rlitschk/wikidir huggingface dataset:
S blaui Wunder (schriftdütsch: Das blaue Wunder; rumantsch: il miracul blau) isch en Aktion vom Bündner Ernst Bromeis, wo zum Ziil het, de Wärt vom Element "Wasser" z verdütliche und di verschidnige Intresse am Wasser uf ein Nenner z bringe. Mit em blaue Wunder wot de Initiator de Mönsche es Gschpüri für di Einzigartigkeit vom Wasser gäh. Wasser, wo-n-es unverzichtbars Nahrigsmittel isch, für d Energiigwinnig bruucht wird, für Schport und Tourismus. All di Interesse sotte, zämme mit de Ökologie, fürenand Verschtändnis ha und enand ergänze schtatt konkurenziire. De Ernst Bromeis-Camichel het im Johr 2008 meh wi 200 See im Kanton Graubünde durchschwomme. Au de Wäg zwüsche de See het de Ernst Bromeis numme us eigener Chraft bewältiget, z Fuess oder mit em Velo. Er isch von ere Fotographin begleitet worde und s Bündner Tagblatt het vo sine Aktion immer wider aktuell brichtet. Au uf Radio e Televisiun Rumantscha isch über ihn brichtet worde. Um s Wasser nöd numme de Bündner sondern allne Schwiizer nöcher z bringe, het s blaui Wunder im 2010 in de ganze Schwiiz schtatt gfunde. In allne 26 Kantön het de Ernst Bromeis-Camichel jewils de gröschti See durchschwomme. Am 1. Juli hät er sini Reis am Rütli
Fellbach isch a Stadt z Bade-Wirttebärg, an dr nordeschtlige Stadtgränze vu Stuegert. Si isch no dr Chreisstadt Woeblinge di zwotgrescht Stadt vum Rems-Murr-Chreis un bildet zämme mit Woeblinge ne Mittelzäntrum fir d Umlandgmeine. D Yywohnerzahl vu Fellbachs het scho aafangs 1950er Johr d Gränze vu 20.000 iberschritte, dodermit het d Stadt glyy dr Status vun ere Große Chreisstadt iberchuu, wu d bade-wirttebärgisch Gmeindsornig in Chraft drätten isch am 1. April 1956. Fellbach lyt im Side vum Neckerbecki uf ere Hochflechi zwische Necker un Remsdal an dr nerdlige Uuslaifer vum Schurwald (do lige dr Kappelberg mit 469,0 m un dr Kerne mit 513,2 m). S Stadtgebiet goht im Norde bis in s sognännt „Schmidener Feld“. Die Stedt un Gmeine gränzen an d Stadt Fellbach (im Uhrzeigersinn vu Oschte uus): Woeblinge und Kerne (bodi Rems-Murr-Kreis), Stuegert (Stadtchreis) un Remseck (Landchreis Ludisburg) D Stadt Fellbach bstoht us dr Chärnstadt un dr zwe Stadtdeil Schmide (am 1. Jänner 1973 yyglideret) un Effenge (am 1. April 1974 yyglideret), wu dervor sälbschtständigi Gmeine gsi sin un hite fascht zämmegwagse sin. In dr einzelne Stadtdeil wäre deilwyys Wohnblätz mit eigene Nämme unterschide, wu d Gränze aber zmeischt nit gnau feschtgleit sin. Uf em Baan vu dr Stadt
De palatali Approximant isch en Luut vo dr mänschliche Sprooch. Er chùnt in zirka 85% vo de Sprooche vo dr Wält vor. S Zeiche im IPA defür isch [j]; im Alemannische schryybt mer en meischt au mit <j> wie im Wort “jung”. Es isch en Approximant, er wird ohni Verschlùss oder Engi im Muul bildet. De Artikulationsort isch palatal; d Zùng duet sich em harte Gaume aanööchere. D Phonation isch stimmhaft; derwyylscht er produziert wird, vibriere d Stimmbänder. Es isch en orale Konsonant; d Lùft goot dur s Muul usse. Es isch en egressive Konsonant; er wird allei dur s Usstoosse vo Lùft mit de Lunge ùn em Zwerchfell erzüügt, wie die meischte mänschliche Sproochluut. Ladefoged, P., Meddieson, I. The Sounds of the World's Languages. Blackwell Publishing. Malden, MA (USA). 