rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Dr Götz George (* 23. Juli 1938 z Berlin; † 19. Juni 2016) isch e dytsche Schauspiiler gsii. Seli populär woren isch er z Dytschland as Duisburger Kommissar Horst Schimanski in dr Krimiserie Tatort. Dr Götz George isch e Suhn vum Heinrich George, eme beriemte Film- un Theaterschausspiiler, un dr Berta Drews, wu au as Schauspiileri bekannt gsii isch. Dr Vater isch anne 1946 im Speziallager Nr. 7 Sachsenhausen gstorbe. Dr Götz George ich mit sym eltere Brueder Jan (* 1931) bi dr Mueter z Berlin ufgwachse. Är isch z Berlin-Lichterfelde uf d Berthold-Otto-Schuel gangen un am Lyceum Alpinum z Zuoz di Mittler Ryfi gmacht. Sy Bihnedebüt het dr George anne 1950 am Berliner Hebbel-Theater gee im Stuck Mein Herz ist im Hochland vum William Saroyan, sy Filmdebüt 1953 an dr Syte vu dr Romy Schneider im Haimetfilm Wenn der weiße Flieder wieder blüht. Vu 1955 bis 1958 het er am Berliner UFA-Nowuchsstudio bi dr Else Bongers studiert. Sy erschti Hauptroll het er im DEFA-Film Alter Kahn und junge Liebe anne 1956 ghaa. Vu 1958 bis 1963 het er am Dytsche Theater z Göttingen unter em Heinz Hilpert gspiilt. Wyteri Engaschmänt het er am Kölner Schauspiilhuus ghaa un bi dr
Dr Artikel D Anfäng von de Wisseschafte beschriibt, zu welchem Ziitpunkt die wichtigschte Wisseschafte historisch geseh ungefähr entschtande sind. Allgemein bekannt isch einigermasse, dass die ältischte Wisseschafte d Mathematik, d Physik, d Philosophie, d Gschichtsschriibig und d Rechtswisseschaft sii und dass die alli bereits vor üserer Ziitrechnig (vor em Jahr Null) entschtande sii, d Mathematik z. B. isch von de Araber nach Europa choo. Bekannti Vertreter von dr damalige antike Mathematik sind z. B. dr Euklid oder dr Pythagoras, von dr Physik dr Archimedes, von dr Philosophie dr Aristoteles oder Platon, und von dr Gschichtsschriibig dr Herodot oder Tacitus. Nach em Wirke vom Jesus Christus isch d Wiiterentwicklig von dene Wisseschafte in de missionierte Regione zum Schtillstand choo und durch d Gebiet Theologie und theologischi Philosophie abglöst worde. Bischpiel drfür sind s Konzil von Nicäa oder dr "Kirchevater" Augustinus. Im Mittelalter denn het's einigi Denker gäh, wo die kirchlich-theologischi Dominanz händ probiere z' durchbreche, dr erscht isch wohl dr 1294 gschtorbni Roger Bacon gsii, wo z. B. naturwisseschaftlichi Experiment duregfüehrt hät. Vorher bereits, bezeichnenderwiis im nit chrischtliche Alexandria, het dr Heron im erschte Jahrhundert n. Chr. es Traktat gschriibe über d Technik vom ene Gschütz, wobii er bereits mathematischi Formle
