rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Tichu (uf Bärndütsch mängysch o Tychu) isch es Chaartespiu wo uursprünglech z Bärn isch entwicklet worde. Es wird normalerwyys z viert gspiut, es git aber o Wariante wo z dritt, z acht oder y angere Kombynatyone chöy gspiut wärde. Di klassyschy Wersyon mit vier Spiler isch auerdings mit Abstang am beliebtyschte. Ds Deck ungerscheidet sech grundsätzlech nume liecht vome Pokerdeck. D Chaarte wärde im Tichu y vier Farbe ungerteut - rot, blau, schwarz u grüen. Der Wärt vo de Chaarte geit vo zwöy bis Ass. Zudäm git's aber no vier Spezyaucharte: der Drache, der Föönyggs, der Hung u ds Mah-Jong (me seit dere Chaarte o der Nagu oder ds Eis). Uf di gnauy Bedütyg vo de Speziaucharte wird wyter unger no ygange. Zersch müesse di vier Spiler y zwöy Tyyms yteut wärde. Iz wärde d Chaarte guet gmischlet u y d Mitty vom Tisch gleit. Am Chlapf nache ziet iz ei Spiler nachem angere je ei Chaarte, bis der Stapu furt isch. Ds Zyu vom Spiu isches, di eigete Chaarte us erschts los z wärde u derby müglechscht viu Pünkt z erzyle. Aber achtung! Me spiut im Tyym u muess geng o ufe Partner Rücksicht nää. Bevor das ds Spiu
D Wanderradde (latynisch: Rattus norvegicus) isch es Nagedier. Es isch e grossi Raddesorte; dr Körper isch öppe 18 bis 28 Santimeter lang und dr Schwanz nomol bis 22 Santimeter drzue. Si chönne öppe drüü Joor alt wärde. D Männli sind grösser als d Wiibli. S Fääli het bi junge Radde e rotbruuni oder dunkelbruuni Farb, spöter wird’s röötlech und bi eltere Dier wider dünkler. D Radde het i dr Natur verstreut i de Wälder und i Landschafte mit Strüücher gläbt und meischtens Pflanze gfrässe. D Dieraart het früener nume im Nordoschte vo Asie gläpt, i Regioone, wo hütt zu Sibirie, China, Korea und Japan ghöre, und si isch erscht vo de Möntsche als «Kulturfolger» unabsichtlech i anderi Gebiet brocht worde. Mit de Schiff sind d Wanderradden uf alli Kontinänt usser d Antarktis cho. Sid em 18. Joorhundert het me Nochrichte vonne us Europa und Amerika. Mit de Wanderige und em Güetervercheer vo de Möntsche isch d Wanderradde als «Neozoe» au id Sidlige und d Stedt cho, wo si vo de Vorrööt und de Abfäll läpt und näbe pflanzleche Sache au Fleisch frisst. Si isch für d Gsundheit es Risiko, wil si d Läbensmiddel veträckt und Chrankete übertreit, bsunders au mit
D Räbluus (latynisch: Daktulosphaira vitifoliae und Viteus vitifoliae) isch es Dier us dr biologische Familie vo de Zwärglüüs. Si isch e grosse Schädling für e Wyybou. Die Lüüs sind öppe ein Millimeter gross. D Räbluusflöige legge d Eier a d Rinde vom Räbstock. D Dier, wo do druss schlüüfe, legge iri Eier deils a d Bletter; anderi wandere zu de Wurzle im Bode, wo si sech vermehre; und wenn dr Winter vrby isch, frässe si die junge Wurzle und d Wiibli bringe wider Eier a d Rinde ufe. Wil d Wurzle nümme funkzioniere, stirbt d Pflanzen ab. D Räbluus chunt us Nordamerika. Si isch i de 1860er Joore uf Europa cho, wo si zerscht z Frankrych riisegi Gebiet, nämlech öppe zwöiehalb Millioone Hektare vo Rääbe ganz kabut gmacht het. Au z Dütschland, i dr Schwiiz und z Öschtrych het d Räbluus als «Neozoe» i de Wyygebiet schlimm gwüetet. Victor Fatio: Die Phylloxera Kurzgefaßte Anweisungen zum Gebrauche für die kantonalen und eidgenössischen Experten in der Schweiz. Ins Deutsche übertragen von H. Krämer. 