rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Gschwend (dt. Geschwend) isch e zue dr Stadt Todtnau ghörigs Schwarzwalddorf im Landchreis Lörrach (Bade-Württeberg, Dütschland). Gschwend het ugfähr 450 Iwohner un guet 100 Gäschtebette. Dr Ort lit zwische Todtnau un Schönau an dr B 317 bim Abzwiig uf Präg un Todtmoos uf dr Dalsohle im obere Wiisedal in guet 600 Höchi. Am Ort git's e grossi Fabrik vum Maschinebauunternähme Zahoranski, wo u. a. Maschine fier d'Herstellig vu Bürschte baut. Es sin dert mehreri hundert Lit beschäftigt. Dr örtlich Dialekt isch e wiisedälerischs Hochalemannisch. Gschwend isch anno 1974 uf Todtnau igmeindet worre. Im Igmeindigsvertrag isch feschtgschribe worre, dass Gschwend e eigeni Firwehr am Ort bhaltet. Um s'Johr 2000 rum het no welle d'Stadt Geld ispare. D'Gschwender Firwehr het mer uföse un dr Brandschutz vu Todtnau us gewährleischte welle. Dr Gschwender Ortschaftsrat het aber degege klagt, wil säll e Verstoss gege dr Igmeindigsvertrag gsi wär un er het Rächt kriegt. No het d'Todtnauer Stadtverwaltig bschlosse, wenn scho e Firwehr, no aber rächt un au mit Atemschutz fier alli Firwehrmänner (und entsprechende Lehrgänge). Dodrufhi het sich d'Gschwender Firwehr freiwillig ufglöst. Gschwend bim Todtnauer Ferieland
Dr Jambus isch ä Begriff us dr altgriechische Värslehr. Er bezeichnet ä Värsfuess wo us era churze und erä lange Silbe beschdoht: ‿ — . In dr dütsche Dichdig beschdoht dr Jambus us erä unbetonte und erä betonte Silbe. Mä redet vo Sänkig und Hebig. Bischbil: Johann Peter Hebel us "Der Winter" Isch echt do obe Bauwele fail? Si schütten aim e redli Tail in d'Gärten aben un ufs Huus; es schneit doch au, es isch e Gruus; un 's hangt no mengge Wage voll am Himmel obe, merk i wohl. Dr Blankvärs, wo vor allem in dr Dramatik hüfig bruucht worden isch, isch ä jambische Fünffüesser: ‿ — | ‿ — | ‿ — | ‿ — | ‿ — | Trochäus dtv-Lexikon, Deutscher Taschenbuch Verlag, München 1970, Band 9, S.237 J. P. Hebel, Allemannische Gedichte, Arau bey H. R. Sauerländer, 1820
Dr Begriff Zäsur (vom latiinische caesura - Schnitt) wird bruucht, für zum s Ändi vo eim Brozäss und dr Afang vom enä neue, sehr underschiidlige z beschriibe. So chamme in dr europäische Gschichd von erä Zäsur, vom Afang von erä neue Epoche rede, wenn mä an die Französischi Revolution dänggt. D Zäsur bim enä Gedicht isch die chlii Pause, wo mä bim Läse vo lengere Värsziile öbbe in dr Middi vo dr Ziile macht. In dr antike Dichdig het s ä Zäsur bim ä gwüsse Värsmass noch erä beschdimmte Zahl vo Silbe, bim Pentameter zum Bischbil noch drei Silbe — ‿ ‿ | — ‿ ‿ | — || — ‿ ‿ | — ‿ ‿ | — Wenn d Zäsur uf s Ändi vom enä Värsfuess fallt, redet mä vo enerä Diärese. Bim schbootmiddelterlige italiänische endecasillabo (elf silbigi Ziile) het s ä Zäsur hüfig noch dr vierte odr dr säggste Silbe, bim dütsche jambische Pentameter noch zwei Jambe, d. h. vier Silbe. ‿ — | ‿ — || ‿ — | ‿ — | ‿ — | ‿ Wenn d Zäsur frei agwändet wird, wie bi Hexameter odr Langziile vo jeder Art, redet mä vo Iischnitt odr Fuege. Dr
