rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Dr Daniel Leupi (* 23. Novämber 1965 z Cham) isch e Schwiizer Politiker vo de Grüene. Dr Leupi hät z Luzärn d Kanti psuecht und vo 1985 bis 1994 a dr Uni Bärn Wirtschaft und Geografy gstudiert. Er hät für Stedt und anderi Partner Projäkt vom Langsamvercheer duregfüert. Sid 1995 woont er z Züri. Vo 2002 bis 2010 isch er im Zürcher Gmäindraat gsi. Am 7. Merz 2010 hät en s Stimmvolch vo dr Stadt Züri in Stadtraat gwäält. Am 17. Mai 2010 hät er s Polizeidepartemänt übernaa. Ane 2013 isch er Vorsteher vom Finanzdepartemänt worde, und nach de Waale 2018 hät en dr Stadtraat i däm Amt bestätiget. Dr Leupi isch Presidänt vom Stiftigsraat vo dr Pänsionskasse vo dr Stadt Züri, Mitgliid vom Vorstand vo Pro Natura Züri, und er isch vo 2008 bis 2011 im Vorstand vom Veräin für s Chindertheater PurPur gsi, wo a dr Grütlistraass z Züri dihäi isch. Website vom Daniel Leupi Daniel Leupi uf der Website vo dr Stadt Züri Limmattaler Zeitung: Daniel Leupi übernimmt Finanzdepartement Website vom Theater PurPur
Dr Gottlieb Jakob Kuhn (* 16. Oktober 1775 z Bärn; † 23. Juli 1849 z Burdlef) isch e reformierte Schwiizer Pfarrer und Schriftsteller gsi. Er isch us ere Handwärcherfamilie vo Bärn cho und het vo 1798 als Vikar und denn als Pfarrer und drzue als Schuelmeischter i verschidene bärnische Gmeinde gschaffet. Bekannt worde isch er als Autoor vo gschichtleche Wärch, Kaländermacher und früene Dichter vo Mundartlieder, und er het au elteri Volchslieder gsamlet und zäme mit sine eigete Stück useggä. Dr Kuen isch am 16. Oktober 1775 als 10. Chind vom Johann Jakob Kuhn (1732–1793), wo als Buechbinder und Bärner Stadtweibel gschaffet het und es baar Joor lang Redakter vom Kaländer Bärner Hinkende Bot gsi isch, und vo dr Marianne Kuhn-Dufour (1740–1791), ere Waadtländerin vo Montreux, uf d Wält cho. Mit vier Schwöschtere und eme Brueder isch er z Bärn ufgwachse; die andere Chinder sind scho ganz chly gstorbe gsi. Dr 15 Joor elter Brueder, dr Johann Rudolf Kuhn (1760–1827), wo wie drno dr Gottlieb Pfarrer worden isch, het sälber au dichtet so wie scho dr Vatter und wie denn au dr Gottlieb, und dä het es baar vo de Gedicht vom Johann Rudolf spöter i syre Liedersamlig abtrukt. Au
Dr Chüeräie (oder au Chüeräige) isch es Lied, wo d Hirte und Senne uf den Alpe bruuche zum s Vee zum Mälche z rüefe. Es isch en alti Musigform, wo im alemannische Gebiet vo de Voralpen entstanden isch, und d Wort, wome drzue singt, sind i dr Mundart. Im frankoprovenzalische Patois vo dr Wälschschwiiz heisst sones Lied Le ranz di vatses, uf französisch isch s dr Ranz des vaches. Beidi Sprooche, di alemannischi und di romanischi, könne s Wort Lobe, wo us dr alpine Hirtesprooch chunt und Chue bedüütet. S Schwiizerischen Idiotikon hät Beleeg drfür. Im Patois het s Wort d Form lioba aagnoo. S Wort kuoreien isch es erschts Mol imene Volchslied vo ane 1531 bezüügt. 1545 het dr Georg Rhau d Musigschrift Bicinia Gallica, Latina et Germanica ufgsezt, wo drinn d Melody vom «Appenzeller Kureien Lobe lobe» vorchunt. Me dänkt, ass die Liedform im Middelalter im Apezällische entstande sig. Er chönt vilecht zrugggoo uf Chilegsäng vom Chlooschter Sanggale, wo me Kwelle mit sehr alte Litaneje und Hymne i dr Biblioteek findet. Und er ghört zäme mit em Bättruef zum Bruuchtum vo de Senne. Von Apezäll uus het sech dr Bruuch, e Chüeräie z singe, i de Voralpegebiet und
