recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Bản đồ thời nhà Chu gồm Hoa Hạ bao quanh là *Tứ Di*: Đông Di, Bắc Địch, Tây Nhung và Nam ManTên gọi Tứ Di
**Tây Nhung** (chữ Hán: 西戎; bính âm: Xīróng) hay còn gọi là **Nhung** (戎) là thuật ngữ miệt thị trong lịch sử Trung Quốc từ thời nhà Chu để chỉ các bộ lạc dân tộc ngoài Trung Nguyên cổ đại ở phía tây Trung Quốc. Đó cũng còn là tên mà người Trung Nguyên gọi một quốc gia phía tây vào thời kỳ Xuân Thu, Chiến Quốc.

Lý thuyết vũ trụ quan "*Trung Hoa*" (Sinocentric) có từ thời nhà Chu (cỡ 1046–256 TCN) đưa ra khái niệm "trời tròn đất vuông", coi "thiên hạ" (天下) là bao trùm gồm Hoa Hạ (華夏) ở tâm là *người đã giáo hóa văn minh*, và bao quanh là các dân tộc **Tứ Di** (*man di mọi rợ*) không phải người Trung Quốc, gồm Đông Di (東夷), Bắc Địch (北狄), Tây Nhung (西戎), và Nam Man (南蠻). Các chữ tượng hình chỉ các nhóm này đều có phần biểu thị "sâu bọ thú vật". Ngày nay chữ Hán đã lược bỏ phần biểu tượng này đi, nên trong các chữ Hán dẫn ra ở trên chỉ còn có ở chữ *Địch* (狄).

Văn hóa Tây Nhung đã phát hiện ở đất Cách chân xẻng, một cái quai bình và một cặp quai bình khác với đặc trưng chính của văn hóa Tây Nhung. Ngoài ra sự xuất hiện của Tây Nhung còn được bộ chính sử Sử ký ghi chép lại trong thiên Tần bản kỷ. 

Đời Chu, vị trí cư trú của Tây Nhung được xác định bao gồm từ Thanh Hải tới Thiểm Tây, đời vua nhà Chu thứ 12 là Chu U Vương vì say mê mỹ nhân Bao Tự mà phế Thân hậu, chuốc lấy sự giận dữ từ chư hầu. Cha Thân hậu là vua nước Thân bất bình, bèn liên hệ với nước Tằng và hai tộc Khuyển, Nhung bên ngoài kéo vào đánh úp Cảo Kinh vào năm 771 TCN. Chu U vương không chống nổi quân địch, bị quân Khuyển Nhung đuổi theo giết chết ở núi Ly Sơn, sự kiện này đánh dấu kết thúc thời kỳ Tây Chu, bước vào thời kỳ Xuân Thu.

Nhà Chu truy phong cho nước Tần cai quản khu vực tộc Nhung, có thuyết nói nước Tần thuộc nhóm người Nhung. Tần Mục Công thường xuyên thảo phạt người Nhung mà dựng nên nghiệp Bá, sau nhiều lần xung đột với nước Tần, cuối cùng một bộ phận người Nhung bị Tần sáp nhập, phần còn lại có khả năng chạy vào khu vực của người Hung Nô. Theo giả thuyết về dân tộc và chủng tộc, thì người Nhung thuộc hệ Tây Tạng hoặc các nhóm dân tộc nói ngôn ngữ Turk, nhưng không có mấy bằng chứng nào đủ sức thuyết phục.

Xem thêm
--------

* Đông Di
* Bắc Địch
* Nam Man

Tham khảo
---------

1. ↑  Cioffi-Revilla, Claudio; Lai, David (1995). "War and Politics in Ancient China, 2700 BC to 722 BC". *The Journal of Conflict Resolution*. **39** (3): 471–72.
2. ↑  Guo, Shirong; Feng, Lisheng (1997). "Chinese Minorities". Trong Selin, Helaine (biên tập). *Encyclopaedia of the history of science, technology and medicine in non-western cultures*. Dordrecht: Kluwer. tr. 197. ISBN 978-0-79234066-9. During the Warring Stares (475 BC–221 BC), feudalism was developed and the Huaxia nationality grew out of the Xia, Shang, and Zhou nationalities in the middle and upper reaches of the Yellow River. The Han evolved from the Huaxia.
Tập tin:Los Angeles Convention Center E3 2012.jpgE3, Electronic Entertainment Expo tại Trung tâm triển làm, tháng 6 năm 2012
**Trung tâm Hội nghị Los Angeles** là trung tâm hội nghị ở phần phía tây nam của trung tâm thành phố Los Angeles. Trung tâm tổ chức nhiều hội nghị hàng năm và thường được sử dụng làm địa điểm quay phim trong các chương trình truyền hình và phim ảnh (đáng chú ý là một sân bay vũ trụ cho *Starship Troopers* và được sử dụng cho cảnh chiến đấu đỉnh cao trong *Giờ cao điểm*).

Lịch sử
-------

Trung tâm hội nghị, được thiết kế bởi kiến ​​trúc sư Charles Luckman, được khai trương vào năm 1971 và mở rộng vào năm 1981, 1993 và 1997. Ban đầu nó được xây dựng dưới dạng một tòa nhà hình chữ nhật, giữa Đại lộ Pico và Phố 11 (nay là Chick Hearn Ct.) Trên Phố Figueroa. Phần phía đông bắc của Trung tâm đã bị phá hủy vào năm 1997 để nhường chỗ cho Trung tâm Staples. Phần phụ của Trung tâm Hội nghị về khung kính xanh và thép trắng, chủ yếu ở phía nam của Pico, được thiết kế bởi kiến ​​trúc sư James Ingo Freed.

Tham khảo
---------

1. ↑  "Los Angeles Convention Center Brochure" (PDF). Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 26 tháng 6 năm 2013. Truy cập ngày 6 tháng 5 năm 2014.
2. ↑  "Archived copy" (PDF). Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 10 tháng 2 năm 2018. Truy cập ngày 9 tháng 2 năm 2018.Quản lý CS1: bản lưu trữ là tiêu đề (liên kết)
3. ↑  Angels Walk LA - Figueroa, Self-guided Historic Trails, *Angeles Walk LA*, 2006
**Trường trung học Jan III Sobieski ở Kraków** - trường trung học ở Kraków, Ba Lan thành lập năm 1883.

Lịch sử
-------

Trường được thành lập như một sự tôn vinh dành cho vua Jan III Sobieski và chiến thắng của ông trong trận chiến Viên. Tòa nhà mới của *trường trung học Jan III Sobieski* được hoàn thành vào năm 1887. Các học viên của trường đã tham gia cả hai cuộc Chiến tranh Thế giới, đấu tranh cho nền độc lập của Ba Lan.

Trường trung học Sobieski là thành viên của *Towarzystwo Szkół Twórczych* (*Hiệp hội các trường học sáng tạo*) - phong trào của các trường học Ba Lan sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm để tăng sự phát triển cho học sinh. Từ năm 2009, đây cũng là một phần của mạng lưới các trường quốc tế dạy tiếng Đức *Schulen: Partner der Zukunft* (*Trường học: Đối tác của tương lai*).

Cơ sở vật chất
--------------

Thư viện của trường chứa khoảng 20000 cuốn sách, trong đó 10% số sách là trước năm 1939. Cốt lõi của bộ sưu tập là bao gồm tất cả các ngành khoa học. Học sinh cũng có thể tham khảo các cuốn sách được xuất bản bằng tiếng nước ngoài bao gồm tiếng Anh, tiếng Đức, tiếng Pháp và tiếng Nga.

Cựu sinh viên nổi tiếng
-----------------------

* Jan Stanisław Bystroń - nhà xã hội học và nhà dân tộc học
* Leon Chwistek - họa sĩ, triết gia
* Andrzej Duda - Tổng thống Ba Lan
* Filip Eisenberg - nhà vi khuẩn học
* Wlastimil Hofman - họa sĩ
* Tadeusz Hołuj - nhà văn
* Marian Jedlicki - nhà sử học
* Zdzisław Krygowski - nhà toán học
* Józef Lustgarten - cầu thủ bóng đá
* Franciszek Macharski - tổng giám mục Kraków
* Bronisław Malinowski - nhà nhân chủng học
* Tadeusz Peiper - nhà thơ
* Edward Raczyński - tổng thống Ba Lan lưu vong
* Henryk Reyman - cầu thủ bóng đá
* Jan Marcin Szancer - họa sĩ minh họa
* Tomasz Szczypiński - chính trị gia
* Jan Sztaudynger - nhà thơ, nhà châm biếm
* Jerzy Turowicz - nhà báo
* Mariusz Ziolko - giáo sư điện tử
* Jerzy Zubrzycki - nhà xã hội học

Giáo viên nổi tiếng
-------------------

* Leon Chwistek (cũng là cựu sinh viên)
* Władysław Czapliński
* Agata Kornhauser-Duda

Tài liệu tham khảo văn hóa
--------------------------

Bộ phim bán tiểu sử *Mała matura 1947* do Janusz Majewski phát hành năm 2010 kể về một cậu bé, Ludwik, người cùng gia đình từ Lviv đến Kraków và học tại trường trung học Sobieski. Bộ phim đã giành được một *giải thưởng* danh dự *đặc biệt* tại Liên hoan phim Ba Lan lần thứ 35.

