rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Dr Théo Gmür (* 8. Augschte 1996 z Haute-Nendaz im Wallis) isch e Schwiizer Behindertesportler. Dr Gmür isch Sportstudänt a dr Äiggnössische Hochschuel für Sport EHSM z Magglinge. Wäg emene Ödeem im Hirni isch er, sid er anderthalb Jahr alt gsi isch, uf dr einte Syte gleemt. Als Sportler het er sech trotz dere Yschränkig ufs Schyfahre verleit und uf e Slalom und e Riiseslalom im Stoo spezialisiert. Er fahrt i dr Leischtigsklass LW9. A dr Winter-Wältmeischterschaft vom Behindertesport im Jänner 2017 z Tarvisio, Italie – dr erschte WM, won er überhoupt mitgmacht het – isch er i dr Kategory Schi alpin ufe zwöit Platz bim Riiseslalom cho. Und er isch Gsamtwältcupsiiger 2016/2017. A de Paralympische Winterspiili z Südkorea ane 2018 het er drü guldigi Medalie gholt, je eini i de Dizipline Abfahrt, Super-G und Riiseslalom im Stoo. 2019 isch der Théo Gmür bim Riiseslalom a de World Para Alpine Championships z Kranjska Gora (Slowenie) der zwöitschnällscht gsi, und bi der Abfahrt vo Sella Nevea z Italie isch er Wältmeischteer worde. Syte vom Théo Gmür uf swissparalympic.ch Syte vom Théo Gmür bi dr Eidgnössische Sportschuel z Magglinge (Site cha nüme abgrüeft wärde; Suche im Webarchiv)[1] [2] Vorlage:Toter Link/www.ehsm.admin.ch Syschteem vo
D Matscher oder au eifach d Matsch sind im Middelalter es mächtigs Adelsgschlächt im Bündnerland gsi. Me weiss nid gnau, wohär d Familie ursprünglech gsi isch. Si chönt usem Veltlin oder em Engadin choo sy. Informazione über d Familiegschicht git’s sid öpe dr Middi vom 12. Joorhundert. Zerscht isch ire Stammsitz i de beide Burge Obermatsch und Undermatsch im Matscher Taal im Vinschgau gsi. Spöter het ne au d Churburg bi Schluderns ghört. D Matsch sind d Vögt gsi vo de Chlööschter Mariebärg und St. Johann im Münschtertaal. Derzue hend si Güeter im Vinschgau, im Underengadin, bsunders bi Tarasp, im Veltlin und im Puschlaaf gha. Zytewys sind si au im Psitz gsi vo de Burge Rycheburg, Ramosch, Ardez, Gryffeschtei, Alt-Süns und Chlingehorn (bi Malans). Ane 1338 sind d Gricht Schiers und Castels (Luzein) im Prättigau id Händ vo de Matscher cho. Es isch e länge Striit entstande zwüsche de neue Herre und de Grafe vo Doggeburg. Fride isch erscht wider gsi, wo d Elisabeth vo Matsch dr Graf Friedrich VII. vo Doggeburg ghürootet het. S Herzogtum Mailand het ane 1348 de Matscher d Gebiet Kleewe, Bormio und Puschlaaf wägggnoo. Im 15. Joorhundert sind d Matsch vor alem no als Rootgäber
Dr Karl Kardinal Lehmann (* 16. Mai 1936 z Semmerenga; † 11. Merz 2018 z Mainz) isch vu 1983 bis 2016 Bischof vu Mainz gsii. Vu 1987 bis 2008 isch er Vorsitzer vu dr Dytsche Bischofskumferänz gsii. Dr Lehmann isch anne 2001 vum Papscht Johannes Paul II. zum Kardinal glupft wore. Dr Karl Lehmann isch z Semmerenga as eltschte vu zwee Sihn uf d Wält chuu un isch z Verenga ufgwachse, wu sy Vater Karl Lehmann (1903–1986) Volksschuellehrer gsii isch. D Mueter Margarete Lehmann (1911–1997) isch e uusbildeti Buechhändleri gsii. Sy jingere Brueder isch dr Reinhold