rlitschk/wikidir huggingface dataset:
S Chönigriich Ungarn (ùf Ungarisch: Magyar Királyság odder A Magyar Szent Korona Országai = d'Länder vù de heilige ungarische Chrone) häts vù 1000 bis 1918 ùn vùm August 1919 bis zum Feebruaar 1946 ggää. S isch de Voorgänger vùm hüttige ungarische Staat gsìì, hät allerdings zmaischt e gröössers Gèbiet weder dää ùmfasst. Ìn de Zitt vù Ööstriich-Ungarn, also zwüschem Ööstriichisch-Ungarische Ussgliich (1867) ùn em Johr 1918 hät's ìm Chönigriich drèi Amtssprooche gee: ìn sälle 63 (hìsdorische) Komitat, wùù diräkt de ungarische Regierig ùnderstellt gsìì sìn, isch's s Ungarisch gsìì, z Fiume (hǜt ìm Nordweste vù Kroatie) s Idaliänisch ùn ìn de Komitat, wùù zu Kroatie-Slawonie ghöört hän, s Kroatisch. S Chönigriich ìn sinne Gränze vù voor 1918 wìrd au als hìsdorischs Ungarn (Ung. Történelmi Magyarország) odder Grooßungarn (Ung. Nagy-Magyarország) bezeichnet. S Chönigriich Ungarn cha nìt als zendralisierti Monarchi nooch de moderne Voorstellige bezeichnet werre, wiil einzelni Deil e gwǜssi ùn au nìt allzüe bedüttigsloosi Selbständigkeit ghaa hän. Esoo hät de Adel vù mänke Regione au e eige Militär ghaa, e baar Städt sìn unabhängig gsìì. Gèbiet, wùù deilwiss selbständig gsìì sìn Sììbebǜrge Slawonie Kroatie Dalmatie Fiume (ab 1772) Gèbiet, wùù nùme formal odder fǜr chùrzi Zitt regiert worre sìn Bosnie
w1 D Burg Scharfestei isch e Burgruine uf ere imposante Felsegruppe im hintere Minschterdal bim Ortsdeil Oberminschterdal vu dr Gmei Minschterdal im Landchreis Bryysgau-Hochschwarzwald z Bade-Wirttebärg. D Hecheburg isch im 13. Johrhundert ufböue wore, anne 1267 as „castrum Scharphenstein“ e erscht Mol gnännt wore un, derwylscht si im Bsitz vu dr Herre vu Staufe gsi isch, im Johr 1346 vu Truppe vu Fryybeg gschlisse wore. D Burg isch speter Bsitz vum Chloschter St. Trudpert gsi. Di ehmolig Burgaalag isch uf drej Felse gläge mit ere Hauptburg im Oschte. Uf em weschtlige Felse sin no Räscht vun eme quadratische Durm erhalte. Max Miller, Gerhard Taddey: Handbuch der historischen Stätten Deutschlands. Band 6. Baden-Württemberg. Stuttgart 1965 Klaus Riesterer: Das Rätsel um Burg Scharfenstein – Das Abenteuer des Forscher-Trios im Münstertal , Wagner-Verlag, März 2009, ISBN 978-3-86683-283-1. Commons: Burg Scharfenstein – Sammlig vo Multimediadateie Burg Scharfestei (Schwarzwald) uf burgeninventar.de Burg Scharfestei uf alemannische-seiten.de
Scharfenstein bezeichnet: e Ortsdeil vu dr Gmei Drebach im Erzgebirgschreis z Sachse Scharfenstein isch dr Name vu däne Bärg: Scharfenstein im Zittauer Gebirge, e Felse bi Oybin z Sachse, gnännt s Lausitzer Matterhorn Scharfenstein, e Felsklippe oberhalb vum Kalte Tal bi Wernigerode Sachse-Anhalt Scharfenstein, e Basaltkuppe bi Gudensberg z Hesse Scharfenstein, dytschte Name vum slowakische Bärg Záruby Scharfenstein isch dr Name vu däne Burge: Burg Scharfestei, Burgräscht bi Minscherdal-Oberminschterdal im Landchreis Bryysgau-Hochschwarzwald z Bade-Wirttebärg Burg Scharfenstein, Burg Leinefelde-Worbis-Beuren