D Wiltrud Pfunder (* 31. Dezämber 1937 z Fryybeg) isch e dytschi Dialäktdichteri. D Pfunder isch z Fryybeg mit drei Gschichter ufgwachse. Si het as Sekreteeri un im Chunschtgwäärb gschafft. Anne 1964 het si ghyrote. Mit ihrem Mann, em Chällermaischter Hermann Pfunder vu Augge, het si e Doochter un zwee Sihn iberchuu. Si läbt z Pfaffewyler. Alemannisch gleert het d Pfunder vu ihre Mueter un vor allem vu ihre Großvater. Si het scho as Chind aafange Gedicht uf Hochdytsch schrybe. S Alemannisch dichte het si bi dr Pfaffewyler Faasnet aagfange, wu si 16 Johr lang bi dr Schneckenaare s Dorflääbe uf Alemannisch glossiert het. Si het an dr Faasnet Reede ghalte un isch Redakteeri vu dr Naarezytig gsii. Wu si anne 1986 ufgheert het as Faasnetsschryberi het si derno allmee Dialäktgedicht gschriibe. Im Johr 1993 het si im Fryybeger Schillinger-Verlag e eerscht Biechli mit alemannische Gedicht vereffetligt: „Midem Herze g'luegt“. Zee Johr speter het si im Aigeverlag e zwait Bändli unter em Titel „Bis ans End vum Regeboge“ uusegee un 2008 e dritt („Wottsch an d Sunne muesch duur d Nacht. Kommt“) D Wiltrud Pfunder isch Mitgliid vu dr Muettersproch-Gesllschaft un isch zäme mit em Bernhard Goldschmidt Vorsitzeri vu dr
Bern ist überall isch e Gruppe vo Schriftsteller us dr Schwiiz. Es sind 14 Autoore us dr Düütschschwiiz und dr Wälschschwiiz derby. D Gruppe isch als Veräin ane 2003 ggründet worde. Si schribt in irem Manifescht vo 2006, si well zeige, ass alli Sprooche vo dr Wält glychwärtig sige. Es gäb kei sinnvolle Underschiid zwüsche so genante hööchere und weniger hööche Sprooche. Bi de Uuftritt vo de Veräinsmitgliider gälte d Grundsätz, ass si d Sprooch müntlech und im jewilige Tieläkt vorträäge. So sind die Lüüt wichtig für d Schwiizer Spoken Word-Bewegig. Adi Blum Guy Krneta Pedro Lenz Beat Sterchi Gerhard Meister Michael Stauffer Michael Pfeuti Maru Rieben Antoine Jaccoud Noëlle Revaz Ariane von Graffenried Arno Camenisch Christian Brantschen Laurence Boissier Stefanie Grob Daniel de Roulet Im Kairo. 2006 Partout. 2008 Verruckti Tier. 2010 Verbarium. 2010 Ir Chuchi. 2013 Renens (VD). 2015 Website vo dr Gruppe Bern ist überall uf Youtube
Dr Alois Franz Peter Glutz (* 2. April 1789 z Olte; † 6. Septämber 1827 z Schwyz) isch e Schwiizer Dichter und Wandersänger gsi. Dr Glutz isch us ere Familie vo Soledurn cho. Si Vatter, dr Bernhard Josef Glutz, isch Stadtschryber vo Olte und drno Seckelschryber z Soledurn gsi. Dr Alois Glutz isch scho i dr Jugendzyt blind woorde. Wo n em dr Vatter gstorben isch, het er sech als Musikant und Sänger i dr Schwiiz uf Wanderschaft gmacht. Er het Gitarre, Klavier