rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Dr Nathan Katz (* 24. Dezämber 1892 z Waldighofe; † 12. Jänner 1981 z Milhüüse) isch e jüdischstämmige franzesische Dichter üs em Sundgaü gsi. Si alemannischi Dichtig isch stark vum Hebel un vu sinem Frejnd Hermann Burte agregt wore. 1978 nännt dr Victor Hell dr Katz dr orginällscht elsässisch Lyriker sitter em Mittelalter. Dr Vorfahre vum Nathan Katz uf dr Vattersitte sin Metzger gsii, uf dr Muetersitte het mer Stoffhandel driibe. S Katze hän ihre Metzg z Waldighofe im Sundgaü gha – z Waldighofe isch dr Nathan am 24. 12. 1892 aü uf d Wält kumme. Sini Eltere hän dr israelitisch Glaübe braktiziärt un sin z Durmenach, im Nochberdorf, als mit em Bue in d Synagog gange. Im katholische Waldighofe isch er mit dr andere Kamrade in dr Volkschuel aü im katholische Katechismus unterrichtet wore. D Schuelsproch isch Ditsch gsii – s Elsiss het zum Ditsche Rich ghert. Scho in sinere Volkschuelzit het dr Nathan sich vu Buffalo-Bill-Roman zu dr Drame vum Schiller virschi gschafft. Speter het er antiki Meischter gläse un üs dr Neijzit dr Shakespeare, dr Goethe, dr Heine, dr Byron, dr Rilke, dr Poe usw., vu dr Franzose dr Racine, dr Viktor Hugo, dr Balzac un anderi.
Eluveitie isch ä achtchepfigi Pagan-Metal-Band us dr Schweyz. Alles aagfange het im Züri Oberland, gnauer im Tösstal zwüschet Wald und Winterthur, di hütige Mitglider chömed aber us allne Teile vom Land. Si kombiniärid i irärä Musig keltischi Folklore mit herte Metal-Kläng. D Gitarremusig ähnled sehr am us Schwedä (Göteborg) schtammende Melodic Death Metal und beinhaltet au Elemänt usem Black Metal. Selber bezeichnet si iri musig als The new Wave of Folk Metal. D Tägscht vo dä Bänd träid sich um d Gschicht, s' tägläch Läbe und d' Schpiritualität vom keltischä Stamm vo dä Helvetier und sind täilwiis in ärä rekonschtruiärtä Form vom helvetischä Gallisch gschreybä. So isch ai dr Bändname Gallisch und beditet: „Ich, dr Helvetiär“. Grindet het d' Bänd dr Christian „Chrigel“ Glanzmann im Winter 2002 als Studio-Projäkt. Im Oktober null-drey isch duä diä erschti Zede Vên (helvetischs Gallisch fyr: wildi Fräid). D' Reakzionä uf s'Erschlingswärch hett di damaligä Mitglyder därzuä beweogä uisäm Studio-Projäkt ä richtigi Bänd z' formä. Druifappä henz di erschtä Schous gspillt und Eluveitie hed ä Vertrag bim holländischä Plattänleibäl Fear Dark chennä unterschreybä, wo 2004 ai Vên nu äinisch uisäpracht het. Wiitäri Läif-Uiftritt hend gfolgt, so z. B. uif Feschtiwals vo Fear Dark, oder ai
Ds Elements of Rock isch es chrischtlichs Metal-Festival in Uschter (ZH) i dä Schweyz, wo all Johr stattfindt. S zwäitägige Feschtiwal wird dur dä Non-Profit-Verein Unblack organisiärt und träit. Intressiertä Bsuächär wird drnäbä imänä Tagesprogramm d Möglichkeit bottä, a Vorträäg und Talks zu Themä rund um dä christlich Glaubä, oder ämä Gottesdiänscht vo de chlu unkonvenzionellärä Art teilznää. S Elements of Rock isch s gröschte christlichä Metal-Festival vo därä Art in Oiropa. Vergliichbari Fesschtiwals findäd no z Dütschland, (Cross Music Metalfest, Bad Hersfeld), Ängland (Destruction Fest, London), oder in Skandinaviä (Nordicfest, Oslo; Resurrection Fest, Stockholm) statt. Offizielle Webseite Unblackforum Unblackvereinshomepage Cross Music Metalfest in Deutschland