im Landchreis Eichsfeld z Thüringe Burg Scharfenstein, Burg ei Drebach-Scharfenstein im Erzgebirgschreis z Sachse Burg Scharfenstein, Burgruine bi Kiedrich im Rheingau-Taunus-Chreis z Hesse dytsche Name vun ere Burg im Behmische Mittelgebirg z Tschechien, hit Burg Šarfenštejn dytsche Name vun ere Burg im Behmische Mittelgebirg z Tschechien, hit BOstrý dytsche Name vun ere Burg in dr Slowakwei (slowakisch Hrad Ostrý Kameň) Scharfenstein, e Nationalparkstation im Harz, zwische Ilsenburg bzw. Bad Harzburg un em Brocken
Münstertal chan folgendees bedüte: Münschterdaal (Schwarzwald), e Gmeind im Landchreis Briisgau-Hoochschwarzwald, Bade-Württeberg, Dütschland Münstertal, dr dütsch Name fir e Alpedaal im Schwizer Kanton Graubünde (rätoromanische Name: Val Müstair), lüeg Val Müstair (Tal) Münstertal, dr dütsch Name fir d Gmeind Val Müstair im obegnännte Daal Münstertal, dr dütsch Name fir e Daal im Elsass, wù vu Dìrke (bi Kolmer) bis zum Kamm vu de Vogeese längt (Hauptort; Minschter), lüeg Vallée de Munster Lueg au: Val Müstair (Begriffsklärung) Münster (Begriffsklärung)
D Burg Nejefels isch e Burgruine 1500 Meter sideschtlig vu Britzige, eme Stadtdeil vu Mille im Landchreis Bryysgau-Hochschwarzwald z Bade-Wirttebärg. Si lyt uf eme 595 Meter NN hoche Bärgsporn. Die Spornburg isch wahrschyns vor 1300 vu dr Herre vu Neuenfels böue loo wore un isch anne 1307 s erscht Mol gnännt wore. Am Änd vum 14. Jh. hän d Herre vu neuefels d Burg an e Grof vu Stroßburi verchauft un hän si derno vun em as Lääche iberchuu. Noch dr Iberliferig isch anne 1540 d Familie vu Neuenfels dod ufgfunde wore, un d Burg isch derno syterhär verfalle, wu d Familie vu Neuenfels uusgstorben isch. D Burgaalag isch chaschtefermig mit abgrundete Ecke gsi un het e Chärnburg gha vu eppe 30 mol 9 Meter, ohni Bärgfrid. Vu dr Burg sin no dr Grabe, Muurräscht vu dr Vordersyte un dr Durm erhalte. Max Miller, Gerhard Taddey: Handbuch der historischen Stätten Deutschlands. Band 6. Baden-Württemberg. Stuttgart 1965 Commons: Burg Neuenfels – Sammlig vo Multimediadateie Burg Nejefels uf burgeninventar.de Burg Nejefels uf badische-seiten.de Burg Nejefels uf badischewanderungen.de
p3 D Burg Alt-Urach isch e Burgruine z Lenzkirch im Landchreis Bryysgau-Hochschwarzwald (Bade-Wirttebärg) im Schwarzwald. D Burgaalag isch im 13. Jahrhundert dur di edelfreje Herre vu Urach böue loo wore. Si isch s Zäntrum vu dr Herrschaft Lenzkirch im 14. und 15. Johrhundert un im Bsitz vu dr Herre vu Blumegg gsi. 1491 isch si an d Grofe vu Firschtebärg verchauft wore, isch zue sälere Zyt aber scho as „Burgstall“, des heißt as nit bewohnbar bezeichnet wore. Syt 1972 isch si im Bsitz vu dr Gmei Lenzkirch. An di urspringlig Burg mit Viereck-Wohndurm un Muurring isch um 1404 e Huusaaböu aaglideret wore. S Muurwärch isch 1995/96 dur dr Schwarzwaldverein Lenzkirch saniert wore. Grundriss Rekonschtruktionszeichníg, Aasicht vu Nordoschte Commons: Burg Alt-Urach – Sammlig vo Multimediadateie Burg Alt-Urach uf burgeninventar.de