Xem thêm
--------

* Bây giờ

Tham khảo
---------

1. ↑
2. ↑
3. ↑  Zlote Lwy dla Rozyczki, accessed ngày 15 tháng 6 năm 2010. (in Polish)

Liên kết ngoài
--------------

* Trang web chính thức
Trang viên ở Słupiec (Nowa Ruda) năm 1909
**Trang viên ở Słupiec (Nowa Ruda)** (tiếng Ba Lan: *Dwór w Nowej Rudzie-Słupcu*) là một trang viên lâu đời được xây dựng vào thế kỷ 17 theo phong cách kiến trúc Baroque, nằm ở Słupiec, Nowa Ruda, tỉnh Dolnośląskie, Ba Lan. Trang viên có tên trong sổ đăng ký di tích.

Ban đầu, đây là một cung điện nhỏ được kiến trúc sư Jakob Carova thiết kế. Công trình kiến trúc sở hữu một lâu đài kiên cố, phía trên có chiếc mái nhà hình củ hành. Đây là nơi sinh sống của các bá tước gia tộc Morgante. Sau khi gia tộc Pilati nắm quyền sở hữu, di tích này được họ xây dựng lại. Chủ sở hữu của trang viên thay đổi qua các thời kỳ, gồm: Bá tước Jan Baptist Pilati von Tassul (1708); Johann Baptista Pilati (1724-1756); Bá tước Antoni Pilati von Tassul zu Daxberg (1775-1843). Không may, dinh thự này bị nổ tung vào những năm 1960.

Sau đó, dinh thự mới được dựng lên thay vào, khiêm tốn hơn tòa cung điện trước đó. Đó là một tòa nhà hai tầng, với một mái nhà mansard (các mặt của mái nhà đối xứng ở mỗi bên). Từ sau năm 1945, đây là trụ sở của nông trường quốc doanh. Các trang trại trong cung điện cũ vẫn còn sót lại bên cạnh tòa nhà mới xây.

Tham khảo
---------

1. ↑  Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Lưu trữ 2017-03-29 tại Wayback Machine Narodowy Instytut Dziedzictwa.
2. 1 2  Nowa Ruda Słupiec

Thư mục
-------

* *Nowa Ruda studium historyczno-urbanistyczne*, T. 2, Iwona Rybka-Ceglecka; współpraca przy katalogu zabytków Magdalena Kirycz, Beata Sebzda; archeologia Maria Sikorska, Donata Wiśniewska; plansze Emilia Dymarska, Regionalny Ośrodek Studiów i Ochrony Środowiska Kulturowego, Wrocław, 2001, s. 198–199
* *Słownik geografii turystycznej Sudetów. Góry Sowie, Wzgórza Włodzickie*, T. 11, pod red. Marka Staffy, Wrocław: Wyd. I-Bis 1995, s. 350–351, ISBN 83-85773-12-6.
* Behan Andrzej, *Nowa Ruda. Przewodnik historyczno-turystyczny*, Wyd. Maria, Nowa Ruda 2006, s. 226–227, ISBN 83-60478-08-2.
* *Nowa Ruda przewodnik*, zespół redakcyjny, FOZN, Nowa Ruda 2006.

Liên kết ngoài
--------------

* Tư liệu liên quan tới Manor in Słupiec tại Wikimedia Commons
**Trang viên ở Strážky** (tiếng Slovakia: *Kaštieľ v Strážkach*) là một trang viên tọa lạc ở thị trấn Spišská Belá, vùng Prešov, Slovakia. Vào ngày 30 tháng 10 năm 1963, khu phức hợp bao gồm trang viên này và công viên liền kề được ghi danh vào Danh sách Di tích Trung ương theo quyết định của Bộ Văn hóa Cộng hòa Slovakia. Năm 1970, theo Nghị quyết của Chủ tịch Hội đồng Quốc gia Slovakia, trang viên được công nhận là di tích văn hóa quốc gia.

Lịch sử
-------

Trang viên được xây dựng theo phong cách kiến trúc Phục hưng từ năm 1570 đến năm 1590, trên địa điểm trước đó từng tồn tại một lâu đài được xây theo phong cách Gothic có niên đại vào thế kỷ 13. Vào thế kỷ 18, trang viên được tu sửa lại theo phong cách Baroque - Cổ điển. Ban đầu, trang viên là một tòa nhà có ba cánh, nhưng sau một trận hỏa hoạn xảy ra vào năm 1708, trang viên được tái thiết thành một tòa nhà hình vuông có sân trong. Vào năm 1862, Nam tước Eduard Mednyánszky từ làng Beck chuyển đến sinh sống ở trang viên. Năm 1972, sau khi chủ sở hữu của trang viên lúc bấy giờ là Margita Czóbel mất, trang viên được Phòng trưng bày Quốc gia Slovakia (SNG) mua lại làm nơi trưng bày của SNG.

Tham khảo
---------

1. ↑  *Pamiatkový objekt – podrobnosti* [online]. Bratislava: Pamiatkový úrad SR, [cit. 2015-12-08]. Dostupné online.
2. ↑  Pamiatkový ústav SR Register nehnuteľných NKP č. ÚZPF 983
3. ↑  *Zoznam vybraných národných kultúrnych pamiatok* [online]. Bratislava: Pamiatkový úrad SR. Dostupné online.
4. ↑  "Životopis Ladislava Mednyanského na 3hrady.sk". Bản gốc lưu trữ ngày 4 tháng 3 năm 2016. Truy cập ngày 4 tháng 6 năm 2021.
5. ↑  "Barónka Margita Czóbelová a jej život od Mednyánszkého ku Grilletovi na PORT.sk". Bản gốc lưu trữ ngày 10 tháng 12 năm 2014. Truy cập ngày 4 tháng 6 năm 2021.
**Nicole Ameline** (sinh ngày 4 tháng 7 năm 1952 tại Saint-Vaast-en-Auge) là một chính trị gia, luật sư, nhà ngoại giao và người ủng hộ quyền bình đẳng phụ nữ tại Pháp. Bà từng là thành viên của Quốc hội Pháp trong nhiệm kỳ từ năm 1991 đến 2017, và giữ nhiều vai trò khác nhau trong Chính phủ Pháp từ năm 1995; bà là Bộ trưởng Biển năm 2002 và Bộ trưởng Bình đẳng giới từ 2002 đến 2005. Bà là thành viên của Ủy ban Liên hợp quốc về xóa bỏ phân biệt đối xử với phụ nữ từ năm 2008 và là chủ tịch của ủy ban từ này năm 2013.

Bà đại diện cho Calvados là một thành viên của đảng Cộng hòa.

Tiểu sử
-------

Với danh hiệu Tiến sĩ luật, chuyên về môi trường, bà đã được tuyển vào văn phòng của Bộ trưởng Bộ Môi trường, Michel d'Ornano. Một người đàn ông mạnh mẽ đến từ Calvados, anh đã thuyết phục cô đầu tư vào bộ phận của mình. Sau các chức vụ hành chính tại Hornfleur sau đó trên Conseil Général du Calvados, bà đã tham gia chính trường với tư cách là phó cho Michel d'Ornano tại Quốc hội Pháp năm 1988, và tiếp quản ông qua đời năm 1991.

Năm 1993, với chức vụ phó của Yves Boisseau, cô đã được bầu với đa số phiếu trong vòng thứ hai khi tranh vé UDF. Cô đã bị một ứng cử viên của Mặt trận Quốc gia phản đối, và bên trái là Corinne Lepage, người không đủ điều kiện cho vòng thứ hai.

Vào tháng 5 năm 1995 với chiến thắng của Jacques Chirac, cô rời vị trí của mình để vào Chính phủ Alain Juppé. Cùng năm đó, cô đứng đầu danh sách Hornfleur Majorité Présidentielle.Cô rời chính phủ vào tháng 11 cùng với các "Juppettes" khác và cô dễ dàng lấy lại ghế vào tháng 12.