Als d' Klitoris (Fachterminus Clitoris, latinisiert vo griechisch κλειτορίδα, klitorída, "chleine Buckel") odr em Kitzler bezeichnet me e chleins, vo Schwellkörpergeweb bildetes zylindrischs Organ vo dr Frau un alle andere weibliche Süüger. Entwickligsgeschichtlich entschpricht de Kitzler em Penis vom Ma (bzw. männliche Süüger). De Kitzler bschtoht us zwei, am Sitzbeiusschnitt (Arcus ischiadicus) befeschtigte Schwellkörperschenkel (Crura clitoridis), di sich zuem Schaft (Corpus clitoridis) vereine. 'S freyi End isch zuer Eichel (Glans clitoridis) erwitert. Zuedem het de Kitzler bis zue ca. 14.000 Nerve. Üßerlich sichtbar sin numme de Schaft un di hochempfindlichi Eichel, di als Deil vo dr Vulva an de vordere Umschlagfalte vo de chleine Schamlippe liege. Zämme umfasse sie numme en Zähntel vom Gesamtvolumen vo de Klitoris. De Kitzler isch schtark mit Nervenendigige usgschtattet un vo demher bsunders beruehrigsempfindlich un empfänglich für sexuelli Reiz. Durch Stimulation vo dr Klitoris chömme di meischte Fraue zuem Orgasmus. Vieli Untersuechige (Kinsey etc.) wiese klar druf ane, dass e beachtliche Adeil vo de Fraue nur denn zuem Orgasmus chömme chönne, wenn d' Klitoris (mit) schtimuliert wird. Im Rahmen vo de Mode, hochempfindlichi erogeni Zone als "Super-Orgasmus-Pünkt" z' definiere, isch de Kitzler vom britische Zoolog un Verhaltensforscher Desmond Morris au als "C-Punkt" bezeichnet worde. D'
Künschtlich Ernährung mid ara Magasond isch fr Viele a Schreckgschpenschd. Wann ma nochguckt em Netz no gohts oim wia mit de Zettel en ara Pillaschachtl: ma vrschohts net racht, ond wemma d Nebawirkunga aguckt, tät ma am liabaschta so krank bleiba wia ma isch. Blos, des goht et so oifach, wemma nemme schlucka ka. Abr au frs Gegadoil, zom Absauga ka se notwendig sei. S geid zwoi vrschiedene Sorta, d Magasond durch d Nas odr en Mond ond d PEG-Sond. D Magasond PEG isch a Plaschtikschlauch mo ma mikroinvasiv en da Maaga neifihrt. Weil es mikroinvasivgmacht wurd, dauert d Operatio vom Oischlafa wega dr Narkos bis zom Aufwacha blos a baar Schtonda. Nach a baar Däg ka ma se benutza. Au vo dr Magsond geits a baar Sorda, d wichdigschde Ondrschied isch mid odr ohne an Balloo zom Halda vo dr Sond. A Magasond braucht ma, wemma nemme schlucka ka odr des bassiera kennt odr wemma am Essa vrschdigga kennt wemma lenger bewusstlos wurd Wemma dia Sond hot, no muass ma se pflega. D Eitrittsstell muass pflegd werra. Ma muass aufbassa was ma neiduat, dass se net vrschtopft. Gegas Feschtwachsa sott ma se reglmässig bewega ond ma sott se absichra,
Unter Volkswirtschaft (früecher auch Nationalökonomii) werde alli wirtschaftliche Tätigkeite zämmegfasst, wo innerhalb vom ene einzelne (i de Regel) Nationalstaat ablaufe. Die Tätigkeite werde durch d Wirtschaftswisseschaft zum Biischpil in Form vo Kreislauf-Modell analysiert. Gebiet von dr wisseschaftliche Analyse von de Vorgäng in ere Volkswirtschaft sind im Bereich Makroökonomie d Geld- und Kredittheorii sowie zueghörig d Geld- und Kreditpolitik, d Konjunkturtheorii und -politik, d Wachstumstheorii