Dr Trochäus (agr. τροχαῖος, trochaíos, „Läufer“; Plural: Trochäe) isch ä Värsfuess, wo im Griechische us erä lange und erä churze, im Dütsche us erä betonte und erä unbetonte Silbe beschdoht ( — ‿ ). Dr trochäisch Vierheber — ‿ | — ‿ | — ‿ | — ‿ | isch bsundrigs zer Nochbildig vo dr griechische anakreontische Dichdig bruucht worde. Schbööter häi en dr Herder und dr Eichendorff verwändet zer riimlose Überdrägig vo schbanische Romanze. In "Schicksalsdrame" isch er as dramatische Värs vorcho. Bischbil: Johann Peter Hebel us em Der allezeit vergnügte Tabakraucher - "Im Sommer" Volli Ähri, wo me goht, Bäum voll Öpfel, wo me stoht, un es isch e Hitz un Gluet! Aineweg schmeckt's Pfiifli guet. In dr serbische Volksdichdig isch dr trochäisch Pentameter hüfig. Er isch vom Herder, Goethe, Bürger, Platen, C. F. Meyer, Liliencron und andere bruucht worde. dtv-Lexikon, Deutscher Taschenbuch Verlag, München 1970, Band 19, S.9 J. P. Hebel, Allemannische Gedichte, Arau bey H. R. Sauerländer, 1820 Jambus
Dr Daktylus (griechisch δάκτυλος, dáktylos, „Finger“; Plural: Daktyle) isch ä Värsfuess, wo in dr altgriechische Dichdig us erä lange (Schema: — ) und zwei churze (Schema: ‿ ‿ ) Silbe beschdande het, so wie au s Wort „Daktylus“ usgschbroche wird. Dr Värsfuess vom Pentameter isch dr Daktylus gsi: — ‿ ‿ | — ‿ ‿ | — || — ‿ ‿ | — ‿ ‿ | — Au im Hexameter isch dr Daktylus vorcho. In de modärne europäische Schbrooche beschdoht dr Daktylus us einer betonte und zwei unbetonte Silbe. dtv-Lexikon, Deutscher Taschenbuch Verlag, München 1970, Band 3, S.206
De stimmhafti alveolari Frikativ isch en Konsonant. S Zeiche im IPA defür isch z. Des Zeiche stoot glychzitig au für di stimmhafti dentale un postalveolare Frikativ. Im Gegesatz zum Standarddytsch chunnt dr stimmhaft alveolar Frikativ im Alemannisch fascht nit vor. Nume ganz im Side bi ne Deil Südwalserdialäkt git s e stimmhaft [z] as Phonem unter em Yyfluss vum Romanisch, z. B. z Arrimmu, z Remmalju un Im Land. In dr meischte Schwyzer un bodeseealemannische Dialäkt wird unterschide zwischen eme stimmlose Lenis /z̥/ (entstande us eme germanische s) un eme stimmlose Fortis /s/ (entstande us eme verschobene germanische t). In dr oberryyalemannische un schwebische, aber au im nordweschtliche Hochalemannisch isch dur d Konsonanteschwechig d Unterscheidig zwische em germanische s un em verschobene germanische t verlore gange, un di bode Lut sin in eme stimmlos Lenis [z̥] zämmegfalle. Es isch en Frikativ; es wird e Engi im Muul bildet, wo de Lùftstrom duredrùggt wird. De Artikulationsort isch alveolar; d Zùng bildet mit de Alveole e Engi. D Phonation isch stimmhaft; derwyylscht er produziert wird, vibriere d Stimmbänder. Es isch en orale Konsonant; d Lùft goot dur s Muul usse. Es isch en egressive Konsonant; er wird allei dur s Usstoosse vo