und Flascholet gspiilt. Er het Lieder vo anderne Dichter gsunge und drzue ane au eigeni Värs vortreit. D Dichterin Luise Egloff het s Wärch vom Alois Glutz prägt. Vili Joor het en dr Ludwig Rotschi (1801–1864) begleitet, wo drno d Lieder vom Glutz ufgschribe het. Vom Glutz sind hütt no 33 Lieder bekannt, zwe Driddel drvo uf Hochdüütsch und ei Driddel im Dialäkt. D Stückli vom Glutz sind als beliebti Volchslieder wytertreit und derno i de Schwiizer Liedersamlige und Singbüecher, und so au im «Röseligarte» vom Otto vo Greyerz abtrukt worde. Dr Musiker Christoph Greuter het nach de Handschrifte i dr Zäntralbiblioteek Soledurn ane 2018 em Alois Glutz sis Wärch nöi useggää. Morge früeh, eh d’Sunne lacht
Madesimo (im yheimische Tieläkt: Madesan) isch e Gmeind i dr iteliänische Provinz Sondrio. S Dorf Madesimo sälber lyt im Daal vom Scalcoggiabach. Im Südoschte vom Dorf, also uf dr lingge Syte vom Daal, stoot dr Bärg Pizzo Groppera. Am Ändi vom Daal, öppe sächs Kilometer oberhalb vom Dorf, goot dr Fuesswääg am Emetsee verby über de Emetpass, wo uf dr Landesgränze vo Italie und dr Schwiiz isch, is bündnerische Innerferrera übere. S Scalcoggiadaal isch es Sytedaal vom San Giacomo- oder Splüügä-Daal, wo em Fluss Liro noche d Strooss ufe Splüügepass, di iteliänischi Staatsstrooss 36, duregoot. Dr ober Abschnidd vo dere Passstrooss und d Cardinelloschlucht mit em alte Saumwääg liged uf em Gebiet vo Madesimo, und uf dr Passhöchi isch wider d Landesgränze. Ännet em Pass chunt me uf Splüügän abe. Im Weschte cha mer z Fuess vo Isola us über d Borghetto-Alp und de Balnischpass is Misox goo. Uf dr Weschsyte under em Pass ghört d Alpweid Serraglia au zu Madesimo, au wenn dr Bärgbach, dr Ri di Seda, vo dört us is Misox in Fluss Moesa abelauft. D Gmeind het früener Isolato gheisse; no vil früener, bis ane 1815, isch s ganze Val San Giacomo nume ei einzegi Gmeind
Dr Adolphe Braun (* 13. Mai 1812 z Besançon; † 31. Dezamber 1877 z Durni) ìsch a frànzeescher Fotogràf gsìì. Ar ìsch dr Grìnder gsìì vu'ma Foto-Unternamma z Durni, wo ìn sinera Zitt sehr beriamt gsìì ìsch un wo a großa Sàmmlung vu Bìlder produziart hàt. Hìttzutàg sìn dia Foto a wartvoll Zignis vu da Làndschàfta ìm 19. Johrhundert. Àls erschter Berüef ìsch dr Adolphe Braun Moler gsìì, ar ìsch ànna 1828 uf Pàris gànga fer lehra güet mola. Ar hàt ànna 1834 si erschta Unternamma grìnda, wo Zeichnunga fer d Ìnduschtrie gmàcht worra sìn. Ànna 1843 hàt'r vu Pàris uf Milhüüsa gwàndelt, fer ìn d Textilfirma Dollfus-Ausset z schàffa. A pààr Johr speeter, ànna 1847, hàt'r a Àtelier vu Zeichnung uf Stoff z Durni grìnda. Wo-n-ar d Technick vum Foto-Àbnamma entdeckt hàt, hàt sina Kàrriar a nèia Rìchtung gnumma. Vu Moler ìsch'r Fotogràf worra, ursprunglig fer Modell-Bìlder harstella, àls Hìlf fer zeichna. Ar hàt si Lawa ìn dr Foto-Ìnduschtrie gewìdmet. Ar ìsch ànna 1877 gstorwa. Ànna 1854 hàt sina Firma s Album Fleurs photographiées, mìt Fotos vu Blüema fer d ìnduschtriella Zeichner, veräffentligt. Dàs Album ìsch àn dr Waltüsstellung vu 1855 z Pàris vorgstellt worra un hàt a großer
