rlitschk/wikidir huggingface dataset:
D Muus isch eins vo de wichtigste Iigobegrät (Inputgrät) vo modärne Computer. Die grafische Benutzeroberflächene hai sich vor allem Dank dr Muus chönne entwiggle, wo intuitiv cha bruucht wärde und dank ihrem niidrige Briis wiit verbreitet isch. D Bewegig vo dr Muus (normalerwiis mit dr Hand) uf em Disch oder uf ere spezielle Underlag, ere Muusmatte (Muuspad), wird über e Sensor in dr Muus ufgno, digitalisiert und über e Schnittstell an dr agschlosse Computer überdrait. Über Funktione vom Bedriibssystem wird die zweidimensionali Bewegigsinformation in e gliichartigi Bewegig vom Muuszaiger (Cursor) uf em Bildschirm umgsetzt. Mit Daste oder zuesätzlige Elemänt vo dr Muus cha dr Nutzer verschiidnigi Aktione im Betriibssystem oder Aawändigsprogramm usfüehre. D Iifüehrig vo dr Computermuus cha as en entscheidende Durchbruch in dr Verbesserig vo dr Benutzerfründlikeit vo Computer agluegt wärde. Im Johr 2005 si schätzigswiis scho meh as e Milliarde Müüs wältwiit verchauft worde. Sit bald zwei Johrzähnt isch d Muus für fast alli Computertätigkeite zsämme mit em Bildschirm (Monitor) und dr Tastatur eini vo de wichtigste Mensch-Maschine-Schnittstelle. 1963/964 hät es Team um de Douglas C. Engelbart und de William English am Augmentation Research Center (ARC) vom Stanford Research Institute (SRI) a verschidnige experimentelle Zeigegrät gschaffet, es isch
Nesslau-Chrummenau isch vom 1. Jänner 2005 bis Endi 2012 ä politischi Gmeind vom Kanton San Gallä i dä Schwiz gsi. D Gmeind im obärä Toggäburg isch am 1. Januar 2005 us dä Gmeindä Nesslau (Poschtleitzahl 9650) und Chrummenau, wo d Dörfer Chrummenau (Poschtleitzahl 9643), Neu St. Johann (Poschtleitzahl 9652) und Ennätbüäl (Poschtleitzahl 9651) dezoghört hend, entschtandä. Ä witäri Fusion met dä Gmeind Stäi isch uf de 1. Januar 2013 plant worde. Di nöi Gmeind heisst wider Nesslau. Met 80,63 km² isch Nesslau-Chrummenau di flächämässig drettgröscht Gmeind im Kanton San Gallä worde. Am 31. Dezember 2004 het Nesslau ä Flächi vo 38,18 km² und än Iwohnärzahl vo 1'965 gha, Chrummenau dägegä nä Flächi vo 42,28 km² und 1'493 Iwohnär. Gmeindspräsident isch dä Rolf Huber wordä, wo voher Gmeindspräsident vo Nesslau gsi isch. Dä ehemolig Gmeindspräsident vo Chrummenau, dä Reinhard Kobelt, isch nümä zo dä Wahl atretä. S nöi Wappä vo 2005 zeigt zwäi silbrigi Welläbälchän of blauäm Grund, wo fö d Flüss Thur und Lutere stönd. Di bäidä goldigä Stern stönd fö di ehemoligä Gmeindä. D Dörfer Nesslau, Neu St. Johann und Chrummenau ligä im obärä Thurtal und Ennetbühl im Lutärätal a dä Schwägalp-Passstross. D Gmeind Nesslau-Chrummenau isch äini vo insgesamt
