rlitschk/wikidir huggingface dataset:
De Tarhund (Nominativ: Tarhunz) und spööter au Tarhunza isch de luwischi Wettergott. Er werd au „Tarhund vom Himmel“ gnennt. Em entsprecht de hethitisch Wettergott Tarhunna. De Tarhund gitt em König Macht, Muet und lauft em im Chrieg voruus und gitt em de Siig. En Gegner verschmetteret er mit sim Bieli. Em wered Vech, Schööff und Gazele gopferet. De wichtigsti Tempel vonem isch z Aleppo gstande. I de Bronzezitt isch er au as Tarhund pihassassi "Tarhunz vom Glanz/Blitz" vereert woore, und de persönlichi Gott vom Hethiterkönig Muwattalli II. gsii. De luwisch Biname isch spööter as Pegasos vo de Grieche entleent wore, e Flögelross, wo de Blitz und Dunner vom Zeus trait. E bsundrigi Form isch de Tarhunza vom Wingert, wo sin Aspekt vo de Fruchtbarkait darstellt. So sait e luwischi Inschrift: »Und vill isch vom Himmel obenabechoo und vill isch vo den Erde uneufechoo.« Wie bi villne Wettergötter gits au vom Tarhund de Mythos vom Champf miteme Traach. Zwoor gits kai luwischi Tegscht dröber, aber e Relief us Malatiya zaigt en, wiener miteme Traach chämpft. Vom Tarhunz gits öber sechzg neohethitischi Relief und e paar Statue. Er werd as e bärtige Maa miteme Zopf und Helm dargstellt. Trääge tuet er e
De Tiwad (Nominativ: Tiwaz) isch de luwischi Sunegott. De Tiwad isch de alti ererbti indoeuropäischi männlichi Sunegott, wääred d Hethiter de dör die hattischi Sunegöttin vo Arinna ersetzt hend. Dargstellt werd er as e Maa mit ere Flögelsune öberem Chopf, zäme mitem Moogott Arma. Mengisch werd er „Vater Tiwad“ gnennt. Er wacht au öber Aid. Zäme mit de Kamrusipa het er e Soo, de Schutzgott vo Taurisa. Manfred Hutter: Aspects in Luwian Religion. In: H. Craig Melchert (Hrsg.): The Luwians (= HdO 1,68). Brill, Leiden 2003, ISBN 90-04-13009-8, S. 211–280, besonders S. 231f.
De Arma isch de luwischi und de hethitischi Moogott. De wichtigst Tempel vonem isch z Harran gstande, wo aber nie im Piet vo de Luwier glegen isch. De Tempel isch scho früe s Zentrum vo de Vereerig vom mesopotamische Moogott Sin gsii, wo vo de Luwier mit em Arma glichgsetzt woren isch. Drum werd er i de neohethitische Zitt maistens „Harranäische Arma“ gnennt. De Name chan as protoanatolisch *ʿOrmo- „Wanderer“ rekonstruiert were. Dargstellt werd er as e bärtige Maa mit Flögel. Er trait e Helm mitere Moosichle obedruff. Abbildet werd er zäme mitem Sunegott Tiwad. I Fluechformle werd bette, Finde a sim Horn z packe. Volkert Haas: Geschichte der hethitischen Religion (= Handbuch der Orientalistik, Band 1,15). Brill, Leiden 1994, ISBN 978-9-004-09799-5.
De Rundiya isch de luwischi Gott vo de Wildnis und werd mengisch „Rundiya vo de Flur“ (luw. Immrassa Rundiya) gnennt. En andere Name vonem isch Immralli. As Gott vo de Wildnis isch er au Jagdgott und em wered Gazele gopferet. Er werd as junge bartloose Maa dargstellt, wo ufeme Hirsch stoot und e Pfiilboge gschultert het. Sini Beglaiteri isch d Ala. Manfred Hutter: Aspects in Luwian Religion. In: H. Craig Melchert (Hrsg.): The Luwians (= HdO 1,68). Brill, Leiden 2003, ISBN 90-04-13009-8, S. 211–280, besonders S. 231f.
