rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Dr Atlas (oder Saturn XV - 1980S28) isch ain vu de innere Mönd vum Planet Saturn. Er isch am 12. November 1980 vum Astronom R. Terrile bi Uswertige vu Ufnahme vu dr Ruumsonde Voyager 1 entdeckt worre un het zuenächst die vorläufig Bezaichnig 1980 S 28 erhalde un isch anno 1983 offiziell uf Atlas daift worre. Si Name het der Mond noch em Titan Atlas erhalde, wo in de grichische Mythologi d'Welt uf sine Schuldere trait. Zwische 1980 un 2004 het der Mond mit irdische Instrumente nit wiider ufgfunde werre chänne. Erst im Juni 2004 isch er uf Photos vu de Ruumsonde Cassini "wiiderentdeckt" worre. Atlas umchraist de Saturn uf ere chraisrunde Bahn in 137.670 km Abstand in 14 Stund un 36 Minuten, wobi di Bahn gnau in de Äquatorebeni vum Planet lit. Er wirkt debi als Schäfermond mit siner Gravitation uf de innerste A-Ring vum Saturn. Atlas isch ä sehr uregelmäßig gformte Körper mit ere Usdähnig vu 37×34×27 km. Er wiist, wie de Erdmond, ä bundeni Rotation uf, d. h., er roteert in de gliche Zitt um die aige Ax, wo er de Planet drin umchraist. Si Dichti isch mit 0,63 g/m3 sehr gring, was druf hiwiist, dass er
Dr Thomas Burgherr (* 1. Augschte 1962) isch e Schwiizer Undernäämer und Politiker. Er het z Wilibäärg d Primarschuel un z Reitnau d Bezirksschuel bsuecht und isch Zimmermaa woorde. Iim ghört d Firma Burgherr Moosersäge AG. Das isch e Saagi wo s sit em 19. Joorhundert git. D Fabrigg macht Holzarbete für Hüüser und anderi Bouwäärch. I dr Politik isch dr Burgherr bi dr SVP. Er isch dr Amme vo Wilibäärg gsi und 1997 Aargauer Groossroot woorde. Sit 2012 isch er dr Presidänt vo dr SVP Aargau. 2015 het men en i Nazionalroot gwählt und 2019 isch er wider gwählt woorde.
D Irène Kälin, wo am 6. Februar 1987 z Länzbrg uf d Wält cho isch, isch e Schwiizer Politikerin. D Kälin het s Gimnasium z Basel bsuecht und drno d Islam- und d Religionswüsseschaft a dr Uni Züri studiert. 2014 het si s Master-Studium «Religionskultuure» a dr Uni Bärn aagfange. Si het als Gwärkschaftssekretärin bi dr Unia Aargau gschaffet. Si isch d Presidäntin vo ArbeitAargau, dr Aargauer Tachorganisazioon vo de Arbetnämende. Sit 2013 läbt si mit em Journalischt Werner de Schepper zäme. Si woone z Oberflachs. D Irène Kälin politisiert bi de Grüene. 2010 het me se in Aargauer Groossroot gwählt. Wo im Novämber 2017 dr Jonas Fricker zruggträtten isch, isch si uf däm sin Platz im Nazionalroot choo. Bi dr Wahl vo dr Bundesvrsamlig 2019 isch si als Nazionalröötin wider gwählt woorde. D Kälin isch 2012 bis 2014 Vizepresidäntin vo de Grüene Schwiiz gsi. D Kälin isch sit 2013 mit em Journalischt Werner De Schepper liiert. S Paar isch anne 2018 vo Länzbrg uf Oberflachs zooge, im gliiche Joor isch ire gmainsaam Soon uf d Wält choo. privati Website Irène Kälin uf dr Websyte vo dr Bundesversammlig (Iigreichti Vorstöss) Schweizer Illustrierte, 5. April 2013, S. 111. Umzug: Irène Kälin
D Gabriela Suter (* 1972 z Aarau) isch e Schwiizer Lehrerin und Politikerin. D Gabriela Suter isch i dr Regioon vo Länzbrg ufgwachse. Si het Gschicht und Germanistik a dr Uni Züri studiert und d Usbildig fürs Lehramt für Middelschuele gmacht. Drno isch si Gimilehrerin a dr Alte Kanti Aarau gsi und jetz schaffet si mit em Master Public Management als Personalscheffin und Projektläiterin. Woone tuet si z Aarau. D Suter politisiert bi dr SP. Si isch Ywoonerröötin z Aarau gsi und 2017 het me sen in Aargauer Groossroot gwählt. Si isch sit 2018 d Presidäntin vo dr SP Aargau und ghört au zu dr Gschäftsläitig vo dr SP Schwiiz. Bi dr Wahl vo dr Bundesvrsamlig 2019 isch si in Nazionalroot choo.
