rlitschk/wikidir huggingface dataset:
S Chlaus-Chlöpfe isch e Bruuch, wo i der Zyt vor der Wienecht bsunders im Bezirk Länzbrg i der Schwiiz vorchunt. Das foot a deil Oorte scho am Ändi vom Oktober aa und goot eso bis am zwöite Donschtig im Dezämber. Mit de länge Geisle wott me der Samichlaus wecke wo im Goffersbärg bi der Stadt Länzbrg woont, und für das tuet me so luut chlöpfe as me cha. Wenn s Oobig wird, chöme die junge Manne wo das guet chönne uf eme Platz zäme und mache der Reie noo oder au zäme ganz luuti Chläpf mit de Geisle. Me macht das ussert z Länzbrg au no öpen i den Aargauer Gmeinde Ammerschwyl, Gaueschtei, Brunegg, Dintike, Eglischwyl, Halwyl, Huuse, Häntschikle, Hunzeschwyl, Mägewyl, Mörike-Wildegg, Niderlänz, Otmisinge, Robischwyl, Schofise, Seènge, Seon und Staufe. Der Bruuch vom Geislechlöpfe isch süsch au in anderne Gebiet vo der Schwiiz, z Düütschland und z Öschtryych bekant. S Schwiizerischen Idiotikon het es bar Kwellen und Nowys zum Geislechlöpfe. e Website übere Bruuch vom Chlaus-Chlöpfe s Chlaus-Chlöpfe im Bezirk Länzbrg, in: Die lebendigen Traditionen der Schweiz Ruth Steiner: Ein Chlaus wie kein anderer. Weshalb der Stadtchlaus in Lenzburg erst am 13. Dezember kommt. In: Aargauer Zeitung, 6. Dezember 2018.
D Anne Cuneo (* 6. Septämber 1936 z Paris; † 11. Februar 2015) isch e Schwiizer Schriftstellerin und Reschissöörin gsi. D Anna Cuneo isch z Paris uf d Wält cho; ihre Vatter Alberto Cuneo und d Muetter Lydia sind us Italie gsi. Em Afang vom zwöite Wältchrieg isch d Familie uf Mailand ggange. E Zyt lang het d Anna z Italie in Waisehüüser gläbt, bis si ane 1950 i d Schwiiz und uf Lausanne cho isch. I der Jugend het si au mol z London gläbt, und derno het si a der Uni Lausanne Sproochen und Gschicht studiert und het sech als Journalischtin wyterbildet. Si het Schuel ggä und bi der Télévision suisse romande und bim Schwiizer Färnseh gschaffet; gwohnt het si denn z Züri. D Cuneo het Gschichten und Romään gschribe, wo’s drin teils um Kriminalfäll und teils au um gschichtlechi Figuure goot. Die meischte vo ihrne Romään sind is Düütschen übersetzt worde, e Teil drvo isch bim Limet Verlag z Züri usechoo. 1980 het si agfange Film z dräie. Es sind Dokumäntarfilm über bekanti Schwiizer Persoone wie öpe der Friedrich Glauser, der Adrian Frutiger, d Anne-Marie Blanc, der Ettore Cella, der Ferdy Kübler und der Max G. Bollag.
