rlitschk/wikidir huggingface dataset:
Dr Paulus vo Tarsus (griechisch Παῦλος, hebräische Naame שָׁאוּל Scha'ul, vo doo latiin. Saulus; † um 64 n. Chr., vermuetlig z Rom) isch noch em Nöije Testamänt (NT) e Missionäär vom Urchristedum gsi und äine vo de erste Theologe in dr Gschicht vom Christedum. In dr katholische Chille, de orthodoxe Chille, dr koptische, armenische und dr anglikanische Chille wird er as Häilige vereert. Dr Saulus isch e Juud mit griechischer Bildig und e gsetzesdröije Farisäer gsi und het d Aahänger vom krüzigte Jesus vo Nazareth, won er em nie begegnet isch, verfolgt. Noch sinere Bekeerig het er si Naame zu Paulus gänderet und het sich as Apostel vo de Völker gsee, wo vo Gott drzue berüeft worde isch, alle Völker s Evangelium z verkünde (Gal, 1, 15 f.). Er het denn vor allem Nitjude d Ufersteig vom Jesus Christus verkündet. Für das isch er im östlige Middelmeerruum umegräist und und het dört meereri christligi Gmäinde gründet. Er isch mit ene mit Brief in Kontakt bliibe. Die Brief si die eltiste nöitestamäntlige Schrifte, wo erhalte si. Si häi christligi Theologe vom Augustinus vo Hippo über e Martin Luther bis zum Karl Barth brägt und au Filosoofe wie dr Sören Kierkegaard oder
Jungfrau chan folgendes bedüte: Jungfrau, e Frau, wo no nie Gschlächtsvercheer gha hät Jungfrau, en Bärg i de Schwiz Geweihte Jungfrau, e Aaghöregi vom cherchliche «Stand der Jungfrauen» Jungfrau (Kirchentitel), en Titel vo de katholische und de orthodoxe Chile för bestimmti Hailegi Jungfrau (Sternbild), es Stärnbild am nördliche Sternehimmel Jungfrau (Tierkreiszeichen), es Tierchraiszaiche Jungfrau (Typografie), e fäälerfrei gsetzti Site, wo me nöd korrigiere hät müese Eiserne Jungfrau, es Folterinstrumänt Lueg au: Jungfrau Maria, en Titel för d Mueter vo Jesus
ff D Jungfrau isch e Bärg i de Schwiz. Si isch mit ere Höchi vo 4'158,2 m ü. M. de dritthögsti Bärg vo de Bärner Alpe und bildet zämme mit em Eiger und em Mönch e markanti Drüergruppe im Bärner Oberland. Am 13. Dezämber 2001 isch d Jungfrau zäme mit de südlich aagränzende Gebiet i d Lischde vo de UNESCO-Wältnaturerbi uufgno worde. De Name Jungfrau isch worschinli vo de Wengeneralp am Fuess vom Bärg abgleited worde. Dere Alp hät me früener noch de damalige Bsitzerinne, de Nonne vom Chloster Interlake, Jungfrauebärg gseit. Über de Jungfrau-Gipfel verlauft d Gränze zwüsche de Kantön Bärn und Wallis. De Bärg isch usserordentlich vilsitig gstalted. Im Norde und Nordweste sind d Wenge-Jungfrau (4'089 m ü. M.), s Schneehorn (3'400 m), s Silberhorn (3'695 m), s Chly Silberhoren (3'538 m) und de Schwarzmönch (2'649 m) vorglageret. Zwüsched däne Gipfel breited sich de Chielouwene- und de Giessengletscher us. De Giessengletscher isch wägem Chriegsloch bekannt, wo sich mit Ys füllt churz bevor en Chrieg uusbricht und sich wider läärt, also schwarz werd, wänn de Chrieg verbii isch. Im Weste erhebt sich d Jungfrau fast ysfrei ganzi 3'250 Meter über em hindere Luterbrunnetal. Es isch das (noch em Mont