Dr Bezirk Sissech isch e Verwaltigseinheit im Kanton Basel-Landschaft (Baselbiet) mit em Hauptort Sissech. Dr Bezirk zellt 34'353 Yywooner (Ändi 2013), wo in 29 Gmeinde wohne. D Bevölkerigsdichti bedrait 231 Iiwohner pro Quadratkilometer. D Raiefolg vo de Gmainde richtet sich noch dr hochdytsche Schryybwyys. Commons: Bezirk Sissech – Sammlig vo Multimediadateie
Dr Bezirk Laufe – s «Laufedaal» – isch e Verwaltigseinheit im Kanton Basel-Landschaft (Baselbiet) mit em Hauptort Laufe. Dr Bezirk zellt öpe 20'000 Ywohner (2018). Ursprünglig ischs Laufedaal wie au s Baselbieter Birseck und grossi Teil vom hüttige Kanton Jura es Gebiet vom Fürstbistum Basel gsi. Wäred de Französische Revolution vom Jaar 1792 isch s Laufedaal während 87 Dääg Teil vo de sogenannte Raurakische Republik gsi. Die isch aber vo 1793 bis 1813 ins französische Departement Mont-Terrible integriert worde. Das isch ane 1813 uufglöst worde und zum gröschte Teil a d Schwyz gfalle. Am Wiener Kongräss 1815 het me s ehemoolige Fürstbistum Basel uff d Ständ Basel (hütte Basel-Land) und Bärn uffdeilt. Dodrby het me d Gränze bi Aesch dure zoge und alles was weschtlig drvo gsi isch (ebe au Laufedaal) em Kanton Bärn zuegschlage. Me nimmt hütte a, dass s Laufedaal irrtümlich zem Kanton Bärn cho isch und dass me äigentlich die dütschsprochige Gebiet vom ehemolige Fürstbistum hett welle Basel gäh und die französischsproochige em Kanton Bärn. Möglicherwys het dr Unterhändler, dr Baron d Andlau us Arlise, nid gwüsst, dass sini Untertane im Laufetal dütsch schwätze. Wo 1979 dr Kanton Jura entstande isch, isch dr Bezirk Laufe e Exklave
Dr Bezirk Arlise isch e Verwaltigseinheit vom Kanton Basel-Landschaft (Baselbiet), Hauptort isch Arlise. Är isch seer stedtisch prägt und ghört zur Agglomeration vo Basel. Dr Bezirk zellt 146'682 Yywooner (Ändi 2006) und dodrmit fascht dopplet so viil Ywooner wie die übrige vier Bezirk vom Baselbiet zämme. Wäge däm duet bi Volksabstimmige meischtens dr Bezirk Arlise s Kantonsresultat bestimme. Dr Bezirk Arlese lit südöstlig vo dr Stadt Basel und umfasst s undere Läimedaal und dr underi Lauf vo dr Birs, s sogenannte Birsegg. Er het öbbe 150'000 Iiwooner und isch dr Bevölkerig nooch dr grösst Bezirk vom Kanton Basel-Landschaft. undS Mäiste vom Bezirk ghöört zur Agglomeration vo dr Stadt Basel. D Bezirk Sissech und Waldeburg hai viil weniger Ywooner, sin aber flächemeessig gresser. D Bezirk Lieschtel und Laufe sin nur knapp glainer als Arlise. Dr öffentlig Verchehr im Bezirk Arlese isch guet usbaut mit em Dram- und Busnetz vo dr BLT und mit dr Jurabahn. Über d Schnällstrooss H18 chunnt mä z Muttez uf d Schwizer Autibahn A2. S Leimedaal und s Birsegg hai im Middelalter zum Fürstbistum Basel ghöört. Im spoote Middelalter het d Stadt Basel aagfange, im Bischof sini Gebiet abzchaufe: Biel-Bänke 1526, Bobbmige, wo denn au Binnige drzue
