rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Weschdrschdett isch a Gmoid em Lonedal auf dr Schwäbischâ Alb. Schdatt Weschdrschdett sagt mâ au Weschdrschdettâ odr Weschschdett. Nôchbrgmoidâ von Weschdrschdett send Weidâschdett em Nordâ, Holzkirch ond Brôideng em Oschdâ, Boimrschdett em Siidâ, Dôrâschdadt em Siidweschdâ ond Lausâ im Nordweschdâ. Bis auf Ulm nei sends ogfähr 15 km. Zo Weschdrschdett drzuâ gheerâd au z Weilr (Vordrdengâdal), z Hendre Dengâdal und dr Birghof. Weschdrschdett ligt an dr Lone. De eldre Weschdrscheddr sagâd au Laudl, odr oifach dr Baach. En Weschdrschdett machts Lonedal an Knick, bleibt abr a relativ brôids Dal. Em Dal hôds viel Wiisâ, wenigr Äggr, ond am Hang zuâ Äâgâdâ odr Wald. Am Ordseignang von Lonsee her quert d Eisâbâhlinie Ulm - Schdurgâd z Lonedal, ond dr Bâhdamm ond mehrere Ondrfiirongâ prägâd s Bild. Obrhalb vom Lonedal send auf bôide Seidâ d Hochebânâ von dr Schwäbischâ Alb. Moischdens send des Äggr, ond weidr weg von dr Gmoid au Wald. Drzuâ gibts au no â baar enge Karschddälr, vor allem s Ulmr Dal ond z Dengâdal von Hendrdengâdal ââ Richdong Doomrdeng ond Schaarâschdett. D Weschdrschdettr Ortsgschicht gôôd en dr Zeit nach dr Velkswandrong los, wo Alemannâ ens Lonedal kommâ send. Oinige Ordschafdâ om Weschdrschdett dromrom send ganz glar von de
Brôideng isch â kloinâ Gmoid em Lonedal auf dr Schwäbischâ Alb ond gheert zom Gmoids-Vrwaldongsvrband Langenau en Langnau. Schdatt Brôideng sagt mâ au Brôidengâ. Nôchbrgmoidâ von Brôideng send Holzkirch em Nordâ, Bärâschadt em Oschdâ, Boimrschdett em Siidâ ond Weschdrschdett em Nordweschdâ. Bis auf Ulm nei sends ogfähr 15 km. Brôideng ligt an dr Lone, ond wiâ dr Nâmâ scho said, isch Brôideng an â râ recht brôidâ Schdell vom Lonedal. Em Dal hôds Wiisâ ond Äggr, ond am Roinâ zuâ Äâgâdâ odr Wald. Ondrhalb von Brôideng isch d Lone friâr oft vrsiggrd. Heid laufd dr Baach oft au no ibrs Fohlâhaus (â râ kloinâ Heehle am Rand vom Dal) naus, weil ds Wassr et bloss aus dr Karstquelle en Urspreng kommt sondrn au aus dr Klärââlag. D Brôidengr Ortsgschicht gôôd en dr Zeit nach dr Velkswandrong los, wo Alemannâ ens Lonedal kommâ send. En Ordschafdâ wo mit dr Endnong -ingen aufheerâd, hend moischends scho im 7. ond 8. Jôhrhondrd Leid gwohnt. De ersch Urkond, wo Brôideng erwähnt isch, isch an â 1225 gschriebâ wôrâ. Em schbädâ Middlaldr ond bis 1803 hôd z Dorf zu Ulm gheerd. Mit m Reichsdeputationshauptschluss isch es wiâ de ganz Reichsschadt Ulm an Boirâ gangâ. Seid
