recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Maria của Luxembourg** (1304 - 26 tháng 3 năm 1324), là thành viên của Nhà Luxembourg và là Vương hậu Pháp khi kết hôn với Charles IV của Pháp.

Cô là con gái của Henry VII, Hoàng đế La Mã thần thánh và Margaret xứ Brabant. Hai anh chị em của cô là John của Luxembourg và Beatrice của Luxembourg, Nữ hoàng Hungary.

Cuộc sống
---------

Maria đã đính hôn vào năm 1308 cho Louis xứ Bavaria, con trai và là người thừa kế của Rudolf I, Công tước xứ Bavaria. Lễ đính hôn đã được thống nhất ngay sau khi cha của Maria, Henry trở thành Vua của người La Mã. Rudolf là người ủng hộ cha cô trong cuộc đấu tranh giành quyền lực. Nhưng cuộc hôn nhân đã kết thúc do cái chết của Louis vào khoảng năm 1311. Trong cùng năm đó, mẹ của Maria, Nữ hoàng Margaret đã qua đời trong một chuýen du lịch cùng Henry ở Genève.

Vào ngày 21 tháng 9 năm 1322 tại Paris hoặc Provins, Maria kết hôn với Charles IV của Pháp sau khi hủy bỏ cuộc hôn nhân đầu tiên của mình. Blanche (vợ vua Philip V, anh trai Charles IV), đã sinh hai đứa con, Philip và Joan, nhưng cả hai đều chết trẻ và Charles cần một đứa con trai và người thừa kế duy trì dòng dõi Nhà của Capet.

Vào ngày 15 tháng 5 năm 1323, Maria được thánh hiến thành Vương hậu Pháp tại Pháp bởi Guillaume de Melun, Tổng Giám mục Sens. Sau đó cùng năm, cô mang thai một đứa bé nhưng nhanh chóng sảy thai sau đó một đứa con gái. Trong khi mang thai lần nữa vào tháng 3 năm 1324, Maria và Charles đang đi đến Avignon để thăm Đức Giáo hoàng. Kết quả là, cô đã chuyển dạ và đứa con của cô, một cậu con trai (Louis), được sinh ra sớm, nhưng chết non vài giờ sau đó. Vương hậu Maria qua đời ngay cùng tháng (có thể là do biến chứng sau sinh) vào ngày 26 tháng 3 năm 1324 và được chôn cất tại Montargis trong nhà thờ Dominican. Sau khi qua đời, Charles kết hôn với Jeanne xứ Évreux, nhưng Jeanne không thể sinh được một đứa con trai, vì vậy triều đại Capet bị tuyệt tự và nhường ngôi sang cho nhánh phụ Valois.

Nguồn
-----

1. ↑  Luxembourg, Medieval Lands
2. ↑  Jean-Marc Cazilhac: *Jeanne d'Evreux, Blanche de Navarre: Deux reines de France, deux douairières durant la Guerre de Cent ans*, Editions L'Harmattan, 2010, 178 p. p. 20.
3. ↑  Christian Bouyer: *Dictionnaire des Reines de France*, Librairie Académique Perrin, 1992, p. 201.
4. ↑  Alexandre Le Noble: *Histoire du Sacre et du Couronnement des Rois et Reines de France*, Paris, Imprimerie Gaultier-Laguionie, 1825, p. 208 [retrieved ngày 9 tháng 1 năm 2015].
5. ↑  RHGF XXI, E floribus chronicorum auctore Bernardo Guidonis, p. 733.
**Lư Bãi Sư** (giản thể: 卢罢师; phồn thể: 盧罷師; bính âm: *Lu Pishi*; ? - 174 TCN), hay **Lữ Bãi Sư** (旅罷師), là tướng lĩnh, khai quốc công thần nhà Tây Hán trong lịch sử Trung Quốc.

Cuộc đời
--------

Lư Bãi Sư là hậu duệ của công tộc Khương Tề thời Xuân Thu. Cuối thời Tần, Lư Bãi Sư làm tướng quân nước Tề, dưới quyền Tề vương Điền Quảng.

Năm 203 TCN, tướng Hán là Hàn Tín đánh chiếm nước Tề, giết Tề vương Điền Quảng, xin Hán vương Lưu Bang phong bản thân làm Giả Tề vương. Lưu Bang ban đầu giận dữ, nhưng nghe theo lời khuyên của Trương Lương, Trần Bình, phong Hàn Tín làm Tề vương, đóng đô ở Lâm Truy. Lư Bãi Sư vì thế quy thuận vua mới Hàn Tín.

Năm 202 TCN, Lư Bãi Sư theo Tề vương Tín đánh Sở, tham dự trận Cai Hạ tiêu diệt Sở vương Hạng Vũ. Không lâu sau, Tề vương Tín bị tước binh quyền, Lư Bãi Sư trở thành tướng Hán.

Năm 200 TCN, Lư Bãi Sư theo đại quân đánh Hàn vương Tín ở Bình Thành, nhờ công lao trên mà được phong hầu.

Năm 199 TCN, Lư Bãi Sư thụ phong Cung hầu (共侯), thực ấp 1.200 hộ. Đất phong nằm ở huyện Cung, quận Hà Nội.

Năm 177 TCN, nhân lúc Hán Văn đế đem quân chống trả Hung Nô, Tế Bắc vương Lưu Hưng Cư thừa cơ phát động phản loạn. Văn đế lấy Cức Bồ hầu Sài Vũ làm Đại tướng quân, chỉ huy bốn tướng quân Lư Khanh, Lư Bãi Sư, Ngụy Tốc, Triệu Tương Dạ đem quân bình định. Tế Bắc vương tuyệt vọng tự sát.

Năm 174 TCN, Lư Bãi Sư chết, thụy Trang hầu. Con trai Lư Đảng tập tước.

Hậu duệ
-------

* Lư Đảng (盧黨; ? - 166) hay Lữ Đảng (旅黨), con trai của Lư Bãi Sư. Năm 173 TCN, tập tước Cung hầu. Năm 166 TCN, chết, thụy Huệ hầu.
* Lư Thương (盧商; ? - 160) hay Lữ Cao (旅高), con trai của Lư Đảng. Năm 165 TCN, tập tước Cung hầu. Năm 160 TCN, chết, thụy Hoài hầu, không có con trai, đất phong bị tước.

Tham khảo
---------

* Tư Mã Thiên, *Sử ký*.
* Ban Cố, *Hán thư*.

Chú thích
---------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  Ban Cố, *Hán thư*, quyển 16, Biểu, *Cao Huệ Cao hậu Văn công thần biểu*.
2. 1 2 3 4 5 6 7  Tư Mã Thiên, *Sử ký*, quyển 18, Biểu, *Cao Tổ công thần hầu giả niên biểu*.
3. ↑  Lịch Đạo Nguyên, *Thủy kinh chú*, *Quyển 9*.
4. 1 2  Tư Mã Thiên, *Sử ký*, quyển 10, Bản kỷ, *Hiếu Văn bản kỷ*.
5. ↑  Ban Cố, *Hán thư*, quyển 94 (thượng), Liệt truyện, *Hung Nô truyện (thượng)*.
Đối với các định nghĩa khác, xem Sấu.

**Sấu** hay còn gọi **long cóc**, **sấu trắng** (danh pháp hai phần: ***Dracontomelon duperreanum***) là một loài cây sống lâu năm, lá thường xanh/bán rụng lá thuộc họ Đào lộn hột (*Anacardiaceae*).

Mô tả
-----

Bài chi tiết: Quả sấu
Cây sấu là loài cây gỗ lớn, sống lâu năm(có trể trên 1.000 năm), có tán lá rộng và thường xanh. Cây sấu là loài cây có biên độ sinh thái rộng, phù hợp với đất đai và khí hậu ở miền Bắc, có nhiều tác dụng, đặc biệt là khả năng phòng hộ bền vững, kỹ thuật trồng đơn giản. Cây sấu mọc tốt trên đất có thành phần cơ giới từ cát pha đến thịt trung bình, thoát nước, các loại đất phù sa ven sông, ven suối, đất đồi núi còn có tính chất đất rừng mát, ẩm, có độ sâu >50cm, dốc khoảng 250, nơi có nhiệt độ bình quân năm từ 20 - 25oC, lượng mưa năm lớn hơn hoặc bằng 1.500mm, độ ẩm không khí từ 86% trở lên và có mùa nóng, lạnh rõ rệt.