47.5736111111117.5986111111111Koordinate: 47° 34′ 25″ N, 7° 35′ 55″ O D Nordtangente isch e Stadtautibahn z Basel und Deil vo dr A3. Si verbindet die schwiizerischi Autibahn A2 und die dütschi A 5 mit dr französische A35. Dr Streckenabschnitt vo der Nordtangente zwigt vo dr A2 uf em Erlemattgebiet nördlig vom Badische Bahnhof Basel ab und verlauft westwärts über die doppelstöckigi Dreirosebrugg. En underirdische Dunnel verlauft uf dr Westsiite under em Voltaplatz in nördliger Richdig noch Frankriich zue und drifft am Grenzübergang Saint-Louis/ Santihans uf die französisch Autibahn A35. Öbbe 50 Johr lang isch d Nordtangänte blant und denn baut worde, bis si Middi 2007 für e Individualverchehr eröffnet worden isch. Die letzte Aschlussstelle si 2008 eröffnet worde. D Bauchoste vo dr rund 3.2 Kilometer lange Strecki hai öbbe 1.55 Milliarde Schwiizer Franke bedrait. D Nordtangänte isch s düürste Stroossestück in dr Schwiiz, wo je baut worden isch. Die hoche Chöste si druf zrugg z füehre, ass 87 % vo dr Strecki unterirdisch verlaufe und ass dr Rhii het müesse überquert wärde. Informatione zur Baugschicht Luftbild vo dr Nordtangente uf dr Kleibasler Siite Charakterisierendi Aagobe zur Nordtangente (PDF; 776 KB)
Alemannischi Pflanzenämme, gordnet no dr botanische Syschtematik, vgl. au di Lischt no dr botanische Nämme. Di botanische un di hochdytsche Nämme gehn in dr Regle no Oberdorfer 1994. Ufgfiert sin Pflanzenämme vu: Italie: Greschoney Schwiiz: TI: Gurin; BE: Chanderstäg; LU: Äntlibuech; UR: Urscheletall; TG: Chesswil; SG: Flums, Försteland, Toggeborg; AP Appezell Liachtastää: Liachtastää, Trisabärg Dütschland: Obfige; Sandjèrge (Briisgi); Dodtmis; Milenge; Hauefels; Villinge; Zollernalb; Ulm; Rhinai-Besche. Rumänie: Saderlach Amaryllidaceae (Narzissengewächs) - Narzisse (Südschwarzwälderisch) Narcissus pseudonarcissus (Gelbe Narzissen) - Oschterglöggli (Hochalemannisch); Zitrosè (Grimmelzofè) Bryophyta (Moos) - mis (Eischeme); miesch (Greschoney); Niäscht (Gurin); Miesch (Äntlibuech); Mìäss (Urscheletall); Miäs (Uri); Mies (Züri); Mies (Flums); Mies (Chesswil, Försteland, Toggeborg, Appezell); Mias, Moos (Liachtastää); Miesch (Obfige); Miies (Hauefels); Mies (Saderlach) Pogonatum (Filzmützenmoos) - Birschtämiäsch (Uri) Polytrichum (Widertonmoos) - Goldhaarmies (Züri) Rhytidiadelphus squarrosus (Hedw.) Warnst. (Kranzmoos) - Böimlimies (Züri) Bryaceae Bryum sp. (Birnmoos) - Chleinä Niäscht (Gurin) Hylocomiaceae Hylocomium splendens (Hedw.) Schimp. (Etagenmoos) - Grobä Niäscht (Gurin) Hylocomium splendens Equisetaceae Equisetum sp. (Schachtelhalm) - Chatzäschwanz, Riätschwanz (Uri); Chatzäschwanz (Äntlibuech); Chatzeschwanz (Züri); Schafthöi (Rafz); Chatzeschwanz (Toggeborg); Zinnchruut (Appezell); Khatsewadl (Hauefels); Kadsewadel (Rhinai-Besche) Equisetum arvense L. (Acker-Schachtelhalm) - chatzunzoagla (Eischeme); chatzòschwanz (Greschoney); Chatzuschwanz (Gurin); Chatzeschwanz (Appezell); Chazewaadel, Chazewädle (Obfige) Equisetum hyemale L. (Winter-Schachtelhalm) - Eslu-Gijgi (Gurin); Schefti (Appezell) Equisetum