D Burg Stallegg, au Stacheleck gnännt, isch e Burgruine bim Ortsdeil Geschwyyler vu dr Stadt Leffinge im Landchreis Bryysgau-Hochschwarzwald z Bade-Wirttebärg. D Burg isch im 13. Johrhundert böue wore un im Bsitz vu dr Herre vu Firschtebärg gsi. Anne 1525 isch d Burg im Buurechrieg gschlisse wore. Vu dr friejere Burgaalag isch nyt meh erhalte. Arthur Hauptmann: Burgen einst und jetzt. Burgen und Burgruinen in Südbaden und angrenzenden Gebieten. Verlag des Südkurier. Konstanz 1987. ISBN 3-87799-040-1 Burg Stallegg uf burgeninventar.de
Dr Cem Özdemir (* 21. Dezämber 1965 z Bad Urach) isch e dytsche Bolitiker (Bindnis 90/Di Griene un syt em 8. Dezämber 2021 Bundesminischter fir Ernehrig un Landwirtschaft im Kabinett Scholz. Är isch vu 2008 bis 2018 ein vu zwei Bundesvorsitzende vu dr Bartej gsii. Dr Özdemir isch dr Suhn vun ere dirkische Gaschtarbeiterfamilie; är het 1983 di dytsch Staatsburgerschaft aagnuu. No dr Mittlere Ryyfi het er e Uusbildig zum Erzieher gmacht. Derno het er d Fachhochschuelryyfi gmacht un e Sozialpädagogik-Studium an dr „Evangelische Fachhochschuel fir Sozialwäse Reitlenge“ (hite Evangelischi Hochschuel Ludwigsburg) aagfange, wun er as Diplom-Sozialpädagog (FH) abgschlosse het. Syt 1987 het dr Özdemir as Erzieher un freje Schurnalischt gschafft. Dr Özdemir isch Muslim un mit dr Schurnalischti Pia Castro ghyrote, wu vu Argentinie stammt. Är het mit ihre ne Dochter un e Suhn. 2003 isch dr Özdemir Transatlantic Fellow vum German Marshall Fund of the United States gsi. In däre Zyt het er u. a. Brownbag-Läsige ghalte an der University of Madison im US-Bundesstaat Wisconsin zue dr Roll vu dr Dirkej z Europa. Dr Özdemir isch syter anne 1981 Mitglid vu dr Griene. Är het syyni politisch Heimet im Griene-Chreisverband Ludwigsburg. Vu 1989 bis 1994 isch er im
p1 p3 D Burg Hauefels isch e Hehleburg gsi in dr Nechi vu Gietighofe bi Ehrechilche im Landchreis Bryysgau-Hochschwarzwald z Bade-Wirttebärg. D Ruine lyt bi dr Deifelschuchi am Elberg, eme Näbegipfel vum Hohfirscht iber dr hitige Ortschaft. D Gschicht vu dr Burg Hauefels isch no wenig erforscht. E megligi erschti Nännig isch uf s Johr 1316 datiert. Di hite sichtbare Muurräscht stammen aber us ere jingere Zyt. Bis Ändi 1990er Johr sin au no zwo Schießscharte sichtbar gsi. D Muurräscht sin aber deilwyys vu Jugedlige umghejt wore. D Burg het im Dryssgjehrige Chrieg em Dominikanerpater Michael vum Predigerchloschter Fryybeg as Versteck dient. Vu dert us het er zämme mit versprängte eschtryyschische Soldaten un Buure e erfolgryyche chleichrieg gege d Schwede gfiert im noche Chilchhofe. Speter het d Burg Raiberbandine as Versteck dient. Burg Hauefels uf badische-seiten.de