Lehmann (1939–1998) gsii. Vu 1942 bis 1945 isch dr Karl Kehmnann uf d Volksschuel Liggersdorf gange. Mit em Yydritt in s Staatli Gimnasium Semmerenga isch er au ins domolig Erzbischefli Studiehaim St. Fidelis z Semmerenga yydrätte. No dr Schuelzyt het dr Lehmann vu 1956 bis 1964 Filosofy un Kadolischi Theology an dr Universitet Fryburg un an dr Päpschtlige Universitet Gregoriana z Rom studiert, wun er im dertige Germanicum-Hungaricum gläbt het. Är het am 10. Oktober 1963 z Rom dur dr Julius Döpfner d Prieschterwei empfange. Sy Primiz het er zerscht z San Saba gfyrt un derno au z Verenga. Anne 1962 isch dr Lehmann
D Paula Hollenweger (* 3. Oktober 1900 z Fäldbärg; † 22. Oktober 1980 ebe dert) isch e dytschi Byyri un Haimetdichteri gsii. D Paula isch e Chind vum Georg Hollenweger (1872–1960) un dr Ida geb. Reif (1874–1952) gsii. Si het drei jingeri Gschwischtrig ghaa. Dr Lehrer un dr Bfaarer hän scho frie ihri dichterisch Begabig gsää. Anne 1921 het si dr Buur Wilhelm Kromer ghyrote. Mit ihm het si zwoo Dechtere ghaa: Herta (* 1921) un Ursula (* 1940). Zoobe het si als dr Zyt gfunde zum Schrybe un fir d Haimetforschig. Im Zweete Wältchrieg het si ellai fir dr Hooft un fir d Chinder gsorgt. Wu ihre Mann anne 1945 bi me Unfall um s Lääbe chuu isch, het si dr Burehoof schließli mieße ufgee. Si het ihri Freizyt dr Familieforschig gwidmet, dr Gschicht vu ihrem Dorf un em Markgrefler Dialäkt. Anne 1965 isch ihre erscht Gedichtband „Markgräflerland, du Land am Rhii“ uusechuu, wu vu Lääser un Kritiker seli globt woren isch. In ihre Gedicht un Verzellige het si vor allem iber d Natur un d Landschaft vum Markgreflerland un iber s Lääben im Dorf gschribe, iber d Lyt un ihri Kultur. Im Buech „Brot und Wein vom Oberrhein“
La Grande Béroche isch e Gmaind im Kanton Nöieburg i de Schwiz. D Gmaind La Grande Béroche isch am 1. Jänner 2018 dur d Fusion vo de ehmolige Gmainde Bevaix, Fresens, Gorgier, Montalchez, Saint-Aubin-Sauges und Vaumarcus entstande. Si hät de Name vo de Region La Béroche öbernoo, wo uf di alti regionali Pfarrei vo Saint-Aubin verwiist (Béroche vom latiin. parochia, wa sövil wie «Pfarrei» bedüted). Lueg do dezue au im Artikel baroche vom Wälschschwiizer Mundartwörterbuech Glossaire des patois de la Suisse romande. S nöie Gmeindwappe vo La Grande Béroche wird vo der Stiftig für Schwiizer Wappen ud Fääne so beschribe: es isch gspalte und zwar nid i der Middi, sondern chly nach rächts verschobe, die rächti Helfti isch föifmol deilt vo Wyss und Root, die linggi het uf Wyss über eme töife blaue Balke e rooti Roose. D Stiftig isch mit der Gstaltig vo däm Wappebild nid zfride und mit däm sinere ofizielle Beschrybig bi der Gmeind gar nid yverstande. I das nöie Wappe sind divärsi Elimänt vo de alte Wappe vo de früenere Gmainde übernoo worde, öppe d Farbe Root und Wyss und Blau und d Spaltig oder au d Roose und d Deilig vo der einte Syte. s
