rlitschk/wikidir huggingface dataset:
D Freskekapälle isch e Kapälle uf em Friedhof z Birmischtorf i de Schwiiz. Si isch zerscht dr Choor vo de alte paritätische Chile vom Dorf gsi. Wäge de Wandbilder, wo me bim Abbräche vo de Chile im 1937i gfunde hät, isch dä Deil vo dr Chile blybe stoo. Di erscht Chile vo Birmischtorf isch vermuetlech im 12. Joorhundert bout worde. Ugfähr im Johr 1300 het me d Chile um en quadratisch aagläite Chorruum mit 7 Meter Sitelängi erwirteret. Verbunde het me de Choor un d Chile mit eme Triumphboge, wo me bis as End vom 18. Joorhundert het chönne läse druf, dass im August 1440 Bilder uf d Wänd gmoolet worde sind. Sit de Reformation isch d Chile vo de Katholike un de Proteschtante bruucht worde, un irgendwänn het me d Wänd neu übermoolet, wann genau isch aber nöd klar. Will d Chile am Aafang vom 20. Johrhundert für di katholisch Chilegmeind z chly worde-n-isch un di Reformierte si nöd hei welle ganz übernäh, het me z Birmischtorf in de 30er Johr vom 20. Johrhundert zwei noii Chilene boue, di reformiert uf em Bollerai, di katholisch Chile grad näbe de paritätische. Nachdem im 1935 di katholisch Chile isch fertig gsi
Nederlandse Spoorwegen mit d'r Abchürzig „NS“ - das isch holländisch und isch d' Bezäichnig für die niderländisch Ysebahn, wo früehner d Staatsysebahn gsi isch. Ufgrund vum Erschtä Wältchriäg hend sich di zwii gröschte Bahngsellschafte im Land zu-n-ere Zwägggmeinschaft zämetue. Si sind rächtlich vu-n-enand unabhängig blibe, hend aber ä gmäinsame Bahnbetrieb gschtellt. Im Jahr 1938 hend di zwii Gsellschafte - si hend „HSM“ und „SS“ gheisse - zu de Nederlandse Spoorwegen fusioniert - das heisst so vill wi „Niderländischi Schinäwäg“. Am 19. Februar 1993 het d' Regierig d'r Versälbständigung vu d'r Bahngsellschaft zuegschtimmt. Dur das git's sithär käi Subvänziuu mi vu jährlich 450 Milliune Gulde. D' Infraschtrukur isch in dr Hand vu dr Gsellschaft „ProRail“, wu vum Verchehrsminischterium beuufsichtigt wird. Äs handlet sich um äs dichts normalspurigs Ysebahnnetz mit nur gringe Stiigige, dänn z Holland isch bekanntlich ales flach. De Verchehr isch uuftäilt i d Divisiune NS Reizigers, de Personeverchehr, und d' NS Cargo/Railion Nederland, de Güeterverchehr. Für d Schnäll- und d Güeterzüüg werdäd Streggäloggene iigsetzt, und im regionale Personeverchehr chänd Triibzüüg zum Iisatz. D Huusfarbe sind Gälb und Schwarz.