2. Auflage. Aarau 1879. Hanns-Heinz Kassemeyer, Günter Schruft: Krankheiten und Schädlinge der Weinrebe. Th. Mann, Gelsenkirchen 1999, ISBN 3-7862-0112-9. Commons: Reblaus (Daktulosphaira vitifoliae) – Sammlig vo Multimediadateie champagner.com –
Vrschdoinronga fendad se bei ons ibrall, mo friahr Meer warad, mo heid Schiifr- ond Kalkschdoigebirg send. En de Alpa send Dinosaurier-Spura en de Dolomiten gfonda worra. Uf dr Alb sen em Ölschiifer Fischsaurier, Flugsaurier, Krokodil, Fisch, Seelilia, Ammonita und Kloifossilia gfondaworra. En Holzmade fendad ma em Schiifer älle Sorda vo Ammonita, Muschla, Belemniten, fossils Holz, Fisch, Fischschuppa ond Reschd vo Seelilia ond sogar Saurier. En dr Gegend vom Schwäbisch-Fränkischen Wald fend ma Deiflsfengr, em Keuper fend ma Seeliliaschdengl ond Deiflsfengr. a Archaeopterix a Prachtäfr (Buprestidae) Haizäh (Otodus obliquus) a Deiflsfengr (Belemnoidea) Vorgeschichte von Oberschwaben Commons: Fossilien – Sammlig vo Multimediadateie Quartärpaläontologie uf senckenberg.de (Senckenberg Forschungsinstitut und Naturmuseum Frankfurt/M.) Fossilienmuseum Dotternhausen mit Klopfplatz uf outdooractive.com Heidi Driesner: Teigwerke mit schmackhaftem Inhalt, Abschnitt: Die Mutter aller Echsen. In: n-tv.de. 21. Juli 2018, abgruefen am 21. Juli 2018. Fossilienmuseum Dotternhausen mit Klopfplatz. Abgruefen am 21. Juli 2018. URWELTMUSEUM HAUFF IN HOLZMADEN. Abgruefen am 21. Juli 2018. Landschaft voller Leben. Abgruefen am 21. Juli 2018.
D Meerwalnuss (latynisch: Mnemiopsis leidyi) isch en Art vo de Kwalle. Das Dier isch öppe zää Santimeter gross. Es frisst s Zooplankton und d Larfe und d Eier vo de Fisch. Mit dr Bioluminiszänz cha s Dier im Dunkle lüüchte. Früener isch die Art nume im Meer noch vo de Ufer vom Atlantik bi Nord- und Südmarika dehei gsi. Anne 1982 het me se im Schwarze Meer gfunde. Me dänkt, ass d Kwalle mit Meerwasser i de Balaschttänk vo grosse Schiff dörthi cho isch. D Meerwalnuss het sech als «invasyvi Neozoe» im Schwarze Meer starch usbreitet und gwüssi Fischarte sind wägen ire sälte worde. Ane 2006 het me d Kwallen au i dr Oschtsee entdeckt. Commons: Meerwalnuss – Album mit Multimediadateie d Meerwalnuss T.A. Shiganova (1998): Invasion of the Black Sea by the ctenophore Mnemiopsis leidyi and recent changes in pelagic community structure. Fisheries Oceanography 7: 305–310. doi:10.1046/j.1365-2419.1998.00080.x
