rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Dr Omanut isch e Kulturverein z Züri. Dr Schwiizer Regionalverein isch anne 1941 – also zmitz im Zwäite Wältchrieg – gründet worde; s hebräische Wort omanut bedüütet uf düütsch «Kunscht». Dr eerscht Verein Omanut isch scho ane 1932 z Zagreb uf d Bei gstellt woorde. Dört het dr Sänger Marko Rothmüller bi dr Gründig ghulfe, und wo dä gly drufabe as Stadtheater z Züri cho isch, het er probiert au i dr Stadt a dr Limet mit irere starche Tradizioon vom jüdische Lääbe sonen Verein z mache. Dr Rothmüller isch i de eerschte Joore dr Vereinspresidänt gsy. Er wott öppis tue für die jüdischi Kunscht und Kultur i dr Schwiiz. Die Sachgebiet, wo sech dr Omanut drmit befasst, sind wyt: me luegt öppe für die bildendi Kunscht, füre Film, für d Literatur, d Musig und s Theater. Sit 1995 git dr Verein emene Künschtler oder ere Künschtlerin en Prys für gueti Leischtige uf irem Gebiet vo dr jüdische Kultur. Dr Omanut schaffet vo Fall zu Fall bi syne Projäkt mit anderne Partner zäme, eso mit dr Stadt Züri, mit em (früenere) Literaturpodium und mit em Filmpodium vo Züri, mit em Kunschthuus und em Schauspilhuus vo Züri, dr Israelitische Cultusgmeind Züri
Or Chadasch isch e jüdischi Gmeind z Züri. Offiziell isch ire Naame Jüdischi Liberali Gmeind JLG Or Chadasch. Si isch e Gmeind, wo zu dr liberale Bewegig i dr jüdische Gägewart zellt. D Zürcher JLG isch ane 1978 vo Lüüt, wo us de orthodoxe jüdische Gmeinde usträtte sind, gründet worde; z Gänf git’s sit 1970 e liberali jüdischi Gmeind. Ane 1990 isch dänn au z Wien die liberali jüdischi Gmeind Or Chadasch entstande. D JLG Züri isch a de Hallwylstrass im Stadtchräis 4 vo Züri dihei und het dört au iri Synagoge. Früener isch si a dr Fortunastrass im Stadtzäntrum gsy. Dr hebräisch Uustruk אוֹר חָדָשׁ Or chadasch bedüütet uf Schwiizerdüütsch «nöis Liecht». Im liberale Juudetum, wo im 19. Joorhundert z Düütschland uufcho isch, wott me s tradizionelle jüdische Religionsläbe zämebringe mit modäärne Wärt vo dr hütige Gselschaft wie öppe dr Wältoffeheit, dr Toleranz und dr Mönschlechkeit. Bi de Gottesdienscht sind d Mannen und d Fraue glychberächtiget drby – im Underschiid zu der strängere Gwoonet bi andere, me seit ne «orthodoxe» Richtige. Bis jetz isch aber d Or Chadasch nit in Schwiizerisch Israelitisch Gmeindbund ufgnoo worde. Or Chadasch Züri macht bi dr Vereinigung für religiös-liberales Judentum in der Schweiz und
D Synagoge Agudas Achim isch e Synagoge z Züri. Si stoot im Stdtteil Wiedike. Me het se 1959 bis 1960 bout für di jüdischi Gmeind Agudas Achim. Das isch e Gmeind vo dr orthodoxe Tradizioon vom Judetuum z Oschteuropa; si isch öppe ane 1920 vo den oschteuropäische Jude, wo uf Ussersyl sind cho woone, als dritti jüdischi Gmeind z Züri gründet worde und pflägt dr polnisch-chassydisch Ritus vo dr jüdische Religion. Vor em modärne Bou isch es elters Huus uf däm Platz gstande, wo d Gmeind scho en Bätruum drin gha het. Dr hebräisch Uustruk Agudas Achim bedüütet uf schwiizerddüütsch «dr Bund vo de Brüeder». Es het zwe Ygäng zum Gmeindzäntrum: dä für d Mannen isch a dr Erikastrass, und dä für d Fraue isch uf dr Weschtsyte; vo döt chunt men uf d Ämpoore, wo d Fraue bim Gebät sitze. D Gmeind het im Quartier Albisriede dr jüdisch Fridhof Agudas Achim; er isch grad näbem Fridhof von ere andere jüdische Zürcher Gmeind, Or Chadasch. Am 7. Juni 2001 isch dr Rabbiner Abraham Grünbaum us Israel, wo z Tel Aviv gläbt und e Talmudschuel gleitet het, won er zu dr Zürcher Synagoge ggangen isch, vrschosse worde; wär s gmacht het,