De Immralli isch e luwischi Gotthait, wo i de Bronzezitt im Kult vo de Göttin Ḫuwaššanna vereert woren isch. D Bidüttig vo sim Epithet ḫardupi isch nöd bikannt. De Name isch en Ablaitig vom luwische Wort immra- ‘Feld, Fluer, Steppe’. Au anderi Gotthaite hend e Name, wo mit dem Wort bildet wore sind, so Immaršiya und Immarni. De Hirschgott Rundiya het de Biname Immrassi. Denebt het no e hethitisch Stadt und e Fluss Imralla ghaisse. Heinrich Otten: Imralla. In: Dietz Otto Edzard (Hrsg.): Reallexikon der Assyriologie und Vorderasiatischen Archäologie. Band 5, Walter de Gruyter, Berlin/New York 1976–1980, ISBN 3-11-007192-4, S. 74.
D Kubaba isch di altsyrischi Stadtgöttin vo Karkamis am Euphrat. Si werd scho im 19. Jh.v. Chr. gnennt und isch vo de Hurriter, Hethiter und Luwier öbernoo woore. I de neohethitische Zitt isch d Kubaba die wichtigsti Göttin vo de Luwier gsii und isch „Königin vo Karkamis“ gnennt wore. Dargstellt werd si miteme Granatöpfel und emene Spiegel i de Händ. Ere Beglaiter isch de Stadtgott Karhuha. Im Land Kumaha isch si mit de Göttin Ala synkretisiert wore. Volkert Haas: Geschichte der hethitischen Religion (= Handbuch der Orientalistik. Band 1,15). Brill, Leiden 1994, ISBN 978-9-004-09799-5. Einar Schuler: Kleinasien. Die Mythologie der Hethiter und Hurriter, i: Hans Wilhelm Haussig: Götter und Mythen im Vorderen Orient. Ernst Klett Verlag, Stueggert 1965. Piotr Taracha: Religions of Second Millennium Anatolia. Harrassowitz 2009. ISBN 978-3-447-05885-8
D Ala isch e luwischi Göttin, wo zeme mittem Hirschgott Rundiya vereert woren isch. Wie de isch si e Gotthait vo de Wildnis und vo de Jagd. I de neohethitische Zitt isch si mit de Göttin Kubaba verschmulze. Si hett bi Ancoz, emene Ort am Euphrat, wo hütt vom Atatürkstausee öberfluetet isch, zeme mitem Rundiya e Hailigtum ghaa, wo au anderi Gotthait, wie de Sunegott Tiwad und de Berg Hurtula vereert wore sind. Vermuetli isch di antiiki Göttin Perasia, wo mit de Artemis und de Kubaba gliichgsetzt woren isch, e spooti und lokaali Form vo de Ala. Volkert Haas: Geschichte der hethitischen Religion (= Handbuch der Orientalistik, Band 1,15). Brill, Leiden 1994, ISBN 978-9-004-09799-5.
De Iya isch e luwische Gott und trait de Biiname König (luw. handawatti). Sini Frau isch d Damkina. De Iya isch öber syrischi und hurritischi Vermittlig zo de Luwier cho und ursprüngli identisch mit em mesopotamische Waishaitsgott Ea. I luwische Inschrifte us de neohethitische Zitt werd er hüüffig gnennt und di phönizisch-luwischi Bilingue vom König Azza-Tiwada setzt en mit em ˀl qn ˀrṣ (/ˀIl Qōne ˀArṣ/ „Gott Schöpfer vo de Erde“) gliich. I de klassische Antiki isch de Göttername no i Manename wie Iazarmas (‘Iya isch Schutz’) erhalte.