Được bầu lại sau khi giải thể năm 1997, bà là thành viên duy nhất đến từ Calvados. Năm sau, bà gia nhập Hội đồng khu vực Hạ Normandy, với tư cách là Phó chủ tịch, phó cho René Garrec, chủ tịch của khu vực kể từ năm 1986.

Được bầu lại làm thành viên vào năm 2002 dưới biểu ngữ của *Liên minh pour la Majorité présidentielle*, mới được thành lập từ UMP, bà trở thành bộ trưởng trong chính phủ Raffarin, chịu trách nhiệm về Biển trong một tháng, sau đó chịu trách nhiệm hoàn toàn cho Bình đẳng, cho đến khi Jean-Pierre Raffarin từ chức vào ngày 31 tháng 5 năm 2005.

Liên kết ngoài
--------------

1. ↑  "We have to make next year a great year for transformation" – Nicole Ameline, Chair of the CEDAW Committee, UN Women
2. ↑  Office of the Secretary General (2012). "Nicole Ameline". *Assemblee-nationale.fr* (bằng tiếng Pháp). National Assembly of France. Truy cập ngày 25 tháng 2 năm 2012.
Nhật thực hình tròn của Mặt trời bởi Phobos (*Curiousity*, ngày 20 tháng 8 năm 2013) 
Thiên thực của Mặt trời bởi Phobos, mặt trăng lớn hơn trong hai vệ tinh tự nhiên của sao hỏa, trong thời gian thực (*Curiosity*, 20 tháng 8 năm 2013)
Hai mặt trăng của Sao Hỏa, Phobos và Deimos, nhỏ hơn nhiều so với Mặt Trăng của Trái Đất, giúp giảm đáng kể tần suất nhật thực trên hành tinh đó. Đường kính góc của mặt trăng không đủ lớn để che đĩa mặt trời, và do đó chúng là nhật thực hình khuyên và cũng có thể được coi là quá cảnh.

Eclipses gây ra bởi Phobos
--------------------------

 Quá cảnh của Phobos (*Cơ hội*, tháng 3 năm 2004) 
Do kích thước nhỏ của Phobos (khoảng 20 nhân 25 km (12 nhân 16 dặm)) và chuyển động quỹ đạo nhanh của nó, một người quan sát trên bề mặt Sao Hỏa sẽ không bao giờ thấy được nhật thực trong thời gian dài hơn khoảng ba mươi giây. Phobos cũng chỉ mất 7 giờ 39 phút để quay quanh Sao Hỏa, trong khi một ngày sao Hỏa dài 24 giờ 37 phút, nghĩa là Phobos có thể tạo ra hai lần thiên thực mỗi ngày trên sao Hỏa. Chúng là nhật thực hình khuyên, bởi vì Phobos không đủ lớn hoặc đủ gần sao Hỏa để tạo ra nhật thực toàn phần.

Quá cảnh gây ra bởi Deimos
--------------------------

Deimos quá nhỏ (khoảng 15 nhân 10 km (9,3 nhân 6,2 mi)) và quá xa sao Hỏa để gây ra nhật thực. Điều tốt nhất mà một người quan sát trên Sao Hỏa sẽ thấy là một điểm nhỏ quá cảnh qua đĩa của Mặt trời.

Nhìn từ Trái Đất
----------------

Cả hai mặt trăng đều quá nhỏ để tạo ra bóng trên Sao Hỏa có thể nhìn thấy từ Trái Đất. Tuy nhiên, ngay sau khi các vệ tinh nhân tạo đầu tiên được đặt trên quỹ đạo quanh Sao Hỏa, bóng của Phobos đã được nhìn thấy trong các bức ảnh truyền đến Trái Đất. Một trong những bức ảnh này là từ rover *Opportunity* của NASA.

Tham khảo
---------

1. ↑  "See a solar eclipse from Mars". *Msnbc.msn.com*. 10 tháng 3 năm 2004. Truy cập ngày 22 tháng 8 năm 2017.
2. ↑  "JPL News -- NASA Rovers Watching Solar Eclipses by Mars Moons". *Jpl.nasa.gov*. Bản gốc lưu trữ ngày 29 tháng 11 năm 2011. Truy cập ngày 22 tháng 8 năm 2017.

Liên kết ngoài
--------------

* Nhật thực của mặt trời bởi Phobos
**Giải tích vectơ**, hay **tích phân vectơ**, liên quan đến vi phân và tích phân các trường vectơ, chủ yếu trong không gian Euclide 3 chiều {\displaystyle \mathbb {R} ^{3}.} Thuật ngữ "tích phân véctơ" đôi khi được sử dụng như một từ đồng nghĩa cho chủ đề rộng hơn của tích phân đa biến, bao gồm giải tích véc tơ cũng như đạo hàm từng phần và tích phân bội. Tích phân véctơ đóng vai trò quan trọng trong hình học vi phân và trong nghiên cứu các phương trình vi phân từng phần. Nó được sử dụng rộng rãi trong vật lý và kỹ thuật, đặc biệt là trong mô tả các trường điện từ, trường hấp dẫn và dòng chất lỏng.

Tích phân véc tơ được phát triển từ tích phân bậc bốn bởi J. Willard Gibbs và Oliver Heaviside ở gần cuối thế kỷ 19, và hầu hết các ký hiệu và thuật ngữ được Gibbs và Edwin Bidwell Wilson thiết lập trong cuốn sách *Giải tích Vector* năm 1901 của họ. Ở dạng thông thường sử dụng các tích vectơ, tích phân véc tơ không khái quát lên các bậc cao hơn, trong khi phương pháp thay thế của đại số hình học, sử dụng các tích vectơ có hướng sẽ khái quát hóa, như được thảo luận dưới đây.

Đối tượng cơ bản
----------------

### Trường vô hướng

Trường vô hướng liên kết một giá trị vô hướng với mọi điểm trong một không gian. Vô hướng là một số toán học đại diện cho một đại lượng vật lý. Ví dụ về các trường vô hướng trong các ứng dụng bao gồm phân bố nhiệt độ trong không gian, phân phối áp suất trong chất lỏng và các trường lượng tử spin-zero, chẳng hạn như trường Higgs. Những lĩnh vực này là chủ đề của lý thuyết trường vô hướng.

### Trường vectơ

Trường vectơ là việc gán một vectơ cho mỗi điểm trong một không gian. Chẳng hạn, một trường vectơ trong mặt phẳng có thể được hình dung như một tập hợp các mũi tên với độ lớn và hướng cho mỗi điểm được gắn vào một điểm trong mặt phẳng. Các trường vectơ thường được sử dụng để mô hình hóa, ví dụ, tốc độ và hướng của chất lỏng chuyển động trong không gian, hoặc cường độ và hướng của một số lực, chẳng hạn như lực từ hoặc lực hấp dẫn, khi nó thay đổi từ điểm này sang điểm khác. Điều này có thể được sử dụng, ví dụ, để tính toán công được thực hiện trên một quãng đường.

Tham khảo
---------

1. ↑  Galbis, Antonio & Maestre, Manuel (2012). *Vector Analysis Versus Vector Calculus*. Springer. tr. 12. ISBN 978-1-4614-2199-3.Quản lý CS1: sử dụng tham số tác giả (liên kết)
**Tristane Banon** (sinh ngày 13 tháng 6 năm 1979) là một nữ nhà văn kiêm nhà báo người Pháp, cô là con gái của Anne Mansouret, vào ngày 4 tháng 6 năm 2011, cô đã tố cáo sự việc cô bị Dominique Strauss-Kahn (lúc đó là giám đốc quỹ tiền tệ quốc tế IMF) hiếp dâm khi cô còn trẻ. Vụ việc này nhanh chóng được dư luận quan tâm và là một trong những nguyên nhân khiến ông Dominique Strauss-Kahn mất chức Tổng Giám đốc quỹ này.

Tiểu sử
-------

Tristane Banon sinh năm 1979 ở vùng ngoại ô giàu có bậc nhất nước Pháp Neuilly-sur-Seine, cô cũng là con gái của bà Anne Mansouret, Ủy viên hội đồng vùng Thượng Normandy, và là con gái đỡ đầu người vợ thứ hai của Strauss-Kahn, Brigitte Guillemette. Cô cũng là bạn thân với một trong những con gái của Strauss-Kahn, Camille.

Sau khi tốt nghiệp trường báo chí ở Paris, Banon làm việc tại Tổ chính trị và văn hóa của tờ Paris-Match, sau đó chuyển sang làm việc tại tờ Le Figaro. Cô từng viết 5 cuốn sách. Cuốn đầu tiên là một tiểu luận về những sai lầm lớn nhất trong cuộc sống của các chính trị gia, xuất bản vào năm 2003.