Aschdrf (usgsproche [ɑˑʃdə̆f]), also miteme kuum heerbare "r", hochdütsch Arisdorf) isch e politischi Gmeind im Bezirk Lieschtel vom Kanton Basel-Landschaft in dr Schwiiz. Aschdrf ligt uff 345 m. ü. M. in dr Nechi vor Autobahnusfaart Aschdrf vor Autibahn A2 (Basel-Chiasso). Zur Gmeind gheert au dr Wyyler Olschbrg, wo durch dr Violebach vor Gmeind Olschbrg im Kanton Aargau trennt wird. Aschdrf isch mit dr Poschtautilinie 83 vor Kantonshauptstadt Lieschtel und vo Augscht/Brattele erschlosse. Sini Nochbergemeinde sind Giibenech, Füllschdrf, Lieschtel, Herschbrg und vom Aargau Magde und Olschbrg. S Aschdrfer Wappe zeigt e schwarze Bär, wo uff emene rote Dreibärg stoot. Dr Hintergrund isch goldig. S Wappe entspricht em Siigel vom letschte adlige Dorfbsitzer, em Herr vom Bärefels. 1154 isch Aschdrf erschtmols als Dorf vom Arnold (Arnolsdorf) erwähnt. 1300 isch s Dorf vo de Froburger a d Herre vo Thierstai ibergange. 1446 hän denne de Herre vom Bärefels s ganze Dorf uffkauft und 1532 an d Stadt Basel verkauft. 1798 isch Aschdrf Usgangspunkt vo dr Basler Revolution gsi, wo de Landschäftler Untertane d Glichberächtigung mit dr Stadt Basel brocht hett (nid z'verwäggsle mit dr Kantonstrennig 1832). S Dorf Olsbärg isch 1461 deilt worde, wo dr Dorfdeil uf dr lingge Site vom Violebach zu
Augscht isch e politischi Gmeind im Bezirk Lieschtel vom Kanton Basel-Landschaft in dr Schwiiz. D Gmeind isch friener Baselaugscht gnennt worde, um sie vo Kaiseraugscht kenne z'unterscheide, wo friener zu Vorderöschtriich gheert hett. Augscht ligt uf 275 m. ü. M. am nordeschtlige Ändi vom Baselbiet a dr Myndig vo dr Ergolz in Rhy. Nochbergmeinde sin Brattele, Füllschdrf, Giibenech und s aargauische Kaiseraugscht. S Wappe ziert e silberne Laiekopf mit goldiger Zunge und goldiger Chrone uff rotem Grund. Das isch s Wappe vo de Edelknächt Pfirter vo Lieschtel gsi, wo im 14. Joorhundert dr Bruggezoll a dr Ergolz bi Augscht yyzoge hän. Dr Name Augscht goot uff d' Reemerstadt Augusta Raurica zrugg, wo vom 1. bis ins 3. Joorhundert uff em Terrassesporn zwysche Ergolz und Violebach gläge isch. Im Mittelalter hett sich denn a dr Ergolzbrugg, wo sich dr Zoll und e Mihli befunde hän, d Siidlig Augscht bildet. Im 14. Joorhundert isch Augscht trennt worde und s Dorf uff dr rächte Sitte vom Violebach isch zämme mit dr Herrschaft Rhyfälde zu Öschtriich cho und vo do a Kaiseraugscht gnennt worde. Dr Teil links vom Bach isch 1461 zämme mit dr Herrschaft Farnsburg in dr Bsitz vo dr Stadt Basel ko
Brämgarte (amtlich Bremgarten) isch e Schtadt a de Rüüs und e politischi Gmeind vom Kanton Aargau und au de Hauptort vom gliichnamige Bezirk. Brämgarte liit innere Flussschlaufe und wird vo de Rüüss umflosse. Im Norde liit d Gmeind Eggewil, im Oschte Berike-Wiide, im Süüde liit Zufike und Hermetschwil im Weschte hinterem Brämgartner Wald Wohle. S Hauptmerkmal vo de Stadt sind di mittelalterliche Hüüser. D zentrali Määrtgass füehrt vom Spitelturm bis abe zur Holzbrugg. I de Gründigsziit het s Gebiet vo de hüütige Altschtadt Villige gheisse, es het dette es paar Buuresidlige gha, isch aber vo Wald umgäh gsi. Um 1200 ume hend d Habsburger d strategisch Wichtigkeit vo derre Rüüssschlaufe gseh und dä Rudolf I. von Habsburg