p1 D Ruine Walkestei, au Falkestei oder Valkenstein gnännt, isch e Burgruine bi Walke, eme Ortsdeil vu dr Gmei Oberwolfe im Ortenaukreis z Bade-Wirttebärg. Si lyt uf em weschtlige Uuslaifer vum „Weberskepfli“. Die Hecheburg isch wahrschyns im 14. Johrhundert vu dr Grofe von Fürstenberg as Wehr- un Wohndurm böue wore fir d Sicherig vu dr Bärgböurächt un dr Erztransport. Anne 1364 wird e „Aigelwart von Walkenstein“ as Bsitzer vu dr Durmburg gnännt. In dr Johre 1988 bis 1990 sin di Iberräscht vu dr Durmburg archiviert un gsicheret wore. Vu dr ehmolige Burgaalag sin no Räscht vu dr quadratische Grundmuure vum Durm erhalte. Si hän e Uusdehnig vu 7,80 mol 8,75 Meter. Friedrich-Wilhelm Krahe: Burgen des deutschen Mittelalters. Grundriss-Lexikon. Weidlich/Flechsig, Würzburg 1994. ISBN 3-8035-1372-3 Friedrich-Wilhelm Krahe: Burgen des deutschen Mittelalters. Grundriss-Lexikon. Flechsig, Würzburg 2000. ISBN 3-88189-360-1 D Ruine Walkestei uf burgeninventar.de
D Burg Wyyler, au Ramsteiwyyler gnännt, isch e abgangeni Burg bi Wyyler, eme Ortsdeil vu dr Gmei Fischerbach im Ortenaukreis z Bade-Wirttebärg. Si isch uf ere gäche Bärgnase an dr Stell vum hitige Gaschthuus „Schlossbärg“ gläge. Die Hecheburg isch wahrschyns im 12. Johrhudnert vu dr Ritter von Weiler böue wore. Um 1240 isch si s erscht Mol gnännt wore un anne 1486 isch si abbrännt. Wyteri Bsitzer sin d Herre von Ramstein gsi. Vu dr ehmolige Burgaalag sin no Fundamänträscht erhalte. Hugo Schneider: Burgen und Schlösser in Mittelbaden. In: Historischer Verein für Mittelbaden (Hrsg.): Die Ortenau. Zeitschrift des Historischen Vereins für Mittelbaden. Ausgabe 64. Verlag des Historischen Vereins für Mittelbaden. Offenburg 1984. ISSN 0342-1503 D Burg Wyyler uf burgeninventar.de
Weiler isch dr Name vu däne Burge: Burg Weiler (Zäll), abgangeni Burg bi Zäll-Weiler im Landkrois Bibra z Bade-Wirttebärg Burg Weiler (Menzdorf), abgangeni Burg bi Hoegna-Menzdorf im Landkrois Reitlenge z Bade-Wirttebärg Burg Weiler (Heideloch), Burgruine bi Beire im Landkrois Semmerenge z Bade-Wirttebärg Burg Wyyler (Fischerbach), abgangeni Burg bi Fischerbach-Wyyler im Ortenaukreis z Bade-Wirttebärg Burg Wyyler (Moos), abgangeni Burg bi Moos-Wyyler im Landkroes Konschtanz z Bade-Wirttebärg Lueg au: Weiler (Begriffsklärung)
p1 p3 D Burg Altestei isch e abgangeni Burg bi dr Gmei Häg-Ehrschbärg im Landchreis Lörrach z Bade-Wirttebärg. Si isch uf eme Felsspron im Angebachdal nerdlig vum Ortsdeil Altestei gläge. Änere andere Hypothese noch isch d' Burg Altestei ufem Henscheberg oberhalb vo Zell gstande. Die Hecheburg isch im 13. Johrhundert s erscht Mol gnännt wore. Si isch im Bsitz vu dr Herre von der Steine gsi. Vu dr ehmolige Burgaalag isch hite nyt me erhalte. Max Miller, Gerhard Taddey: Handbuch der historischen Stätten Deutschlands. Band 6. Baden-Württemberg. Alfred Kröner Verlag, Stuttgart 1965 D Burg Altestei uf burgeninventar.de Andre Gutmann: Unter dem Wappen der Fidel. Die Herren von Wieladingen und die Herren vom Stein zwischen Ministerialität und adliger Herrschaft Unter Mitarbeit von Christopher Schmidberger (Forschungen zur oberrheinischen Landesgeschichte, Bd. 55), Freiburg i. Br./München 2011, S. 320f.