D' Re 460 isch ä Hochläischtigsloggi vu de Schwiizerische Bundesbahne. Schu i de Sibzgerjahr het mer studiert, wie mer chännt ä Hochgschwindigkeitsloggi konschtruiere, doch d' Zyyt isch duezmal nuch nüd riif gsii. S'isch d'r Schwiizerische Loggi- und Maschinefabrigg (SLM) in Winterthur und de Brown, Boveri & Cie in Badä g'lunge, im Uuftrag vu de SBB ä Schnällzugsloggi für 160 Stundekilometer z' buue. Vier Prototype sind im Zwäienachzgi als SBB Re 4/4 IV abglifered wordä. D' Teschtergäbnis sind aber wiitgehend unbefridigend gsii, und so isch's nur bi denä vier Prototype blibe. Nur im Wallis, uf 're schnuergrade Streggi het mer chänne primär mit 160 Stundekilometer fare. D' SBB het vum Parlamänt d'r Uuftrag überchuu, ihres Aagebot z' erwiitere, und das under em Label „Bahn 2000“. Dur das het d' Ziit drängt, die Hochgschwindigkäitsloggi doch nuch z' realisiere. D' SBB het im Füfenachzgi d'r SLM und de BBC d'r Uuftrag ggii, ä Loggi z' konschtruiere, wu cha mit 230 Stundekilometer fare und au bsunders starch isch - vor allem für Schnäll- und Güeterzüüg. Im Sibenenachzgi hend denn d' Bundesbahne aagfange bschtellä. Im Nüünänachzgi het das Konzept au s' Inträsse vu d'r Lötschbergbahn gweggt, so dass d BLS Re 465 entwigglet wordä-n-ischt. Im
D' SBB Re 4/4 IV, die vierti Re 4/4 vu de Schwiizerische Bundesbahne, isch ä Schnällzugsloggi wu cha mit 160 Stundekilometer fare. I de Sibzgerjahr hend d' SBB aagfange, im Uuftrag vum Parlamänt ihres Aagebot z' erwiitere und somit s' Projäkt „Bahn 2000“ in Aagriff z' nii. D' Zyyt isch nuch nüd riif gsi für ä richtigi Hochgschwindigkäitsloggi wu cha mit mindeschtens 200 Stundekilometer fare. Bim violett-gäle Vorortstriebzug SBB RABDe 8/16, wu's uf d'r rächtsuufrite Züriseelinie iigsetzt hend, isch äs eerschts Mal d' Gliichrichtertechnik zum Iisatz choo, het aber denn scho technischi Problem beräitet. D' SBB hend aber gliich d'r Schwiizerische Loggi- und Maschinefabrigg (SLM) in Winterthur und d'r Brown, Boveri & Cie. z' Badä vier Prototype vu d'r künftige Re 4/4 IV in Uuftrag ggii. Zum Gwicht spare het mer sich für ä Konstrukziuu us Liechtstahl entschide. So isch dänn ä äinzelni Loggi 80 Tonnä schwär wordä. Im April 1982 het di eerscht vu allne Re 4/4 IV, d' 10101, im Häitersbärgtunnel ihri Probefahr absolviert. Det het si 175 Stundekilometer erreicht und het denn dur das dörfe mit 160 fare. Das het mer duezmal aber nur im Wallis chänne, uf d'r schnuergraade Schnällzugslinie, und so händ's ihres Iisatzgebiet vor
D' Ge 6/6 II isch ä sächsachsigi Loggi bi d'r Rhätische Bahn. De Buechstabe „G“ isch stellverträtend für schmalspurigi Triebfahrzüg. Zur Bezäichnig gchört ä römisches „2“, will schu ä-n-erschti Ge 6/6 gmacht wordä-n-ischt - das isch ä Krokodilloggi vu d'r gliiche Bahngsellschaft und hüt nüm im Regeldiänscht. Im Achtefüfzgi händ d' Elektrizitätswärch vu d'r Stadt Züri aagfange, d' Chraftwärch im Bergell z' buue. Im Bergell sälber git's kei Ysebahnlinie, doch di Rhätisch Bahn het jedä Tag müese um di tuusig Tonnä Zemänt bis uf Sankt Moritz transportiärä. Das hät mer äläi mit d'r RhB Ge 4/4 I und d'r Krokodilloggi