D Gschicht vom antike Griecheland, wo d Entwigglig vo dr öiropäische Zivilisazioon maassgääblig mitbrägt het, umfasst öbbe d Zit vom 8. Joorhundert v. d. Z., wo u. a. die homerische Eepe entstande si, bis 146 v. d. Z., wo Griecheland ins Römische Riich integriert worde isch und vo denn aa bis in d Spootantike). Wääred sich in dr archaische Zit (öbbe 700–500 v. d. Z.) s Polissüsteem uusebildet het und d Grieche dr Middelmeerruum kolonisiert häi, isch die klassischi Periode (öbbe 500–336 v. d. Z.) e Zit, wo sich d Kultur entfaltet und eso e Fundamänt für s Oobeland gläit het. Denn si au zentrali politischi Begriff brägt worde, zum Bischbil im Zämmehang mit dr Entwigglig vo dr attische Demokratii. Zu de Läistige vo dr antike griechische Kultur zele under anderem archidektonischi Monumänt wie die uf dr Athener Akropolis, bedütendi Skulpture, zentrali Wärk vo dr Dichtkunst (wie d Ilias und d Odyssee), d Grundleegig vo dr Filosofii und bedütendi prosaischi Gschichtswärk vom Herodot und Thukydides, wo spööteri griechischi Gschichtsschriiber no im Byzantinische Riich beiflusst häi, maassgääbligi Erkenntniss uf em Gebiet vo dr Mathematik, dr Physik und Forme vo friidlige sportlige Wettkämpf wie die Olympische Spiil. Vili vo de Grundlaage für
S Epos (altgriechisch ἔπος „Wort, Värs“, denn au „d Erzäälig, s Gedicht“; Pl.: Eepe) isch in dr Antike näben em Drama und dr Lürik e Hauptform vo dr Dichdig gsi. Dichdig, won e Gschicht verzellt, wird under em Begriff Epik zämmegfasst. Im allgemäinste Sinn isch en Epos hüte e witlöifigi oder usschwäifendi Gschicht. Dr Begriff stammt vo de antike Poetike, wo im Hesiod si Theogonii und im Homer si Ilias und Odyssee zum Vorbild gnoo häi. Noch dr Definizion vom Aristoteles in sinere Poetik verzelt s Epos, wäärend s Drama noochmacht. S Epos ghört zur Dichdig, isch aber nit umbedingt Litratuur. Vor allem s Epos in Värsform isch vilmol nid schriftlig festgläit gsi, und d Värs häi ghulfe sich draa z erinnere bim deklamiere. In dr Antike si d Eepe im „erhaabene“ Stil verfasst worde, wo s Värsmaass dr Hexameter und dr Verzeller unparteiisch und allwissend gsi isch. Die früeje Romään bis öbbe zum 16. Joorhundert si mäistens no in Värsform verfasst gsi und si zum Däil no mündlig überliiferet worde. Dorum isch s e chli schwiirig dr Roman vom Epos abzgränze. Die Nowälle het aktuelli Theme ghaa, isch churz gsi im Geegesatz zum Epos und ufgschriive worde. Dr Buechdruck
Dr Begriff Griechischi Kolonisazioon bezäichnet d Gründig vo griechische Pflanzstedt (Apoikie) vor und in dr archaische Epoche vo dr griechische Antike, wo vom Festland und vo de Insle vo dr Egeeis usgange isch. Mit dere Kolonisazioon si vor allem im Küsteberiich vom Middelmeer und em Schwarze Meer die griechischi Sprooch, Kultur und Polis-Ornig verbräitet worde. Das isch im Wääsentlige in zwäi Faase bassiert, nämlig d Faase vo dr „Ionische Kolonisazioon“, wo im 11. und 10. Joorhundert v. d. Z. noch em Zämmebruch