D Deifels-Chuchi (dt. Teufelsküche) sin e baar chleini Hehline in ere Chalchsteiformation am Elbärg - e Näbegipfel vum Hohfirscht im Schimbergmassiv - iber Gietighofe bi Ehrechilche im Südweschte vum Hexedal. D Hehline sin zem Deil natyrlig, zem Deil aber au vu Mänsche gschaffe wore. D Haupthehli isch in eppe 10 Meter Hechi an ere Steilwand. Diräkt dernäbe findet mer au no Muurräscht vu dr Burg Hauefels. In Hehline, wu Schärmi biete, hän in dr Steizyt vor ca. 35.000 Johr Rendierjeger gläbt, wu vu do uus d Ebeni hän chenne beobachte. Bsichtigt wäre chenne d Hehline zue jedere Zyt, mer sott aber gueti Schueh aalege. In d Haupthehli chunnt mer nume iber e Leitere. 47.9188888888897.7666666666667Koordinate: 47° 55′ 8″ N, 7° 46′ 0″ O
Schönebuech isch e politischi Gmeind im Bezirk Arlese im Baselbiet in dr Schwiiz. Schönebeuch ligt im Sundgau uf 355 m ü. M. und isch mit nume 136 Hektare (71 % Landwirtschaft, 27 % Siidlig, 2 % Wald) die zweitchliinschti Gmeind vom Baselbiet (nume Giibenech isch no es bizz chliiner). S Dorf isch vo drei Sitte vo Frankriich (Gmeinde Neuweiler und Niederhagenthal) umschlosse. Nume im Nordoschte het si Aschluss a d Baselbieter Gmeind Allschwil. Silberne Grund und drin e roti Bueche uf grüenem Dreiberg. D Bueche stoot für dr Gmeininame -buch(e) und dr Dreiberg wist uf d Höhelag vom Dorf hi. Schönebuech isch s erscht Moll 1315 inere Urkunde erwäänt worde. Dordrby het me dr alemannisch Wiler noch eme Buecheghölz, wo nid wyt wäg gläge isch, benannt. Im Mittelalter hets Basler Chloschter St. Klara z Schönebuech e Buurehof gha, wo immer widr dr Bsitzer gwäggslet het und im 17. Joorhundert an soledurnisch Stand gfalle isch. Will Schönebuech immer unter dr Oberhoheit vom Bischof vo Basel gstande isch, hets Schicksal vo dr bischöfliche Vogtei Birseck teilt: 1792 Teil vor Raurachische Republik, 1793 französisch und ab 1815 baslerisch (1833 noch em Freiheitskampf baselbieterisch). Z Schönebuech wird no vill Landwirtschaft betriibe, wobi aber d
S Baselbieterlied (ursprüngliche Titel: "Im Baselbieterkränzli") isch die heimlig und inoffizielli Hymne vom Kanton Basel-Landschaft ("Baselbiet"). S Lied wird bi offizielle Aläss wie z. B. Eröffnigsfiire und Militärentlassige gsunge aber au bi private Verastaltige vo aller Couleur. Bsunders wichtig ischs Baselbieterlied am Banntag, wo rituell d Gmeinigränze (dr Gmeinibann) kontrolliert wird. S Lied isch au Thema in dr Primarschuel. S Lied isch anno 1862 vom Wilhelm Senn (1845-1895) in Baselbieter Mundart als Vereinslied vom Baselbieter Chränzli dichtet worde. I däm Verein hän sich noch Basel "usgwanderti" Baselbieter Bürger troffe. S Lied beschriibt in de erschte beide Strophe d Usdeehnig vom Kanton vo Wescht noch Oscht und Süd noch Nord (wobis hütte nymmi stimmt, denn sits Laufedaal zem Baselbiet cho isch, isch Roggeburg die nordweschtligscht Gmeind vom Kanton) und die molerischi Landschaft. In dr 3. und 4. Strophe wärde die bsunders guete Qualitäte vom Baselbieter Volch bsunge. Die vierti Stroofe goot eso: Chunnt öppe ein cho chlage, Und seit, er lid so Not, So teilt der ander mit ihm Recht gern si Stückli Brod. Und het er schnell e Fätze ab, Und beidi esse gnue. Wie woor daas isch, cha mä dra gsee, ass s Baaselbiet nid emol si Däil an