S Bürgli isch e abgangeni Burg bi Enkestei, eme Ortsdeil vu dr Stadt Schopfe im Landchreis Lörrach z Bade-Wirttebärg. Die Burg isch wahrschyns e Vorposchte vu dr Burg Roteburg gsi. Si lyt uf eme bewaldete Bärgchopf in dr Nechi vum Dorf. Hite isch nume ne chleine Grabe erhalte. S Bürgli uf uf burgeninventar.de
Altenstein isch dr Namme vu däne Ortschafte: Altestei, Ortsdeil vu dr Gmei Häg-Ehrschbärg, Altenstein, Stadtdeil vu Bad Liebenstein z Thüringe mit em Schloss Altenstein Altenstein, Ortsdeil vu dr Gmei Asbach z Thüringe Altenstein, Ortsdeil vum Markt Maroldsweisach z Bayern d Gmei Altenstein z Namibia. Altenstein isch dr Namme vu däne Burge: Burg Altestei, abgangeni Burg bi Häg-Ehrschbärg im Landchreis Lörrach z Bade-Wirttebärg Burgruine Altenstein, in dr Nechi vu Asbach-Sickenberg z Thüringe Burg Altenstein, Burgruine z Altenstein im bayrische Unterfranke Alte Burg friemittelalterlige Ringwall zwische Altenstein un Lichtenstein in dr Haßberge im bayrische Unterfranke Altenstein isch dr Familienamme vu däne Persone: Bernd Altenstein (* 1943), dytsche Bildhauer Karl vom Stein zum Altenstein (1770-1840), preußische Politiker
D Burg Nej-Waldeck isch e abgangeni Burg uf eme Gländesporn in dr Nechi vu Dägernau in dr Gmei Chleis Wisedal im Landchreis Lörrach z Bade-Wirttebärg. Die chlei Hecheburg isch im 11. un 12. Johrhundert gnännt wore. Bsitzer sin dr d Herre von Waldeck gsi. Wahrschyns isch s e Durmburg gsi, wu fir d Iberwachig vu dr Verchehrswäg dient het. E Halsgrabe het d Burg vum Bärgrucke abdrännt. Vu dr ehmolige Burgaalag isch hite no ne chlei Plateau un e Biel erhalte, wu uf e Bärgfrid hiiwyst. Horst Wolfgang Böhme (Hrsg.): Burgen der Salierzeit Teil 1 und 2. Publikationen zur Ausstellung "Die Salier und ihr Reich". Monographie des Römisch-Germanischen Zentralmuseum, Forschungsinstitut für Vor- und Frühgeschichte. Thorbecke, Sigmaringen 1991. ISBN 3-7995-4134-9 D Burg Nej-Waldeck uf burgeninventar.de
p1 D Burg Steineck, au Steinegg, Burgholz oder Neuestei gnännt, isch e abgangeni Burg bi Raitbach, eme Ortsdeil vu dr Stadt Schopfe im Landchreis Lörrach z Bade-Wirttebärg. Si isch uf eme bewaldete Biel sidlig vum Steinighof gläge. D Burg Steineck isch di eschtligscht vu dr Burge z Raitbach. Vu dr ehmolige Burgaalag sin hite nume no gringi Räscht erhalte. D Burg wird vor em 18. Johrhundert niene erwähnt, und wohrschiins isch si scho in de Mitti vom 19. Johrhundert widder abgrisse worde. De Burgruine Burgholz in de Nöchi hätt mer lang au Steineck gsait, so dass e gwissi Verwechsligsgfoar bstoht. Max Miller, Gerhard Taddey: Handbuch der historischen Stätten Deutschlands. Band 6. Baden-Württemberg. Alfred Kröner Verlag, Stuttgart 1965 D Burg Steineck uf burgeninventar.de Klaus Schubring: Die Herrschaft Neuenstein und Hausen im Wiesental, S. 50f. In: Das Markgräflerland, Heft 1, 1994, S. 42-64
Steineck isch dr Namme vu däne Ortschafte: Steineck, Katastralgmei vu dr Gmei Berg bi Rohrbach z Obereschtrych Steineck isch dr Namme vu däne Burge: Burg Steineck, Burgruine bi Schopfe-Raitbach im Landchreis Lörrach z Bade-Wirttebärg Burg Steineck, Burgruine zwische Hohn un Steinach an der Saale im Landkreis Bad Kissingen z Bayern Steineck isch dr Familiennamme vu däne Persone: Otto Steineck (1920–1990), eschtrychische Pflanzeböuwisseschaftler