Das isch d Lischte vo de Lüüt im Schwiizer Nazionalroot 2019 bis 2023. Es sind die Persoone, wo s Volch i de Kantöön vo dr Schwiiz am 20. Oktober 2019 bi dr Wahl vom Schwiizer Parlamänt für in Nazionalroot uf Bärn ufe gwählt het.
D Ruth Humbel Näf (* 23. Juli 1957 z Baade) isch e Schwiizer Lehrerin, Politikerin und Sportlerin. D Humbel woont z Biirmeschtoorff. Si isch Lehrerin und schaffet als Jurischtin. Vo 2001 bis 2008 isch si d Läiterin vo dr Region Middi vom Vrband vo de Chrankekasse gsi. Si isch ghürootet und het zwöi Chind. Si isch e gueti Orientierigslöiferin; 2010 isch si OL-Wältmäischterin bi de Senioore woorde. 1981 het se s Volch vom Kanton Aargau in Groossroot gwählt, wo si bis 2003 gsi isch. 2003 isch si Nationalröötin woorde. D Ruth Humnbel isch i de Stiftigsrööt vo dr Stiftig Vita Parcous z Zürich, vo dr Schwiizerische Stiftig für Klinischi Chräbsforschig, vo dr Stiftig für die Schwiizerischi Akademy für Chiropraktik, vo dr Stiftig Alterszäntrum Lindehoof z Oftrige, vo dr Stiftig Theraplus und vo dr Stiftig Pro Senectute Aargau. Commons: Ruth Humbel Näf – Sammlig vo Multimediadateie d Websyte vo dr Ruth Humbel Näf
Di Fuurtschrittli Buurgerbartei z Liachtaschtaa isch e chrischtli-konservativi Bartei im Fiirschteduum Liachtaschteaa. Si isch näb dr Vaterländische Union aini vu dr zwoo grooße Volksbarteie z Liachtaschtaa un bildet mit däre ne Regierigskoalizioon in dr Regierig. Barteibresidänt isch dr Marcus Vogt. D FBP luegt si as «wäärtkonservativi Mitti-Räächts-Bartei» aa. Si stoot uusdruckli hinter dr dualistische Staatform, wu uf dr glyychwäärtige Souverän Fiirscht un Volk basiert. Si setzt si fir e Bolitik vu dr soziaale Määrtwiirtschaft yy. D Bartei riichtet si no chrischtlige Wäärt un zyylt uf en schlanke aber laischtigsfäähige Staat ab, as Basis fir e effiziänt un effektiv staatli Handle. D FBP isch anne 1918 as Reakzioon uf d Grindig vu dr sozial-konservative Volksbartei in s Lääbe gruefe woore un het e chrischtli-konservativi bis reaktioneeri Bolitik driibe. Si het iri Wuurzle bi dr Buure un Handwäärcher ghaa un isch im Klerus staark verankeret gsii. Si het vu 1928 bis 1970, vu 1974 bis 1978, 1993 (Februar bis Oktober) un 2001 bis 2005 mit eme absolute Mee vu dr Mandaat regiert (2001 het si mit 49 % vu dr Stimme Stimme 13 vu dr 25 Barlemäntssitz gwunne). In dr Ussenandersetzige 2001–2003 um e Verfassigsänderig, wu d Posizioon vum Fiirscht Hans-Adam II.