ff k x xx Dr Lukmanierpass, wo uf italienisch Passo del Lucomagno und uf rätoromanisch Pass dil Lucmagn heisst, isch e Bärgpass i de Alpe zwüsche de Kantöön Graubünde und Tessin. D Rampe us de Tääler uf d Passhöchi sind uf dr Püntner Syte i dr Gmeind Medels und uf dr Tessiner Syte i dr Gmeind Blenio. D Passhöchi isch uf 1916 Meter über Meer, de Kulminazionspunkt, wäg em Stausee, nördlich vo de Kantonsgränze uf 1972 m. A dr Linie vo de Tääler, wo d Passtrooss durelauft, isch d Gränze zwüsche de Bärge vom Gotthardmassyv und dene vo de Adulaalpe. Über dä Pass goot d Lukmanierleitig. Dr Bärgname Lukmanier chunt vom latynische lucus magnus, was uf Düütsch «grosse Wald» bedütet. Wo im 8. Joorhundertso s Chlooschter Disentis ggründet worden isch, het dr Vercheer übere Pass meh Bedütig übercho. Ane 965 isch dr Kaiser Otto dr Gross übere Lukmanier uf Italie ggange; das isch die erschti Reis übere Pass, wo me e sicheri gschichtlechi Kwele drvo het. 1374 het s Chlooschter am Pass obe es Hoschpyz ygrichtet. Ganz oben uf em Bärg isch vo alters här es Chrüz gstande, wo s Zeiche gsi isch, wie wyt d Herrschaft vom Apt vo
Dr Placidus a Spescha (* 8. Dezämber 1752 z Trun; † 14. Augschte 1833 au dört) isch e Benediktiner im Chlooschter Disentis und e Geograaf, Bärgschtyger und Sproochforscher gsi. Er het vo Geburt här dr Name Giuli Battesta Spescha gha und isch z Trun i dr Surselva inere Puurefamilie ufgwachse. Syni Muetersprooch isch s Oberländer Romanisch gsi. Er het die Sprooch au gleert schrybe, was denn nid sälpverständlech gsi isch, und er het au Düütsch gleert. Ane 1765 isch er uf Chur abe ggange bim Thomas Ranin no go Latyn und Musig leere; mit em Ranin het er e Reis in Vinschgau gmacht. Am 11. Juli ane 1771 isch dr Spescha id Chlooschterschuel z Disentis cho, und scho ane 1774 isch er au em Konvänt vo dem Benediktinerchlooschter byträtte. Es isch e schwiregi Zyt gsi fürs Chlooschter, wil dr amtierend Apt Columban s Huus schlächt gfüert het. Es isch so wyt cho, ass d Benediktinerkongrazion vo dr Schwiiz s Chlooschter Disentis für ne gwüssi Zyt ufglöst und d Mönch uf anderi Chlööschter verdeilt het, ass si dört s richtige Chlooschterläbe wider üebe. Dr Spescha isch uf Äinsidle cho, won er bis ane 1782 het chöne Filosofy und Theology studiere. Am
f k x xx Dr Flüelapass isch e Bärgpass i de Alpe, zwüsche dr Region Region Prättigau/Tafaas und em Engadin vom Kanton Graubünde. Dr Name ”Flüela“ isch e Diminutiv vom schwyzerdütsche Wort ”Flue“, wo e höche Felse am ene Bärg bedüütet. D Passhöchi isch uf 2383 Meter über Meer. Do dure goot d Hauptwasserscheidi i de Alpe. Dr Platz vom Hoschpiz, dr Lai nair und dr Scottasee näbedra sind uf em Gebiet vo dr Gmeind Zernez. D Passtrooss isch e Abschnidd vo dr Hauptstrooss 28. Die Stross chunt vom Rhytaal här durs Prättigau uf Davos, und bi Davos-Dorf foot d Rampe a, wo em Flüelabach no uf Tschugge im Flüelataal und denn ufe Pass ufe goot. Uf dr Südsyte chunt d Strooss usem Engadin vo Susch hèèr, dur s Val Susasca zu dr Alp Pro Dadoura, denn kwer zum Bärghang uf Chant Sura und zum Passübergang. Deil Abschnitt vo dr Passstrooss tarf me zytewys im Winter wäge Lawinegfoor nit pruuche. D Fahrstrooss isch ane 1867 bout worde. Wo’s d Strooss nonig ggä het, isch dr Flüelapass eine vo verschidene änleche Übergäng vo Norde is Engadin gsi. I der Umgäbig chame z Fuess au no über anderi Bärgwääg und Soumpfad goo,