Dr Ronald Golias (1929 - 2005) isch e brasilianische Film- und Färnsehschauspiiler gsi. Dr Ronald Golias isch am 4. Mai 1929 z São Carlos, im brasilianische Staat São Paulo, uf d Wält cho. Er het under anderem as Schniider gschafft und as Versicherigsagänt, bis er in de 1950er Johr vom Manoel de Nóbrega entdeggt worden isch. Dä het em Rolle as Komiker im Radio und Färnsehe verschafft. Mit siim Charakter Pacífico het er groosse Erfolg gha und me het em Filmrolle afo abiete. Vo 1967 bis 1971 het er as Bronco, e Charakter won er im Film gspiilt gha het, au im Färnsehe in A Familia Trapo reüssiert. Sit de früehje 1990er het er d Rolle vom Pacífico, aber mänggisch au vom The Master und vo dr Isolda in dr Färnsehshow A Praça é Nossa gspiilt, wo vom Carlos Alberto de Nóbrega ghostet worden isch. Er isch am 27. September 2005 z São Paulo gstorbe. Golias Contra o Homem das Bolinhas (1969) Agnaldo, Perigo à Vista (1968) Marido Barra Limpa (1967) O Homem Que Roubou a Copa do Mundo (1963) Os Cosmonautas (1962) O Dono da Bola (1961) Os Três Cangaceiros (1961) Tudo Legal (Bronco) (1960) Vou Te Contá (1958)
S Dreispitz isch s grösste geschlossene Gwärb- und Dienstleistigssgebiet in dr Schwiizer Stadt Basel. S Areal het e Flechi vo öbbe 50 ha und mehreri Hundert Bedrieb si dört niiderglo. Dr Grund, wo noch eme Baurächtsverdrag gnutzt wird, ghört dr Christoph Merian Stifdig. Er lit je zur Helfti im Dalbe Quardier vo dr Stadt Basel und in dr Baselbieter Gmeind Münchestei. En öffentligi Entwiggligsplanig, wo uf ere Studie vo de Archidekte Herzog & de Meuron basiert, söll das industriell brägti Areal in de neggste ei bis zwei Johrzähnt in e Deil vo dr Basler Agglomeration verwandle, wo dütlig urbaner isch. Website vo dr Dreispitzverwaltig (10-07-2006) Ernst Miescher: Die Christoph Merian'sche Stiftung in Basel. Basel 1936. Herzog & de Meuron: Vision Dreispitz – Eine städtebauliche Studie. Christoph Merian Verlag, Basel 2003, ISBN 3-85616-208-9. 47.5330555555567.6077777777778Koordinate: 47° 32′ N, 7° 36′ O; CH1903: 612738 / 264716 Normdate: SUDOC/IdRef: 159315786
Ööstriich-Ungarn isch e Monarchi z Mìttel- bìs Osteuropa gsìì, wùù zwüsche 1867 ùn 1918 existiert hät. Si hät ùs de «im Riichsroot verträttene Chönigriich ùn Länder» (inoffiziell Cisleithanien, ab 1915 offiziell «Chaiserdùùm Ööstriich») ùn de «Länder vu dr Hailige Ungarische Chroone» (inoffiziell Transleithanien oder au Chönigriich Ungarn) bstande. Für die gmäinsaame Instiduzioone vo bäide Riichshelftene, also vo dr Gsamtmonarchii, isch d Bezäichnig kaiserlich und königlich (abkürzt k. u. k.) brucht worde. D'Entstehig vù de Doppelmonarchi isch s Ergèèbnìs vù me-ne Kumbromìss gsìì. Bsunders nooch de Nìderlage vù ihrer Armee ìn de Chrieg z Idalie ùn mìt Preuße hät di ööstriichischi Regierig mieße iiseh, dass ihr absolutisdischs Riich nìt hät chönne bstoh blibe. Ungarn hätt gärn sinni Bemiehige vùm Abrìl 1848 wìdder ùfgnùù, doodezüe isch allerdings sinni Macht z gring gsìì. Bim Ööstriichisch-Ungarische Ussgliich hät mer versüecht ghaa, d'Indrässe vù de ungarische Verfassig mìt denne vùm ööstriichische chaiserlige Hoof under ei Hüet z bringe. Ööstriich hät deno sälber e Verfassig mieße iifiehre, sodass de Doppelstaat hät chönne entstoh. Ùf de bolitisch Ussgliich isch e wirtschaftlige gfolgt, wùù allerdings alli zeh Johr hät mieße erneuert wèrre. Ìnnebolitischi Froge sìn vù de beide Parlamänt ùn Regierige unabhängig vù-n-enand entschìde worre. Als gmeinsami Aaglägeheite