Dr Bfaarer Sieber (* 24. Februar 1927 z Horge as Ernst Sieber; † 19. Mai 2018 z Züri), isch e Schwyzer evangelisch-reformierte Bfaarer, Laiter vu me Sozialwärch, Bolitiker un Buechautor gsii. Mer chännt en in dr ganze Schwyz dur sy Yysatz fir Obdachlosi, Drogesichtigi un Aidschranki. Dr Ernst Sieber isch e Suhn vum Eläktromechaniker Hans Sieber un dr Katharina Josepha Sieber-Hess gsii. Är het aafangs as Buurechnäächt gschafft un isch bis 1947 uf d Buureschuel Strickhof gange. Anne 1950 het er uf em zweete Bidligswääg d Matura gmacht. Är het Teology studiert un isch 1956 zum Bfaarer ordiniert wore. 1956 bis 1967 het er as Bfaarer z Uitikon-Waldegg amtiert. Vu 1967 bis zue syre Pänsionierig 1992 isch er Bfaarer z Züri-Altstette gsii. Vu 1988 bis 1992 isch er Dekan vu Züri gsii. 1991 bis 1995 isch er fir di Evangelisch Volksbartei im Nationalroot ghockt. Dr Sieber isch mit dr Sängeri Sonja Sieber-Vassalli ghyrote gsii un het vier aigeni, ai adoptiert un drei Bfläägchinder ghaa. Im iberdurschnittli chalte Winter vu 1963 (lueg Seegfrörni) isch mer uf dr Sieber ufmerksam wore, wun er z Züri im e alte Bunker e Unterchumft fir Obdachlosi yygrichtet het. Dodrus isch e sälbschtverwalteti Gmainschaft vu Obdachlose
D Schdorcha (Ciconiidae) send Veegl mo zua onsrer Landschadg ghairad. Bei ons werdad Schdorcha mid em Weissstorch gleichgsedsd. Se lassed se au gera helfa bei Neschdbaua. Vo Nadur aus ziagad se em Herbschd en da Süda. En manche Gegenda hod ma Schdorcha dra ghendrd bis se se des abgwöhnd hend. D Schdörch lebad ibrall mo s fir se was zom Fressa geid ond s ned z hoiß isch. Fressa deand se kloine Viechr wia Mäus, Käfr, Würmr usw. Vrbroidong vo de Weisssschdörch Vrbroidong vo de Scharzschdörch Vrbroidong vo Abdimschdörch Vrbroidong Schwarzschnabel­schdorch Vrbroidong Riesaschdorch Vrbroidong Buntschdorch Bade Hochrhy bis zom Bodesee, Affenberg bei Salem Elsass Hunewihr, Ungersche, Kaiserschbàrig, Egsa, Ruffàch ond en Strosburi Obrschwoba Iller, Roth, Biber, Giinz, Kammlach, Mindel, Zusam, Wertach, Schmutter, Lech, Donau, Donaumoos Württeberg Jagschddal, Baar Schwiiz Storchesidlig bi Altreu, ane 2008 als «öiropäischs Storchedorf» uszeichnet Biologii Dr Schdorch isch a Doil vo ara gsonde Nadur ond sei Fehla zoigd a Oogleichgwichd aa. Brauchdom Em Schdorch werrad em Brauchdom en haufa Bedeidonga zugschrieba. R gild als a Glicksbrengr, wann r sei Neschd uf ama Haus baud. Friehr hod ma em au s Kendrbrenga zuagschrieba. Em Wendr geid s fir de moischde Schdörch bei ons z wenig Fuadr. Drom