Tố cáo hiếp dâm
---------------

Ngày 5 tháng 7 Tristane Banon đã chính thức đệ đơn kiện Dominique Strauss-Kahn hiếp dâm cô năm 2003. Luật sư của cô đã yêu cầu cơ quan công tố mở cuộc điều tra. Theo tố cáo của Banon, cô đã bị Strauss-Kahn cố gắng hiếp dâm trong cuộc phỏng vấn. Cụ thể là khi đang phỏng vấn Strauss-Kahn trong một căn phòng chỉ có hai người thì cô bị tấn công, nhưng cô may mắn trốn thoát sau khi đá mạnh vào ông này. Lần đầu tiên cô đưa ra lời tố cáo vào năm 2007. Sau khi trải qua sự việc, cô cho rằng Dominique Strauss-Kahn là một "*con tinh tinh động dục*". Banon cũng vấp phải sự chống đối của gia đình khi muốn công khai câu chuyện này. Mẹ cô, Anne Mansouret, từng khuyên cô không gửi đơn tố cáo Strauss-Kahn khi vụ việc xảy ra vì sợ nó sẽ hủy hoại sự nghiệp nhà báo của cô.

Chú thích
---------

1. 1 2 3 4  "Vụ Strauss-Kahn: Nhà báo Tristane Banon là ai?". Thanh Niên Online. Truy cập 20 tháng 6 năm 2014.
2. ↑  "Cựu giám đốc IMF lại bị cáo buộc cưỡng hiếp". Tuổi Trẻ Online. Truy cập 20 tháng 6 năm 2014.
**Triệu Cơ** (趙姬) có nghĩa là "Cô gái họ Triệu" hoặc "Cô gái nước Triệu." Triệu Cơ theo cách gọi tên Tiên Tần cũng dùng để chỉ những phụ nữ mang *thị* Triệu và *tính* Cơ (cũng là họ của vương thất nhà Chu và tông thất các chư hầu quốc đồng tông) như những vị tông thất các nước họ Cơ sống trên đất Triệu (như Triệu Trang Cơ). [**Cơ**; 姬] cũng dùng như một thứ bậc trong hậu cung Trung Quốc cổ đại sơ kỳ.

* Triệu Cơ (phu nhân Triệu Thôi) (zh), *tính* Cơ, con gái của Tấn Văn Công, phu nhân của Triệu Thôi.
* Triệu Trang Cơ (zh), *tính* Cơ, con gái Tấn Thành công, phu nhân Triệu Sóc.
* Triệu Cơ (nhà Tần), không rõ *tính*, vương hậu của Tần Trang Tương vương và mẹ của Tần Thủy Hoàng.
* Triệu Cơ (nhà Hán) (zh), họ Triệu, thiếp của Hán Cao Tổ.
* Triệu Cơ (Tào Nguỵ) (zh), họ Triệu, thiếp của Tào Tháo.
* Triệu Cơ (Đông Ngô) (zh), vợ của Ngu Vĩ (虞韪). Sau Vĩ chết, Tôn Quyền quý tài cho vời Triệu Cơ vào cung làm nữ quan.

Biểu tượng định hướng Đây là trang định hướng liệt kê các bài hay chủ đề về những người có cùng tên gọi. Nếu bạn đến đây từ một liên kết trong một bài, bạn cần quay lại bài đó để sửa lại liên kết đến đúng trang cần thiết.
Lưu vực sông Olenyok
**Olenyok** (tiếng Nga: Оленёк, thỉnh thoảng cũng viết thành *Olenek*) là một sông chính tại miền bắc Siberia của Nga, nằm ở phía tây của hạ du sông Lena và ở phía đông sông Anabar. Sông có chiều dài 2.292 kilômét (1.424 mi) trong đó khoảng 1.000 kilômét (620 mi) có thể thông hành. Lưu lượng trung bình của sông là 1210 m3/s. Chi lưu chính của Olenyok là sông Arga-Sala.

Sông khởi nguồn từ miền bắc cao nguyên Trung Siberia thuộc vùng Krasnoyarsk, từ đây sông chảy theo hướng đông bắc qua Olenyok trước khi đổ ra vịnh Olenyok của biển Laptev tại Ust-Olenyok ngay phía tây châu thổ sông Lena.

Olenyok được biết đến vì có nhiều cá. Sông bị đóng băng 8 tháng mỗi năm khu vực sông có khí hậu khắc nhiệt do chịu ảnh hưởng trực tiếp từ Bắc cực.

* **Dyangylakh** hay **Dzhyangylakh** (Ostrov Dyangylakh) 73°05′20″B 120°08′24″Đ﻿ / ﻿73,089°B 120,14°Đ﻿ / 73.089; 120.140 là đảo châu thổ bằng phẳng ở cửa sông Olenek. Có một số đảo nhỏ hơn ở lân cận như Eppet ngoài bờ phía đông, song không ai đến gần vì kích thước của nó. Dyangylakh dài 21 km và rộng 16 km.

Năm 1633 Ivan Rebrov đã tiếp cận Olenyok từ châu thổ sông Lena và xây dựng một pháo đài. Năm 1642-44 Rebrov và Fedot Alekseyev Popov đã tiếp cận sông song bị dân bản địa đuổi đi.

Nhà thám hiểm Bắc cực người Nga Vasili Pronchishchev và vợ ông là Maria Pronchishcheva đã chết vì bệnh Scorbut tại khu vực này vào tháng 9 năm 1736, trong khi đang lập bản đồ về bờ biển Laptev. Sau khi chết, vợ chồng ông được chôn tại cửa sông Olenyok.

Chú thích
---------

1. ↑  Lantzeff, George V. and Richard A. Pierce (1973). *Eastward to Empire: Exploration and Conquest on the Russian Open Frontier, to 1750*. Montreal: McGill-Queen's University Press.

Tham khảo
---------

* Historical data Lưu trữ 2004-12-27 tại Wayback Machine
* Excavations at the burial site of the couple
* Dyangylakh
Bài này viết về một loại súng trường tấn công. Đối với các định nghĩa khác, xem VHS.

**VHS** (**V**išenamjenska **H**rvatska **S**trojnica) là súng trường tấn công có thiết kế bullpup sử dụng loại đạn 5.56x45mm NATO được thiết kế và sản xuất bởi HS Produkt của Croatia. Khẩu VHS được giới thiệu lần đầu tiên tại triển lãm iKA 2007, đây là một sự kiện hàng năm của Croatia để trình bày những sự đổi mới trên đất nước được tổ chức tại thành phố Karlovac. Khẩu này được phát triển sau khi có yêu cầu của quân đội về một loại súng dành cho bộ binh có thể nâng cấp và sử dụng các trang thiết bị theo tiêu chuẩn của NATO.

Lịch sử
-------

Có hai nguyên mẫu được sản xuất: một mẫu có bề ngoài trông giống như khẩu súng trường tấn công FAMAS của Pháp, trong khi mẫu khác được so sánh với khầu IMI Tavor TAR-21 của Israel. Khầu súng này dài 750 mm với cỡ nòng 500 mm. Nhựa tổng hợp được sử dụng nhiều trong việc gia cố, và trong lượng của súng được báo cáo khác nhau trong khoảng 2,3 đến 3 kg. Dự án đầu tiên đã đoạt giải sáng tạo tại iKA với các tính năng đáng chú ý là nó có một hệ thống ống thông khí nhằm thu hồi một phần khí nén phản lực tạo ra do việc chuyển động của viên đạn đẩy bolt ra phía sau, trong suốt quá trình này bolt có thể xem như được "đẩy lại" bởi một loại "đệm khí" có tác dụng giảm xóc và giật. Tuy nhiên trong quá trình sản xuất VHS cho thấy nếu nó sử dụng hệ thống trích khí toàn bộ sẽ hiệu quả hơn nên hệ thống đệm không còn được sử dụng.

Ngày 19 tháng 11 năm 2007, Bộ Quốc phòng Croatia đã ra lệnh cho một đợt thử nghiệm gồm 50 súng được thử nghiệm bởi binh lính Croatia đóng tại Afghanistan cùng với các binh lính gìn giữ hòa bình Liên Hợp Quốc (ISAF). Những nước như Kuwait và Venezuela đã tỏ ra chú ý đến loại vũ khí này.

Vào ngày 24 tháng 11 năm 2008, HS Produkt đã giới thiệu phiên bản cuối của súng trường tấn công VHS. 40 khẩu đã được sản xuất để thử nghiệm. Chúng được thử nghiệm bởi quân đội Croatia và hoàn tất thử nghiệm vào ba tháng đầu năm 2009. Nếu chúng hoạt động tốt thì quân đội Croatia sẽ mua thêm 2.000 khẩu trong năm 2009. Đến năm 2012 thì theo kế hoạch sẽ biên chế 60.000 khẩu VHS để thay thế cho các khẩu AKM đang được sử dụng.