D Holzbrugg isch diè älteschte Bauart im Bruggèbau. Mit èm Baumschtamm, wo übber è Schlucht odder èn Bach odder Fluss glait worrè isch, hèt d Holzbaukunscht aagfangè, mit dè Jochbrugg odder Fachwärchbrugg hèt si èn Höepungt erreicht. Well Holz è zimli niddrigs spezifisches Gwicht hèt, eignèt s sich bsunders für dè Bruggèbau. Mò unterschydet zwǜschè deggtè un undeggtè Holzbruggè. Schu d Gallièr hèn Holzbruggè kènnt. Si hèn Uuslegerdräger bschtandè, wo rächtwinklig uffènand bigètè Baumschtämm mit Füllung uss Stei als Uusleger hèn, èn Übberbau uss Holz hèt diè beidè Dräger mitènand vobundè. D Bauart söll bis is 18. Johrhundert z Savoyè vowendèt worrè sin. Bruggè uss Stei un Holzschtämm sin bis hüt z Pakischtan, Afghanischtan, Indiè un China in Gebruuch, um Flüss z übberquerè – hauptsächlich im Himalaya un dè aagränzendè Bärgkämm. Dèzuè wörrèd a beidnè Ufer mit uffgschichtètè Stei Rundhölzer asè hèrrèglait, dass beidi Èndè gegéd Flussmitti zeigèd. Diè beidè Uusleger wörrèd mit uffglaitè Stämm vobundè. Diè ältescht Holzbrugg vo dè Römer isch dè Pons Sublicius. Si hèn sowoll reini Holzbruggè wiè au Bruggè mit Steipfyler un hölzernèm Übberbau baut, wo mò als Steipfylerbruggè benamst. Luèg au bi Lischtè vo dè römischè Holz- un Steipfylerbruggè. Diè reinè Holzbruggè sin jewyls
S Chlepfchruut (latynisch: Impatiens glandulifera) isch e Pflanzenart vo de Balsamine. Es heisst i dr Mundart vo dr Schwiiz deils au Roseroots Springchruut und uf Düütsch au Himalaya-Springchruut oder Indischs Springchruut. Früener isch die Pflanze im Gebiet vo Indie dehei gsi. Sid em 19. Joorhundert het me se als schöni Pflanze für Gärte und Päärk uf Europa und au uf Amerika brocht. Si het sech denn unkontreliert id Natur usbreitet. Jetz isch s Chlepfchruut i de Wälder mit füechte Böde und bsunders i de Auelandschafte wie öppen a dr Aare und i de Naturschutzpiet am Oberrhy e Ploog, wil s de yheimische Gwächs dr Platz wäggnimt. Es zelt trum zu de invasyve Neophyte. I dr Schwiiz stoot s rote Chlepfchruut uf dr Lischde vo de verbottene invysive frömde Pflanze. S Chlepfchruut cha öppe zwöi Meter höch wärde. Es het roti Blüete, wo de Insekte vil Nektar abiete; das wäär dr nützlech Deil vo dere Art. Us de Blüete wärde Soomechapsle, wo bi dr chlynschde Berüerig ufchlöpfe, e Rägetropfe langet scho, und d Soomechörner wärded bis öppe sibe Meter wyt wägg gspickt. Das isch ganz luschtig zum aluege. Mid däm rafinierte Mechanismus verbreitet sech die Pflanze gschnäll wyter. Ingo Kowarik: Biologische
D Schwarzmuulgrundle (latynisch Neogobius melanostomus oder au Apollonia melanostomus) isch e chlyne Fisch vo Europa. Dr dütsch Name isch en Übersetzig vom latynische Namenszuesatz melanostomus. S Gebiet, wo dä Fisch am Afang dehei gsi isch, sind d Ufer vom Schwarze Meer und vom Asowmeer. Im Russische het men em Dier «rundi Grundle» gseit; änlech isch dr änglisch Name Round Goby. Zäme mid andere öschtleche Grundlenarte heisst si au öppe Schwarzmeergrundle. D Grundle läpt öppe drü bis vier Joor lang. Es git e verwandti Dierart, d Flussgrundle (Neogobius fluviatilis). Dr Fisch isch im Weschte erscht sid de 1990er Joore algemein bekannt worde, wil er sech plötzlech ganz gschnäll vo sim Urspungsgebiet us i anderi Länder usbreitet het. Me redt au von ere «explosionsartige» Wanderig. Als «invasyvi Neozoe» isch d Schwarzmuulgrundle uf Nordamerika und i vil Gwässer vo Weschteuropa cho. Si isch vo de Schiff mit em Balaschtwasser us em alte Gebiet mitgnoo worde und het sech i de Flüss au sälber usbreited. Z Amerika het me se anne 1990 im St. Clair River s erschte Mol gseh. Drufabe het si i wenige Joor dr Eriesee, und duren Illinois-Michigan-Kanaal sogar dr Mississippi eroberet. A dr Nordsee und dr Oschtsee und i de