nüm chänne bewältige, also hät's ä nüüi, starchi Loggi bruucht. Di Schwiizerisch Loggi- und Maschinefabrigg (SLM) in Winterthur, d' Brown, Boveri & Cie (BBC) z' Badä und d' Maschinefabrigg Örlike (MFO) hend d'r Zueschlag überchuu, sibä Stugg vu derä nüüä Buukonschtrukzuii z' buue. Zum Stiigige und Gfell besser chänne bewältige, hend's i d'r Mitti äs Glänk überchuu wu mer nur vertikal cha bewegä. I d'r Folg hend di gliiche Hersteller au di erschte zwäi Prototype vu d'r Buuräihe SBB Re 6/6 mit so Glänk uusgschtattet. Di letschti Ge 6/6 II isch im Füfesächzgi in Diänscht gschtellt wordä. Wu d' Chraftwärch
Sils im Domleschg (rätoromanisch Seglias) isch äs Dorf und e Gmaind im Hinterrhytal, gnauer i dr underschte vu dry Talchammere, im Domleschg. Sils lyt gägenüber vu Thusis und gränzt au as Schams mit dr Gmäind Zillis-Räischä. Di andere zwy Nachbergmäinde sind Scharans und Ronggellä. Uf em Gmäindgebiet ligged d Chilche Sankt Cassian, d Burg Baldästäi, d Burgruine Campell und d Burg Ehräfels. Es sältens historischs Objäkt sind die urgschichtliche Felszäichnige vu Carschenna. Z Sils isch äs Chraftwärch vum Eleggtrizitätswärch vu dr Stadt Züri, de Nordoschtschwiizerische Chraftwärch und de Chraftwärch Hinterrhii. Ursprüngli het mer z Sils e rätoromanischi Mundart, Sutselvisch, gschwätzt. No bis 1775 isch d Sprooch in de Chile numme Romanisch gsi, deno isch au uff Dütsch predigt worde. Aa de Schuel isch scho 1838 warschynts numme Dütsch unterrichtet worde. Di letschti Muettersprochleri vum Silser Romanisch isch d Anna Donatz gsi, wo 1835 uff d Wält cho isch un in de 1920er Joor gstorbe isch. 1910 isch si no uff Phonogram uffgno worde. De Gian Gianett Cloetta het 1927 vumene Träffe mit ere berichtet: „No het si mer vo de Joor vo ihrer Chindheit un Jugend verzäält: wie in dere Zit in vilene Familie no Romanisch gredt worde isch, wie
Komárom-Esztergom (IPA: 'koma:rom,ʔɛstɛrgom, ungarndütsche Name: Komorn-Gran) isch e Komitat im Nordweste vo Ungarn. 'S gränzt im Norde an d Slowakei, im Oste an Pest, im Süde an Fejér und Veszprém und im Weste an Győr-Moson-Sopron. De Komitatssitz heißt Tatabánya. Flächemäßig isch Komárom-Esztergom s chleinschte Komitat vo Ungarn; d Bevölkerigsdichti isch aber (noch derre vo Pest) di zweithöchsti. Komárom-Esztergom bstoht uss zwei geografische Deil, de Chleine Ungarische Diefebeni und Transdanubie. S isch vom Ungarische Mittelgebirge prägt, wo vor allem d Bärge Bakony, Vértes-Velencei-hegyvidék und Dunazug-hegység dezüeghöre. De höchst Punkt isch im Pilis-Gebirge uff 710 Meter, de diefst z Dömös an de Donau (108 Meter). Chlima S Chlima isch weniger warm wie in andere Deil vo Ungarn. D Winder sin troche und mild. D Johresmitteltemperatur litt bi 10,5 °C. D Sunne schynt öbbe 2000 Stunde pro Johr, im Gebirge zum Deil numme 1900 Stunde. D Nyderschlagsmängi isch 550-600mm, in de Bärge bis zu 700mm. Gwässer De gröscht Fluss vom Komitat isch d Donau, wo uff 80 Kilometer durch s Komitat fließt. Ihre folgt de Által-ér (42,5km). Di beide gröschte See sin de Palatinus-See z Esztergom und de Öreg-See z Tata. Komárom isch noch em zweite Wältchrieg uss de historische Komitat Komárom und