Dr Hexameter isch än altgriechischs Värsmass us säaggs daktylische Värsfüess (Schema: — ‿ ‿ ). Dr letscht Värsfuess isch unvollschdändig ( — ‿ ). In jedem Daktylus usser im vorletschde isch s möglig, die beide churze Silbe mit einere lange z ersetze. Im Homer siini Epe si in Daktyle verfasst. In dr Lyrik si Hexameter mit Pentameter zu Doppelvärs Distiche zsämmegfasst worde, mit em Hexameter as erschdi und em Pentameter as zweiti Ziile. In de middelalterlige Dichdige uf Latiinisch düen sich d Zäsur und dr Verschluss hüfig riime. Wo d Umgangsschbrooch zur Literaturschbrooch worden isch, hai in Dütschland Dichder wie dr Gesner, dr Clajus und dr Birken dr Hexameter verdütscht. Mit em Klopstock siim Messias, em Voss siine Homerübersetzige und de Wärk vom Goethe und em Schiller isch dr Hexameter as Säggsheber vo Betonigsdaktyle im Dütsche gläufig worde. Hüfig si aber au anderi Värsfüess as Daktyle bruucht worde. Bischbil: Johann Peter Hebel us "Der Carfunkel" Wo dr Aetti si Tubak schnätzlet, se lueget en d Marei fründlig und bittwis a: „Verzelis näumis o Aetti, weisch so wieder, wie necht, wo 's Chüngi het 'welle verschlofe!“ dtv-Lexikon, Deutscher Taschenbuch Verlag, München 1970, Band 8, S.297 J. P. Hebel, Allemannische Gedichte, Arau
Karlsrueh isch ä Stadtkreis z Bade-Württebärg. Es isch dr Sitz vom Regierigsbezirk Karlsrueh, vo der Region Middlere Oberrhii und vom Landkreis Karlsrueh. Hischdorisch isch Karlsrueh Haupt- und Residenzschdadt vom ehemolige Land Bade. D Gränze vo de Schdadt isch im Norde, Oschde und Süde de Landkreis Karlsrueh und im Weschde de Rhii, wo do d Landesgränze zwüsche Bade-Württebärg und dr Rhiiland-Pfalz bildet. Karlsrueh isch noch Schduddgard, wo öbbe 75 km südöschdlig lit, und vor Mannhei (öbbe 60 km nördlig) die zweitgröschd Schdadt vom Land Bade-Württebärg und het ä Flechi vo öbbe 173 km². Sit 1950 isch Karlsrueh dr Sitz vom dütsche Bundesgrichtshof und sit 1951 vom dütsche Bundesverfassigsgricht. Wäge däm het d Schdadt dr Biiname Residänz vom Rächt. Die folgende Schdedt und Gmeinde gränze an d Schdadt Karlsrueh. Ihri Näme si im Uhrzeigersinn vom Norden aa: Eggeschdei-Leopoldshafe, Schdutesee, Wiigarte, Pfinzdaal, Karlsbad, Waldbronn, Ettlige und Rhiischdette (alli im Landkreis Karlsrueh) drzue Hagebach und Wörth am Rhii (beidi im Landchreis Germersche Rhiiland-Pfalz) S Schdadtgebiet vo Karlsrueh isch in 27 Stadtdeil iideilt, wo sälber in Schdadtviertel (frühner het men ä zum Deil au Schdadtbezirk gsait) iideilt si. Karlsrueh lit in der oberrhiinische Diefebeni an de chliine Flüss Alb und Pfinz und au am Rhii
Rautweil oder verhochdytscht Rottweil isch die ältischdi Schdadt vo Bade-Württebärg und sit em 1. Juni 1970 ä Großi Kreisstadt. Sie isch d Chreisschdadt und d gröschd Schdadt vom Landchreis Rautweil und au s Mittelzentrum für d Gmeinde zringsum. Mit de Gmeinde Deißlige, Dietige, Welledinge und Zimmere ob Rautweil het Rautweil ä Verwaltigsgmeinschaft abgmacht. Rautweil leid etwa 80 Kilometer südlich vo Sturgert, 90 Kilometer nerdlich vo Zirch, 60 Kilometer eschdlich vo Freiburg ond 100 Kilometer weschdlich vo