47.5513888888897.9513888888889Koordinate: 47° 33′ 5″ N, 7° 57′ 5″ O; CH1903: 638598 / 266867 f1 D Säckinger Holzbrugg vobindet dié dütsch Stadt Säckingè mit dè Gemeind Stei i dè Schwiz. Mit irè 203,7 Meter (mit Vordächer 206,5 Meter) isch si diè längscht deggti Holzbrugg vo Europa. Dõdemit isch si länger wiè d Lozärner Kapèllbrugg, wo 202,9 Meter (mit Vordächer 204,7 Meter) lang isch. D Brugg ghört zué dè Lischtè vo dè Kulturgüèter mit nationaler Bedütig im Kanton Aargau. D Holzbrugg isch i dè Colmarer Annalè uss èm Johr 1272 èrschtmòls urkundlich erwäänt un hèt zuè sellèrè Zit zwölf Pfyler uss Holz ghaa. Nõch unbschtätigtè Vomuètungè hèt a sèllèrè Stellè schu 200 Johr dèvor è Vobindung übber dè Fluss eksischtyrt. Meefach isch d Holzbrugg durch Chrièg un Hochwasser vom Rhy kabutt gangè un hét widder uffbaut wörrè müèsè. Annè 1567 isch è Drinkwasserleitung vo Stein nõch Säckingè inschtallyrt worrè. Diè längscht Widderuffbauphasè hèt wägèm Hochwasser vo 1570 bis 1590 duèrèt. Sèllmòls isch è Kapellè für d Brugg baut worrè. Wôrènd èm Dryßigjöhrigè Chrièg isch si 1633 widder kabutt gmacht worrè. Dè Dransport vo Warè un Mänschè isch für è baar Johr è Rhyfäärè übbernõ worrè. Èn Widderuffbau hèt s èrscht 1650 gää.
Diè vyr Waldschtädt am Hochrhy sin d Landschtädt Rhyfäldè AG (sowiè s baddische Rhyfäldè, wo vor 1800 im Chèrn nit bebaut gsi isch), Säckingè, Laufèburg AG un Laufèburg (Baddè) und Waldshuèt mit èm Sitz vom Waldvogteiamt D Bezeichnung stammt uss sèllèrè Zit, wo Vorderöschterrych unter dè Habsburger Hèrrschaft vo Vorarlbärg übber dè Südschwarzwald bis zum Sund- un Briisgau im Weschtè gangè isch. Diè vyr Städt, wo uss dè Luègi vom Stammland dè Übbergang zum (Schwarz-)Wald bildet hèn. ligèd am Südrand vom gsamtè Schwarzwald, wo vom Hochrhydal bildèt wörd. Sit Aafang vom 19. Johrhundert isch d Mitti vom Hochrhy glychzitig d Landesgränz zwǜschè m Aargau un Baddè un dõdemit d Staatsgränz zwǜschè Dütschland un dè Schwiz. Sit dèm sin d Waldschtädt au no Gränzschtädt. Hauptsitz vom habsburgischè Vorland isch Ensisheim bi Müllhuusè im Obberelsass gsi. Bsunders offèsichtlich wörd d Stadt-Wald-Logik bim Nammè Waldshuèt, eigèntlich (des) Waldes Hut, wa nüt anders wiè d Vorhuèt vom Südschwarzwald bezeichnè söll. Ebbèso wörrèd d Südschwarzwälder bis hüt no im Dal unnè als Wälder bezeichnèt. Christian Ruch: Waldstädte In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz. Zentralè für Unterrichtsmediè: Diè vyr Waldschtädt (zum.de)