1996. pp. 322 Carbonell, Joan F.; Llisterri, Joaquim (1992), "Catalan", Journal of the International Phonetic Association 22 (1-2): 53–56 Jassem, Wiktor (2003), "Polish", Journal of the International Phonetic Association 33 (1): 103–107 Merrill, Elizabeth (2008), "Tilquiapan Zapotec", Journal of the International Phonetic Association 38 (1): 107–114
Albstadt isch a Stadt im Side vu Bade-Wirttebärg uf dr Schwebische Alb, eppen uf halbem Wäg zwische Stuegert un em Bodesee. Die Stadt isch 1975 im Ramme vu dr Gebietsreform nej bildet wore. Albstadt isch di grescht Stadt im Zollerealbchreis un bildet a Mittelzäntrum fir d Umlandgmeine. Bi ihre Grindig isch si zuen ere Große Chreisstadt ghobe wore, di frijer Stadt Ebenge isch scho syt em 1. Augschte 1956 Großi Chreisstadt gsi. Mit dr Nochbergmei Bitz het d Stadt Albstadt a Verwaltigsgmeinschaft veryybart. Albstadt lyt uf dr Sidweschtalb, an dr Nordweschtgränze am Albtrauf in dr Däler vu dr obere Eyach un ihre Zuefliss un dr Schmiecha. D Eyach het ihri Quälle nerdlig vum Stadtdeil Pfeffenge, fließt derno no Side dur Margrethause un Lautlenge, wu dr Fluss no Weschte goht, dur dr Stadtdeil Laufe fließt un schließli s Stadtgebiet verlosst in Richtig Balenge, voreb er z Starzach in dr Necker mindet. D Schmiecha het ihri Quälle nordweschtli vum Stadtdeil Onschtmettenge, fließt derno zerscht no Oschte uf Onschtmettenge, derno no Side dur d Stadtdeil Dailfenge, Druchtelfenge un Ebenge, dno no Sidoschte un verlosst s Stadtgebiet in Richtig Simmerenge. In syym Unterlauf heißt dää Fluss Schmeie, är mindet bi Inzigkofe in d Doene.
De stimmlosi labiodentali Frikativ isch en Konsonant vo dr mänschliche Sprooch. S Zeiche im IPA, ùn au de Buechstab im latiinische Alphabet, defür isch [f]. Imene Deil Dialäkt im Alemannische git es zwo Variante vo däm Luut, e Fortis ùn e Lenis. Bstimmti Dialäkt, bsùnders im Niideralemannische ùn Schwööbische hen aber au nùmme de Lenis-Luut. Es isch en Frikativ; es wird e Engi im Muul bildet, wo de Lùftstrom duredrùggt wird. De Artikulationsort isch labiodental; d Ùnterlippe bildet mit de Zään e Engi. D Phonation isch stimmlos; derwyylscht er produziert wird, vibriere d Stimmbänder nit. Es isch en orale Konsonant; d Lùft goot dur s Muul usse. Es isch en egressive Konsonant; er wird allei dur s Usstoosse vo Lùft mit de Lunge ùn em Zwerchfell erzüügt, wie die meischte mänschliche Sproochluut. Thelwall, Robin (1990), "Illustrations of the IPA: Arabic", Journal of the International Phonetic Association 20 (2): 37–41 Dum-Tragut (2009:18) Carbonell, Joan F.; Llisterri, Joaquim (1992), "Catalan", Journal of the International Phonetic Association 22 (1-2): 53–56 Gussenhoven, Carlos (1992), "Dutch", Journal of the International Phonetic Association 22 (2): 45–47 Jassem (2003:103) Cruz-Ferreira, Madalena (1995), "European Portuguese", Journal of the International Phonetic Association 25 (2): 90–94 DEX Online: [1] (Site