D alliance F isch der gröscht Tachverband für Organisazioone vo Fraue i der Schwiiz. Si het öpe 150 Mitgliiderverbänd und derzue öpe vierhundert Persoone als einzelni Mitgliider. Es isch e politischi Organisazioon, wo sech für d Situazioon vo de Frauen i der Gselschaft, der Familie und i der Pruefswält tuet angschiere. Früener het d Organisazioon Bund Schweizerischer Frauenvereine BSF gheisse. Der BSF isch z Bärn am 26. Mai 1900 vo 17 Vereine ggründet worde und är het sich für d Emanzipazioon vo de Frauen ygsetzt. Die wichtigschte Iniziantinne sind gsi: d Helene vo Müline vo Bärn, d Camille Vidart und d Pauline Chaponnière-Chaix vo Gämf, d Marguerite Duvillard-Chavannes vo Lausanne und d Emma Boos-Jegher und d Klara Honegger vo Züri. D vo Müline isch die erschti Presidäntin vom BSF woorde. 1903 isch der BSF em Internazionale Fraueroot byträtte. Zäme mit em Schwiizerische Verband für s Frauestimmrächt SVF het der BSF ane 1918 der politisch Vorstoss understützt, ass i der Schwiiz s Frauestimmrächt sell cho. 1928 isch er bi der Organisazioon vo der Uusstellig SAFFA, der Schwiizerische Uusstellig vo der Frauenarbet, derby gsi – 1958 het er denn die zwöite SAFFA uf d Bei gstellt. Nach em Zwöite Wältchrieg het er
D Martine Kempf (* 9. Dezamber 1958 z Stroßburg) ìsch a frànzeescha Unternammera. Ìn ìhra Jugend ìsch sa bekànnt worra wial sa d Katalavox, a Sprocherkennungssytem, entwìckelt hàt. D Martine Kempf hàt ìn dr Walldorf Schüel gleht, ìm Frànkrìch un ìn Ditschlànd. Sa beherrscht drèi Sprocha un spììlt drèi Müsikìnschtrumanta: Piano, Giiga, Fagott. Ànna 1980 hàt sa s Baccalauréat ìm frànzeescha Gymnàsium vu Athen bikumma. Sa ìntressiart sìch àn Mathematik un Wìssaschàft, bsunderscht Àschtronomii; ìn dam Bereich hàt sa ìhra Studia ààgfànga. Nawesbii ìntressiart sì sìch aui àn Elektronik: wo sa küüm 22 Johr àlt gsìì ìsch, hàt d Martine Kempf ìhra erschta elektronischa Màschìnla entwìckelt: s COMELDIR MULTIPLEX. Ìhra Vàter, dr Jean-Pierre Kempf († 2002), ìsch làhm gsìì un hàt a Auto benutzt wo dr Fàhrer numma d Hand brüücht. Ar hàt a Unternamma grìnda wo Auto fer Behìnderta harstellt. Ànna 1983 hàt d Martine Kempf a Sprocherkennungsprogramm entwìckelt, gnennt „Katalavox“. Mìt dam System brüücht ma nìt amol kè Hand meh, numma noch d Stìmm. As blibt ìm gliicha Prìnzip às d Auto wo ìhra Vàter produziart, àwer mìt'ma Fortschrìtt: so känna noch mehr Behìnderta àn Autonomie gwìnna. Mìt dr Katalavox kààt ma a Rollstüehl ìn verschìdena Rìchtunga fiahra,
D Marie Hart isch am 29. Novämber 1856 z Buchswiiler im Underelsas uf d Wält cho und am 30. April 1924 z Liebezäll im Nordschwarzwald, Württebärg, gstorbe. Si isch e elsässeschi Mundartschriftstellerin gsi. D Marie-Anne Hartmann, wie si eigentlech gheisse het, isch d Dochter vom Louis André Frédéric Hartmann, emene Apiteeker z Buchswiiler, und vo der Lehrerin Emilie Wilhelmine Weber gsi. Die Familie isch refermiert gsi und het nüün Chinder gha; vo ihrere Zyt als Chind z Buchswiiler het d Marie-Anne Hartmann spöter im Buech G’schichtlen un Erinnerungen üs de sechziger Johr gschribe. D Hartmann het d Lehrerinneschuel z Stroossburg, d École Normale des Institutrices, psuecht und ane 1874 z Nancy d Uusbildig fertig