**Tō-kàu** (道教) sī Tiong-kok tē-2 tōa ê chong-kàu, mā sī to̍k-to̍k Tiong-kok chiah-ū--niā. Tō-kàu chú-tiuⁿ **chheng-chēng bû-ûi, tiông-seng put-ló, tit-tō sêng-sian**.

Tō-kàu ê le̍k-sú
----------------

Tō-kàu gôan-î Sian-Chîn(先秦) sî-tāi ê Tō-ka su-sióng kah Chîn-Hàn sî-kî kài sî-kiâⁿ ê **sîn-sian hong-su̍t**. Tong-Hàn bo̍at-nî. **Tiuⁿ Tō-lêng**(張道陵) tī Sù-chhoan tē-khu chhòng-li̍p tē-it-ê Tō-kàu cho͘-chit **gō͘-táu-bí tō** (五斗米道). Āu--lâi, **Tiuⁿ Kak** (张角) iū-koh thê-chhiòng **thài-pêng-tō**, chhōa-thâu hoat-tōng **N̂g-kun khí-gī**. 

Kàu-kah Lâm-pak-tiâu ê sî-tāi, hit-sî **liān-tan-su̍t** chin sî-kiâⁿ, Tō-kàu mā tit-tio̍h chin tōa ê hoat-tián. ū 1-ê hō-chò **Khò͘ Khiam-chi** (寇谦之) ê lâng tit-tio̍h **Pak-Gūi** (北魏) Thài-bú-tè ê chi-chhî, kiàn-li̍p **pak-thian-su tō** (北天师道), siâng-sî koh ū lēng-gōa 1-ê miâ-kiò **Lio̍k Siu-chēng** (陆修静) ê lâng chhòng-li̍p **lâm-thian-su tō** (南天师道). Kàu-kah Tông-tiâu ê sî-chūn, Tō-kàu í-keng hō͘ lâng chin tiōng-sī ah.

Ki-pún kàu-gī
-------------

Tō-kàu chú-tiuⁿ **chheng-chēng bû-ûi**, iau-kiû siu-tō ê lâng to̍h-ài **siu-sin ióng-sèng**, tui-kiû **tit-tō sêng-sian**. Tō-kàu chông-pài ê sîn-sian, tōa-to-sò͘ sī Tiong-kok le̍k-sú siōng ê chin-jîn si̍t-sū, Tō-kàu mā ùi hu̍t-kàu hia khip-siu chin-chōe lí-lūn kah thôan-soat, koh jī-chhiáⁿ lóng-chóng kā tńg-chò Tiong-kok ê bûn-hòa. Tō-kàu ê Giâm-lô-ông, Phòaⁿ-koaⁿ, Liông-ông chia-ê sîn lóng-chóng ū i chin-si̍t ê sìⁿ-miâ, bîn-kan ê Tō-kàu óng-óng chiong bó͘-1-ê só͘-chāi ê chhut-miâ-lâng, **chheng-liâm ê ló-tia** (清官) a̍h-sī eng-hiông hōng-thāi chò sêng-hông a̍h-sī thó͘-tī-sîn, hō͘ in lâi chiap-siū sìn-tô͘ ê chham-pài.

Tō-kàu ê phài-pia̍t
-------------------

Tō-kàu siāng chú-iàu ū 2-ê phài-hē : chôan-chin phài (全真派) kah chèng-it phài (正一派).

Tiōng-iàu ê keng-bûn, kó͘-chheh-tián
------------------------------------

Tō-kàu sìn-hōng **Ló Chú** (老子) ê *Tō-tek-keng* (道德经) kah **Chong-chú** (庄子) ê **Lâm-hôa-keng** (南华经) chit-2-phō keng-chheh. Che í-gōa, Tō-kàu ôan-á ū hóng-chiàu hu̍t-kàu ê *Tāi-chōng-keng* (大藏经) chhòng-chō kā-kī ê *Tō-chōng* (道藏).

Tō-kàu ê éng-hiáng thêng-tō͘
----------------------------

Tō-kàu tùi Tiong-kok thôan-thóng bûn-hòa ê éng-hiáng chiok-tōa chiok-tōa--ê, phì-jû-kóng Khì-kang, tō-ín (导引), chiam-kù (针灸) téng-téng. Ah chū-kó͘ í-lâi, tō-sū lóng hò͘ⁿ liān-tan, só͘-í in mā sī Tiong-kok kó͘-tāi siōng chá chhut-hiān ê **hòa-ha̍k-ka**, ū lâng teh ioh kóng, hóe-io̍h hòan-sè to̍h-sī tō-sū hoat-bêng--ê. Tō-kàu káng-kiù **chhut-sè**(出世) ê koan-liām, tú-tú-hó chham Jû-kàu (儒教) **ji̍p-sè** ê koan-liām tian-tò-péng, lēng-gōa Tō-kàu mā bô-chhiūⁿ Hu̍t-kàu ū hiah-nī chōe ê kài-lu̍t. Só͘-í, le̍k-sú siōng ū chin-chōe tī chèng-tôaⁿ sit-chì ê tì-se̍k-lâng kàu-bóe-á lóng **lo̍h Tō-kàu** (信道教). Mā in-ūi án-ne, Tō-kàu tùi Tiong-kok ê tiat-ha̍k, gē-su̍t kah bûn-ha̍k lóng éng-hiáng chin tōa.

Tō-kàu chham bîn-kan chong-kàu
------------------------------

Tiong-kok ê bîn-kan chong-kàu tōa-to-sò͘ kah Tō-kàu ū khan-liân, put-jī-kò chià-ê bîn-kan chong-kàu lóng bô-thang tit-tio̍h Tiong-kok cheng-hú ê jīn-tông. Tiong-kok ê bîn-kan chong-kàu chú-iàu ū : Pe̍h-liân kàu, Pat-kòa kàu, Thài-pêng tō.

Tō-kàu ê jîn-bu̍t
-----------------

* Ló Chú (老子)
* Koeh Siong (郭象)
* Tiuⁿ Kak (张角)