Fällande isch ä politischi Gmäind im Bezirgg Uschter im Kantuu Züri. Zu Fällande gchöred näbem Dorfchärn au Pfaffhuuse und Bängle. S Gmäindwappe isch identisch mit äm Familiäwappe vu dr Familie Aeppli. De Heiri Aeppli isch ä Vogt z Griifesee gsii und het det im 1424 d Gricht und de Burgschtall erworbe. S Gebiet isch liächt hügelig, zum Teil aber au flach. S het einigi Gaschtstettä, Landwirtschafts- und anderi Chliibetrieb. S Eleggtrizitätswärch vu Züri und di Nordoschtschwiizerische Chraftwärch händ uf dr weschtliche Siite, a dr Dübädorfstrass äs Underwärch. Det isch s nördlech Ändi vo de 380-kV-Läitig Sils-Fällande. S Piet vo de Gmäind umfasst 36,3 % landwirtschaftlichi Flèchi, 27,5 % Wald, 24,3 % Sidligsflechi, 8,1 % Vercheersflechi und 0,9 % Gwässerflechi. Fälande isch zum eschte Mal gnamset worde im Jaar Um 820 als Fenichlanda. Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 De Uusländeraatäil liit bi 20,9 % (Stand 2011). 33,9 % vo de Iiwooner sind evangelisch-reformiert, 27,5 % sind römisch-katholisch (Stand 2011). Bi de Kantonsraatswaale 2011 hät s das Ergebnis ggee: BDP 5,0 %, CVP 5,3 %, EDU 2,4 %, EVP 1,4 %, FDP 15,9 %, GLP 15,5 %, GP 7,9 %, SP 18,1 %, SVP 27,1 %, Suschtigi 1,3 %. Gmäindspresidänt isch de
D'r RABDe 8/16 isch ä Vorortstriebzug vu de Schwiizerische Bundesbahne, wo hüt nüm exischtiert. Vier Prototype sind im 1970 für di Rächtsufrig Züriseeliniä buut wordä. Si hend e Wiiterentwigglig vum SBB RABDe 12/12 dargschtellt wu ebäfalls für diä Liniä vorgseh gsii ischt. Fabriziärt hät si di Schwiizerisch Wagonfabrigg in Schliärä, d' Schindler Waggon in Prattälä, di Schwiizerisch Industrie-Gsellschaft z' Nüühuse am Rhifall und d' Société Anonyme des Ateliers de Sécheron z' Gämf. Im Pflichtäheft isch äs Diänschtgwicht vu 149 Tonnä vorgschribe gsii, und zum das iihalte hend's sich für ä Liächtbuuwiis us Aluminium entschidä. Will sich bim Buue d'r Wagäbode wie-n-e Bananä verboge het, het d'r Zug de Biiname „Chiquita“ überchuu. S' eerscht Mal het mer uf Gliichrichtertechnik gsetzt, was aber zu Problem gfüehrt het. Dur sin violett-gäle Aaschtrich isch er augefällig gsii. (Gliichziitig sind bi de SBB fascht alli Personezüg tannegrüen gsii.) Mängmal het di automatisch Türöffnig nüd funktioniert. Wu im 1992 und im 1993 d' Vorberäitige für d' Bahn 2000 uf Hochtuure gloffe sind, hend Marketingfachlüt vu d'r SBB d' Idee gchaa, em Personenahverchehr ä äinhäitlichi Farbgebig z' verpasse. I derä Ziit hend schu di Nüüe Pändelzüüg und d' Doppelstoggzüg vu d'r Zürcher S-Bahn ä blau-wiisse Aaschtrich gcha,
Dr Joseph Rossé (* 26. Aügüscht 1892 z Montreux-Vieux (Alt-Menschtral), † 24. Oktober 1951 z Eysses) isch e strittbare Katholik, e regionalischtische Politiker, e Deputiärte vu dr franzesische Nationalversammlung, e Journalischt un e Verleger gsii. Dr isch unter dr franzesische Herrschaft wäge sinem Iidräte firs Elsiss verfolgt wore un het sibe Johr in Gfängnisser un Zuchthiiser zuebrocht. Unter dr naziditsche Herrschaft isch er hofiärt, reglemäntiärt un zum Schluss verfolgt wore. Dr het in e Hüffe