Dr Beat Flach, wo am 21. Jänner 1965 z Bärn uf d Wält cho isch, isch e Schwiizer Politiker. Dr Flach het z Basel Matroos vo dr Rhyschiffahrt gleert und dänn als Schlosser und Modällbouer gschaffet. Drzue het er d Matuur im ene Lehrgang für Erwachseni gmacht und a dr Uni Fryburg und dr Uni Luzärn studiert und dr Abschluss als Master of Laws gmacht. Nach em Zuesatzstudium a dr ETH Züri schaffet er jetz füre Schwiizerisch Ingenieur- und Architekteveräin. Er isch vrhürootet und woont mit dr Familie z Gaueschtäi. Er politisiert bi de Grüenliberale, won er 2008 ghulfe het d Kantonalpartei im Aargau gründe. S Aargauer Volk het en anne 2009 in kantonal Groossroot gwählt und 2011 in Nazionalroot. Dört macht er näbe anderem bi dr Sicherhäitspolitische Komissioon mit. 2015 und au bi dr Wahl vom Bundesparlamänt 2019 isch er wider Nazionalroot woorde. Sit 2018 isch dr Beat Flach dr Presidänt vo dr Stiftig Natur und Wirtschaft. Beat Flach uf dr Websyte vo dr Bundesversammlig (Iigreichti Vorstöss) d Websyte vom Beat Flach
Abtwil isch es Dorf im Kanton Sanggale mit öpis öber 5000 Iiwohner. Es ghört zur politische Gmaind Gaiserwald, wo au Engelburg (knapp 3000 Iiwohner) und Sankt Joseffe (öpe 170 Iiwohner) dezue ghöred. Abtwil liit im Südweschte vom Gmaindsgebiet, gad nördlech vo de Uusfahrt vo de Autobahn A 1 Sanggale-Winkle. Vom Kantonshoptort isch s Dorf dor d Settere trännt. De Ort wörd in ere Urkund us em Johr 1200 serschtmol erwähnt, doozmol no as «Appowila» oder «Appiwilla». Es hät e paar Firme und Gschäfter z Abtwil. Bekannt i de Region send de Cinedome, es Groosskino mit acht Sääl, und de Säntispark, e Freizitaalag mit Badelandschaft, Rutsche, Sauna usw. Es git döt au es Hotel und es Iichaufszenter. Nicolo Paganini (* 1966), en Politiker (CVP) und Diräkter vo de OLMA, wohnt z Abtwil Susanne Vincenz-Stauffacher (* 1967), e Politikeri (FDP), z Abtwil ufgwachse und wohnt döt Commons: Abtwil SG – Sammlig vo Multimediadateie di offiziell Website vo de Gmaind Gaiserwald Ernst Ziegler: Abtwil (SG). In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz. Geschichte (Memento vom 22. Oktober 2019 im Internet Archive) uf gaiserwald.ch aaglueged am 22. Oktober 2019 Ernst Ziegler: Abtwil (SG). In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz.
Atlas isch de Aigenamme vum in de Plejade gläge Drifach-Stern 27 Tauri un isch ca. 410 Leechtjohre vu de Erde äweg. D'Hauptkomponente, Atlas A, isch ä blau-wisse Riisestern vum Typ B mit ere schinbare Helligkait (Magnitude) vu +3.62. Si isch ä spektroskopischs Binärsystem, dem sini Komponente schinbari Helligkaite vu +4.1 un +5.6 hän. S'Binärsystem umchraist sich alli 1250 Däg. Atlas het ä dritte, schwächere Beglaiter mit ere Magnitude vu +6.8, Atlas B, wo 0.4 Bogeskunde oder 52 Astronomischi Einhaite entfernt isch. De Namme het er vum Titan Atlas us de grichische Mythologi. Atlas cha, wie alli Stern vu de Plejade glägentlich vum Mond bedeckt werre.