Ulm. Zom Bodesee i siadweschtlicher Richtong sinds öbba fufzich Kilometer. Ergebnis vo dr Kommunalwahl am 25. Mai 2014: Lorenz Bock (1883–1948) (Jurischt, Gmeinderat, erschter Staatspräsident vo Wirteberg-Hohezollern) Werner Mezger (* 1951), Volkskundler Württembergisches Städtebuch; Band IV Teilband Baden-Württemberg Band 2 aus Deutsches Städtebuch. Handbuch städtischer Geschichte. Im Auftrage der Arbeitsgemeinschaft der historischen Kommissionen und mit Unterstützung des Deutschen Städtetages, des Deutschen Städtebundes und des Deutschen Gemeindetages, hrsg. von Erich Keyser, Stuttgart 1961. Commons: Rottweil – Sammlig vo Multimediadateie Internetpräsenz vo dr Stadt Rottweil Rottweiler Bilder Winfried Hecht: Rottweil In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz. Statistisches Landesamt Baden-Württemberg – Bevölkerung nach Nationalität und Geschlecht am 31. Dezember 2022 (CSV-Datei). Schwäbisches Wörterbuch, Band V, Syte 444. Im Vordergliid stäckt s Woort root, schwööbisch raut. Luftlinieentfernong zwische
D Dorfaasicht Dorfplatz Gälterchinde mit Dorfbrunne, Chille und Chillerei isch ins Inwentar vo de schützenswärte Ortsbilder vo Nazionaler Bedütig (ISOS) ufgno worde. Föif Schtrosse chömme am Dorfplatz z Gälterchinde zäme: D Schuelgass, dr Chillerei, d Märtgass, d Ochsegass und d Rössligass. Im Zäntrum vo dene föif Schtrosse isch dr Dorfbrunne. Wyter hinde, öppis erhabe, schtoot d Chille. Dr Dorfplatz het e Durchmässer vo ungfer föifesechzg Schritt. E Platz wie gmacht für Fescht, zum Bischpyl erscht Auguschtfyr, Märt, Konzärt oder anderi Veranschtaltige („Donnschtig-Jass“). Im Joor 1810 isch dr alti Dorfbrunne, wo vermuetlig no us Holz gsi isch, kaputt gange. D Gmeiniversammlig het dorum bschlosse e nöie aazschaffe. Will s Holz dozmol rar gsi isch und, um öppis durhafts z boue, hei si entschyde, dr Brunne müessi us Schtei si. So hei si z Soloturn bim ene Schteimetz eine bschtellt, e achteggige Brunne wo mit Ysechlammere zämeghebt wird. Dr Brunnschtock schpeut us zwöi Roor Wasser und är het es Gsicht ygmeislet. Sis Wasser chunnt us ere Kwelle vom Bettebrg. Dä nöij Dorfbrunne het eituusig-zwehundet Franke gchoschtet. Will d Gmein das Gäld nit gha het, hei d Huus- und Landbsitzer uf tuusig Franke vo dr Kataschterschatzig müesse füfzää Batze dra zaale. Das isch
De ungrundet gschlossnig Vorderzungevokal isch en Vokal vo dr menschliche Sprooch, wo in mangi Sprooche vor dr Wält vorchunt. S Zeiche im IPA defür isch i. De Vokal chunt in fascht jedere Sprooch vor. In de alemannische Dialäkt chunt de Vokal in zwei Forme, lang un churz, vor. Mer bezeichnet de Luut im Alemannische meischt als „gschlossens-i“. Es isch en Vorderzungevokal. D Zung isch so wyt füre wie mögli ohni dass im Mundruum e Engi entstoot. Es isch en gschlossene Vokal. D Zung isch so wyt obe wie mögli ohni dass im Mundruum e Engi entstoot. Es isch en ungrundete Vokal. D Lippe sin also nit grundet (gspreizt). Thelwall, Robin (1990), "Illustrations of the IPA: Arabic", Journal of the International Phonetic Association 20 (2): 37–41 Carbonell, Joan F.; Llisterri, Joaquim (1992), "Catalan", Journal of the International Phonetic Association 22 (1-2): 53–56 Roach, Peter (2004), "British English: Received Pronunciation", Journal of the International Phonetic Association 34 (2): 239–245 Iivonen, Antti; Harnud, Huhe (2005), "Acoustical comparison of the monophthong systems in Finnish, Mongolian and Udmurt", Journal of the International Phonetic Association 35 (1): 59–71 Fougeron, Cecile; Smith, Caroline L (1993), "Illustrations of the IPA:French", Journal of the International Phonetic Association 23 (2):
Als Frikativ oder Riibluut bezeichnet mer i dr Phonetik e Gruppi vo Konsonante wo dodurch artikuliert werre dass zwee Artikulatore (also meischtens d Zung un en bstimmts Deil vum Mund) e Engi bilde wo deno dr Artikulationsstrom (also dr Atem) duredruggt wird. So bildet zum Byspil bim Luut /f/ d Unterlippe mit de Zähn e Engi wo durch de Luftstrom s Geräusch vum Frikativ /f/ erzüügt. Zämme mit de Plosive bilde d Frikativ e Untergruppi vo de Konsonante wo Obstruente gnännt wird un sich vo Luut wie de Nasale oder Approximante (Sonorante) dodurch unterscheide dass bi ihne d Luft am entwyche ghindert wird. Vo de Plosiv wie z. B. /p t k/ unterscheidet sich d Frikativ dodruch dass bi ihne d Luft zwar ufghalte, aber trotzdäm entwyche cha. Bi Plosiv hygäge sin d Artikulatore ganz gschlosse un d Luft wird ufgschtaut; s Gräusch wo mer hört entstoot wenn d Luft wommer ufgschtaut het uf ei Mool entwycht. Im Alemannische gits nüün verschidni Frikativ, wo als Fortis-Lenis Paar ufdrätte, also durch ihri Längi unterschide werre. Wobi /h/ sträng gsehe en stimmloser Vokal un kei Frikativ isch. Am Wortaafang drätte Frikativ im Alemannische allerdings numme als Lenis, also churz, uf. [ç] tritt
Dr Weidlig isch e Flachbodeboot, wo i dr Regel öppe 10 Meter lang isch und e Gwicht vo 320 Kilogramm hed. Hützutags wird er meistens us Kunststoff härgstelt, drum isch er au e au biz liechter. Aber es git au no die alte Holzversione und Metalversione. Denäbe giz au no s Langschiff, wo 15 Meter lang isch und 1700 Kilogram schwer. Dr Weidlig wird im tiefe Wasser tradizionel mit eim oder zwee Maa gruederet. Und im untiefe Wasser wird mit em sogenante Stachel «gstachlet», au elei oder z zweit. Mir cha au s Boot mit emne Ussebordmotor verseh. D Weidlig wärde mit Hilf miteme Stehrueder oder emene Stachel, vorne rächts (Vordermaa) und hinde links (Stürmaa) gstüret. S Rueder brucht mer zum Überkwere vo Flüss oder för Talfahrte. S Rueder ligt im Ruedernagel, abkürzt Ruenagel, oder wird miteme Ruederstrick festbunde. Grundsätzlich isch der Vorderfahrer dezue do, em Boot en gwüssi Gschwindigkeit zgee, verglichbar miteme Motor, de Stüürmaa hed, näbe dem, das er au för Vortrib sorget, no d Uufgab z stüüre. Wird vo beidne Fahrer glich starch gruederet fahrt mer grad us. Settis mol en Korrektur bruche muess de Stürmaa zum nach links fahre «schwelle», das heisst s Rueder liecht schräg