Dr Zacharias (mittelgriechisch Ζαχαρίας του Πολυχρόνιου, Zacharias tou Polychroniou; † Meerz 752 z Rom) isch vu 741 bis zue sym Dood Paapscht vu dr kadoolische Chilche gsii. No dr Vita im Liber Pontificalis het sy Vater Polychronios ghaiße. Sy Familie het zue dr griechische Bevelkerigsgruppe gheert. Wu un wänn er uf d Wält chuu isch, waißt mer nit. Villicht het sy Familie zue griechische Bevelkerig vu Rom gheert, villicht isch si aber au us dr griechische Siidlitgsbiet z Unteritalie chuu. Wahrschyns isch er am 10. Dezämber 741 as Noofolger vum Gregor III. gweit woore, wun er e ängi Beziehig zuen em ghaa het. Är isch dr letscht Griech uf em Stuel Petri gsii. Wel er Latynisch un Griechisch het chenne, het er d Dialogi vum Gregor em Große ins Griechisch chenne ibersetze. Sy privati Sammlig an liturgische Biecher het er dr Peterschichilche gstiftet. Sym diplomatische Gschick gegeniber dr langobardische Cheenig het d Region e relativ friidligi Zyt verdankt. Anne 751 het er d Absetzig vum letschte Merowingercheenig Childerich III. dur dr Karolinger Pippin III. legitimiert. Unter sym Pontifikat het e Konzil anne 745 feschtglait, ass nume d Erzängel Raphael, Michael un Gabriel, wu in dr Bibel gnännt wääre, as Erzängel
D Susanna Orelli-Rinderchnächt (* 27. Dezämber 1845 z Züri; † 12. Jänner 1939 au döört) isch e Schwiizer Abstinänzlerin gsi; si gilt als äini vo de Pionierinne vo de Zürcher Wirtschaft, wil si de Zürcher Fraueveräin hät ghulfe gründe, wo alkoholfreji Wirtschafte uuftaa hät. D Susanna Rinderchnächt isch us em Doorff Oberstraass grad vor de Stadt Züri gsi, wo spöter als Stadtquartier zu de Stadt cho isch. Ire Vater, de Heiri Rinderchnächt, isch e Puur und de Gmäindpresidänt vo Oberstrass gsi, d Muetter hät Susanna Rinderchnöcht-Stadelmaa ghäisse. Vom Platz Langestäine z Oberstrass, wo na bis ane 1969 s Huus vo de Familie Rinderchnächt gstanden isch, git s i de Zäntralbiblioteek es Bild. D Figuur vom bekante Gmäindamme Heiri Rinderchnächt chunt vil spööter im ene Hörspiil-Klassiker vo SRF wider vor, em «Napoleon vo Oberstrass» vo ane 1961, won er als Protagonischt uufträtten isch. D Susanna Rinderchnächt hät sech für d Huuswirtschaft uusbildet und isch für äis Jaar is Wälsche ggange. A de Psychiatrischen Uniklinik Züri hät si bi de Betröiig vo de Paziänte ghulfe. Ane 1881 hät si de Poly-Profässer Johannes Orelli (1822-1885) vo Züri ghüraate, wo 23 Jaar elter gsi isch as sii und dänn aber scho nach es paar