47.5461111111117.9491666666667Koordinate: 47° 32′ 46″ N, 7° 56′ 57″ O; CH1903: 638435 / 266279 f1 D Fridolinsbrugg isch è Strõßèbrugg, wo mit zwei Faarbaanè un beidsitigè Fuèßwäg zwǜschè dè rächtsrhynischè Stadt Säckingè un dè linksrhynischè Gmeind Stei dè Hochrhy übberschpannt sowiè i dè Mitti d dütsch-schwizer Gränz bildè duèt. Namensbatron vom Bauwärch isch dè Hl. Fridolin. Uff dè dütschè Sitè isch d Brugg Deil vo dè B 518. Um diè Fèrnvokeersschtrõßè uff beidè Sitè vom Hochrhy z voknüpfè un d Altschtadt vo Säckingè zämmè mit dè Säckinger Holzbrugg vom Durchgangsvokeer z entlaschtè, isch am 6. Dezember 1976 èn Staatsvodraag zwǜschè m Schwizer Bundesrõt un dè Bundesrepublik Dütschland ratifizyrt worrè, wo dè Bau vo dè Fridonlinsbrugg greglèt hèt. Dõmit sin d Bundesschtrõßè B 518 un B 34 mit dè schwizerischè H 7 durch d Fridolinsbrugg mitnand vobundè worrè. D Holzbrugg lyt 640 m rhyobsi un schlièßt sich uumittelbar a d Wäg vo dè Altschtadt hèr aa, d Holzbrugg un d Altschtadtquerung hèt mò durch èn Aaschlussstutzè vo dè B 518 umgangè, wo im Vyrtelschrais südweschtlich um d Altschadt ummè füürt. D Fèdderfüürung bim Projektyrè un Uusfüürè isch bim Kanton Aargau glègè. Mit èm Bauè hèt mò am 1. März 1977 aagfangè, an
Regabogaschüssele sen keltische Gold- ond Silbermünzen mo do gfonda werrad, mo Kelta gläbd hen. Regabogaschüssele send en dr Geged vom heutiga Ungarn, en Österreich, en Süddeutschland z fenda, gfonda hod ma se abr au em Rhiiland. Gmachd hend se Boier, Vindeliker, Tektosagen, Helvetier ond d Rheingermanen en dr Zeid vo oogfähr 300 v. Chr. bis ens Joor 0.. Se hoisad au „Muschelstatere“. Regabogaschüssele send kloine Schüssele mid ama Durmesser vo om 18.5 Millimedr ond am Gwichd vo 1,8 - 7,47 Gramm.aus 12- oder meh karätigem Gold. Drzua war Kupfer, Zinn ond Palladium dren. Es sen wia kloine, gwölbde Schüssele ohne a Schrifd drauf. Drfier sen se doils mid Muschdr vrzierd, wia Kugla, Ponkd, Krois odr Stera, abr au mid Vogelköpf odr Schlanga. Ausbroidong vo de Kelta Regabogaschüssele bei de Rheinkelta Regabogaschüssele aus Wallersdorf em Niederbayrischa Archäologiemuseum Regabogaschüssele Stieldorf (Siebengebirge) Regabogaschüssele Deutsches Historisches Museum ( Berlin ) Regabogaschüssele hod ma en Manching odr au 1990 bei Sontheim (350 Schüssele) gfonda. Oine vo de erschde Fondschdella war Podmokl ond Nischburg em Böhmischa om 1771. Fälschonga Ofd send en Manching au Münza drbei, mo an Kupferkern ond a Feuervergoldung hen. Dia Fälscherei war scho domols ond s geid se au Heid no. Regabogaschüssele
D Kelta om da Aschperg hend ons en Haufa Schbura ibrigglassa vo dr Zeid, mo se gläbd hend – oogfähr 800 v. Ch bis om s Joor 0. Beischbiel sen a baar Gräbr en dr Gegend vom Aschberg. S Fürschdagrab Grafenbühl, au Prunkgrab Grafenbühl ghoißa, isch 1964 vo oogfähr 500 v. Chr. em Wohngebiet Grafenbühl a Grab mid ama Duchmessr vo oogfähr 40 Metr gfonda worra. Trodsdem dass d Kammer scho blünderd war, hod ma no zwoi goldpladdierde Bronzefibela, Reschd vo ama Drenkgschirr ond zwoi bronzene Löwenfüaß vo ama Kesselgeschdell, Doil vo ama eiserna Waga, ond Sacha aus Bernstein, Elfenbein ond Knochen gfonda. Zwoi aus Boi geschnidsde Sphingen mit ufgesedsde Bernsteingesichtr warad au drbei. En Hochdorf, ama Ordsdoil vo Eberdenge hod ma a bsondrs großes Fürschdagrab mid ara Höh vo oogfähr sechs Metr ond ama Durmessr vo 60 Metr gfonda. Vom Grabhügel kaa ma da Aschberg seha, mo wahrscheinlich dr Fürschdasids war. S Grab war ned ausgraubd. S Grab em Kloiaschbergle isch s jengschde Firschdagrab en dr Gegnd vom Aschberg. D Haupbdkammr isch ausgraubd worra, abr en ara Nebakammr hods se a Firschdagrab aus dr Frühlatènezeit gfonda, mo oogfähr us em Joor 420 v. Chr. schdammd. En dr Nebakammr war