Dr Matthias Aebischer (* 18. Oktober 1967 z Schwarzeburg; heimetberächtigt z Guggisberg) isch e Schwiizer Journalischt und Politiker. Dr Aebischer het z Bäärn s Lehrerseminar bsuecht und vo 1988 bis 1990 z Ligerz als Schuelmäischter gschaffet. 1990 het er bim Radio Förderband als Journalischt agfange und isch zwöi Joor drufabe zum Schwiizer Radio ggange. Er het au als Redakter und Moderator bim Schwiizer Färnsee gschaffet. 2011 het er mit dene Arbeten ufghört, wil er i d Politik ggangen isch. Er het e Zyt lang a dr Uni Fryburg glehrt. Im Oktober 2011 isch er füre Kanton Bäärn i Nationalroot gwäält worde, 2015 und au bi de Wahle 2019 und 2023 het me ne z Bäärn wider gwäält. Er isch bi dr SP. Dr Matthias Aebischer läbt i dr Stadt Bäärn und isch mit dr Zürcher Nazionalröötin Tiana Angelina Moser vo dr GLP zäme. Commons: Matthias Aebischer – Sammlig vo Multimediadateie Matthias Aebischer uf dr Websyte vo dr Bundesversammlig (Iigreichti Vorstöss) d Websyte vom Matthias Aebischer Normdate: GND: 1234498944 | SUDOC/IdRef: 243977395 | VIAF: 67562239
Dr Jean-Luc Addor (* 22. April 1964 z Losann) isch e Schwiizer Jurischt und Politiker. Äär het s Bürgerrächt vo Sainte-Croix VD und Savièse. Nach em Studium a dr Uni Losann isch äär 1991 Walliser Füürschpräch woorde. 1991 bis 2001 isch äär Undersuechigsrichter vom Middelwallis gsi, und sider het er es äigets Jurischtebüro. Anne 2015 het en s Walliser Stimmvolch zum Nazionalroot gwählt, und bi de Wahle vo 2019 und 2023 isch er im Amt bestätiget woorde. Dr Addor politisiert bi dr SVP. Äär wäär psunders drfür, ass men i dr Schwiiz es ganz es liberaals Wafferächt hätti. Jean-Luc Addor uf dr Websyte vo dr Bundesversammlig (Iigreichti Vorstöss) d Websyte vom Jean-Luc Addor Normdate: GND: 1122219288 | SUDOC/IdRef: 254759734 | VIAF: 75148269795705230004
D Jacqueline Badran, wo am 12. Novämber 1961 z Sydney, Auschtraalie, uf d Wält cho isch, isch e Schwiizer Undernäämerin und Politikerin. D Badran isch vo Züri. Iiri Vatter isch e Libanees, und äär het sini Frou z Züri gleert könne. Wo d d Familie im Joor 1996 uf Züri choo isch, het d Jacqueline Badran doo d Schuel bsuecht und isch uf d Kanti Hoohi Promänaade ggange, und drno het si a dr Uni Züri Biology und z Sanggalen Ökonomy und Staatswüsseschafte studiert. Z’eerscht het si füre Kanton Sanggalen und Kanton Züri gschaffet. Anne 2000 het si iiri eigeti Firma, d Zeix AG, ggründet. Sid 1991 politisiert d Badran bi dr SP. 2002 het me se in Zürcher Gmäindroot gwäält und 2011 isch si Nazionalröötin woorde. 2015 und au bi de Parlamäntswahle 2019 het se s Zürcher Stimmvolch i i däm Amt bestätiget woorde. D Badran isch i dr Nazionalrootskomissioon für Wirtschaft und Abgaabe. Commons: Jacqueline Badran – Sammlig vo Multimediadateie Jacqueline Badran uf dr Websyte vo dr Bundesversammlig (Iigreichti Vorstöss) Websyte vo dr Jacqueline Badran David Schaffner: Eine laute Stimme für den radikalen Umbau der Wirtschaft. In: Tages-Anzeiger vom 20. August 2012 Roger Schawinski im Gespräch mit Jacqueline