48.2143333333338.2307944444444Koordinate: 48° 12′ 52″ N, 8° 13′ 51″ O f1 Dè Rychèbachviadukt isch è Viadukt a dè Schwarzwaldbaan, wo vo 1924 bis 1925 baut worrè isch un s Dal vum Rychèbach öschtlichè Rand vo dè Hornbärger Innèschtadt. S isch dè einzige Viadukt uff dè Schwarzwaldbaan. Dèsèll Viadukt isch 150 m lang, 24 m hoch un hèt sibbè Bögè vo je 14,50 m lichter Witti, wo uff sechs Pfyler un zwei mächtigè Widderlager ufflyt. S Viadukt bschtòt us öppè 14.000 m³ Bedong un isch mit öppè 3800 m³ Granitschtai vokleidet. Durch dè Bau isch è aalti zweigleisigi Staalbrugg, wo zwǜschè 1869 un 1871 baut worrè isch, ersetzt worrè. D Staalbrugg hèt barallelgurtigi Fachwärchdräger ghaa un isch mit Staipfyler gschtützt worrè. Mit èm Viadukt hèt mò è drittes Gleis übber d Brugg volait un hèt dõdemit d Nordweschtyfaart vum Bhf. Hornbärg s Guètachdal öppè 200 m durab volegè chönnè un glychzitig d Baanhofsgleis z Hornbärg volängèrè chönnè. Diè alti Staalbrugg hèt bim zuènämmendè Vokeer un bim Ysatz vo schwèrèrè Dampfloks nǜmmi mithaltè un sèllèwäg ersetzt wörrè müèsè. Dè Ersatz vu Staalbruggè mit bedonyrtè Viadukt, wo mit Stai vokleidèt sin, isch z. B. au bi dè Ravennabrugg a dè Höllèdalbaan durrègfüürt worrè. Hützdaag
D ZFV-Undernämige sind e Firmegruppe mit Wirtschafte i dr Schwiiz. D Gruppe, wo als Gnosseschaft organisiert isch, het iren Sitz z Züri. Ane 1894 isch von es paar Fraue us Züri dr Frauenverein für Mässigkeit und Volkswohl gründet worde. D Iniziantin isch d Susanna Orelli-Rinderknecht gsi. Dr Veräin het alkoholfreji Wirtschafte ygrichtet, zeerscht z Züri und im 21. Joohrundert au an anderen Oort. 1909 het sech d Gnosseschaft e nöie Name gää: Zürcher Frauenverein für alkoholfreie Wirtschaften. Sit ane 2002 heisst si ZFV-Undernämige. Und sider überchunt men i de ZFV-Lokal au wider Sache mit Alkohol zum trinke. D Gruppe het meh weder zweihundert Betriib, do drby sind 17 Hotäll, 15 Wirtschafte, 56 Kantine vo Grossbetriib, d Mensene vo Hochschuele, Kafistube, s Catering fürs Zürcher Stadion Letzigrund und im Bundeshuus z Bärn d Wirtschaft Galerie des Alpes. Marie Hirzel: 50 Jahre Zürcher Frauenverein für alkoholfreie Wirtschaften 1894–1944. Zürich 1945. Monique R. Siegel: Weibliches Unternehmertum. Zürcherinnen schreiben Wirtschaftsgeschichte. Zürich 1994, ISBN 3-85823-495-8. Ev Manz: Mit Demut zum Erfolg. In: Tages-Anzeiger, 5. Septämber 2019, S. 21. d Website vom ZFV
S Furttal isch es Tal i de Kantöön Züri und Aargau. Es lyt uf dr Süüdsyte vo dr Läägere und nördlech vom Hoger Altbäärg. Dr grööscht Deil vom Tal ghört zum Zürcher Bezirk Tielschdrff. Dur s Tal flüsst dr Furtbach, wo bi Wüüreloos im Aargau id Limet ymündet. Dr gröösser Deil vom Furttal isch im Züribiet i de Bänn vo de Gmeinde Buchs, Tälike, Tänike, Hütike, Otelfinge, Bopelse und Rägeschdorff. Commons: Furttal – Sammlig vo Multimediadateie Website vo dr Planigsgruppe Furttal (ZPF) 47.4518768.420927Koordinate: 47° 27′ 7″ N, 8° 25′ 15″ O; CH1903: 674079 / 256140