Fildorsdadd isch a Graosa Graessdadd en dor Midde vo Bada-Wirddabärg, ogfär 15 km sidlich vom Zendrum vo Sduagord. Wia dor Nãma ãdeided, leid-se zendral uff de Fildra. Zsẽma mid de båede Nåchborsdedd Laefäda-Ächdordeng ond Osdfildra bilded Fildorsdadd a sdarg bebauds Siidlongsgebiid. Älle drei Sdedd send 1975 em Rãma vo dor bada-wirddabärgischa Gmaenderefom endsdanda. Haed isch Fildorsdadd mid saene 46.000 Aewonor (2018) nåch Essleng d zwåedgraesda Sdadd em dichd besiidlda Landgraes Essleng. Fildorsdadd leid uff middlora Filderhaochfleche uff 327 bis 474 m Haeche. Diräddg sidlich vom Sdadddåel Pladdahardt ['bladɐha:rd] fangd dor Naturpark Scheebuach ã. Vo de haechor glagenen Dåel vo Fildorsdadd hådd-mor on Ausbligg uff d Schwäbischa Alb, wenn ed irgend a Bebauong dor Bligg vorsberra duad. Nåchborgmaendena send (em Uhrzaegor, em Norda ãgfanga): Sduagord (Sdaddgraes), Nuihausa, Wolfschluaga ond Åechdaal (älle Landgraes Essleng), Waldabuach (Landgraes Bebleng) ond Laefälda-Ächdordeng (Landgraes Essleng). Fildorsaddd leid diräggd an dor A 8 Sduagord-Ulm ond am Flughafa Sduagord-Ächdordeng mid dor Fildormässe diräggd dornäaba. Middla durch Fildorsdadd durch fird d B 27 Stuagord-Dibeng, als Schnällsdråß uff dor ganza Sdregge viirsburich ausbaud. Dui hervorragenda Vorkehrslag hådd abor ao zur Folg, dass-s en Fildorsadadd sälbsd naachds nia wirglich ruich isch. Mid dor S-Bã S 2 ond S3 kã-mor vom Sdadddåel
Mit em Begriff Patois (französischi Ussprooch: [patwa]) meint mer im Französische pejorativ e Sproochform, wo nit standardisiert, regional begränzt ùn als sozial minderwärtig aagsänne wird. Des chönne d Dialäkt vo der Langues d'oïl oder aber Sprooche wie s Bretonische oder Elsässisch sy. De Begriff isch z Frankrych arg negativ bsetzt ùn betoont, dass d Sproochform uugschryybe, rùggständig, büürlich, bschränkt bis minderwärtig syg. Im Änglische wird de Begriff relativ wärtfrei für en Dialäkt bruucht. In dr Schwyz wärde mit Patois – in aller Regel au wärtfrei – die lokale urtümlige Dialäkt in dr Romandie bezeichnet. Zum Byspil werde die frankoprovenzalische Mùndarte vùm Frybùrgerland als Frybùrger Patois bezeichnet. D Bedütig vùm Wort isch im Französische allerdings nit ganz klar, ùn cha vo abschätzig wie obe bschriibe, bis zue eme neutrale Begriff für en regionale Dialäkt goo. Für viili Sprecher vo dänne Sprooche isch patois au eifach d Sälbschbezeichnig vo ihrem Dialäkt. In der Normandie sait mer emene Sprecher vùm Normännische zum Byspil patoissant. Im Greyerzerland im Kanton Frybùrg heisst di lokali Vereinigùng vo Sprecher vùm Frankoprovenzalische Lè patêjan de la Grevîre, ùn patois oder patê isch di normali Bezeichnig für di lokali Sprooch. Des zeigt sich au in de Definition vùm Wort