Zruck zum alemannische Wiktionary Alemannischi Pflanzenämme, gordnet no dr hochdytsche Nämme (alfabetischi Lischt). Di botanische un di hochdytsche Nämme gehn in dr Regle no Oberdorfer 1994. Ufgfiert sin Pflanzenämme vu: Italie: Eischeme; Greschoney Schwiiz: TI: Gurin; BE: Chanderstäg; LU: Äntlibuech; UR: Urscheletall; TG: Chesswil; SG: Flums, Försteland, Toggeborg; AP Appezell, BL Dittige Liachtastää: Liachtastää, Trisabärg Dütschland: Obfige; Sandjèrge; Dodtmis; Milenge; Hauefels; Villinge; Zollernalb; Ulm; Rhinai-Besche. Inhaltsverzeichnis A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z Acker-Fuchsschwanz Alopecurus myosuroides Huds. - Schmäälegraas (Obfige) Acker-Minze Mentha arvensis L. - Schtiächchrüit (Gurin) Acker-Schachtelhalm Equisetum arvense L. - chatzunzoagla (Eischeme); chatzòschwanz (Greschoney); Chatzuschwanz (Gurin); Chatzeschwanz (Appezell); Chazewaadel, Chazewädle (Obfige) Acker-Winde Convolvulus arvensis L. - voggalzunnhu (Eischeme); vogalzòngò (Greschoney) Acker-Witwenblume Knautia arvensis (L.) Coulter - veisthénnji, petafin (Eischeme); bärotoalpe (Greschoney) Ackerbohne Vicia faba L. - buanu (Eischeme); bònò (Greschoney) Adlerfarn Pteridium aquilinum L. Kuhn. - grampete voare (Eischeme); Hoochfaarä (Uri) Ahorn Acer sp. L. - Aahorä (Chanderstäg); Ahorn (Äntlibuech); Aahorn (Chesswil); Ahoorn (Försteland); Ahòòrn, Oohòòrn, Ùhòòrne (Toggeborg); Ohorn (Appezell); Aahòrn (Liachtastää); Aahoora (Trisabärg); Aahorn (Obfige) Alpen-Akelei Aquilegia alpina L. - Akchèlei (Gurin) Alpen-Ampfer Rumex alpinus L. - blackhu
Alemannischi Pilznämme, gordnet no dr hochdytsche Nämme. Ufgfiert sin Pilznämme vum Appezellerland, vu Gurin un vu Obfige. Goldgelbe Koralle (Ramatia aurea) - Chrauwwälti (Gurin) Hasenstäubling (Calvatia utriformis) - Zegärli (Gurin) Hefe (Saccharomyces cerevisiae) - Hebel m. (Appezell) Hutpilze (Agaricomycetidae) - Ggraagguhüätsi (Gurin), Schwimm (Obfige) Klebriger Hörnling (Calocera viscosa) - Chrauwwälti (Gurin) Speise-Morchel Morchella esculenta - Morech (Appezell) Parasolpilz (Macrolepiota procera) - Wättärhüät (Gurin) Pfifferling (Cantharellus cibarius) - di Gälwu (Gurin); Schwämm, Schwömm m.Pl. (Appezell) Bartflechte (Usnea barbata) - Tannuragg (Gurin) Flechten (Lichen) - Fläächde (Obfige), Ragg (Gurin) Isländisch Moos (Cetraria islandica) - Värflüäkchts Chrüit (Gurin) Rentierflechte (Cladonia sp.) - Schteinuragg, Graaws Ragg (Gurin) Wolfsflechte (Letharia vulpina) - Läärchuragg, Griäns Ragg, Griäns Läärchuragg (Gurin) Emily Gerstner-Hirzel: Guriner Wildpflanzenfibel. Chur 1989 Jürgen Sutter: Opfinger Wörterbuch. Freiburg 2008 Pilznämme gordnet no dr wisseschaftlige Nämme Pilznämme gordnet no einzelne Dialäkt St. Galler Pilznäme