È Stellwärch isch é ortsfeschti Baanaalaag vo dè Ysèbaan für d Stüèrung vom Baanbedryb. È Stellwärch isch für d Stellung vo Faarwägelemänt wiè Weichè un Gleisschpärrè, stellt Abhängigkeitè zwǜschè dè Faarwägelemänt un Signaal hèr un bindet Baanübbergangssicherungsaalaagè i d Sicherungslogik y. A s Stellwärch aagschlossè cha-nè Gleisfreimeldeaalaag sy, wo dè aktuèlle Belegungszuèschtand vo dè Gleis übberwacht. Wenn s kei söttigi Gleisfreimeldeaalaag git, muè èn Bedièner dè freie Zuèschtand vo dè Gleis innerhalb vom Baanhof un Abzwyg- bzw. Übberleitschtellè durch Hèrrèluègè übberbrüèfè. Wenn s sèll bruucht, muè s Stellwärch höcher stò, demit dè Stellwärcher durch s Fenschter dè Faarwägbrüèfbezirk vollschtändig im Bligg hèt. Mechanischi, elegtrischi odder elegdronischi Abhängigkeitè zwǜschè sèllè Elemänt kennzeichnèd diè technisch-historischè Entwicklungsschtuèfè vo dè Stellwärch. D Stellwärcher setzèd sich uss Faardiènschtleiter, Weichèwärter un Zugmälder zämmè. D Abhängigkeitè vo dè Stellwärch un dè Faarschtrõßèelemänt mitènand sorgèd für èn gsichèrtè Bedrybsablauf. È Signaal cha èrscht uff Faart gschtellt wörrè, wenn alli Yrichtungè vom Faarwäg i dè richtigè Stellung sin un dèsèll Zuèschtand durch èn Voschlu0 gsicherèt (bzw. feschtglait un übberwacht) isch. Ußerdèmm müèn alli Gleisfreimeldungè im Faar- un Durchrutschwäg d Gleis frei meldè, s dürfèd also keini Faarzüüg i sèllèm Gleisabschnitt stò (z Öschterrych isch bi neuè Aalaagè d „Freischtellung“
S' Elsässischa Wärterbüach isch a Wärterbüach fer s Südliga Nederàlamànischa Üssdrucksgebiat vom André Nisslé. Me dàrfs net verwaggsle mit em Werterbüech vun dr elsassische Mundàrte vum Ernst Martin un em Hans Lienhart. Zitat: Dàss frànzesch - elsassischa un Elsassisch-Franzescha Wärterbüach esch uff a phonetischa Àrt uffgsätzt worra, um sina Laasbàrkait z'veraifàchera un sech känna vu sinra Üssdruckswerklikait ärnehrera àn Hànd vu sim Schprochsrichtum. Züadam dàss, dàs Wàrterbüach met d'r greschta Sorgfaltikait uffgsätzt worra esch,(ewer 13000 wärter) sen m'r ewerzigt àss noch samtliga Üssdreck un Wärter dren fahla dian. Drum vervaigra-n-i net d'r vor un halfa-n-is dia lucka üss z'fella. Unsra Schtätt un Därfla vum Owerlànd. Unsra Schtätt un Därfla vum Unterlànd D' Vornamma uff elsassisch. Dr André Nisslé hed als Autodidakt aagfange uf dr Bàsis vum Albert Hudlett sin Àrwet Ewerischtemmung vu da Elsassischa Schribàrta. Am End war s grööst Wärterbüach. Drbei hät er 's Orthal-Prinzip vu dr Verwàndschàft met em Hochditscha abglehnt, weil er s züe kompliziart gfunda hàt. OLCA D'Lehrschtuwa. Abgruefen am 31. Juli 2018. Elsässischa Wärterbüach. Abgruefen Fehler bei Vorlage:Internetquelle, abruf=31,07.2018 Format invalid. Alsace: Robert Nisslé, créateur d'un dictionnaire franco-alsacien. Abgruefen Fehler bei Vorlage:Internetquelle, abruf=3107.2018 Format invalid (französisch).