GastroSuisse isch dr Verband vo den Arbetgääber im Schwiizer Gaschtgwäärb. Er het syn Sitz z Züri-Affoltere. D Organisazioon isch ane 1891 mit em Name Schwiizer Wirteverband gründet worde. Er isch rächtlich als Verein strukturiert. Und es isch au e Tachverband, wil die einzelne Mitgliider – das sind d Hotäll, d Gaschthööf, Wirtschaften und Kafistube – bi de kantonale Underverbänd sind. D Kantonalgruppe schicke Lüüt a d Delegierteversamlig, wo s oberschte Orgaan vo GastroSuisse isch. GastroSuisse tuet dr Nachwuchs uusbilde, hilft de Mitgliider mit Berootig und Wärbig, und er het en Fachverlag, won er Büecher zu alne Frooge vo dr Gastronomy usegitt. Dr Verband füert die beede Hotällfachschuele i dr Ängi z Züri und z Gämf. Und er het für syni Migliider die nötige Sozialversicherige. d Website vo GastroSuisse (Site cha nüme abgrüeft wärde; Suche im Webarchiv)[1] [2] Vorlage:Toter Link/www.gastrosuisse.ch
D Pina Bausch, aigetli Philippine Bausch, (* 27. Juli 1940 z Solingen; † 30. Juni 2009 z Wuppertal) isch e dytschi Dänzeri, Choreografi, Danzpedagogi un Ballettdiräkteri vum no ihre gnännte Danztheater z Wuppertal. In dr 1970er-Johr isch d Pina Bausch mit ihre Entwicklig vum Danztheater zue re Kultfigur vu dr internationale Danzszene woore. Si het in dr Fachwält as di wichtigscht Choreografi vu ihre Zyt gulte. D Pina het zum eerschte Mool dr Danz mit dr Genre Gsang, Pantomime, Artischtik, Schauspiil zue re neie Chunschtgattig verbunde. Vyl Fachlyt halte eerscht die nei Chunschtfoorm fir dr Aafang vum Danztheater. Di gängig Handligsstruktur het sii in ainzelni Szene ufgeleest un het die mit Collage un Montage in thematische Zämehäng verchnipft. Uusgangspunkt vu ihre Stuck isch di ainzel Geeschte gsii, s Darstelle un Uusdrucke vun eme bstimmte Gfiel. Die inner Beweegig isch vu dr Pina Bausch noogfrogt woore un d Dänzer*ne hän en Antwort gee mit ere erinnerete Handlig. Uubschwäärthait un Uusglossehait het si mit dramatische Szene kontraschtiert un het eso an di letschte Frooge vum Mänsch-Syy gmaant, s Publikum het des vylmool in ere intänsive Wyys miterläbt. Vyl Stuck vun ere sin sällewääg as seli radikal erfaare woore un hän ain ainewääg
D'Pasiphae (au Pasiphaë oder Jupitermond VIII) isch ein vu dr grössere ussere Zwergmönd vum Planet Jupiter. D'Pasiphae isch am 27. Jänner 1908 vum Astronom Philibert Jacques Melotte entdeckt worre. Si isch erschtmols uf photographische Platte gfunde worre, wo in dr Naacht vum 28. Februar 1908 am Royal Greenwich Observatory (England) beliechtet worre sin. D'Undersuechig vu andere Platte het zeigt, dass des Objekt scho am 27. Jänner ufgnu worre gsi isch. Wil zuenächscht nit chlar gsi isch, ob es sich um e Asteroid oder Mond ghandelet het, het's die vorläufig Bezeichnig 1908 CJ erhalde. Am 10. April het schliesslich d'Entdeckig vume achte Mond bim Jupiter bestätigt werre chänne. Daift worre isch der Mond uf d'Pasiphae, dr Gatti vum Minos un Mueder vum Minotauros us dr grichische Mythologi. Ihre offizielle Namme het si erscht 1975 erhalde, vorcher isch si as Jupitermond VIII bezeichnet worre. D'Pasiphae umchreist dr Jupiter ime middlere Abstand vu 23.624.000 km in 743 Däg, 15 Stund un 7 Minüte. D'Bahn wiist e starchi Exzentrizität vu 0,4090 uf. Mit ere Neigig vu 151,431° isch d'Bahn retrograd, d. h., der Mond beweggt sich entgege vu dr Rotationsrichtig vum Jupiter um dr Planet. D'Pasiphae isch die Nammenspatroni vu ere Gruppe vu Jupitermönd,