Dr Dieter Wolfgang Schnebel (* 14. Merz 1930 z Lohr; † 20. Mai 2018 z Berlin) isch e dytsche Kumpenischt un Musikwisseschaftler gsii. Vu 1949 bis 1952 het er an dr Fryybeger Musikhochschuel studiert. 1950 un 1951 isch er bi dr Kranichsteiner Ferienkurse für Neue Musik gsii. Vu 1952 bis 1956 het er an dr U(niversitet Dibenga evangelischi Theology, Filosofy un Musikwisseschaft studiert. Dert het er au bim Walter Gerstenberg promoviert iber d Dinamik bim Arnold Schönberg. Derno het er vu 1956 bis 1963 as Bfaarer un Lehrer z Kaiserslautern gschafft, vu 1963 bis 1970 as Religionslehrer an dr Wöhlerschuel z Frankfurt am Main un vu 1970 bis 1976 as Religions- un Musiklehrer am Oskar-von-Miller-Gimnasium z Minche. Noch em Dod vu syre eerschte Frau Camilla het dr Schnebel 1970 d Ibersetzeri Iris von Kaschnitz ghyrote, e Dochter vu dr Dichteri Marie Luise Kaschnitz. Vu 1976 bis 1995 isch er Brofässer fir experimöntälli Musik un Musikwisseschaft an dr Hochschuel vu dr Chinscht Berlin gsii. Syter anne 1991 isch er Mitglid vu dr Berliner Akademy vu dr Chinscht gsii un het in sällem Johr au dr Chunschtbryys vu Lohr iberchuu. Syt 1996 isch dr Schnebel Mitglid vu dr Bairische Akademy vu dr
Dr Karl Muser (* 9. Novämber 1833 z Mille; † 7. April 1917 ebe dert) isch e dytsche Wiirt un Dialäktdichter gsii. Dr Muser isch Suhn vum e Metzger un Wiirt gsii. Är het au di beede Beruef vum Vater ibernuu. Dernääbe het er Gedicht uf Hoochdytsch un uf Alemannisch gschriibe. En Uuswahl vu syne Gedicht isch anne 1888 unter em Titel „Blumen am Wege“ erschiine. Am Huus in dr Wilhelmstroß 7, wun er uf d Wält chuu isch, hangt hit e Mahndafle. Zue dr Yyweihig vu dr neie Rhyybruck z Neueburg het dr Muser des Gedicht gschribe: „Do stoht si jez die flotti Brueck Bechränzt, im holde Maieschmuck, Als wie ne Brut, bild ich mir i, Sie streckt ihr Arm frei üb’re Rhi; Denn dort, us uns’rem Bruederstamm Erwartet sie ihr Bräutigam, E munter Bürschli „der Vercheer“. Me führt en i mit großer Ehr’, E Festzueg weiß kei Mensch wie lang Begrüßt en froh mit Sang un Chlang. He jo, denk wohl isch d’Hochzit gli; D ’Gäst steh’n scho z’tausigwis am Rhi, Uf beide Site, s’isch e Freud Un hen als Gobe Blueme g’streut; Jo, Alles harrt der Weihestund’, Wo g’schlosse wird der neue Bund. Grad wie no uns’rem
D Sophia Bauer (* 12. Septämber 1942 z Istanbul, Dirkei) isch e dytschi Lehreri un Dialäktdichteri. D Bauer isch as Dochter vun eme Dytsche vu Dodtnau un ere Griechi vu dr Insle Mykonnos z Istanbul uf d Wält chuu. No ire Geburt isch ire Vater in Chrieg yyzoge wore, iri Mueter isch mit ire Dochter Sophia un irem Suhn schließlig anne 1947 noch ere Irrfahrt dur e baar europäischi Länder in d Haimetstadt vum Vater, Dodtnau, chuu, wu d Sophia derno ufgwagse isch. D Sophia Bauer het z Dodtnau un z Zäll as Religionslehreri gschafft. Syt 1958 isch si Mitglid bim Rote Chryz. Anne 1975 het si bim Dodtnauer Ortsverain dr Sozialdienscht ibernuu un het des Amt 32 Johr, bis 2007, uusgfillt. 2001 het si ne Mittagsdisch fir Seniore grindet. Si isch ghyrote mit em Hubert Bauer un het vier Deechtere. Scho as Chind het d Sophia Bauer aagfange Gedicht un Gschichte uf Alemannisch schrybe. En Uuswahl het si anne 1990 unter em Titel „Alltagsgschichte“ vereffetligt. Im nämlige Johr isch si mit em „Oberrhynische Rollwage“ vum Siddytsche Rundfunk uuszaichnet wore. D Bauer isch Mitglid in dr Muettersproch-Gsellschaft. Si het dr Dodtnauer Schepfigwääg aagregt un au Gedicht fir di ainzelne Statione