imene Brief dere inzwüsche befeschtigte Siidlig s Stadträächt gäh, wo bis hüüt giiltet. Und das, obwohl Brämgarte us hüütiger Sicht zwenig Iewohner het um als Stadt z gälte. Im 14. Johrhundärt isch Brämgarte vo de "böse Eidgenosse" iignoh worde will si sich gweigeret hend denne bizträäte. Zur Reformation het Brämgarte e wichtigi Rolle gschpilt, will Brämgarte en lockere Umgang mit Glaubensthemene gha het. Das liit dadrah, dass Brämgarte erscht sehr spaht en eigedi Chile gha het und d Bürger zerscht 3 viertel Schtund
Brattele isch e politischi Gmeind im Bezirk Lieschtel vom Kanton Basel-Landschaft in dr Schwiiz. Brattele ligt uf 298 m ü.M. und wird im Norde durch de Rhy und im Süde durch zwei Bärg (Gämpe und Adler begränzt. Zur Gmaind gheert au s Induschtriegebiet Schwizerhalle, wos 1986 e schwere Chemiibrand ghe hett, und e Teil vom grosse Rangschierbaanhoof Muttez. Nochbargmainde vo Brattele sin Augscht, Füllschdrf, Fränkedef, Muttez, s soledurnische Gämpe und ännet em Rhy s dytsche Gränzach-Wyle. Uff goldigem Grund (schwarze Schildrand) isch e schwarze, noch links gstürzte Adler mit rotem Schnabel und rote Bei. Dr Adler stammt vom Wappe vo de Eptiger, de ehemoolige Schloss- und Dorfbsitzer. Z'Brattele hett me scho sehr frieh gläbt. Me hett Relikt uss dr Jungsteizyt, keltischi Grabhügel, Grundmuure vo reemische Buurehööf und Gräber uss em friene Mittelalter gfunde. Dr Ortsname Brattele (oder au Prattele) stammt vom friehgalloromanische pradello, emene Diminuitiv vom latinische pratum (Wiise). Us dr hyttige dytsche Form vom Name ohni ass die zweit Luutverschiebig stattgfunde hett (aigentli wäri *Pfrassele z'erwarte) ka me schliesse, dass dr Ort lang e romanischi Sproochinsle zmittst in de ywandernde Alemanne gsi isch und dr Sprochwächsel erscht im 7. oder 8. Joorhundert hett miesse passiert si. 1103 isch s'erschte
Buebedorf ([ˈbuəbədəf], hochdytsch Bubendorf) isch e politischi Gmeind im Bezirk Lieschtel vom Kanton Basel-Landschaft in dr Schwiiz. Buebedorf liggt uff 375 m. ü. M. im Tal vo dr Hintere Fränke. S Dorf liggt ganz am Afang vom Reigoldswilertal (Feuflibertal) grad noch dr Verzwigig vom Waldeburger- und em Reigoldswilertal bi Bad Buebedorf. S Dorf isch mit zwei Buslinie (AAGL) vo Lieschtel här erschlosse. Im Bad Buebedorf haltet s Waldeburgerli. Nochbergmeinde sin Lieschtel (talabwärts), Lause (ännet em Bärg im Ergolztal), Ramschbrg (uff em Bärg), Höllschtä (ännet em Bärg im Waldeburgertal), Lambebrg (uff em Bärg), Niiderdorf (ännet em Bärg im Waldeburgertal), Arbetschwyl (uff em Bärg), Ziefe (talufwärts), Lupsige (uff em Bärg) und Sältisbärg (uff em Bärg). S Wappe kunnt vo de Herre vo Buebedorf und stellt e schwarz-silber teilts Schild dar mit emene schräge Spitzeschnitt als Trennig. In Buebedorf sin Gräber vo de Kelte und de Alemanne entdeckt worde. Au d Reemer sin scho durch dr hyttig Gmeinibann zoge: Me hett Räscht vonere römische Stroos und enere Brugg gfunde. S erscht mol wird Buebedorf im Johr 1239 urkundlig erwähnt. In ere Urkunde uss em 13. Joorhundert stoht, dass Buebedorf em Graf vo dr Frohburg gheert hett und 1399 zur Domprobschtei Basel ko isch.