A Autodidakt psch Oinr mo se ebbes selbr beibrochd hod. Dr Nama kommd aus m Griechischa (aldgriechisch αὐτός autos ‚selbr‘ ond διδάσκειν didaskein ‚lehra'. Friahr mo s no koine Schuala gää hod fir de oifache Leid, ond Oinr mo ebbes hod wissa wella, hod se des selbr beibrenga müassa. Mid dr Aifiehrong vo dr Schulpflichd em 19. Johrhondrd, war des no nemme so naidig. Beischbiel für Autdidakta sen: André Nisslé mo se Schbrochwisseschafdliche Kenndnis beibrochd hod. Jean-Jacques Rousseau Gottfried Wilhelm Leibniz Karl Grunsky Oswald Myconius Andreas Vollenweider Richard Koelner vom Basler Marionettentheater Heinrich Bosse: Zwischen Josephinismus und Frühliberalismus: literarisches Leben in Südbaden um 1800. Hrsg.: Achim Aurnhammer, Wilhelm Kühlmann. Freiburg im Breisgau 2002, ISBN 3-7930-9284-4, Die Stunde der Autodidakten, S. 571–592. Otto Luschnat: Autodidaktos. Eine Begriffsgeschichte. In: Theologia viatorum. Band 8 (1962),, S. 157–172. Autodidaktische Initiative, Verein zur Förderung selbstbestimmter Bildung Autodidakt. Abgruefen am 31. Juli 2018.
De Association « Alsace, Culture et Patrimoine » (AACP) isch e Vereinigung wu s Interess un d Kenntnis vu de Elsässische Kultur un em kulturelle Erb vum Alsass fördere will. Im April 2004 gründet, fiehrt d AACP Konferänze un Exkursione durch. Si isch in de 1 rue Constant Strohl 67000 Strasbourg z finde. De Association het en Verwaltungsrat, us Président: Pierre Bertrand, Viceprésidente: Jacqueline Berthone. Schatzmeister: Christiane Krieger. Sit dr Gründung hät es viele Aktione gäbe. . Bispil 2017 " Reichshoffen, un patrimoine historique et industriel " vun Etienne Pommois, 2018 " Hattmatt, Balade botanique … " vun Jean-Rémy Schleifer, 2018 " La Réforme Protestante en Alsace " vun Marc Lienhardt D Association « Alsace, Culture et Patrimoine (AACP) isch nit s gleich wie d Association Culture et Patrimoine d'Alsace“ (ACPA), die ìsch z Kìngerscha gsìì. Site vu dr Association Association "Alsace Culture et Patrimoine ". Abgruefen am 1. August 2018 (französisch). Archives. Abgruefen am 1. August 2018 (französisch). Association Culture et Patrimoine d'Alsace / Verain fer's Cültürälla Ärbgüat vum Elsàss. Abgruefen am 1. August 2018.