Mänsche gege d Nazi gholfe. Si Alsatia-Verlag isch mit sinene chrischtlige Publikatione e Bollwärk gege dr nationalsozialischtisch Geischt gsii. Im e Zuchthüüs z Eysses im franzesische Département Lot-et-Garonne isch er mit 59 Johr gstorbe. Dr Joseph Victor Rossé isch am 26. Aügüscht anne 1892 z Montreux-Vieux (elsässisch: Alt-Menschtral; ditsch: Altmünsterol) uf d Wält kumme. Montreux-Vieux isch e Zipfel vum franzesische Sprochrüüm, wu ins Elsiss (dertemol: Reichsland Elsass-Lothringen) niiragt. Si Familiä het in eifache Verhältnis gläbt; si Vatter Joseph isch Beck gsii, si Mueter isch d Eugénie geb. Spielmann gsii. S Rossés hän 13 Kinder gha. In däm Dorf im Sundgaü isch er aü bis zum 14. Läbensjohr (= 1906) in d Schuel gange. Mit dr Hilf vu sinem Lehrer het er kenne e staatligs Stipendium
De Kanton Züri isch e Kanton vo de Schwyz. Er hät öppis über anderthalb Milioone Ywoner und isch de Kanton mit de mäischte Ywoner vom ganze Land. Syni Hauptstadt isch d Stadt Züri. De Kanton Züri lyt im Norde vo de Schwyz. De hööchscht Bäärg isch s Schnebelhorn im Südoschte mit 1291 m., de tüüffscht Punkt lyt bi Weiech im Nordweschte uf 330 m. De Kanton ghöört zum grööschte Täil zum Mittelland, aber im Südoschte isch er scho voralpin. D Hauptgwässer sind de Zürisee, d Limet (oder elter: de Limig), dänn d Glatt, d Tööss, d Thur. Zmäischt nu en Gränzfluss isch de Rhy, und ganz en Gränzfluss isch d Rüüss. Di histoorisch-geograafische Landschafte sind s Gibiet links und rächts vom Zürisee mit de Stadt, s Limettaal, s Underland, s Wyland, d Gäged um Wintertuur, s Oberland und s Chnoonaueramt (oder Säuliamt). As offizielli Planigsregioone gits dezue na s Furttaal und s Glatttaal, und s lingg und s rächt Seeufer ghäissed Zimmerbäärg reschpäktiv Pfanestiil. Di offiziell Spraach isch Hoochtüütsch, aber me redt im grööschte Täil vom Kanton Züritüütsch, en hoochalemanische Dialäkt. Ganz im Norden aber redt me scho Oschtschwyzer Tialäkt. Züri isch es Zäntrum vo de Reformation gsy, da händ
Dr Johannes Spörl (am 5. September 1904 z Münche uf d Wält cho; dört au gstorbe am 19. April 1977) isch e dütsche Historiker, Mitgliid vo der Quickborn-Bewegig und Herusgäber vom Historische Johrbuech vo der Görresgsellschaft gsi. Dr Spörl het z Münche und z Bonn Gschicht studiert und d Habilitation z Friiburg im Briisgau bim Philipp Funk gmacht. Vo 1934 bis 1940 isch er Privatdozänt z Friiburg gsi. Noch em Militärdienst und dr Chriegsgfangeschaft isch er vo 1947 Professor z Münche gsi. 1950 isch er z Friiburg zum Honorarprofessor ernennt worde. 1953 - 1954 und 1969 - 1970 isch er Dekan vo der Philosophische Fakultät z Münche gsi. In der Görresgsellschaft isch er vo 1949 Leiter vo der historische Sektion und vo 1952 a Vizepräsident gsi. Er isch en änge Fründ vom Romano Guardini gsi und het zum Friiburger Kreis um ä Karl Färber ghört. Grundformen mittelalterlicher Geschichtsanschauung. Studien zum Weltbild der Geschichtsschreiber des 12. Jahrhundert 1935 J. S. (Hg.): Bernhard von Clairvaux. Die Chimäre seines Jahrhunderts 1953 J. S. (Hg.): Historisches Jahrbuch der Görres-Gesellschaft (1937-1977, Unterbrechig im Zweite Wältchrieg) Clemens Bauer, Laetitia Boehm und Max Müller (Hgg.): Speculum historiale. Geschichte im Spiegel von Geschichtsschreibung und Geschichtsdeutung. (FS Spörl) Freiburg