Raude Wurschd isch a Briahwurschd. Se derf auf anara Hockedse odr ama andra Feschdle ned fehla. Mr kaa se kocha ond broda En ara Wurschd sodd blos gmahlas (fei zrkloinrds) Schweinsfloisch, Speck ond Gewirz nei. Beim Kuddra (em Vrmischa) muaß ma no Eis drzuado do. D Haud sodd a Darm sei, en dem se no graichrd ond au kochd wurd. Wann s Floisch mit Nitrit gsulzd (pökeld) isch, sodd ma se ned grilla. D rauda Farb ka ma au mid andre Middl naakriaga. Wann dr Metzgr d Wurschd machd, no brauchds au koine andre Zudada, wia se en dr Wurschdfabrik naidig send. Des machd au da Ondrschied aus Wamma se grilla will, muaß ma an d Gsonhoidsgfahra denga Raude Wurschd geid s au aussrhalb vom Schwobeland. En Skandinavie send Rød pølse a ehnliche Form. Do drbei isch s rød (raud) mid ama Farbschdoff gmachd D schpanische Rote Bratwurst isch a Brodwurschd mo Paprika dren hod ond desdrwega raud isch, Herschdellong uf YouTube D schwäbisch Kuche (E 249 und E 250) Der schwäbische Klassiker Rote Wurst.. Archiviert vom Original am 21. März 2018. Abgrüeft am 13. März 2018. Die schwäbische Rote vom Grill. Archiviert vom Original am 1. Dezember 2017. Abgrüeft
D Repower AG isch es Undernääme, wo in dr Schwiiz und im Ussland tuet elektrischi Energy härstelle und verchaufe. D Firma het bis ane 2010 Rätia Energie AG ghäisse. Dr Hauptsitz isch z Poschiavo im Kanton Graubünde. D Firmegschicht het do agfange, wo ane 1904 d Kraftwerke Brusio AG ggründet worden isch. Die het im Puschlav s Chraftwärch Campocologno bout. Im Joor 2000 händ d Chraftwärch Brusio sech mit de Firmene Bündner Kraftwerke z Chlooschtersch und Rhätische Werke für Elektrizität AG z Thusis zämetoo und die drüü sind gmäinsam d Rätia Energy worde. Ane 2004 isch au no d aurax ag z Ilanz derzuechoo. Dr gröscht Aktionäär vo dr Repower isch s Elektrizitätswärch vom Kanton Züri, dr zwäitgröscht dr Kanton Graubünde. S Undernäme gschäftet usser em Bünderland au z Italie, wo s de Chunde au tuet Ärdgas verchaufe, z Dütschland, i dr Tschechei und z Rumänie. Das Gebiet im Bünderland, wo d Repower de Stroomchunde diräkt Energy tuet lifere, isch im Engadin, im Prättigau, im Rhyntel (d Gmainde Zizers, Landquart und Malans) und i dr Surselva. D Chraftwärch vo dr Repower sind: Chraftwärch Madulain, Engadin Chraftwärch Silvaplana Chraftwärch Morteratsch, Pontresina, Engadin (s eltischte Chraftwärch vo de repower; bout ane 1890;
Dr Stephen William Hawking, CH, CBE, FRS (* 8. Jänner 1942 z Oxford, Oxfordshire, Ängland; † 14. Merz 2018 z Cambridge, Cambridgeshire, Ängland), isch e britische theoretische Fysiker un Aschtrofysiker gsii. Vu 1979 bis 2009 isch er Inhaber vum renommierte Lucasische Lehrstuel fir Mathematik an dr Universitet Cambridge gsii. Dr Stephen Hawking isch as Suhn vum Tropemediziner Frank Hawking un dr Wirtschaftswisseschaftleri Isobel Hawking uf d Wält chuu. No dr Schuel het er an dr Universitet Cambridge studiert (Bachelor 1962) un 1966 mit dr Dissertation Properties of expanding universes bim Dennis Sciama promoviert. No syre Dokterarbet isch er Research Fellow un speter Professorial Fellow am Gonville and Caius College vu dr Universitet Cambridge wore. Speter het er bis 1973 z Cambridge am Inschtitut fir Theoretischi Aschtronomy in Cambridge gforscht un derno am Inschtitut fir aagwändeti Mathematik un Theoretischi Fysik. Dr Stephen Hawking het wichtigi Arbete zue dr Kosmology, dr Allgmaine Relativitätstheory un dr Fysik vu dr Schwarze Lecher gliferet. Beriemt wore isch er in dr 1960er Johr dur dr Bewys vu dr notwändige Exischtänz vu Singularitete in dr allgmaine Relativitetstheory unter seli allgmaine Voruussetzige (zäme mit em Roger Penrose). Fir die Arbet het er 1966 dr aagsääne Adams Prize vu
D Margarete Potratz (* 1920; † 14. Novämber 2005) isch e dytschi Dialäktdichteri gsii. Si isch as jingschts vu fimf Maidli z Sulz im Huus vu „s Kollmer Adolfe“ ufgwachse. Ihre Vater isch Chämiböuer un Buur gsii. No dr Schuel het s Kartonascharbaiteri glehrt, het as Biroghilfi un zytwys au as Tramfahreri gschafft. Mit ihre Schweschter Barbara het si vu 1945 bis 1949 dr Buurehof gfiert. Si het iber 400 Gedicht un Gschichtli gschribe un isch dermit mit ihre Schweschter bi Verain, an dr Fasnet, bi Geburtsdag un an Familiefescht ufdrätte. Regelmäßig het si Gedicht au in dr Lohrer Zytig vereffetligt. Si het emol iber ihri Gedicht gsait, si seie „vom Kopf, übers Herz direkt in die Feder geflossen“. Derzue het si Dialäktwerter gsammlet, vor allem sonigi, wu hit fascht nimi bruucht wäre. Anne 1999 het si ne Uuswahl vu ire Gedicht unter em Titel Uf em Gardebänkli uusegee. Dr Klaus Kaltenbach het anne 2000 iber des Gedichtbändli gschribe: „Üwer 400 Gedichte un Gschichte het si in ihrem Läwe gschriewe. Si sin vun re tiefe Liäb zur Heimet durchdrunge un mit viel Humor g'würzt. Kindheitserinnerunge, Naturverständnis un Lewensweisheite wechsle sich ab.“ – In: Alemannisch dunkt üs guet I/II 2000. S.
D IONIS Education Group esch dr Betreibr vo private Technischi Hochschuel vu Paris (Frànkrich) und Berlin (Dytschland). D IONIS Education Group hod 1980 aagfanga, wia drMarc Sellam s Institut supérieur européen de gestion en Paris grenad hod en dr Absichd, a Handls-Schul mid ama andra Modell wia d staatliche Hochschula z schaffa. Ionis Institute of Business mid em ISG Luxury Management Ionis Institute of Technology mid dr École pour l'informatique et les techniques avancées Ionis Education Solutions mid dr École des technologies numériques appliquées Commons: IONIS Education Group – Sammlig vo Multimediadateie ionis-group.com/en Groupe Ionis - 1er opérateur privé de l'enseignement supérieur. Le nouvel economiste.fr, abgruefen am 23. September 2018 (französisch). Étienne Gless: Moda Domani Institute, une nouvelle école dédiée au management du luxe, de la mode et du design. 4. Februar 2014, abgruefen am 25. September 2018. EPITA. Abgruefen am 14. Januar 2024. etna. Archiviert vom Original am 28. August 2018; abgruefen am 25. September 2018.