und -politik, d Ussewirtschaftstheorii und -politik, sowie die Volkswirtschaftlichi Gsamtrechnig (die volkswirtschaftlichi Buechhaltig). Auch d Finanzwisseschaft (d Lehr vom öffentliche Huushalt, dr Staats-Buechhaltig) zellt im ene wiitere Sinn derzue. Im Bereich Mikroökonomii sind einigi von de Gebiet d Priisbildig, d Marktforme und d Koschtefunktions-Analyse. P. Samuelson: Volkswirtschaftslehre, 2 Bänd A. Woll: Allgemeine Volkswirtschaftlehre
D Emily Gerstner-Hirzel (* 2. Juni 1923 z Basel; † 20. Oktoober 2003 z Luzern) isch e Schwyzer Volchskundleri und Dialäktoloogin gsy. Iri Speziaalgibiet isch zum äinte s Wiegelied und zum andere d Volchsüberliferig und Spraach vom Walserdoorff Bosco/Gurin im Tessyn gsy. D Gerstner-Hirzel – doozmaal na Hirzel – hät 1944 z Basel d Matuur bistanden und hät nachanen a der Uniwërsitëët Basel Gërmanischtik, Filosofy und Chilegschicht gstudiert. Tokteriert hät si 1956 über s tüütsch Wiegelied; usechoo isch d Dissertazioon 1967 in eren Überarbäitig. Ghüraate gsy isch si mit em früe verstoorbnigen Anglischt Arthur Gerstner. Nach irere Dissertazioon, wo scho über das Theema gsy isch, hät si wyter Wiegelieder gsamlet und die ali 1984 imene 715 Syte ticke Buech mit em ultimatyve Titel «Das volkstümliche deutsche Wiegenlied» publiziert. Si underschäidet daadrin 375 verschideni Tipe Wiegeliedtäggscht. Es isch das Standardwëërch zum Theema. Mit Guryn isch d Gerstner-Hirzel s eerscht Maal as Schuelchind i Kontakt choo, nämli wo si uf em Rüütli ere Guryner Schuelklass bigägnet isch. Und wo si spööter emaal z Ascona Fërie gmachet hät, isch si us Gwunder uf Guryn ue gfaare – und daademit hät iri Liebi zu dëm chlyne Bëërgdoorff aagfange. Zwüsched 1969 und 1977 hät si
I dere Lischte schtönd die Ökonome, wo gschichtlich gseh wäge ihre Lehrmeinige am wichtigschte sind. Jean Bodin, Franzos, 1530 bis 96, Merkantilischt, Begründer vo der "Naive Quantitätstheorie vo der Geldmengi" Francois Quesnay, Franzos, 1694 bis 1774, Physiokrat, Begründer vo der Kreislauf-Lehr (Wirtschaftskreislauf isch ähnlich em Bluetkreislauf) Adam Smith, Schott, 1723 bis 90, Klassiker, Begründer vo der Lehr vo der reine liberale Marktwirtschaft David Ricardo, Engländer, 1772 bis 1823, Klassiker J.C.L. Simonde de Sismondi, Schwiizer, 1773 bis 1842, sozialreformerische Ökonom John Stuart Mill, Engländer, 1806 bis 73, Klassiker Antoine-Augustin Cournot, Franzos, 1801 bis 77, Begründer vo der mathematische Ökonomie Karl Marx, Düütsche, 1818 bis 83, Begründer vom wisseschaftliche Sozialismus Alfred Marshall, Engländer, 1842 bis 1924, Neoklassiker, Erfinder vom elementare Marktmodell vo der Priisbildig Léon Walras, Franzos, 1834 bis 1910, Neoklassiker, "Lausanner Schule" Vilfredo Pareto, Italiener, 1848 bis 1923, "Lausanner Schule", Pareto-Optimum Gustav Schmoller, Düütsche, 1838 bis 1917, will en