Fränkedef isch e politischi Gmeind im Bezirk Lieschtel vom Kanton Basel-Landschaft in dr Schwiiz. Fränkedef isch zwölf Kilometer vom Zentrum vo Basel und zwei Kilometer vor Kantonshauptstadt Lieschtel entfärnt. Dr Gmeinibann isch 14.5 Kilometer lang und kunnt in Berierig mit Füllschdrf (mit dene teilt me sich dr Bahnhof, uff Fränkedörfer Bode), Lieschtel, Brattele, Muttez und de soledurnische Nuglar-St. Pantaleon und Gämpe. Fränkedef isch eini vo de wenige Gmeinde vom Kanton, wone historischs Wappe hett. Scho 1865 hett mes bim Bau vom Dorfbrunne igmeisslet. S Wappe stellt uff blauem Grund en zunäämende wysse Halbmond dar, wo e studierends Gsicht macht. D Farbe kemme vom Familiewappe vo de Herre vo dr Schaueburg (Schöwenberch), wo die gliichnamigi Burg im 12. Joorhundert baut hän. D Burg stoht aber uf Lieschtler Bann. D Schaueburger sin bis zu ihrem Usstärbe Ändi vom 14. Joorhundert d Lehnsträger vom Dorf gsi. Nochhär isch es in Basler Bsitz gange. S Wappe ka me au no am Dachgiibel vo dr Basler Barfiesserchile (Seibichile) gseh. Fränkedef isch 1249 s'erschte Moll urkundlig erwähnt worde. Ursprynglich isch s Dorf von ere alemannische Sippe unter dr Fierig vomene Maa mitem Name Franko gryndet worde. Vo däm kunnt au dr Ortsname (Dorf vom Franko). Ganz
Füllschdrf isch e politischi Gmeind im Bezirk Lieschtel vom Kanton Basel-Landschaft in dr Schwiiz. Füllschdrf loot sich in zwei Gebiet uffteile: Am Hang findet sich dr Dorfkärn, rund um iin ume erstrecke sich em ganze Hang entlang Eifamiliehüüser. Unte im Tal (Niderschönthal) uff beidne Site vo dr Ergolz hetts friener Induschtrii gha, hytte dominiere Mehrfamiliehüüser und Ikaufszentre. Yberem Dorf im Wald liggt d Burgruine Altebärg uss em Mittelalter. Füllschdrf gränzt an Augscht, Giibenech, Aschdrf, Lieschtel, Fränkedef (gmeinsame Bahnhof) und Brattele. Zwar hett dr Ortsname Füllschdrf nyt mit emene Fülli (Fohle) ztue. Trotzdäm hett me s Fülli scho im 17. Joorhundert mängisch als Wappetier brucht. Sit 1946 bestoht s Wappe us emene gumpende silbrige Fülli mit goldige Hüef und Zunge uff blauem Grund. Füllschdrf wird 1276 als Vilinsdorf s'erscht Moll erwäänt, villicht au scho 825 als Firinsvilla. 1439 ischs Dorf an d Stadt Basel gange. Im 17. Joorhundert hett sich usenere Mihli, wo s Wasser vo dr Ergolz gnutzt hett, d Induschtriisiidlig Niiderschönthal entwicklet. Hytte isch d Induschtrii Wohnige und Dienschtleischtigsgwärb gwiche. Hans-Rudolf Heyer: Die Kunstdenkmäler des Kantons Basel-Landschaft, Band II: Der Bezirk Liestal. Hrsg. von der Gesellschaft für Schweizerische Kunstgeschichte GSK. Bern 1974 (Kunstdenkmäler der Schweiz Band 62). ISBN 3-7643-0727-7.