gmacht. Derno isch si uf Dresden ggange und het dört a der Jäckel-Schuel Französisch ggä. Ane 1882 het si z Neiwiiler der Alfred Kurr (1841–1929), en ehemalige Offizier vo der württebärgischen Armee, ghürootet und mit ihm zäme zerscht z Melle im Vorarlbärg gläbt und drufabe wider im Elsass z Lìtzelhuuse und denn 1895 z Freilassing wyt ähne in Oberbayern. Ihri einzegi Dochter isch d Charlotte Kurr, wo 1892 uf d Wält cho isch. Scho z Dresden het d Marie Hartmann agfange Sache schrybe, am Afang uf
Nau isch es Nochrichteportal i der Schwiiz. Es isch es Internet-Medium, wo ane 2017 agfange het Nochrichte professionell zämezstelle und über sini Online-Plattform z’verbreite. Der Verlag ghört der Firma Livesystems Holding AG; das isch es Undernääme, wo mit Wärbig s Gält verdient; es isch ane 2007 ggründet worde. Für nau.ch schaffe öppe füfzg Journalischte, wo Informazioone us de Regioone und vo der Politik vo der Schwiiz recherchiere und aktuelli Mäldige druus mache. Vo dären Arbet chunt au der Name vom Medium: Nau isch d Abchürzig für die drü Wörter «neu», «aktuell» und «underhaltend». Me cha d Mäldige vo Nau uf Bildschirm in öfentleche Vercheersmiddel, i Tankstelleshop und Fitnesszänter und mit eren App au uf mobile Gräät läse. Website vo Nau
D Proteschtàktion vu da gaala Schilè (uf frànzeesch Mouvement des Gilets jaunes) ìsch a politischa Bewegung wo sìch spontàn ìm Frànkrìch ìm Oktower 2018 ufgstellt hàt. Ursprunglig ìsch a gaaler Schilè a Sìchersheitsplunder wo jeder Fàhrer ìn sim Auto müeß hàà. Ìn dara Zitt hàt dr Präsidant Emmanuel Macron a unbeliabta Màßnàhma gnumma: a Erheerung vu da Tax uf s Benzin. Dur d soziàla Netzwarka ìsch a Proteschttàg orgànisiart worra: àm Sàmschtig 17. Novamber 2018 sìn Litt mìt gaala Schilè uf da Stroßa un Kritzunga gànga, fer d Auto ààhewa, àls Proteschtàktion. Àn da naachschta Sàmschtig ìsch dia Àktion witterscht gànga. Ìm Septamber 2018 hàt d frànzeescha Regiarung bschlossa àss d Tax uf s Gàseel, bsunderscht uf s Benzin, heerer sotta wara. S Zwack vu dara Stiira ìsch d Finànziarung vu dr ekologischa Verwàndlung. Ìn'ma Kontext wo vìel Autofàhrer Diesel-Waga han, ìsch dia Màßnàhma schlacht ààgnumma worra. A Protescht-Video vu dr Jacline Mouraud, uf YouTube, hàt a groß Publikum bikumma. Dr Präsidant Emmanuel Macron, stàrk a Johr nohdam àss'r gwählt worra ìsch, ìsch vu manka Frànzoosa nìt so beliabt: ar wìrd ààgsah wia-n-a „Präsidant fer d Riicha“, denn ar hàt zum Beispiel d Stiira uf d Vermeega àbgschàfft. D erschta
D Elisabeth Ackermann (* 18. Juni 1963 z Däärwil) isch e Schwiizer Politikerin z Basel. Si chunt vo Däärwil und isch au dört ufgwachse. Si het zerscht d Wirtschaft studiert und isch derno a d Basler Musighochschuel ggange. Denn het si als Gitarelehrerin gschaffet. Si isch ghüroote und het zwöi Chind. Scho as chly het si sech für politischi Sache inträssiert, und si het i der Anti-AKW-Beweegig mitgmacht. Si het ghulfe z Basel d Partei GAP ggründe; das isch di Grüen Alternatyv Partei gsi, wo spöter druus die Grüeni Partei vo Basel-Stadt worden isch. Für die Grüene isch si Inspäktoorin vo de d Chlyklasse z Basel und Schuelröötin vom Gymnasium am Münschterplatz gsi. 2006 het se s Basler Stimmvolk in Basler Grossroot gwählt. Ane 2015 isch si d Presidäntin vom Groossroot gsi. Am 23. Oktober 2016 händ se d Basler i d Kantonsregierig gwählt, und derzue ane au grad no is Ampt vom Regierigspräsidium. Website vo der Elisabeth Ackermann