Dr Martin Winterhalter (* 13. Novämber 1940 z Ättene) isch e dytsche Lehrer un Dialäktdichter. Dr Winterhalter isch as erschts vu drei Chinder uf d Wält chuu. Ufgwachse isch er z Ättenewyler. Noch em Abitur am Gimnasium z Ättene het er an dr Pedagogische Hochschuel z Fryburg uf Lehramt studiert. Är het zerscht an ere Realschuel z Wolfe unterrichtet, derno z Kähl un speter an dr Hilfsschuel z Offeburg. Schließli het er z Stuegert no Hilfsschuel- un Sprochhailpedagogik studiert. Bis 1968 het er z Lohr gschafft, derno het er dr Ufdrag iberchuu, fir dr Sidbezirk e aigeni Hilfsschuel ufzböue. Wel s z Ättene kai Ryym gee het, isch die Hilfsschuel schließli z Orschwier ufgmacht wore. Är isch 32 Johr lang bis zue syre Pensionierig anne 2000 Räkter vu dr Hilfsschuel Orschwier gsii, hit haißt si Ferderschuel Orschwier. Dr Winterhalter isch au 30 Johr lang im Vorstand vu dr chilchlige Sozialstation gsii. Anne 1964 het er d Ortrud Strickfaden ghyrote. Si hän zäme vier Sihn iberchuu. Dr Martin Winterhalter schrybt syt langem Gedicht un Gschichtli uf Alemannisch, mänkmol au uf Hochdytsch. Syne Rede, wun er ghalte het, wänn d Schueler us dr Schuel entloo wore sin, sin vylmol in Gedichtform uf
Montancy isch e Gmeind im französische Departemänt Doubs. Si lyt öpe sibe Kilometer südlech vo Pruntrut und acht Kilometer weschtlech vo Saint-Ursanne im Juragebirg am Bärg Lomont. Dr Gmeindbann goot über e Fluss Doubs übere, wo i däm Abschnidd dur nes töif ygschniddenes Taal lauft. D Gmeind het d Ortsdeil Brémoncourt am Doubs unde uf 419 m ü. M. und Montancy am Lomontbärg uf 828 m. Bi Brémoncourt uf dr Südsyte vom Doubs, chunt dr Bach Frénois in Fluss abe, und do isch au e Brugg übere Doubs, grad a dr Landesgränze zu dr Schwiiz. Montancy lyt ufem Bärg nördlech vom Doubs, und es git gar kei diräkti Fahrstrooss zwüschet de beide Gmeinddeil. Vo Pruntrut uus chunt me übere Montvoie-Pass uf Montancy; d Passtrooss goot derno wyter ganz is Taal vom Doubs abe und trifft z Glère uf d Taalstroos, wo em Fluss noo wyter abe uff Saint-Hippolyte goot. Vo Glère us füert d Strooss uf de lingge Site vom Doubs no ufe uf Brémoncourt und witer noch Saint-Ursanne übere. D Nochbergmeinde vo Montancy sind Burnevillers und Glère z Frankriich, Haute-Ajoie, Fontenais (bis 2012 Bressaucourt) und Clos du Doubs i dr Schwiiz. Im Wald bi Brémoncourt, under em Frénois-Tobel, ligge
E Müli isch es Gräät oder e Maschine zum Sache mit Rybe und Drücke z verarbeite, und vo do häär isch es denn au dr Name vo Yrichtige und Hüüser, wo drinn Maalwärch laufe. Es git Mülene zum ässbari Pflanzedeili so z behandle, ass me drmit Spyse chan choche; das isch öpe bi de herte Chärn nötig, wo me drus Määl macht, oder bi Nüss und Pflanzesoome, wo me ferdrückt zm Ööl druss z günne. Anderi Mülene sind speziell für gwüssi Stoff konstruiert, d Sagimülene oder d Schteimüline, und