S Mittelelbisch Werterbuech erfasst dr Dialäktwortschatz vun eme Biet, wu dr Nordharz, Anhalt, d Magdeburger Börde, d Altmark un s Jerichower Land, e Streife eschtlig vu dr Elbe mit eme brandeburgische Dialäkt, umfasst. S Mittelelbisch Werterbuech schließt e großi Lucke in dr flechemäßige, lexikografische Erfassig vu dr dytsche Dialäkt, wel s stellt d Verbindig här zwisch em Brandeburg-Berlinische, em Obersächsische, em Thüringische, em Nidersächsische un em Meckleburgische Werterbuech. S Bearbeitigsbiet isch aber kei einheitligi Sprochlandschaft. Im Side wyycht s Niderdytsch vor dr mitteldytsche Dialäkt zruck un au in dr niderdytsche Dialäkt, wu dr grescht Deil vum Bearbeitigsbiet uusmache, git s großi Unterschid. Wäge däm git s im MeWB e dopplete Stichwortaasatz: Di niderdytsche Beleg wäre in eme normalisierte Niderdytsch aagfiert, wu uf em Mittelniderdytsch basiert, di mitteldytsche Beleg wäre (sachlig analog) standardsprochlig aagsetzt. Wänn s niderdytschi un mitteldytschi Beleg het, wird s niderdytsch Stichwort as Hauptlemma gnuu, un vum mitteldytsche Stichwort uus dodruf verwise. S Werterbuech spieglet dr Sprochzuestand vu dr erschte Helfti vum 20. Johrhundert. Historischi Beleg wäre nume ufgnuu, wänn si Beleg us däm Zytrumm chenne zuegordnet wäre. S MeWB isch vum Karl Bischoff grindet wore. Är het 1935 vum Walther Mitzka dr Uftrag iberchuu, e Werterbuech vum
p1 D Burg Stockberg isch e Burgruine bi dr Gmei Malschburg-Marzell Landchreis Lörrach z Bade-Wirttebärg. Si lyt uf eme Bärgrucke nordeschtli vum Gipfel vum Blaue. D Burg Stockbärg isch mit ihre Lag uf 1074 m NN wahrschyns di hegschtgläge Burgstell vu Bade-Wirttebärg. Die Hecheburg isch im 11. oder 12. Johrhundert böue un im 13. Johrhundert gschlisse wore. Vu dr ehmolige Burgaaalag uf eppe 40 mol 24 Meter sin no Gräbe, Wäll un Muurräscht erhalte. Friedrich-Wilhelm Krahe: Burgen des deutschen Mittelalters. Grundriss-Lexikon. Weidlich/Flechsig. Würzburg 1994. ISBN 3-8035-1372-3 D Burg Stockbärg uf burgeninventar.de
p1 p3 D Burg Hammerstei isch e abgangeni Burg bi Wullbach, eme Ortsdeil vu dr Gmei Chander im Landchreis Lörrach z Bade-Wirttebärg. Die Burg isch e Währaalag gsi zum Schutz vum Wullbacher Hammerwärch. Vu dr ehmolige Burgaalag sin no gringi Muurräscht erhalte. Horst Wolfgang Böhme: Burgen der Salierzeit Teil 1 und 2, Sigmaringen 1991. D Burg Hammerstei uf burgeninventar.de
Hammerstein isch dr Namme vu däne Ortschafte: Hammerstei, e Ortsdeil vu dr Stadt Chander im Landchreis Lörrach, Bade-Wirttebärg Hammerstein am Rhein, e Gmei Landkreis Neuwied, Ryyland-Pfalz Hammerstein (Hückeswagen), e ehmoligi Ortschaft im Oberbergische Kreis, Nordryy-Weschtfale Hammerstein, e Ortsdeil vu dr Stadt Idar-Oberstein im Landkreis Birkenfeld, Ryyland-Pfalz Hammerstein (Wuppertal), Ortslag z Wuppertal, Nordryy-Weschtfale Hammerstein, e Ortslag z Wülfrath, Nordryy-Weschtfale Hammerstein, eine Stadt in Polen, ehemals Westpreußen, heute Czarne Hammerstein