D Lena Christ isch am 30. Oktober 1881 z Glonn uf d Wält cho und am 30. Juni 1920 z Münche gstorbe. Si isch e Schriftstellerin vo Bayern gsi. D Lena Christ isch die unehelichi Dochter vo der Köchin Magdalena Pichler (1860–1928) gsi; der Karl Christ vo Mönchsroth het d Vatterschaft anerchänt. Si het as Chind bi der Groosstante Magdalena Pichler gläbt und bi dere schynts e schöni Jugendzyt gha, wie si spöter gseit het. Denn het ihri Muetter der Josef Isaak ghürootet und isch uf Münche ggange; und d Lena het au dörthi müesse goo und i der Wirtschaft vo Vatter und Muetter ushälfe. Si isch vo der Muetter plogt und für herti Arbet bruucht worde, so het sis in ihrem Läbenspricht gschribe. Ane 1901 het si der Anton Leix ghürootet; die beide händ drü Chind gha, aber nach es bar Johr isch d Lena vo ihrem Maa furtggange, wil dä so liederlig gläbt het und zuenere so grob gsi isch. Zum Gält z verdiene het d Lena Christ Schrybarbeten übernoo, und eso het si der Autor Peter Jerusalem glehrt könne, wo si nach der Scheidig vom erschte Maa den ghürootet het. Der Schriftsteller Ludwig Thoma het ere ghulfe,
Dr Guillermo «Willy» Ziegler-Varga, ou «Zilly» gnennt (* 9. Juni 1935; † 3. Dezember 2017), isch e Schwizer Galerist gsi. Dr Ziegler het 1983 mit sinere Frau Maria z Baar ZG d Z-Galerie gründet und het so über Johrzähnt d Zuger Kulturszene mitprägt. De Künschtler Martin Bucher und Jürg Wylenmann het sini Z-Galerie dür galeristischi Betreuig zum Durchbruch verholfe. Näbe lokaler Kunscht het er bsunders Wärch vo modärne spanische Künstler wie em Josep Guinovart, em Joan Miró und em Antoni Tàpies gsammlet. Nach ere Erchrankig het sini Frau Maria Ziegler d Leitig vo der Galerie überno. A sinere Hommage 2018 si unter anderem Wärch vom Franz Bucher, em Eduardo Chillida, em James Coignard, em Zoran Mušič, em Hans Potthof, em Alex Sadkowsky und em Giuseppe Santomaso usgschdellt worde. Todesaazeig (Site cha nüme abgrüeft wärde; Suche im Webarchiv)[1] [2] Vorlage:Toter Link/www.todesanzeigenportal.ch Galerist Willy Ziegler gestorben – Zug Kultur. Abgruefen am 2. Dezember 2018. Doris Stalder: Ganz mit dem Herzen eines Sammlers. In: Neue Luzerner Zeitung, 27. November 2003. Monika Wegmann: Diese Galerie ist ein «Zentrum für bildende Kunst» in der Gemeinde Baar. In: Luzerner Zeitung. 26. November 2018 (online [abgerufen am 2. Dezember 2018]). Hommage an Willy Ziegler - 35 Jahre
Dr Dionysius († 26. Dezämber 268) isch Bischof vu Rom vum 22. Juli 260 bis zue sym Dod gsii. D Chilche un s Chloschter vu San Dionigi alle Qattro Fontane un San Silvestro in Capite z Rom sin em gweit. Dr Dionysius isch wahrschyns z Griecheland uf d Wält chuu, wänn, waißt mer nit. Sy Name maint „em Dionysos gweit“ (griech./latyn.). As remische Presbyter het er bi me theologische Stryt iber d Giltigkait vu dr Daifi dur Häretiker mitgmacht. Wun er 260 no dr Verfolgige dur dr Chaiser Valerian gwehlt woren isch, het er d Ufgob gha, di remisch Chilche, wu um die Zyt im Kaos glägen isch, nei z organisiere. Är