* Thân: Có thể cao tới 30m. Cành nhỏ có cạnh và có lông nhung màu xám tro.
* Rễ : Sấu là cây có rễ cọc và bạnh vè.
* Lá : Lá kép mọc so le, hình lông chim dài 30-45 cm, với 11-17 lá chét mọc so le. Phiến lá chét hình trái xoan, đầu nhọn gốc tròn, dài 6-10 cm, rộng 2,5-4 cm, dai, nhẵn, mặt dưới có gân nổi rõ.
* Hoa: Cụm hoa thuộc loại hoa chùm, mọc ở ngọn hay gần ngọn; hoa nhỏ, màu trắng xanh, có lông mềm. Cây ra hoa vào mùa xuân - hè và có quả vào mùa hè - thu.
* Quả: Quả là loại quả hạch hình cầu hơi dẹt, đường kính khoảng 2 cm, khi chín màu vàng sẫm; chứa một hạt. Quả được thu hái vào giai đoạn tháng 7 đến tháng 9. Quả dùng tươi để nấu canh hay lấy cùi thịt của quả để làm tương giấm hay mứt sấu, ô mai, sấu dầm v.v. Nó cũng có một số tác dụng trong điều trị một số chứng bệnh và được sử dụng trong y học cổ truyền phương Đông. Xem thêm bài quả sấu.
* Hạt: Mỗi quả có một hạt, hạt màu trắng, thô ráp, có nhiều gai và tơ mềm kết với thịt quả. Cây tái sinh bằng hạt tốt nên việc nhân giống không khó. (Theo Rau rừng Việt Nam).

Thành phần hóa học
------------------

Quả sấu chín chứa 80% nước, 1% axít hữu cơ, 1,3% protein, 8,2% gluxit, 2,7% xenluloza, 0,8% tro, 100 mg% calci, 44 mg% phosphor, sắt và 3 mg % vitamin C.

Tại Việt Nam
------------

Sấu ở Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng.
Các cây mọc trong rừng thuộc loại bán rụng lá, trên đất đỏ sâu hoặc sâu trung bình, ở cao độ từ khoảng 0–600 m trong khu vực Lạng Sơn, Bắc Kạn, Thái Nguyên tới vùng đồng bằng ven biển và cao nguyên Trung Bộ; ít gặp ở vùng Nam Bộ. Cây cũng hay được trồng ở nhiều nơi để lấy bóng mát và lấy quả, ưa trồng ở nơi đất cát pha.

Tham khảo
---------

1. ↑  {{}

Liên kết ngoài
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về ***Sấu (thực vật)***. |

* Atlas of Seed Plants of Cúc Phương National Park
**Thường Huệ** (chữ Hán: 常惠; ? – 46 TCN) người quận Thái Nguyên, là sứ thần và tướng lĩnh thời Tây Hán.

Tiểu sử
-------

Thuở nhỏ vì nghèo khổ, sinh buồn bực mà sung quân, nhờ biết cẩn trọng, cần kiệm nên được trọng dụng. Lúc Tô Vũ phụng mệnh đi sứ Hung Nô, Thường Huệ được cử làm quan đại diện cùng Phó trung lang tướng Trương Thắng hiệp trợ cho Tô Vũ.

Đoàn sứ thần đến đất Hung Nô chừng hơn một tháng thì Hung Nô có nội loạn liên quan đến Trương Thắng. Trước tình thế đó, nhiều thuộc tướng đề nghị với Tô Vũ cùng cả đoàn hàng phục Hung Nô. Tô Vũ nhất quyết không chìu bèn rút kiếm tự sát, may nhờ Thường Huệ ra sức cứu chữa mới giữ được mạng sống. Tuy vậy, ông cũng bị giam cầm ở Hung Nô nhiều năm liền. Đến thời Hán Chiêu Đế lên ngôi, hòa thân giao hảo với Hung Nô, sứ thần nhà Hán đến tìm Tô Vũ, Thuyền Vu liền nói dối là Tô Vũ đã chết. Nghe được tin đó, Thường Huệ thừa lúc đêm khuya đến gặp sứ thần nhà Hán bàn kế hoạch cứu Tô Vũ trở lại quê nhà. Sau cùng, sứ thần mới đưa được Tô Vũ, Thường Huệ cùng nhiều người khác trở về với triều Hán. Khi đi trong đoàn có hơn một trăm người, sau mười chín năm trên đất Hung Nô nay còn lại đúng chín người. Chiêu Đế liền ban thưởng cho tấm lòng trung trinh, tiết tháo của từng người. Thường Huệ được phong là Quang Lộc đại phu.

Năm Bản Thủy thứ 2 (năm 72 TCN), Hán Tuyên Đế phái cử Thường Huệ đi sứ Ô Tôn. Thường Huệ phân tích quan hệ của Hung Nô với triều Hán và Ô Tôn, nói rõ tình hình trước mắt, rồi yêu cầu Ô Tôn cùng hợp sức đánh Hung Nô. Triều Hán xuất đại quân mười lăm vạn người cùng năm vị tướng lĩnh chia đường tiến đánh Hung Nô. Thường Huệ được phong làm hiệu úy lo chuyện phối hợp cùng binh lính Ô Tôn. Đại quân tiến từ phía tây thẳng đến Hữu Cốc Lãi Đình của Hung Nô, bắt sống người thân của Thuyền Vu cùng thuộc hạ và binh sĩ, đoạt được vô số chiến lợi phẩm, đem chia một phần cho Ô Tôn. Thường Huệ cùng mấy người tùy tùng trở về Ô Tôn, nhưng trong năm vị đại tướng xuất chinh bên quân Hán chỉ có ông là người duy nhất đánh địch lập công, vì vậy triều đình phong cho ông là Tràng La hầu, rồi được cử mang vàng bạc châu báu ban thưởng cho những người Ô Tôn có công trong chiến trận.

Nước Quy Tư láng giềng của Ô Tôn từng giết sứ giả nhà Hán là Lại Đan, Thường Huệ tấu xin Hán Tuyên Đế đem quân đi đánh Quy Tư phục thù nhưng không được y chuẩn. Thế là Thường Huệ mới liên hệ với mấy nước như Ô Tôn đem quân vây kín ba mặt tấn công Quy Tư. Trước khi đánh phá ông cho người đến kể tội giết hại sứ giả nhà Hán cho vua Quy Tư biết, nhưng nhà vua nước này lại đổ lỗi cho quý nhân Cô Dực. Thường Huệ đòi giao nộp Cô Dực nhưng vua Quy Tư không chịu, chỉ đến khi nhìn thấy đại quân nhà Hán sắp tới, đành phải giao nộp Cô Dực. Thường Huệ chém đầu Cô Dực rồi cho lui quân.

Về sau Thường Huệ lại thay Tô Vũ làm Điển thuộc quốc. Ông là người am hiểu tình hình các nước Tây Vực, lại cần mẫn chu đáo nên nhiều lần được ghi công. Năm Cam Lộ thứ 2 (năm 52 TCN), ông được phong là Hữu tương quân. Ba năm sau khi Hán Nguyên Đế kế vị, ông qua đời, thụy hiệu là **Tráng Vũ hầu**.

Tham khảo
---------

* **Hán thư quyển 70, liệt truyện 40[*liên kết hỏng*] – Thường Huệ truyện**
**Laro Gabriel Setién Lozano** (sinh ngày 8 tháng 4 năm 1995) cầu thủ bóng đá người Tây Ban Nha đang chơi cho UE Sant Andreu ở vị trí tiền vệ.

Sự nghiệp
---------

Sinh ra ở Santander, Cantabria, Laro là sản phẩm của lò đào tạo trẻ của CD Lugo. Anh ra mắt chính thức cho đội hình chính của Galicians vào ngày 16 tháng 10 năm 2013, anh thay thế Víctor Marco trong trận thua 0-1 trên sân khách trước Recivo del Huelva ở Copa del Rey mùa giải 2013-14.

Vào ngày 6 tháng 8 năm 2014, Laro thử việc tại Burgos CF. Tuy nhiên, không có gì xảy ra và anh chuyển đến Racing de Santander vào cuối tháng, được chỉ định vào Tercera División.

Laro đã ghi bàn thắng đầu tiên của mình cho Racing B vào ngày 29 tháng 8 năm 2014, ghi bàn thứ ba trong trận thắng 4-0 trước CD Bezana. Vào tháng 9 năm 2016, đội thăng hạng lên Segunda División B.

Vào ngày 30 tháng 12 năm 2016, Laro chuyển đến đội bóng Racing de Ferrol sau khi cắt đứt quan hệ với *Verdiblancos*. Ngày 27 tháng 5 sau đó, anh gia nhập Córdoba CF B ở Third division.

Đời tư
------

Cha của Laro, Quique Setién, cũng là một cầu thủ bóng đá và một tiền vệ, và sau đó là một người quản lý. Ông ấy quản lý FC Barcelona. Ông nội của anh ấy, ông Jose Antonio Lozano cũng là một cầu thủ bóng đá, và tất cả đều từng chơi cho Racing.

