rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Plobse ìsch e frànzeesche Gmein ìm Unterelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem Kanton Ìllkìrich-Gràffestàde un zem Arrondissement Strasbourg. Plobse ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 778 àls Bladbolsheim. Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert. D Maire vun Plobse ìsch d Michèle Leckler. Plobse ghert zem Kommünàlverbànd Eurométropole de Strasbourg. Dr elsassisch Dialekt vun Plobse ghert zem Owerrhinàlemànnisch. Michel Paul Urban: Lieux dits. Dictionnaire étymologique et historique des noms de lieux en Alsace. Édition du Rhin, Strasbourg 2003 Commons: Plobsheim – Sammlig vo Multimediadateie Plobsheim in der Topographia Alsatiae (Matthias Merian) im dütschsprochige Wikisource http://www.plobsheim.fr Liste des maires au 25 avril 2014 (data.gouv.fr) INSEE: Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999 Normdate: VIAF: 245452080
D Universität Züri, churz UZH, isch d Universität vom Kantoo Züri und di gröscht Uni vo de Schwiiz. Si litt i de Stadt Züri. Di maiste Gebäude vertailet sich uf s Univiertel und uf de Campus Irchel mitem Irchelpark. Agschlosse a de Universität Züri sind au Musee und Bibliotheke. D Uni Zöri zällt momentan rund 26'000 Studente und rund 7'600 Mitarbaiter. Gründet wore isch d Uni ane 1833, und hät im erste Joor 161 Studente und 55 Dozente ghaa. Si isch d Noochfolgeri gsy vo de Höchere Schuele für Theology (die häts sit 1525 ggä), für Jurisprudänz und für Medizin. D Uni Züri hät sibe Fakultäte: di Theoloogischi Fakultät di Rächtswüsseschaftlichi Fakultät di Wirtschaftswüsseschaftlichi Fakultät di Medizinischi Fakultät, mit em Unispital Züri d Vetsuisse-Fakultät di Philosophischi Fakultät di Mathematisch-naturwüsseschaftlichi Fakultät Di vil Gebäude vo de Uni vertailet sich uf s Univiertel im Stadtzäntrum und uf de Campus Irchel mitem Irchelpark. Agschlosse a d Universität Züri sind au Museeè und Biblioteeke, zum Bischpiil: d Zäntralbiblioteek s Fonogrammarchiiv, bim Inschtitut für Vergliichendi Spraachwüsseschaft s Museum für Antropologii s Völcherchundmuseum di archeologisch Sammlig dr Botanisch Garte s Zoologische Museum D Uni Züri hät mee als 26'000 Studente und über 8'000 Aagstellti. Commons: Universität
„Dreyeckland“ isch e Wertel, e Nàmme, e altrnàtiv Bzeichnung fr d´ Gejend, de Region uem`s Dreiländereck Ditschlànd-Frànkrich-Schwiz, de Stell, wo sich de Granze vun de drei Noochbersländr, de drei Nàtionalstaate treffe. Àn sellr Stell kumme nàdirli öi de drei (Granz-, „Eck“-)Regione zsàmme: `s Elsàss, (Süd-)Bade un d´Nordwestschwiz. Vil Lit üss dene Gebiit finde, ass se meh vrbéndt, als trennt. - Was de Inwohner vun dere Region zeàllrerscht gmeinsam hàn, isch ass si alemannischi Mundarte schwätze - über d Gränze ewäg. Au wenn`s Wertel ém Kern vum Ländel, àm Eck ehndr „Dreyeggland“ gschriwwe wérd. Àwwr niemr weiss wirkli, wi wit diss Ländel geht, wii gross`s ésch! Ä