het mit em vu dr Chilche as Irrlehr verurdailt Subordinatianismus kämpft, wu im Gegesatz zum Monarchianismus gstande isch, wu dr Calixt I. dergege kämpft ghaa het: In dr Zyt vu sym Pontifikat hän si egyptischi Kleriker wäge Stryt um di rächt Lehr an ihn gwändet. Är het e Synod zämegruefe, wu dr Sabellianismus un dr Subordinatianismus verurdailt het. D Bschliss vu däre Synod het er em Dionysius vu Alexandria in ere Lehrschrift mitdailt. Dodin het er em Gschaffesyy vum Logos sy Zyygtsyy vis-à-vis gstellt: Dr Logos („s Wort“)
Dr Eusebius (griech.: dr Gottesferchtig; † 17. Augschte 309 uf Sizilie) isch fir churzi Zyt Bischof vu Rom gsii. Noch em Liberianische Papschtkadelog isch er vum 18. April bis 17. Augschte 309 Bischof vu Rom gsii. Dr Stryt, wu unter em unter Marcellus I. aagfange het, iber d Widerufnahm vu dr Chrischte, wu in d Zyt vu dr Verfolgig dur dr Diokletian abgfalle sin, isch unter ihm wytergange. Dr Eusebius isch fir e Rugchehr vu dr Abgfallene noch ere Bueßzyt yydrätte. Dr Stryt dodriber, het zue uurueje un Gwalt gfiert. Dr Chaiser Maxentius het ihn un sy Gegner Heraklius no Sizilie verbannt, wu dr Eusebius gstorben isch. Sy Lych isch wahrschyns anne 311 uf Rom brocht un in dr Calixtus-Katakomb vergabe wore. No sym Dod isch s Bischofsamt e Zytlang vakant gsii. E Dail Quälle setze sy Dod un dodermit au sy Amtszyt ai Johr speter aa. Doderno wär er anne 310 Bischof vu Rom gsii un au in däm Johr gstorbe. Är wird as Märtyrer un Hailige verehrt. Sy Feschtdag isch dr 17. Augschte (friejer dr 26. Septämber). Friedrich Wilhelm Bautz: Eusebius. In: Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon (BBKL). Band 1, Hamm 1975, Sp. 1560. Ytrag in d Catholic Encyclopedia, Robert Appleton
Dr Cajus oder Gajus (* z Dalmatie; † 22. April 296) isch vum 17. Dezämber 283 bis zum 22. April 296 Bischof vu Rom sii. Är isch dr Suhn vum Gajus oder – no syre Nichte, dr Hailige Susanna vu Concordia – e Verwandte vum Chaiser Diokletian gsii. Unter syre Laitig hän d Chrischte e Zytlang e rueigeri Zyt ghaa zwische dr Verfolgig unter em Valerian un unter em Diokletian. Ußer dr Informatione im Liber Pontificalis waißt mer wenig iber en. Gabinus isch dr Name vum Vater vu dr Hailige Susanna. Wäge däm nimmt mer aa, ass dr Cajus dr Unkel vu dr Hailige Susanna gsii isch. In syre Amtszyt het d Chrischteverfolgig wider zuegnuu, drotz ass neii Chilche un Fridhef hän chenne böue wäre. Wahrschyns isch er nit as Märtyrer gstorbe, wel d Chrischteverfolgig unter em Diokletian het erscht anne 303 aagfange, also noch em vermuetete Dod vum Cajus, un dr Diokletian isch uf sym Wäg zum Chaiser dr Chrischte gegeniber nit immer fyndli yygstellt gsii. As Bischof vu Rom het dr Cajus verfiegt, ass e chimftige Bischof zerscht Lektor, Exorzischt, Akolyth, Subdiakon, Diakon un Prieschter mueß gsii syy. Em Cajus sy Grab, wu au sy Siigelring dine gsii
Dr Heraklius isch e Gegepapscht anne 309 oder 310 gsii. Offiziälle Bischof vu Rom in sällere Zyt isch dr Eusebius gsii. Beedi sin vum Chaiser Maxentius uf Sizilie verbannt wore. Charles Bigg: The Origins of Christianity. Clarendon Press, Oxford 1909, S. 484. Fernand Hayward: A History of the Popes. J. M. Dent & Sons, London u. a. 1931, S. 39.