Dr Erwin Teufel (* 4. Septämber 1939 z Rottweil) isch e ehmolige dytsche Bolitiker (CDU). Är isch vu 1991 bis 2005 Minischterpresidänt vum Land Bade-Wirttebärg un Vorsitzende vu dr CDU z Bade-Wirttebärg gsi. Dr Teufel isch z Zimmern ob Rottweil ufgwagse un het s Albertus-Magnus-Gymnasium z Rottweil bsuecht, isch aber no dr Mittlere Ryyfi ab em Gymnasium abgange. Derno het er e Uusblidig fir dr ghobene Verwaltigsdienscht gmacht, wun er anne 1961 mit dr Staatspriefig as Verwaltigswirt abgschlosse het. Mit dr Umwandlig vu dr Verwaltigsfachschuel Haigerloch in e Verwaltigs-Fachhochschuel im Johr 1971 isch dr Absolvänte noodreglig dr Grad Diplom-Verwaltigswirt (FH) verlihe wore. Trotz ass er kei Abitur gha het, isch dr Teufel ab em Wintersemeschter 2005/06 an dr Hochschuel fir Filosofyy z Minche zum Filosofyy-Studium zuegloo wore. As Begrindig isch dr Erwärb vu dr fachbundene Hochschuelryyfi dur di noodreglig Umwandlig vu syym Abschluss aagfiert wore. Dr Teufel het s Studium noche em Wintersemeschter 2007/08 abbroche. Dr Erwin Teufel isch ghyrote un het mit syyre Frau Edeltraud vier Chinder. Dr Erwin Teufel isch dr Unkel vum bade-wirttebärgische Landdagsabgordnete Stefan Teufel. Dr Teufel isch Grindigsmitglid vu dr Junge Union in syym Heimetchreis Rautweil gsi, un vu 1964 bis 1965 Chreisvorsitzende vu dr
p1 p3 Alt-Geroldseck, au Rauhkaschte gnännt, isch e Burgruine uf eme Bärgsporn iber Schenbärg, eme Ortsdeil vu dr Gmei Seelbach, im Ortenaukreis z Bade-Wirttebärg. Si lyt 1700 Meter nerdlig vu dr Ruine Hochegeroldseck Die Spornburg isch im 12. Johrhundert vu dr Herre vu Geroldseck böue loo wore un anne 1139 s erscht Mol in ere Urkund gnännt wore. Im Johr 1277 isch d Burg zuegunschte vu Hochegeroldseck ufgee wore. Vu dr chleine, grad emol 400 Quadratmeter große Burgaalag sin nume no wenig Muurräscht vu dr Schildmuur un vum Palas un derzue dr Halsgrabe erhalte. Kurt Klein: Burgen, Schlösser und Ruinen. Zeugen der Vergangenheit im Ortenaukreis. Schwarzwald-Verlag. Offenburg 1997. ISBN 3-922663-47-8 Alt-Geroldseck uf burgeninventar.de
Bärenburg isch dr Name vu däne Ort: Bäreburg, Ortsdeil vu dr Gmei Andeer im Kanton Graubünde in dr Schwyz Kurort Bärenburg, Gmeideil vu Altenberg z Sachse z Dytschland Bärenburg isch dr Name vu däne Burge: Burg Bärenburg (Ramsbach), Burgruine z Oppenau z Bade-Wirttebärg z Dytschland Burg Bärenburg (Andeer), bi dr Gmei Andeer im Kanton Graubünde in dr Schwyz
p1 D Ruine Bäreburg isch e Burgruine in Ortslag vu Ramschbach, eme Stadtdeil vu dr Stadt Oppenau im Ortenaukreis z Bade-Wirttebärg. Si lyt uf eme gäche Bärgvorsprung weschtlig vu dr Rench uf rund 427 Meter iber Normalnull. Die Burg isch im 12. Johrhundert vu dr Grofe vu Fryybeg böue loo wore un isch anne 1307 s erscht Mol gnännt wore. Wyteri Bsitzer sin d Herre vu Bärebach un d Bischef vu Stroßburi gsi. No 1470 isch d Burg verfalle. Vu dr friejere Burgaalag sin nume no 2 Meter hochi Muurräscht vorhande. Dr Bergfrid het e Grundflechi vu 7,5 mol 7,5 Meter un e Muursterki vu 1,7 bis 2,2 Meter gha. Wolfgang Krüger: Die Deutsche Burgen und Schlösser in Farbe. Burgen, Schlösser, Festungsanlagen, Herrenhäuser und Adelspalais in der Bundesrepublik Deutschland und Berlin (West). Wolfgang Krüger Verlag/S. Fischer Verlag GmbH. Frankfurt am Main 1987. ISBN 3-8105-0228-6 Bäreburg uf burgeninventar.de