wichtige Impuls fir´d Idee vum Dreyeckland isch üsem Elsiss kumme. S „Dreyeckland-Lied“ vum François Brumpt üsem Johr 1976 isch eins vun de wichdigschde Lieder üsem Wyhl-Proteschd gsi. "Mir keije mol d Gränze über de Hüfe und danze drum erum" François Brumpt 1976 S´Lied verzellt die Gschichd vun de Mensche und vun de Herre am Rhin. Innere Zit, wu ma an alle Grenze noch kontrolliert worre isch, isch des Lied fir de Traum vum Dreyeckland und vum e Europa ohni Grenze gschdande. Zum Gfüehl vo de alemannischsproochige Bevölkerigsdeil in dene drei Gebiet, ass si öbbis
S Schwiizer Färnseh isch s nationale Färnseh vo dr dütsche und dr rätoromanische Schwiiz. Es bildet, zsämme mit em Schwiizer Radio, sit em 1. Januar 2011 s Undernähme «Schweizer Radio und Fernsehen (SRF)», wo widerum sälber e Undernähmenseiheit vo dr SRG SSR (Schwiizerische Radio- und Färnsehgsellschaft) isch. Bis 1993 het s Programm TV DRS oder usgschriibe Television der deutschen und rätoromanischen Schweiz gheisse, denn bis 2005 SF DRS Bis Mitti Dezember 2012 isch dänn SF di offizielli Abchürzig für Schwiizer Färnseh gsi. Sit em 16. Dezember 2012 isch es jetzt SRF. D Bevölkerig sait hüfig eifach de «Schwiizer» (Sänder) oder no «SF». Offiziell isch s Schwiizer Färnseh e privaträchtligs Undernähme (d SRG isch e privaträchtlige Verein), het aber dur e Spezialkonzession vom Bundesroot dr Charakter von ere öffentlig-rächtligen Aastalt. S Undernähme bedriibt momentan drei Färnsehprogrammkanäl: SRF 1 (2003: 33.8 % Märtaadeil), SRF zwei (8 %) und SRF info. Zum Vergliich: RTL isch mit 7 % Märtaadeil uf em dritte Blatz. D Studio vom Schwiizer Färnseh befinde sich sit de 1970er-Johr im Gebiet am Leutschebach im Norde vo Züri. Dr Begriff «Leutschebach» wird vo de Dütschschwiizer hüfig metonymisch für s Undernähme bruucht. S Schwizer Färnseh betribt au im Mediezänter vom Bundeshuus
Samnaun (tirolerisch Zalnaun [tsɐlˈnau̯n] oder Salnaun, rätoromanisch Samagnun [sɐmɐˈɲun](info) oder Samignun [sɐmiˈɲun](info)) isch e politischi Gmei in de Region Engiadina Bassa/Val Müstair am Oschtrand vùm Kanton Graubünde. D Gmei bstoot uss de Fraktione Compatsch, Laret, Plan, Ravaisch ùn Samnaun ùn lait im Daal, wo nooch em Ort Samnaundaal heisse duet. Uss historische ùn vercheerstechnische Gründ isch Samnaun e Zollusschlùssbiet, es lait also usserhalb vo de Schwyzer Zollgränze. Syt di ursprüngli rätoromanischsproochige Yywooner vo Samnaun im 19. Joorhùndert vo Tirol uss germanisiert worde sin, isch es di einzig Ortschaft in de Schwyz, wo mer en bairische Dialäkt schwätzt. Samnaun lait im glychnaamige Daal, em Samnauntal, ganz im Nordoschte vùm Kanton Graubünde. Des Daal lait zwüsche de beede Gebirgschämm vo de Samnaungruppe ùn het meereri Näbedääler. Aafange duet es bim Zeblasjoch (2539 m) ùn goot in Nordoschte bis ùff de Ort Schalkl, wo zur Tiroler Gmei Nauders ghört. Entwässret wird es vùm 16 km lange Schergenbach, wo am Zeblasjoch entspringe duet. S Samnauntal isch s einzig Daal in de Samnaungrùppe, wo bewoont isch. De hööggscht Pùnkt isch de Muttler mit 3’294 m ùn de diefscht isch d Spissermühle mit 1'511 m. D Samnaungrùppe isch e Bergchette wo zue de Zentralalpe ghört ùn