Dr Miltiades oder Melchiades (hebr.-lat.: dr Chenigli; au Meltiades, Melciades, Milciades, Milziade oder Miltides; † 10. oder 11. Jänner 314) isch vum 2. Juli 310 bis zum 10. oder 11. Jänner 314 Bischof vu Rom gsii. Drotz em Name isch dr Miltiades wahrschyns Nordafrikaner gsii, iber syni Biografy waißt mer aber wenig. In d Zyt vu syre Amtszyt isch am 30. April 311 s Toleranzedikt vum Galerius erloo wore, dodermit hän mit regionale uusnahme unter em Maximinus Daia d Chrischteverfolgige im Remische Rych ufghert. Wu dr Konstantin am 28. Oktober 312 iber sy Gegner Maxentius gsiigt ghaa het, isch s zwische sällem un em Licinius zue dr Mailänder Veryybarig chuu, wu d Glychstellig vu allne Religionen im Remische Rych brocht het. Dr Lateranpalascht isch um die Zyt de facto in dr Bsitz vu dr Bischef vu Rom chuu, de jure aber erscht anne 800 dur di Konstantinisch Schänkig, wu as Felschig entlarvt woren isch. In dr Chilchegschicht isch dr Miltiades wichtig doderdur, ass er versuecht het, dr Stryt mit em Donatismus z lese. Är het s Schidsgricht im Lateran glaitet zum dr Stryt zwische dr Bischef Caecilianus vu Karthago un Donatus vu Casae Nigrae schlichte, wu am 2. Oktober 313
Dr hailig Marcellinus († 304) isch noch em Liberische Kadelog am 30. Juni 296 zum Bischof vu Rom gwehl wore. Im Martyrologium hieronymianum, dr Depositio episcoporum oder au dr Depositio martyrum wird er nit gnännt. Em Marcellinus sy Episkopat het unter em Chaiser Diokletian aagfange, wu aber nonig mit syre Chrischteverfolgig aagfange het. Är het em Chrischtedum Freihaite gee, un d Chilche isch gwachse. Dr Cäsar Galerius het d Haidebewegig gege d Chrischte aagfiert un het dr Diokletian schließli 302 gege s Chrischtedum chenne ufbringe. Zerscht hän chrischtligi Soldate d Armee mieße verloo, speter isch chilchlige Bsitz konfisziert un chrischtligi Biecher sin verbrännt wore. No zwai Fyyr in sym Palascht het dr Diokletian zue hertere Maßnahme griffe: Chrischte hän mieße ihre Glaube widerruefe un si sin zum Dod verurdailt wore. Dr Liber Pontificalis – wu uf d Schrift Was dr Hailig Marcellinus gmacht het zruggoht, eme hit verlorene Täxt – brichtet, ass in dr Zyt vu dr Verfolgig dur dr Diokletian dr Marcellinus dr Dod as Märtyrer gfunde het. Speter isch e Stryt driber entstande, eb dr Marcellinus nit in Wohret em Glaube abgschwore gha het go sy Lääbe rette. Dää Stryt isch bis in s 6. Johrhundert gfiert wore.