Vào ngày 12 Tháng 05 năm 2009, Bộ trưởng bộ quốc phòng Croatia Branko Vukelic xác nhận các kết quả tích cực từ việc thí nghiệm sử dụng và các điều kiện hoạt động khác nhau, ngày 15 tháng 05 đã chính thức ký hợp đồng với HS Produkt sản xuất 1,000 khẩu (ở tất cả các phiên bản) với giá trung bình 10.700 Kunas mỗi khẩu.

Biến thể
--------

* **VHS-K**: Phiên bản có nòng hơi ngắn hơn nguyên bản.
* **VHS-2**: Phiên bản cải tiến được giới thiệu vào tháng 4 năm 2013.
* **VHS-D**: Phiên bản hơi dài hơn nguyên bản.

Liên kết ngoài
--------------

* Bắn thử VHS
* Agencija Alan—Crotian arms exporter Lưu trữ 2009-11-09 tại Wayback Machine
* Predstavljena nova hrvatska jurišna puška
* VHS RIFLE[*liên kết hỏng*] (WIPO patent search)
* Modern Firearms Lưu trữ 2010-08-19 tại Wayback Machine
* Thử nghiệm VHS
**Nguyễn Ngọc Văn** (sinh năm 1944), là một sĩ quan cấp cao trong Quân đội nhân dân Việt Nam, hàm Trung tướng, nguyên Phó Tư lệnh kiêm Tham mưu trưởng Quân đoàn 14, Chỉ huy trưởng Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Lạng Sơn, Chỉ huy trưởng Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Hà Bắc, quyền Tư lệnh Quân khu 1, Viện trưởng Viện Chiến lược Bộ Quốc phòng.

Thân thế và sự nghiệp
---------------------

Ông quê tại xã Hoàng Ninh, huyện Việt Yên, tỉnh Bắc Giang. Học hết lớp 4 (hệ 10 năm).

Năm 1961, ông nhập ngũ, sau 3 tháng huấn luyện tân binh, ông được cử đi học lớp khẩu đội trưởng pháo binh. 

Năm 1962, đơn vị ông về đóng quân tại Tiên Yên, Quảng Ninh, tại đây, ông học bổ túc hết chương trình cấp 2 (tức Trung học Cơ sở bây giờ) rồi sau đó được cử đi học tại Trường Sĩ quan Pháo binh. 

Năm 1965, ra trường, ông được phân công về Trung đoàn 247 đóng quân tại Xuân Hòa

Năm 1966, trợ lý tham mưu của Trung đoàn 246 đóng quân tại Tuyên Quang. Năm 1967 cùng đơn vị vào chiến đấu tại Chiến trường B5 (Quảng Trị): tham gia Chiến dịch Mậu thân 1968 được đề bạt đại đội trưởng Hỏa lực, rồi cán bộ tiểu đoàn trong các chiến dịch Đường 9 Khe Sanh, Đường 9 Nam Lào…

Năm 1970, khi đang là tiểu đoàn trưởng độc lập, ông được điều sang làm trung đoàn phó Trung đoàn hỗn hợp chiến đấu tại Cửa Việt trong đội hình Sư đoàn 325

Năm 1973, được cử đi học bổ túc cán bộ trung đoàn nâng cao rồi về công tác tại Phòng Tác chiến Quân khu Trị Thiên Huế. 

Năm 1975, ông về công tác tại Phòng Tác chiến Quân khu 4, tiếp tục theo học hết chương trình cấp 3 (hết năm 1976) tại Trường Văn hóa Quân đội

Năm 1978, đi học tại Học viện Quốc phòng, ra trường về làm Sư đoàn phó Sư đoàn 337, Quân đoàn 14, Quân khu 1 phòng thủ tại Biên giới Lạng Sơn rồi Sư đoàn trưởng cho đến Phó Tư lệnh kiêm Tham mưu trưởng Quân đoàn 14 (1986). Sau đó ông được cấp trên giao nhiệm vụ làm Chỉ huy trưởng Bộ CHQS tỉnh Lạng Sơn, tổ chức mạng lưới quân sự làm nhiệm vụ phòng thủ thay cho cả Quân đoàn 14 rút về phía sau. 

Năm 1988, Tham mưu phó Quân khu 1.

Năm 1989, là Chỉ huy trưởng Bộ CHQS tỉnh Hà Bắc

Năm 1993, ông tiếp tục đi học

Năm 1995 lên là Phó Tư lệnh Quân khu 1.

Từ cuối năm 1996 đến năm 1997, là quyền Tư lệnh Quân khu 1.

Năm 1998 là Viện phó Viện Chiến lược Quân sự Bộ Quốc phòng.

Năm 2000, là Viện trưởng Viện Chiến lược Quân sự Bộ Quốc phòng.

Năm 2004, ông nghỉ hưu.

Trung tướng (2002).

Khen thưởng
-----------

Chú thích
---------

1. ↑  Từ điển Bách khoa Quân sự Việt Nam năm 2004. tr.1310
Trường trung học Konarski ở Rzeszów (*1.* *Liceum Ogólnokształcące w Rzeszowie im.* *Księdza Stanisława Konarskiego*) là một trong những trường trung học lâu đời nhất ở Ba Lan. Nhà trường là một cơ sở đồng giáo dục công lập trung học cơ sở. Nằm ở khu phố cổ, trong một tòa nhà lịch sử được thiết kế bởi Tylman van Gameren, nó đóng một vai trò quan trọng trong đời sống văn hóa của Rzeszów và Subcarpathia.

Lịch sử
-------

Trường được thành lập năm 1658 bởi Zofia Prudencjanna Ligęza và anh rể của cô, Jerzy Sebastian Lubomirski. Từ năm 1658 đến năm 1784, trường được đặt tên là Collegium Resoviense và được điều hành theo lệnh của Piarists. Vào thế kỷ 17 và 18, trường được công nhận là một trung tâm văn hóa quan trọng. Năm 1785, sau khi Phân vùng thứ nhất của Ba Lan, chính quyền Áo đã loại bỏ trường học khỏi sự kiểm soát của Piarist và đổi tên thành Ober-Gymnasium của Rzeszów. Trong Thế chiến I và các giáo viên và học sinh trong Chiến tranh Ba Lan-Liên Xô đã tham gia đấu tranh giành độc lập cho Ba Lan. Năm 1923, trường được đặt tên theo Stanisław Konarski. Trong Thế chiến II, nhiều giáo viên, học sinh và cựu học sinh đã tham gia phong trào kháng chiến. Năm 1949, trường được tổ chức lại thành một trường trung học bốn năm. Vào năm 1964, trường trở thành một trường trung học phổ thông.

Sinh viên tốt nghiệp và giáo viên nổi tiếng
-------------------------------------------

* Stanisław Konarski - nhà sư phạm
* Onufry Kopczyński - nhà ngôn ngữ học và nhà sư phạm
* Ignacy ukasiewicz - người phát minh ra đèn dầu hỏa và người sáng lập ngành công nghiệp dầu mỏ Ba Lan
* Józef Sebastian Pelczar - giám mục
* Władysław Sikorski - Thủ tướng Chính phủ Ba Lan lưu vong và Tổng tư lệnh các lực lượng vũ trang Ba Lan trong Thế chiến II
* Józef Herman Osiński - nhà vật lý và hóa học
* Władysław Szafer - nhà thực vật học
* Lucjan Piela - nhà hóa học
* Julian Przyboś - nhà thơ
* Stanisław Kot - bộ trưởng và đại sứ của Chính phủ Ba Lan lưu vong trong Thế chiến II
* Jacek Szmatka - nhà xã hội học
* Jerzy Grotowski - nhà lý luận và đạo diễn sân khấu
* Józef Szajna - nhà thiết kế, đạo diễn, nhà viết kịch, nhà lý luận của nhà hát, họa sĩ và họa sĩ đồ họa

50°02′09″B 22°00′05″Đ﻿ / ﻿50,0359°B 22,0013°Đ﻿ / 50.0359; 22.0013
**Nguyễn Trung Hoài**, tức **Lê Linh** (24 tháng 12 năm 1924 - 14 tháng 6 năm 1998) là Trung tướng Quân đội nhân dân Việt Nam. Ông từng giữ các chức vụ là Phó Chủ nhiệm Chính trị Quân khu 4, Chính ủy Sư đoàn 308, Chủ nhiệm Chính trị Quân khu 3, Chủ nhiệm Chính trị Mặt trận B3 – Tây Nguyên, Chủ nhiệm Chính trị Quân khu Tây Bắc, Phó Chính ủy kiêm Chủ nhiệm Chính trị Đoàn 559 – Bộ đội Trường Sơn, Chính ủy Mặt trận 31, Chính ủy (đầu tiên) kiêm Bí thư Đảng ủy Quân đoàn 2, Phó Viện trưởng Học viện Quân sự Cấp cao (nay là Học viện Quốc phòng).