vo dr mykenische Palastkultur choo isch und vor allem die chläiasiatische Küsterüüm betroffe het, und d Faase vo dr „Groosse Kolonisazioon“ vom 8. bis ins 6. Joorhundert v. d. Z., wo dr griechisch Siidligsruum vo Spanie bis zum Kaukasus und vo Südrussland bis Egüpte erwiteret worde isch. Die antiki griechischi Kolonisazioonsbeweegig isch en offnigs Forschigsfäld, wo sich im Fluss befindet dank ere intensive Usgrabigsdäätigkäit. D Wirkige, wo vo dr Kolonisierig usgange si, si vo ere historische Draagwiti, wo mä kuum cha überschetze. Si het nid nume d Völker in de kolonisierte Gebiet beiifluss, sondern au d Entwigglig uf em griechische Festland und het alli Hellene bewusst gmacht, ass si zämmenghööre. Vo doo isch u. a. d Bedütig cho
Die Attischi Demokratii isch im 5. Joorhundert v. d. Z., im Zitruum zwüsche de Perserchrieg und em Peloponnesische Chrieg uf iirem Höhepunggt gsi. Das isch au d Zit gsi, wo Athen dur dr attisch Seebund si grössti Macht ghaa het, und und sich dank dere kulturell entfaltet het. S imponierendste Züügnis drvo si d Baute uf dr Akropolis. Die Attischi Demokratii isch e früeji Vorlöifere von ere politische Ornig, wo uf em Brinzip vo dr Volkssuwerenidäät basiert. Dr Verfassigstüpus, wo denn entwigglet worde isch, cha immer no as Modäll brucht wärde, wie mä die diräkti Demokratii cha umsetze. Au wo si uf iirem Höhepunggt gsi isch, het die attischi Demokratii nume eme chliine Däil vo dr Bevölkerig vo Attika s Rächt gee, in dr Politik mitzbestimme. Fraue, Sklave und Metöke (Fremdi, mäistens anderi Grieche) si usgschlosse gsi, und Chinder sowiso au. Uf dr andere Site het s registrierti Vollbürger uf alle politische Entschäidigseebene brucht. E Drennig vo de Gwalte im modärne Sinn het s nid gee. Die wichdigste Instiduzioone in dr demokratische athenische Polis si erstens die regelmäässige Volksversammlige vo de männlige erwaggsene Bürger gsi, wo «gültigi Beschlüss gfasst häi, wo au für die Beamte und d Rootsorgan bindend gsi
D Akropolis z Athen (altgriech. ἡ Ἀκρόπολις τῶν Ἀθηνῶν, hē Akrópolis tôn Atʰēnôn; noigriech. η Ακρόπολη της Αθήνας, i Akrópoli tis Aθínas; das häisst „d Oberstadt vo Athen“) isch woorschinlig die bekanntisti Stadtfestig us em antike Griecheland. Es stöön druf bemerkenswärti Geböid, wo uf dr ganze Wält bekannt si, und dorum säit mä dr Athener Akropolis vilmol nume „d Akropolis“. Im fümfte Joorhundert vor dr Zitewändi het dr Perikles dr eltist Däil vo dr Stadt Athen, wo vo de Perser zerstöört worde isch, under dr Läitig vom berüemte Bildhauer Phidias vo de Archidekte Iktinos, Kallikrates und Mnesikles nöi lo ufbaue. Uf eme flachen Felse, wo 156 Meter hooch isch, stöön d Propyleä, s Erechtheion, dr Niketämpel und dr Parthenon-Tämpel, wo zwüsche 467 v. d. Z. und 406 v. d. Z. baut worde si. Im Parthenon sig emol e Statue vo dr Göttin Athene gstande, won e Kopii von ere hüte im Akropolis-Museum z Athen stoot. D Akropolis z Athen isch sit 1986 Däil vom UNESCO-Wältkulturerb. Noch em Theodor Heuss isch si näben em Golgota und em Kapitol äine vo de Hüügel, wo Europa uf ene gründet worde isch. Dr griechisch Staat het wäge däm d Akropolis mit em Öiropäische Kulturerb-Siigel