Dr Marcellus I. († 309) isch wahrschyns vu Mai 307 bis 309 Bischof vu Rom gsii. Är isch noch em Marcellinus chuu, no dr lengschte Sedisvakanz vu dr Papschtgschicht, wu vier Johr lang gange isch. Dr Marcellus het d Ufgob ibernuu, d Chilche no dr diokletianische Chrischteverfolgig nei z organisiere un ufzböue. Noch em Liber Pontificalis het er 25 Titelchilche yygrichtet. Är het e Coemeterium in dr Via Salaria vis-à-vis vu dr Priscilla-Katakombe böue. Wel er fir strängi Strofe gegeniber abgfallene Chrischte in dr Zyt vu dr vergangene Verfolgige yydrätten isch, isch er 309 unter em Chaiser Maxentius wäge Tumult vu Rom verbannt wore. Är isch im nämlige Johr gstorbe un in dr Calixtus-Katakombe vergrabe wore. Är wird mit dr Attribut Esel un Chripfe dargstellt. Syni Mahndäg sin dr 16. Jänner (kadolisch) un 7. Juni (orthodox). Eckhard Reichert: Marcellus I. In: Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon (BBKL). Band 5, Herzberg 1993, ISBN 3-88309-043-3, Sp. 770–771. Johann Peter Kirsch: Pope St. Marcellus I. In: Catholic Encyclopedia, Robert Appleton Company, New York 1913 (änglisch) Commons: Marcellus I. – Sammlig vo Multimediadateie Gsamtwärch vu Migne Patrologia Latina mit Inhaltsverzaichnis Normdate: GND: 119174383 | LCCN: nr94036947 | VIAF: 5735322
Der Emil Balmer (* 15. Februaar 1890 z Laupe; † 6. Februaar 1966 z Bëërn) isch en Archiwaar und bëërntüütsche Mundaartautoor gsy, wo-n-e groossi Zaal Verzeligen und Luschtspiil gschribe hät, sälber im Theaater uufträtten isch und Reschy gfüert hät. Zäme mit dem Otto vo Greyerz, em Simon Gfeller und em Kari Grunder ghöört er 1915 zu de Gründer vom Bëërner Heimetschutz-Theaater. E wichtigs Wëërch von em isch au s Buech Die Walser im Piemont. De Balmer isch en Soon vom Abraham Friedrich Balmer und synere Frau Elise gsy. Wo de Balmer föifi gsy isch, hät er syn Vatter verloore, und d Mueter hät in und syni Gschwüsterti eläigen uufzoge. D Primaar- und d Sekundaarschuel hät er z Laupe bsuecht, nachanen isch d Familie vo Laupen i d Stadt Bëërn züglet. Er hät dänn z Nöieburg d Handelsschuel gmachet und isch drufabe z Bëërn in Dienscht vo de Poschtverwaltig yträtte. Er hät au s Fachzügnis für Französisch und Italienisch abgläit, und e halbs Jaar isch er z Floränz gsy. Aafangs Dryssgerjaar isch er dänn Archivaar im Bundesarchyv woorde. S Bëërnpiet isch em lieb und tüür gsy, aber au s Löötschetaal hät er guet gchänt; s Tessyn, wo-n-er amig i der «Alte
Dr Liberius (lat. fir „dr Frei“; * z Rom; † 24. Septämber 366) isch Bischof vu Rom vum 17. Mai 352 bis zum 24. Septämber 366 gsii. Sy Pontifikat isch vum arianische Stryt bregt gsii. Är het urspringli d Position vum Athanasius gege dr Arianismus verdrätte. Wun er dää Standpunkt drotz Drohig nit ufgee het, het en dr arianerfryndli Constantius II., ellainige Chaiser syt 353, anne 355 uf Thrakie verbannt un dr Felix II. zum Gegepapscht gmacht. In dr Verbannig het dr Liberius derno aber Zuegständnis gmacht un het emänd sogar dr Athanasius verurdailt, dodruf het er 358 wider uf Rom