Dr Lek isch eine vo de letschte Abschnidd im Lauf vom Rhy. Er isch e Zweig vom Hauptstrom im wytlöifige Gebiet vom Rhydelta z Holland. Dr Lek foot bi Wijk bij Duurstede aa, woner vom Alte Rhy oder Chrumme Rhy abzweigt. Es het früener im flache Land dört unde immer wider Hochwasser ggä. Scho sid em 12. Joorhundert het me drum a de Flüss Däntsche bout zum sech vor em Wasser z schütze. So isch dr Lek e Hauptlouf vom Rhy worde. I dr Gmeind Nederlek bim Dorf Krimpen aan de Lek chunt dr Lek mit em Noord, em zwöite wichtige Deltagwässer, zäme und si bilde di Nöji Maas, wo wyters uf Rotterdam abe flüsst. En alti Ortschaft am Lek isch Vreeswijk am Lek. Übere Lek gönd d Brugg für d Ysebaan bi Culemborg und d Brugg vo Vianen. Rijkswaterstaat: Lek uf rijkswaterstaat.nl
Radio Rostfrei isch ä Seminar im Seniorenschdudium an de Friburger Pädagogische Hochschuel, wu Seniore Radio mache chönne. Un zwar sit 2006 mache Seniore ä angaschierdes Programm. Diä Sendige cha mer höre jede erschde Dunschtig im Monet uf UKW 88,4 MHZ vo 10–11 Uhr im Ruum Friburg. Diä Redaktionsmitglider träffe sich jede Mittwoch an de PH, um Idee in Theme un Theme in Beidräg z verwandle. Dodebi gitts keini Ischränkige. Was interessierd, cha zum Thema gmachd wärde. Theme sin zum Beischpiel Hiwiis zue Kulturveraschdaldige, Reiseberichde, Glosse, Umfrooge, Inderviews, persönligi Erläbnis, kurzum vil unterhaltsami Berichd, wu uss em Läbe griffe sin. Zwüsche de Beidräg gitts fätzigi Musik un au ä mol Klassik, wänn gwünschd. Ä Schdund lang mache Seniore nit nur für Seniore ä Sändig un Interessierdi sin härzlig derzue iiglade innerhalb vom Summer- un Wintersemeschder vorbi zluege un mitzmache. D Vorussetzunge sin Freud an de Sproch, Interesse a Produkzion un Rezepzion vo Medie, Vorerfahrige sin nit notwendig un de Istiig isch jederzitt möglich. Website vu Radio Rostfrei
Dr Lek (albanisch: Leku Shqiptar) isch s Gält vo Albaanie. Ei Lek gältet hundert Qindarke. Wo z Albaanie ane 1925 d Zentraalbank Banka e Shqipërisë ggründet worden isch, het die sofort agfange Gältstuck und Banknoote vom Lek usegää. Dr Name chunt vom Alexander em Groosse. S Wort qindarkë chunt vom albanische “hundert”. D Banknoote vo 1926 händ Ufschrifte uff Albaanisch und uf Iteliänisch gha. 1943 sind au grösseri Schegg trukt worde. Bi der Gältreform ane 1964 isch dr nöi Lek ygfüert worde, wo zäh mol meh wärt gsi isch als dr alt Lek. 1995–1996 het me nöji Gältstuck prägt. Syt em Jahr 2009 git's d 100 Lek Note nümme. Me het de dür ne Müntze ersetzt. D Bildmotiyv uf em albaanische Gält het me mit dr Zyt immer wider uusgwächslet. D Banknoote für 100 Lek zeigt dr Schriftsteller und Politiker Fan S. Noli und s albaanische Parlamänt. D Noote für 200 Lek zeigt s Porträä vom albaanische Schriftsteller Naim Frashëri und s Huus, woner uf d Wält cho isch. D 500er-Noote zeigt dr Politiker Ismail Qemali. Uf dr Tuusigernoote isch dr früech albaanisch Schriftsteller Pjeter Bogdani und uf dr Rücksyte d Chile vo Vau. Uf dr Föiftuusigernoote sind dr albaanisch