D Luzärner Zitig (LZ) isch e Schwiizer Dageszitig. Si erschiint vom Mändig bis am Samschdig in sächs Regionalusgoobe für d Zentralschwiizer Kantön Zug, Uri, Obwalde, Nidwalde und Schwyz. Zuesätzlig erschiint si sit em Septämber 2008 am Sunndig under em Ditel «Zentralschweiz am Sonntag». D Gsamtuflag bedräit 130'000 Exemplar in sächs Regionalusgoobe. Die hai jedi ihri eigeni Ditelsite und Regionaldeil. Die Neuji Luzärner Zitig isch 2010 vo öbbe 280'000 Lüt gläse worde.. Di Neu Schwyzer Ziitig, d Regionalusgab für de Kanton Schwyz mit ere Uflag von öppe 3'400 Exemplar, isch am 31. Dezämber 2013 igstellt worde, will s Konkurränzblatt Bote der Urschweiz sit dänn de Manteltäil und di überregionale Inserat nüme vo de Südostschwiiz, sondern vo de Neuen LZ übernimmt. Betriiblich blibbt de Bot vo de Urschwiiz unabhängig. Er hät e Uflag vo 16'047 verchaufte bzw. 17'009 verbreitete Exemplar (2015) und e Riichwiiti vo 42'000 Läser (WEMF MACH Basic 2015-II). S Vaterland isch e konservativi Luzärner Dageszitig gsi, wo vo 1871 bis 1991 erschiinen isch. Es het mit em liberale Luzärner Dagblatt zur Luzärner Zitig fusioniert. S Vaterland isch d Nochfolgere vo dr Luzerner Zeitung gsi, wo 1833 vo de Brüeder Räber z Luzärn lanciert worden isch. Die isch vo 1834
S Schwizer Radio isch s nationale Radio vo dr dütsche und dr rätoromanische Schwiiz. Bis am 15. Dezember 2012 häts Radio DRS (Radio vo de dütsche und rätoromanische Schwiiz) gheisse. S Schwizer Radio und s Schwiizer Färnseh si sit em 1. Januar 2011 vereint im Undernäme «Schweizer Radio und Fernsehen (SRF)», wo widerum e Undernähmenseiheit vo dr SRG SSR (Schwiizerische Radio- und Färnsehgsellschaft) isch. S Schwizer Radio sänded us drüü Hauptstudio; us Basel, Bärn und us Züri und us vier Regionalstudio; us Aarau, Chur, Sanggale und us Luzärn. D Sändige vo SRF 1, SRF 3, SRF Musigwälle und SRF Virus wärded zum Grosstail z Züri gmacht. S Programm vo SRF 2 Kultur chunnt us Basel. S Programm SRF 4 News, wie au alli Nochrichte und Informazionssändige (Heute Morgen, Rendez-Vous, Echo der Zeit usw.) chömed us em Studio z Bärn. D Regionaljournal, wos uf SRF 1 sit em November 1978 git, wärded a allne sibe Standort produziert. Dänn gits no e Möglichkeit diräkt us eme Produkzionszäntrum im Bundeshuus, em Bundeshuus-Studio, z sände. S Schwiizer Radio het mit siine Programm in dr Dütschschwiiz e Märtaadeil vo über 60 Prozänt. Sächs Radiosänder ghöre hüt zum Schwizer Radio SRF. Ursprünglig isch au s rätoromanische