D Ilias (altgriech. Ἰλιάς Iliás) isch äins vo de eltiste schriftlige Wärk vo dr Litratuur in Öiropa. Si schilderet en Abschnitt vom Trojanische Chrieg. S Epos umfasst 24 Büecher oder Gsäng, wie mä dene Abschnitt sit dr Übersetzig dur e Johann Heinrich Voß au säit. D Ilias basiert uf früegschichtlige Müüthe und Gschichte und wird em Homer zuegschriibe. D Ilias-Daarstellig vo de Olympische Götter het woorschinlig vil zur Entwigglig von ere nazionale griechische Religioon bidräit und brägt die öiropäischi Kunstgschicht und Gäisteswüsseschaft bis in d Geegewart. S Thema isch dr Chrieg zwüsche Troja und dr griechische Allianz vo de Achaier, wo denn scho in sim zääte Joor gsi isch. D Ilias beschribt nume 51 Dääg us em Chrieg und wie sech in dere Zit d Wuet immer witer usbräitet und s Schiggsal vo de Heroe und de Götter wird, wo si nüd chönne drgeege due. Es het aagfange mit em Raub vo dr Chryseïs, wo drmit d Eer vom Gott Apollon verletzt worden isch. Dä het sich drufabe an de Achaier afo rääche. Wo schliesslig dr Apollon-Briester Chryses si Dochder zruggüberchunnt, verlangt dr Agamemnon, dr aafüerer vo de Achaier, Ersatz für sini Büti und grootet eso in Komflikt mit em
D Odyssee (altgriech. : ἡ Ὀδύσσεια - hē Odýsseia) isch näbe dr Ilias s zwäite Epos, wo im griechische Dichder Homer zuegschriibe wird. Si ghöört zu de eltisten und iiflussriichste Dichdige vo dr oobedländische Litratuur. S Wärk isch zum erste Mol im 8. Joorhundert v. d. Z. ufgschriibe worde. Es schilderet d Abentüür vom König Odysseus vo Ithaka und sine Gfäärte uf em Häimwääg us em Trojanische Chrieg. D Odyssee bestoot us 12'200 Värs in Hexameter in 24 Gsäng. S verzelt wie dr Köönig vo dr chliine Insle Ithaka noch zää Joor Chrieg no zää Joor vo de Götter dra ghinderet wird, häimzfaare. Noch e Hufe Abentüür chunnt er schliesslig as Bättler zrugg und niemer usser sim Hund kennt en. In sim Huus het s e Hufe Fremdi, wo brobiere, sinere Frau Penelope iizreede, ass är, dr Odysseus, dood sig, und si wäi zwinge, äine vo iine z hüroote. Noch eme Wettkampf mit Pfiil und Booge döödet dr Odysseus zämme mit sim Soon Telemachos alli Fremde und au die Diener, wo nid dröi gsi si. D Penelope kennt in schliesslig wider un denn goot dr Odysseus zu sim alte Vater Laërtes uf Bsuech. In vile Sprooche isch dr Begriff „Odyssee“
S H/V-Sischteem (Haupt-/Vorsignaal-Sischteem) isch è Signaalsischteem vo dè Ysebaan, wo vo 1924 bis 1994 z Dütschland ygsetzt worrè isch. Diè Signaal sin i dè Aafangszit als Formsignal gmacht gsi, mit èm Signalbuèch 1935 sin abaer au entschprechendi Lichtsignaal ygfüürt worrè, diè mittlerwyl d Formsignaal gröschtèdeils vodrängt hèn. Basyrend uff èm H/V-Sischteem sin witeri Signaalsischteem entwicklet worrè. Uff langi Sicht söllet diè beschteendè Haupt- un Vorsignaal durch