i7i12i13i15i15i16i17 Dè Baanhof Wizä isch dè Bahnhof vom Dorf Wizä, wo öppè 2 km obberhalb im Ehrèbachdal lyt, sowiè vom Woonblatz Wizä-Baanhof. Wizä-Baanhof isch èn Ortsdeil vo Wizä, Wizä isch sit 1975 èn Ortsdeil vo dè Stadt Stüèlingè im Landchrais Waldshuèt. Dè Baanhof Wizä lyt am Streggékilometer 20,4 vo dè Wuètèdalbaan. D Wuètèdalbaan widderum isch èn Deil vo dè Strategischè Umgehungsbaan Obberlauchringè-Immendingè gsi. Ab èm Johr 1977 bis hüt fungyrt dè Wizämer Baanhof als südlichi Endhalteschtell für d Museumszüüg uff dè Sauschwänzlebaan. Ab èm Summerhalbjohr 2003 vokeerèd zuèsätzlich Zuèbringerzüüg vo Waldshuèt übber Lauchringè, Öschingè un Stüèlingè bis zum Wizämer Baanhof. Sit dèmm isch dè Wizämer Baanhof èn Umschtygebaanhof. Näbbèm Empfangsbau (EG) mit èm Güèter- un Lokschuppè sowiè Dampflokbehandlungsyrichtunge wiè èn Wasserkran un èm Wasserturm hèt s z Wizä au è Lokdepot gää. Wiè bi allè Baanhöf uff dè Wuétèdalbaan hèt s Wizämer Pendant übber ei Stellwärch vofüègt, wo i dè Mitti vom Baanhof un vom EG uff dè Gleissitè stationyrt gsi isch. Wié für è Näbbèbaan-Station generèll üblich, hèt sich s dõdeby um è mechanischs Stellwärch ghandlèt Insgsamt sin z Wizä sechs Gleis für dè Personè- un Güètèrvokeer zur Vofüègung gschtandè: Gleis 1 isch 578 m lang uff füürt am
Dr Albert Meyer (* 19. März 1893 z Langnou; † 29. Dezämber 1962 z Bärn) isch e Schwiizer Lehrer und Übersetzer gsi. Dr Albert Meyer isch dr Soon vom ene Schmiid z Langnou im Ämmedaal gsi. Er het s Lehrerseminaar vo Hofwyl psuecht und isch vo 1913 bis 1956 Schuelmeischter z Butteried gsi. Won er 1921 für en Kuur uf Montana im Wallis ggangen isch, het er Zyt gha zum d Wärch vom Homer z’lääse. Öppe drissg Joor lang het er drno däm sys einte monumäntale Epos, d Odyssee, is Bärndüütsch übertreit. Das isch aber vil meh als en eifachi Übersetzig vom Homer. Dr Albert Meyer het mit sym unerchante Sproochgfüel zeigt, ass grad dr Bärner Tieläkt bsunders guet zu däm dramatische Wärch basst. Die chreftige Wörter und Sätz moole das unghüüre Gscheh richtig läbig uus, und si füege sech ganz natürlech zu de Värs mit Hexameter zäme, grad so wie s dr alt griechisch Tichter vo dr Odüssee und dr Ilias vorgmacht het. Däwääg isch d Odyssee bärndütsch en eigeständigi Fassig vo dene uralte Gschichte us de Afäng vo dr antike Zyt worde. Me gspüürt’s, wemme scho nume dr Afang vom Meyer sym Tegscht list: “Göttlichi Tochter, o sing
D Walhalla isch e chlini Höhli am Südhang vo de Lägere, uf em Gmeindbann vo Wettige. Si isch in schwer zugänglichem Gländ unterhalb vom Lägeresattel, wo zwüschem Wettigerhorn und em Burghorn ligd. D Lag vo de Höhli isch in keinere Charte z finde, und au de Wanderführer vo de Gmeind, wo d Höhli erwähnt, git kei Uskunft drüber, wie me anne chunnt. Di offiziell Begründig dadefür isch d Sicherheit, wil es nöd ganz uugfährlich isch, zu de Höhli z cho. Abgseh voneme alte Hiwisschild in de Nöchi vom Parkplatz oberhalb vo de Mooshalde, gits kei Hiwis uf de Zuegang. Im Hang unterhalb vom Lägeresattel