isch dr Namme vu däne Burge, Sclesser un sunschtige Gebei: Burg Hammerstei, e abgangeni Burg bi Chander-Wullbach im Landchreis Lörrach, Bade-Wirttebärg Burg Hammerstein, e Burgruine bei Hammerstein am Rhein, Ryyland-Pfalz Burg Hammerstein, e Burgruine bi Machnín im Liberecký kraj, Tschechie, hite Burg Hamrštejn Ritterguet Hammerstein, e ehmolig Ritterguet bi Wuppertal, Nordryy-Weschtfale, Stammsitz vu dr von Hammerstein Schloss Hammerstein (Albig), e falsch gnännti villa rustica z Albig, Ryyland-Pfalz Schloss Hammerstein (Apelern), e Ritterguet z Apelern, Nidersachse, hite ne Hotel Huus Hammerstein, e ehmolig Nobelhotel z Hückeswagen, Nordryy-Weschtfale, hite Dagigs- un Bildigsstätte Villa Hammerstein, e Villa z Wuppertal-Vohwinkel, Nordryy-Weschtfale Hammerstein isch dr Familiennamme vu däne Persone: Freiherre von Hammerstein, Huus Hammerstein, e dytsch Adelsgschlächt Adolf Hammerstein (1888–1941), dytsche Mathematiker un Hochschuellehrer Adrian von Hammerstein (* 1953), dytsche Manager Carl-Detlev Freiherr von Hammerstein (* 1938),
Dr Atlas vu dr historische dytsche Mundarte uf em Biet vu dr Tschechisch Republik isch e international Gmeinschaftsprojäkt vu Wisseschaftler un Universitete in dr Tschechische Republik, z Dytschland un z Eschtryych. Ziil vu däm sprochgeografische Projäkt sin zum Eine d Erforschig un Dokumäntation vu dr dytsche Dialäkt z Behme un z Mähre-Schlesie dur Befrogig vu Persone us dr dytschsprochige Bevelkerig, wu noch em Zwete Wältchrieg dert bliben isch, solang des no meglig isch. Zum Andre richtet sich d Ufmerksamkeit uf di tschechische Yyfliss in dr dytsche Dialäkt un dodermit uf e sprochligi Dokumäntation vum Zämmeläbe vu Dytsche un Tscheche. S Biet vu dr hitige Tschechische Republik isch bis 1945 e Ruum vu intensive sprochlige Kontakt zwisch em Dytsch un em Tschechisch gsi. Dr Wortschatz wird vum Sudetedytsche Werterbuch erfasst un bschribe. E uusfierligi sprochgeografischi Bschryybig vu dr dytsche Dialäkt in dr behmische Länder isch aber nie zstand chuu. Was in dr Johre zwische 1945 un 1989 wäg dr politische Situation nit dänkbar gsi isch, isch syt dr Wändi z Oschteuropa uf eimol meglig wore, un au di hitig dytschsprochig Bevelkerig in dr Tschechische Republik isch groß gnue, ass mer e großi sprochwisseschaftligi Untersuechig cha durfiere. Des isch bi Dialäktufnahme uusechuu,
D Ruine Herteberg isch e Burgruine uf eme Gländssporn weschtlig vu Herte, eme Ortsdeil vu dr Stadt Ryyfälde im Landchreis Lörrach z Bade-Wirttebärg. Die Hecheburg isch vu dr Grofe vu Habsburg böue wore. 1268 isch si s erscht Mol gschlisse wore un anne 1356 isch si bim große Basler Ärdbidem ändgiltig gschlisse wore. Vu dr ehmolige Doppelburgaalag sin no Muurräscht erhalte. 2008 sin Grabige uf em Burgareal durgfiert wore. Friedrich-Wilhelm Krahe: Burgen des deutschen Mittelalters. Grundriss-Lexikon. Weidlich/Flechsig. Würzburg 1994. ISBN 3-8035-1372-3 D Ruine Herteberg uf burgeninventar.de