au die modärni Induschtry bruucht aller Gattig grossi und chlyni Spezialmaalwärch. Fürs Gwärb und dr Huushalt het me no vil anderi Maalapperäät erfunde, so wie d Papyrmüli und d Kafimüli. Sid dr Stäizyt isch s Maale vom Chorn bekannt. Am Afang und i deil Länder no bis im zwänzigschte Joorhundert het me das ganz eifach im Huushalt mit Rybschtäine gmacht, und us de Stückli vo de Chörner git’s mid Wasser oder Milch es Mues oder me cha drus au Brot bache. Scho i dr antike Zyt sind d Maschine erfunde worde zum vil meh Chorn profässionell z verarbeite, und es het derzue au scho starchi Atriibswärch ggä zum d Maschine mit
Vrpackonga em Oizlhandl senn a Rfendong mo se mid dr Aifihrong vo de Selbschdbedienongsläda ausbroidad hod. Manche vo dene Bsondrhoida kommad wiedr en Brauch. Em Lädle isch draussa Kolonialwaara gschdanda. Drenna hod s älles gä, wamr wella hod – weil mr blos hod wella derfa was gäba hod. Vrpackonga A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z Anka, s Buddrschmalz hods so wia da Buddr, los gäba. Bier hod ma en dr Wirschafd hola kenna. Drbei isch vom Hahna en a Flasch zabfd worra. Brod hod s auf em Land blos auf Bschdellong ghed, weil mr selbr bacha hod. Dr Buddr isch mid ara Holzschaufl auf a Bergamedbabier gwog worra. Doigwara hend de moischde Leid selbr gmachd, drom hod se s kaum gäba. Fisch: Dr Fischvrkauf war em Fischlada ond hod se auf a baar Sorda beschrenkd. D Hefe isch mid ara Messr auf a Bergamedbabier gwog worra. Käs Dr Bachschdoikäs (a Limburger Magrmilchkäs) isch 100-grammweis vo ama Block aagschnidda worra Kaffee Fir Kaffee hod s extra Gschäfd gea. Gmahla hend n d Leid drhoim. Malzkaffee war iblich, weil r billigr war.
De Begriff Familie (vu lat. familia) bezaichnet: Familie, e Gruppe vo Mänsche, wo im ene Hushalt zämeläbed Grossfamilie, e gröösseri Gruppe vo verwandte Persone, wo zu zwai oder meh Generazione ghöre ä Verwandtschaftsgruppe, lueg Familie Familie (Biologie), noch verwandti Gattige vu Läbewese, die zue systematische Ainhaite zsämmegfasst sin Eltere mit mindistens ainem Chind, lueg Familie (Rächt) im organiseerte Verbreche (lueg Kriminologi) isch es in ainige Subkulture (z. B. dere vu de Italoamerikaner in de USA) d'Bezaichnig vu ere Bandi (vgl. Mafia) Familie (Mathematik), ä Begriff us de Mengelehri: Ä Familie bstot us Menge, wo mit Elemente vu ere Mengi indizeert sin Konzentratione vu Asteroide mit ähnliche Bahne (au: Hirayama-Familie), lueg Familie (Astronomi) d Churzbzaichnig vu de Familien-Partei Deutschlands (»FAMILIE«)