chenne retuurchuu. Vier Brief, wun er im Exil verfasst het, sin erhalte. Dr Liberius isch legitim Papscht, wu nit hailiggsproche wore isch. Mer vermuetet, ass sy Reliquie in aim vu dr Sytenaltär vu dr Basilika Hll. Philippus un Jakobus yybettet sin. No dr Iberliferig het dr Liberius uf em Esquilin noch eme „Schneewunder“ am Morge vum 5. Augschte 358 d Basilika Santa Maria Maggiore böue loo. Syni Mahndäg in dr Liturgy sin in dr remisch-kadolische Chilche dr 23. Septämber, in dr orthodoxen Chilche dr 27. Augschte. Hans Lietzmann: Liberius 3. In: Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft (RE). Band XIII,1,
D Annegret Kramp-Karrenbauer (geboreni Kramp; * 9. Augschte 1962 z Völklingen), vylmol au mit ihre Initiale AKK gnännt, isch e dytschi Bolitikeri vu dr CDU un syt em 7. Dezämber 2018 d Bundesvorsitzeri vu dr Bartei. Si isch vu Augschte 2011 bis Februar 2018 Minischterbresidänti vum Saarland gsii un vu Juni 2011 bis Oktober 2018 Landesvorsitzeri vu dr CDU Saar. Syt Novämber 2010 isch si Mitglid im CDU-Bundesbresidium. Vu Februar bis Dezember 2018 isch si Generalsektreteeri vu dr Bartei gsii. Am 10. Februar 2020 het si aagchindet, ass si im Lauf vum Johr dr Barteivorsitz abgit un uf d Chanzlerkandidatur verzichtet. D Kramp-Karrenbauer isch vu 2000 bis 2011 Minischteri in dr Regierig vum Saarland unter em Minischterbresidänt Peter Müller (CDU) in verschidene Ressort (Inners, Bildig, Sozials) gsii. Vu Merz 1998 bis no dr Bundesdagswahl 1998 isch si Mitglid vum Dysche Bundesdag gsii, vu dr Landdagswahl im Saarland im Septämber 1999 bis zu Merz 2018 Abgordneti im Landdag vum Saarland. D Annegret Kramp isch z Völklingen uf d Wält chuu un z Püttlingen mit fimf Gschwischter ufgwachse. Ihre Vater Hans isch Sonderschuellehrer gsii, ihre Mueter Else Huusfrau. Bis 1973 isch si uf d Viktoria-Grundschuel Püttlingen gange, ab 1973 uf s Marie-Luise-Kaschnitz-Gimnasium
D Vitaa, mìt ìhrem rìchtiga Nàmma Charlotte Gonin (* 14. März 1983 z Milhüüsa), ìsch a frànzeescha R&B-Sangera. Sa ìsch bekànnt worra wo sa mìt dr Diam’s àm Liad „Confessions nocturnes“ mìtgmàcht hàt. Àndra beriahmta Kìnschtler han ìn Pàrtnerschàft mìt dr Vitaa gsunga: dr Maître Gims, dr Jul, dr Claudio Capéo oder dr Stromae. D Charlotte Gonin ìsch ìn dr Gegend vu Lyon ufgwàchsa. Sa hàt Betrììbswìssaschàft gstudiart, àwer sa hàt sìch mehr àn Müsik ìntressiart. Sa hàt àls garn dr Marvin Gaye gloost, un aui dr Jacques Brel un dr Francis Cabrel. Mìt 15 Johr àlt hàt d Vitaa ìhra erschta Konzert gaa, un sa hàt dr Rap-Sanger Mounir lehra kenna. Dr Mounir hàr dernoh fer ìhra komponiart. Speeter t sa dr Komponischt Akos un dr Rap-Sanger Dadoo ààtroffa. Noh ìhra Studia hàt sìch d Vitaa àn ìhra müsikàlischa Kàrriar gewìdmet. Ànna 2001 hàt sa mìt em Dadoo s Liad „Pas à pas“ gsunga. Ànna 2003, wo sa s Liad „Oublie“ ufnìmmt, hàt sa d Diam’s ààtroffa; dàs hàt a nèier Schwung zu ìhra Kàrriar gaa. D zwei Sangera sìn Frìnd worra un han mìtnànder s Liad „Confessions nocturnes“ gsunga. Àm 5. Hornung 2007 ìsch s erschta Album vu