S Chenigrych Lesotho (sesotho [lɪ’sʊːtʰʊ]), 1868 bis 1966 Basutoland, isch e barlemäntarischi Monarchy im sidligen Afrika. Lesotho isch e Enklave in dr Republik Südafrika, het aber nie zue däm Staat ghert. D Hauptstadt isch Maseru. Lesotho haißt ibersetzt „Land vu dr Lyt, wu Sotho schwätze“, do isch dermit Sesotho, s sidlig Sotho, gmaint. Wäg syre bsundere Hechelag wird s Land au The Kingdom in the Sky („S Chenigrych im Himmel“) gnännt. Im Index vu dr mänschlige Entwicklig vu 2016 stoht Lesotho uf em 160. vu 188 Blätz. S Chenigrych Lesotho lyt zwische 29 un 30 Grad sidliger Braiti un zwische 28 un 30 Grad eschtliger Lengi. S Land ghert zue dr chlainere Länder vu Afrika (Blatz 42 vu 54) un het mit 30.355 km² eppe d Greßi vu Belgie. S isch vollständig vu aim Staat umgee (Sidafrika), was es sunscht nume no bi San Marino un dr Vatikanstadt git. Mit sym ainzige Nochberland dailt s si di rund 1106 Kilometer lang Gränze. S gränzt im Weschte un Norde an di sidafrikanisch Brovinz Freistaat, im Oschten an KwaZulu-Natal un im Siden an d Brovinz Oschtkap. Dr weschtli Dail lyt uf eme Hochplatoo, em sognännte Highveld (wäg syre relative Lag innerhalb vum
Dr Hummer H2 isch e SUV-Modell vo dr US-amerikanische Automarke Hummer. Dr H2 isch e Versuech vo GM, d stigendi Nochfrog nach Sports Utility Vehicles (SUV) z nutze und dr bi glichtzitig vo dr Popularität vom militärische Hummer z profitire. So isch dr H2 technisch eng verwandt mit sine konzernbrüedern Chevrolet Tahoe und Cadillac Escalade, ähnelt jedoch optisch mehr em H1, wenn er au nit sini kompromisslosi optik ufwisdt. So sind die bim H1 uf dr Motorhube vorhandeni Air Lift Hooks (zum Transport per Heli odr Kran) bim H2 numme no 2 Bügel us Kunsstoff zum öffne vo dr motorhube. Dr H2 bsitzt gueti gländeeigeschaffte, die jedoch denne vom H1 nit erreiche. D Hummer H2 Modell sind userdem in vilne Film vorhande wie z. B. in CSI: Miami als Polizeifartzüg. Dr H2 bietet seriämäsig Bordcomputer, Doppelairbag, vorne Klimaautomatik und e Heizig, Radio mit Kasseterekorder und CD-Spieler, Automatikschaltig Multifuktionslenkrad, Tempomat, Zentralverriglig, elektrischi Fenschterheber, achtfach verstellbari Ledersitz (Speicherbari Istellige für dr Fahrersitz) und viles mehr!!! Dr Hummer ``H2 SUT`` (Sports Utility Truck) isch 2005 erschine & het e längere Radstand als s Grundmodell, er het e Ladeflächi statt emene Kofferrum. Obwohl dr H2 nit offiziel in Dütschland abote wird, sind trotzdem einigi
D Republik Liberia (dt.: [liˈbeːri̯a], mänggisch au Liberie; engl.: [laɪˈbɪəɹɪə]) isch ä Schdaat in Weschdafrika und gränzt an d Elfebeichüschde, Guinea, Sierra Leone und an dr Atlantik. Liberia isch zerscht ä Projäkt gsi, für zum ehemoligi afroamerikanischei Sklave us de Vereinigte Schdaate aazsiidle und ein vo de erschde unabhängige Schdaate uf em afrikanische Kontinänt. Komflikt zwüsche de ehemolige afroamerikanische Sklave und de iiheimische Ethnie beiflusse s