Gamsen isch de Name vo däne Ortschafte: Gamsen (Gifhorn), en Ortstail vo de Stadt Gifhorn z Nidersachse, Dütschland Gamsen VS, en Ortstail vo de Gmaind Brig-Glis im Kanton Wallis, Schwiz e historeschi Schriibwiis vom Ort Podgornoje i de Oblast Kaliningrad, Russland Lueg au: Gams
Gigon/Guyer heisst es Architäkturbüro vo Züri. Es isch d Firma vo den Architäkte Annette Gigon (* 24. Mai 1959 z Herisau) und Mike Guyer (* 5. Juli 1958 z Columbus, Ohio, USA). D Gigon het a dr ETH Züri Architäktur studiert und isch sit 2012 döört aus Profässorin. Dr Guyer het s Diplom für Architäktur au a dr ETH gmacht, er het 1987 mit em Büro z Züri agfange und er isch au Poly-Profässer. S Huus Gigon/Guyer isch i dr Schwiiz und im Ussland für syni modärne Bouwäärch bekant. Vo dr Stadt Züri het s Architäkturbüro es paar Mol en Uuszeichnig übercho für gueti Hüüser, wo si gmacht händ. Uni Francis Bouygues, Paris, 2017 Hotel Züri, Züri, 2017 Sidlig Entrepôt Macdonald, Paris, 2015 Fondazione Marguerite Arp, Locarno, 2014 Sidlig Zellweger-Areal, Uschter, 2013 Bürohuus a dr Europaallee 21, Zürich s Löwebräu-Areal, Züri, 2012, 2014 Würth Huus, Rorschach, 2013 Résidence du Parc de Grange-Canal, Gämf, 2012 Bürohuus Platform, Maag-Areal, Züri, 2011 dr Prime Tower, Züri, 2011 Museum Kalkriese, Osnabrück, Düütschland, 2002, 2009 Ygang und Halle vom Vrcheershuus vo dr Schwiiz, Luzärn, 2009 Sidlig Brunehof, Züri, 2007 Sidlig Pflegi-Areal, Züri, 2002 Museum Liner, Apezäll, 1998 Abou vom Kunschtmuseum Winterthur, 1995 Kirchner Museum Davos,
Dè Begriff Hornbärger Schloß (au Schloß Neu-Hornbärg) beschriibt d Burg un s Schloß, wo sit öppè 1200 uff ènèm Hörnle am linkè Dalrand vo dè Guètach übber d Mündung vum Rychèbächle wachè duèt. Am Fuèß vo sèllèrè Burg isch d Stadt Hornbärg entschtandè. Vo dè Burg sin hüt nu no dè Bärgfrièd un dè Bulverdurm sowiè è baar Muèrräscht übrig blibbè. Diè èrschtè Bautè sin vo dè Freyhèrrè vo Hornbärg baut worrè. S Schloss lyt im Ortenauchrais z Baddè-Wirttèbärg. Franz Xaver Kraus (Herussgäbber), aabasst vom Franz Xaver Kraus: Die Kunstdenkmäler des Großherzogthums Baden, Fryburg 1890, Band II – Kreis Villingen; S. 56–60 (online). Konrad Heck: Von der Althornburg und den Freiherren von Hornberg, den Gründern von Hornberg und Triberg. I dè: Die Ortenau: Zeitschrift des Historischen Vereins für Mittelbaden, 12. Heft, 1925, S. 1–18 (Fryburger historischi Bschtänd – digital). Edith Reiß-Vasek: Schloß Hornberg. I dè: Die Ortenau: Zeitschrift des Historischen Vereins für Mittelbaden, 21. Heft: Burgen und Schlösser Mittelbadens. 1934, S. 449–462 (Fryburger historischi Bschtänd – digital). Karlleopold Hitzfeld: Die Schlösser zu Hornberg – zugleich die Entwicklung des Hornberger Stadtbildes nach Aussage der bildlichen Ansichten. I dè: Die Ortenau: Zeitschrift des Historischen Vereins für Mittelbaden, 45. Johresband 1965, S. 189–222