s Ks-Signalsischteem ersetzt wörrè. È Hauptsignaal übermittlet èm Drybfaarzüügfüürer Halt- bzw. Langsamfaaraawysigè für dè folgendi Streggèabschnitt. S entspricht also im grobè Voglych von èrè Amplè bim Strõßèvokeer mit èm erheblichè Unterschyd, dass è "Faart"-zeigends Signaal jewyls für nu ein Zuug gildet, wòrend è Amplè bi "Grüè" belibbig villi Faarzüüg d Vorbyfaart erlaubt. Schu bi mittlerè Gschwindigkeitè sin d Aahaltwäg vo Züüg länger als d Sichtwitti, bsunders bi schlechtem Wettèr odder in Kurvè. È faarendè Zuug könnt also bim Erkennè von èm Haltbegriff nimmi rechtzitig vor èm Signaal zum Stô kõ. Selbscht wenn s Signaal uusreichend wit vor èm Gfõrepunkt uffgschtellt isch, blybt trotzdèmm s Brobleem, dass dè Drybfaarzüügfüürer denn nit weiß, wenn er witerfaarè ka. Zuè nem Brèmswäg vo 900 m ergit sich è maximali Gschwindigkeit von öppis mee als 160 km/h. Deshalb stôt
D Filosofii vo dr Antike isch en Epoche in dr Gschicht vo dr Filosofii. Si isch mee as 1100 Joor lang, vo öbbe 600 v. d. Z. (as dr eltist Verdräter isch dr Thales 624 v. d. Z. uf d Wält choo) bis ins Joor 529 n. d. Z., wo dr römisch Kaiser Justinian I. die Platonischi Akademii het lo duedoo. D Filosoofe häi vor allem z Griecheland und im Römische Riich gschafft. D Filosofii vo dr Antike isch geografisch uf e Middelmeerrum beschränggt gsi. Anderi wichdigi filosofischi Dradizione im Altertum si die Chinesischi Filosofii (sit 1000 v. d. Z.) und die Indischi Filosofii (sit 1000 v. d. Z.). Iiflussriich si d Kultur vom Juudedum gsi, vom alte Egüpte, vom Perserriich und vo Mesopotamie. In Öiropa het d Filosofii vom Middelalter d Filosofii vo dr Antike abglööst. Mä cha d Filosoofe vo dr Antike grob in verschiideni Grubbe iidäile. Die, wo vor em Sokrates gläbt häi, bezäichnet mä as Vorsokratiker (öbbe vo 600 bis 400 v. d. Z.). Si häi brobiert, s Wältbild, wo denn no vo Müüthe und Götter brägt gsi isch, mit Hilf vo dr Filosofii und dr Naturwüsseschaft z erklääre. Mit em Sokrates foot die Griechischi Klassik
Dr Thukydides (altgriech. Θουκυδίδης * vor 454 v. d. Z.; † woorschinlig zwüsche 399 v. d. Z. und 396 v. d. Z.) isch e Athener Strateeg und e groosse antike Historiker gsi. Drfür wie dr Thukydides d Chreft wo uf d Gschicht iiwirke gsee het, si bsundrigs sini Aanaame über d Natur vom Mensch und sini Motiv vo Bedütig, wil die groosse Iifluss uf die politische Verheltniss häi. Si Wärk über e Peloponnesisch Chrieg setzt bis hüte Maasstääb in dr Gschichtsschriibig. Dr Thukydides isch zwar nid fertig worde drmit, aber er het mit em die nöitrali Suechi noch dr Wooret zur Methode gmacht, wo d Gschichtschriibig verpflichtet, wenn si objektiv-wüsseschaftlig will si. Die hütigi Thukydides-Forschig isch aber nid sicher, öb är sälber däm Aaspruch immer grächt worde isch won er si Wärk gschriibe het. Vor allem, wien er d Rolle vom Perikles bim Usbruch vom Peloponnesische Chrieg daarstellt, isch doo und dört aazwiiflet worde. Dr Thukydides sälber het dr Sinn vo sine Ufzäichnige din gsee, dr Noochwält „e Bsitzdum für immer“ z hinderloo. S markantiste Bischbil drfür wien em das glunge isch, isch wien er underschäidet zwüsche de verschidnige churzfristige Aaläss für dr Peloponnesisch Chrieg und de langfristige Ursache, wo