De stimmlosi bilabiali Plosiv isch e Konsonant vo dr mänschliche Sprooch. Er chùnt in de meischte Sprooche vo dr Wält vor; zue de Ussnaame ghört zum Byspil s Kanien'keha. Im Arabische git es au kei /p/, defür aber en /b/. S Zeiche im IPA defür isch [p]. In de alemannische Dialäkt chùnt de Luut als Lenis, Fortis ùn behuucht vor. De Lenis-Luut wird allerdings meischt als Stimmhafter bilabialer Plosiv bhandlet ùn transkribiert. Es isch en Verschlùssluut; dr Lùftstrom im Muul wird ganz blockiert ùn deno wird d Lùft ùff eimool dur s Muul abgloo. De Artikulationsort isch bilabial; er wird mit de Ùnter- ùn Oberlippe zämme artikuliert. D Phonation isch stimmlos; derwyylscht er produziert wird, vibriere d Stimmbänder nit. Es isch en orale Konsonant; d Lùft goot dur s Muul usse. Es isch en egressive Konsonant; er wird allei dur s Usstoosse vo Lùft mit de Lunge ùn em Zwerchfell erzüügt, wie die meischte mänschliche Sproochluut. Dum-Tragut (2009:17) Gussenhoven, Carlos (1992), "Dutch", Journal of the International Phonetic Association 22 (2): 45–47 Rogers, Derek; d'Arcangeli, Luciana (2004), "Italian", Journal of the International Phonetic Association 34 (1): 117–121 Okada, Hideo (1991), "Phonetic Representation:Japanese", Journal of the International Phonetic Association 21 (2): 94–97
De stimmhafti bilabiali Plosiv isch e Konsonant vo dr mänschliche Sprooch. S Zeiche im IPA defür isch [b]. In de Alemannische Dialäkt chùnt de Luut eigetli nit vor, wyl es im Alemannische kei stimmhafti Obstruente git. Es git im Alemannische aber e Lenis-Luut [b̥] wie im Wort „Büebli“, wo äänlig isch ùn au meischt mit däm Zeiche transkribiert wird. Es isch en Verschlùssluut; dr Lùftstrom im Muul wird ganz blockiert ùn deno wird d Lùft ùff eimool dur s Muul abgloo. De Artikulationsort isch bilabial; er wird mit de Ùnter- ùn Oberlippe zämme artikuliert. D Phonation isch stimmhaft; derwyylscht er produziert wird, vibriere d Stimmbänder. Es isch en orale Konsonant; d Lùft goot dur s Muul usse. Es isch en egressive Konsonant; er wird allei dur s Usstoosse vo Lùft mit de Lunge ùn em Zwerchfell erzüügt, wie die meischte mänschliche Sproochluut. Thelwall (1990:37) Dum-Tragut (2009:13) Gussenhoven, Carlos (1992), "Dutch", Journal of the International Phonetic Association 22 (2): 45–47 Rogers, Derek; d'Arcangeli, Luciana (2004), "Italian", Journal of the International Phonetic Association 34 (1): 117–121 Carbonell & Llisterri (1992:53) Cruz-Ferreira, Madalena (1995), "European Portuguese", Journal of the International Phonetic Association 25 (2): 90–94 Jassem (2003:103) Padgett, Jaye (2003), "Contrast and Post-Velar