Tham khảo
---------

1. ↑  Declaraciones de Quique Setién, técnico del CD Lugo (Statements of Quique Setién, manager of CD Lugo); Fútbol de Lugo, ngày 12 tháng 9 năm 2014 (tiếng Tây Ban Nha)
2. ↑  Bezana 0 – Racing B 4 Lưu trữ 2016-10-13 tại Wayback Machine; Contrameta, ngày 29 tháng 8 năm 2014 (tiếng Tây Ban Nha)
3. ↑  Laro Setién ya es del otro Racing, el de Ferrol (Laro Setién is already of the another Racing, the one from Ferrol); El Diario Montañés, ngày 30 tháng 12 năm 2016 (tiếng Tây Ban Nha)
4. ↑  "Qué pasada", exclamó el canterano Laro tras su estreno ante el Pontevedra CF ("What an achievement", said the youth graduate Laro after his debut against Pontevedra CF); Racing Santander, ngày 6 tháng 9 năm 2016 (tiếng Tây Ban Nha)

Liên kết ngoài
--------------

* Laro Setién tại BDFutbol
* Laro Setién tại Soccerway
Pháo đài Kłodzko
 Các thành lũy
 Tháp trong pháo đài
**Pháo đài Kłodzko** (tiếng Ba Lan: *Twierdza Kłodzko*, tiếng Đức: *Festung Glatz*) là một tổ hợp pháo đài độc đáo của Lower Silesian Voivodeship ở phía tây nam Ba Lan. Pháo đài từng là một trong những thành trì lớn nhất ở Phổ Silesia, tuy nhiên, trong toàn bộ Đế quốc Đức, nó được coi là một tiểu thành. Giờ đây, cùng với một mạng lưới đường hầm rộng lớn, đây là một trong những điểm thu hút du lịch lớn nhất của thị trấn Kłodzko, với mê cung dưới lòng đất và một kho chứa các vật thể khác nhau, từ xe cứu hỏa cũ đến đồ thủy tinh địa phương.

Lịch sử
-------

Một thành trì trên Đồi Lâu đài của Kłodzko đã được đề cập lần đầu tiên trong *Biên niên sử Bohemians*, được viết bởi Kosmas của Prague. Rất có thể, đó là một khu phức hợp gồm các tòa nhà bằng gỗ, được bảo vệ bằng một cái hàng rào. Bản thân Kłodzko nằm dọc theo tuyến đường chiến lược giữa Wrocław và Prague, và vai trò của nó như một điểm giao dịch quan trọng kể từ đầu thời Trung cổ. Năm 1114, thành trì đã bị quân đội Séc chiếm giữ và phá hủy dưới thời hoàng tử Soběslav, người đồng thời tái chiếm toàn bộ khu vực.

Hiện tại
--------

Năm 1945, pháo đài cùng với thành phố trở thành một phần của Ba Lan. Pháo đài Kłodzko trông giống như cách đây 200 năm với rất ít thay đổi và đây là một trong những điểm thu hút khách du lịch chính của thành phố. Giữa tháng Năm và tháng Mười, nó mở cửa từ 9:00 đến 19:00 và vào mùa đông, nó mở cửa từ 9:00 đến 16:00. [*cần dẫn nguồn*] Từ đỉnh của nó, có thể nhìn xuống Thung lũng Kłodzko. Du khách có thể đến thăm các hầm, với một mê cung các hành lang ngầm, được khai quật vào thế kỷ 19 bởi các tù nhân chiến tranh.

Khu tổ hợp của thành trì có diện tích 17 ha. Các bức tường thấp hơn của nó dày 11 mét, và các bức tường phía trên là khoảng 4 mét. Theo một số nguồn tin, đây là pháo đài lớn nhất và được bảo tồn tốt nhất của loại hình này ở Ba Lan.

Tham khảo
---------

1. ↑  German fortresses
2. ↑  The Rough Guide, Poland, page 566
3. ↑  "Ancient Kłodzko". Bản gốc lưu trữ ngày 27 tháng 3 năm 2022. Truy cập ngày 8 tháng 7 năm 2019.
4. ↑  "Kłodzko - Hillside Charm". Bản gốc lưu trữ ngày 19 tháng 10 năm 2013. Truy cập ngày 8 tháng 7 năm 2019.
5. ↑  "Silesia's Treasures". Bản gốc lưu trữ ngày 19 tháng 9 năm 2008. Truy cập ngày 8 tháng 7 năm 2019.

Liên kết ngoài
--------------

* Thư viện ảnh của pháo đài Lưu trữ 2022-01-28 tại Wayback Machine
* Toàn cảnh pháo đài
**Nấm sò** hay **Nấm bào ngư** (danh pháp hai phần: *Pleurotus ostreatus*) là một loài nấm ăn được thuộc họ Pleurotaceae. Nó được trồng lần đầu ở Đức để ăn trong thế chiến 1 nhưng mãi cho đến năm 1970, nấm bào ngư mới được nuôi trồng đại trà khắp thế giới, tuy nhiên việc trồng được ghi chép trong tài liệu đầu tiên là bởi Kaufert. Loài nấm này mọc trên các thân cây khô hoặc suy yếu, thành những tai nấm xen kẽ nhau như hình bậc thang. 
Nó liên quan đến loài nấm trồng "vua nấm sò". Nấm sò được xem là một nấm dược liệu do nó có chứa các statin như lovastatin có tác dụng giảm cholesterol.
Ngoài ra, cũng đang có một số đề tài nghiên cứu về khả năng chống ung thư của nấm bào ngư do sự hiện diện của lovastatin trong tai nấm, tập trung ở phiến nấm và đặc biệt ở bào tử nấm. 
Nấm sò là một trong những thường tìm nấm hoang dã, mặc dù nó cũng có thể được trồng trên rơm rạ và các loại vật liệu khác. Nó thường có hương thơm của hồi do sự hiện diện của benzaldehyde

Hành vi săn mồi
---------------

Ở dưới chân gốc của loài nấm này ở trên bề mặt khúc gỗ mục ẩm ướt có nhiều giun Nematoda. Nấm sò mọc ra những sợi tơ có hóa chất thu hút các loài giun này đến và bị tơ nấm sò quấn lấy. Trên các sợi tơ của nấm Sò cũng có một độc tố gây tê liệt. Nấm sò luồn các sợi tơ vào miệng của chúng, sau đó giải phóng protein có tác dụng phân hủy. Cuối cùng, nó chỉ việc thong thả nhấm nháp cơ thể con mồi từ bên trong ra đến tận bên ngoài. Loại protein mà nấm sò dùng để tiêu hóa giun tròn, pleurotolysin. Pleurotolysin thuộc về nhóm protein tan được trong nước, tấn công bằng cách đục thủng màng tế bào. Các nguyên tử của Pleurotolysin có thể gắn kết lại với nhau, chúng liên kết mỗi 13 nguyên tử thành một vòng tròn phân tử Pleurotolysin.

Tham khảo
---------



1. ↑  Eger, G. Eden, G. & Wissig,E. (1976).*Pleurotus ostreatus* – breeding potential of a new cultivated mushroom. *Theoretical and Applied Genetics* 47: 155–163.
2. ↑  Kaufert, F. (1936) The biology of *Pleurotus corticatus* Fries. *Minnesota Agricultural Experiment Station Bulletin* 114.
3. ↑  
Gunde-Cimerman N, Cimerman A. (1995). "Pleurotus fruiting bodies contain the inhibitor of 3-hydroxy-3-methylglutaryl-coenzyme A reductase-lovastatin". *Exp Mycol*. **19** (1): 1–6. doi:10.1006/emyc.1995.1001. PMID 7614366.
4. ↑  Beltran-Garcia, Miguel J.; Estarron-Espinosa, Mirna; Ogura, Tetsuya (1997). "Volatile Compounds Secreted by the Oyster Mushroom (Pleurotus ostreatus)and Their Antibacterial Activities". *Journal of Agricultural and Food Chemistry*. **45** (10): 4049. doi:10.1021/jf960876i.
5. ↑  "When Mushrooms Attack". northernwoodlands.org. ngày 7 tháng 12 năm 2015. Truy cập ngày 5 tháng 12 năm 2018.
Bức ảnh của Carmen Garayalde được chụp vào khoảng năm 1950.
**Carmen Garayalde Zubizarreta** (8 tháng 8 năm 1913 - 8 tháng 9 năm 2002) là một giáo viên, nhà hoạt động chính trị lưu vong, và nghệ sĩ người Uruguay.

Tiểu sử
-------

Carmen Garayalde sinh ngày 8 tháng 8 năm 1913 tại Montevideo, Uruguay trong một gia đình di dân xứ Basque sung mãn về tài chính. Khi còn trẻ, cô đã học hát và violin, và tham gia dàn nhạc thính phòng của Jose Pedro Massera, được thành lập bởi bạn bè và gia đình của Massera Lerena, với tư cách là một ca sĩ.