Achre isch ä Großi Kreisstadt im Weschde vun Bade-Württemberg, ebbe 18 km südweschtlich vun Bade-Bade bzw. 19 km nordöschtlich vun Offeburg. Si isch nooch Offeburg, Lohr und Kähl d viertgröscht Stadt im Ortenaukreis. Achre lit om Fuess vum nerdliche Schwarzwald mit de Hornisgrind, om Igong vum Achertal, sowie om eschtliche Rond vun de Oberrhinisch Tiefebeni. D Acher kunnt vum Sidoschte usem Schwarzwald her ins Schtadtbiet, durchfliesst in tr nordweschtlichr Richtung de Stadtteil Oberachre, deno d Kernstadt (d Altstadt isch om rechte Ufer), denn zwische de Stadtteil Fautebach un Groschwier sowie sidlich vum Stadtteil Gomserschd vorbei, un witr in Richtung Rhin. De Fluss het de Stadt de Nome gäbe. Im Stadtbiet gibt s e paar schine Baggerseee, wu hit teilwiis no Kis un Sand gferdert wird. D greschde sinn de Achersee unn de Peterbagersee in Gomserschd direkt on de Autobahnuffahrt Achre. Dr Bann bstoht üs 63,4 % Landwirtschaftsfleche, 11,8 % Wald, 22,1 % Sidlungsflechi un 2,7 % sunschtiger Flechi. Achre isch 1095 als Acchara zem ärschte Mol erwähnt worre. Spätr isch zwische Ober- un Niiderachr unterschide worre. Niiderachre isch denn spätr nur no als Achre bezeichnet woore. Im Hochmittelaltr isch de Ort iber d Staufenberger un Zähringer on s Riich kumme
Dr Balthasar Zimermaa (* 13. Februar 1895 z Schwändi im Kanton Glarus; † 13. Oktober 1937 z Züri) isch e Schwiizer Pilot, Undernäämer, Aviatikpionier und Politiker gsi. Dr Balthasar Zimermaa isch dr Soon vom Friedrich Zimermaa und vo dr Salome geb. Luchsinger gsi. Er het d Schuel vo Schiers bsuecht und am Poly z Züri Mathematik und Füsik studiert. Ane 1929 het er d Anna Schindler vo Brysech ghürootet. Im Erschte Wältchrieg isch er Milidäärpilot gsi und drno Instrukter vo dr Schwiizer Milidäärflügerei. 1926 isch er dr Diräkter vo dr nöie Flüüggselschaft Balair z Basel gsi. Die het sech 1931 mit dr Zürcher Konkuränz, dr chlynere Ad Astra Aero zämetoo, und do druus isch d Swissair woorde, wo iri Flugzüüg am Afang uf em Flughafe Dübedorf gha het. Dr Zimermaa isch zeerscht dere ire chaufmännisch Diräkter gsi, und wo si Koleeg, dr technisch Diräkter Walter Mittelholzer 1937 gstorben isch, isch bim Zimermaa die ganzi Läitig vo dere Firma gsi. Dr Zimermaa het sech guet mit em Gottlieb Duttweiler vrstande, si sind ane 1935 in Nazionalroot gwäält worde, und drufabe sind si go die nöji Partei Landesring vo den Unabhängige gründe, d LdU. Aber scho 1937 isch dr Zimermaa vo sym
D' Pasithee oder au Pasitheë (Jupitermond XXXVIII) isch ein vu dr ussere Zwergmönd vum Planet Jupiter. D'Pasithee isch am 11. Dezember 2001 vu de Astronome Scott S. Sheppard, David C. Jewitt un Jan Kleyna entdeckt worre un het zuenächst die vorläufig Bezaichnig S/2001 J 6 erhalde. Daift worre isch der Mond uf d'Pasithee, aini vu de Charite us de grichische Mythologi. D'Pasithee umchraist de Jupiter ime middlere Abstand vu 23.004.000 km in 719 Däg, 10 Stund un 34 Minute. D'Bahn wiist ä Exzentrizität vu 0,2675 uf. Mit ere Naigig vu 165,138° isch d'Bahn retrograd, des haißt, der Mond beweggt sich entgege vu de Rotationsrichtig vum Jupiter um de Planet. Ufgrund vu ihre Bahnaigeschafte wird d'Pasithee in de Carme-Gruppe, benennt nooch em Jupitermond Carme, zuegordnet. D'Pasithee besitzt ä middlere Durmesser vu etwa 2 km. Ihri Dichte wird under de Anahm vum ä Ufbau us silikatischem Gstai uf 2,6 g/cm3 gschätzt. Pasithee wiist ä sehr dunkli Oberflächi mit ere Albedo vu 0,04 uf, d. h., bloß 4 % vum igstrahlte Sunneleecht werre reflekteert. Ihri schinbar Helligkait betrait 23,2m.