Land bis hüte. Noch meh as zäh Johr Bürgerchrieg isch dr Grundschdei für ä demokratische Neuanfang z Liberia gmacht worde mit der demokratische Wahl von erä neue Schdaatspräsidentin im November 2005 (Schdichwahl). Liberia lyt im Sidweschte vu Westafrika an dr Atlantikkischte. D Nochbarländer vu Liberia sin Sierra Leone, Guinea un d Elfebaikischte. S Staatsgebiet umfasst 97.079 km². S verdailt sich uf 82.030 km² Landflechi un 15.049 km² Hohaitsgwässer. D Staatsgränze het e Gsamtlengi vu 1 585 km, dodervu d Gränze zue Guinea 563 km, zue dr Elfenbaikischte 716 km un zue Sierra Leone 306 km. S Land het e Uusdehnig vu 520 km in Nordwescht–Sidoscht–Richtig un 270 km in Sidwescht–Nordoscht–Richtig. Liberia lyt in ere geologische Zone us ärdgschichtli seli alte Gstai vum Paläozoikum (vor allem Granit un Gneis), wu d Oberflechi dervu vun ere
Mörschwil isch ä politischi Gmeind im Kanton St. Gallä i dä Schwiiz. S Bsundere a de Gmeind isch, dass si uus viel losä Weiler zämägsetzt isch – dementsprechänd chlii isch de Dorfchern. D Gmeind, wo ursprünglich zum Bezirk Rorschach ghört hät, isch jetzt im Wahlkreis Rorschach. S Gmeindegebiet schlüsst sich unmittelbar as öschtlichi End vo de Stadt St. Gallä aa und breitet sich Richtig Bodäsee uus. S Gebiät wird vo beidnä Siitä vo dä zwei Flüssli Goldach und Steinach iigschlossä. Nachbuurgmeindä sind Berg, Steinach, Tübach, Goldach, Undereggä, St.Gallä und Wittäbach. D Ortschaft, wo als Maurini villare 811 gschichtlich s'erschte Mol erwähnt worde isch, befindet sich nordöstlich vo dä Stadt St. Gallä und isch au en Vorort devo. I de Mitti vom 19. Johrhundert sind ufgrund vom Gsetz zur Bekämpfig vo de Heimatlosigkeit jenischi Familiä iibürgeret wordä. D Gemeind hät sich i dä letschtä Johrä von ärä landwirtschaftlich prägte Struktur zun ärä klassischä Vorortsgmeind entwicklet. Tüpischi Zeichä för da sind: än enorms Bevölkerigswachstum vo 1990 bis 2004 vo 34.9 Prozänt än gringe Usländerateil mit rund 7 Prozänt tüfstä Stürfuess im Kanton St. Gallä mit 215 % (Joor 2005) gueti Abindig a d Stadt St. Gallä mit änärä eigenä Buslinie 11 Infrastrukturä
Dr Axolotl (Ambystoma mexicanum) isch en nachtaktivä mexikanischä Schwanzlurch us dr Familia vo dä Querzahnmölch (Ambystomatidae), wo gwöhnlich nur in dr Form von ere Larve uftritt. Sin Name stammt us dr aztekischä Sproch Nahuatl, nämlich vo Atl (Wasser) und Xolotl (Aztekägott). Das bedütet öbä Wasserspiel, Wassermonschter oder Wasserpuppä. Die erschtä Axolotl sind vom Alexander vo Humboldt (1769-1859) nach Europa igführt wordä. Sie händ als exotischi Kuriosität im Pariser Naturchundmuseum dient. Witeri fünf Männli und ei Wibli si 1864 döt anächo. Dr Axolotl isch in dr Natur vom Usstärbe bedroht. Diä adultä, meischtens 24-28 cm (sältener bis 30 cm, sältenst über 40 cm) langä Axolotl, wo tatsächlich zitlebens wachse, wies alli Larve mache, verfüge über en kräftige, sitlich abgeflachte Ruderschwanz mit Flossesäumen. Am breite Kopf findet me beidsitig jewils drei