Garayalde học hội họa tại Círculo de Bellas Artes, nơi cô từng học các giáo viên Domingo Bazurro và Guillermo Laborde (es), sau này Garayalde sẽ lại học tại University of Labor of Uruguay (es) để tìm hiểu về thành phần và trang trí. Cô cũng học những bài học về hội họa và điêu khắc từ Cecilia Marcovich, Demetrio Urruchúa (es) và María Carmen Portela (es). Dưới sự chỉ đạo của Portela, Garayalde bắt đầu phát triển kỹ thuật đồ họa về điểm khô.

Garayalde có một tình bạn thân thiết với Amalia Polleri, người mà cô đã cùng thực hiện một tấm áp phích và giành chiến thắng trong một cuộc thi do Ủy ban Phụ nữ tổ chức để gửi viện trợ nhân đạo đến Tây Ban Nha vào năm 1937. Hai năm sau, hai người phụ nữ này xuất hiện tại một chương trình do Demetrio Urruchúa tổ chức tại Plaza de Cagancha.

Tham khảo
---------

1. ↑  "Garayalde, Carmen". *autores.uy* (bằng tiếng Tây Ban Nha). Autores. Bản gốc lưu trữ ngày 27 tháng 6 năm 2021. Truy cập ngày 28 tháng 3 năm 2017.
2. ↑  García Ferreira, Roberto (2011). "La fiebre que llega desde el Norte: la correspondencia privada de un matrimonio comunista en los orígenes de la Guerra Fría (1947–1948)". *SudHistoria* (bằng tiếng Tây Ban Nha). Truy cập ngày 30 tháng 11 năm 2017.
3. ↑  Di Maggio, Nelson (2013). *Artes visuales en Uruguay: diccionario crítico* (bằng tiếng Tây Ban Nha). Zonalibro. tr. 271. ISBN 978-9974991569.
4. ↑  "Amalia Polleri". *issuu.com* (bằng tiếng Tây Ban Nha). ISSUU. Truy cập ngày 28 tháng 3 năm 2017.
**Huyền sử Tallinn** (tiếng Estonia: *Tallinna-legendid*) là biệt ngữ gọi chung 12 truyền thuyết kiến thành Tallinn.

Lịch sử
-------

Năm 1219 được chính sử coi là khởi điểm cho việc bến thuyền **Reval** (tiếng Latinh: *Revalia*, tiếng Estonia: *Revala*) nhỏ bé ven biển Baltik được mở rộng thành đô thị, rồi sau đó là thủ phủ các quốc gia tiền thân Eesti ngày nay.

Tiến trình kiến tạo thành phố sản sinh cả một dòng văn nghệ phản ánh sinh hoạt và thế giới tinh thần người Tallinn. Tuy nhiên, khi điểm lại lịch sử từ thế kỷ XIII tới những năm 1920 (thời điểm Revala được đổi vĩnh viễn thành Tallinn), giới văn nghệ Eesti chọn ra 12 truyền kì phản ánh sâu sắc nhất văn hóa thành phố làm phương tiện quảng bá du lịch, đồng thời tôn vinh làm biểu tượng văn hóa tinh thần của thành phố.

Nội dung
--------

**1. Con nai rơi (Reh-fall)**
Trong thời thuộc Đan Mạch, có một hôm vua Valdemar Đệ Nhị lên đồi Toompea săn nai sừng tấm. Có một con chạy nhanh quá nên bị ngã gãy cổ. Ở vị trí ấy được đặt là thành Reh-fall, nghĩa là "con nai rơi", sau đọc trại thành Revala.

 Tư liệu liên quan tới Toompea tại Wikimedia Commons

**2. Đám cưới quỷ (Kuradipulm)**
 Tư liệu liên quan tới St. Catherine's Passage tại Wikimedia Commons

**3. Hồ Ülemiste (Ülemiste-järv)**
Gồm giai thoại gò Linda (Lindakivi) và lão Ülemiste (Ülemiste vanake).

 Tư liệu liên quan tới Lake Ülemiste tại Wikimedia Commons

**4. Người quá giang Ülemiste (Ülemiste-hääletaja)**
 Tư liệu liên quan tới Ülemiste tại Wikimedia Commons

**5. Thánh đường Oleviste và lời nguyền trên tháp chuông (Oleviste ehitus ja kirikul lasuv needus)**
 Tư liệu liên quan tới St Olaf's Church, Tallinn tại Wikimedia Commons

**6. Bí mật kinh hoàng dưới tháp trinh nữ (Neitsitorni kohutav saladus)**
**7. Vũ điệu thời dịch hạch (Katk)**
**8. Ác quỷ trừng phạt (Karistus)**
**9. Giả kim thuật sĩ (Alkeemik)**
**10. Giếng vĩnh biệt (Näkineid)**
**11. Vụ hành quyết Johann von Uexküll (Johann von Uexkülli hukkamine)**
**12. Ông già Toomas (Vana Toomas)**
 Tư liệu liên quan tới Vana Toomas tại Wikimedia Commons

Xem thêm
--------

* Lịch sử Tallinn

Tham khảo
---------

1. ↑  Tallinna-legendid
2. ↑  Huyền thoại gò trinh nữ
3. ↑  ERA II 114, 197/8 (2) < Tallinn < Kadrina - R. Põldmäe < K. Lettner (1935).(Estonian)

### Tài liệu

* Doris Kareva & Kadri Tähepõld, *Giidi käsiraamat. Lood ja legendid Tallinnast Lưu trữ 2021-05-24 tại Wayback Machine*, Tallinn, 2008, ISBN 9789985969168.

Liên kết ngoài
--------------

* Tallinn's story, written in the sky
* 9 interaktiivset keskaegset legendi Lưu trữ 2021-05-24 tại Wayback Machine
**Viện Liên hợp Nghiên cứu Hạt nhân Dubna** là một cơ quan nghiên cứu trong lĩnh vực hạt nhân, hạt cơ bản được thành lập năm 1956 tại Dubna (Liên Xô).

Ở Dubna, trong số các phòng thí nghiệm chủ yếu được đầu tư xây dựng, phòng thí nghiệm phản ứng hạt nhân mang tên Flerov (FLNR) có một vị trí đặc biệt. Ở đây, nguyên tố siêu uran, siêu nặng được chọn là đối tượng nghiên cứu trọng tâm.

Viện Liên hợp Nghiên cứu Hạt nhân Dubna được thành lập muộn hơn so với một số viện nghiên cứu hạt nhân khác trên thế giới và cạnh tranh gay gắt với Trung tâm ion nặng GSI ở Darmstad (Đức) và Viện nghiên cứu Lý Hoá RIKEN ở Tokyo (Nhật), và đặc biệt sự tồn tại từ bao năm nay của Phòng thí nghiệm Quốc gia thuộc Đại học California ở Berkley (LBNL) ở nước (Mỹ) đồ sộ về trang bị, hùng hậu về nhân tài và kinh nghiệm đầy mình với trên mười nguyên tố siêu nặng được phát hiện. Hầu hết các phát minh ở Dubna đều gặp các tranh chấp rắc rối về bản quyền tác giả và cần đến sự phân xử của các "toà án nghề nghiệp", Hiệp hội Vật lý Cơ bản và Ứng dụng (IUPAP) hay Hiệp hội Hoá học Cơ bản và Ứng dụng (IUPAC).

Tham khảo
---------

1. ↑  "JINR".
2. ↑  "Egypt became full-fledged JINR Member State – Výzkumné infrastruktury".

Liên kết ngoài
--------------

* Trang web chính thức Sửa đổi này tại Wikidata
	+ JINR trên Telegram
	+ JINR trên VK
	+ Viện Liên hiệp nghiên cứu hạt nhân Dubna trên Twitter
	+ Kênh Viện Liên hiệp nghiên cứu hạt nhân Dubna trên YouTube

|  |  |
| --- | --- |
| Tiêu đề chuẩn Sửa dữ liệu tại Wikidata | 
* BNF: cb11992516z (data)
* ISNI: 0000 0004 0620 4119
* LCCN: n50073055
* NKC: uk2014826691
* SUDOC: 134009657
* VIAF: 153578839
* WorldCat Identities: lccn-n50073055

 |
**Công Tôn Hỉ** (giản thể: 公孙喜; phồn thể: 公孫喜; bính âm: *Gongsun Xi*; ? – 293 TCN), còn gọi là **Tê Vũ** (tiếng Trung: 犀武), là tướng lĩnh nước Ngụy thời Chiến Quốc trong lịch sử Trung Quốc. Không rõ Công Tôn Hỉ mang họ Công Tôn hay là một thành viên thuộc vương tộc của nước Ngụy.