historisch-empirischi, also pragmatischi Betrachtig vom wirtsch. Gschehe John Maynard Keynes, Engländer, 1883 bis 1946, Erfinder vo der antizyklische Konjunkturpolitik Josef Schumpeter, Öschterriicher, 1883 bis 1950, "Grenznutzen-Schule" Walter Eucken, Düütsche, 1891 bis 1950, het die Soziali Marktwirtschaft definiert Milton Friedman, US-Amerikaner, 1912 bis 2006, het der Monetarismus definiert: D Wirtschaft söll nur durch
Da schwäbischa Beck – den geits it. Jeder vo dene isch nemlich ebbes Bsondrs. Jedenfalls was Handwerksbecka agoht. Jedr vo dene isch stolz auf seine Backware od dia send vo oim Ort zom andera ontrschiedle. Ond weil as Brot so wichtig isch, geit s sogar a Brotmuseum en Ulm. En dere Lischt solled typisch schwäbische Backwaara ufzelld werra. Backwaara vo A bis Z: A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z Blos Vorhandens wurd azoigt. Anisbrötle Anisbrötla macht ma wia Schbrengerle Apfldenne A Blechkuacha mid Epfelschnidds on mid ara Oiersooss ibrgossa. A Bissle Zimt ond Zuggr ka au drzua Apflkuacha Deckt odr ned, guad isch r emmer Ebflkiachle Ebflrengla en Bierdoig donga ond en Fett aussbacha. Briegl Briegl send a Gmender Spezialidät. Gmacht werret se ogfähr so wia d Seela. Schwäbischer Bibelkuchen → Hauptartikel: Schwäbischer Bibelkuchen D Lösong: 6 Oier, a Tass Öl, 5 Tassa Mehl,2 Tassaen Feiga, 2 Tassa Honig, 1 Tass Milch, 2 Tassa Zibeba, Salz, 3 Löffala Zimt, 3 Löffele Backpulver. Zom driebrschdraia ghoblde Mandla ond Pudrzuggr. Bäredatza → Hauptartikel: Bärentatzen Dinnete A Pizza uf schwäbisch. A Hefe-Blechkuacha mit
Dr Bud Spencer (burgerli Carlo Pedersoli; * 31. Oktober 1929 z Neapel; † 27. Juni 2016 z Rom) isch en italienische Film- un Färnsehschauspiiler gsii. Bekannt woren isch dr Carlo Pedersoli vor allem unter sym Chinschtlername Bud Spencer. Zäme mit em Terence Hill het er in e Huffe Abenteuer- un Western-Kumedine mit inszenierte Prigelszene un in e baar ernschtere Italowestern gspiilt. Är het zmaischt dr dickchepfig, phlegmatisch, aber guethärzige Karakter gspiilt, wu syni Gegner „schlagchreftig“ usser Gfächt gsetzt het. In junge Johr het er si ne Name as Schwimmer gmacht. Är isch drei Mol italienische Maischter im Bruschtschwimmen un sibe Mol iber 100 Meter Freistil gsii. Derzue isch er Mitglid vu dr italienische Wasserball-Nationalmannschaft gsii. Bi dr Mittelmeerspiil 1951 het er e Silbermedallie 100 Meter Freistil gwunne. 1952 un 1956 het er an dr Olympische Spiil dailgnuu. 1950: Quel fantasma di mio marito 1951: Quo vadis? (Quo Vadis) 1954: Torpedomänner greifen an (Siluri umani) 1955: Ein Held unserer Tage (Un eroe dei nostri tempi) 1957: Il cocco di mamma 1957: Ein Held unserer Tage (Un eroe di nostri tempi) 1957: In einem anderen Land (A Farewell To Arms) 1959: Hannibal (Annibale) 1960: Das süße Leben 1967: Gott vergibt… Django nie!