p1 p3 D Burg Istei isch e Burgruine uf em Isteiner Chlotze bi Istei, eme Ortsdeil vu dr Gmei Efrige-Chilche im Landchreis Lörrach z Bade-Wirttebärg. Im 11. bis 12. Johrhundert isch die Felseburg vu dr Bischef vu Basel böue wore. Anne 1185 isch si s erscht Mol as castrum istein gnännt wore. 1410 bis 1411 isch d Burg vun eme Basler Heer noch em Isteiner Chrieg gschleift wore, wo dr Burckhardt (dr Jüngeri) Münch vo Landskron Pfandheer vo dr Burg gsi isch. Anderi Bsitzer sin dr Jakob von Waldkron gsi, dr Werner Schaler, wo 1382 zum Bischof vo Basel gweelt wore isch, schliesslich aber verzichtet het und d Herrschaft Istei als Entschädigung übercho het, d Stadt Basel, Eschtryych, d Grofe vu Fryybeg un d Markgrofe vu Sausenberg. 1900 bis 1914 isch d Burgaalag as Feschtig uusböue wore. ab 1936 isch si in Weschtwall mit yybezoge wore un noch em Zwete Wältchrieg no 1945 gsprängt wore. Arthur Hauptmann: Burgen einst und jetzt. Burgen und Burgruinen in Südbaden und angrenzenden Gebieten. 3. Auflage. Verlag des Südkurier. Konstanz 1987. ISBN 3-87799-040-1 Werner Meyer: Burgen von A bis Z. Burgenlexikon der Regio. Druckerei und Verlag Klingental AG. Basel 1981 Max Miller, Gerhard Taddey: Handbuch
D Ruine Durmhölzli isch e Burgruine bi Raitbach, eme Ortsdeil vu dr Stadt Schopfe im Landchreis Lörrach z Bade-Wirttebärg. Si lyt uf ere bewaldete Aahechi eschtlig vum Oberdorf. Die Hecheburg isch vermuetlich im 12. Jahrhundert böue wore. Vu dr ehmolige Burgaalag sin no Räscht vum Bärgfrid un Muurräscht erhalte. Friedrich-Wilhelm Krahe: Burgen des deutschen Mittelalters. Grundriss-Lexikon. Weidlich/Flechsig. Würzburg 1994. ISBN 3-8035-1372-3 Commons: Ruine Turmhölzle – Sammlig vo Multimediadateie Ruine Turmhölzle bei burgeninventar.de Bild vu dr Ruine Durmhölzli uf burgenseite.ch
Im Schloss Hochebade (bi dr Grindig Burg Hochebade, hite Alts Schloss) z Bade-Bade sin d Markgrofe vu Bade gwohnt. D Burg isch as erschts Herrschaftszäntrum vu dr Markgrofe vu Limburg am Weschthang vum Battert iber em Ort Bade böue wore, wu die ihri Herrschaft an dr Oberryy verlageret hän. S wird aagnuu, ass mit eme Böu vu dr Oberburg, em sognännte Hermannsböu, um s Johr 1100 dur dr Markgrof Hermann II. (1074–1130) aagfange woren isch. Ab 1112 hän sich d Markgrofe von Baden gnännt. Unter em Markgrof Bernhard I. vo Baden (1372–1431) isch di gotisch Unterburg entstande, wu dur dr Markgrof Jakob I. (1431–1453) zum repräsentative Zäntrum vu dr Markgrofschaft erwyteret woren isch. Dr wichtigscht Deil vum Böu isch dr Bernhardsbäu (um 1400), wu friejer s Gwelb dervu dur e Syyle gstyperet woren isch mit eme vu Ängel draite Wappe. In syyre Glanzzyt het s Schloss hundert Ryym gha. No im nämlige Johrhundert het dr Markgrof Christoph I. s Nej Schloss in dr Stadt Bade erwyteret, wu 1370 dermit aagfange woren isch, un het d Residänz anne 1479 dert ane verlageret. S Alt Schloss het derno as Sitz fir d Wittfraue dient, 1599 isch s schließli dur e Brand gschlisse