De Nabû isch de babylonischi Waishaits- und Schriibergott. Er isch au de Gott vom Planet Merkur. Im Alte Testament werd er Nebo gnennt. De Nabû isch de Soo vom Marduk und vo de Ṣarpanītu und de Maa von de Tašmētu. Sini wichtigsti Kultstadt isch Borsippa, wo i de Nööchi vo Babylon glegen isch. Sis Symbol isch de Griffel. I de noiassyrische Zitt het er chöne Züüg vo sim Vatter Marduk anee und i de noibabylonische Zitt isch er as Schriiber vo de Schicksaltafle ann vo de wichtigste Gotthaite gsii.
D Seschat isch die ägyptischi Schriibergöttin und werd as Schwöster, oder mengisch as Töchter, vom Thoth aglueget. D Seschat isch d Herrin vom Büecherhuus und vo de Baulütt, wo för de Grundriss vo de Baute zueständig sind. Si schribt au d Taate vom Pharao uuf. Dargstellt werd si miteme sibestroolige Stern ufem Chopf und dröber zwoo Falkefedere.
De Min isch en ägyptische Fruchtbarkaitsgott, wo vor alem im oberägyptische Koptos vereert woren isch. Er isch au de Bschützer vo de Wüestestroosse. Z Luxor isch er mitem Amun gliichgsetzt wore. De Ursprung vom Min sind prähistorischi hermenartigi Kultmool, wo i de Felder ufgstellt wore sind. Spööter isch denn de Min as e Maa dargstellt wore, wo ufrecht stoot und mit sinere lingge Hand sin erigierte Phallus hebet, i de rechte e Gaisle. Er trait e Chappe mit zwoo Falkefedere. Sini Pflanze isch de Lattich, bi de Ägypter e Fruchtbarkaitssymbol. Sis wichtigste Fest isch s Stegefest gsii, wonem de Pharao di ersti Ääre opferet, woner selber gschnitte hett.
De Mutunus Tutunus isch e römische phallische Gott gsii, äänlich em griechische Priapos. Sini gnaui Funktion isch nöd bikannt. De Doppelname Mutunus Tutunus, mengisch au Mutinus Titinus, chamer nöd wörkli dütte, ghört aber zu latiinisch muto "Penis". Er het z Rom e Tempel ghaa, wo Fraue em gopferet hend. De Augustinus vo Hippo schribt, dass Ehelütt, wo grad ghüroote hend, hend müese uf sis "uughüürlichi und abschoilichi Gliid" sitze. Die Uussaag mag christlichi Polemik sii und sisch nöd bikannt, wie de Kult wörkli gsii isch. Vom Mutunus Tutunus gits kai Bilder. Georg Wissowa: Religion und Kultus der Römer. C.H. Beck, München 1902; 2. Aufl. 1912, davon Nachdruck 1971, ISBN 3-406-03406-3 Ingemar König: Vita romana. WBG, Darmstadt 2004, ISBN 3-534-17950-1, S. 35f Kurt Latte: Römische Religionsgeschichte. 2. Aufl. (1967), Beck, München (Handbuch der Altertumswissenschaft, Abt. 5, Teil 4), ISBN 3-406-01374-0. C. Robert Phillips: Mutunus Tutunus. In: Der Neue Pauly (DNP). Band 8, Metzler, Stuttgart 2000, ISBN 3-476-01478-9, Sp. 564–565.