D Sibel Arslan, wo am 23. Juni 1980 z Erzincan i dr Türggäi uf d Wält cho isch, isch e Schwiizer Jurischtin und Politikerin. D Arslan chunt vom Volch vo de Zaza, enere Minderhäit z Anatoolien i dr Türggäi. Anne 1985 isch iire Vatter als Flüchtling id Schwiiz choo, und eerscht 1991 het au sini Familie chönne nochechoo, d Sibel mit irere Muetter und de beede Brüeder. S Arslans sind is Chlybasel ggange. 2004 isch d Sibel Schwiizer Bürgerin woorde. 2012 het d Arslan als Jurischtin bim Basler Gwärkschaftspund, 2012 bi dr Kesb Baselstadt und 2015 bi dr Baselstedtische Sicherhäitsdiräkzioon agfange. 2017 het si mit em Lucius Dürr d Firma Sidus Consulting GmbH ggründet. D Sibel Arslan isch sid 204 bi dr Gruppe BastA (Basels starke Alternative) drby gsi. Vo 2005 bis 2016 isch si im Grosse Root vom Kanton Basel-Stadt gsi; doo het si dr Frakzioon Grüens Bündnis ghulfe. 2015 het se s Basler Stimmvolch in Nazionalroot gwählt, und bi de Wahle anne 2019 grad nomol. Si isch bi de Grüene. Commons: Sibel Arslan – Sammlig vo Multimediadateie Sibel Arslan uf dr Websyte vo dr Bundesversammlig (Iigreichti Vorstöss) d Websyte vo dr Sibel Arslan. Normdate: GND: 1325589853 | VIAF:
D Céline Amaudruz (* 15. März 1979 z Gämf) isch e Schwiizer Politikerin. Si het Jus studiert und schaffet als Vermögensverwalterin. Si politisiert bi dr SVP. 2009 bis 2011 isch si im Gämfer Groosse Root gsi, und 2011 het me sen uf Bäärn in Nazionalroot gwählt; 2015 und bi de Wahle 2019 isch si wider gwählt woorde. Commons: Céline Amaudruz – Sammlig vo Multimediadateie Céline Amaudruz uf dr Websyte vo dr Bundesversammlig (Iigreichti Vorstöss)
Die Unabhängigen (du) sin e bolitischi Bartei im Fiirschteduum Liachtaschtaa. Si sin im Februar 2013 grindet woore. Di Unabhängige sin zum eerschte Mool zue dr Landdaagswaal 2013 aadrätte, wu si mit eme Ergeebnis vu 15,3 Brozänt zur drittsteerkschte Bartei woore sin, hinter FBP un VU, aber no voor dr Freie Lischt. Dooderdur hän vier Kandidaate dr Gump in Liachtaschtaanische Landdaag gschafft, wu insgsamt 25 Abgoordneti aagheere. Bi dr Landdaagswaal 2017 hän di Unabhängige iren Aadail an Weelerstimmen um 3,1 Brozäntpinkt uf 18,4 Brozänt chenne uusböue un ai Mandaat derzuegwinne. Im Augschte 2018 isch dr Erich Hasler no Mainigsverschiidehaite us dr Bartei un us dr Landdaagsfrakzioon uusgschlosse woore. Doodruf sin dr Herbert Elkuch un dr Thomas Rehak au us dr Bartei uusdrätte. Di Unabhängige sin dodermit uf zwai Mandaat im Landaag yydiiglet un hä ire Frakzioonsstatus verloore. Di drei uusdrättene Abgoordnete bilde di «Neue Fraktion» (NF) un hän d Bartei «Demokraten Pro Liechtenstein» (DPL) grindet. Vu 2015 bis 2019 sin di Unabhängige mit je aim Abgoordnete in dr Gmaireet vu drei Liachtaschtaaner Gmaine verdrätte gsii. Syter anne 2019 isch d Bartei nume no om Gmairoot vu Schaa verdrätte. Syter 2013 bringe Di Unabhängige ne Barteizytig mit em Titel «hoi du» uuse,