Cuộc đời
--------

Năm 305 TCN, Sở Hoài vương nghe theo tướng Trương Nghi, liên hoành với nước Tần, phản bội lại đồng minh hợp tung là nước Tề. Năm 303 TCN, nước Tề liên minh với hai nước Hàn, Ngụy cất quân báo thù. Nước Sở cầu viện nước Tần, cho thái tử Hoành sang Tần làm con tin. Tần Chiêu Tương vương phái Khách khanh Thông cầm quân cứu viện, buộc liên quân rút lui. Năm 302 TCN, thái tử Hoành giết quan lại nước Tần, đào tẩu về nước. Tề Tuyên vương cho người liên minh với Tần, cùng Hàn, Ngụy đánh Phương Thành của Sở. Tần phái Thứ trưởng Hoán, Tề phái Khuông Chương, Ngụy phái Công Tôn Hỉ, Hàn phái Bạo Diên cầm quân, đánh bại quân Sở do Đường Muội chỉ huy ở Trọng Khâu và Thùy Sa, chém Đường Muội.

Năm 295 TCN, Tần Chiêu Tương vương phái Tả thứ trưởng Bạch Khởi đánh chiếm Tân Thành của nước Hàn. Năm 294 TCN, Hàn Ly vương liên minh với Ngụy Chiêu vương để đánh Tần. Liên quân Hàn – Ngụy lấy Công Tôn Hỉ làm chủ soái, đóng quân ở Y Khuyết. Chủ soái quân Tần là Tả canh Bạch Khởi thấy quân hai nước Hàn, Ngụy đều muốn bảo lưu thực lực, không muốn làm tiên phong, bèn cho quân nghi binh đánh quân Hàn, lại tập trung tiêu diệt quân Ngụy. Liên quân tan tác, chủ soái Công Tôn Hỉ bị bắt, sau đó bị hành quyết. Quân Tần thừa thắng đánh chiếm 5 thành.

Trong văn hóa
-------------

Trong tiểu thuyết *Đông Chu liệt quốc chí*, Công Tôn Hỉ xuất hiện ở hồi 94, là tướng lĩnh **nước Hàn**, chỉ huy liên quân Hàn – Ngụy, bị Bạch Khởi đánh bại và giết chết tại Y Khuyết.

Tham khảo
---------

* Tư Mã Thiên, *Sử ký*.

Chú thích
---------

1. 1 2  Lưu Hướng, *Chiến quốc sách*, quyển 22, *Ngụy sách* (1).
2. 1 2  Tư Mã Thiên, *Sử ký*, quyển 40, Thế gia, *Sở thế gia*.
3. ↑  Nay là Phương Thành, Nam Dương, Hà Nam.
4. 1 2 3 4  Tư Mã Quang, *Tư trị thông giám*, *Chu kỷ*, quyển 3.
5. ↑  Nay ở phía tây nam Đường Hà, Hà Nam.
6. ↑  Tư Mã Thiên, *Sử ký*, quyển 5, Bản kỷ, *Tần bản kỷ*.
7. ↑  Nay ở tây nam Y Xuyên, Hà Nam.
8. ↑  Nay ở nhai đạo Long Môn, Lạc Long, Lạc Dương, Hà Nam.
9. 1 2  Tư Mã Thiên, *Sử ký*, quyển 73, Liệt truyện, *Bạch Khởi Vương Tiễn liệt truyện*.
10. ↑  Lưu Hướng, *Chiến quốc sách*, quyển 33, *Trung Sơn sách*.
11. ↑  Tư Mã Thiên, *Sử ký*, quyển 72, Liệt truyện, *Nhương hầu liệt truyện*.
12. ↑  Phùng Mộng Long, *Đông Chu liệt quốc chí*, hồi 86, *Thử Mạnh Thường, Phùng Hoan gõ gươm hát; Đánh Kiệt Tống, vua Tề hợp đại binh*.
**Hạ viện** (tiếng Tây Ban Nha: *Camara de Diputados*) là hạ viện của Quốc hội Liên minh, một trong hai viện của lưỡng viện lập pháp của Mexico. Viện kia là Thượng viện. Cơ cấu và trách nhiệm của cả hai viện của Quốc hội được xác định trong các Điều từ 50 đến 70 của Hiến pháp hiện hành Mexico.

Thành phần
----------

LXIII Lập pháp
Hạ viện gồm một đại diện liên bang (tiếng Tây Ban Nha: *diputado federal*) cho mỗi 200.000 công dân. Hạ viện có 500 thành viên, được bầu bằng cách sử dụng chế độ bầu cử đại diện tỷ lệ thành viên hỗn hợp.

Trong số này, 300 "đại biểu đa số" được bầu trực tiếp bởi đa số từ các khu vực thành viên đơn lẻ, các đơn vị bầu cử liên bang. 200 đại biểu còn lại của đảng được chỉ định thông qua các quy tắc về đại diện theo tỷ lệ. Những ghế này không gắn liền với các khu vực bầu cử; thay vào đó, chúng được phân bổ cho các bên dựa trên phần của mỗi bên trong phiếu bầu quốc gia. 200 đại biểu của đảng nhằm làm cân bằng lợi ích cục bộ của các đại diện của đơn vị bầu cử. Người thay thế được bầu vào cùng thời điểm với từng hạ nghị sĩ, vì vậy các cuộc bầu cử đặc biệt rất hiếm.

Từ năm 1917 đến năm 2015, các đại biểu bị cấm phục vụ các nhiệm kỳ liên tiếp theo lệnh của Hiến pháp cấm tái cử ngay lập tức cho cơ quan lập pháp. Vì vậy, Hạ viện México là một trong số ít cơ quan lập pháp trên thế giới đã được đổi mới hoàn toàn tại một cuộc bầu cử. Tuy nhiên, điều này sẽ thay đổi tại các cuộc bầu cử năm 2018; các đại biểu hiện nay được phép chạy đua tái tranh cử. Các cuộc bầu cử của đảng Dân chủ nắm giữ một nửa trong nhiệm kỳ sáu năm của tổng thống được gọi là cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.

Tham khảo
---------

1. ↑  "Cámara de Diputados". Camara de Diputados. Truy cập ngày 25 tháng 2 năm 2014.
2. ↑  "Integrantes de la Legislatura" (bằng tiếng Tây Ban Nha). Bản gốc lưu trữ ngày 21 tháng 4 năm 2018. Truy cập 23 tháng 2 năm 2018. Đã bỏ qua tham số không rõ `|sitioweb=` (gợi ý `|website=`) (trợ giúp); Chú thích có các tham số trống không rõ: `|fecha=`, `|nombre=`, `|cita=`, và `|apellido=` (trợ giúp)
3. ↑  "http://www.diputados.gob.mx/LeyesBiblio/pdf/1.pdf" (PDF). Bản gốc (PDF) lưu trữ 2 de enero de 2013. Kiểm tra giá trị ngày tháng trong: `|ngày lưu trữ=` (trợ giúp); Liên kết ngoài trong `|title=` (trợ giúp)
Bức tranh tường Little Saigon ở góc đại lộ El Cajon và đại lộ Menlo.
Biểu ngữ Little Saigon trên đại lộ El Cajon.
**Little Saigon, San Diego** là một vùng bao bọc sắc tộc người Việt ở City Heights, San Diego, tọa lạc trên Đại lộ El Cajon giữa đại lộ Euclid và Highland.

Lịch sử
-------

Quỹ Little Saigon San Diego thành lập tháng 11 năm 2008 với sứ mệnh "hồi sinh khu thương mại đông dân của người Việt trên Đại lộ El Cajon".

Ngày 4 tháng 6 năm 2013, Hội đồng Thành phố đã phê duyệt Khu Văn hóa và Thương mại Little Saigon ở City Heights, là khu vực gồm sáu dãy nhà của Đại lộ El Cajon từ đại lộ Euclid đến đại lộ Highland. Quận này vốn nổi tiếng như một trung tâm ẩm thực và văn hóa Việt Nam. Kể từ năm 2013, Quỹ Little Saigon San Diego đã tổ chức một trong những sự kiện Tết Nguyên Đán tại thành phố với lễ hội Tết Nguyên Đán hàng năm tại Sân vận động SDCCU, nơi số tiền thu được dùng để phát triển và quảng bá quận này. 

Ngày 1 tháng 2 năm 2019, các biển báo Little Saigon nằm gần lối ra Đại lộ El Cajon trên Xa lộ Liên tiểu bang 15 đã được khánh thành.

Đọc thêm
--------

* Caw, Jonathan. (Aug 20, 1990). A Flowering Little Saigon : Influx of Vietnamese in East S.D. Has Revitalized the Area. Los Angeles Times.