Dr Xavier Koller (* 17. Juni 1944 z Ibach i dr Gmeind Schwyz) isch e Schauspiiler und Regisseur us dr Schwiiz. Er macht bsunders Mundartfilm, aber au Wärch i andere Sprooche. Ane 1979 het er dr Mundartfilm Das gefrorene Herz, wo im Kanton Uri spiilt, träit. Er goot uff em Meinrad Inglin syn Roman Begräbnis eines Schirmflickers zrugg. Au dr Film Der schwarze Tanner vo ane 1985 het e Gschicht vom Inglin uffgnoo; die het dr Inglin 1947 gschribe, und es goot drinn um en Schwiizer Puur, wo im Zwöite Wältchrieg wäge Vorschrifte vom Staat, was müess about wärde, Schwirikeite überchunt. Im Film Reise der Hoffnung verzellt dr Koller d Gschicht von ere alevitische Familie us dr Türggei, wo i d Schwiiz wott uswandere. D Dialoog i däm Film, wo en reale Hindergrund het, sind uf Türkisch und Schwiizerdüütsch. Für das Wärch het dr Xavier Koller 1991 en Oskar füre bescht ussländisch Film überchoo. Sid 1991 läbt dr Koller z Los Angeles und macht immer öpe Filme mit änglische Originaltegscht. 1969: Fano Hill 1972: Hannibal 1976: De Schützekönig 1978: Trilogie 1848 – Der Galgensteiger 1979: Das gefrorene Herz (Urner Tieläkt) 1985: Der schwarze Tanner 1990: Reise der Hoffnung 1994: Squanto
Brémoncourt isch de Name vo däne Ort z Frankriich: Brémoncourt, e Gmaind im Arrondissement Lunéville, Département Meurthe-et-Moselle, Region Grand Est Brémoncourt, es Dorf und en Ortstail vo de Gmaind Montancy im Arrondissement Montbéliard, Département Doubs, Region Bourgogne-Franche-Comté
D Familie (latinisch: Familia) isch ä hierarchischi Stufe vu de biologische Systematik. Si stot zwische de Hauptrangstufe Ornig un Gattig. Direkt iber de Familie cha no d Iberfamilie sto, under ihre d Underfamilie (latinisch: Subfamilia). In de Zoologi bestot d Konvention, dass de wisseschaftlich Familienamme uf -idae endet (z. B. Laufchäfer: Carabidae). In de Botanik degege endet d Familiebezaichnig maistens uf -aceae (zum Bispiil Chorblüetegwäx: Asteraceae). Viilfach laite sich ihri Bzaichner vu bsunders bekannte Gattige vu de Familie ab (zum Bispiil bi de Liliegwäx Liliaceae), aber au morphologischi Bsunderhaite vu de Familie chänne nammensgäbend si (so bi de Lippeblüetegwäx Lamiaceae).
Märle ond Saga send a Doil vo dr schwäbischa Weld. Zwar isch en dr Zeid vom Fernseha ond em Indrned d Ausbroidong nemme so oifach, abr s geid se no emmr. Märle ond Saga A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z Dr Schbioo vo Oole Em Middlaldr hod dr Schbioo vo Oole dr Schdadt en Frieda brochd. Achalm Dr Nama wurd au auf da ledschda Säufzr "Ach Allm (mächdigr) von ama Burggrafa gwea. En dr Achalm soll a Schatz vrborga sei, mo vo zwoi Pudel gehiadad wurd D Erfendong vo dr Brezl Dr Graf Eberhard im Barte hod vo seim Beck vrlangd, dass r a Backwar macha sodd, mo dreimal die Sonne dure scheind. Bullarole Dr Bullarole hod Kendr en dr Nachd ghold, mo ned ghorchd hen. Crailsheimer Horaffe D Craalsener hend d Nama Horaffe griagt, weil se ara Belagrong ned nochgeba hend. Was dr Nama moind, wois koinr. Drfir kriagad d Kendr zom Schualaafang an siassa Wegga, mo ma Horaffe hoißd. Dr Dracha vo dr Limburg Auf dr Limburg bei Weile hod a Dracha gwohnd, mo emmr Leid gfressa hod,