Usführe compiliert und usgführt. So chan sie zum Bispiil bi OpenOffice.org oder Blender zur Erwiiterig vo dene Program gnutzt werdä. Sie isch i de 90er-Johr vom Guido van Rossum entwickelt worde und wird vo de "Python Software Foundation" betreut und wiiter entwicklet. E eifachs "Hallo Wält!" loht sich mit Python wie folgt usgeh: print("Hallo Wält!") Offizielli Websiite Istieg i Python
Mit bilabial meint mer in de Phonetik en Artikulationsort. Un zwar die Konsonante, wo mer d Unter- un Oberlippe defür bruucht. Zum Byspil duet mer bim Luut /m/ wie in „Muus“ beidi Lippe zämmedrugge. Im Alemannische gits drüü bilabiali Konsonante: /p/, /b/ un /m/. Die drüü sin unter de Sprooche vo de Wält au die hüüfiggschte bilabiale Luut, di andre sin änder sälte. Bilabiali Luut gits in fascht jedere Sprooch, zue de sältene Ussnaame ghöre s Mohawk un s Tlingit, beids Sprooche vo Nordamerika. S Änglisch /w/ wie in water isch au bilabial, allerdings wird zuesätzlich au wyter hinte im Mund, bim weiche Gaume (Velum) e engi bildet. Wäge däm sait mer däm Luut „labiovelar“.
Mit labiodental meint mer in de Phonetik en Artikulationsort. Un zwar die Konsonante, wo mit de Unterlippe (lat. labia) un de Obere Zään (lat. dentes) artikuliert werde. Zum Byspil duet mer bim /f/ in „Fisch“, d Oberzään aa d Unterlippe drugge. S Alemannisch het je nooch Dialäkt bis zue fümf labiodentali Konsonante: de labiodentale Fortis wie in offe, di labiodentali Lenis wie in Ofe, de labiodentale Approximant wie in Wasser, s labiodentali Affrikat wie in Pfiil un allophonisch de labiodentale Nasal wie in Gämf.
S plattdytsch Wort vum Johr (niderdt. Plattdüütsch Woort vun’t Johr) wird syter anne 1995 uusgwehlt. In de erschte Johr het des dr Landesheimatverband Meckleburg-Vorpommern zäme mit em Fritz-Reuter-Literaturmuseum z Stavenhagen gmacht, syt dr Landesheimatverband 2012 bankrott gangen isch, macht s Literaturmuseum ellai wyter. Bekannt gee wird s plattdytsch Wort vum Johr als bi dr Fritz-Reuter-Feschtschpiil. Anne 2010 het s zum plattdytsche Wort vum Johr insgsamt 123 Vorschleg gee vu 86 Yysänder. S git drej Kategorie: „dat schönste plattdütsche Wurt“ (s schenscht plattdytsch Wort, syt 1995) „den besten aktuellen plattdütschen Utdruck“ (dr bescht aktuäll plattdytsch Uusdruck, syt 2004) „de beste Redensort oder dat beste Sprichwurt“ (di bescht Redensart oder s bescht Sprichwort, syt 2004) 1995: Schnarrenpüster (eigentümlicher Mensch) 1997: Klaukschieter (Klugscheißer) 1998: Eurodalermaless (Euroärger) 1999: Dat Figiliensche Johr Tweidusend (Jahr-2000-Problem) 2000: Brägenkloeterige Kauh (Dumme Kuh) 2001: begriesmulen (fehlschlagen, jemanden anführen) 2002: upsternaatsch/obsternaatsch (aufsässig, starrköpfig) 2003: swienplietsch (gerissen, schlau, pfiffig) 2004: begäuschen (beruhigen, beschwichtigen, überreden) 2005: upfidummen/upfidummt (sich auffällig anziehen/ sich herausputzen) 2006: min Herzing (mein Herzchen, mein Liebling) 2007: Oeschen (Busch-Windröschen) 2008: Plüschmors (Hummel) 2009: Spijöök (Spaß, Flunkerei) 2010: langtöögsch (langsam) 2011: öllerhaftig (altmodisch) 2013: rallögen (bsinnigslos oder schloferig d Auge verdrille) 2015: kommodig (behaglich) 2016: Dwarsdriewer (Quertreiber, Querulant) 2018: Hartpuckern