Dr Peter Emil Hueber-Werdmüller (* 24. Dezämber 1836 z Züri; † 4. Oktober 1915 au döört) isch e Schwiizer Fabrikant gsi. Er isch dr Soon vom Johann Rudolf Hueber gsi, wo z Züri mit Syde gschäftet het. Er het am Poly und z Paris Maschinenbau studiert und isch e Zyt lang uf Ängland ggange zum döört d Induschtry leere könne. 1864 het er d Anna Marie Werdmüller ghürootet. Drno het dr Peter Hueber z Winterthur bi dr Sulzer und dänn bi dr Escher, Wyss & Cie. z Züri gschaffet. Ane 1863 het er z Öörlike d Güüsserei P. E. Huber & Co. ygrichtet, won er aber scho vier Joor spöter an en Oschtschwiizer Firma vrchauft het. Und 1876 het dr Hueber-Werdmüller nomol ghulfe z Öörlike e Fabrigg uf d Bei z stelle, d Wäärchzüüg- und Maschinefabrigg Öörlike. Won er 1884 i däm Betriib au en elektrischi Abtäilig ufbout het, isch dr Charles Brown dere iire Scheff woorde. Mit däm Gschäft het em Hueber sini Fabrigg öiropäischi Induschtrygschicht gschribe. Zäme mit em Georg Robert Neher vo Schaffuuse und em Gustave Naville vo dr Escher, Wyss & Cie. isch dr Hueber-Werdmüller au no en anderi Fabrigg go gründe, s erschte Schwiizer Aluminiumwäärch
D Maschinefabrigg Öörlike (abgchürzt: MFO) isch e schwiizerischi Firma z Züri-Öörlike gsi, wo Maschine, Wärchzüüg, Turbynen und elektrischi Apperäät gmacht het. Dr Zürcher Ingenieur Peter Emil Huber-Werdmüller het d Fabrigg ane 1876 gründet. Si isch grad bim Baanhof vo Öörlike gsi, wo ane 1855 uufgangen isch. E grossen Erfolg het am Ändi vom 19. Joorhundert d Elektro-Abteilig vo dr Firma gha, wo dr Charles E. L. Brown und dr Walter Boveri ganz nöii Sache vo dr junge Elektrotechnik hän chönne usprobiere. E Sensazioon isch es gsi, wo s ene mit dr MFO a dr Internazionale Uusstellig für Elektrotechnik ane 1892 z Frankfurt gglungen isch, s erschte Mol überhaupt elektrische Strom vom ene Chraftwärch wyt wägg am Neckar mit ere Läitig, wo 175 Kilometer läng gsi isch, übers Land bis zu de Maschine im Uusteligsgländ z transportiere. Dr Brown und dr Boveri sind drufabe gly furt fo dr MFO, uf Baaden abe go d Brown, Boveri & Cie (BBC) ufboue. D MFO het aber wyter innovatyvi Projäkt vo dr Elektrotechnik gmacht: 1897 het si mit ere Konzässioon vom Bund, vom Kanton und vo dr Stadt Züri s elektrische Tram vom Cäntraal z Züri uf Öörliken und Sebach abe ygrichtet und füre
Dr Hans Conrad Orell (* 19. Novämber 1714 z Züri; † 10. März 1785 au döört) isch e Schwiizer Undernäämer und Politiker gsi. Dr Hans Conrad Orell – me töörf en nöd verwächlse mit em glychnamige Zürcher Theoloog – isch dr Soon vom Hans Caspar Orell gsi; syni Muetter hät Susanna Escher vom Glas gheisse. Dr Stammvatter vo de Zürcher Orelli isch im 16. Jaarhundert us Locarno uf Züri gflüchtet. D Familie het dänn z Züri in de verschidene Zwiig vil Chauflüüt gha, wo mit irne Gschäft, bsunders im Bauele- und Sydehandel, teils rych