De stimmlosi glottali Frikativ isch en Konsonant vo dr mänschliche Sprooch. S Zeiche im Internationale Phonetische Alphabet defür isch [h], wie au de Buechstab im latyynische Alphabet. Im Alemannische wird de Luut au mit <h> gschriibe, wie im Wort „Huus“. Trotz dass de Luut als „glottale Frikativ“ bezeichnet wird, isch de Luut weder en richtige Frikativ, noch isch glottal als Artikulationsort e bsùnders träffendi Bschryybig. Träffender isch viilmool e Definition als stimmlose Vokal. In viile Sprooche git es de Luut nit, wie zum Byspil in fascht allene Dialäkt vùm Französische, wo de Buechstab <h> nie ussgsproche wird. Es wird traditionel als en Frikativ bschriibe. Tatsächli wird in de meischte Sprooche aber niene im Muul e Engi bildet. Wäge däm meint mer hüt inzwüsche, dass de Luut bloss ei artikulatorischs Merchmool het: dass er stimmlos isch. De Artikulationsort wird viilmool als glottal definiert. Tatsächli aber chönne d Artikulatore alli möglichi Positione yynee, ohni dass d Luutqualität sich duet verändre. D Phonation isch stimmlos; derwyylscht er produziert wird, vibriere d Stimmbänder nit. Es isch en orale Konsonant; d Lùft goot dur s Muul usse. Es isch en egressive Konsonant; er wird allei dur s Usstoosse vo Lùft mit de Lunge ùn em
Schlettstàdt ìsch a frànzeesche Stàdt ìm Arrondissement Sélestat-Erstein (Kanton Schlettstàdt) im Unterelsàss (Bas-Rhin). As lìegt ìn dr Mìttla vum Elsàss, àm Ìll entlàng. Do ìsch ungfahr d Sprochgranza zwìscha Unterelsassisch ìm Norda un Owerelsassisch ìm Süda. Schlettstàdt lìegt ìn dr Mìttla vum Elsàss, 22 km ìm Norda vu Colmer un 47 km ìm Süda vu Stroßburg, un uf dr lìnka Sita vu dr Ìll. D Vogesa sìn nìt wit, àwer Schlettstàdt ìsch ìn dr Ewena (sina Heecha geht numma vu 165 bis 184 m). Dr Tunnel Maurice Lemaire (aui bekànnt unterm Nàma Tunnel vu Sainte Marie-aux-Mines) verbìndet d Gegend àn d Lothrìnga. Ìn dr Neecha fìndet ma dr Ìllwàld, a Nàturpark wo bi da greeschta àgschwemmta Wald ìm Frànkrìch zehlt. Do fìndet ma uf 1500 ha großa Baim un vìel Sorta Tiarer, wia Dàmwìlda. Ìn dr Legand noh, ìsch d Stàdt grìnda worra durch a Rìes wo "Sletto" gheißa hàt. Do kummt dr Nàma "Schlettstàdt" har. Ìn dr Merowìngischa un Kàrolinginscha Zit ìsch Schlettstàdt a Besìtz vu da Keenig gsìì. 's ìsch a kleina Siedlung gsìì.D erschta Kìrch ìsch bàuia worra àn dam Ort wo jetzt d Sànkt-Georg Kìrch steht. Vum XI.Johrhundert àb, gheert Schlettschàdt ìn dr Hohenstaufen Fàmìlia. D
De stimmhafti velari Frikativ isch en Luut vo dr mänschliche Sprooch. S Zeiche im Internationale Phonetische Alphabet defür isch ɣ. Mer muess uffpasse dass mer des Zeiche nit mit ɤ verwäggslet, wo im IPA für e Vokal stoot. Im Alemannische gits de Luut eigetli nit. Allerdings wird d Lenis vum /x/ wie im Hochalemannische Wort „churz“, zum Deil mit däm Symbol transkribiert. E andri Transkriptionsmöglichkeit isch x für de Lenis, un xː für de Fortis. S Wort „Chuchi“, wo de Lenis un de Fortis Luut beidi vorchömme, wird also je nooch däm als [ˈɣ̊uxi] oder als [ˈxuxːi] transkribiert. En echte stimmhafte velare Frikativ het akustisch e gwüssi Äänlichkeit mit em Zäpfli-r im Dütsche. Es isch en Frikativ; es wird e Engi im Muul bildet, wo de Lùftstrom duredrùggt wird. De Artikulationsort isch velar; de hintere Zùngerùgge bildet mitem Gaumesegel e Engi. D Phonation isch stimmhaft; derwyylscht er produziert wird, vibriere d Stimmbänder. Es isch en orale Konsonant; d Lùft goot dur s Muul usse. Es isch en egressive Konsonant; er wird allei dur s Usstoosse vo Lùft mit de Lunge ùn em Zwerchfell erzüügt, wie die meischte mänschliche Sproochluut. Fleischer, Jürg un Schmid, Stephan. (2006). Illustrations of the IPA: Zurich