Margarete Steiff ischt a deitsch-eschtreichisch-italienischer Fernseh-Schbiilfilm us-em Jôhr 2005 vom Regisseur Xaver Schwarzenberger, wo d Lebensgschicht vo dr schwäbischa Undrnehmere Margarete Steiff vo dr Oschtalb zom Inhalt hôt. S Drehbuach stammt vo dr Susanne Beck ond em Thomas Eifler. Z Deitschland isch der Film zom erschda Môl am 23. Dezember 2005 uff ARTE ausgschdrahlt wôrra. Federfihrend fir d Produkzioo isch dr Sidweschtrundfunk (SWR) gwäa. Scho en jonge Jôhr erkrankt d Margret Steiff, s Dechterle vo-ma arma Ehepaar z Giinga an dr Brenz, an Kenderlehmong. Des Leida brengt-se abr et drvoo ab, en d Schual zo ganga ond fleißich zo lerna. Ihre Lehrer send beeidruckt vo deam graußa Selbschtbewusstsei, wo des Kend an da Dag legt. Als jonga Frau hôt d Margret Steiff da graußa Wonsch, sich z Wien vom Dr. Werner behandla zo lau, weil se gheert hôt, dass dr sell en Fäll wia bei ehra scho a baar Môl hôt helfa kenna. Ihre Eltra send abr et en dr Lag, d Koschda fir dui Reis en de eschtreichisch Hauptstadt ond dui Operazioo durch dean berihmda Arzt uffzobrenga. Zom Glick fir d Margret ibrnemmt ihr Hoimetgmoind an graußa Doil vo de Koschda. Wia abr dui Behandlong et zom gwenschda Erfolg
Die Olympische Spiil vo dr Antike (altgriech. Ὀλυμπιακοὶ Ἀγώνες: olympiakoi agōnes) si e bedütends Sporteräignis im Altertum gsi und äins vo de vier Panhellenische Spiil. Si häi vo öbbe 880 v. d. Z. bis 393 n. d. Z. alli vier Joor, wenn e Olympiade umegsi isch, im Summer im häilige Wäldli vo Olympia in dr Landschaft Elis uf dr Peloponnes-Halbinsle stattgfunde. Spöötistens im 6. Joorhundert isch d Dradizion ändgültig verschwunde. Die Olympische Spiil vo dr Antike häi kulturell und politisch e riisigi Bedütig ghaa. Si si e politischs Forum gsi, wil s Volk und d Diplomate und politischi Verdräter us alle Däil vo dr griechische Wält sich dört droffe häi. Noch de Perserchrieg häi d Grieche, wo die ganz Zit mitenand ghändlet häi, afo begriffe, ass si e Sümbol bruuche für s Zämmelääbe vo alle Hellene, mit eme Orakel und eme Schiidsgricht. Olympia isch zu däm Symbol worde. Näbe de Wettkämpf het s au Theateruffüerige gee und Underhaltige zwüsche Buude mit Volksfestcharakter wie Uffüerige vo Drumbeeter und Schonglöör. S gmäine Volk het wääred de Spiil in äifache Zältstedt gwoont. Henri Willy Pleket, Moses I. Finley: The Olympic Games. The first thousand years. Chatto & Windus, London 1964. Dütschi Übersetzig: Die