Oben am jungen Rhein isch set 1920 d Nationalhymne vom Füarschtatum Liachtaschta. Dr jetztig Titel und Tekscht exischtiart set 1963. Dr Originaltekscht isch 1850 vom Urner Jakob Josef Jauch (1802-1859) gschreba wora. Als Melodi wörd wia bi dr Nationalhmyna vo Grossbritannia und wia früahner bi dr alta Schwiizerhymna Rufst du, mein Vaterland s englische "God save the Queen" brucht. 1963 isch dr Tekscht g'enderat worda, um dütschlandlaschtigi Aspeliga z'entferna: Us "am dütscha Rhii" isch "am junga Rhii" wora, us em "dütscha Vaterland" s "tüüre Vaterland". Die 2. Stropha isch ersatzlos gstreha wora, d Stropha 3 und 4 wören numma gsunga. Es isch Bruch gse, wenn gsunga wora isch „Hoch leb’ der Fürst vom Land“ und „Hoch unser Vaterland“ dr rächt Arm senkrächt i d Höhi z'strecka. Well es aber am Hitlergruass ähnlig usseha ka, isch der Bruuch unüblich wora. Lueg: Text:Oben am jungen Rhein. Landeshymne alose (MP3, 754.00 KB) Landeshymne abelade (ZIP File, 6.87 MB)
S Dütschlandlied (Deutschlandlied) oder au s Lied vo de Dütsche (Lied der Deutschen) isch e dreistrophigs Lied und isch sit 1922 ganz oder teilwys d Nationalhymne vo Dütschland. Dr Teggscht isch vom August Heinrich Hoffmann von Fallersleben am 26. August 1841 uf dr Insel Helgoland dichtet worde. D Melodie isch d Kaiserhymne Gott erhalte Franz, den Kaiser vom Joseph Haydn vo 1797. 1922, zer Zyt vo dr Weimarer Republik, hett dr Riichspräsident Friedrich Ebert s Dütschlandlied mit allne drei Strophe zer Nationalhymne vom Dütsche Riich erklärt. Unter dr Herrschaft vo de Nazis im Dritte Riich isch nume no die erschti Strophe gsunge worde, druffabe s nazionalsozialistische Horst-Wessel-Lied. Vo 1945 bi 1952 het Dütschland kei Nationalhymne gha. Die stark nationalistische Tendänze im Dütschlandlied (v. a. in dr 1. und 2. Strophe), wo em im 19. Joorhundert und während dr Nazizyt vorherrschende dütsche Grossmachtdänke entsproche hän wie au d Verwändig vo dr 1. Strophe in Verbindig mit em Horst-Wessel-Lied dur d Nazis hän zunere kritische Ystellig gegenüber em Lied, bsunders de erschte beide Strophe gfiehrt. 1952 isch denn widr offiziell s Dütschlandlied - und zwar mit allne drei Strophe - als dütschi Nationalhymne ygfüert worde, allerdings mit dr Empfählig, nume no die
Land der Berge, Land am Strome isch sit 1947 d Bundeshymne vo Öschtriich. Si isch vo dr Paula von Preradovic 1946 dichdet worde. Sit 1797 isch d Haydn-Hymne (Kaiserlied) die öschtriichisch Hymne gsi. Will das Lied aber au vo de Nazis brucht worde isch (Deutschlandlied) het Öschtriich e neui Hymne welle und 1946 e Ideewettbewärb lanciert. Us 1800 Ysändige isch "Land der Berge, Land am Strome" als Siiger hervor gange. D Melodie vo dr Hymne isch s "Kettenlied" us dr Freimaurerkantate vom Wolfgang Amadeus Mozart. Neueri Erkenntnis lege aber noch, dass s Kettenlied nid vom Mozart, sondern vo sim Klaviermeischter Johann Baptist Holzer stammt. lueg: Text:Land der Berge, Land am Strome Peter Diem: Die Symbole Österreichs. Wien 1995. ISBN 3-218-00594-9 Audio-Stream (mp3) Note Peter Diem: Die Symbole Österreichs Bundeshymne uf austria.gv.at (MP3-Download)