Dè Cajon-Pass (Höchi 1151 m) isch èn Gebirgspass im US-Bundesschtaat Kaliforniè. Dèsèll Pass lyt uff dè Gränz zwǜschè dè San Bernardino Mountains im Südè un dè San Gabriel Mountains im Nordè. D Interstate 15 lauft übber dè Cajon-Gipfel, wo i dè Nôchi lyt, d SR 138 lauft dirèkt übber dè Cajon-Pass sèlber. Mit beidè Pass-Schtrõßè wörd Las Vegas mit èm Ballungsruum Los Angeles vobundè. Parallel zuè dè SR 138 volauft è Ysèbaaschtreggi übber dè Cajon-Pass, wo dè Union Pacific Railroad un dè BNSF Railway ghört un èbbèfalls d Agglo vo Los Angeles a dè Mittlere Weschtè bzw. d Oschtküschtè vo dè USA aabindèt. Lokaler aagluègt vobindèt dè Cajon-Pass dè Bezirk vo San Bernardino un s Coachella Valley am Südrand vo dè Mojave-Wüste mitnand. Dè Pass isch nõch èm span. Uusdrugg cajón benamst, wa Chaschtè odder Schublädli bedütet. Datsächlich bezièt sich dè Nammè uumittelbar uff dè spanische Landbsitzer, wo sèlli Gegènd als Èrschtes erkundet hèt. Unter m Nammè Cajón-Pass isch dè Pass zèrscht 1852 in èrè änglischsprõchigè Landchartè uffdaucht. Well dè Cajon-Pass d Metropol-Region vo Los Angeles mit dè Mitti un èm Oschtè vo dè USA vobindèt, hèt sèbbè Pass è großi Bedütung für d Vosorgung un diè lokali Wǜrtschaft vo
Vorlage:Infobox Chartplatzierungen/Wartung/vorläufige Chartplatzierung Lo & Leduc sy es Schwiizer Mundart-Popduo us Bärn. Di beide Musiker heisse Lorenz «Lo» Häberli (* 1986) u Luc «Leduc» Oggier (* 1989). Dr Lo u dr Leduc hei sech bim 2005 ggründete Bärner Mundart-Ensemble Pacomé lehre kenne. Wo de Luc Oggier 2007 aus Sänger u Rapper vo de Band wäge Stimmproblem es haubs Jahr usgfauen isch, isch de Lorenz Häberli aus Ersatz yygsprunge u nächhär aus fests Mitglied drbyblibe. 2009 hei Pacomé es ersts Aubum vröffentlicht. Druff sy no so vüu Lieder übrig gsy, drum hei die beide Rapper, denn no aus Lo & Luc, drnäbe es eigets Aubum mit em Titu Update 1.0 aus Gratis-Download usebracht. Scho es haubs Jahr später isch Update 2.0 äbefalls chostelos über s Internet z haa gsy. S dritte Aubum isch 2012 erschine u isch ufwändiger mit Musig, wo me drzue cha tanze, produziert worde. Ou Update 3.0 isch nomau frey vrfügbar gsy u dank Songs wie Räuber u Poli, wo ou aus YouTube-Video vröffentlicht worden isch, en Erfoug gsy. No im glychlige Jahr hei d Planige für s erste kommerzieue Aubum vo Lo & Leduc aagfange. A dr Uni hei die beide näbe dr Musig no Germanistik u
Köf (Abchürzig für dütsch Kleinlokomotive mit ölmotor und flüssigkeitsgetriebe) isch d Bezeichnung für voschiddèni Baureiè vo chlynè Disellokomotyvè vo dè Dütschè Rychsbaan un dé Dütschè Bundesbaan, wo für dé lychte Rangyrdiènscht vorgsää sin. Für d Bediènung vo Chlylokomotyvè sin statt Lokfüürer wènniger umfangrych uusbildèti Chlylokfüürer vorgsää. Dõdurrè sin nit nu bim Faarzüüg, sondern au bim Personal erheblichi Yschparungè möglich. (D Umnummeryrung, wo 1987 bi dè Dütschè Bundesbaan vorgnõ worrè isch, vo dè Baureiè 260/261 in Chlylok vo dè Reiè 360 ff. isch wèg sèllèm Unterschiyd gmacht worrè) Köf II 37 kW – 110 kW (50 PS – 150 PS), baut ab 1930 Köf III, 177 kW (240 PS),baut ab 1959 Offizièll isch d Bezeichnung bis 1968 (DB) bzw. 1970 (DR) in Gebruuch gsi, umgangssprõchlich isch dè Begriff au dènõch un èbbèso für äänlichi Lokomotyvè vo andrè Ysèbaaunternämmè vowendèt worrè. D Bezeichnungè bzw. Abkürzungè sin glychermaßè auch z Öschterrych bruucht worrè. I dè Schriibwys Køf handlèt s sich um 40 Rangyrlokomotyvè, wo d Danske Statsbaner vo Frichs z Århus zwǜschè 1966 un 1969 als DSB Traktor 251–290 erbauè lõ hèt. Als Railion Danmark A/S 2001 sämtlichi Güèterzugaktividätè vo dè DSB übbernõ hèt, isch è großi Aazaal vo sèbbè Lokomotyvè mit übbernõ