Dr Karl Färber (* 18. April 1888 z Röhlige bi Ellwange; † 5. April 1979 z Friiburg im Briisgau) isch e Redakteur und e Publizist gsi. Si Name stoht in Verbindig mit em Friiburger Kreis, em „Färber-Kreis“, spöter het men em au „Reinhold Schneider-Kreis“ gsait, as Gmeinschaft vo verschiidene katholische Intellektuelle in der Ziit vom Nationalsozialismus und der junge Bundesrepublik. Dr Färber het zerst Theologii z Tübinge studiert, spöter Philosophii und Kunstgschicht z Münche. Vo 1919 bis 1924 isch er Chefredakteur vo der Augsburger Postzeitung gsi, vo 1925 bis 1936 Chefredakteur vo der Freiburger Tagespost. Vo 1930 bis 1933 isch er für die Dütschi Zentrumspartei z Friiburg Stadtrot. Vo 1940 bis 1943 isch er Südwest-Korrespondent vo der Frankfurter Zeitung, vo 1943 bis 1945 Korrespondent vo der Kölnische Zeitung und vo 1949 bis 1974 Chefredakteur vom katholische Wocheblatt Der christliche Sonntag gsi, wo sit 1967 bis hüte under em Titel Christ in der Gegenwart erschiint. Vo 1974 bis 1979 isch er ihre Herusgäber gsi. Er isch 1979 gstorbe. Dr Karl Färber isch mit dr Ruth-Ellen Färber, geb. von Mitterwallner (1896–1984) verhürotet gsi. 1958 isch em der Titel Dr. theol. h.c. vo dr Universität Friiburg ge worde, 1959 s Grosse Verdienstchrüz vom
Wikibooks [vɪkiˈbʊks], friehner Wikimedia Free Textbooks Project und Wikimedia-Textbooks, isch e Schwösterprojäkt vo de Wikipedia und de Projäkt vo de Wikimedia Foundation. 'S isch am 10. Juli 2003 agfange worre. Sit em 21. Juli 2004 hön di dütsch- und anderschtsprochigi Editione ihri eigeni Subdomain. S Projäkt stellt e Sammlig vo freie Lehr-, Sach- und Fachbiecher dar, wo in de Zämmearbet vo de Nutzer erstellt werre, ähnlig wie bi de Wikipedia. Des heißt, dass jeder e Kapitel bearbeite, indëm er uff "Bearbeiten" klickt. Alli Biecher uff Wikibooks stönn under de GNU-Lizänz für freii Dokumentation. Dodemit chönne Biecher genau wie d Wikipedia-Artikel beliebig überarbeitet und verbreitet werre, solang d Ursprungsautore gnännt werre. S Alemannisch Wikibooks isch am 2. Jänner 2007 gründet wore un im April 2008 noch eme Bschluss vo de Alemannische Gmeinschaft mit dr Alemannische Wikipedia, em Wiktionary, em Wikiquote un em Wikisource verschmulze wore. Hite isch s Alemannisch Wikibooks as Alemannischi Biecherei e eigene Namenruum innerhalb vo dr Alemannische Wikipedia. Wikibooks: Dütschi Hauptsite — Lern- und Lehrmaterialie www.wikibooks.org – Internationals Wikibooks-Portal Commons: Wikibooks – Sammlig vo Multimediadateie Über Wikibooks uff de.wikibooks