Dr Mathias Zopfi, wo am 14. Dezämber 1983 z Glarus uf d Wält choo isch, isch e Schwiizer Politiker. Er het d Kantonsschuel z Glarus bsuecht und a dr Uni Züri Jus studiert. Er het am Kantonsgricht Glarus und bi private Fürschprächerbüro gschaffet. Sit 2013 isch er Rächtsverträtter und Notar und sit 2017 het er mit anderne zämen e Kanzlei. Dr Zopfi isch dr Presidänt vom Verwaltigsroot vo de Autobetrieb Sernftal AG. I dr Politik isch er 2011 in Glarner Landroot und bi de Schwiizer Wahle vo anne 2019 in Ständeroot choo. Er politisiert bi de Grüene. dr Mathias Zopfi uf der Websyte vo de Grüene
Landtagswahl 2017 (in %) % 50 40 30 20 10 0 35,2 (−4,8) 33,7 (+0,2) 18,4 (+3,1) 12,6 (+1,5) FBP VU DU FL 2013 ﻿﻿﻿﻿ 2017 ﻿﻿﻿﻿ Dr Landdaag vum Fiirschteduum Liachtaschtaa isch s Barlemänt vum Fiischteduum Liachtaschtaa un bstoot us 25 Abgoordnete. Dr Landdaagsbresidänt un dr Landdaagsvizebresidänt wäären in dr eerschte Sitzig vom Landtag fir s laufig Joor gweelt. S Fiischteduum Liachtaschtaa isch no dr Verfassig «e konschtituzionälli Eerbmonarchy uf demokraatischer un barlemäntarischer Grundlaag». Dr Landdaag isch Verdrättig un «Orgaan» vum Volk un nimmt d Räächt un Inträsse vum Volk woor. Sitz vum Landdaag isch s 2008 ufgmacht Landdaagsgebei z Vaduz. Us dr Landdaagswaalen am 5. Februar 2017 isch d Bartei, wu bishäär dominiert het, as grooße Verlierer fiirigange. Di Fuurtschrittli Buurgerbartei (FBP) het 4,8 Brozäntpinkt verloore. As zwootsteerkschti Chraft het di Vaterländisch Union (VU) 0,2 Brozänt vu dr Weelerstimme derzue gwunne. Dr Weelergruppierig Die Unabhängigen (DU) het ire letsche Ergeebnis um 3,1 Brozäntpinkt uf 18,4 Brozänt vu dr Stimme verbesseret un dodermit fimf statt vier Mandaat gwunne. Di chlai Opposztioonsbartei Freii Lischt (FL) het au chenne zueleege un haltet wyter drei Sitz im Landesbarlemänt. Noch em Uusdritt vum Johannes Kaiser us dr FBP 2017 isch äär as barteiunabhängige
Dr Jurafuess – oder chly gnöier dr Jurasüdfuess – isch e Landschaft i dr Schwiiz. Eso säit men i dr Düütschschwiizer Umgangssprooch däm Piet, wo diräkt uf dr Süüdsyte vo de Jurabäärgen isch. Gmäint isch nid e wyti oder abgrundeti Landschaft, näi, es isch e schmaale, länge Streife de Bäärge noo im Nordweschte vom Land. Dä Rieme, wie me son ere Bodeflechi im Schwiizerdüütsche schöön cha sääge, ziet sech fasch dur s ganze Land, me cha sääge: vom Züripiet bis is Gämferland abe. Es isch es schööns Bild für en Erschynig i dr Landschaft, so wie me s sich bim aaluege chan uusdänke: Do gseht me dr Bäärg vor sich, wo ufem Land vor äim stoot, wemme drahii luegt; das Bild chönt me mit emene Möntsch vrglyche, denn wäär s ebe fascht wie bin ere Persoon – und me chunt näbeby no druuf, ass me bi de Lüüt i der eltischte Zyt so Bäärge als mächtigi Weese aglueget het – und drum bruucht me bi de Bäärge Nääme vom möntschliche Köörpertäil: es Bärgmassyv, wo so stotzig ufem flache Land stoot, het unde dr Fuess und oben isch der Bäärgrugge und ere äinzelne Bäärgform, wo düütlech usem ganze Gebilde useluegt säit