Giibenech isch e politischi Gmeind im Bezirk Lieschtel vom Kanton Basel-Landschaft in dr Schwiiz. Giibenech ligt uf 315 m. ü. M. im Violetal, wo au d Autibahn A2 dure fiehrt. D Poschautilinie 83 erschliesst Giibenech mit dr Kantonshauptstadt Lieschtel und mit Augscht/Brattele. Vo Olschbrg kunnt d Linie 100a. Grundsätzlig isch Giibenech mit em öffentlige Verkeer für en Ort, wo so noch bi Basel isch, schlächt erschlosse. Allerdings isch dr Autibahnaschluss Augscht noch. Nochbergmeinde sind Aschdrf, Füllschdrf, Augscht und die aargauische Gmeinde Kaiseraugscht und Olschbrg. Mit nume 132 Hektare isch Giibenech die chliinscht Gmeind vom Baselbiet (noch Flechi). S Wappe isch blau und zeigt e silbrigs Pentagramm. 1246 isch Dorf als Gibennacho s'erschti Moll erwäänt worde. Es hett denn aber nur uss zwei Buurehöf bestande. Giibenech hett praktisch kei Wirtschaft. Nur Glaigwärb, e Dorflädeli, e Beiz, e Schrinerei, e Garasch und es paar Lagerhallene. Drfyr hetts Eifamiliehüüser vo Lyt, wo gärn schnäll uff dr Autibahn, aber doch im Griene sin. Do dr Gmeinibann glai isch, kas Dorf nymm gross wachse, zumal au d Autibahn A2 em Dorfrand entlang fiehrt. Hans-Rudolf Heyer: Die Kunstdenkmäler des Kantons Basel-Landschaft, Band II: Der Bezirk Liestal. Hrsg. von der Gesellschaft für Schweizerische Kunstgeschichte GSK. Bern 1974
Herschbrg isch e politischi Gmeind im Bezirk Lieschtel vom Kanton Basel-Landschaft in dr Schwiiz. Herschbrg erreicht me, wenn me zwische Lieschtel und Aschdrf uff dr Windetalerhechi dr Hügelflanke entlang Richtig Süde fahrt. Es liegt uff emene glaine Plato uff 512 m. ü. M. uff dr Wasserscheidi zwische Ergolz, Viole- und Talbächli. Witteri Nochbergmeinde näbe Lieschtel und Aschdrf sin Lause, Nusshof und s aargauische Olschbrg. S Wappe gitts sit 1945. Es stellt e rote Stuefegiibel uff wyssem G rund dar, wo uff emene griene Dreiberg stoot. Dr Stuefegiibel isch es Symbol fyr dr Hof, us däm sich s Dorf urspringlig entwicklet het. Über em Giibel isch e Querstreife, wo useme rotwisses Schachbrättmuschter bestoot. 1226 wird Herschbrg s'erscht Moll urkundlig erwäänt. Dr Ursprung vom Name isch vermuetllig alemannisch, denn bi de Alemanne sin Ortsnäme wo uss emene geografische Teil (-bärg) und emene Personename bestande hän (Heri, Hari) verbreitet gsi. 1461 ischs Dorf unter d Herrschaft vo dr Stadt Basel ko. Im dryssigjöörige Krieg isch Herschbrg vo spanische Soldate plünderet worde. Au d Pescht hett s Dorf heimgsuecht. Hans-Rudolf Heyer: Die Kunstdenkmäler des Kantons Basel-Landschaft, Band II: Der Bezirk Liestal. Hrsg. von der Gesellschaft für Schweizerische Kunstgeschichte GSK. Bern 1974 (Kunstdenkmäler der Schweiz