Kiemenäschte. Er hät es großes Muul, en abgerundete Schnauz und lidlosi, wit useinander stehende Auge. D Gliedmaße sin verhältnismäßig kurz. Diä gwöhnlichi Wildfärbig isch grau oder bruun. Axolotl sind endemisch im Xochimilcosee, im Chalcosee und in chlinerä Gewässer um Mexiko umä. Sie stellä eher gringe Aforderigä an ihrä Läbensrum, am beschtä gfallts dä Axolotl in chüeläh, surstoffrichä Gwässer. Dr Axolotl verfügt über ä erstunlichi Fähigkeit; är cha Gliedmaßä, Organ und sogar
Dr Johannes Bussinger (* 22. Dezämbr 1825 z Gälterchinde; † 7. Septämbr 1889 z Lieschtel) isch e Aawalt und Politiker vo Gälterchinde gsi. Är isch e reformierte Bürger vo Gälterchinde gsi. Dr Johannes Bussinger isch dr Soon vom Johannes Bussinger, Schuemacher und vo dr Eva Erb gsi. Im Joor 1852 het är d Anna Strub vo Läufelfinge ghürotet. Dr Johannes Bussinger isch in d Primarschuel z Gälterchinde und in d Bezirksschuel z Böckte gange. Drno isch är in s Gymnasium z Basel und het vo 1846 bis 1849 z Basel, Heidlbärg und Bonn Jurischt gschtudiert. Dr Johannes Bussinger het als Advokat und Notar gschafft. In de Joore 1849 bis 1859 isch är Presidänt vom Baselbieter Kriminalgricht und vo 1850 bis 1863 vom Bezirksgricht Sissech gsi. Vo 1850 bis 1863 het är s Gemeinipresidium z Gälterchinde gha. Är isch Vorschte`er vom Armenerzyeigsverein im Bezirk Sissech gsi. Als Verträter vo dr Ordnigspartei isch är vo 1853 bis 1863 im Landrot gsässe, 1858 und 1861/62 als Landrotspresidänt. 1854 bis 1857 wird är Nationalrot vo de Linksfreisinnige. D Oberbaselbieter hei yn nid gärn gha und hei yn aagfindet. Dorum isch är 1863 nach Lieschtel zoge und het dörte es Aawaltsbüro ufdoo. Vo 1868 bis
Libye (arabisch ليبيا, Lībiyya; amtlig Sozialistischi Libysch-Arabischi Volksrepublik, in der amtlige Churzform Libysch-Arabischi Republik), isch e Schdaat im Norde vo Afrika. Er lit am Mittelmeer und gränzt im Oschde an Ägypte und Sudan, im Süde an Niger und Tschad und im Weschde an d Maghreb-Schdaate Tunesie und Algerie. S Land isch fümfmol so grooss wie Dütschland. Im Nordweschde vo Libyen, em sogenannte Tripolitanie, si d Küstenebeni Al-Jifarah, s gebirgige Schichtschduefeland Jabal Nafusah (bis 968 m) und denn d Schdeiwüeschdi Al-Hamadah al-hamrah. Ä Schdeilschduefe noch Süde füehrt zu de Sand-, Chiis- und Geröllwüeschdene vom Fessan. Dr mittleri Abschnitt umfasst s Syrtebecki, wo noch zur Küschde und riich an Erdöl- und Erdgasvorkomme isch. In siim Hinderland erhebt sich s vulkanische Gebirgsmassiv Al- Haruj al-aswad (1.200 m) mit em Charudsch. Im Nordoschde lit d Kyrenaika mit em Karstgebirg vom Al-Jabal al-akhdar (878 m), wo schdeil zum Meer abfallt. Über s Mittelmeer im Norde isch Libye dr Nochber vo Italie (Sizilie und Pantelleria), Malta und Griecheland (Kreta). D Bucht vo dr Groossen Syrte wird vo Libye as sis Hoheitsgwässer beaschbrucht. S Karstgebirg goht noch Oschden in d Schdeppe vo der Marmarika über, noch Süde in s Sanddünemeer vo dr Libysche Wüeschdi. Im Gränzgebiet zum