Mont-Terrible isch de Name vom ene französische Departemänt gsi, wo vom 1793i bis zum Johr 1800 exischtiert het. De gröschti Teil vom Gebiet vom damalige Departemänt ghört hüt zum Schwiizer Kanton Jura. De Name vom Departemänt chunt vom Pultbärg bi Saint Ursanne, wo uf französisch Mont Terri heisst. Der Bärg ligt südlich vo Cornol im Elsgau, also zmits im Gebiet vo dem Departemänt. Im 1793 het Frankrich di Raurakischi Republik, wo im Dezember 1792 us Teil vom Fürschtbistum Basel entschtanden isch, anektiirt. S anektiirti Gebiet isch zum 84. Departemänt vo de erschte französische Republik worde. Im Johr 1800 isch s Departemänt em Oberelsass zuedeilt worde und dodermit vo de Landchart verschwunde. Bim Wiener Kongress ane 1815 isch de gröschti Teil vom Mont-Terrible denn zum Kanton Bärn cho. S Departemänt du Mont-Terrible het am Aafang us de Dischtrikt vo Pruntrut und Delschbärg beschtande. De Dischtrikt Pruntrut isch in acht Kantön unterteilt gsi, dä vo Delschbärg in füüf. Im 1797i sind noch gwüssi Biet um Mömpelgard zum Departemänt cho und de Rescht vo de ehemolige Bsitzige vo de Fürschtbischöf vo Basel im Südjura. S Departemänt het in dere Ziit 210 Gmeinde gha und öppe 77'000 Iiwohner, gliichwohl het Frankriich s Gfühl gha,
De labiopalatali Approximant isch en Luut vo dr mänschliche Sprooch. S Zeiche im Internationale Phonetische Alphabet defür isch [ɥ]. Es isch di labialisierte (= mit grùndete Lippe) Variante vùm Luut [j]. De Luut [ɥ] wird oft au als s halbvokalischs konsonantischs Gägestùgg zum Vokal [y] aagluegt; also als en Luut, wo im Gägesatz zum [y], nit de Gipfel vùnere Silbe bildet. Was debi gnau de Ùnterschid isch, isch ùmstritte. Es isch en Approximant, er wird ohni Verschlùss oder Engi im Muul bildet. Er het zwei Artikulationsstelle: zum eine duet sich de hintere Zùngerùgge em harte Gaume aanööchere, wie bimene palatale Konsonant, glychzytig sin d Lippe grùndet (labialisiert), wie bimene bilabiale Konsonant. D Phonation isch stimmhaft; derwyylscht er produziert wird, vibriere d Stimmbänder. Es isch en orale Konsonant; d Lùft goot dur s Muul usse. Es isch en egressive Konsonant; er wird allei dur s Usstoosse vo Lùft mit de Lunge ùn em Zwerchfell erzüügt, wie die meischte mänschliche Sproochluut. Chen & Gussenhoven (2015:331) Šewc-Schuster (1984:36–37, 41, 46) Šewc-Schuster (1984:36–37, 41, 46) Chirkova & Chen (2013:367, 368) Chirkova, Chen & Kocjančič Antolík (2013:387)