Bflanzenäme im Dialäkt vù Obfige: Ääbhai s. - Hedera helix L. (Gemeiner Efeu). Mhd. ëbehöu, ëphöu Aahorn m. - Acer sp. L. (Ahorn) Äärbele w. - Fragaria vesca L. (Erdbeere) Äärbse w. - Pisum sativum L. (Erbse) Äärigraas s. - Setaria verticillata (L.) P.B. (Quirlige Borstenhirse) Aghaazje w. - Robinia pseudoacacia L. (Robinie) Aiche w. - Quercus sp. L. (Eiche) Andyyfi m. - Cichorium endivia L. (Endivie) Anggeblöeme w. - Caltha palustris L. (Sumpfdotterblume). Syn. (jünger): Bachblöeme Aschdere w. - Aster sp. L. (Aster) Bääredabede w. - Heracleum sphondyleum L. (Wiesen-Bärenklau) Bable w. - Populus sp. L. (Pappel) Bachblöeme w. - Caltha palustris L. (Sumpfdotterblume). Syn. (älter): Anggeblöeme Banaane w. - Musa sp. L. (Banane) Bfafechäbli s. - Euonymus europaea L. (Pfaffenhütchen) Bfäfer m. - Piper nigrum L. (Pfeffer) Bfäferminz w. - Mentha x piperita L. (Pfefferminze) Bfängnesle w. - Urtica sp. L. (Brennessel). Syn.: Zängnesle Bfirschigbaum m. - Prunus persica (L.) Batsch (Pfirsichbaum) Bfluumebaum m. - Prunus insititia Jusl. (Pflaumenbaum) Bfyfeholz s. - Tilia sp. L. (Linde) Biibernäle w. - Sanguisorba minor Scop. (Kleiner Wiesenknopf) Biirebaum m. - Pyrus communis L. (Birnbaum). Ahd. bira, pira < klosterlat. pira Biirge w. - Betula pendula Roth (Birke) Binsge Pl. - Juncus
Dr Commodore 64 (churz: C64, umgangssproochlig au dr 64er) isch e 8-Bit-Heimcomputer mit 64 KByte Arbetsspiicher, wo in de 1980er wiit verbreitet gsi isch. Sit ass er im Januar 1982 uf dr Winter Consumer Electronics Show vorgstellt worden isch, isch dr C64, wo vo Commodore baut worden isch, vo dr Middi bis zum Ändi vo de 1980er Johr as Spiilkonsole und au für d Softwareentwigglig üsserst populär gsi. Er isch mit über 30 Millione verchaufte Grät dr meistverchaufti Heimcomputer wältwiit. Dr C64 het en umfangriichi Hardwareusstattig gha und isch, noch ere düürere Iifüehrigsphase, erschwinglig worde und het ere ganze Generation vo Jugendlige dr erst Zuegang zum ene Computer ge, wo für die Ziit leistigsstark gsi isch. Dr Computer isch in dr Tastatur iibaut gsi. As Aazeigapparat het me e Färnseher oder e Monitor chönne bruuche. Für d Datespiicherig het s e spezielle Kassettespiiler oder Diskettelaufwärk ge. Commons: Commodore 64 – Sammlig vo Multimediadateie Grandiose Price for a Modest PC
Dr Sinclair ZX80 isch e Heimcomputer vo dr britische Firma Sinclair us em Johr 1980. Er isch dr diräkti Vorgänger vom Sinclair ZX81, wo in sehr vil höchere Zahle verchauft worden isch. Däm si Hardware isch ähnlig, aber höcher integriert (nume fümf Chip anstatt 21 wie bim ZX80) und dorum chostegünstiger. S Ghüüs vom ZX80, wo vom Industriidesigner Rick Dickinson entworfe isch, isch wiiss und chlobiger as das vom schwarze ZX81. D Z80-CPU schafft mit eme 3,25 MHz Takt, was em domolige Stand vo dr Technik entsproche het. S ROM isch nume 4kB grooss, was siis Sinclair BASIC uf relativ wenigi Befähl reduziert het.