S Konzil vo Nicäa isch es chrischtlich-theologischs Konzil im Jahr 325 i de hütige türkische Schtadt İznik und unter dr Leitig vom römisch Kaiser Konschtantin em Große gsii. Es isch um d Uuslegig vo dr Trinität gange. Bemerkenswert derbii isch, dass dr Konschtantin damals auch no oberschte Kircheherr gsii isch - nit öppe dr Papscht, wo damals no schlicht Bischof vo Rom gsii isch. Und die chrischtlichi Kirche isch no uniert gsii, d. h. die orthodoxi Kirche isch no verreinigt gsii mit dr römische. Dr alexandrinisch Prieschter Arius het en neui These uufgschtellt ghaa: Allein Gottvater ist ewig, das höchste Sein. Christus dagegen ist nicht ewig. Er steht weit über uns, ist aber nicht gleichrangig mit Gottvater. Dr Rene Pfeilschifter (s. Lit. unte) seit derzue: "Hat Arius recht, so ist nur ein minderer Gott am Kreuz gestorben, die Erlösungstat von Jesus Christus ist relativiert. Arius hat es so zwar nicht behauptet, aber es ist ihm als Konsequenz seiner Lehre so vorgeworfen worden." Em Arius siin Gegeschpieler uuf dem Konzil, wo vo rund 250 Bischöf uus dr Oscht- und Weschtkirche bsuecht gsii isch, isch dr Athanasius, Bischof vo Alexandrie, gsii. Sini Gegethese: Der Sohn ist nicht, wie Arius sagt, geschaffen, denn
D Lokasenna („Am Loki sini Zankred“) oder d Oegisdrecka („s Trinkgelage vom Oegir“) isch en Erzählig us de Edda, wo de Uslöser für di endgültig Findschaft zwüsched de Ase und em Loki beschribt. D Götter und Göttine sind bimene Festmahl bim Meerries Ägir gsi. Sini Halle isch e Fridenshalle, wo niemer sich dörf ame andere vergrife. Bi sinere Zankred het de Loki das Gebot übertrette und zwor mitem Ziel, Unfride z verbreite: „I chume id Halle vom Ögi ine, Zum selber das Fest zgseh. Schimpf und Schande schaffe n'ich de Ase Und mische Gift in ihren Meth.“ I sinere Red verspottet de Loki d Götter. D Götter versueched de Loki z beruhige, aber ersch wo de Thor am Loki droht ihn mit sim Hammer totzschloh, flüchtet de Loki. De Inhalt vom Loki sinere Red: De Bragi wird als „Bänklidekoration“ bezeichnet; ihm wird vorgworfe, er sig nur tapfer, wenn er sitzt, aber dass er sus en Figling und schwach sig. D Idun wird als Nutte beschimpft. De Gefjon ihri Liebi sig chäuflich. Wer ihre Gschenk machi, werdi vo ihre gliebt. De Loki gseht im Odin de Schuldig, wo s Chriegsgschick de Falsche geh het, de Figling. De Frigg wird vorgworfe, dass
De Heinrich Welf (oder Heirelé, wies em gsäit händ; * 27. Oktoober 1912 uf em Biel z Gressoney-La-Trinité; † 4. Oktoober 2004 z Luzëërn) isch en Schwyzer, aber gressoney-stämigen Ingenieur gsy. I synere zwäite Läbeshelfti hät er si starch für s Walsertüütsch ygsetzt. 1971 isch er in Voorstand vo der Internazionaale Veräinigung für Walsertum yträtte, und vo 1987 bis 1998 hät er as Presidänt vom Walser Kultuurzäntrum im Lystaal gwürkt. I säbem Jaarzäänt sind wichtigi Wëërch zum Gressoneytüütsch und Issimetüütsch usechoo. De Welf chunt useren alte Gressoneyer Familie vo Chaufflüüt, wo sich z Luzëërn niderglaa und deet mit Tuech für Manen- und Frauegwand ghandlet hät. D Familie hät aber au e starchi Verbindig zu irem Häimetoort bhalte und isch nach em Ytritt vo Italien in Eerschte Wältchrieg i iri alt Häimet zoge. De jung Welf isch drum z Gressoney i d Primaarschuel und z Aosta äis Jaar i d Mittelschuel ggange. Nachanen isch er uf Luzëërn zrugg und hät si deet am Tächnikum zum dipl. Ing. HTL i Häizigs- und Lüftigstächnology la uusbilde. Pruefflich hät er dänn hauptsächli Häizaalaage konzipiert und dënen iri Inschtalazioon überwachet – under anderem im St. Moritzer Noobelhotel «Kulm». De Welf hät sich starch für s