Dr David Sassoon (* 1793 z Bagdad; † 7. Novämber 1864 z Poona in Indie) isch e jüüdische Gschäftsmaa und Filanthrop gsi, wo us em Osmanische Riich gstammt und in Indie gwirkt het. Dr Sassoon isch z Bagdad as Soon vom woolhaabende jüüdische Bankiee Sheikh Saleh Sassoon (1750–1830), wo Finanzminister vom Guwernöör Ahmed Pascha gsi isch, uf d Wält cho. Wil d Juude zur Zit vom Mamlukeherscher Daud Pascha verfolgt worde si, isch dr Sassoon 1833 mit sinere Familie und e chli Gäld über Persie uf Bombay gflüchdet. Er het chlii as Teppighändler aagfange, het s Handelshuus David Sassoon & Co. gründet und isch äine vo de riichste Manne in dr Stadt worde. Noch em Verdraag vo Nanking 1842, wo dr chinesisch Määrt für usländischi Händler witgehend ufgmacht het, het si Gsellschaft uf China expandiert. Si het dört Niiderlassige under anderem z Hongkong, Kanton und Shanghai ufdoo. Dr David und si Soon Elias häi zerst vor allem mit Wulle ghandlet, spööter häi si sich uf e chinesisch Opiumhandel konzentriert. Wo wääred em Amerikanische Bürgerchrieg d Süüdstaate iiri Bauele nid häi chönne expordiere, het d Sassoons indischi Bauele an die änglische Spinnereie gliiferet. Eso häi si s in e baar Joorzäänt
Dr Mahmud II. (osmanisch محمود ثاني‎ Mahmud-ı sānī; * 20. Juli 1785 z Istanbul; † 1. Juli 1839 z Istanbul) isch vo 1808 bis 1839 Sultan vom Osmanische Riich gsi. Wääred sinere Regierig isch het Serbie d Autonomii üüberchoo und Griecheland isch unabhängig worde. Em egüptische Statthalter Muhammad Ali Pascha isch s glunge d Macht vo dr osmanische Zentralregierig z verchliinere und si äignig Iifluss z versterke. Dr mamlukisch Statthalter Daud Pascha z Bagdad het das au brobiert, isch aber von ere osmanische Armee abgsetzt worde. Uf dr andere Site si im Mahmud sinere Regierigszit e hufe Reforme duuregfüert worde. D Janitschare si mit Gwalt zerschlaage worde und eso isch s mööglig worde, d Armee z modärnisiere. Innepolitisch het er d Zentralgwalt welle sterke und het brobiert, vorkonstituzionelli Berootigsgremie und Instiduzioone noch öiropäischem Vorbild iizfüere und eso s osmanische Riich z reformiere. Maurizio Costanza, La Mezzaluna sul filo - La riforma ottomana di Mahmûd II, Marcianum Press, Venezia, 2010, ISBN 978-88-6512-032-3 Hans-Jürgen Kornrumpf: Mahmud II. In: Biographisches Lexikon zur Geschichte Südosteuropas. Bd.3. Göttinge, 1979 S. 71–73. online Klaus Kreiser: Das letzte osmanische Jahrhundert. In: Klaus Kreiser/Christoph K. Neumann: Kleine Geschichte der Türkei. Bonn, 2005, ISBN 3-89331-654-X, S. 315–382 (v. a.
Dr Yosef Chaim (Ben Isch Chai) (* öbbe 1832 z Bagdad, Osmanischs Riich; † 30. August 1909 z Kafil) isch e sefardische Rabbiner und Kabbalist gsi. Dr Yosef Chaim isch besser bekannt under em Naame Ben Isch Chai (hebräisch für Soon vom lääbige Maa), wil er under däm Naame e Buech gschriibe het, wo die wöchentlige Toraabschnitt erkläärt und noch ere kabbalistische Iifüerig halachischi, d. h. gsetzgääberischi Entschäidige diskutiert het. In däm Buech git er de kabbalistische Gsetz dr Vorrang vor de Gsetz us dr Gemara. Im Ganze het er 83 Büecher über Halacha, Kabbala, Agada, Drascha, Erkläärige zum Talmud und vil mee verfasst. Noch em Dood vo sim Vater im Joor 1857 het er däm si Amt vom Chacham (hebräisch für Wiise Maa) übernoo, was im sefardische Juudedum öbbe em Rabbiner im aschkenasische Beriich entsproche het. 1909 het er e zwäiti Pilgerräis ins Häilige Land gmacht, zum s Grab vom Brofeet Ezechiel go bsueche, und uf em Wääg zrugg isch er gstorbe. Dr Iifluss vom Yosef Chaim isch wit über Bagdad uusegange. Er het zum Bischbil Response für Gmäinde z Wien, in Palestina, z Kalkutta und im Iran verfasst. Bsundrigs in sefardische Gmäinde isch si Iifluss immer no lääbig.