Heimcomputer isch d Bezeichnig gsi, wo in de 1980er-Johr bruucht worden isch für Computer, wo vor allem privat bruucht worde si. Zwar hätte d Heimcomputer dr Definition vom ene Personal Computer entsproche und si vo de Härsteller zum Deil au eso bezeichnet worde, si si aber im Briis und dr Usstattig vor allem uf dr privat Awänder und uf d Verwändig für Unterhaltigszwäck zuegschnitte gsi. Dr Begriff Heimcomputer isch in de 1980er-Johr dorum vor allem bruucht worde zur Underscheidig vom düürere Personal Computer (IBM-PC), wo vorwiegend gschäftlig iigsetzt worden isch. D Entwigglig vom Heimcomputer isch parallel gloffe zur Entwigglig vo dr Spiilkonsole und de Computerspiil. Zun e baar Heimcomputermodäll het s sogar Spiilkonsole ge, wo technisch fast idäntisch gsi si, nume d Tastatur het ene gfehlt. Commons: Heimcomputer – Sammlig vo Multimediadateie Heimcomputergschicht Gröschts dütsches virtuells Computermuseum Homecomputermuseum
Dr Sinclair ZX Spectrum isch e Heimcomputer gsi wo 1982 vo dr britische Sinclair Research entwigglet und härgstellt worden isch. Er isch dr Nochfolger vom Sinclair ZX81 gsi. As Prozässer isch e Zilog Z80 (Z80A mit 3,5 MHz) iigsetzt worde. S Spectrum het 16, 48 oder, as ZX Spectrum 128, 128kByte Arbetsspiicher und 16kByte ROM gha. As Datespiicher isch e gwöhnlige Compact Cassette-Recorder agschlosse worde. Dr Computer het e Slot gha für zum Hardwareerwiterige azschliesse. Dr Ufbau vom Computer isch, wie bi allne Sinclair-Computer us dere Ziit, druf usgrichtet gsi, mögligst wenig z choste. So het me nume e Minimum an Baudeil für e komplett Apparat bruucht, was dr Briis gsänggt het. Au bi dr Uswahl vo de Baudeil isch gspart worde. Bim 48K-Spectrum si z. B. defekti 64-kilobit-RAM-Baustei iigsetzt worde, wo nume die funktionierendi Helfti agschlosse gsi isch.