D Hebe Maria Camargo (8. März 1929 z Taubaté, São Paulo; † 29. September 2012 z São Paulo)) isch en brasilianische Schauspiilerin, Sängere und Moderatorin gsi. D Hebe Camargo isch am 8. März 1929 z Taubaté, São Paulo uf d Wält cho.. Si het ihri Karriere as Sängere in de 40er-Johr agfange wo si zämme mit ihrer Schwester s Duo Rosalinda e Florisbela bildet het. Um 1950 het ihri TV-Karriere als Färnsehmoderatorin agfange. Denn het si bi divärse Färnseh- und Radiosänder gschafft. Sit 1986 moderiert si ihri eigeni TV-Sändig Hebe. Im Januar 2010 isch bi re en bösartige Tumor vom Brustfells diagnostiziert worde. Si isch am 29. September 2012 in ihrem Huus im São Pauloer Stadtteil Morumbi gstorbe. Biographie von Hebe Camargo. Portal São Francisco. 16. Januar 2010. Abgrüeft am 16. Januar 2010. OFuxico - Hebe Camargo faz 80 anos e ganha homenagem (portugiesisch) Archivlink (Memento vom 20. Februar 2009 im Internet Archive)
Chirchbärg isch e politischi Gmaind mit öppä 8000 Iwohner im Kanton Sanggale, Schwiz. D Gmaind Chirchbärg lit im undere Toggeburg und gränzt im nordweschte as Thurgi. Zu de Gmaind ghöred s Dorf Chirchbärg, s Dorf Bazehääd a de Thur une, d Dörfer Möselbach, Gähwil und Diätschwil. Nochbergmainde send im Süde Moslig, im Oschte Lütischborg und Jonschwil, im Norde Rickebach TG, Wiile TG und Sirnach, im Weschte lit no Fischinge TG. Näbet de Dorfcherchene z Bazehääd und z Chirchberg ghört zu de Sehenswördikaite vo de Gmaind au de 966 Meter höch Usichtsbärg St. Iddaburg mit em Wallfahrtsort vo de Heilige Idda. De Berg isch scho i de Bronzezitt bisidlet gsii. O bi Underbazed hett mer us de Tuur Fünd us de Bronzezitt borg. Bazehääd het en Bahnhof a de Liniä Wil-Wattwil, de ehemolige Bodesee-Toggeburg-Bahn, wo hüt Südostbahn heisst. Userdäm gits e Busliniä vo Wil über Chirchbärg uf Gähwil und eini vo Bazehääd uf Dietschwil. Möselbach isch nöd an öffentlichä Verchehr agschlossä. Eduard Spelterini (* 1852), Luftfahrtpionier und Ballonkapitän Jakob Häne (1913–1978), Mohler Paul Huber (1918–2001), Komponischt Chirchbärg fo dä Strooss fo Bazehääd her gsee Häiligchrüzchile St. Peter und Paul z Chirchberg Deckäfreskä in dä Häiligchrüzchile Reformiärti Chile Gmäindhuus Typischi Toggäburgär Wohnhüüsär
Dr Claude Vigée (* 3. Jänner 1921 z Bischwiller, Elsass, àls André Strauss; † 2. Oktower 2020 z Paris) ìsch e Profasser fir frànzesischi Literàtür gsìì, wo au salwerscht uf Frànzesìsch, uf Elsassìsch und im Elsasser Jiddisch gschribe hàt. Ar hàt ìwer sìch gsait, ar sej „Jude und Elsässer, also doppelt Elsässer und doppelt Jude“. Dr Vigée ìsch üs ere àlte elsassìsche Düech- und Fruchthandlerfàmilie gstàmmt. Ar ìsch z Bischwiller ufgwàchse un z Stroßburi uf s Gymnasium gànge. Wie ànne 1940 de ditsche Druppe ìn s Elsàss inmarschert sìn, ìsch er uf Toulous gflìchtet un hàt dert mìt eme Medizinstudium àngfànge. Ar hàt sìch drno dr Résistance àngschlosse un 1942 sini erschte Gedìcht ìn dr Untergrundzitschrìft „Poésie 42“ vereffentlìcht. Ìm Johr 1943 ìsch er ìn d USA gflìchtet, wien er ànne 1947 ìn Romanistik promovert hàt. Ar hàt frànzesìschi Sproch un Literatür glehrt àn dr Ohio State University, àm Wellesley College un àn dr Brandeis University. Sit 1950 hàt er rejemaßi Gedìcht vereffentlìcht z Frànrich. 1960 bìs 2001 hàt er z Israel glabt, wien er bìs züe sinre Pensionerung 1983 àn dr Hebräische Üniversitet z Jerusalem gelehrt hàt. Zletscht hàt er z Paris glabt. S Thema vun dr Dìchtung vum