E Delifon, (vo altgriechisch τῆλε tēle ‚färn‘ und φωνή phōnē ‚Lut, Don, Stimm, Sprooch‘; isch e Kommunikationsmittel zur Übermiddlig vo Döön und speziell vo Sprooch mittels elektrische Signal. Umgangssproochlig wird mit em Begriff „Delifon“ näben em Ändgrät vom Delifonnetz hüfig au s ganze Delifonsystem eso bezeichnet. In dr Schwiiz isch mit „Delifon“ hüfig au s Delifongspröch, s Delifonat, gmeint. S Delifonsystem het drei Hauptkomponänte: d Apparatur zur Umsetzig vo Schall in elektrischi Signal und zrugg und Komponänte zur Stüürig vo dr Verbindig, dr eigetlig Delifonapparat, d Delifonvermiddligsaalag (Ortsvermiddligsstell), dr Überdragigskanal – ursprünglig e Doppeladere wo mit Gliichstrom gspiist gsi isch, hüte au Zitschlitz oder Funkkanäl. Commons: Delifon – Sammlig vo Multimediadateie Museumsstiftung Post und Telekommunikation - Berlin, Frankfurt, Hamburg und Nürnberg Museum für Kommunikation - Bärn Umfangriichi brivati Sammlig Virtuelles Museum für Telekommunikation (erforderet Adobe Flash; änglisch) Funktionswiis vom analoge Delifon (mit Schaltbild und Erklärige für jede Zuestand) Sammlersite mit vile Bilder vo alte Delifonapparät (mit Schaltbilder und Reparaturaaleitig für W48 und ähnlige Delifon) Gschicht vo dr Delikommunikation vo 1833 bis 1999 mit Bilder Wilhelm Gemoll: Griechisch-Deutsches Schul- und Handwörterbuch. G. Freytag Verlag/Hölder-Pichler-Tempsky, München/Wien 1965.
Natel isch en iidraiti Marke vo dr Schwiizer Telekommunikationsgsellschaft Swisscom, under welere hüte d Handy-Aagebot vo dr Swisscom vermärtet wärde. Umgangssproochlig isch dr Begriff aber zum Gattigsname für «Mobildelifon» in dr Schwiiz worde, näben em neuere Begriff «Handy». Historisch stammt er vom Begriff «Nationales AutoTELefon» ab, und mä het en früehner mit ere Bezeichnig für d Netztechnologii brucht, bi dr Iifüehrig vom Natel D het sich dr Begriff zu «NAtionales TELefon» gänderet. Wil die hütigi Swisscom – früehner PTT – für langi Zit e rächtligs Monopol in dr Telekommunikation gha het und dorum dr einzigi Mobilfunk-Aabieter uf em Schwiizer Mobilfunkmärt gsi isch, isch dr Begriff «Natel» in dr Schwiiz zum Gattigsname für «Mobildelifon» worde und wird umgangssproochlig hüfig näbe «Handy» brucht. S Wort «Natel» isch innerhalb vo dr dütsche Standardsprooch wie au im Französische und Italiänische e Helvetismus. Z Dütschland und Östriich brucht mä dr Begriff «Natel» nit. 1975 hai d PTT-Bedriib mit em Projekt «mobils Delifonnetz für Fahrzüüg» understützt vom ene bundesröötlige Konjunktur-Förderprogramm. Analogi Netz: Natel A (erste Deilnetz 1978) Natel B (1983) Natel C (1987), NMT-System, analogi Sproochübermiddlig, Vermiddligs- und Stüürinformatione digital Digitals Netz: Natel D (1992), noch em GSM-Überdrägigsstandard ab Middi de 90er Johr au «textbasierti Noochrichte»