Dä Evert Thielen (* 16. April 1954 z Venlo) isch e flämischer Moler. Er wuhnt z Brügge in Belgie un isch wege sinni Bilder bekonnt. Mit dä Gschichte vun sinnem Grossvater z’illuschtriere het er ogfonge. Er isch ällewell schu fasziniert gsi iber verschiedeni Tafle oder Tryptichons hinwäg z mole. Uf dr Kunstakademi het er d’verschidene Technike vum Mole studiert. Sin grosses Vorbild isch dä flämische Moler Jan van Eijk gsi. Där het en dezue brocht zitgnösischi Bilder mit alti Technike z mole. Dä Thiele stellt, wie d’alte Meischter au, sinni Farbi sälber her. Wie dr Rembrandt un de Vermeer mischt är siini Farbe us viile verschidene Pigment. Der Grundschtoff isch Kriide un Kleber vu Dier. Är benutzt Goldblättli un molt uf schu vorheri igrohmti Panele. Är nimmt keini Elfarbe, wil er meint, dass El alles ins gääli dreht. Är verwendet Temepra un bindet d’Farbe mit frischem Eidotter. Di Farb muess schnäll verschtriche wäre und het denno e mattigs Usähne. Bim Gallerist Collectie Wilma Terhaag uf Ofrog. Cobra Museum fyr Moderni Kunscht, Amstelveen, vum 20. Septämber bis zuem 27. Oktober 2002 Im westfrisische Museum vum 23. April bis zuem 13. Juni 2004 Museum Jan van der Togt z Amstelveen vum 13.
Dr Emmanuel Karasu (* 1862 z Thessaloniki im Osmanische Riich; † 1934 z Triest in Italie; au Karaso, Carasso oder Karasso geschriibe) isch e sefardische Juud, Rächtsaawalt und Politiker im Osmanische Riich gsi. Dr Karasu isch noch de Aagoobe vo dr Groossloosche vo de Freie und Aagnonige Muurer vo dr Türkei e Freimuurer gsi. Dr Emmanuel Karasu, dr Unggle vom Danone-Gründer Isaac Carasso, isch 1862 z Thessaloniki uf d Wält choo, wo denn no zum Osmanische Riich ghöört het. Er isch vom ene alte Gschlächt vo sefardische Juude choo. Er het an dr Aristoteles-Uniwersidäät Thessaloniki Kriminologii gleert und het zu de Gründer vo dr jungtürkische Beweegig ghöört, und het sä finanziell stark understützt. Wo 1908 d Jungtürke an d Macht cho si, isch dr Karasu Abgordnete für Thessaloniki im osmanische Parlamänt worde und het d Delegazioon aagfüert, wo 1909 im Sultan Abdülhamid II. si Absetzig verkündet het. Im Joor 1912 isch er Mitgliid vo dr parlamentarische Kommissioon gsi, wo dr Verdraag vo Ouchy usghandlet het, wo Italie und d Türkei noch em Italiänisch-Türkische Chrieg mit em Friide gschlosse häi. Im Erste Wältchrieg isch dr Karasu e Berooter vo dr osmanische Regierig gsi und as Anerkennig für sini Dienst het er
Heidi und Peter ischt a Schweizer Schbiilfilm us-em Jôhr 1955 vom Reschisseer Franz Schnyder. Am Drehbuech send glei viir Autora beteiligt gwäa: dr Richard Schweizer, dr Max Haufler, dr Paul Ruffy ond dr David Wechsler. Des Buech beruaht uff-ra freia Bearbeidong vom Kender- ond Jugendroman Heidi kann brauchen, was es gelernt hat vo dr Schweizer Schriftstellere Johanna Spyri. Dia zwoi Titl-Rolla send mit de Kenderdarsteller Elsbeth Sigmund ond Thomas Klameth bsetzt wôrra. Zom erschda Môl ens Kino komma isch