De frànzeesch Teil vum Baskeland (fr. pays basque français) ésch `s vun àlti Zitte har baskischsproochig Gebiet ém üsserschte Südweschte vun Frànkrich. `S bsteht traditionell üss drei historisch Territorie: Labourd (baskisch Lapurdi) Soule (frz. öi Pays de Soule, baskisch Zuberoa, ém lokale Dialekt Xiberoa) Nieder-Navarra (frz. Basse-Navarre, baskisch Nafarroa Beherea, èm dertige Dialekt Benafarroa oder Benabarra) `S frànzeesch Baskelànd wurd uff Baskisch àls Ipar Euskal Herria (Nördliches Baskeland) odr Iparralde (Nordgebiet) b´zeichnet. `S grenzt ém Süde un Südweschte àn de spanischi Autonomi Gemeinschafte Navarra un Baskelànd, ém Nordweschte ésch de Küscht vum Golf von Biskaya/Golfe de Gascogne, ém Norde `s frànzeesch Département Landes un ém Oschte de historisch Provinz Béarn, wo´s hitzedàjs zsamme mét `s Département Pyrénées-Atlantiques bildt. Diss ésch Teil vun de Region Aquitaine (bask.: Pirinio Atlantikoak und Akitania). Höiptort ésch Bayonne (bask. Baiona) mét e Sous-préfecture. De einzig urbani Agglomeration vum Ländel bélde de Stedt Bayonne/Baiona, Biarritz (bask. Miarritze odr Biarritz) un Anglet (bask. Angelu) ém Nordweschte vum Gebiet bi dr Méndung vum Adour àn d´Atlantikküscht, wie zsàmme knapp éwwr 100.000 Inwohnr hàn. Àndri wichtigi Orte àn d´Küscht sin Saint-Jean-de-Luz (bask. Donibane Lohizune) un de Grenzstàdt Hendaye (bask. Hendaia). `S Innere vu Ländel ésch dàgeje zmeischt gànz agricole/ländli
Es Kantonsparlament isch es Parlament und die legislativi Gwalt vo eme Schwizer Kanton. Wäge de unterschiidliche gschichtliche Entwicklige in de verschidnige Kantön und wäge de unterschiidliche Sproochregione, hei di Parlament verschidnige Näme. Si heisse Kantonsrot, Landroot oder dütsch Grosse Rot reschpektiv franzöösisch Grand Conseil. Nume dr Kanton Jura het parlement (schwzdt. Parlamänt) vorzoge. D Kantonsparlamänt chömed im Johresablauf regelmässig för e paar Täg, im Kanton Züri jede Wuche a aim Tag, am Kantonshauptort zäme. Däne Zämekümft sait me au «Session». Si bespräched dänn di ainzelne Pünkt vo de Traktandelischte, fassed Bschlüss oder stelled Aaträg a d Kantonsregierig. S Pendant zumene Kantonsparlamänt isch z Dütschland, z Ööschterrych und z Liechtestäi de Landtag. In dere Lischte findet sich d Näme vo de Kantonsparlament in de offizielle Reihefolg vo de Kantön mit Aagabe über de Tagigsort, d Grössi und d Legistatur vom Parlament. Andreas Auer: Staatsrecht der schweizerischen Kantone. Stämpfli, Bern 2016, ISBN 978-3-7272-3217-6. Interässegmeinschaft Kantonsparlamänt ICC (kantonsparlamente.ch) Mitglieder – Kantonale Parlamente uf de Website vo de Schwizerische Gsellschaft für Parlamäntsfroge