D Pädagogik isch d Erziehigs-Wisseschaft oder Lehr von dr Erziehig. Die praktischi Pädagogik studiert/vermittlet die optimale Methode für die geischtigi und körperlichi Erziehig von de junge Mensche. D Gschicht zeigt d Pädagogik bii de antike Grieche als Teil von dr Staatslehr, uf geischtigi, sittlichi und körperlichi Ideal grichtet. Bii de Römer: vor allem auch Erziehig zur Mannhaftigkeit. Im Mittelalter: Heruusbildig von de religiöse Werte. Dr Jean-Jacques Rousseau het Gwicht vor allem uuf d Menschefründlichkeit glegt. Dr Heinrich Pestalozzi wiederum het die innere Chräft von dr Menschenatur welle fördere. D Didaktik, d Unterrichtslehr, isch en Teilbereich von dr Pädagogik. Dietrich Benner: Allgemeine Pädagogik. Eine systematisch-problemgeschichtliche Einführung in die Grundstruktur pädagogischen Denkens und Handelns. 5., korrigierte Auflage. Juventa, Weinheim 2005, ISBN 3-7799-1518-9. Hermann J. Forneck, Daniel Wrana: Ein verschlungenes Feld. Eine Einführung in die Erziehungswissenschaft. Bertelsmann, Bielefeld 2003, ISBN 3-7639-3164-3. Hermann Giesecke: Einführung in die Pädagogik. 7. Auflage. Juventa, Weinheim u. a. 2004, ISBN 3-7799-0595-7. Herbert Gudjons: Pädagogisches Grundwissen. Überblick − Kompendium − Studienbuch (= UTB. Bd. 3092). 11., grundlegend überarbeitete Auflage. Klinkhardt, Bad Heilbrunn 2012, ISBN 978-3-8252-3836-0. Dietrich Hoffmann: Heinrich Roth oder die andere Seite der Pädagogik. Erziehungswissenschaft in der Epoche der Bildungsreform. Deutscher Studien-Verlag, Weinheim 1995, ISBN 3-89271-570-X. Friedrich W.
De Bragi isch de skaldisch Gott vo de Poesi i de Nordische Mythologi. Er begrüesst di gfallene Helde in Walhall. Nach gwüsse Quälle isch er en Sohn vom Odin, und dodemit ghört er zum Göttergschlecht vo de Ase. Er isch verhürotet mit de Idun. „Bragi“ isch verwandt mit bragr, em altnordische Wort für Poesi. De Name vo dem Gott chönnti vo bragr cho, oder aber de Begriff isch gformt worde zum beschribe „was de Bragi macht“. E Verbindig zwüsched em Name Bragi und em altenglische brego (Häuptling) wird mengisch vorgschlage, die Asicht isch aber eher nüme so verbreitet. Was au vermuetet wird, isch e Verbindig zum Bragarfull, en Kelch us dem mer bi rituelle Trinkgelage uf Götter und d Ahne trunke het und uf de mer Schwür gleistet het. Vo dem wär d Variation „Bragafull“ abgleitet, was als „Kelch vom Bragi“ übersetzt werde chönnt. D Herkunft vom Name vom Gott Bragi isch nöd eidütig klärt. De Bragi wird s erste Mol erst im 12. Johrhundert usdrücklich als Gott gnannt, darum goht mer devo us, dass mer i ihm e spoti Vergöttlichig vom Skald „Bragi Boddason, de Alti“ gseh chan, wo im 9. Johrhundert glebt het. Es paar Strophe usem Ragnarsdrapa