D ABB Ltd isch e Konzärn in dr Elektrotechnikbranche, wo si Hauptsitz z Züri het. Er isch 1988 us dr Fusion vo dr schwedische Allmänna Svenska Elektriska Aktiebolaget (ASEA) und dr schwiizerische Brown, Boveri & Cie (BBC) entstande. Dr Konzärn isch wältwiit dätig und beschäftigt hüte im Ganze öbbe 117'000 Mitarbeiter in 100 Länder. D Aktie vo dr ABB Ltd si an dr Schwiizer Börse SIX Swiss Exchange kotiert. D Asea Brown Boveri schaffet als Konzärn für Energii- und Automatisationstechnik in underschiidlige Gschäftsfälder. Das Gschäftsfäld umfasst Energiitechnikprodukt und d Kundedienst drzue. Das si Schlüsselkomponänte für d Überdrägig und Verdeilig vom Stroom. Drzue ghöre zum Bischbil Transformatore, Schaltaalage, Leistigsschalter, Kabel und anders Zuebehör. Dr Beriich Energiitechniksystem büütet Versorgigsundernähme schlüsselfertigi System und Dienstleistige für d Stromüberdrägig, d Stromverdeilig und für Chraftwärk aa. D Hauptfälder vo däm Gschäftsberiich si Understatione und Automatisierigsszstem für sötigi. Wiiteri Schlüsselprodukt si flexibli Wächselstrom-Überdrägigssystem (FACTS), Hochspannigs-Gliichstrom-Überdrägig (HVDC) und Netzwärkmanagement-System. In der Stromerzügig offeriert die Division d Instrumentierig, Stüürig und Elektrifizierig vo Chraftwärk. Dä Gschäftsberiich liferet Aadriib, Elektromotore und Generatore, Niiderspannigsprodukt, Instrumentierig und Prozässanalyse, und Leistigselektronik. D Aawändigsgebiet vo dene Problemlösige gönge vo dr Verfahrens-, Fertigungs- und Versorgigsindustrii bis zu Gschäfts- und Wohnbaute. Dä Gschäftsberiich offeriert integrierti Lösige für
D Nestlé S.A. (dütsch [ˈnɛstlə]; international [nɛsˈtle]) isch dr grösst Läbensmittelkonzärn uf dr Wält und s grösste Industriiundernähme in dr Schwiiz. D Nestlé-Hauptverwaltig befindet sich z Vevey im Kanton Waadt, dr Undernähmenssitz z Vevey und z Cham im Kanton Zug. Dr Nestlé-Konzärn het 2009 en Umsatz vo 107,6 Milliarde Schwiizer Franke erwirtschaftet und e Reingwünn vo 11,8 Milliarde Schwiizer Franke gha. Nestlé bedribt 449 Produktionsstette in 83 Länder und beschäfdigt im Ganze öbbe 278'000 Mitarbeiter. Dr Gschäftsfüehrer (CEO) isch dr Paul Bulcke, wo im April 2008 dr Peter Brabeck-Letmathe abglöst het. Mit 14'380 Mitarbeiter und eme Umsatz vo 3,772 Milliarde Euro im Johr 2007 isch Nestlé Dütschland dr drittgrössti Ländermärt vom Konzärn. Ds het eme Umsatz vo 5,552 Milliarde Schwiizer Franke entsproche. Nestlé isch in de letzte Johrzähnt immer wider wäge siine Gschäftspraktike in dr Kritik gstande. So isch kritisiert worde, ass Müeter in Entwickligsländer wäge dr Wärbig für Buschinahrig weniger wurde stille, was zun ere grössere Buschistärblikeit wurd füehre. Im „Nestlé-Prozess“ 1976 het sich dr Konzärn gege e Studie mit em Ditel Nestlé tötet Babies vo dr Arbeitsgruppe 3. Welt Bern gwehrt, het zwar rächt übercho, isch aber vom Richder sälber kritisiert worde. Erst 1984 het Nestlé siini Praktike
Nestle oder Nestlé bezeichnet: dr Läbensmittelkonzärn Nestlé dr Hersteller vo Heimdiernahrig Nestlé Purina PetCare dr Buechpriis Nestlé Smarties Book Prize s Novum Testamentum Graece, wo noch siine Herusgäber as Nestle-Aland bekannt isch Nestle isch dr Familienname vo de folgende Persone: Eberhard Nestle (1851–1913), Theolog und Orientalist Erwin Nestle (1883–1972), Theolog Fritz Nestle (* 1930), Mathematik-Didaktiker und Bildigsforscher Henri Nestlé (1814–1890), bis 1839 Heinrich Nestle, Undernähmer und Industrielle Ingrid Nestle (* 1977), e dütschi Politikerin (Grüeni), MdB Joan Nestle (* 1940), en amerikanischi Autorin und Lehrere Marion Nestle, en amerikanischi Ernährigswüsseschaftlere Walter Nestle (1902–1945), e klassische Philolog Wilhelm Nestle (1865–1959), e klassische Philolog