Thân thế và sự nghiệp
---------------------

Ông sinh ngày 24 tháng 12 năm 1924 tại xã Hải Bắc, huyện Hải Hậu, tỉnh Nam Định.

Tháng 10 năm 1944, ông tham gia hoạt động Cách mạng trong Thanh niên Xung kích thành Hoàng Diệu. Ông được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương.

Tháng 8 năm 1945, Tiểu đội trưởng Tự vệ thành Hoàng Diệu, sau đó chuyển sang Vệ quốc đoàn.

Tháng 11 năm 1945, Chính trị viên Đại đội Sơn Tây. Tháng 12 năm 1945,

Từ tháng 5 năm 1946 đến năm 1949, ông lần lượt là Chính trị viên Tiểu đoàn, Trưởng ban Kiểm tra Đảng, Trưởng ban Chính trị Trung đoàn 148 Sơn La, Trung đoàn 209 Sông Lô.

Tháng 8 năm 1950, Chính uỷ Trung đoàn 36, Trung đoàn 102 Sư đoàn 308.

Tháng 8 năm 1954, giảng viên trường Trung cao Quân sự.

Từ tháng 11 năm 1955 đến tháng 5 năm 1966, ông lần lượt giữ các chức vụ: Phó chủ nhiệm chính trị Quân khu 4, Chính uỷ Sư đoàn 308, Chủ nhiệm chính trị Quân khu 3.

Tháng 6 năm 1966, Chủ nhiệm chính trị Mặt trận Tây Nguyên.

Tháng 3 năm 1968, Chủ nhiệm chính trị Quân khu Tây Bắc.

Tháng 9 năm 1970, Phó chính uỷ kiêm Chủ nhiệm chính trị Bộ tư lệnh Đoàn 559.

Từ năm 1971 - 1974, Phó chính uỷ, Chính uỷ Mặt trận 31.

Tháng 4 năm 1974, Chính uỷ Quân đoàn 2, Bí thư Đảng uỷ Quân đoàn

Tháng 8 năm 1979, ông được cử đi học tại Trường Đảng Nguyễn Ái Quốc.

Tháng 2 năm 1981, giữ chức Phó viện trưởng Học viện Quân sự cấp cao (nay là Học viện Quốc phòng)

Năm 1992, ông được Nhà nước Việt Nam và Quân đội nhân dân Việt Nam cho nghỉ để chữa bệnh.

Ông qua đời ngày 14 tháng 6 năm 1998 tại Hà Nội, hưởng thọ 74 tuổi. Thiếu tướng (1974), Trung tướng (1984).

Khen thưởng
-----------

* Huân chương Độc Lập hạng Nhất.
* Huân chương Quân công (hai hạng Nhất, một hạng Ba).
* Huân chương Chiến công hạng Nhất.
* Huân chương Chiến sĩ vẻ vang (hạng Nhất, Nhì, Ba).
* Huy chương Quân kỳ Quyết thắng.
* Huy hiệu 50 năm tuổi Đảng.

Chú thích
---------

1. ↑  Từ điển Bách khoa Quân sự Việt Nam năm 2004, tr.485
***Oxycheilinus samurai*** là một loài cá biển thuộc chi *Oxycheilinus* trong họ Cá bàng chài. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 2016.

Từ nguyên
---------

Từ định danh của loài cá này được đặt theo thuật ngữ "samurai", các võ sĩ Nhật Bản, hàm ý đề cập đến vùng đầu đỏ nhạt (như khuôn mặt đỏ của các samurai) và phần gáy màu xanh lục (ví như vùng tóc cạo hơi xanh ở hai bên chỏm tóc của samurai).

Phạm vi phân bố và môi trường sống
----------------------------------

*O. samurai* có phạm vi phân bố ở Tây Thái Bình Dương. Loài cá này được biết đến thông qua các mẫu vật được thu thập tại quần đảo Ryukyu (Nhật Bản) và đảo Panay (Philippines), sau đó được ghi nhận thêm tại Nouvelle-Calédonie và Indonesia. Loài này có thể được tìm thấy ở độ sâu đến 50 m (tại đảo Halmahera).

Mô tả
-----

*O. samurai* có chiều dài cơ thể tối đa được ghi nhận là gần 10 cm. *O. samurai* có hình thái tương tự với loài *Oxycheilinus orientalis* (có phạm vi phân bố rộng khắp Ấn Độ Dương và Tây Thái Bình Dương). Tuy vậy, *O. samurai* vẫn có sự khác biệt với *O. orientalis* như sự chênh lệch số lược mang và *O. samurai* có rìa sau của vây đuôi màu trắng (có thêm một mảng màu đen hoặc đỏ sẫm ngay trước rìa trắng này).

*O. samurai* có thân thuôn dài, màu đỏ với phần mõm tròn. Có một đốm màu xanh lục lam bao quanh gai vây lưng đầu tiên và thứ hai. Trước vây lưng đến gáy có một mảng màu xanh lục sẫm.

Số gai ở vây lưng: 9; Số vây tia ở vây lưng: 10; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số vây tia ở vây hậu môn: 9; Số vây tia ở vây ngực: 12; Số gai ở vây bụng: 1; Số vây tia ở vây bụng: 5.

Tham khảo
---------

1. ↑  C. Scharpf; K. J. Lazara (2020). "Order LABRIFORMES: Family LABRIDAE (i-x)". *The ETYFish Project Fish Name Etymology Database*. Truy cập ngày 23 tháng 4 năm 2021.
2. 1 2 3  Yoshino Fukui; Nozomu Muto; Hiroyuki Motomura (2016). "A new species of labrid fish *Oxycheilinus samurai* from the western Pacific Ocean". *Ichthyological Research*. **64** (2): 212–220. doi:10.1007/s10228-016-0561-4.Quản lý CS1: nhiều tên: danh sách tác giả (liên kết)
3. 1 2 3 4  Yoshino Fukui; Hiroyuki Motomura (2017). "New records of *Oxycheilinus samurai* (Perciformes: Labridae) from Indonesia and New Caledonia" (PDF). *Cybium*. **41** (4): 376–378.Quản lý CS1: nhiều tên: danh sách tác giả (liên kết)

|  |  |
| --- | --- |
| Thẻ nhận dạng đơn vị phân loại | 
* Wikidata: Q86010963
* BOLD: 857052
* FishBase: 69180
* GBIF: 9113248
* NCBI: 1895013
* WoRMS: 1363912

 |
**Tử Chi** (chữ Hán: 子之; trị vì: 317 TCN-314 TCN), là vị vua thứ 39 hoặc 40 của nước Yên thời Chiến Quốc trong lịch sử Trung Quốc.

Được nhường ngôi
----------------

Tử Chi là người nước Yên. Ông được sử sách đề cập từ thời Yên vương Khoái, được phong làm tướng quốc, điều hành việc triều chính.

Sau một thời gian, Yên vương Khoái tuổi cao, nhận thấy tài năng của mình không bằng Tử Chi, và nghe theo lời khuyên của Lộc Mao Thọ, quyết định nhường ngôi vua cho Tử Chi.

Năm 317 TCN, Yên Khoái trao ấn, làm lễ nhường ngôi vua cho Tử Chi. Tử Chi nhận ngôi vua của Yên Khoái, từ đó cai trị nước Yên.

Thất bại và bị giết
-------------------

Việc Tử Chi lên ngôi khiến người trong nước Yên bất bình. Năm 314 TCN, thái tử Cơ Bình cùng tướng quân Thị Bị không thần phục Tử Chi, tập hợp dân chúng nổi dậy chống lại Tử Chi, kéo đến đánh kinh thành. Hai bên đánh nhau nhiều ngày, hàng vạn người bị chết, trong nước đại loạn. Tử Chi đánh bại và giết chết Thị Bị, thái tử Bình bỏ trốn.

Nhân lúc nước Yên có loạn, Tề Mẫn vương sai Khuông Chương mang quân đánh nước Yên, công phá thành trì. Người dân nước Yên vì bất bình với Tử Chi nên không ủng hộ ông, các sĩ tốt không chiến đấu, không đóng cửa thành kháng cự quân Tề. Quân Tề đại thắng, tiến thẳng vào kinh đô. Yên Khoái bị sát hại, Tử Chi bỏ trốn nhưng rồi bị quân Tề bắt và xử lăng trì.

Tử Chi ở ngôi được 3 năm thì bị giết. Người nước Yên lập thái tử Bình lên làm vua, tức là Yên Chiêu vương.

Xem thêm
--------

* Yên Chiêu vương
* Yên vương Khoái
* Tề Mẫn vương

Tham khảo
---------

* Sử ký Tư Mã Thiên, thiên:
	+ *Yên Thiệu công thế gia*
* Phương Thi Danh (2001), *Niên biểu lịch sử Trung Quốc*, Nhà xuất bản Thế giới
* Chu Thiệu Hầu (2003), *Tổng tập lược truyện các Tể tướng trong lịch sử Trung Quốc, tập 1*, Nhà xuất bản Văn hóa thông tin
* Lê Đông Phương, Vương Tử Kim (2007), Kể chuyện Tần Hán, Nhà xuất bản Đà Nẵng

Chú thích
---------

1. 1 2 3 4  Sử ký, Yên Thiệu công thế gia
2. ↑  Phương Thi Danh, sách đã dẫn, tr 41

| * x
* t
* s
Các đời vua nước Yên |
| --- |
| giai đoạn chư hầu nhà Chu | 
* *Thiệu công Thích*
* Khắc
* Chỉ
* Vũ
* Hiến
* Hòa
* 4 đời chưa xác định
* Huệ hầu
* Ly hầu
* Khoảnh hầu
* Ai hầu
* Trịnh hầu
* Mục hầu
* Tuyên hầu
* Hoàn hầu
* Trang công
* Tương công
* Tiền Hoàn công
* Tuyên công
* Chiêu công
* Vũ công
* Tiền Văn công
* Ý công
* Huệ công
* Điệu công
* Cung công
* Bình công
* Tiền Giản công
* Hiến công
* Hiếu công
* Thành công
* Mẫn công
* Hậu Giản công
* Hậu Hoàn công
* Hậu Văn công
 |
| thời kỳ vương quốc | 
* Dịch vương
* Khoái
* Tử Chi
* Chiêu Tương vương
* Huệ vương
* Vũ Thành vương
* Hiếu vương
* Hỉ
 |
| 

---

* Chư hầu lớn thời Chu
* Tấn
* Sở
* Khương Tề
* Tần
* Yên
* Vệ
* Trịnh
* Tống
* Trần
* Lỗ
* Ngô
* Sái
* Tào
* Kỷ
* Hứa
* Đằng
* Hình
* Trâu
* Cử
* Tây Quắc
* Hàn
* Triệu
* Ngụy
* Điền Tề
* Việt
* Tây Chu
* Đông Chu
 |
**Ngụy Chiêu vương** (chữ Hán: 魏昭王, trị vì: 295 TCN – 277 TCN), tên thật là **Ngụy Sắc** (魏遫) hay **Ngụy Chính**, là vị vua thứ năm nước Ngụy - chư hầu nhà Chu thời Chiến Quốc trong lịch sử Trung Quốc.

Sự nghiệp
---------

Ngụy Chính là con Ngụy Tương vương – vua thứ 4 nước Ngụy. Năm 296 TCN, Ngụy Tương Ai vương mất, Ngụy Chính lên nối ngôi, tức là Ngụy Chiêu vương.

Năm 295 TCN, nước Ngụy xảy ra chiến tranh với nước Tần, bị Tần chiếm mất Tương Thành. Chiến sự kéo dài sang năm sau, quân Ngụy vẫn gặp bất lợi. Trong tình thế bức bách, Ngụy Chiêu vương bèn liên minh với Hàn Ly vương cùng chống Tần. Năm 293 TCN, Tần Chiêu Tương vương sai Bạch Khởi cầm quân chống lại liên quân Hàn-Ngụy ở Y Khuyết. Liên quân Ngụy-Hàn bị Bạch Khởi đánh cho đại bại, bị chém 24 vạn quân, tướng Công Tôn Hỷ bị bắt sống, 5 thành bị san phẳng. Nước Ngụy bị mất 400 dặm đất Hà Đông về tay Tần.

Năm sau, Bạch Khởi lại đánh thắng quân Ngụy, chiếm Viên Thành của Ngụy rồi trả lại.

Năm 289 TCN, Ngụy lại bị Tần đánh chiếm 16 thành lớn nhỏ. Năm 287 TCN, Tần lại chiếm Tân Viên và Khúc Dương của nước Ngụy.

Năm 286 TCN, vì Tống Khang vương lấn đất của cả Ngụy, Sở và Tề, Ngụy Chiêu vương theo kêu gọi của Tề Mẫn vương, cùng nhau đánh Tống. Quân 3 nước đánh bại giết chết vua Tống, chia đất Tống làm 3.

Năm 285 TCN, do tranh chấp đất đai ở Tống với Điền Tề, Ngụy Chiêu vương theo kêu gọi của Yên Chiêu vương, bèn liên minh với Yên, cùng các nước Tần, Triệu, Hàn tấn công Tề Mẫn vương. Vua Tề bỏ chạy và cuối cùng bị giết, nước Tề bị Yên chiếm đóng trong vài năm.

Tuy vừa cùng nhau liên minh đánh Tề nhưng sang năm Ngụy và Tần lại xảy ra chiến tranh. Khi quân Tần tiến đến Đại Lương thì quân Yên và Triệu đến giải vây, quân Tần phải rút lui.

Năm 277 TCN, Ngụy Chiêu vương qua đời. Ông ở ngôi 19 năm. Con ông là Ngụy Tốc lên nối ngôi, tức là Ngụy An Ly vương.

Xem thêm
--------

* Ngụy Tương vương
* Ngụy An Ly vương

Tham khảo
---------

* Sử ký Tư Mã Thiên, các thiên:
	+ *Tần bản kỷ*
	+ *Ngụy thế gia*
* Phương Thi Danh (2001), *Niên biểu lịch sử Trung Quốc*, Nhà xuất bản Thế giới
* Chu Thiệu Hầu (2003), *Tổng tập lược truyện các Tể tướng trong lịch sử Trung Quốc, tập 1*, Nhà xuất bản Văn hóa thông tin
* Cát Kiếm Hùng chủ biên (2006), *Bước thịnh suy của các triều đại phong kiến Trung Quốc, tập 1*, Nhà xuất bản Văn hoá thông tin

Chú thích
---------

1. ↑  Phương Thi Danh, sách đã dẫn, tr 40
2. ↑  Sử ký, Ngụy thế gia

| * x
* t
* s
Các đời vua nước Ngụy |
| --- |
| Thời kỳ chư hầu nhà Chu | 
* Văn hầu
* Vũ hầu

 |
| Thời kỳ vương quốc | 
* Huệ Thành vương
* Tương vương
* Chiêu vương
* An Ly vương
* Cảnh Mẫn vương
* Giả

 |
| 
* Tông chủ họ Ngụy
* Chư hầu lớn thời Chu
* Tấn
* Sở
* Khương Tề
* Tần
* Yên
* Vệ
* Trịnh
* Tống
* Trần
* Lỗ
* Ngô
* Sái
* Tào
* Kỷ
* Hứa
* Đằng
* Hình
* Trâu
* Cử
* Tây Quắc
* Hàn
* Triệu
* Ngụy
* Điền Tề
* Việt
* Tây Chu
* Đông Chu

 |
**Ngựa Morvan** (tiếng Pháp: *Cheval du Morvan*) còn được gọi là ngựa Morvandiau, ngựa Morvandain hoặc ngựa Morvandelle là một giống ngựa Pháp đã tuyệt chủng từ khối núi Morvan ở Bourgogne, nơi chúng được đặt tên theo địa danh này. Ngựa được nuôi trong nhà Morvan từ trước Cách mạng Pháp, cả hai đều là ngựa yên để săn cáo và sử dụng trong lực lượng kỵ binh, và để sử dụng để làm con ngựa kéo. Chúng có chiều cao nhỏ đến trung bình và được biết đến với sức mạnh và sự kiên trì của chúng. Cheval du Morvan đã tuyệt chủng với sự ra đời của công nghiệp hóa và cải thiện giao thông vận tải trong thế kỷ XIX. Là một con ngựa kéo nó đã được thay thế bởi các giống ngựa Nivernais và ngựa Comtois, và như một con ngựa yên của giống ngựa Thuần Chủng (Thoroughbred).

Con ngựa Morvan trở thành nạn nhân của sự nghiệp công nghiệp hóa và các yêu cầu về ngựa thời chiến, khiến nó trở thành một trong những giống địa phương đã tuyệt chủng trong thế kỷ 19. Cheval du Morvan cũng được ghi chép lại trong các tài liệu từ thế kỷ 19. Sự gia tăng của con ngựa kéo trong nửa đầu của thế kỷ 19 được cho là đã góp phần vào sự tuyệt chủng của con ngựa Morvan. René Musset lập luận rằng con ngựa yên ngựa phần lớn được thay thế bởi con ngựa kéo nhưng Bernadette Lizet cho rằng việc chăn nuôi ngựa Morvan coi như đã chết vì không ai quan tâm. Eugène Gayot trích dẫn việc sử dụng ngựa Morvan trong thời chiến, cuộc cách mạng nông nghiệp, xây dựng đường mới, mở kênh đào du Nivernais và gia tăng sử dụng đồng cỏ để chăn nuôi gia súc là yếu tố trong sự tuyệt chủng của con ngựa Morvan Marcel Mavré cho rằng các cuộc chiến tranh thế kỷ 19 đã đổ lỗi cho việc này trong khi Bernadette Lizet trích dẫn các yếu tố hiện đại khác, bao gồm xây dựng đường sắt. Đến năm 1840, Achille de Montendre lưu ý rằng ngựa Morvan chỉ sống ở một số địa điểm. Vào năm 1861, theo Eugène Gayot, ngựa Morvan đã tuyệt chủng hoàn toàn.
"Siêu thanh" và "Nhanh như chớp" đổi hướng tới đây. Đối với trò chơi truyền hình, xem Nhanh như chớp (trò chơi truyền hình). Đối với khái niệm âm thanh có tần số cao hơn ngưỡng nghe được bằng tai người, xem Siêu âm.
Một máy bay F/A-18E/F Super Hornet đang tăng tốc lên tốc độ siêu thanh. Vùng nón màu trắng là các hơi nước ngưng tụ lại khi gặp áp suất cao của sóng xung kích xuất phát từ mũi máy bay.
**Tốc độ siêu thanh** là tốc độ chuyển động của vật thể lớn hơn tốc độ âm thanh trong cùng môi trường. Trong không khí ở điều kiện thường, các tốc độ lớn hơn hoặc bằng Mach 1 (343 m/s hay 1235 km/h với không khí ở mực nước biển tại 20 độ C) là các tốc độ siêu thanh. Tốc độ lớn hơn Mach 5 gọi là cực siêu thanh. Các hiện tượng liên quan đến vật thể chuyển động với tốc độ siêu thanh thường được mô tả là các hiện tượng **siêu thanh**. Đôi khi thuật ngữ **siêu âm** được sử dụng, tuy nhiên từ siêu âm thường chỉ hiện tượng âm thanh có tần số cao hơn ngưỡng nghe được bằng tai người.

Các vật thể siêu thanh
----------------------

Đa phần các máy bay chiến đấu hiện đại đều là siêu thanh. Một số máy bay dân dụng như Concorde hay Tupolev Tu-144 cũng là các máy bay siêu thanh. Từ năm 2003, khi Concorde bị ngừng sử dụng, chưa có máy bay dân dụng siêu thanh nào được đưa vào hoạt động. Một số máy bay ném bom cỡ lớn, như Tu-160 hay B-1B cũng có khả năng siêu thanh.

Đa phần các viên đạn của các súng hiện đại đều siêu thanh, và một số có thể đạt tốc độ Mach 3.

Hầu hết các tàu vũ trụ, như Tàu con thoi là siêu thanh trong một giai đoạn nhất định khi đi vào bầu khí quyển Trái Đất. Tốc độ âm thanh tỷ lệ với nhiệt độ không khí, do đó, trong khoảng độ cao tới 25 km, do nhiệt độ giảm nên tốc độ âm thanh cũng giảm. Đối với độ cao trên 25 km, nhiệt độ lại tăng dần theo độ cao, và tốc độ âm thanh cũng tăng theo

Xem thêm
--------

* Tiếng nổ siêu thanh

Tham khảo
---------

1. ↑  APOD: 2007 August 19 - A Sonic Boom
2. ↑  "F-14 CONDENSATION CLOUD IN ACTION". Bản gốc lưu trữ ngày 29 tháng 10 năm 2007. Truy cập ngày 1 tháng 8 năm 2012.
3. ↑  Tra từ "siêu âm", chọn từ điển Việt - Việt
4. ↑  "Hornady Ammunition Charts" (PDF). Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 27 tháng 9 năm 2007. Truy cập ngày 1 tháng 8 năm 2012.
5. ↑  "eXtreme High Altitude Conditions Calculator". Bản gốc lưu trữ ngày 10 tháng 3 năm 2007. Truy cập ngày 1 tháng 8 năm 2012.
Máy trong phòng thí nghiệm đo nhiệt lượng gián tiếp với "mũ trùm" (kỹ thuật pha loãng)
**Tốc độ chuyển hóa cơ bản** (**BMR**-*Basal metabolic rate)* là tốc độ chi tiêu năng lượng trên một đơn vị thời gian của động vật nội nhiệt trong lúc nghỉ ngơi. Chúng có thể được ghi lại với các đơn vị năng lượng trên một đơn vị thời gian khác nhau, từ watt (joule/giây) đến ml O2/phút hoặc joule mỗi giờ cho mỗi kg khối lượng cơ thể J/(h·kg). Việc đo lường chính xác yêu cầu phải đáp ứng một bộ tiêu chí nghiêm ngặt. Các tiêu chí này bao gồm đối tượng đang trong trạng thái vật lý và tâm lý không bị xáo trộn, ở môi trường trung tính về nhiệt, và nhóm thí nghiệm phải ở trạng thái sau-hấp thụ (tức là, không chủ động tiêu hóa thức ăn). Trong các động vật trao đổi chất chậm, chẳng hạn như cá và bò sát, **tốc độ chuyển hóa tiêu chuẩn** (**SMR**) với ý nghĩa tương đương được sử dụng. Việc đo lường vẫn tuân theo các tiêu chí tương tự như BMR, nhưng yêu cầu có thông tin về nhiệt độ mà tại đó tốc độ trao đổi chất được đo. Điều này làm cho BMR trở thành một biến thể của phép đo tốc độ trao đổi chất tiêu chuẩn, nhưng bỏ đi dữ liệu nhiệt độ, một thực tế đã dẫn đến các vấn đề trong việc xác định tốc độ chuyển hóa "chuẩn" cho nhiều động vật có vú.

Trao đổi chất bao gồm các quá trình mà cơ thể cần hoạt động. Tốc độ chuyển hóa cơ bản là lượng năng lượng trên một đơn vị thời gian mà một người cần giữ cho cơ thể hoạt động ở trạng thái nghỉ ngơi. Một số trong những quá trình đó là thở, tuần hoàn máu, kiểm soát nhiệt độ cơ thể, tăng trưởng tế bào, chức năng não và thần kinh, và co cơ. Tốc độ trao đổi chất cơ bản (BMR) ảnh hưởng đến tốc độ mà một người đốt cháy calo và có thể dự đoán được rằng liệu cá nhân đó có duy trì, tăng hoặc giảm cân hay không. Tốc độ trao đổi chất cơ bản chiếm khoảng 60 đến 75% chi tiêu calo hàng ngày của các cá nhân. BMR bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố. BMR thường giảm 1–2% mỗi thập kỷ sau 20 tuổi, chủ yếu là do mất khối lượng không có chất béo, mặc dù khac biệt giữa các cá thể là cao.

Chú thích
---------

1. 1 2 3  McNab BK (1997). "On the Utility of Uniformity in the Definition of Basal Rate of Metabolism". *Physiological Zoology*. **70** (6): 718–720. doi:10.1086/515881.
2. ↑  Ballesteros FJ, Martinez VJ, Luque B, Lacasa L, Valor E, Moya A (2018). "On the thermodynamic origin of metabolic scaling". *Scientific Reports*. **8**: 1448:1–1448:10. Bibcode:2018NatSR...8.1448B. doi:10.1038/s41598-018-19853-6.
3. ↑  Manini TM (2010). "Energy expenditure and aging". *Ageing Research Reviews*. **9** (1): 1–11. doi:10.1016/j.arr.2009.08.002. PMC 2818133. PMID 19698803.
4. ↑  McMurray RG, Soares J, Caspersen CJ, McCurdy T (2014). "Examining variations of resting metabolic rate of adults: a public health perspective". *Medicine & Science in Sports & Exercise*. **46** (7): 1352–1358. doi:10.1249/MSS.0000000000000232. PMC 4535334. PMID 24300125.