S Baslerlied – oder au «Z’Basel an mym Rhy» – isch d Hymne vom Schwiizer Kanton Basel-Stadt und dr Stadt Basel. Dr Teggscht isch im Basler Dialäkt gschriibe und stammt vom alemannische Dichterfürscht Johann Peter Hebel (1760–1826), d Melodii derzue isch vom Komponischt Franz Wilhelm Abt (1819–1885). D Hymne wird bi offizielle und inoffizielle Aläss bruucht. Dr Hebel het das Lied ursprünglig a e „Frau Meville“, Tochter und Schwöschter vo de Bsitzer vo dr Papierfabrik z Höfe bi Schopfe grichtet, will die Fabrik s Papier zu de „Allemannische Gedicht“ vom Hebel härgstellt hett. S Gedicht isch öppe 1806 entstande, aber erscht 1834 unter em Titel „Erinnerung an Basel“ druggt worde, d Melodii für s Lied isch erscht 1884 drzue ko. Bsunders beliebt isch d Melody au bi de Ahänger vom FC Basel, wo aber en andere Teggscht derzue singe („Rot-blau Eff-Cee-Bee“). Lueg bi: Text:Z'Basel an mym Rhy Gsunges Baslerlied Mira Lachmann: Z'Basel an mim Rhy - wie Sie es noch nie gehört haben (Site cha nüme abgrüeft wärde; Suche im Webarchiv)[1] [2] Vorlage:Toter Link/barfi.ch, 2016
p1 D Burg Bosestei, au Hagebrucker Schloss gnännt, isch e Burgruine uf em Schlossbuckel hinter em Schlosshof bi dr Gmei Ottehefe im Schwarzwald im Ortenaukreis z Bade-Wirttebärg. Si lyt uf rund 373 Meter iber Normalnull. Die Higelburg isch im 11. Johrhundert vu dr Grofe vu Eberstein böue loo wore. Si isch anne 1291 s erscht Mol gnännt. im Johr 1617 uusböue wore, im Dryssgjehrige Chrieg gschlisse un derno anne 1840 abbroche wore. Bsitzer vu dr Burg sin d Herre vu Bosenstein gsi. Vu dr friejere Burgaalag, wu us ere Chärnburg mit ere Vorbiurg bstanden isch, sin no dr gangbar Halsgrabe un Muurräscht erhalte. Kurt Klein: Burgen, Schlösser und Ruinen im Ortenaukreis. Zeugen der Vergangenheit im Ortenaukreis. Reiff Schwarzwaldverlag. Offenburg 1997. ISBN 3-922663-47-8 Burg Bosestei uf burgeninventar.de
Dr Bärner Marsch oder Bärnermarsch isch die inoffiziell Hymne vom Kanton Bärn und wird an offizielle wie inoffizielle (z. B. Sport) Aläss gspiilt. D Uffüerig isch fasch immer instrumental, will dr originali bärndütschi Teggscht nume no wenige Lüt bekannt isch und s zuedäm ke Version uff französisch, dr 2. Amtssproch vo Bärn, git. Dr Teggscht isch zimli martialisch und wird drumm au kritisiert. Im Joor 2000 isch aber e Änderigsatrag im Bärner Grosse Rot mit über 90% abglehnt worde. Dr Atrag hett e friidlichere Teggscht verlangt. Wie bi vile traditionelle Märsch het sich au bim Bärner Marsch Autor und Komponischt nid überliiferet. lueg: Text:Berner Marsch Real Audio File WMA-Version (MediaPlayer)