D Arbetsgmeinschaft um e Erwin vo Beckerath isch e private Kreis vo liberale dütsche Ökonome gsi, wo 1943 und 1944 konspirativ Konzept für e Wirtschaftsornig für d Ziit noch em Zweite Wältchrieg entworfe hai. D Gedanke vo dere Gruppe hai noch em Chrieg d Konzeption vo der Soziale Marktwirtschaft beiiflusst. D Tätigkeit vo der Arbetsgmeinschaft Volkswirtschaftslehr, wo zu der Klass IV vo der Akademii für dütschs Rächt ghört het und vom Jens Jessen gleitet worden isch, isch im März 1943 as „nicht kriegswichtig“ iigstellt worde. Druf het die Arbetsgmeinschaft inoffiziell witer gschafft, und dr Name vom bisherige Vorsitzende zur Bezeichnig gwehlt. D Arbetsgmeinschaft Erwin vo Beckerath isch vo ihre Mitgliidern au „Freiburger Kreis“ gnennt worde, wil d Sitzige in der Regel z Friiburg i. Br. stattgfunde hai. Spöter het me dr Kreis in der Gschichtsschriibig genauer as dr „Dritt Freiburger Kreis“ bezeichnet; er sött aber nit mit em sogenannte Friiburger Kreis vo der FDP verwächslet wärde. S Ziil vo der Arbetsgmeinschaft isch s gsi, e Wirtschaftsornig für d Ziit noch em Zweite Wältchrieg z entwärfe. Die zahlriiche Dokumänt vo ihrer Tätigkeit si erst im Johr 1986 usege worde. Abgseh vom Vorsitzende Erwin von Beckerath hai in däm Kreis drei Friiburger
D Wikinews sin e Wikimedia-Projäkt für di gmeinschaftligi Erstellig vo-n-re freie und neutrale Nochrichtequälle. S Projäkt ermögligt's jedem Internet-Nutzer, Nochrichte zu me breite Themechreis z veröffentlige. Dodezüe setzt's wie sini Schwösterprojäkt Wikipedia, Wiktionary, Wikibooks, Wikiquote, Wikispecies und Wikisource d Wiki-Software MediaWiki y. S Projäkt wott d Idee vom Bürgerjournalist (au Graswurzel-Journalismus) verbreite. Au in Länder mit de Prässfreiheit schwäche Sparzwäng in Redaktione, Kungelei, Abflachig vo Inhalt under anderem wägem Blick uff Werbeynahme und Yschaltquote etc. herchömmlige, kritische Journalismus. Unabhängigi Journaliste und Laie, vo journalistisch dätig sin, chönne dezüe bytrage, Informatione bereitzstelle, wo nit de Zwäng vom Mainstream underworfe sin. Mänki Befürworter nämme a, dass d Wikinews vor allem in Länder mit weniger Prässfreiheit wie zum Bispyl z China, im Iran oder z Tunesie e wertvolli Berycherig zu de kommerziälle Präss darstelle wird, wo staatlig glänkt wird, wenn dört d Internetabieter de Züegang zu de Wikinews-Site nit sperre. Ob sich s Wikinews allerdings ähnlig erfolgrych entwickle cha wie d Wikipedia, isch no offe. Aktuäll wird s Projäkt nit als alternativs Nochrichtemedium wohrgnoh, wyl di meiste Artikel bi de Wikinews Agenturmäldige und Artikel vo etablierte Nochrichtemedie als Quälle verwände. Säll underscheidet d Wikinews zimlig vo de OhmyNews, wo z Südkorea vyl bewegt
D' Ysebahnlinie am rächte Züriseeufer isch uf ä-n-Iniziative vum Chaschper Wetli, eme Ysebahn- und Kantuusäschiniör buut und am 12. März 1894 eröffnet wordä. Am 30. April 1871 isch d' Gsellschaft für d' Begründig vu-n-ärä rächtsufrige Züriseebahn entschtande. Das het aber nüd patet - diä nüü Gsellschaft het nur d' Bahnschwellä glifärät und ales andere het di schu lang exischtänti Schwiizerisch Nordoschtbahn übernoo. As isch di gliichi Bahngsellschaft gsi, wu am aafang „Nordbahn“ gheisse het und schu d' Spanisch-Brötli-Bahn betribä hät. D' Buuarbete sind aber dänn no nur schleppend voraa chuu. I d'r Stadt isch ä diräggti, underirdischi Verbindig i Hauptbahnhof vorgseh gsii. Det sind aber Chällerrüümlichkeite in Wäg chuu. Ä Huusbsitzer isch vor Bundesgricht