Tham khảo
---------

1. ↑  "Our History – Little Saigon". *Little Saigon San Diego* (bằng tiếng Anh). Bản gốc lưu trữ ngày 24 tháng 7 năm 2020. Truy cập ngày 23 tháng 9 năm 2020.
2. ↑  "'Little Saigon' official in City Heights". *San Diego Union-Tribune* (bằng tiếng Anh). 4 tháng 6 năm 2013. Truy cập ngày 4 tháng 7 năm 2023.
3. ↑  Mento, Tarryn. "Little Saigon To Get Cultural Landmark Sign On I-15 Freeway". *KPBS Public Media* (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 3 tháng 9 năm 2020.
4. ↑  "Signs Point to Little Saigon District: Freeway Signs Recognize Vietnamese Cultural District". *NBC 7 San Diego* (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 3 tháng 9 năm 2020.
5. ↑  Hoffman, Matt. "Vietnamese Community In City Heights Gets Little Saigon Sign Off Interstate 15". *KPBS Public Media* (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 3 tháng 9 năm 2020.

Liên kết ngoài
--------------

* Trang chủ Little Saigon, San Diego
**Hoàng Xương** (chữ Hán: 黄昌, ? - ?), tự Thánh Chân, người huyện Dư Diệu, quân Hội Kê, Dương Châu , quan viên nhà Đông Hán. Ông bị sử cũ xếp vào nhóm khốc lại .

Cuộc đời và sự nghiệp
---------------------

Xương xuất thân nghèo hèn, lại mồ côi; nhà gần trường công, nhiều lần thấy học trò hành lễ, ông ưa thích, nên theo Kinh học. Xương sớm hiểu pháp luật, ban đầu được làm Quyết tào ở quận. Thứ sử khảo hạch, gặp Xương, rất lấy làm kỳ, vời ông làm Tòng sự.

Sau đó Xương được bái làm Uyển (huyện) lệnh, thi hành chính sách nghiêm khắc, giỏi trừng trị trộm cướp. Có kẻ trộm lọng xe, Xương ban đầu không nói gì, sau đó ngầm sai thân tín đi giúp Môn hạ tặc tào tóm được tên trộm , bắt cả nhà hắn, giết sạch cùng lúc. Các họ lớn trong huyện run sợ, đều gọi Xương là "*thần minh*".

Triều đình cất nhắc người có năng lực, Xương được thăng làm Thục quận thái thú. Tiền nhiệm thái thú Lý Căn vì tuổi cao nên bỏ bê công việc, tồn đọng nhiều án kiện. Khi Xương đến, quan dân kiện tụng có hơn 700 người, ông xử lý gọn ghẽ, không gì không xong. Xương ngầm bắt giữ một tên đầu sỏ trộm cướp, ép hắn khai ra những tên đầu sỏ ở các huyện khác, rồi chia người tóm gọn, không kẻ nào chạy thoát. Phường gian ác trong quận vì thế đều chạy sang nơi khác.

Xương ở đất Thục 4 năm thì trưng về triều, rồi được thăng làm Trần (quốc) tướng. Họ Bành ở huyện Trần quen thói phóng túng không kiêng dè, xây nhà lớn, dựng lầu cao; mỗi khi Xương ra ngoài, đàn bà nhà họ Bành trèo lên lầu nhìn xuống. Xương không vui, bèn ra sắc lệnh bắt cả nhà họ Bành vào ngục, làm án giết đi.

Xương được dời làm Hà Nội thái thú, lại được dời làm Dĩnh Xuyên thái thú. Năm Vĩnh Hòa thứ 5 (140), được trưng về triều, bái làm Tương tác đại tượng. Năm Hán An đầu tiên (142), được tiến bổ làm Đại tư nông, rồi bị giáng làm Thái trung đại phu, mất khi đang ở chức, không rõ khi nào.

Gia đình
--------

Khi xưa Xương làm thư tá ở Dương Châu, vợ ông về thăm nhà cha mẹ, bị giặc bắt mất, đem vào đất Thục rồi trở thành vợ người khác. Vì con trai gặp chuyện, bà đến gặp Thục quận thái thú – chính là Xương – khiếu kiện, ông ngờ rằng bà không phải người Thục, bèn hỏi căn do, bà đáp rằng: "Thiếp vốn là công nữ thứ của họ Đái ở Dư Diêu, Hội Kê. Thiếp về thăm nhà, bị giặc bắt đi, rồi đến nơi này." Xương kinh ngạc, gọi đến trước mặt nói: "Làm sao ngươi chứng minh được là có quen biết Hoàng Xương?" bà đáp rằng: "Lòng bàn chân trái của Xương có chấm đen, thường tự nói sẽ được làm quan nhận lương bổng 2000 thạch." Xương bèn mở lòng bàn chân cho xem, hai người nhìn nhau mà khóc, lại làm vợ chồng.

Tham khảo
---------

* **Hậu Hán thư quyển 77, liệt truyện 67 – Khốc lại truyện: Hoàng Xương**

Chú thích
---------

1. ↑  Nay là huyện cấp thị Dư Diêu, địa cấp thị Ninh Ba, Chiết Giang
2. ↑  酷吏/khốc (tàn khốc) lại (quan lại) nghĩa đen là quan viên chấp pháp bằng phương pháp tàn bạo
3. ↑  Lý Hiền dẫn **Tư Mã Bưu – Tục Hán chí**, chú rằng: "决曹/quyết tào chủ tội pháp sự."
4. ↑  Lý Hiền, tlđd chú rằng: "Tặc tào chủ đạo tặc sự."
**Chùa Con Gà** hay **Wat Worachettharam** (tiếng Thái:**วัดวรเชษฐาราม**, phiên âm: Vát Vo-la-chét-tha-lam) là một ngôi đền nằm trong quần thể di tích Công viên lịch sử Ayutthaya được công nhận là di sản văn hóa thế giới vào năm 1991 - thuộc thành phố Ayutthaya – thủ phủ của tỉnh lỵ Ayutthaya.Khu vực này có tổng cộng 3 di tích:

* Wat Lokaya Suttha (วัดโลกยสุธาราม)
* Wat Worapoh (วัดวรโพธิ์)
* Wat Worachettharam( วัดวรเชษฐาราม)

Vị trí
------

Bản đồ vị trí chùa
Đền nằm trên diện tích rộng lớn được ngăn bởi 3 dòng sông Chao Phraya, sông Khlong Khu Mueang, và con kênh Khlong Tho. Gần cạnh ngôi chùa còn có 2 di tích khác nữa đó chính là Wat Worapoh và Wat Lokaya Suttha, nhưng trong số 3 ngôi đền này, du khách chỉ tham quan Wat Lokaya mà thôi, vì hai ngôi đền còn lại hầu như bị phá hủy hoàn toàn bao quanh là cây táo dại phủ đầy.

Miêu tả
-------

Nằm đơn độc với một ngôi mộ tháp có chín chú gà trống mào đỏ, cựa vàng và bộ lông sặc sỡ đứng uy nghi đằng trước một bức tượng Phật. Nằm cạnh kênh đào Ayutthaya, Wat Worachettharam được vua Eakathosarot xây dựng năm 1593, khi vua Naresuan bị chết trong một cuộc chiến đấu với vua Tong-U của Miến Điện. Để vinh danh anh trai, vua Eakathosarot cho xây một lò hỏa thiêu khổng lồ và 10.000 nhà sư đã được mời tới để cầu nguyện cho buổi lễ hỏa táng của hoàng gia.
Bức tượng Phật uy nghiêm đứng trước ngôi mộ tháp đã bị mất đầu do chiến tranh và cùng chịu chung với số phận trong toàn thể khu di tích lịch sử Ayutthaya khi quân đội Miến Điện tràn vào thành vào năm 1767.
Phần đầu hiện nay đã được ghép sau vào sau đợt trùng tu, được khoác chiếc áo cá sa vàng rực rỡ.

Tình trạng
----------

Là di tích hẩm hiu nhất trong di tích bởi mức độ tàn phá của chiến tranh và thời gian, do đó di tích để lại nhiều ấn tượng trong lòng du khách.

Xem thêm
--------

* Vương quốc Ayutthaya
* Wat Lokaya Suttha(วัดโลกยสุธาราม)
* Wat Worapoh(วัดวรโพธิ์)

Chú thích
---------

1. ↑  trên bản đồ không có ngôi chùa này, tuy nhiên vì chùa là một di tích quá nhỏ nằm gần kề Wat Lokaya Suttha, bên tay phải, ký hiệu vòng tròn màu vàng

Tham khảo
---------

* Ts. *Đỗ Quốc Thông*, Giáo trình địa lý du lịch thế giới - Tài liệu của sở du lịch Thành phố Hồ Chí Minh.
* *Trần Vĩnh Bảo* – Thái Lan – *Một vòng các nước*– Nhà xuất bản Văn hóa Thông tin.

Liên kết ngoài
--------------

* Công viên lịch sử trên trang web của tổng cục du lịch Thái Lưu trữ 2008-12-29 tại Wayback Machine

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về ***Wat Worachettharam***. |
**Cao Phúc Nương** (chữ Hán: 高福娘, ? - ?), là thị tì trong cung Đồ Đan thái hậu, nước Kim.