Oberwil isch dr Name vo folgende Gmeinde in dr Schwiiz: im Kanton Basel-Landschaft Oberwil BL im Kanton Aargau Oberwil-Lieli im Kanton Bern Oberwil bei Büren Oberwil im Simmental Oberwil isch dr Name vo folgende Ortschafte i de Schwiz: im Kanton Thurgau Oberwil TG, e Ortschaft i de Gmeind Gachnang im Kanton Zug Oberwil bei Zug, e Ortschaft i de Gmeind Stadt Zug Oberwil (Cham), en Wiiler i de Gmeind Cham im Kanton Züri Oberwil (Dägerlen), e Ortschaft i de Gmeind Dägerle Oberwil (Nürensdorf), e Ortschaft i de Gmeind Nüresdorf Oberwil (Pfäffikon ZH), e Ortschaft i de Gmeind Pfäffike im Zürioberland im Kanton Sangalle Wiiler Oberwil, e Ortschaft i de Gmeind Waldcherch
Oberwyl isch e Gmeind im Bezirk Arlese vom Kanton Basel-Landschaft in dr Schwiz. Oberwyl ligt fünf Kilometer vo Basel ewägg uff 316 m ü.M. im Leymedaal am Weschthang vom Bruederholz. Sini Nochberdörfer sin Biel-Bängge und s elsässischi Näiwil im Weschte, Therwil im Süde, Rynach im Südoschte, Bottmige und Binnige im Norde und Allschwil im Nordweschte. D Flechi betreit 788 Hektare, drvo sin 45 % Landwirtschaftsgebiet, 20 % Wald, 34 % Sidligsgebiet und 1 % isch unproduktiv. Uf em Gmeinigebiet vo Oberwil het me Räscht us dr Bronze-, Yse- und Römerzyt und früehmittelalterligi Töpferööfe gfunde. Um 1100 het mes erscht Moll vo Obervvilre ghört. S Gebiet het ab em Mittelalter em Bischof vo Basel ghöört, aber vo 1529 bis 1585 het sich s Dorf zur Reformation bekennt (isch aber unter dr Herrschaft vom Bischof bliibe). Vo 1792 bis 1815 isch Oberwil Teil vor Raurachische Republik resp. spöter unter em Napoleon Frankryych gsi. Am Wiener Kongräss 1815 isch s Birseck mitsamt Oberwyl zem Stand Basel cho. Rote Untergrund, in dr Mitti e sänkrächte, silbrige Wällepfahl, wo dr Birsig darstellt. Rächts e ufrächte silbrige Schlüssel mit eme "O" im Schlüsselgriff und links en ufrächts silbrigs Schwärt. Die beide Symbole stöön für d Kirchepatron
Ettigä, amtlig hoochdütsch Ettingen, isch e Gmeind im Bezirk Arlese vom Kanton Basel-Landschaft in dr Schwiiz. Ettigä ligt im Leime- bzw. Birsigdaal uf 342 m ü.M. am Fuess vom Blaue. Sini Nochbergmeinde sin Blaue, Pfäffige, Aesch, Därwyl und die beide soledurnische Dörfer Witterschwiil und Hoofstette-Flüe. S Dorf ligt an de BLT-Dramlinie 10 und 17 (Rodersdorf-Basel). D Flechi vom Gmeindgebiet isch 635 Hektar grooss, drvo sin 35 % Landwirtschaftsgebiet, 50 % Wald und 15 % Siidligsgebiet. S Wappe isch in zwei blaui und zwei wissi Flächene däilt. Im obere rächte, wisse Egge befindet sich e rots Krüz. Säll erinnert draa, ass s Dorf emol zum Kloster Reichenau ghöört het. D Ufdeilig in blaui und wissi Viertelflächene stammt us em Wappe vom Gschlächt vo de Fürstesteiner, wo über em Dorf in ere Burg gwohnt het, mit em aber weder rächtlig no politisch verbunde gsi sin. Im Bütteloch hän sich scho vor 12'000 Joor yyszitligi Mensche uffgholte, vo 4500-1800 vor Chrischtus hän dört jungsteizytlige Sippe gsiidlet. S jetzige Dorf isch im 5. oder 6. Joorhundert em Dorfbach nooch entstande (dr Lauf vom Bach hüt isch unterirdisch). Es het sich in drei Höf gliideret (Ober-, Mittel- resp. Pfand- und Niiderhof). Dr Füerer vo dr