Dôrâschdadt isch â Gmoid auf dr Schwäbischâ Alb, diregt an dr A8. Bis auf Ulm nei sends 8 km. Zur Gmoid drzuâ gherâd nebr am Dorf Dôrâschadt au d Derfr Doomrdeng, Scharâschdett, Demmâhausâ ond Bollengâ mit Beddengâ. Nôchbrgmoidâ von Dôrâschadt send Lausâ em Nordâ, Weschdrschdett ond Boimrschdett em Oschdâ, d Schadt Ulm em Siidâ, Blauschdoi em Siidweschdâ ond Mêrgleng, Lôichengâ ond Nällengâ em Nordweschdâ. Dô, wo heid Gmoid Dôrâschdadt isch, hend scho en dr Jungschdeinzeit Leid gläbt. Auf dr Doomrdengr Gmargong hôd mâ aussrdem â keldischâ Schanze ond an Reemischâ Guâtshof gfondâ. De môischde von denne 6 Derfr gibts abr seid dr Zeit nach dr Velkrwandrong, wo Alemannâ auf d Alb kommâ send. En Ordschafdâ, wo mit dr Endnong -ingen aufheerâd, hend oft scho im 7. Jôhrhondrd Leid gwohnt. Ortschafdâ mit dr Endong -schdadt ond -schdett send moischdens â wengâ jengr, ond Leid von de -ingâ-Derfr send dô nâ omzogâ. Em Middlaldr hôd â jedâs von denne Derfr sei ôigânâ Gschicht ghedd. Z wichdigschde dôdrzuâ schdôd em Abschnidd Derfr. Erschd mit m Reichsdeputationshauptschluss anâ 1803 kommâd se – von vrschiidâne Herrschafdâ aus – älle zom Herzogdom Boirâ. Seid 1810 gheerâd d Gmoidânâ zu Wirddâberg; se send älle em Obramt Blaubeirâ
D Burg Balm isch e abgangeni Burg uf eme chleine Gländssporn bi Balm, eme Ortsdeil vu dr Gmei Lostette im Landchreis Waldshuet z Bade-Wirttebärg. Die Hecheburg isch anne 1294 s erscht Mol gnännt un 1449 vellig gschlisse wore. Si isch derzue brucht wore, dr Verchehr im Ryydal z kontrolliere. Bsitzer vu dr Burg sin d Herre von Balm un d Herre von Regensburg gsi. Vu dr ehmolige Burgaalag isch hite nyt me erhalte. Max Miller, Gerhard Taddey: Handbuch der historischen Stätten Deutschlands. Band 6. Baden-Württemberg. Alfred Kröner Verlag, Stuttgart 1965 D Burg Balm uf burgeninventar.de
p1 D Burg Guet-Chränkige, au Guetchränkige gnännt, isch e abgangeni Burg bi dr Stadt Waldshuet-Düenge im Landchreis Waldshuet z Bade-Wirttebärg. Si lyt uf ere Hochflechi 800 Meter eschtlig vu Schnörrige, eme Ortsdeil vu dr Gmei Wyyle Die Hecheburg isch Aafangs 12. Johrhundert böue wore. Bsitzer sin dr Herre von Krenkingen gsi. No 1275 isch d Burg verfalle. Vu dr ehmolige Burgaalag, eme Durmhigelburg, sin no Räscht vum Burggrabe un vum Burghigel erhalte. Max Miller, Gerhard Taddey: Handbuch der historischen Stätten Deutschlands. Band 6. Baden-Württemberg. Alfred Kröner Verlag, Stuttgart 1965 D Burg Guet-Chränkige uf burgeninventar.de
Balm (keltisch Hehli, Grotte, Felswand) stoht fir die Ortschafte: in der Schweiz d Gmei Balm bi Günsberg, Kanton Solothurn d Gmei Balm bi Messe, Kanton Solothurn d Ortschaft Balm BE in dr Gmei Meirige, Kanton Bärn d Ortschaft Balm UR in dr Gmei Unterschäche, Kanton Uri d Gmei Oberbalm, Kanton Bärn d Ortschafte Oberbalm un Unterbalm in dr Gmei Pfäffike, Kanton Züri z Dytschland e Ortsdeil vu dr Gmei Lostette, Landchreis Waldshuet, Bade-Wirttebärg e Ortsdeil vu dr Gmei Benz, Landkreis Ostvorpommern, Mecklenburg-Vorpommern e Ortsdeil vu dr Gmei Munkbrarup, Kreis Schleswig-Flensburg, Schleswig-Holstein in dr USA Balm, Florida Balm stoht fir die Burge: Ruine Balm bi Balm, Kanton Solothurn Burg Balm bi Waldshuet-Düenge, Landchreis Waldshuet, Bade-Wirttebärg Balm isch dr Namme vu däm Adelsgschlächt: von Balm, bis 1308 Freiherre vu dr Herrschaft Balm mit dr Ruine Balm, in dr hitige Gmei Balm bi Günsberg. BALM stoht fir: Bundesanstalt für Landwirtschaftliche Marktordnung