der Stroifa am 9. Merz 1955 em Kino Rex en Zirich. Dôbei handlet’s sich om d Fortsetzong vom Film Heidi us-em Jôhr 1952. Em Gegasatz zo sellem ischt‘r desmôl en Farbe dreht wôrra. D Ussa-Uffnahma send an de Original-Schauplätz z Graubinda entstanda. Weil’s em Wender em Öhi seira Hidde en de Graubindner Alba so kald ischt, dass mr’s kaum aushalda kôô, hôt sich dr Öhi mit dr Heidi em Haus vom Goißapeter seira Mueder em Derfle eiquardiirt. Em Peterle basst’s ibrhaupt et, dass’r jeda Tag mit dr Heidi en d Schuel ganga soll. Viil liaber wär’r an dr frischa Luft. Drom fellt’s-em au et schwer, so oft wia meglich d Schuel zo schwenza. Bei-ma Treffa vom Lehrer mit-em Öhi ond dr
D Elsbeth Sigmund (* 25. Okdober 1942 z Winterthur) ischt a Schweizere, wo en de Jôhr 1952 bis 1955 en zwoi schweizerische ond oim deitscha Schbiilfilm als Kendrdarstellere – emmer en dr Roll vo dr Johanna Spyri ihrer Romanfigur Heidi – bekannt wôrra ischt. Wia d Schweizer Filmfirma Praesens Film ôôfangs dr 1950er Jôhr a Hauptdarstellere fir ihrn Film Heidi gsuacht hôt, isch d Elsbeth Sigmund us-ra graußa Grubbe vo Mädla ausgwehlt wôrra. Dui erschda deitschschbrôchiga Vorfilmong vo dr Johanna Spyri ihrem weltberihmda Kenderbuech hôt beim Publikum – ond des weit ibr d Schweiz naus – dermaßa guet eigschlaga, dass mr des Mädle noh fir weidre zwoi Film mit dera Roll beauftragt hôt. Dô drnôch hôt d Elsbeth Sigmund ihr Filmlaufbôh beendet. Em Erwachsena-Alder hôt d Elsbeth Sigmund da Lehrer-Beruef ergriffa. Nôch 39 Beruefsjôhr ischt-se schliaßlich en da Ruhestand treda. Heit leabt-se mit ihrem Môô en ihrem Hoimetort. 1952: Heidi 1954: Heidi und ihre Freunde (Aldernadivtitl: S’Vreneli vom Eggisberg ond Frühlingslied) 1955: Heidi und Peter A kurza Beschreibong vo dr Elsbeth Sigmund ihrem Leaba mit-ma Bildle aus sellra Zeit, wo-se als Kenderdarstellere en de Film mitgwirkt hôt. Elsbeth Sigmund in dr Internet Movie Database A baar Bilder aus de Film
Dr Al-Aschraf Tuman Bey, bekannter as Tuman Bey II. (* öbbe 1476, ufghänkt worde am 15. April 1517) isch Sultan vo Egypte worde churz bevor s Osmanische Riich dr Herschaft vo de Mamluke im Land en Änd gmacht het. Er isch uf e Droon gstiige, wo d Osmane under em Selim I. 1516 si Vorgänger Al-Aschraf Qansuh al-Ghawri in dr Schlacht vo Mardsch Dabiq gschlaage häi. Dr Tuman Bey isch wie d Sultan vor im as tscherkessische Huussklaav im Balast ufgwaggse, isch ufgstiige in Rang vom ene Emir von ere Hundertschaft, denn isch er Brömieeminister worde und het über Kairo gherscht, wo dr Sultan in Chrieg zooge isch . Dr abbasidisch Kalif vo Egypte, dr Al-Mutawakkil III. isch noch dr Schlacht vo Mardsch Dabiq in d Gfangeschaft vom Selim I. gfalle, wääred dr Tuman Bey z Kairo Sultan worde isch. Si Laag isch schwiirig gsi: Sürie isch verloore gsi, d Drubbe demoralisiert, d Emir häi em kä Understützig gee und d Mamluke si nid vil mee as e Söldnerdrubbe gsi. Z Gaza het d Bevölkerig 1516 en erfolgloose Ufstand gege d Osmane gmacht und e hufe vo de Iiwooner si druf umbrocht worde. Am 22. Januar 1517 isch die egüptischi