Dr Amiga 1000 isch s erste Modäll vo dr populäre Amiga-Computerreihje, wo vo Commodore entwigglet worde isch. Mit em Amiga 1000 isch 1985 im Beriich vo de Heimcomputer dr Schritt vo 8-Bit uf 16-Bit (im Bedriibssystem sälber sogar uf 32-Bit) gmacht worde. Zu siiner Ziit isch er revolutionär gsi: si Architektur het vili Merkmol gha, wo in andere System erst sehr viil spöter integriert worde si. So isch er s erste Homecomputersystem gsi, wo präemptivs Multitasking beherrscht het. D Systemarchitektur über "Customchip" und die grafischi Leistigsfähigkeit si eimolig gsi im Homecomputerberiich. Commons: Amiga 1000 – Sammlig vo Multimediadateie Amiga & Phoenix Community technischi Details, Gschicht und Bilder zum Amiga 1000
Dr Atari ST isch e Heimcomputer-Serii vo Atari, wo vo 1985 bis 1994 produziert worden isch. D ST-Serie isch au für professionelli Büroaawändige geeignet gsi und isch dank de MIDI-Schnittstelle, wo seriemässig vorhande gsi si, dr meist bruuchti Standardcomputer in chliine und groosse Tonstudio gsi. D Abchürzig „ST“ stoht drbii für Sixteen/Thirty-Two (16/32), wil dr verwändet Hauptprozässer, dr Motorola 68000, e 16 Bit breite Datebus het und intern mit 32 Bit schafft. Dr Adressbus isch 24 Bit breit. Atari ST im Atarimuseum Computer-Magazin-Archiv: ST-Computer, Atari Inside und anderi atari-home.de Di dütschsprochigi Community für ATARI Homecomputer
Dr IBM-PC (änglisch IBM PC) stoht as Oberbegriff für dr erst Personal Computer (PC) vo dr Firma IBM, siini Wiiterentwicklige und die mehr oder weniger ähnlige Nochbaute und Fortfüehrige vo dere Computerfamilie dur anderi Undernähme, wo au as IBM-PC-kompatibel oder PC-kompatibel bezeichnet wärden. Dr erst IBM-PC het dr Name IBM 5150 Personal Computer gha und isch vo 1981 a fast sächs Johr lang unveränderet produziert worde. Er het no kei Festblatte gha, sondern nume ei oder zwei Diskettelaufwärk. De Nochfolgersystem mit ere optionale Festblatte het me IBM PC XT gsait und spöter, dene mit eme i286-Prozässer, IBM PC AT. In dr Fachsproch zieht me em Begriff „IBM-PC“ dr Begriff „IBM-PC kompatible Computer“ oder churz „IBM-kompatibel“ vor. Bi IBM sälber het me d Klon as IBM PC-konvertibel bezeichnet. Noch dr unglücklige Iifüehrig vo de IBM PS/2-Modäll, wo vo dr Hardware us nit PC-kompatibel gsi si, und mit em Erschiine vo Microsoft Windows 3.x isch dr Usdrugg IBM-PC scho vo 1990 aa ehnder e historische Begriff gsi. Sit dr Iifüehrig vo Microsoft Windows 95 het me im PC-Märtsegmänt praktisch nume no vo Windows-Kompatibilität gschwätzt. Commons: IBM Personal Computer – Sammlig vo Multimediadateie
S Internet isch e wältwiits elektronischs Netzwärksischteem, wo us vile dezäntraale Computernetzwärk bestoht, wo mitenander verbunde si, und wo me drüber Date vo de einzelne Kompiuter cha usdusche. S Wort isch en Abchürzig und chunt vom änglische interconnected networks; drum isch’s im Düütsche en Anglizismus. Es bedüütet „Netzwärk, wo underenander verbunde si“. Mit em Internet chame Internetdienscht bruuche so wie öpe E-Mail, Telnet, Usenet, Dateiüberdragig, WWW und in dr letzte Zit immer meh au d Telefonii, s Radio und s Färnseh. Im Prinzip cha jede Kompiuter wältwiit mit jedem andere verbunde wärde. Dr Datenusduusch zwüsche de einzelne Internet-Kompiuter bassiert über so genanti Internetprotokoll, wo technisch normiert si. D Technik vom Internet wird vo dr RFCs vo dr Internet Engineering Task Force (IETF) beschriibe. Umgangssproochlig wird s Wort „Internet“ hüfig synonym zum «World Wide Web» bruucht, wil säll eine vo de populärschte Internetdienscht isch und wäsentlig zum Wachsdum und dr Popularität vom Medium bidrait het. Im Gegesatz drzue cha me anderi Mediedienscht wie s Telefon, s Färnsehe und s Radio erscht sid der jüngschte Zyt über s Internet übermiddle, und si hai parallel zum Internet no ihri ursprüngligi Verbreitigstechnik bhalte. Im Underschiid zum Internet seit me de Kompiuternetzwärch, wo nume d