isch am Aafang numme e Felsschpalte gsi, wo Jäger und Waldarbeiter scho im 19. Johrhundert kennt hend. Ufgrund vo Quelle cha me aaneh, dass di Felsschpalte scho vor em 1919 erwitered worden isch. Nach em 1919i isch si dann vo viir junge Manne erwitered worde, wo sich mit ere Inschrift verewiged hend: «ERBAUT 1920 MARS.MINERVA ACOLUS.VENUS 1931 COLUMBUS». Di viir hend au en Vorplatz aaglegd und hend de Zuestiig gsichered. Am 10. April 1921 hend si de Höhli de Name Walhalla geh. Sit em 2002 gits vo obe her en Zuegang über Leitere, wo vom Zivilschutz
D Alain-Foechterle-Erich-Dilger-Brugg isch e Brugg, wo übere alt Rhy und d Gränze zwüsche Dütschland und Frankrych goot. Si isch es Bouwärch, wo im Turismus-Programm «Zwöi Ufer, drü Brugge – tuusig Sache zum entdecke» vom Oberelsass und vom Markgräflerland dienet. D Brugg isch für die diräkti Strooss zwüschem elsässische Dorf Fassene und em baadische Haarde gmacht worde. D Bouzyt isch vo 2005 bis 2006 gsi. Es het i däm Abschnidd vom Oberrhy vorhäär zwüsche de Brugge vo Neueburg und Briisech, wo öpe 25 Kilometer von enander wägg sind, kei Stääg gha zum vo dr dütsche uf die alsässischi Syte und umkeert z goo. Bim Wasserchraftwärch vo Fassene und dr doplete Schleuse grad näbedra isch aber scho vorhär d Stross übere elsässisch Sytekanal vom Rhy und is Naturschutzpiet vo dr Auelandschaft ggange. Mit dr Alain-Foechterle-Erich-Dilger-Brugg, wo übere alt Lauf vom Rhy öschtlech vom Rhysytekanal goot, het me jetz d Lücke zuetoo. Bi Haarde foot die churzi Strooss zu dr Brugg a dr Uuffahrt 64b vo dr Rhytaalautobahn a. D Strooss goot numme öpe 200 Meter wyt dur s Waldgebiet vom Hardt zwöispuurig mit eme Welostreife näbedra bis vore Bruggechopf. Dört wird si äng, wil’s uf dr Brugg nur no ei Fahrspuur für
Dr René Zeller (* 26. Juli 1962 z Brüssel; † 17. Mai 2018) isch e Schwyzer Schurnalischt un Hischtoriker gsii. Dr Zeller het an dr Universitet Züri Gschicht, Staatsräächt un Publizischtikwisseschaft studiert un isch dert 1989 bim Walter Schaufelberger mit dr Dissertation Ruhe und Ordnung in der Schweiz. Die Organisation des militärischen Ordnungsdienstes von 1848 bis 1939 zum Dr. phil. promoviert wore. Anne 1988 isch er in d Redaktion vu dr Züri-Zytig (NZZ) yydrätte. Är het fir s Ressort Züri gschafft, ab 1994 fir s Ressort Inland un isch 1999 Laiter vu dr Bundeshuusredaktion wore. Wu d NZZ am Sonntag lanciert wore isch, isch dr Zeller as Inlandschef zue dr neie Redaktion gwächslet. Derno het er as Laiter vu dr Bundeshuusredaktion fir d Schwyzer Färnsee gschafft. Noch ere Zwischenetappe in Public Relations bi dr Farner Consulting AG het er si wider em Schurnalismus zuegwändet. 2008 isch er Nochriichteschef vu dr NZZ wore, 2009 Laiter vum Inlandressort un anfangs 2010 derzue stellverdrättende Schefredaktor vu dr NZZ. Vu Jänner bis zum Aadritt vum Eric Gujer as Schefredaktor im Merz 2015 het er noch em Ruggdritt vum Schefredaktor Markus Spillmann interimistisch mit em Luzi Bernet un dr Colette Gradwohl zäme d Schefredaktion vu