Lause (hochdütsch Lausen) isch e politischi Gmeind im Bezirk Lieschtel vom Kanton Basel-Landschaft in dr Schwiiz. Lause lit im mittlere Ergolztal und isch e Agglomerationsgmeind vo dr Kantonshauptstadt Lieschtel. Witteri Nochbergmeinde sin Buebedorf, Ramschbrg, Üttige, Sissech und Herschbrg. Lause hett erscht syt 1938 es offiziells Wappe. Es isch dur e woogrächte Strich in zwöi Hälftene underteilt. Obe befinde sich drei goldigi Chugle uff schwarzem Grund. Die gönge uffe Legände vom Niklaus vo Myrha zrugg. Dr Niklaus het die drei goldige Chugele dreine Jungfraue gschänkt, zum ihri Existänz z'sichere. Är isch dr Namensgäber vo dr Chirchgmein St. Niklaus, Lause. Unde si uff rotem Grund zwöi goldigi Spitzhogge gkrützt. D Spitzhogge stönde für e Abbou vo Yseerz und Kalkstei, wo in Lause frühener e grossi Bedütig gha hett. S Wappe isch dur es Schuelprojäkt vonere Lausener Klass entstande. S'erscht Moll isch Lause als Langenso 1275 in de Urkunde erwähnt worde. D Härkunft vom Name isch nid bekannt. Bodefünd hei beleit, dass uff em Bann vo Lause scho in dr Altsteizyt Wärchzüg härgstellt worde si. Wytab vom hüttige Ortschärn, a dr Gränze zum Liechtler Heidelochquartier/Cheditte hetts d Siidlig Bettenach geh, wo vo spotrömischer Zyt (5. Johrhundert) bis ins Mittelalter (12. Johrhundert) beläbt gsi
Dr schriftdytschi Begriff Lausen bezeichnet: Im alemmannische Sprochruum: E Gmeind im Kanton Basel-Landschaft, lueg Lause S'entfärne vo Lüüs us em Fäll, lueg Luuse Drnäbe exischtiere: Lausen als Stadtteil vo Leipzig in Sachse, Dytschland Lausen Bräu, e glaini Brauerei in Schleswig Holstein Gerd Lausen (1928–1993), dytsche Politiker (CDU)
Lupsige (oder Lupsibärg, schriftdytsch Lupsingen isch e politischi Gmeind im Bezirk Lieschtel vom Kanton Basel-Landschaft in dr Schwiiz. Lupsige liggt uff enere Terrasse im Oristal uff 431 m ü.M. Nochbergmeinde sin Buebedorf, Ziefe, Sältisbärg und ssoledurnische Nuglar-St. Pantaleon. S Wappe gitts sit 1945. Es stellt uff goldigem Grund en uffrächte blaue Wolf mit roter Bewehrig dar. Dr Wolf isch in Alehnig ans latinische Wort für Wolf (lupus) gwäält worde und isch e Neuschöpfig. D Farbe (gääl-blau) erinnere dra, dass Lupsige friener zem Amt Waldeburg gheert het. Lupsige wird s erschte Moll urkundlig 1194 gnennt, wo dr Papscht Cölestin III. s Kloschter Beibel in apostolische Schutz gno hett. Lupsige wird erwäänt, wills domols Kloschterbsitz gsi isch. Dr Name vo Lupsige und es paar Grabfund dytte uff e alemannische Ursprung. Es paar Flurnäme und Einzelfünd wyyse aber auf uff e reemischi Bsiedlig hi. Im Mittelalter hett Lupsige zer froburgische Herrschaft Waldeburg gheert. 1400 isch Lupsige an d Stadt Basel gange. Noch dr franzeesische Revolution hetts Dorf dr Bezirk gwäggslet und neu zem Bezirk Lieschtel gheert, wos au noch dr Kantonstrennig bliibe isch. Im 19. Joorhundert hän d Lupsibärger ihr Brot in dr Landwirtschaft und vor allem als Siidebandwäber verdient. Vor 100 Joor
Ramschbrg isch e politischi Gmeind im Bezirk Lieschtel vom Kanton Basel-Landschaft in dr Schwiiz. Ramschbrg isch uffenere Terrasse zwische Waldeburger- und Ergolztal gläge. Es gränzt an d Gmeinde Buebedorf, Höllschtä, Ütige, Lampäbrg, Lause und Zunzge. S Ramschbrger Wappe datiert vo 1938. Es isch s Wappe vo dr Familie Sevogel us Basel. Es hett en breite rote Rand und zaigt in dr Mitte zwai blaui Sichle, wonenander abgwändet sin. Dr Hintergrund isch goldig. 