Tiểu sử
-------

Không rõ gia thế và năm sinh của Phúc Nương, nhưng nếu chỉ là thị tì thì có lẽ bà xuất thân trong một gia đình nông dân hoặc nô lệ. Sau khi trưởng thành, bà thành hôn với Đặc Mạt Ca (特末哥) và không rõ khi nào, bà trở thành thị tì hầu hạ Đồ Đan thái hậu, đích mẫu của hoàng đế nước Kim Hoàn Nhan Lượng.

Tháng 7 ÂL năm 1161, Kim chủ Lượng dời đồ đến Biện Kinh, chuẩn bị chiến tranh với triều Tống. Trước kia thái hậu vốn không đồng ý việc Kim chủ dời đô, khi đến Biện, bà sai Phúc Nương đến hỏi Kim chủ, nhân đó Kim chủ và Phúc Nương lén lút quan hệ với nhau. Nhân đó Lượng sai Phúc Nương làm nội gián, dò xét động tĩnh của Đồ Đan thái hậu. Phàm mọi việc làm của thái hậu bất kể lớn nhỏ nàng đều mách lại với Kim chủ. Đặc Mạt Ca lại dạy nàng phải thêm thắt vào thật nhiều để Kim chủ oán hận thái hậu hơn nữa. Lúc đó ở phía bắc, người Khiết Đan làm phản, Kim chủ sai Bộc Tán Hốt Thổ đánh dẹp. Thái hậu nói với Hốt Thổ

*Quốc gia khi trước đóng ở Thượng Kinh, rồi dời sang Trung Đô, nay lại dời tới Biện Kinh; rồi còn hưng binh áp sát Giang, Hoài phạt Tống. Ta thường khuyên can mà bệ hạ đâu có nghe. Bây giờ Khiết Đan làm phản rồi thì tính sao?*
Cao Phúc Nương đem những lời ấy tâu với Kim chủ khiến Kim chủ tức giận. Kim chủ lại nhớ tới việc Đồ Đan thái hậu nuôi dưỡng người anh cả của mình là Trịnh vương Hoàn Nhan Sung, nay Sung tuy đã chết nhưng vẫn để lại bốn đứa con đều đã đến tuổi trưởng thành, mới sinh nghi thái hậu có ý phế lập. Lập tức lấy bảo kiếm, lệnh Điểm kiểm Đại Hoài Trung đến cung Ninh Đức giết thái hậu. Khi đến nơi, Hoài Trung ép thái hậu quỳ nhận chiếu thư; rồi nhân lúc đó Hổ Đặc Mạt và Bộc Nhi liên tiếp cầm đao chém tới tấp. Cao Phúc Nương lại lấy dây quấn vào cổ thái hậu, khiến thái hậu chết hẳn, rồi trở về phục mệnh rồi hạ lệnh giết chết rất nhiều thị tì, hộ vệ trong cung Ninh Đức và bốn đứa con của Trịnh vương Sung. Kim chủ phong Phúc Nương làm Vân Quốc phu nhân, Đặc Mạt Ca làm Trạch châu thứ sử; và ban tặng Phúc Nương 2000 gian tiền, hứa sau khi diệt Tống rồi sẽ nạp làm phi. Kim chủ còn bảo với Đặc Mạt Ca

*Không được nhân khi say rượu mà đánh Phúc Nương, nếu trái lệnh sẽ chết ngay lập tức*.
Ai ngờ Kim chủ Lượng viễn chinh thất bại, bị giết ở miền nam. Tào Quốc công Ô Lộc lên ngôi, đổi tên là Ung tức là Kim Thế Tông. Không lâu sau Kim chủ Ung truy phong Đồ Đan thị thụy là Ai hoàng hậu, đồng thời triệu Phúc Nương và Đặc Mạt Ca từ Trạch châu về Trung Đô, giết chết. Không rõ Cao Phúc Nương thọ bao nhiêu tuổi.

Tham khảo
---------

1. ↑  "哀皇后". *百度百科*. Truy cập ngày 27 tháng 11 năm 2023.

* Kim sử, quyển 63
**Going-to-the-Sun** là con đường duy nhất mà đi qua vườn quốc gia Glacier ở Montana, Hoa Kỳ, đi qua Continental Divide tại đèo Logan. Nó được hoàn thành vào năm 1932. Năm 1930, một đội xe buýt du lịch đỏ với tên gọi là các "thiết bị làm nhiễu ", xây dựng lại vào năm 2001 để chạy bằng nguyên liệu prôpan, cung cấp tour du lịch trên đường. Tuyến đường này là một Địa điểm lịch sử về Kỹ thuật Xây dựng Quốc gia, kéo dài 53 dặm (85 km) theo chiều rộng của vườn quốc gia Glacier.

Đường là một trong những con đường khó qua lại nhất ở Bắc Mỹ trong mùa đông tới mùa xuân. Tại độ cao 80 feet (24 m) tuyết có thể phủ chắn ngang đèo Logan, và chỉ xa hơn về phía đông đèo nơi tuyết phủ sâu nhất từ lâu đã được gọi là Big Drift. Con đường mất khoảng mười tuần để gạt bỏ tuyết, ngay cả với các thiết bị có thể di chuyển 4000 tấn tuyết trong một giờ. Ở phía Đông của lục địa phân chia, có rất ít trạm kiểm tra do tuyết rơi và kết quả là vào cuối mùa đông tuyết lở đã nhiều lần bị phá hủy tất cả các hàng rào bảo vệ từng được xây dựng. Tuyến đường thường cho phép lưu thông từ đầu tháng sáu đến giữa tháng mười, muộn nhất là vào ngày 13 tháng 7 (năm 2011).

Hai làn đường Going-to-the-Sun khá hẹp và quanh co, đặc biệt là phía tây của đèo Logan. Do đó, chiều dài xe hbị giới hạn không vượt quá 21 feet (6,4 m) và có nghĩa là không có phương tiện du lịch vượt quá giới hạn chiều dài này được phép đi qua đoạn đường này.

Ghi chú
-------

1. ↑  "Hệ thống Thông tin Sổ bộ Quốc gia". *Sổ bộ Địa danh Lịch sử Quốc gia Hoa Kỳ*. Cục Công viên Quốc gia Hoa Kỳ. 23 tháng 1 năm 2007.
2. ↑  "Con đường Going-to-the-Sun". *Danh sách tóm tắt Địa danh Lịch sử quốc gia*. Cục Công viên Quốc gia Hoa Kỳ. Bản gốc lưu trữ ngày 11 tháng 2 năm 2009. Truy cập ngày 28 tháng 6 năm 2007.
3. ↑

Tham khảo
---------

Carr, Ethan (1998). *Thiết kế tự nhiên: Kiến trúc cảnh quan và các Vườn Quốc gia*. Tạp chí Đại học Nebraska. ISBN 0-8032-6383-X.

Liên kết ngoài
--------------

* Going-to-the-Sun-Road from Glacier National Park
* *Going-to-the-Sun Road: A Model of Landscape Engineering,* a National Park Service Teaching with Historic Places (TwHP) lesson plan
* Going-to-the-Sun Road, West Glacier, Flathead, MT at the Historic American Engineering Record
**Tương** (tiếng Trung: 襄; bính âm: *Xiang*; ? - ?), không rõ họ, là khai quốc công thần nhà Tây Hán trong lịch sử Trung Quốc.

Cuộc đời
--------

Tương không rõ họ, không rõ quê quán, là đội sử quân Tần ở huyện Đãng.

Năm 207 TCN, Ung Xỉ làm phản ở ấp Phong, khiến Bái công Lưu Bang mất đi hậu phương. Lưu Bang liên kết với Ninh quân Trần Anh tấn công tướng Tần là Tư Mã Nghiệt ở Đãng. Quân Sở vây thành 3 ngày thì môn úy Nhi Chích mở cổng thành, dẫn quân Sở vào thành. Lưu Bang chiếm huyện Đãng, thu được mấy nghìn quân. Tương khi đó giữ chức chấp thuẫn đội sử, đi theo Lưu Bang.

Năm 206 TCN, Lưu Bang được phong làm Hán vương, đóng đô Hán Trung. Tương theo Lưu Bang vào đất Thục, được phong làm Trị túc nội sử, đứng hàng cửu khanh.

Năm 205 TCN, quân Hán theo đường Trần Thương tấn công Tam Tần. Ung vương Chương Hàm chiến bại, cố thủ Phế Khâu. Lưu Bang cho các tướng chia quân đánh Lũng Tây, Bắc Địa, Thượng. Tương được phong làm quận thú quận Thượng thuộc nước Địch, dẫn quân đánh quận này. Địch vương Đổng Ế đầu hàng quân Hán.