Dr Jules Gilliéron (* 21. Dezämber 1854 z Nöiestadt; † 26. April 1926 z Ligerz) isch e Schwiizer Romanischt gsi. Dr Gilliéron isch dr Soon vom Jean Victor Gilliéron un dr Marie Jeanne geb. Ritter gsi. Er het e dr Uni Nöieburg und dänn dr Uni Basel bim Jacob Burckhardt und em Romanischt Jules Cornu studiert. Tank em Wadtländer Cornu isch dr Jules Gilliéron druuf choo, d Sprooch dusse bi de Lüüt i de Dialäktregioone go azluege. Vo Basel isch dr Gilliéron no z Paris wyter go Romanischtik studiere. Syni Lehrer a dr École pratique des hautes études sind dr Gaston Paris, dr Arsène Darmester un dr Louis Havet gsi, und a dr berüemte École des chartes dr Paul Meyer. Mit dr Undersuechig über d Mundart vo Vionnaz im Wallis het er anne 1879 dokteriert. Anne 1883 isch dr Jules Gilliéron als Nochfolger vom Darmester a dr École pratique des hautes études Profässer für galloromanischi Dialäktology woorde. Und uf däm Lehrstuel isch er bis 1926 gsi. 1886 isch het er s französische Bürgerrächt übercho, das isch für iin nid schwär gsi, wil sini Grossmuetter us ere alte französische Familie vo dr Dauphiné gsi isch, wo im 18. Joorhundert id Schwiiz
D Susanne Eberle-Strub (* 10. Juni 1960 z Grabs as Susanne Strub) isch e liachtaschtaanischi Bolitikeri (FBP). Syter anne 2017 isch si Abgoordneti im liachtaschtaanische Landdaag. D Eberle-Strub isch e Doochter vum Hans Strub, eme Boschtmaischter, un syre Frau Frieda geb. Schädler. Si isch mit zwoo Schweschtere z Vaduz ufgwachse. Si stammt us ere Familie, wu dr Fuurtschrittlige Buurgerbartei noostoot un scho ne Raie vu Bolitiker fiiribroocht het, wie zem Byschpel dr Brueder vu irem Grooßvater uf dr Vatersyte, dr David Strub, ire Grooßvater vu dr Muetersyte här, dr Eugen Schädler, un d Emma Eigenmann, e Schweschter zue ire Mueter. Vu 1967 bis 1972 isch si z Vaduz uf d Primaarschuel gange un derno vu 1972 bis 1977 uf s Inschtitut St. Elisabeth z Schaa, wu si dr Handelsabschluss gmacht het. Vu 1977 bis 1979 isch si uf d Arztghilfineschuel z St. Galle gange un het deert as Diplomierti Arztghilfi DVSA abgschlosse. Ab 1979 bis 1987 het si Tresa un z Schaa as Arztghilfi gschafft. Vu 1988 bis 1996 isch si Mitinhaaberi un Gschäftsfiereri vun ere Videothek z Mels (SG) gsii, ab 1996 derno Huusfrau un Mueter. Anne 2003 isch si zum eerschte Mool fir d FBP in Gmairoot vu
Dr Edwin Nutt, wo am 7. Februar 1922 z Vaduz uf d Wält cho und am 7. Februar 1991 au döört gstorben isch, isch e Liechtesteiner Redakter, Sportler, Tröihänder und Mundartautoor gsi. Dr Nutt isch z Vaduz i d Schuel gange. Vo 1948 aa isch er Redakter und sid 1956 dr Scheffredakter vom Liechtesteiner Volchsblatt gsi. Drno het er als Tröihänder gschaffet. Er het bi der Furtschritliche Bürgerpartei politisiert. Er het sech starch für d Yfüerig vo dr AHV z Liechteschtäi ygsetzt und isch sälber 1970 dr Presidänt vo dr AHV/IV/FAK im Land gsi. Er isch bi de Pfadfinder gsi und het es paar Mol dr Titel als Landesmäischter i Sportaarte vo dr Liechtathletik gholt, so öppen anne 1940 im Speerwurf. 1962 isch em Edwin Nutt sys eerschte Buech mit hochdüütsche Gedicht usechoo. Und 1982 het er als Mundartautor i sym Liechteschtäiner Dialäkt afa schrybe. Es git vo iim Gedicht, Verzelligen und Theater i dr Mundart. 1989 het dr Nutt ghulfe die Liechteschteinischi Mundart-Stiftig yrichte. Auf einsamen Wegen, 1962 Am Brunna, 1982 Us vergangana Zita, 1983 Sunnige Johr, 1984 Heitere Gschechta, 1985 Wenn’s Obed wörd, 1986 Unterwegs, 1987 Am Feeschter, 1988 Land und Lüt, 1990. Jürgen Schremser: Mundartliteratur Liechtenstein. Edwin