Dr David ben Salomon ibn (Abi) Simra (hebräisch דוד בן שלמה אבן אבי זמרא, * öbbe 1479 z Spanie, gstorbe 1573 oder 1589 z Safed), bekannt as Radbas (רדב"ז), isch e früeje Acharon im 15. und 16. Joorhundert gsi. Er isch Ooberrabbiner vo Egüpte und Läiter von ere Jeschiwa gsi und het mee as 3'000 Response (das si religiöös-gsetzligi Entschäidige) verfasst und meereri Büecher. Dr Radbas isch öbbe 1479 z Spanie uf d Wält choo. Won er drizääni gsi isch, het si Familie wägen em Alhambra-Edikt Spanie müesse verloo. Dr David het sich z Safed im Globte Land niidergloo und bim Joseph Saragossi studiert. Wiso er Eretz Israel verloo het, won er 31 oder 32 gsi isch und uf Fes in Marokko gangen isch, wäiss mä nid. Dört isch er Mitgliid vom rabbinische Gricht worde, wo dr Bresidänt von em dr Nagid Isaak Scholal gsi isch. 1517 het die osmanischi Regierig dr Boste vom Nagid im ganze Riich abgschafft und dr Radbas isch uf Kairo. Dört isch er zum Chachambaschi (Oberrabbiner) vo Egüpte ernennt worde, und het das Amt vierzig Joor lang gfüllt. Er isch für sis Wüsse, si Charakter und si Filantropii bewunderet worde. Dr Radbaz isch en erfolgriiche
Purim isch e jüüdischs Fest wird am 14. Daag vom Monet Adar (Februar/Merz) vom Jüüdische Kaländer gfiirt, in Stedt, wo zur Zit vom Brofeet Josua e festi Stadtmuure gha häi – hüte gältet das nume für Jerusalem – am 15. Adar. S Fest isch au bekannt under em Naame Schuschan Purim oder Purim vo de Stedt. In jüüdische Schaltjoor wird dr Adar verdobblet; Purim findet in däm Fall im zwäite Adar statt. Purim wird in Erinnerig an d Rettig vom jüüdische Volk in dr persische Diaspora gfiirt. Noch em Buech Ester het dr Haman, dr höggst Regierigsbeamti vom persische Köönig, vorghaa, an däm Daag alli Juude im Perserriich lo umbringe. D Köönigin Ester het aber mit Faste und Gebät d Gfoor abgwändet. Äänlig wie bi dr christlige Fasnacht duet mä sich am Purimfest verchläide und macht Chrach. Es git Umzüüg, wo män ene z Israel Ad-lo-jada (hebräisch für „bis mä nüm wäiss“ (d. h. bis mä nüm wäiss, was mä macht)) säit. Es git Uffüerige, sogenannti Purimspiil, wo vilmol biblischi Gstalte und hütigi Honorazioore parodiere und verspotte. Gschänkli wärde verschänkt, und mä isst vil Süesses wie Hamanoore, Gutzi, wo mit Moon, Nüss oder Schoggi gfüllt si, oder Nunt us Waldhonig,
D Maria Aebersold (* 6. Novämber 1908 z Baasel; † 16. Januar 1982 z Baasel) isch e Baasler Autorin und Mundartdichtere gsi. D Maria isch 1908 as d Dochder vom Blattmachermäister Johann Friedrich Hufschmid und dr Marie geb. Hagmann z Baasel uf d Wält khoo. Si isch z Baasel uf d Schuel und het z Leiden an dr Uniwersidäät studiert. 