Mit 55 PB bezeichnet mr da erschda beweglicha Schbiilzeigbära vo dr Firma Steiff. Dr Richard Steiff (1877 bis 1939), oiner vo de Neffa vo dr Firmagrindere Margarete Steiff, hôt des Kenderschbiilzeig nôch-em Vorbild vo-ma Braunbära entworfa, wo-nr dômôls em privada Zoo „Tiirgarda Nill“ en Stuegert gseha hôt. Wia-mr vo dr Tipabezoichnong her seha kô, ischt seller Bär 55 cm grauß gwäa ond us-em Gewebematrial Plisch gmacht. Seine Ärm ond Fiaß send mit Bendfäde uffghängt, sodass des Stoffdiirle zemlich beweglich gwäa ischt. Em Jôhr 1903 hôt z Leipzig a graußa Schbiilwara-Messe staddgfonda. Deet hôt dr Richard Steiff au sein Plisch-Bära präsendiirt. De deitsche Eikaifer uff dera Mess hend dean Bära abr kaum beachdet. A amerikanischer Hendler abr ischt voll begeischtret gwäa, wia-nr dean Bära gseha hôt. Drom hôt’r glei älle Ausstellongs-Exemplar uffkauft on noh weidere 3.000 Stick drvoo bschdellt. Drei Jôhr schbätr hôt des Schbiilzeig da Nama „Teddy-Bär“ odr kurz „Teddy“ kriagt, benannt nôch-em amerikanischa Präsidenda Theodore „Teddy“ Roosevelt. D Gschicht vo dr Firma Steiff em playmo-portal S gleiche Thema bei stern.de Dui Zahl „55“ stôht fir d Greeße, dr Buachstab „P“ fir Plisch ond dr Buachstab „B“ fir beweglich.
As Stoa (altgriech. Στοά) wird e filosofischi Schuel bezäichnet, wo groosse Iifluss uf d Kultur vom Oobeland gha het. Dr Naame (griechisch στοὰ ποικίλη – „aagmoolti Vorhalle“) goot uf e Süülehalle uf dr Agora, em Määrtblatz vo Athen, zrugg, wo dr Zenon vo Kition um 300 v. d. Z. Underricht gee het. E bsundrigs Merkmol vo dr stoische Filosofii isch iiri kosmologischi Betrachtigswiis, wo d Wält as Ganzes will erfasse. Es git e universells Brinzip, wo in alle natürlige Fenomeen und Zämmehäng zum Usdruck chunnt. Dr Stoiker as Individuum muess si Blatz in deere Ornig finde und iinee. Für das muess er emozionali Sälbstbeherrschig entwiggle und sis Schiggsaal akzeptiere und mit Hilf vo Glassehäit und Seelerue d Wiishäit aasträäbe. Fragmäntsammlige und Übersetzige Hans von Arnim (Hrsg.): Stoicorum Veterum Fragmenta. 3 Bd. Teubner, Leipzig 1903–1905; Indexband (1924) vom Maximilian Adler. Noochdruck Saur, Münche 2004, ISBN 3-598-74255-X, ISBN 3-598-74257-6, ISBN 3-598-74258-4. Onläin-Version Gsamtdaarstellige Tad Brennan: The Stoic Life. Oxford University Press, Oxford 2005. Malte Hossenfelder: Stoa, Epikureismus und Skepsis. C. H. Beck, Münche 1985, zwäiti Uflaag 1995 (Geschichte der Philosophie, Bd. 3: Die Philosophie der Antike, Bd. 3), ISBN 3-406-30841-4. Brad Inwood (Hrsg.): The Cambridge Companion to the Stoics. Cambridge 2005. Dieter
Dr Epikureismus isch e filosofischs Süsteem, wo sich uf d Leere vom Epikur (öbbe 341–270 v. d. Z.), stützt. Zämme mit dr Stoa, dr Akademii und em aristotelische Peripatos isch er äini vo de vier groosse filosoofische Schuele in dr noochklassische Antike gsi. Dr Epikur isch en Atomist und Materialist gsi, wo die Ideä vom Demokrit übernoo het. Dr Epikureismus het göttligi Intervenzioone abgleent und anstatt vo Aberglaube Erkläärige gsuecht, wo sich uf d Vernumft stütze. Vom Aristippus häi d Epikureer d Idee übernoo, ass d Lust und d Lääbesfröid s höggste Guet isch. Aber si häi glaubt, ass mä für zum d Lust z erräiche, beschäide müess lääbe, müess leere z verstoo