ggange und händ det rächt überchuu. Am 12. März isch di 30,3 Kilometer langi Liniä vu Züri-Stadelhofe bis Rapperswil gschtande. Für d' Fortsetzig in Hauptbahnhof hend's ä Liniäfüehrig dur s' Lättequartier etabliert - mit em Bahnhof Züri-Lätte wu am 1. Oktober 1894 eröffnät wordä-n-ischt und hüt nüm exischtiert. Am 15. Mai 1926 sind's uf d'r Liniä Züri-Mäilä-Rapperschwil au mit d'r Fahrläitig fertig wordä. Näb de tannegrüenfarbige Personezüg vu de Schwiizerische Bundesbahne sind vor alem di dunkelrote RABDe 12/12, aber au d' RABDe 8/16 s' Erschiinigsbild vu
Nauru nɑːˈuːruː isch e Inselstaat mit rund 13.000 Yywohner. D Republik isch no dr Flechi un dr Yywohnerzahl dr drittchleischt Staat vu dr Äärd. Nauru lyt im Pazifische Ozean un bstoht us dr glyychnamige Koralleinsle, wu zu dr Inselwält vu Mikronesie ghert, un dr Hohheitsgwässer im Umkreis vu 12 Seemyyle, wu au zum Staat ghere. Dr Inselstaat gränzt im Weschte an di Federierte Staate vu Mikronesie, im Norde an dr Inselstaat vu dr Marshallinsle, im Oschte an dr Inselstaat Kiribati un im Side an dr Inselstaat vu dr Salomone. D Yywohner vu Nauru hän langi Zyt vum Abböu vu dr ryyche Phosphatbständ chenne läne. Wu die z Änd gange sin, het sich zeigt, ass dr Staat un di meischte Burger d Gwinn nit zuechumftsicher inveschtiert gha hän. Nauru, wu in dr Zyt vum Phosphatabböu no s hegscht Pro-Chopf-Yykumme wältwyt gha het, isch noch em vollständige Abböu vu dr einzige Ressurse allmeh verarmt. Dr Staat stoht no Glaiberforderige vor em Bankrott un vor em Verluscht vu dr Uuabhängigkeit, wel dr Yyfluss vu Auschtralie allmeh zuenimmt. D Suveränitet vu Nauru isch deilwyys unter Velkerrächtler scho lenger umstritte, wel Auschtralie Ufgabe in dr Ussepolitik un di militerisch Verdeidigung ibernimmt. Nauru isch vum Dezämber
D'r RABDe 12/12 isch ä driitäilige Vorort-Triebzug vu de Schwiizerische Bundesbahne. I d'r Mitti isch ä Erschtklasswagä mit 'me Stromabnähmer und 'me Gepäckabteil. D' SBB hend de Schindler Waggon in Prattele, de Flug- und Fahrzugwärch Alterhii, de Brown Boveri z' Badä und d'r Société Anonyme des Ateliers de Sécheron z Gämf d'r Zueschlag für diä Buukonschtukziuu ggii. Im Ganze 20 Äinhäite sind für d' Ysebahnliniä Züri-Mäilä-Rapperschwil vum 1965 bis zum 1967 buut wordä. Si sind nüd wiä susch bi de Personezüüg vu de SBB üeblich tannegrüen gsii, sondern dunkelrot. So händs's s' Erschiinigsbild vu ihrer Stammliniä prägt. Si sind mängmal au uf d'r Liniä Züri-Uschter-Rapperschwil, am linggä Züriseeufer oder zwüsche Rapperschwil und Linthel zum Iisatz chuu. Ussergwöhnlich isch gsi, ass alli 12 Achse au Aatriebsachse gsii sind. So isch ä bsunders schnälli Beschlüünigung möglich gsi. Dur das hend diä Züüg de Biiname „Mirage“ überchuu, will zur gliiche Ziit s' Jagdflugzüg „Dassault Mirage“ für d' Schwiizer Armee konschtruiert wordä-n-ischt. Im 1996 händ di 18 nuch vorhandene Zugsäinhäite ä Hauptrevisiuu überchuu. Das bedüüted, ass si in ihri Beschtandttäil zerläit und überholt wordä sind. Dänn händ's nach em nüüä Nummäräschema d' Bezäichnig „RABDe 510“ mit de Wagänummärä 510 000-510 017 überchuu, doch das