S Oberrhiinalemannisch ghert zum Niideralemannische, s umfasst s Elsiss üsser em Sundgaü, dr grescht Deil vum Briisgaü un d Ortenaü. Gmeinsami Kännzeiche vum Oberrhiinische Alemannisch sin: d Erhaltung vu /k/ in Werter wiä Kopf un stark (vgl. k/ch-Liniä) Entrundung vo IPA /y/ un /ø/ zu /i/ un /e/: i in Fiir, ficht (fiicht), Bittel, Litt, hitt (= Feuer, feucht, Beutel, Leute, heute) usw. i in Miis, Liis, Hiiser, Bich (Biich) (= Mäuse, Läuse, Häuser, Bäuche) usw. e in schen, bes, Leffel, Lecher (= schön, böse, Löffel, Löcher) usw. fascht iberal d Richtungsadverbiä nuff, na(b), ruff, ra(b), nii (nin), nus (nüs), rii (rin), rus (rüs) (= hinauf, hinunter, herauf, herab, hinein, hinaus, herein, heraus) S Oberrhiinalemannisch isch mit em au niideralemannische Baseldytsch noch verwandt, beidi hän die obe erwähnte typische k, i, ii (oder y) und e, s Baseldytsch aber nid d Richtigsadverbiä. Drzue kemme baseldytschi Eigeheite. Uffellig im Oberrhiinalemannisch isch d Ufgliiderung durch Rhiinstaffle. Des heißt: E Wort oder e Form isch im Elsiss un im Badische bis zu nere meischt unterschiidlige Hechi verbreitet. Biispiil: gumbe (= springen) isch im Süde verbreitet un goht im Oberelsass bis Dessene (Dessenheim) nerdlig vu Milhüüse, im Briisgau bis an dr Nordrand vum Kaiserstuehl.
De Heimdall isch en Gott i de nordische Mythologi, wo zum Göttergschlecht vo de Ase ghört. Er isch de Wächter vo de Götter und bewacht de Igang vo Asgard, d Regebogebrugg Bifröst. D Herkumft vom zweigliedrige Name isch umstritte. De Bernhard Maier wist druf hi, dass di etymologische Dütige vo Heimdall i de Vergangeheit oft mitnere vorgfasste Meinig zu sinere Funktion begründet worde sind und dadrum wenig überzügend sind. De ersti Teil vom Name chunt vom altnordische heimr („Welt, Heimat“), wo de zweiti Teil her chunt chamer allerdings nöd so gnau bestimme. Es chönnti mit dalr („Tal, Boge, Bügig“) ztue ha, oder mit dala („ganz, vollkomme“). Wemers mit Wörter us andere germanische Sproche verglicht wie em altenglische deal („strahlend“) und em gotische dulþs („Fescht“) chamer gemäss em Rudolf Simek druf schlüsse, dass e ungefähri Bedütig vom Name vermuetlich „de wod Welt belüchtet“ isch. De Heimdall isch „am Rand vo de Erde gebore“ worde, vo nün Riese-Müetere. „De Heimdall isch de sibeti, mer seit ihm de wissi As. Er isch gar gross und heilig; vo ihm isch das bekannt, Wie wunderbar isch er gebore worde, scho i de Urzit: Vo nün Müetere isch er cho, vo nün Schwöstere isch er de
Dr Johann Baptist Pflug (* 13. Februar 1785 z Bibrach an dr Riss, wo-nr am 30. Mai 1866 au gschdorba ischt), ischt a deitscher Kunschtmoler gwäa. Dr Johann Baptist Pflug kommt am 13. Februar 1785 em obrschwäbischa Städtle Bibrach uff d Welt. Sei Vadder isch dr Kiaformoischdr ond Essigfabrikant Christian Pflug (1755–1815) ond sei Mueder d Antonia Pflug (1753–1823). Noch-em Bsuach vo dr Volksschuel goht’r uff d Ladeinschuel. Om sei Daschageld a bissle uffzobessra, molt’r en seira Freizeit emmer mol wiider a Bildle vo Soldada, wo grad durchs Städtle ziaget, ond vorkauft’s an seine Mitschialer. Wia der Bua zwelf Johr alt ischt, wuud’r Sengerknab em Kloschder vo de Benediktiner em obrschwäbischa Weigarda. Durch a