p1 D Burg Hernli isch e abgangeni Burg uf em Baan vu dr Stadt Leffinge im Landchreis Bryysgau-Hochschwarzwald z Bade-Wirttebärg. Si isch eooe 90 Meter iber dr Wuetachschlucht nerdlig vu Ebedinge gläge, eme Ortsdeil vu dr Gmei Wuetach. Die Spornburg isch im 12. Johrhundert böue wore. Vu dr ehmolige Burgaalag sin hite nume no gringi Muurräscht erhalte. Arthur Hauptmann: Burgen einst und jetzt. Burgen und Burgruinen in Südbaden und angrenzenden Gebieten. 3. Auflage. Verlag des Südkurier. Konstanz 1987, ISBN 3-87799-040-1 D Burg Hernli uf burgeninventar.de
D Burg Tombrugg isch e abgangeni Burg bi dr Gmei Höcheschwand im Landchreis Waldshuet z Bade-Wirttebärg. Si isch 2600 Meter eschtlig vu dr Chilche im Gwan Uf dr Burg am Rand vun eme Plateau vum Höcheschwander Bärg gläge. Die Hecheburg isch wahrschyns im 10. Johrhundert vum Chloschter St. Galle böue wore as Durmburg zum Schutz vum Bsitz, wu s Chloschter im 9. Johrhundert dert gchauft gha het. Bsitzer vu dr Burg sin d Herre von Tombrugg gsi. No 1480 isch d Burg gschlisse wore. Vu dr ehmolige Burgaalag sin no Spure vun eme Burgdurm erhalte. Horst Wolfgang Böhme (Hrsg.): Burgen der Salierzeit Teil 1 und 2. Publikationen zur Ausstellung "Die Salier und ihr Reich". Monographie des Römisch-Germanischen Zentralmuseum, Forschungsinstitut für Vor- und Frühgeschichte. Thorbecke, Sigmaringen 1991. ISBN 3-7995-4134-9 D Burg Tombrugg uf burgeninventar.de
D Burg Ballrächte isch e abgangeni Burg bi dr Gmei Ballrächte-Dottige im Landchreis Bryysgau-Hochschwarzwald z Bade-Wirttebärg. D Burg isch 1317/41 im Tennebacher Gieterbuech gnännt wore. Vu dr ehmolige Burgaalag isch hite nyt me erhalte. Alfons Zettler, Thomas Zotz: Die Burgen im mittelalterlichen Breisgau. II. Südlicher Teil Halbband A-K. Ostfildern. In. Archäologie und Geschichte. Freiburger Forschungen zum ersten Jahrtausend in Südwestdeutschland. Heft 16. Thorbecke. Sigmaringen 2003. ISBN 978-3-7995-7366-5 D Burg Ballrächte uf burgeninventar.de
A Sketsch isch a kurz Theatrstick, wo vo wenig Persona gschbiilt wuud, s Publikum zom Lacha brenga will ond mit ma ibrraschenda Schluss ufheert. S Wort „Sketsch“ kommt aus em Englischa ond kô em Deitscha sowohl „Sketsch“ als au „Sketch“ gschriiba ond mit „Skizze“ oder „Entwurf“ ibrsetzt werra. Uffkomma isch dr Sketsch gega Ende vom 19. Johrhondert, wo en viile Ländr Kleikonschtbiina entstanda send, wo ma bald als Kabarett bezeichnet hot. Deane ihr Ziil ischt, d Leit zo ondrhalda ond mit luschdige Vorträg, doils gsonga ond doils gschwätzt, zom Nochdenka ond zom Lacha zo brenga, manchmol au so, dass oim s Lacha em Hals stegga bleibt. Fir dia Szena hot mr sich a kleina Handlong ausdenkt, wo en dr Regl vo zwoi bis viir Schbiiler uf dr Bihne (en Bayern hoißt’s uf em Brettl) ufgfiirt worra ischt. An feschda Tekscht hot’s et geba, dia Schbiiler hend imbrovisiirt. So hot’s vorkomma kenna, dass der Sketsch jeda Dag a bissle andersch gwäa isch. Schbäter hend au d Laia dui Kunschtform ibrnomma ond Sketsch als Eilaga bei bonde Âbad, Familiafeschd, Firmafeira ond Jugendgrubba ufgfiirt. Wia nô s Fernseha d Wohnzemmr erobret hot, hot au des Medium probiirt, seine Zuaschauer mit ganze Reiha vo