1929 het si dr Missionäär Walter Aebersold ghürootet und zämme häi si drei Kinder ghaa. Zää Joor lang het d Familie z Indonesie gläbt, denn si si zrug in d Schwiz uf Binnige ko woone. D Aebersold het humorvolli Gschichte verfasst, zum Däil uf Baaseldytsch und vilmol mit Bezug uf Baasel oder über iiri Ufenthalt im Usland. Au Kindergschichte het si gschriibe. Si het altsangiresischi Gschichtli gsammlet und übersetzt. Si isch au Organistin gsi, het für Zitige gschriibe bim Radio gschafft und isch Mitgliid vom Baasler Schriftstellerveräin gsi. Weithin klingen frohe Lieder: Erlebnisse auf den Sangi-Inseln <Niederländisch Indien>, Basler Missionsbuchhandlung, Baasel 1941 Basler kommen mit Trommeln zur Welt: Lausmädchengeschichten / Ill.: Lis Boehner. Pharos-Verlag, Hansrudolf Schwabe, Baasel 1970 Iiri Wärgg Die verzauberte Trommel und Vom Himmel, vom Meer, von irgendwo si uf Änglisch übersetzt worde. Personenlexikon des Kantons Basel-Landschaft, bearbäitet
47.7461111111118.3938888888889601Koordinate: 47° 44′ 46″ N, 8° 23′ 38″ O Muuchè (amtlich Mauchen) lyt in èm Sitèdobel vom mittlerè Wuètèdal zwǜschè Stuèlingè un Obbereggingè, S Dorf lyt im obberè Dail vom Dobel, wo dè Muuchèbach durab bis a d Wuètè abbè gòt. Sit 1974 isch Muuchè èn Ortsdeil vo dè Stadt Stüèlingè im Landchrais Waldshuèt z Badè-Württèbärg. Muuchè lyt uff Höchi vum obberè Drittel vum Muuchèbachdal. Dè Muuchèbach entschpringt am Weschtrand vo dè sog. Alb, èn Höhèzug zwǜschè Bõõdorf im Nordweschtè un Stüèlingè im Südoschtè. Dè Muuchèbach mündet südlich vo Untereggingè i d Wuètè. Muuchè lyt bezogè uff d Oscht-Wescht-Dimension am öschtlichè Rand vum Südschwarzwald, historisch gsää also au vum Albgau. Dè Muuchèbach deilt s Albgau zwǜschè Steina un Wuètè, dòrum lyt Muuchè a dè Vobinding zwǜschè Stüèlingè un Obbermettingè im Steinadal bzw. in Volängerig Ühlingè im Schlüèchtdal. Bedütend für Muuchè isch d Laag am Südoschtrand vum Großholz, èm zämmèhängendè Waldgebièt uff dè Höchi zwǜschè Bettmedingè, Obbermettingè un Muuchè, well uff dè Muuchemer Gemarkig è großes Stugg vo dem Waald lyt. Zuè Muuchè dezuè ghöred au è baar Höf un èn Zinkè, wo Muuchemer Sidlung heisst un zwǜschè dè Stüèlinger Schlossbärgsidlung un èm Zinkè uff dè Unterè Alb lyt, sowiè dè
Dr Ischmael Hakohen Tanudschi isch e tunesische Rabbiner und Autor im 16. Joorhundert gsi. Dr Ischmael Tanudschi isch, wie s usgseet, dr erst rabbinisch Gleerti und Autor z Tunis gsi. Verwandti von em si dr Rabbi Samuel haKohen und si Soon Judah gsi, wo bäidi z Jerusalem Rabbiner gsi si. Wo die politischi Situazioon z Tunis schwiirig worde isch, het dr Tanudschi s Land verloo und isch uf Egüpte. Dört het er 1543 si Sefer haSikaron (ספר הזיכרון), e Sammlig vo halachische Entschäidige, fertig gschriibe. Noch däm was in gwüsse Response wie zum Bischbil die vom Elijah b. Ḥayyim, 2 Däil, Nummere 55 gseet us, wie wenn er Oberrabbiner vo Egüpte worde isch. Dr Kabbalist Abraham ben Mordechai Azulai (1570–1643) het verzelt, ass es dört e Sünagooge uf si Naame gäb, wo dr Ischmael din bätet het. Sefer haSikaron, Ferrara 1555 Dr Ardikel «Tanuji, Ishmael Ha-Kohen» uf enctclopedia.com