worde sind und teils aber au Ungfell gha händ. D Orell sind tradizionell i dr Zürcher Zouft zu Saffere gsi. Dr Hans Conrad Orell het ane 1738 d Dorothea Wyss ghüraate. Dr Hans Conrad Orell het öppis anders gmacht als s tradizionelle Textylgwäärb vo sinere Familie: Zäme mit em Gschichtsprofässer und Filoloog Johann Jakob Bodmer het er a de Schipfi en Buechlade gründet, d Conrad Orell & Co, wo gly ufem internazionale Buechmäärt e schööni Rolle gspiilt het. Bim Orell und em Bodmer irem Huus sind d Wäärch vo bekante Dichter usechoo, daa isch au die erfolgrychi Zürcher Bible immer wider naatrukt woorde, und dr Verlaag
D' Sinope (Jupitermond IX) isch ein vu dr usserschte bekannte Mönd vum Planet Jupiter. D'Sinope isch am 1. Juli 1914 vum Astronom Seth Barnes Nicholson am Lick Observatorium entdeckt worre. Daift worre isch der Mond uf d'Sinope, e Nymphe us dr grichische Mythologi, wo vum Zeus umworbe un vum Apollon entfüehrt worre isch. Ihr offizielle Namme het si erscht 1975 erhalde, vorcher isch si eifach as Jupitermond IX bezeichnet worre, wil si de nünt entdeckt Mond bim Jupiter gsi isch. Sinope umchraist de Jupiter ime middlere Abstand vu 23.939.000 km in 758 Däg, 21 Stund un 36 Minute. D'Bahn wiist ä Exzentrizität vu 0,2495 uf. Mit ere Naigig vu 158,109° isch d'Bahn retrograd, des haißt, der Mond beweggt sich entgege vu de Rotationsrichtig vum Jupiter um de Planet. Sinope wird ufgrund vu ihre Bahnaigeschafte de Pasiphae-Gruppe zuegrechnet. Sinope besitzt ä middlere Durmesser vu etwa 38 km. Ihri Dichte wird under de Anahm vum ä Ufbau us silikatischem Gstai uf 2,6 g/cm3 gschätzt. Sinope wiist ä sehr dunkli Oberflächi mit ere Albedo vu 0,04 uf, d. h., bloß 4 % vum igstrahlte Sunneleecht werre reflekteert. Ihri schinbar Helligkait betrait 18,1m. Seth B. Nicholson, "Discovery of the ninth satellite of Jupiter", PASP
Orelli isch e Familiename, wo sit em Mittelalter z Locarno vorchunt. Us em Tessin sind die Lüüt: Baldassarre Antonio Orelli (1669–1731), Mooler Giorgio Orelli (1921–2013), Schriftsteller Giovanni Orelli (1928–2016), Schriftsteller Giuseppe Antonio Felice Orelli (1706– öppe 1776), Mooler Sit em 16. Joorhundert isch e Zweig vo dr Familie z Züri – früener no als Orell –, und zu dere Linie ghööre die Persoone: Anny von Orelli (1890–1968), Schauspilerin Hans Conrad Orell (1714–1785), Verleger und Politiker Hans Conrad Orell (1770–1826), Theoloog Hans Heinrich von Orell (1715-1785), Bürgermeischter vo Züri Hans Konrad von Orelli (1846–1912), Theoloog Johann Caspar von Orelli (1787–1849), Filoloog Johannes Orelli (1822-1885), Poly-Profässer Konrad von Orelli (1788–1854), Lehrer und Autor Lukas von Orelli, Jurischt Otto Schneider-Orelli (1880–1965), Entomoloog Stephanie von Orelli (* 1966), Gynäkologin Susanna Orelli-Rinderknecht (1845–1939), Abstinänzlerin, Gründerin vom Zürcher Fraueverein