wie d Wält funkzioniert und müess siini Wünsch iischrängge. Eso bechiem mä Seelefriide (Ataraxia) und wurd frei vo Ängst und körperlige Schmärze (Aponia). Dr Epikureismus isch zwar e Form vom Hedonismus, wo d Lust zum äinzige Guet an sich erkläärt, aber wil für d Epikureer es s grösste Glück isch, schmärzfrei und äifach z lääbe, underschäidet er sich doch seer vo däm, wo mä im Allgemäine under em Hedonismus verstoot. D Schuel isch zerst im Geegesatz zum Platonismus gstande, het sich spööter aber vor allem mit dr
Dr Peter Stadler (* 11. Novämber 1925 z Züri; † 19. Merz 2012 ebd.) isch e Schwyzer Hischtoriker gsii. Sy Vater Hermann Stadler isch e Dokter z Züri gsii, sy Mueter Marguerite geb. Honegger isch d Schweschter vum Kompenischt Arthur Honegger gsii. Dr Stadler isch vu 1939 bis 1945 uf s Frei Gymnasium z Züri gange un het vu 1945 bis 1952 Gschicht, Dytschi Literaturgschicht un Chunschtwisseschaft an dr Universitete Züri un Göttingen studiert. Är isch anne 1952 z Züri mit dr Arbet «Genf, die großen Mächte und die eidgenössischen Glaubensparteien 1571–1584» promoviert wore, sy Doktervater isch dr Leonhard von Muralt gsii. Anne 1957 het er si mit dr Arbet «Geschichtschreibung und historisches Denken in Frankreich 1789–1871» habilitiert. Dr Stadler het e baar Johr lang an ere Maidlischuel as Lehrer gschafft un het e Stellas Assischtänt ibernuu. Vu 1963 bis 1970 isch er Assischtänzprofässer an dr Universitet Züri gsii, vu 1967 bis 1970 het er as ordetlige Profässer an dr Universitet Gießen glehrt. Ab 1970 isch dr Stadler ordelige Profässer fir Neieri Allgmaini un Schwyzer Gschicht an dr Universitet Züri gsii. Anne 1993 isch er emeritiert wore. Dr Stadler isch as akademische Lehrer z Züri dr Doktervater zue 100 Dissertatione
Dr Richard Steiff (* 7. Februar 1877 z Giinga an dr Brenz, † 30. März 1939 en Jackson em amerikanischa Bundesstaat Michigan) isch dr Neffe vo dr berihmda Schbiilzeigherstellere Margarete Steiff ond sowohl a Erfender wia au a Gschäftsmôô gwäa. Dr Richard Steiff kommt am 7. Februar 1877 z Giinga an dr Brenz uff d Welt. Nôch dr „normala“ Schual bsuacht’r noh en Stuegert d Kunschtgewerbeschual. En dera Stadt gôht’r en seira freia Zeit emmr môl wiidr en da „Nill’scha Tiirgarda“. Dô dren hôt’r’s hauptsächlich uff d Bära abgseha. Stondalang sitzt’r vôr deane ihrem Gehege ond zoichnet vo selle Viicher Skizza uff-nen Block. Wia der Kerle nô 20 Jôhr alt ischt, tridd’r en da Betriib ei, wo vo seira Tande Margret grindet wôrra ischt. Uff Grond vo seine Bära-Skizza entwicklet’r em Jôhr 1902 da so gnannda Steiff-Bära mit dr Bezoichnong „55 PB“ als Schbiilzeig fir d Kender. 1903 fendet en Leipzig a indrnazionala Schbiilzeigmesse stadd. D Firma Steiff präsendiirt deet au ihre nuie Plisch-Bära. An de erschde baar Däg wend de selle abr kaum vo ebbr beachdet. Erscht kurz bevôr dui Messe em Ende zuagôht, kommt a Amerikaner an da Messestand ond kauft älle hondert Ausstellongsstick. Gleichzeidich bschdellt’r noh weitre