Dr Peter Alexander isch en östriichische Sänger, Schauspiiler, Entertainer und Showmaster gsi. Er het vor allem in de 1960er bis 1980er-Johr zu de populärste Underhaltigskünstler z Östriich und in Westdütschland ghört. Dr Peter Alexander isch dr Sohn vom Bankaagstellte Anton Neumayer († 1947) gsi und däm siiner Frau Bertha, geb. Wenzlick, Dochter vom en Musikaliehändler us Pilse. Won er no uf d Schuel gangen isch, het er e Hang zum parodiere gha. Noch dr Volksschuel isch er uf s Humanistische Gymnasium z Wien-Döbling gange, het das aber vor dr Ziit müesse verloo. Denn het en si Vater uf Znaim gschiggt, dört het er 1944 d Matura gmacht. 1944 isch er Flakhälfer worde, isch denn zum Arbetsdienst uf Breslau gschiggt worde und won er rekrutiert worden isch, het er sich freiwillig zur Marine gmäldet. 1945 isch er in britischi Chriegsgfangeneschaft gfalle. D Mönet in divärse Lager het er usgnützt, zum siini Talänt in Form vo Theatervorstellige oder musikalische Improvisatione uszbrobiere. 1948: Der Engel mit der Posaune (in seiner allerersten Rolle als Statist) 1952: Verlorene Melodie 1952: Königin der Arena 1953: Die süßesten Früchte, Regie: Franz Antel 1953: Drei von denen man spricht (Glück muß man haben) 1954: Verliebte Leute, Regie: Franz
Coop bzw. coop (vo ängl. cooperative, Gnosseschaft) stoht für: Coop (Schweiz), die zweitgrössti Einzelhandelsgruppe in dr Schwiiz coop eG, die grössti dütschi Konsumgnosseschaft im Läbensmiddel-Einzelhandel Coop (Italien), die grössti italiänische Supermarktchetti Coop Norden, e schwedischi Supermarktchetti Coop (Ungarn), en ungarischi Supermarktchetti co op AG, en ehemoligs dütschs Handelsundernähme Coop-Modus, s kooperative Spiile in Computerspiil d Top Level Domain für Gsellschafte (.coop) Coop isch dr Familiename vom Denys N. Coop (1920-1981), en änglische Kameramaa Franco Coop (1891–1962), en italiänische Schauspiiler
D Coop Gnosseschaft isch noch em Migros s zweitgrösste Schwizer Detailhandelundernähme. Es isch as Gnosseschaft mit öbbe 2,5 Millione Mitgliider organisiert. Under em Eigename bedriibt dr Coop Supermärkt, Warehüüser («Coop City»), Restaurants, Heimwärkerbedarfsgschäft («Coop Bau+Hobby»), Apotheke («Coop Vitality») und über d Dochtergsellschaft Coop Mineraloel AG Tankstelle- und Convenience-Shops («Coop Pronto»). Über e Online-Shop «coop@home» cha mä Artikel us em Coop-Sortiment mit Heimliiferig bstelle. Zur Coop-Gruppe ghöre au no d Underhaltigselektronikchettene «Interdiscount» und «Dipl. Ing. Fust» (inkl. Discounthaus Eschenmoser AG) und dr Online-Shop microspot.ch, s Möbelhuus «Toptip», dr Belüüchtigs-Fachmärt «Lumimart», d «Import Parfumerie», d «CHRIST»-Schmuckgschäft, und sit em 1. Januar 2011 d Transgourmet-Gruppe (in dr Schwiz vo dr Prodega/Growa und Howag verdräte). Usserdèm ghörèd d schwizer Filialè vo dè Body Shop zuè Coop un firmyrèd sit dèm unter m Nammè The Body Shop Switzerland. Mit dènnè Übbernaamè chunnt dr Coop uf e Johresumsatz vo öbbe 28 Mia Franke. Dr Coop will sich mit eme detailliertere Aagebot gegenüber siine Konkurränte im schwizerische Detailhandel brofiliere. So bietet dr Coop näben Artikel under Eigemarke au e Hufe Markeprodukt aa. Verschidnigi Linie decke d Nochfroog noch bsunders ökologische, kulinarisch hochstehende, sozial profilierte oder billige Produkt. Witeri Aagebot und Dienstleistige si Guethabecharte für Natel («CoopMobile»), Pauschalreise
D Credit Suisse Group AG (CS) – früehner Schweizerische Kreditanstalt SKA – isch eins vo de grösste wältwiite Finanzdienstleistigsundernähme und het si Hauptsitz z Züri. S äigetlich Bankgschäft macht d Tochtergsellschaft Credit Suisse AG und s schwiizerisch Gschäft sit em Novämber 2016 d Credit Suisse (Schweiz) AG. Di Schwiizerisch Kreditaastalt isch 1856 vom Zürcher Wirtschaftsmaa und Politiker Alfred Äscher ggründet woorde, zum der Isebaanbou chöne finanziere. Mit dère Bank isch Züri naadisnaa zum Wirtschaftszäntrum vo de Schwiiz woorde. 1982 isch d CS Holding gschaffe woorde, wo di verschidene Bitäiligunge vo de Schwiizerische Kreditaastallt zämegfasst hät, drunder di amerikaanisch Bank First Boston z Nöi-York. 1989 isch d Kreditaastallt as Tochter i d CS Holding integriert woorde. 1990 hät d Kreditaastallt d Bank Leu und 1993 die Schwiizerisch Volksbank übernaa. 1997 sind d CS Holding und d Versicherigsgsellschaft Winterthur en Alianz iiggangen und händ d Credit Suisse Group ggründet (2006 isch d Winterthur dän aber a d AXA-Gruppe verchaufft woorde). Nach ere Nöiorganisazioon, wo d Kreditaastallt al iri Töchteren integriert hät, isch si ab em Jänner 2006 nöi under em äinzige Maarggename Credit Suisse uufträtte, as globaali Bank mit drei Gschäftsbiräich: Investment Banking, Private Banking, Immobilienmanagement. Sit doo isch de Name Schwiizerischi
D Novartis AG (vo lat. novae artes «neui Künst») isch e Biotechnologii- und Pharmaundernähme mit Sitz z Basel (Schwiiz). Novartis isch 1996 us ere Fusion vo de beide ehemolige Basler Pharma- und Chemiiundernähme Ciba-Geigy AG und Sandoz entstande. Es isch denn die grössti Firmefusion uf dr Wält gsi. Hüte isch Novartis s drittgrösste Pharmaundernähme uf dr Wält. Novartis goht uf mehreri Basler Firme zrugg, wo sich alli im 19. Johrhundert mit dr Produktion vo Anilinfarbstoff us Teer beschäftigt hai. Näben em Rhii, wo Wasser gliiferet het un wo mä d Abfäll dri gheit het, het s no anderi Faktore gee, wo d Entwicklig vo dr Basler Farbstoffindustrii begünstigt hai: es het Färbereie gha, e guet usbaute internationale Handel, lokals Kapital und gnueg Arbetschreft. Die erste Chemiker und s Know-how