Vorfigong vo dr napoleonischa Administrazioo em Johr 1803 wuud des Kloschder uffgleest. Weil deet a baar Mench uffgfalla ischt, dass der jong Kerle s Talent zom Mola hot, empfehlet-se em Johann seim Vadder, er soll doch sein Jonga zom Moler ausbilda lassa. Dr alde Pflug abr schlegt dean Rot en da Wend ond vorfiagt, dass sei Soh s Handwerk vo-ma Bordamacher lernt. Bei-ma Bsuech em Pflugscha Haus fellt em Geheimrat Johann Franz Schefold (1750–1828), friher Direktr vom Firschtlicha Damastift Buchau, auf, was fir a grauß Käpsele
Senn isch de Name vo Lüüt wie: Fritz Senn (* 1928), Schwyzer Publizischt Hans Senn (1918–2007), Schwyzer Undernämer und Offizier Jakob Senn (1824–1879), Schwyzer Schriftsteller Marcel Senn (* 1954), Schwyzer Rächtshischtooriker und Rächtsfilosoof Martin Senn (1957–2016), Schwyzer Mänätscher Niklaus Senn (1894–1966), Schwyzer Bankmänätscher und Politiker Nikolaus Senn (1926–2014), Schwzer Bankmänätscher Otto Heinrich Senn (1902–1993), Schwyzer Architäkt Paul Senn (1901–1953), Schwyzer Fotograaf Walter Senn (1906–1983), Schwyzer Architäkt und Mööbeldesigner
Dr Positivismus isch en philosophische Aasatz us em 19. Jahrhundert gsii. Begründet worde isch er vom französische Philosoph und Soziolog Auguste Comte (1798 bis 1857). Er het als Grundsatz nur s Wahrnehmbare und Messbare uf dr Welt als Realität anerkennt und jedi Metaphysik abglehnt. Das het sich sowohl uf d Wisseschafte wie aber au uf d Religion und Weltaaschauig bezoge - dr Positivismus isch entschprechend dr damalige materialistische Ziitströmig atheistisch gsii. Während s positivistische Prinzip in ere werturteilsfreie Wisseschaft bis hüüt Grundsatz bliibe isch, het s weltaschaulich weniger Beschtand ghaa, und d Meinige drüber sind hüüt wie damals teilt (vor allem d Chilche het sich scho damals vehement dagege gwehrt). Wiiteri wichtige Vertreter vom Positivismus sind dr John Stuart Mill, dr Bertrand Russell und dr Ludwig Wittgenstein gsii. Peter R. Hofstätter: Sozialpsychologie
D Fasnetsverbrennig isch s Uustriibe un s End vo de Fasnet mit m Verbrenne vom Böögg. Am End vo de Fasnet, am Zieschdig vor em Aschermittwoch wird d Fasnet uustriebe. Dodezue wird de Böögg baut un verbrennt. De Böögg isch e Schtrohpuppe. Si würd mit eme Kiddl un ere Hoose azooge. Ä Gsicht würd m au gmacht mit Auge un ere Gälrüebnase. Wenn er fertig isch, un wenn s dunkl isch, würd de Böög über de Schtroß oder am zentrale Platz vom Ort am e Droht oder em Galge ufghängt. Denn würd er mit Benzin übergosse un azündet. Oft gönn denn Knaller un Leuchtrakete hoch, wo im Böögg verschteckt sin. Dno explodiert de Böögg un d Fasnet isch begrabe. Meng mol, wiä in Bad Säckinge, goht no n Menschezug in wisse Linne un Zipfelmütze bis um Mitternacht durch d Schtroße, wo si mit Trommle di letschti Überrescht vo de Fasnet vrtriebe. D Fasnetsverbrennig wiä obe bschriebe würd gmacht in Laufeburg, Bad Säckinge, Winterthurer Fasnacht, Solothurn, Wigoltinge, Tägerwiile, Chrüzlinge un an viele andre Ort. Z Konschdanz werde d Münschterhexe verbrennt. De Böögg isch s Symbol für d personifizierti Fasnet oder de personifiziert Winter. Böögg sin in de ganze dütschsprochige Schwiz bekannt