1367 isch d Gmeind als Remlisperg s'erschti Moll urkundlig erwäänt worde. Bis zum 15. Joorhundert hett Ramschbrg nur uss de beide sälbständige Höf Ober- und Niderramlisberg bestande und hett em Henman Sevogel gheert. Vo ihm isch dr Bsitz zur Stadt Basel ibergange und die beide Höf hän sich zumene Dorf entwicklet. Offizielli Website Infos vom Kanton Ständige Wohnbevölkerung nach Staatsangehörigkeitskategorie, Geschlecht und Gemeinde, definitive Jahresergebnisse, 2022. Bei späteren Gemeindefusionen Einwohnerzahlen aufgrund Stand 2022 zusammengefasst. Abruf am 5. September 2023 Normdate: VIAF: 236596018
Zììfe isch e politischi Gmeind im Bezirk Lieschtel vom Schwyzer Kanton Basel-Landschaft. Zììfe liggt im Tal vo dr hintere Fränke (Reigetschwylertal, Föiflibertal) zwische Buebedorf und Reigetschwyl uff 423 m. ü. M. Witeri Nochbergmeinde sin Lupsige, Arbetschwyl unds soledurnische Seewe. Sit 1943 ziert en liigende schwarze Adler mit goldige Fäng und Schnabel uff silbernem Grund s Wappe vo Zììfe. Es isch s Wappe vo de Eptiger vo Zììfe, wo uff enere Glasschiibe vo 1583 zgseh isch. Zììfe isch e ehemooligs Siidebandwäber- und Buuredorf im hintere Föiflibertal (Föifliber wäg dr Posamänterei). 1226 taucht dr Ort als Civienne s'erschte Moll in de Urkunde uff. Dr Name isch megligerwyys galloreemischem Ursprungs. Uff em Chilchbrg, wo hytte d Chile stoot (erwäänt ab 1302), hett im 14. Joorhundert e Burg thront, wo vomene Sitestamm vo de Eptiger mit em Zuesatzname Zivienner bewohnt worde isch. 1400 isch s Dorf mit em gsamte Amt Waldeburg an d Stadt Basel ibergange. 1798 hett Zììfe zem Bezirk Lieschtel gwäggslet. 1565 hett d Pescht 211 Mensche s Läbe koschtet. Im 19. Joorhundert hett Zììfe vor allem vo dr Siidebandwäberei gläbt. 1880 sin in Zììfe 244 Wäbstiehl gstande. Mit em Niidergang vo dr Posamänterei ischs au mit Zììfe durab gange. Mit em
Ä O-Ring isch äs runds Dichtigselemänt. Mit ihm chame zum Biispiil äs Rohr abdichtä. Är isch us ämänä Elaschtomere härgsteut u somit dehnbar. Äsch ä gueti Sach u wird im Maschinebou öfters brucht. Die meischte Lüt hai wohrschiinlig zem erschte Mol vomen ä O-Ring ghört wo die amerikanische Challenger Weltruumfähri am 28 Jänner 1986 churz nach em Schtart explodiert isch. Es schiint as en O-Ring wäge de niedrige Temperature si Elaschtizitet verlore het und s Gas wo uusecho isch, het sich denn entzündet. D Form vom O-Ring isch nit kompliziert und wäge däm isch s nit sehr schwiirig si induschtriell billig z brodiziere, im allgemeine im Iischbrützgiessverfahre (Injection Moulding). Düüri Kautschukring wärde im Druckgiessverfahre (Compression Moulding) gmacht. As Rohschtoff wärde Perfluorelastomer, Polyethylen, PTFE und verschiideni Kautschukarte bruucht wo mä dr Verwändig aabasst. Wie wichtig dr richtig Rohschtoff isch, het mä bi dr Challenger gseh, wo dr O-Ring wo s Unglück verursacht het, us FKM (Fluoroelastomer) gmacht gsi isch, wo in dr Chälti si Elaschtizitet verliert. In Syschtem wo sehr heiss si, wärde mänggisch au Metallring bruucht, wil Cholewasserschtoffverbindige nit gnueg hitzbeschtändig si. Die meischte O-Ring hai ä kreisrunde Querschnitt, aber es git au anderi Forme. Hischtorisch isch dr O-Ring mit