Cùng năm, Ngụy vương Báo phản Hán theo Sở. Lưu Bang phái Đại tướng quân Hàn Tín đánh vào nước Ngụy, lại phái Tương dẫn quân từ Thượng sang. Ngụy Báo thua trận rồi bị bắt. Tương sau đó tiếp tục giữ chức Trị túc nội sử, cùng Tiêu Hà quản lý Quan Trung.

Năm 201 TCN, Tương thụ phong tước Cức Khâu hầu (棘丘侯), thực ấp 970 hộ, vẫn giữ chức Trị túc nội sử. Năm 185 TCN, Lã hậu khống chế triều đình, biếm Tương làm sĩ ngũ (sĩ tốt), đoạt đất phong, xóa bỏ phong quốc. Trước đó một năm (186 TCN), Hữu thừa tướng Doãn Khôi, Xạ kỵ tướng quân Trương Việt cũng gặp phải tình cảnh tương tự.

Tham khảo
---------

* Tư Mã Thiên, *Sử ký*.
* Ban Cố, *Hán thư*.

Chú thích
---------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  Tư Mã Thiên, *Sử ký*, quyển 18, Biểu, *Cao Tổ công thần hầu giả niên biểu*.
2. 1 2 3  Tư Mã Thiên, *Sử ký*, quyển 8, Bản kỷ, *Cao Tổ bản kỷ*.
3. 1 2 3 4 5 6  Ban Cố, *Hán thư*, quyển 16, Biểu, *Cao Huệ Cao hậu Văn công thần biểu*.
**Chùa Ounalom** (tiếng Khmer: វត្តឧណ្ណាលោម phát âm tiếng Khmer: [ʋɔət ʔunnaːloːm] hoặc *Wat Unnalom* theo cách viết khác) là một ngôi chùa nằm trên quãng đường Sisowath tại thủ đô Phnôm Pênh, Campuchia. Chùa Ounalom là một trong năm ngôi chùa đầu tiên ở Phnôm Pênh, nằm gần Cung Điện Hoàng Gia Campuchia, đây là một trong những ngôi quan trọng nhất của Phnôm Pênh và là trung tâm Phật Giáo hệ *Kana Mahanikaya* ở Campuchia..

Chùa Ounalom được xây dựng chính thức trong thời kỳ trị vì của vua Ponhea Yat những năm 1443. Và trước năm 1974 Chùa Ounalom đã có hơn 500 tu sĩ Phật giáo đến học tập. Tại Chùa Ounalom có số lượng sách, kinh sưu tập hơn 30.000 quyển. Thời kỳ 1975 - 1979, do bị tàn phá bởi Khmer Đỏ nên chùa bị hư hại khá nặng nề, rất nhiều sách bị mất đi. Tuy nhiên sau khi chiến tranh kết thúc thì Chùa Ounalom đã được tu sửa rất khang trang.

Chùa Ounalom nằm bên bờ sông Tonle Sap, là điểm tham quan thu hút nhiều khách du lịch bởi kiến trúc có nét riêng khá độc đáo. Chùa Ounalom có chính điện, thư viện và những căn nhà dành cho các nhà sư ở và học tập. Chánnh điện chùa Ounalom, được phục dựng vào năm 1952, là phiên bản hiện đại của ngôi chùa ban đầu trong thế kỷ XV. Nó được lan truyền trên ba cấp độ và có một bộ sưu tập thú vị của bức tranh tuyệt vời và các di tích văn hóa Phật giáo mang lại ánh sáng Từ bi Trí tuệ và cho cuộc đời của Đức Phật.

Chùa Ounalom có ba tòa nhà chính với đền thờ ở chính giữa và với hai tòa nhà bên cạnh có thiết kế độc đáo. Kiến trúc gây ấn tượng đẹp, trang nhã với dấu ấn truyền thống của người Khmer, hòa quyện trong phong cách tinh tế của kiến trúc Angkor. Nhiều du khách ghé thăm Chùa Ounalom là do nơi đây lưu trữ một lượng sách, kinh Phật quá phong phú. Những người thích thú đọc và nghiên cứu ưa chuộng đến Chùa Ounalom là vì vậy. Đặc biệt Chùa Ounalom có lưu giữ nhiều cổ vật, một số cổ vật những hiện vật khiến nhiều người có cảm giác an bằng, tĩnh tâm khi muốn tìm về cõi bình yên trong tâm hồn sau những bon chen cuộc sống.

Hiện nay, ngôi chùa được rất nhiều du khách ghé tham quan và hành hương bởi Chetdai - một Bảo tháp 500 năm tuổi, nơi tôn trí, bảo tồn ngọc Xá lợi lông mày của đức Phật. Trong thời kỳ Angkor, ngôi Bảo tháp tuyệt vời này cũng rất bất ngờ trong bốn hình ảnh đồng của Đức Phật trong tư thế ngồi, mỗi trong số đó phải đối mặt với một hướng chính.

Ngôi cổ tự Ounalom linh thiêng, nơi thu hút du khách thập phương hành hương từ mọi miền đất nước và là điểm tham quan thu hút khách du lịch khi đến Campuchia.

Hình ảnh
--------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Chú thích
---------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về ***Chùa Ounalom***. |

1. ↑  *Google Maps* (Bản đồ). Google. `|ngày truy cập=` cần `|url=` (trợ giúp)
2. ↑  Ray, Nick. *Cambodia*. Lonely Planet. tr. 129. ISBN 978-1-74059-111-9.
3. ↑  Du lịch chùa,vietviettourism

Liên kết ngoài
--------------

* Chùa Ounalom
* Chùa Botum
* Chùa Mahamontrey
* Chùa Sasomkosal
* Chùa Neakavon
**Badi Assad** (sinh ngày 23 tháng 12 năm 1966) là nữ ca sĩ kiêm sáng tác nhạc, nghệ sĩ guitar theo dòng nhạc jazz và world music.

Thời thơ ấu
-----------

Assad sinh ra tại thành phố São João da Boa Vista, thuộc bang São Paulo, Brasil, nhưng sống ở Rio de Janeiro cho đến khi bà được 12 tuổi. Cha của bà, ông Jorge Assad, gốc Liban, là một nghệ sĩ chơi đàn mandolin. Hai người anh trai của bà là Sérgio Assad và Odair Assad cũng là nghệ sĩ đàn guitar trong ban nhạc Duo Assad.

Sự nghiệp
---------

Assad học chơi đàn guitar tại Đại học Rio de Janeiro, bà từng thắng giải trong cuộc thi cho các nghệ sĩ chơi nhạc cụ trẻ ("Concurso Jovens Instrumentistas for Young Musicians") tại Rio de Janeiro vào năm 1984. Năm 1986, bà gia nhập Đoàn nhạc guitar Rio de Janeiro do nghệ sĩ Turíbio Santos làm nhạc trưởng.

Bà phát hành album phòng thu đầu tay mang tên *Dança dos Tons* vào năm 1988. Năm 1989, bà được chọn trong số 200 người phụ nữ khác để tham gia trong vở nhạc kịch *Mulheres de Hollanda* của biên kịch Tatiana Cobbett. Assad cũng từng xuất hiện trong buổi hòa nhạc Heineken Concerts năm 1992 cùng với Raul de Souza và Heraldo do Monte, và năm 1993 cùng với Rafael Rabello, Dori Caymmi và Marisa Monte.

Từ năm 1998 đến năm 2001, do bị bệnh loạn trương lực cơ (focal dystonia), bà đã không thể hoạt động âm nhạc. Tuy nhiên, sau đó bà đã hồi phục và cho ra mắt album hợp tác với Jeff Young vào năm 2002, lấy tên *Nowhere*. Một năm sau, vào 2003, bà phát hành album *3 Guitars* dưới nhãn đĩa Chesky cùng với hai nghệ sĩ guitar khác là Larry Coryell và John Abercrombie.

Đời tư
------

Danh sách album
---------------

Giải thưởng và đề cử
--------------------

Tham khảo
---------

1. ↑  Artist Direct Website
2. 1 2 3  *Renaissance Woman Badi Assad* by Márlon Catão (1996) in Bossa: Brazilian Jazz World Guide  Lưu trữ 2016-03-05 tại Wayback Machine
3. ↑  *Badi Assad: "One of a Kind* by Tony Ananias (ngày 11 tháng 5 năm 2012) in Jazz Times,

Liên kết ngoài
--------------

* Official Badi Assad website

|  |  |
| --- | --- |
| Tiêu đề chuẩn Sửa dữ liệu tại Wikidata | 
* BNF: cb14151083p (data)
* GND: 134874242
* ISNI: 0000 0000 5516 1582
* LCCN: no98081214
* MBA: 572813ae-736f-47c9-9755-0ec0a550ddd5
* PLWABN: 9810713172905606
* VIAF: 14981670
* WorldCat Identities: lccn-no98081214

 |