Dr Graziadio Isaia Ascoli (* 16. Juli 1829 z Görz im Königrych Illyrie; † 21. Januar 1907 z Mailand) isch en iteliänische Sproochwüsseschaftler gsi. Dr Ascoli het nit studiert und äinewäg anne 1854 scho es bedütends Buech zu de Sprooche vom Morgeland gschribe. 1860 isch er Profässer für Sproochwüsseschaft z Mailand woorde, won er a dr Accademia scientifico-letteraria d Fächer Komparatistik, Romanistik und Sanskrit ygfüert het. Er het psunders über d Zämehäng vo de indogermanischen und semitische Sprooche, über s Keltische und d Dialäkt vo Itaalie gforschet. Er isch für läbigi Mundarte und gäge d Dominanz vo dr Standardsprooch, wo sech vo Floränz häär usbräitet het, gsi. Dr Ascoli het mit dr romanistische Zytschrift Archivio glottologico italiano agfange. Er het en Übersicht vo de rätoromanischen Idioom zämegstelt. Und uf iin goot dr Naame vo dr frankprovänzaalische Sprooch zrugg, wo men im Augschttal, i de französichen Alpen und bis is Roonetaal und i dr Wälschschwiiz redt. Er het dää Naame anne 1873 prägt. Der Ascoli het au e Luutschrift uustänkt, wo mer mit ere d Tieläktluutige chan uufzäichne. Si isch spööter vom Eduard Böhmer wyterentwicklet woorde und ghäisst drum hüt «Böhmer-Ascoli». I de romanistische Sproochwüsseschaft wird die vil bruucht; si isch
D Dorothée Aquino-Weber, wo öppen anne 1975 uf d Wält cho isch, isch e Schwyzer Sproochwüsseschaftlerin un Dialäktoloogin. Si isch usem Kanton Nöieburg und het z La Chaux-de-Fonds s Gimnasium bsuecht und a dr Uni Nöieburg studiert. Bim Profässer Andres Kristol het si mit dr Dokterarbet Les Mémoires d'un forban philosophe (1829). Témoignage littéraire sur la variation et les idéologies langagières du début du XIXe siècle promoviert. Sit 2002 schaffet si als wüsseschaftlichi Mitarbeiterin am Centre de dialectologie et d’étude du français régional vo dr Uni Nöieburg – uf düütsch isch das s «Zäntrum für Dialäktology und s Regionalfranzösisch», und es isch e Täil vom Inschtitut für Sproochwüsseschaft und Komunikazioon vo dr Uni Nöieburg. 2006 isch d Aquino au no zum Glossaire des patois de la Suisse romande choo, em Wälschschwiizer Mundartwörterbuech, wo au em Centre de dialectologie et d’étude du français régional aaglideret isch. Anne 2015 isch si d Diräkzioonsassischtäntin und Verantwortlichi für d Komunikazioon vo däre Forschigsstell woorde; deren iiri Läitig isch bi dr Federica Diémoz gsi, wo anne 2019 gstorben isch. Anne 2016 het d Dorothée Aquino dr Lehruftraag a dr Uni Nöieburg überchoo. Si het Küürs zu Frooge vo dr Sproochgschicht, dr Dialäktology, dr Soziolinguischtik, dr