S World Wide Web [ˌwɜːldˌwaɪdˈwɛb] (churz Web, WWW oder dütsch: Wältwiits Netz, au 's Netz) isch e Hypertext-System, wo über s Internet cha abgrüeft wärde. Me het s am 6. August 1991 wältwiit freigee zur allgemeine Benutzig. Für zum s World Wide Web z bruuche, benützt me e Webbrowser wo uf em eigene Computer installiert isch, und wo d Date vom Webserver holt und zum Bispil uf em Bildschirm aazeigt. Dr Benützer cha de Hyperlink im Dokumänt folge, wo uf anderi Dokumänt verwiise, öb si jetzt uf em gliiche Webserver oder uf eme andere gspiicheret si. Dodrduur bechunnt me e wältwiits Netz us Websiite. Em Aklicke vo de Hyperlink sait me hüfig Internetsurfe. S WWW wird im allgemeine Sproochgebruuch hüfig mit em Internet gliichgsetzt, au wenn s jünger isch und nume eini vo de möglige Nutzige vom Internet isch (so wie s Internet siinersiits nume eine vo verschiidnige möglige Serververbünd isch). Es git durchus Internet-Dienst, wo nit in s WWW integriert si (am bekanntiste isch d E-Mail, aber z. B. au IRC und Telnet). D Webbrowser hai zu däm Duurenander biidrait, wil si nit nume s eigentlige HTTP-Protokoll chönne bruuche, sondern au no anderi Dienst wie Mail und FTP zuegänglig
E Supercomputer oder Superrächner isch e Hochleistigsrächner, wo zum Ziitpunggt won er iigfüehrt wird im oberste realisierbare Leistungsberiich schafft. Drbii isch s nid wichdig, wien er ufbaut isch. E typischs Merkmol vom ene modärne Supercomputer isch die grossi Zahl vo Prozässer, wo uf gmeinsami Peripheriigrät und uf e Hauptspiicher, wo deilwiis gmeinsam isch, chönne zuegrife. Die groossi Zahl vo Prozässer chunnt drvo, ass me d Gschwindigkeit vom ene einzelne Prozässer nid cha beliebig höcher mache. Dorum wärde vili einzelni Rächner parallel gschaltet, wo jede drvo öbbe gliichziitig e chliine Deil vo dr Arbet macht. Alli Rächner wärde zentral gstüürt mit Programm wo bsundrigs uf Parallelitet usgrichdet si.
E Quantecomputer bzw. Quanterächner isch e Computer, wo noch de Gsetz vo dr Quantemechanik funktioniert. Im Underschiid zum Digitalcomputer schafft er nit uf dr Basis vo de Gsetz vo dr klassische Physik bzw. Informatik, sondern uf dr Basis vo quantemechanische Zueständ (Qubit), was sich wäsentlig vo de Regle vo de klassische Theorie underscheidet. Die Zueständ wird noch quantemechanische Prinzipie verarbeitet. Dodrbii si vor allem s Superpositionsprinzip (d. h. die quantemechanischi Koheränz, analog zu de Koheränzeffekt in dr Optik, wo sust inkohärent isch, lueg z. B. Holographie) und die sogenannti Quanteverschränggig vo bsundriger Bedütig. Theoretischi Studie löön lo vermuete, ass me mit dene Effekt bestimmti Problem in dr Informatik wäsentlig effizienter chönnt löse as mit klassische Computer. Bispil vo sonige Broblem si d Suechi in extrem groosse Datebanke (Grover-Algorithmus) und d Produktzerlegig vo extrem lange Zahle (Shor-Algorithmus) - e Broblem, wo für d Sicherheit vo dr e-Mail-Übermittlig von ere erheblige Relevanz isch (Quantekryptographii). Dr Quantecomputer isch zur Ziit e Konzäpt, wo im Grosse und Ganze immer no theoretisch isch. Me het aber scho vili Vorschleg gmacht, wie me e Quantecomputer chönnt realisiere, und im ene chliine Massstab si schon e baar vo dene Konzept im Labor usbrobiert worde, und me het