für d Farbstoffhärstellig si us Frankriich cho. Usser dr Hoffmann-La Roche göhn alli Basler Pharmaundernähme mit Wurzle im 19. Johrhundert uf d Teerfarbeproduktion zrugg und hai über mehreri Stuefe zu Novartis fusioniert. Von Basel in die Welt. Die Entwicklung von Geigy, Ciba und Sandoz zu Novartis. Vorwort von Daniel Vasella; Konzept und Text Walter Dettwiler; mit Beiträgen von Philpp Gafner, Carole Billod. Nachwort von Gerhard Schwarz. NZZ Libro, Zürich 2012, ISBN
D F. Hoffmann-La Roche AG, churz Roche, isch e Pharmakonzärn und Härsteller vo Reagänzie und Grät zur medizinische Diagnostik, wo wältwit dätig isch. Si het ihre Hauptsitz z Basel. Aktuell forscht Roche bsunders uf de Gebiet Onkologii, Virologii und Transplantationsmedizin. Im Wältränking vo de 20 Undernääme mit de höggste Usgoobe für Forschig und Entwigglig (F&E) isch d Roche im Joor 2014 (noch Microsoft und vor Novartis) uf em fümfte Blatz gsi. D Roche beschäftigt wältwit meh as 81'500 Mitarbeiter, drvo öbbe 10'000 in dr Schwiz und mehr as 12'000 z Dütschland. Dr Konzärn het 2009 en Umsatz vo 49,051 Milliarde Schwizer Franke und e Reingwünn vo 8,510 Milliarde Schwizer Franke gha. D Roche blant, bis 2011 si Stammsitz z Basel für 550 Mio. Franke uszbaue. Mä het druf verzichdet, dr Bau 1 z baue, wo d Form von em an d Doppelhelix us dr Biochemii hätt sötte erinnere. Stattdesse isch im Dezämber 2009 dr neui Bau 1 vorgstellt worde. S neue Hochhuus wird mit 175m s höchste Gebäud in dr Schwiz und 21m höcher as dr Doppelhelixentwurf si. S historische Archiiv Roche isch e Baasler Kulturguet, wo nazionali Bedütig het. Hans C. Peyer, Paul Sacher (Hrsg.): Roche – Geschichte eines
Àltackedorf ìsch e frànzeesche Gmein ìm Unterelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem Kanton Buxwiller un zem Arrondissement Saverne. S Stroßedorf lijt ìn dr Nordvogese, umgan vun dr Biel Koppenberg (256 m. ì.M.), Englischberg (288 m. ì.M.) un Schyrberg (250 m. ì.M.). D Nochbergmeine sìn Attedorf ìm Norde, Hìttedorf ìm Nordoschte, Mìnversche ìm Oschte, Mummle ìm Sìdoschte, Huffalde un Schwìngelse ìm Sìde, Bossedorf ìm Sìdweschte, Lìxhüse ìm Weschte un Rìngedorf ìm Nordweschte. Àltackedorf ìsch entstànde ànne 1777 durich d Füsion vun dr Derfer Ackedorf (Eckendorf) ùn Àltdorf (Altdorf). Àltackedorf ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 752 àls Mazonivilare, unter em Nàme Altdorf erscht ànne 1331. Ackedorf ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 744 àls Ecchenheim (764: Ecchenheimomarca). Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert. Dr Maire vun Àltackedorf ìsch dr Alain Hipp. Àltackedorf ghert zem Kommünàlverbànd Pays de la Zorn. Dr elsassisch Dialekt vun Àltackedorf ghert zem Owerrhinàlemànnisch. Lutherische Kìrich Saint Arbogast mìt me Fresko üs em 14. Jh. Lutherische Kìrich Altdorf (18. Jh.) Fresko üs em Johr 1776 àn dr Rue principale D Kìrich Saint Arbogast ànne 1950 Àltackedorfer Fröiedràcht ànne 1915 Michel Paul Urban: