recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Trong ngôn ngữ học, **thực từ** (chữ Hán: 實詞, tiếng Anh: content word) là từ có mang nội dung ngữ nghĩa và góp phần làm nên ý nghĩa của câu chứa nó. Theo cách tiếp cận truyền thống, người ta nói danh từ là để đặt tên đối tượng và các thực thể khác, thực động từ là để chỉ hành động, tính từ là để chỉ thuộc tính của thực thể, và trạng từ là để chỉ thuộc tính của hành động. Chúng khác hẳn với hư từ, do hư từ có rất ít ý nghĩa thực chất và chủ yếu chỉ để biểu thị quan hệ ngữ pháp giữa các thực từ, chẳng hạn như giới từ (in, out, under, v.v.), đại từ (I, you, he, who, v.v.) và liên từ (and, but, till, v.v.).

Mọi từ đều có thể được xếp vào loại thực từ hoặc hư từ, nhưng không phải lúc nào cũng dễ dàng khu biệt được. Chỉ với khoảng 150 hư từ, 99,9% từ ngữ trong tiếng Anh đều là thực từ. Tuy số lượng ít nhưng hư từ lại được sử dụng với tần suất khá cao so với thực từ và chiếm khoảng 50% trong văn bản tiếng Anh bất kì, nguyên nhân là do theo thói quen người ta hay ràng buộc hư từ với thực từ hầu như mọi khi dùng đến chúng, điều này tạo ra sự phụ thuộc lẫn nhau giữa hai nhóm từ.

Thực từ thường là lớp mở, và có thể thêm từ mới vào lớp này trong ngôn ngữ một cách dễ dàng. Liên quan đến âm vị học tiếng Anh, thực từ nói chung tuân theo hạn lệ từ ngữ tối thiểu là không ngắn hơn hai mora (độ dài tối thiểu của hai âm tiết nhẹ hoặc một âm tiết nặng), nhưng hư từ thì thường là không tuân theo thế.

Xem thêm
--------

* Ngữ pháp hóa, quá trình từ ngữ biến đổi từ 'thực từ' sang 'hư từ'.
* Hư từ, ít mang ý nghĩa thực chất và hầu như dùng thể thể hiện quan hệ ngữ pháp giữa các từ trong câu.

Tham khảo
---------

1. 1 2  Sankin, A.A. (1979) [1966], "I. Introduction" (PDF), trong R.S. Ginzburg; S.S. Khidekel; G. Y. Knyazeva; A.A. Sankin (biên tập), *A Course in Modern English Lexicology* , Moscow: *VYSŠAJA ŠKOLA*, tr. 7, truy cập ngày 30 tháng 7 năm 2016
2. ↑  Winkler, Elizabeth Grace (2007). *Understanding Language*. Continuum. tr. 84–85. ISBN 978-08264-84833.
3. ↑  Pylkkanen, Liina. "Function Words" (PDF). *NYU Department of Psychology*. Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 30 tháng 8 năm 2017. Truy cập ngày 18 tháng 12 năm 2016.
Trống đồng của người Choang
Nhà sàn của người Choang
Dân tộc Choang sở hữu một bề dày truyền thống văn hóa và đa dạng phong tục tập quán.

Truyện kể
---------

Người Choang ở Quảng Tây và Vân Nam có một bề dày truyền thống về truyện kể dân gian và truyện kể thành văn. Truyện kể dân gian dân tộc Choang thường ở dạng diễn xướng bằng lời ca tiếng hát. Có vô vàn những truyện kể dân gian, thần thoại, truyền thuyết cũng như các thiên sử thi và điệu hát. Trải qua hơn một ngàn năm, họ sử dụng chữ Tráng vuông để viết ra vô vàn các dạng văn tự, bao gồm các làn điệu dân ca, kịch sân khấu, thơ, kinh kệ, thư từ, khế ước và giấy tờ thuế má, sổ sách của triều đình.

Xem thêm
--------

* Người Choang
* Văn hóa và phong tục tập quán của người Choang Vân Nam

Tham khảo
---------

1. ↑  Johnson & Wang 2008
2. ↑  壮文论集 Anthology of Written Zhuang by 梁庭望 Liang Tingwang 2007 Published by 中央民族大学出版社 Central Minorities University Press pages 153-158 ISBN 9787811084368

* Eric Johnson và Wang Mingfu. 2008. "Zhuang cultural and linguistic heritage". SIL International and the Nationalities Publishing House of Yunnan.
**Lê Văn Thiện** (1928–2009) là một nhạc công, kỹ sư hòa âm người Việt Nam, thành danh từ trước 1975 ở miền Nam Việt Nam.

Sự nghiệp
---------

Lê Văn Thiện sinh năm 1928 tại Sài Gòn trong một gia đình yêu thích âm nhạc và thể thao.

Năm 1942, ông được nhạc sĩ Võ Đức Tuyết dạy hàm thụ dương cầm. Hai năm sau, ông được Trần Văn Lý dạy contrebasse, dương cầm. Từ năm 1950, ông đã được mời trình diễn tại nhiều phòng trà, ca nhạc tại Sài Gòn, tiêu biểu nhất là vũ trường Đại Nam, nơi ông chơi dương cầm chung với Đan Thọ (saxophone) và Huỳnh Anh (trống). Ngoài ra, ông còn có mặt trong ban hợp ca Thăng Long.

Năm 1960, ông bắt đầu được mời hoà âm cho băng *Shotguns* của nhạc sĩ Ngọc Chánh, rồi sau đó là các hãng dĩa *Asia - Sóng Nhạc*, *Việt Nam*, *Continental*. Hầu như băng nhạc nổi tiếng trước 1975 như *Trường Sơn*, *Diễm Ca*, *Nhã Ca*, *Họa Mi*, *Sơn Ca*,... đều có mời ông hoà âm. Thời gian này ông còn nhận hòa âm trong chương trình Tiếng Tơ Đồng của Hoàng Trọng trên truyền hình. Công việc cuối cùng trước sự kiện 30 tháng 4 năm 1975 của ông là điều khiển dàn nhạc vũ trường Queen Bee của Ngọc Chánh.

Sau 30 tháng 4 năm 1975, ông lại làm trưởng ban nhạc đoàn cải lương Kim Cương một thời gian dài. Năm 1982, ông được nữ ca sĩ Thanh Thúy bảo lãnh sang Mỹ. Tại đây ông tiếp tục sự nghiệp hoà âm, cộng tác với nhiều trung tâm phát hành băng dĩa lớn lúc đó như Làng Văn, Giáng Ngọc, Diễm Xưa,...

Ông qua đời vào hồi 7g15 ngày 1 tháng 11 năm 2009 (giờ California) tại Garden Grove, California, Hoa Kỳ.

Đời tư
------

Diễn viên Thúy Ngọc
Ông kết hôn với diễn viên Thúy Ngọc (Marie Paul) - nữ tài tử trong phim *Trần Thị Diễm Châu*. Ngày 15 tháng 9 năm 1971, bà là nạn nhân tử vong trong vụ đánh bom tại phòng trà Tự Do, quận Nhứt, Sài Gòn bởi các thành phần đối lập chính trị.

Nhầm Lẫn
--------

Bài *Đường tình đôi ngả* bị nhầm lẫn tác giả *Lê Văn Thiện* nhưng thực tế bài này tác giả là nhạc sĩ Ngân Giang

Tham khảo
---------

1. 1 2  "Tưởng nhớ Nhạc Sư Lê Văn Thiện hai năm phiêu lãng trời mây". thanhthuy.me. 26 tháng 11 năm 2011. Truy cập 24 tháng 8 năm 2022.
2. ↑  "Bomb Rips Night Club in Saigon" (bằng tiếng Anh). Schenectady Gazette - bộ 77, số 293. 16 tháng 9 năm 1971. Truy cập 24 tháng 8 năm 2022.

Liên kết ngoài
--------------

* Nhạc sư Lê Văn Thiện
Bài này viết về chính khách. Đối với tàu sân bay, xem USS Carl Vinson.

**Carl Vinson** là đại diện cho tiểu bang Georgia. Ông là một đảng viên Dân chủ và phục vụ trong hơn 50 năm tại Hạ viện Hoa Kỳ. Ông được biết đến như là "Cha của Đạo luật Hải quân Hai đại dương". Ông là hạ nghị sỹ lâu năm nhất của Hạ viện Hoa Kỳ từ bang Georgia.

Tiểu sử
-------

Vinson sinh ra ở hạt Baldwin, Georgia, tham dự Đại học Quân sự Georgia, và tốt nghiệp bằng luật pháp từ Đại học Mercer năm 1902. Ông được bầu vào Hạ viện Georgia vào năm 1908. Sau khi mất nhiệm kỳ thứ ba sau khi tái phân chia khu, ông được bổ nhiệm làm thẩm phán của tòa án Quận Baldwin, nhưng sau cái chết đột ngột của Thượng nghị sĩ Augustus Bacon, Hạ nghị sỹ Thomas W. Hardwick của Georgia khu vực bầu cử số 10 của Quốc hội được bổ nhiệm vào ghế Thượng viện của ông Bacon và ông Vinson tuyên bố ứng cử của ông cho ghế của Hardwick trong Quốc hội. Vinson đã giành chiến thắng trước ba đối thủ. Ông là thành viên trẻ nhất của Quốc hội (30 tuổi) khi ông tuyên thệ vào ngày 3 tháng 11 năm 1914.
Ông được đặt tên cho siêu tàu sân bay *USS Carl Vinson*.

Tham khảo
---------

1. ↑  "Carl Vinson (1883-1981)".
Mác - người đưa ra các khái niệm về kinh tế chính trị
Trong kinh tế chính trị Marx-Lenin, **giá trị thặng dư tuyệt đối** là giá trị thặng dư thu được do kéo dài thời gian lao động vượt quá thời gian lao động tất yếu, trong khi năng suất lao động, giá trị sức lao động và thời gian lao động tất yếu không thay đổi.

Một ví dụ cụ thể:
Ngày lao động là 8 giờ, thời gian lao động tất yếu là 4 giờ, thời gian lao động thặng dư là 4 giờ, mỗi giờ công nhân tạo ra một giá trị mới là 10 đơn vị, thì giá trị thặng dư tuyệt đối là 40 và tỷ suất giá trị thặng dư là:

m' = 40/40 x 100 % = 100%

Nếu kéo dài ngày lao động thêm 2 giờ nữa, mọi điều kiện khác vẫn như cũ, thì giá trị thặng dư tuyệt đối tăng lên 60 và m' cũng tăng lên thành:

m' = 60/40 x 100 % = 150 %

Ý nghĩa
-------

Việc kéo dài ngày lao động không thể vượt quá giới hạn sinh lý của công nhân (vì họ còn phải có thời gian ăn, ngủ, nghỉ ngơi, giải trí để phục hồi sức khoẻ) nên gặp phải sự phản kháng gay gắt của giai cấp công nhân đòi giảm giờ làm. Theo chủ nghĩa Mác-Lenin thì vì lợi nhuận, khi độ dài ngày lao động không thể kéo dài thêm, nhà tư bản tìm cách tăng cường độ lao động của công nhân. Tăng cường độ lao động về thực chất cũng tương tự như kéo dài ngày lao động. Vì vậy, kéo dài thời gian lao động và tăng cường độ lao động là để sản xuất giá trị thặng dư tuyệt đối.

Tham khảo
---------

* *Giáo trình Kinh tế học Chính trị Mác – Lê nin (tái bản)*, Hội đồng Trung ương chỉ đạo biên soạn giáo trình Quốc gia các bộ môn khoa học Mác – Lê nin, Tư tưởng Hồ Chí Minh, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia - Sự thật, Hà Nội, năm 2005
* *Kinh tế Chính trị Mác – Lênin* (in lần thứ 2 có sửa chữa, bổ sung), Vũ Anh Tuấn, Phạm Quang Phân, Tô Đức Hạnh, Nhà xuất bản Tổng hợp, Thành phố Hồ Chí Minh, năm 2007
* *100 câu hỏi và bài tập kinh tế chính trị Mác – Lênin* (tái bản lần thứ 5), An Như Hải, Nhà xuất bản Lý luận chính trị, Hà Nội, năm 2008
* *Chính trị*, Bộ Giáo dục và Đào tạo – Chủ biên: Lê Thế Lạng, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia - Sự thật, Hà Nội, năm 2004 (tái bản có bổ sung, sửa chữa)

| **Kinh tế chính trị Marx-Lenin** |
| --- |
| Địa tô tuyệt đối và địa tô chênh lệch | Giá trị sử dụng | Giá trị thặng dư | Giá trị trao đổi | Lao động thặng dư | Hàng hóa | Học thuyết giá trị lao động | Khủng hoảng kinh tế | Lao động cụ thể và lao động trừu tượng | Lực lượng sản xuất | Phương thức sản xuất | Phương tiện sản xuất | Quan hệ sản xuất | Quy luật giá trị | Sức lao động | Tái sản xuất | Thời gian lao động xã hội cần thiết | Tiền công lao động |

* Cổng thông tin Marx-Lenin
* Cổng thông tin Triết học
**Alexander I** (Tiếng Gaelic Trung cổ: *Alaxandair mac Maíl Coluim*; Tiếng Gaelic hiện đại: *Alasdair mac Mhaol Chaluim*; khoảng 1078 – 23 tháng 4 năm 1124), sau này còn có biệt danh là **Kẻ hung dữ**, là Vua của Scotland từ năm 1107 cho đến khi ông qua đời. Ông kế vị anh trai mình, Vua Edgar, và sau này ngai vàng ông được truyền cho em trai ông là David. Ông đã kết hôn với Sybilla xứ Normandy, một đứa con gái ngoài giá thú của vua Henry I của Anh.

Cuộc sống
---------

Alexander là con trai thứ năm (một số nguồn nói là thứ tư) của Malcolm III và vợ Margaret xứ Wessex, cháu của Edward Người xưng tội. Alexander được đặt theo tên của Giáo hoàng Alexanđê II.

Ông là em trai của Vua Edgar, một vị vua chưa kết hôn, chưa có hậu duệ nhưng đã qua đời. Và ông được chọn làm người thừa kế của anh trai mình, được cho là vào năm 1104 (và có lẽ sớm hơn). Trong năm đó, ông là giáo dân cao cấp có mặt tại cuộc kiểm tra hài cốt của Thánh Cuthbert tại Durham trước khi họ được cải táng. Ông nắm giữ các vùng đất ở Scotland phía bắc Forth và ở Lothian.

Sau khi Edgar băng hà vào năm 1107, Alexander kế vị vương miện Scotland nhưng theo chỉ đạo của Edgar, em của họ là David đã được ban cho một quyền cai trị ở miền nam Scotland. Di chúc của Edgar đã ban cho David những vùng đất thuộc vương quốc Strathclyde hoặc Cumbria trước đây, và điều này rõ ràng đã được Edgar, Alexander, David và người anh em rể Henry I của họ đồng ý trước. Năm 1113, có lẽ do sự xúi giục của Henry và với sự hỗ trợ của các đồng minh Anh-Norman, David đã yêu cầu và nhận thêm các vùng đất ở Lothian dọc theo thượng Tweed và Teviot. David không nhận được danh hiệu vua, nhưng là "hoàng tử của người Cumbria", và các vùng đất của ông vẫn thuộc quyền cuối cùng của Alexander.

Chú thích
---------

1. ↑  This nickname however is not attested for another three centuries, in the work of Andrew of Wyntoun.
2. ↑  Barrow, p. 154.
3. ↑  Oram, pp. 60–63.

Nguồn
-----

* Barrow, Geoffrey (2003). *The Kingdom of the Scots: Government, Church and Society from the Eleventh to the Fourteenth Century*. Edinburgh University Press. ISBN 978-0-7486-1803-3.
* Archibald Alexander McBeth Duncan (2002). *The kingship of the Scots, 842-1292: succession and independence*. Edinburgh University Press. ISBN 978-0-7486-1626-8.
* Oram, Richard D. (2004). *David I: the king who made Scotland*. Tempus Pub Ltd. ISBN 978-0-7524-2825-3.
* Russell Andrew McDonald (2003). *Outlaws of medieval Scotland: challenges to the Canmore kings, 1058-1266*. Tuckwell Press, Ltd. ISBN 978-1-86232-236-3.
* Saint Andrews, Sawyer; Brodrick, John F (2010). *Pater Nostras Canis Dirus: The Garrison Effect*. AuthorHouse. ISBN 978-1-4520-9356-7.


|  |
| --- |
| Alexander I của Scotland **Nhà Dunkeld****Sinh:** , Khoảng 1078  **Mất:** , 23 tháng 4 năm 1124 |
| Tước hiệu |
| Tiền nhiệmEdgar | **Vua Scotland**1107–1124 | Kế nhiệmDavid I |
Karl Marx
**Chi phí sản xuất tư bản chủ nghĩa** là khái niệm kinh tế chính trị Marx-Lenin chỉ về phần giá trị bù lại giá cả của những tư liệu sản xuất và giá cả sức lao động đã tiêu dùng để sản xuất ra hàng hóa cho nhà tư bản. Mác ký hiệu chi phí sản xuất tư bản chủ nghĩa là **k**.

Công thức
---------

Nếu gọi giá trị hàng hóa là W, thì ta có công thức: **W = c + v + m**. Đó chính là những chi phí lao động thực tế của xã hội để sản xuất hàng hóa. Nhưng đối với nhà tư bản, để sản xuất hàng hóa, họ chỉ cần chi phí một lượng tư bản để mua tư liệu sản xuất (c) và mua sức lao động (v). Chi phí đó gọi là chi phí sản xuất tư bản chủ nghĩa, được ký hiệu là **k**. Theo đó, **k = c + v**. Nếu dùng k để chỉ chi phí sản xuất tư bản chủ nghĩa thì công thức **W = c + v + m** sẽ chuyển hoá thành: **W = k + m**.

Giữa chi phí sản xuất tư bản chủ nghĩa và giá trị hàng hóa có sự khác nhau cả về chất và về lượng.
Về chất, chi phí sản xuất tư bản chủ nghĩa chỉ là sự chi phí về tư bản còn giá trị hàng hóa là sự chi phí thực tế của xã hội để sản xuất ra hàng hóa. Chi phí thực tế là chi phí về lao động xã hội cần thiết để sản xuất ra hàng hóa.

Về lượng, chi phí sản xuất tư bản chủ nghĩa luôn nhỏ hơn chi phí thực tế, tức là giá trị của hàng hóa, vì rằng W = k + m thì k = W - m. Đối với nhà tư bản, chi phí sản xuất tư bản chủ nghĩa là giới hạn thực tế của lỗ lãi kinh doanh nên họ ra sức "tiết kiệm" chi phí sản xuất này bằng mọi cách.

Tham khảo
---------

* *Giáo trình Kinh tế học Chính trị Mác – Lê nin (tái bản)*, Hội đồng Trung ương chỉ đạo biên soạn giáo trình Quốc gia các bộ môn khoa học Mác – Lê nin, Tư tưởng Hồ Chí Minh, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia - Sự thật, Hà Nội, năm 2005
* *Kinh tế Chính trị Mác – Lênin* (in lần thứ 2 có sửa chữa, bổ sung), Vũ Anh Tuấn, Phạm Quang Phân, Tô Đức Hạnh, Nhà xuất bản Tổng hợp, Thành phố Hồ Chí Minh, năm 2007
* *100 câu hỏi và bài tập kinh tế chính trị Mác – Lênin* (tái bản lần thứ 5), An Như Hải, Nhà xuất bản Lý luận chính trị, Hà Nội, năm 2008
* *Chính trị*, Bộ Giáo dục và Đào tạo – Chủ biên: Lê Thế Lạng, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia - Sự thật, Hà Nội, năm 2004 (tái bản có bổ sung, sửa chữa)

| **Kinh tế chính trị Marx-Lenin** |
| --- |
| Địa tô tuyệt đối và địa tô chênh lệch | Giá trị sử dụng | Giá trị thặng dư | Giá trị trao đổi | Lao động thặng dư | Hàng hóa | Học thuyết giá trị lao động | Khủng hoảng kinh tế | Lao động cụ thể và lao động trừu tượng | Lực lượng sản xuất | Phương thức sản xuất | Phương tiện sản xuất | Quan hệ sản xuất | Quy luật giá trị | Sức lao động | Tái sản xuất | Thời gian lao động xã hội cần thiết | Tiền công lao động |

* Cổng thông tin Marx-Lenin
* Cổng thông tin Triết học
| Flag of YorkshireLá cờ Yorkshire |
| --- |
| Yorkshire in EnglandVị trí địa lý của Yorshire trên bản đồ Vương quốc Anh |

**Yorkshire** là một hạt lịch sử của miền bắc nước Anh và lớn nhất tại Vương quốc Anh Vì diện tích rộng lớn của nó, chức năng của khu vực này ngày càng được các phân khu của nó đảm nhận, điều này đã dẫn tới các cải cách theo thời gian bằng cách phân khu của mình, điều này là do các cải cách định kỳ. Trong suốt những thay đổi này, Yorkshire đã tiếp tục được công nhận như là một vùng lãnh thổ địa lý và văn hóa. Tên gọi trở nên quen thuộc và được hiểu rõ trên toàn Vương quốc Anh và đang được sử dụng phổ biến trong các phương tiện truyền thông, quân đội và cũng có các tính năng trong các tiêu đề của các khu vực hiện hành của chính quyền dân sự như Yorkshire và Humber và West Yorkshire.
Trong biên giới của quận hạt lịch sử của vùng Yorkshire, được nhiều người coi là xanh nhất tại Anh, vì vùng này vừa trải dài rộng lớn của vùng quê hoang sơ ở Dales Yorkshire và North York Moors và những khía cạnh mở của một số thành phố lớn  Yorkshire có đôi khi được gọi bằng biệt danh "hạt của riêng Chúa". Huy hiệu của Yorkshire là hoa hồng trắng của Nhà York hoàng gia Anh, và cờ được sử dụng phổ biến nhất đạt diện cho Yorkshire là hoa hồng trắng trên nền màu xanh đậm mà sau nhiều năm sử dụng, đã được công nhận bởi Viện Cờ vào ngày 29 tháng 7 năm 2008  Ngày của Yorkshire, tổ chức vào ngày 01 tháng 8,. là một kỷ niệm của nền văn hóa chung, nền văn hóa Yorkshire, từ lịch sử cho đến ngôn ngữ riêng của mình .

Tham khảo
---------

1. ↑  G. Gibbons, *Yorkshire: Britain's Largest County* (London: Geographica Ltd. 1969).
2. ↑  "Yorkshire Ridings Society". Bản gốc lưu trữ ngày 5 tháng 8 năm 2012. Truy cập ngày 3 tháng 6 năm 2009.
3. 1 2  Allen, Liam (ngày 1 tháng 8 năm 2006). "What's so special about Yorkshire?". BBC. Truy cập ngày 15 tháng 7 năm 2008.
4. ↑  "New Yorkshire Regiment is formed". BBC. Truy cập ngày 8 tháng 10 năm 2008.
5. ↑  "And the winner of the award for the greenest city in Britain is ... Bradford". Guardian Unlimited. ngày 20 tháng 10 năm 2007. Truy cập ngày 24 tháng 10 năm 2007.
6. ↑  "Green space conference comes to UK's 'greenest city'". Yorkshire Forward. ngày 23 tháng 3 năm 2006. Bản gốc lưu trữ ngày 18 tháng 11 năm 2006. Truy cập ngày 24 tháng 10 năm 2007.
7. ↑  "God's own county". Guardian Unlimited. ngày 2 tháng 6 năm 2006. Truy cập ngày 24 tháng 10 năm 2007.
8. ↑  "Yorkshire (United Kingdom)". CRWFlags.nom. Truy cập ngày 25 tháng 10 năm 2007.
9. ↑  Martin Wainwright (ngày 29 tháng 7 năm 2008). "Proud Yorkshire can finally fly white rose flag without charge". The Guardian. Truy cập ngày 29 tháng 7 năm 2008.
10. ↑  "Yorkshire Day". Army.mod.uk. ngày 18 tháng 2 năm 2008. Bản gốc lưu trữ ngày 14 tháng 1 năm 2009. Truy cập ngày 3 tháng 10 năm 2008.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về ***Yorkshire***. |
**Hầu Mạc Trần Kiến** (chữ Hán: 侯莫陈建, ? – 485), quen gọi là **Trần Kiến**, người bộ lạc Hầu Mạc Trần, dân tộc Tiên Ti, có hộ tịch ở quận Đại (nay thuộc Sơn Tây), tướng lãnh nhà Bắc Ngụy thời Nam bắc triều.

Thân thế
--------

Tháng 3 ÂL năm Thiên Hưng thứ 2 (399), bộ lạc Hầu Mạc Trần, tộc Tiên Ti bị Bắc Ngụy Đạo Vũ đế đánh bại và chịu quy phục. Đến khi Bắc Ngụy Hiếu Văn đế tiến hành Hán hóa (496), họ Hầu Mạc Trần được đổi là họ Trần. Do ảnh hưởng của Ngụy thư, người đời sau quen gọi ông là Trần Kiến, mặc dù sanh thời ông vẫn chưa đổi họ.

Ông nội là Hầu Mạc Trần Hồn, cuối thời Bắc Ngụy Đạo Vũ đế làm đến Hữu vệ tướng quân. Cha là Hầu Mạc Trần Dương, làm đến Thượng thư.

Sự nghiệp
---------

Kiến nhà giỏi cưỡi ngựa bắn cung, được cất nhắc làm Tam lang. Kiến dần được thăng đến Hạ đại phu, Nội hành trưởng. Bắc Ngụy Thái Vũ đế trấn áp khởi nghĩa Bạch Long của tộc Sơn Hồ ở Tây Hà, rất xem thường hắn ta, đơn độc đem vài mươi kỵ binh lên núi ngắm hình thế, mỗi ngày đều làm như vậy. Bạch Long bèn mai phục tráng sĩ hơn 10 chỗ, bất ngờ xông ra; Thái Vũ đế ngã ngựa, cơ hồ gặp chuyện không may. Kiến lấy thân che cho đế, hô lớn xông vào kẻ địch, giết được vài người, mình chịu hơn 10 vết thương. Thái Vũ đế cảm động, ban cho 20 hộ.

Đầu thời Văn Thành đế, Kiến được ban tước Phụ Thành hầu, gia hiệu Quan quân tướng quân. Sau đó Kiến được ra làm U Châu thứ sử, tước Giả Tần Quận công. Văn Thành đế cho rằng Kiến tham bạo và hèn yếu, sai sứ đến châu phạt đòn 50 trượng.

Đầu thời Hiếu Văn đế, Kiến được trưng làm Thượng thư hữu bộc xạ, gia Thị trung, tiến tước Triệu Quận công. Kiến với Thị trung thượng thư, Tấn Dương hầu Nguyên Tiên Đức, Điện trung thượng thư, Trường Lạc vương Mục Lượng, Bỉ bộ thượng thư, Bình Nguyên vương Lục Duệ bí mật dâng biểu ủng hộ Hiếu Văn đế tiến hành nam phạt, khiến đế hài lòng. Kiến được thăng làm Tư đồ, Chinh tây đại tướng quân, tiến tước Ngụy Quận vương. Hiếu Văn đế cùng Phùng thái hậu nhiều lần thăm nhà của Kiến, ban cho vợ của ông được ăn tiệc ở Hậu Đình.

Năm Thái Hòa thứ 9 (485), Kiến mất.

Hậu nhân
--------

Con là Trần Niệm hay Trần Niệm Sanh được nối tước. Trần Niệm làm đến Trung Sơn thái thú, có tội cướp bóc dân lành, bị Ngự sử trung úy Vương Hiển đàn hặc. Trần Niệm gặp dịp đại xá, được miễn tội, nhưng tước bị trừ bỏ.

Tham khảo
---------

* **Ngụy thư quyển 34, liệt truyện 22 – Trần Kiến truyện**
* **Bắc sử quyển 25, liệt truyện 13 – Trần Kiến truyện**

Chú thích
---------

1. ↑  Tam lang, gọi đầy đủ là Nội tam lang (内三郎). Hồ Tam Tỉnh chú giải *Tư trị thông giám, năm Nguyên Gia thứ 3 thời Tống Văn đế*: "Nội tam lang là quan Túc vệ của Ngụy vậy, Tam lang là tướng lĩnh đấy. Lại xét đầu niên hiệu Thiên Hưng thời Ngụy Đạo Vũ đế, đặt Tràng chủ, Tràng tướng, lập Nội tam lang. Nội tam lang là vệ sĩ vậy."
**Anna Aacts Henga** là một luật sư và nhà hoạt động người Tanzania nổi tiếng với các dịch vụ xã hội của mình, bao gồm các sáng kiến trao quyền cho phụ nữ như phối hợp cắt âm vật ở Tanzania. Cô cũng là một nhà hoạt động nhân quyền và được bổ nhiệm làm giám đốc điều hành của Trung tâm pháp lý và nhân quyền (LHRC). Năm 2015, cô được khuyến khích tranh cử tại cuộc tổng tuyển cử Tanzania. Cô cũng được biết đến với việc thúc đẩy những người phụ nữ khác tham gia vào chính trị ở Tanzania. Năm 2019, cô được vinh danh là một trong những người nhận Giải thưởng Phụ nữ Can đảm Quốc tế và nhận giải thưởng danh giá từ Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ. Đáng chú ý, cô là một trong ba người phụ nữ đến từ châu Phi ngoài Moumina Houssein Darar (Djibouti) và Maggie Gobran (Ai Cập) để tôn vinh.

 Anna Aloys Henga poses with other fellow recipients of the 2019 International Women of Courage Award

Tham khảo
---------

1. ↑  "Introducing the LHRC new Executive Director, Ms. Anna Aloys Henga". *www.humanrights.or.tz*. Bản gốc lưu trữ ngày 17 tháng 4 năm 2020. Truy cập ngày 22 tháng 3 năm 2019.
2. 1 2  "2019 International Women of Courage Award". *www.state.gov*. Bản gốc lưu trữ ngày 6 tháng 3 năm 2019. Truy cập ngày 22 tháng 3 năm 2019.
3. ↑  "First lady Melania Trump honors 10 with 'Women of Courage' award". *UPI* (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 22 tháng 3 năm 2019.
4. ↑  "U.S. honours three African women from Djibouti, Egypt and Tanzania for courage". *Face2Face Africa* (bằng tiếng Anh). 13 tháng 3 năm 2019. Truy cập ngày 22 tháng 3 năm 2019.
Đối với các định nghĩa khác, xem Đảng sâm.

**Đảng sâm(chỉ tên là Đảng Sâm thôi,bắc bắc cái bắc kỳ nhận vơ)** (danh pháp hai phần: ***Codonopsis pilosula***, đồng nghĩa: ***Campanumoea pilosula***) hay còn gọi là **Đẳng sâm** là một loài cây sống lâu năm có nguồn gốc ở khu vực đông bắc châu Á và bán đảo Triều Tiên, thông thường được tìm thấy mọc xung quanh các bờ suối hay các cánh rừng thưa dưới bóng các cây to. Loài cây này là dạng cây bụi rậm rạp, có xu hướng leo bằng thân quấn, với các lá hình tim, hoa hình chuông màu lục nhạt với 5 đầu cánh hoa cùng các gân màu tía nhạt hay vàng. Loài cây này có thể cao tới 2,4–3 m (8–10 ft) và rễ dài 10–45 cm, dày 1–3 cm.

Sử dụng
-------

 Những thông tin y khoa của Wikipedia tiếng Việt chỉ mang **tính chất tham khảo** và không thể thay thế **ý kiến chuyên môn**.  
Trước khi sử dụng những thông tin này, độc giả cần liên hệ và nhận sự tư vấn của các bác sĩ chuyên môn.
Rễ của đảng sâm được sử dụng trong y học cổ truyền Trung Hoa để hạ huyết áp, tăng hồng cầu và bạch cầu, điều trị chứng biếng ăn do tì vị hư nhược, khí huyết thiếu, tăng cường hệ miễn dịch và bổ sung *khí*. Rễ đảng sâm được thu hoạch vào năm thứ 3 hay 4 của đời cây và phơi khô trước khi đem bán.

Được coi là **"nhân sâm của người nghèo"**, rễ của đẳng sâm cũng có thể được sử dụng để làm vị thuốc thay thế rẻ tiền hơn cho nhân sâm (*Panax ginseng*) vì đảng sâm và nhân sâm cùng bổ khí với đảng sâm bổ trung ích khí còn nhân sâm bổ tỳ vị và bổ nguyên khí. Tuy nhiên, không phải trong trường hợp nào cũng thay thế được, chẳng hạn đảng sâm trị ho suyễn do phế hư còn nhân sâm cũng trị ho suyễn và trị phế khí muốn tuyệt, hơi thở ngắn, thở ra gấp mà hít vào yếu, ho từng cơn, mạch tuyệt. Đảng sâm trị âm suy, cảm mạo, miệng khát còn nhân sâm trị miệng khát, tiêu khát (ngoại cảm không được dùng nhân sâm). Đảng sâm trị huyết hư còn nhân sâm trị huyết thoát (xuất huyết). Nhân sâm an thần, ích khí, hồi cứu sinh mạng nhưng đảng sâm không có các tác dụng này.

Một số bài thuốc có sử dụng đảng sâm là thập toàn đại bổ thang, tứ quân tử thang v.v. Trang Web của Bộ Y tế Việt Nam còn giới thiệu loài *Codonopsis javanica* (Hook.f. & Thomson) dưới tên gọi đảng sâm. Tuy nhiên, hai loài này có thể không có các dược tính hoàn toàn giống nhau.

Các thứ
-------

* *Codonopsis pilosula* thứ *handeliana*
* *Codonopsis pilosula* thứ *modesta*
* *Codonopsis pilosula* thứ *volubilis*

Xem thêm
--------

* Nhân sâm

Hình ảnh
--------

* 
* 
* 
*

Chú thích
---------

Tham khảo
---------

* Dữ liệu liên quan tới Đảng sâm bắc tại Wikispecies
* Wang ZT và ctv. "Immunomodulatory effect of a polysaccharide-enriched preparation of codonopsis pilosula roots." *Gen Pharmacol* tháng 12 năm 1996;27(8):1347-50.
* Đảng sâm Lưu trữ 2007-04-10 tại Wayback Machine tại www.herbasin.com
* Đảng sâm tại alternativehealing.org

Liên kết ngoài
--------------

* Ảnh của *C. pilusula*[*liên kết hỏng*]

 Tư liệu liên quan tới Codonopsis pilosula tại Wikimedia Commons
Tập tin:Meritxell edited.jpgNhà nguyện Meritxell, Andorra
**Đức Mẹ Meritxell** (tiếng Catalunya: *Mare de Déu de Meritxell*, IPA: [ˈmaɾə ðə ˈðew ðə məɾiˈtʃeʎ]) là một bức tượng Công giáo La Mã ở Andorra mô tả sự hiện ra của Đức Trinh Nữ Maria. Đức Mẹ Meritxell là vị thánh bảo trợ của Andorra. Bức tượng gốc có niên đại từ cuối thế kỷ 12. Tuy nhiên, nhà nguyện nơi nó được đặt đã bị thiêu rụi vào ngày 8 tháng 9 năm 1972, và bức tượng đã bị phá hủy. Một bản sao có thể được tìm thấy trong Vương cung thánh đường Meritxell mới, được thiết kế vào năm 1976 bởi Ricardo Bofill.

Theo như nhà ngữ văn học người Catalan Joan Coromines nói rằng "Meritxell" là một phần nhỏ của *merig*, từ *meridiem* trong tiếng Latinh (giữa trưa trong tiếng Anh). Merig là một cái tên được sử dụng bởi những người chăn cừu để biểu thị một đồng cỏ có nhiều mặt trời.

Huyền thoại
-----------

 Thánh địa cổ của Meritxell
Vào cuối thế kỷ 12, vào ngày 6 tháng 1, một bông hoa hồng dại đang nở rộ được tìm thấy bởi dân làng ở Meritxell lúc đấy đang đi thánh lễ ở Canillo.[*cần dẫn nguồn*] Đây không phải là mùa hoa hồng và người ta tìm thấy một bức tượng Đức Mẹ Đồng trinh và Hài nhi ở chân đế. Bức tượng được đặt trong nhà thờ Canillo. Tuy nhiên, bức tượng được tìm thấy dưới gốc hồng dại vào ngày hôm sau.[*cần dẫn nguồn*] Bức tượng được đưa đến nhà thờ ở Encamp. Tuy nhiên, như trước đó, bức tượng một lần nữa được tìm thấy dưới cùng một bông hồng dại vào ngày hôm sau. Cũng giống như những truyền thuyết tương tự ở những nơi khác, dân làng Meritxell coi đây là một dấu hiệu và quyết định xây dựng một nhà nguyện mới trong thị trấn của họ sau khi họ tìm thấy một không gian mở, không bị ảnh hưởng bởi tuyết mùa đông.

Ảnh hưởng
---------

Ngày lễ của Đức Mẹ Meritxell là ngày 8 tháng 9 và là ngày Quốc khánh của Andorra.

Hình ảnh cũng được nhắc đến trong bài quốc ca của Andorra.

"Meritxell" là một tên gọi của phái nữ tương đối thường xuyên ở phụ nữ Andorra và những phụ nữ nói tiếng Catalan khác.

Những nhân vật đáng chú ý có tên bao gồm:

* Meritxell Lavanchy, nữ diễn viên.
* Meritxell Mateu i Pi, cựu ngoại trưởng Andorra.
* Meritxell Batet Lamaña, thành viên của Hội đồng Châu Âu.

Bệnh viện, Bệnh viện Nostra Senyora de Meritxell cũng được đặt theo tên của bà.

Tham khảo
---------

1. ↑  "Meritxell Chapel". Bản gốc lưu trữ ngày 9 tháng 1 năm 2014. Truy cập ngày 16 tháng 9 năm 2008.
2. ↑  "Our Lady of Meritxell Day", Andorra Turisme
3. ↑  "El Gran Carlemany", National Anthems

Xem thêm
--------

* Những tên phụ nữ Catalan khác là Núria và Urgell.

Liên kết ngoài
--------------

* Trang web chính thức của Our Lady of Meritxell Lưu trữ 2021-01-16 tại Wayback Machine
**Nhà Rochechouart** (tiếng Pháp: [ʁɔʃ(ə)ʃwaʁ]; *Maison de Rochechouart*) là một trong những gia đình quý tộc lâu đời nhất ở Pháp. Gia tộc này trở nên quyền lực trong Vương triều Caroling, khởi đầu từ Foucher, người ủng hộ Hoàng đế Charles Hói, nên được phong tử tước (vicomte) xứ Limoges vào năm 876. Hậu duệ của ông đã nắm quyền cai trị Tử quốc Limoges đã tạo ra các nhánh Rochechouart, Mortemart, Brosse, và cai trị khu vực này trong nhiều thế kỷ, sản sinh ra nhiều nhân vật có ảnh hưởng của Pháp, trong đó có các chính trị gia, binh lính, công chức và những nhân vật đáng chú ý khác. Gia tộc được đặt tên theo thị trấn Rochechouart, hiện nay là xã Rochechouart thuộc tỉnh Haute-Vienne, vùng Nouvelle-Aquitaine.

Nhân vật nổi tiếng nhất của Nhà Rochechouart có lẽ là Madame de Montespan, là tình nhân của vua Louis XIV của Pháp và sinh ra cho nhà vua 7 người con ngoài giá thú. Các con của bà đã được gả vào nhiều hoàng tộc khắp châu Âu và bà đã trở thành tổ tiên của các nền quân chủ ở Tây Ban Nha, Ý, Bulgaria, Bồ Đào Nha, Pháp.

Tham khảo
---------

Liên kết ngoài
--------------

*All in French unless otherwise noted.*

* Les dynasties célèbres: la dynastie de Limoges
* Les dynasties célèbres: la dynastie de Rochechouart
* Article sur la famille de Rochechouart dans l'Encyclopédie Universalis
* Le Fonds Rochechouart aux Archives nationales (431 AP)[*liên kết hỏng*]
* Articles sue la Maison de Rochechouart parus dans la Gazette de France entre 1633 et 1765
* Le Château de Rochechouart sur le site de la ville de Rochechouart
**Tàu ngầm lớp Dolfijn** là loại tàu ngầm được sử dụng trong hải quân Hoàng gia Netherlands có bốn chiếc trong lớp này đã được đóng là *Dolfijn*, *Zeehond*, *Potvis* và *Tonijn* vào cuối những năm 1950 và đầu những năm 1960. Đây là loại tàu ngầm đầu tiên được đóng cho Hà Lan từ sau thế chiến thứ hai.

Thiết kế
--------

Hình ảnh Giường tầng trong lối đi của Bà Tonijn
Tàu ngầm lớp Dolfijn là loại tàu ngầm được Hà Lan thiết kế đặc biệt với ba lớp vỏ chịu lực khác nhau được nối với nhau bởi các khung xếp theo hình hình tam giác và được gia cố thêm bởi một lớp vỏ thép. Tầng trên của tàu ngầm được sử dụng làm nơi làm việc và sinh hoạt của thủy thủ tầng thấp hơn được sử dụng làm phòng máy, nơi chứa ác quy, và kho. Việc này cho phép loại tàu này lặn sâu hơn các tàu ngầm khác trong cuối những năm 1950 với độ sâu tối đa là 200 m. Bản thiết kế đã được F Gunning thực hiện.

Việc đặc mua thêm nhóm tàu ngầm thứ hai được biết là **tàu ngầm lớp Potvis** đã bị hoãn cuối những năm 1950 vì có đề nghị là cho tàu ngầm chạy bằng nhiên liệu hạt nhân nhưng sau đó đã bị bát bỏ. Việc đặc mua hai tàu ngầm được nối lại năm 1962. Các tàu này có động cơ diesel thay thế và hệ thống điện được nâng cấp năm 1978-1979.

Chiếc *Zeehond* được chuyển thành tàu thử nghiệm bởi xưởng đóng tàu RDM tại Rotterdam năm 1990 và sử dụng các kết quả thu được để có thể chế tạo hệ thống làm mới không khí năm 1994.

Các tàu
-------

Có 4 chiếc trong lớp Dolfijn được đóng.

* Chiếc *S808 Dolfjin* được đóng tại Rotterdam hạ thủy hoạt động ngày 16/12/1960 bị tháo dỡ năm 1985.
* Chiếc *S809 Zeehond* được đóng tại Rotterdam hạ thủy hoạt động ngày 16/03/1961 trở thành tàu thử nghiệm 1990 và bị tháo dỡ năm 1997.
* Chiếc *S804 Potvis* được đóng tại Wilton - Fijenoord ở Schiedam hạ thủy hoạt động ngày 02/11/1965 bị tháo dỡ năm 1994.
* Chiếc *S805 Tonjin* được đóng tại Wilton - Fijenoord ở Schiedam hạ thủy hoạt động ngày 24/02/1966 ngưng hoạt động năm 1991 vào viện bảo tàng hải quân Hà Lan tại Den Helder.

Tham khảo
---------

* Conway's All the World's Fighting Ships 1947-1995

Liên kết ngoài
--------------

* Specifications and histories
* Illustrated information on Tonijn Lưu trữ 2011-06-07 tại Wayback Machine
***Truth or Dare: Chơi hay chết?*** (tên gốc Tiếng Anh: ***Truth or Dare***) là một bộ phim kinh dị siêu nhiên năm 2018 của Mỹ được đạo diễn bởi Jeff Wadlow và được viết bởi Michael Reisz, Jillian Jacobs, Chris Roach và Wadlow. Phim có sự tham gia diễn xuất của Lucy Hale, Tyler Posey, Violett Beane, Hayden Szeto, và Landon Liboiron, phim kể về một nhóm các sinh viên trẻ cùng nhau chơi trong chuyến dã ngoại Mexico. Từ một trò chơi vô hại, Truth or Dare trở nên đáng sợ khi hơn khi lần lượt từng người trong nhóm bạn bị giết hại bởi một thế lực siêu nhiên đáng sợ. Những người đã tham gia bắt buộc phải tuân thủ nghiêm ngặt quy tắc của trò chơi: Hoặc là nói thật, hoặc sẽ bị trừng phạt. Bộ phim được sản xuất bởi Blumhouse Productions và được Universal Pictures phát hành.

Nội dung
--------

Olivia và nhóm bạn của mình cùng nhau du lịch Mexico và bọn họ đã gặp một người tên là Carter mọi người quyết định chơi thật hay thách ở một nơi hẻo lánh, sau khi chơi Olivia bắt đầu thấy những điều kì lạ và họ biết được đang có một thế lực siêu nhiên đang chi phối họ, nếu họ không nói thật hoặc không hoàn thành thử thách, họ sẽ chết. Nhưng mọi người chỉ được chọn 2 lần nói sự thật và phải thực hiện một thử thách. Mạng sống của Olivia và những người bạn của cô hiện đang bị đe dọa và họ chỉ hai cách duy nhất: một là phải chuyển lời nguyền của trò chơi sang cho người khác, hai là họ phải tiêu diệt con quỷ.

Tham khảo
---------

1. ↑  Fuster, Jeremy (ngày 10 tháng 4 năm 2018). "'Rampage' Stomps Into Theaters in Need of Big Overseas Launch". *TheWrap*. Truy cập ngày 11 tháng 4 năm 2018.
2. ↑  "*Truth or Dare* (2018)". Box Office Mojo. Truy cập ngày 1 tháng 7 năm 2018.
3. ↑  Kroll, Justin (ngày 16 tháng 3 năm 2017). "'Pretty Little Liars' Star Lucy Hale Joins Blumhouse's 'Truth or Dare'". *Variety*. Penske Business Media. Truy cập ngày 25 tháng 5 năm 2017.

Liên kết ngoài
--------------

* *Truth or Dare: Chơi hay chết?* trên Internet Movie Database
* *Truth or Dare* tại Rotten Tomatoes
**Nguyễn Trọng Toán** (sinh năm 1981 tại Đắk Lắk) là một nhà toán học người Việt, giáo sư tại Đại học bang Pennsylvania. Giáo sư Toán nghiên cứu về giải tích, phương trình đạo hàm riêng và Vật lý Toán, chủ yếu là các bài toán từ cơ học chất lỏng, lý thuyết động học, và thuyết tương đối rộng. Anh nhận giải thưởng T. Brooke Benjamin (SIAM) năm 2022.

Tiểu sử
-------

Nguyễn Trọng Toán tốt nghiệp Khoa Toán-Tin học, Trường Đại học Khoa học tự nhiên, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, sau đó hoàn thành luận văn cao học về toán với GS Lê Dũng ở Đại học Texas, San Antonio, Mỹ. Anh hoàn thành luận án tiến sĩ *"Asymptotic Stability of Noncharacteristic Viscous Boundary Layers"* ở Đại học Indiana vào năm 2009 dưới sự hướng dẫn của GS Kevin Zumbru. Sau đó anh nghiên cứu sau tiến sĩ ở Đại học Paris Pierre - Marie Curie và Đại học Brown. Từ năm 2013, Nguyễn Trọng Toán bắt đầu làm việc ở Đại học bang Pennsylvania và được bổ nhiệm làm giáo sư thực thụ (full professor) của trường này vào năm 2022.

Thành tích
----------

Năm 2018, Giáo sư Nguyễn Trọng Toán nhận giải thưởng Centennial Fellowship của Hội toán học Mỹ (AMS). Anh là người Việt thứ hai được trao giải thưởng này (sau giáo sư Dương Hồng Phong ở Đại học Columbia, được trao AMS Centennial Fellowship 1977). Năm 2019, Giáo sư Toán nhận giải thưởng Simons Fellowship in Mathematics từ Quỹ Simons. 

Năm 2022, giáo sư Nguyễn Trọng Toán được Hiệp hội toán học Công nghiệp và Ứng dụng Quốc tế (SIAM) trao giải thưởng T. Brooke Benjamin cho những đóng góp sâu sắc vế về lý thuyết động lực học của các chất khí và chất lỏng. Đặc biệt giải thưởng này công nhận những đóng góp đột phá của anh về sự ổn định của dòng chảy gần biên và các lớp Prandtl. Trong một công trình được trích dẫn trong đề cử cho giải thưởng, giáo sư Nguyễn Trọng Toán đã đưa ra các kỹ thuật mới để đặt nền tảng chặt chẽ cho một hiện tượng đáng ngạc nhiên được gọi là sự mất ổn định nhớt, vốn đã được quan sát bằng thực nghiệm nhưng chưa được hiểu rõ về mặt toán học. Giáo sư Nguyễn Trọng Toán là người Việt thứ hai (sau giáo sư Vũ Hà Văn) nhận một giải thưởng của SIAM.

Tham khảo
---------

1. ↑  "Toan T Nguyen". *Mathematics Department, Penn State University*.
2. 1 2 3 4 5  "'Nhà toán học trẻ lớn lên từ nương rẫy' được giải thưởng của hội toán quốc tế". *Báo Thanh Niên*. 4 tháng 9 năm 2022. Truy cập ngày 13 tháng 10 năm 2022.
3. ↑  "Toan Trong Nguyen". *The Mathematics Genealogy Project*.
4. ↑  "Nguyen Awarded 2018–2019 Centennial Fellowship" (PDF). *Notices of the AMS*. **65** (5): 603. tháng 5 năm 2018.
5. ↑  "Nhà toán học trẻ lớn lên từ nương rẫy". *Báo Thanh Niên*. 29 tháng 6 năm 2018. Truy cập ngày 19 tháng 10 năm 2022.
6. ↑  "2019 Simons Fellows in Mathematics and Theoretical Physics Announced". *Simons Foundation* (bằng tiếng Anh). 15 tháng 3 năm 2019. Truy cập ngày 13 tháng 10 năm 2022.
7. ↑  "NWCS22 Prize Spotlight". *SIAM News*. 6 tháng 9 năm 2022.
Zenon xứ Elea.
**Zeno xứ Elea** (tiếng Pháp: **Zénon d'Elée**) (501/490-430/429TCN) là một nhà toán học, nhà triết học người Hy Lạp. Ông là một nhà khoa học lớn đến từ thành phố Elea, một thành phố hiện nay nằm ở miền Nam nước Ý. Ông là tác giả của Nghịch lý Zeno nổi tiếng. Đây là một trong những nghịch lý khoa học nổi tiếng nhất. Nhờ có nó, Zeno đã góp phần thúc đẩy sự xuất hiện của khái niệm giới hạn, một khái niệm vô cùng quan trọng để con người tiến tới khái niệm vô hạn. Ông còn là người đã có ảnh hưởng tới các nhà triết học xuất sắc của Hy Lạp như Platon, Aristoteles. Aristotle đã gọi Zeno là nhà phát minh của biện chứng.

Tiểu sử
-------

Zeno sinh ra tại Ele, miền tây nam của nước Ý. Ông trở thành cậu học trò yêu quý của nhà triết học Parmenides. Zeno đã theo người thầy của mình khi đã 40 tuổi đến thủ đô của Hy Lạp là Athens. Ở thành phố này, Zeno có giảng dạy triết học trong vài năm, tập trung nghiên cứu vào siêu hình học của trường phái Elea. Ở đây, ông có nhiều học trò xuất sắc như Pericles và Callias. Sau đó, Zeno lại trở về quê hương, Theo tương truyền, ông tham gia việc giải cứu thành phố xinh đẹp khỏi bàn tay của tên bạo chúa Nearchus. Khi thất bại trong việc này, Zeno đã bị tra tấn dã man, nhưng ông cương quyết không khai ra bất kỳ những người hành động cùng với ông. Còn nhiều điều về cuộc đời của ông, nhưng không ai biết được.

Đóng góp
--------

### Những nghịch lý

Bài chi tiết: Nghịch lý Zeno
Có lẽ đây là lĩnh vực gây ra nhiều thích thú nhất khi ai đó tìm hiểu về Zeno. Những nghịch lý nổi tiếng trong hệ thống nghịc lý Zeno là các nghịch lý về chuyển động: Achilles và con rùa, Mũi tên bay và Nghịch lý phân đôi Zeno. Những nghịch lý khoa học này gây đau đầu cho những người tìm hiểu về chúng cho đến tận bây giờ.

### Triết học

Trong lĩnh vực này, Zeno đã thể hiện ra rằng mình chịu ảnh hưởng từ người thầy như thế nào. Ông tiếp nhận triết tin của nhà triết học này, triết tin có nội dung rằng bất kỳ một hữu thể nào đều đơn nhất, bất phân, dù biểu hiện đa dạng dưới cái nhìn đầy cảm giác. Dựa vào đó, Zeno muốn phản bác các giác quan.

Ảnh hưởng
---------

Những nghịch lý của Zeno đã tạo nên phép biện chứng. Điều đó ảnh hưởng không hề nhỏ đến sự phát triển của khoa học.

Chú thích
---------

1. ↑  Diogenes Laërtius, 8.57, 9.25
***Dorylus***, còn được gọi là kiến ​​lái xe, kiến ​​safari hay siafu, là một loài kiến quân đội lớn được tìm thấy chủ yếu ở miền trung và đông châu Phi, mặc dù phạm vi này cũng mở rộng đến miền nam châu Phi và châu Á nhiệt đới. Thuật ngữ siafu là một từ mượn từ tiếng Swour, và là một trong nhiều từ tương tự từ các ngôn ngữ vùng Baltu được sử dụng bởi người bản địa để mô tả các loài kiến ​​khác nhau. Không giống như các thành viên Thế giới mới của phân họ cũ Ecitoninae (nay là Dorylinae), các thành viên của chi này hình thành nên những cơn đau tạm thời kéo dài từ vài ngày cho đến ba tháng. Mỗi thuộc địa có thể chứa hơn 20 triệu cá thể. Như với các đối tác Thế giới mới của chúng, có một lớp kiến chiến binh trong số các kiến thợ, lớn hơn, với cái đầu rất lớn và những quả quýt giống như gọng kìm. Chúng có khả năng châm chích, nhưng rất hiếm khi làm như vậy, thay vào đó dựa vào hàm cắt mạnh mẽ của chúng. Trần Dần X nobicock

1. ↑  Bản mẫu:AntCat
Không nên nhầm lẫn với chữ À hoặc Ă trong bảng chữ cái Latinh.*Xem thêm*: Á (định hướng)

Chữ cái La-tin, A cùng với dấu sắc
**Á, á** *(a - sắc)* là chữ cái được sử dụng trong Bính âm Hán ngữ và chữ viết các ngôn ngữ Blackfoot, Séc, Faroe, Galicia, Hungary, Iceland, Ireland, Lakota, Navajo, Occitan, Bồ Đào Nha, Sámi, Slovak, Tây Ban Nha, Tiếng Việt và các ngôn ngữ Apache phương Tây. Đôi khi bị nhầm lẫn với **à** trong tiếng Pháp; ví dụ: "5 pommes á $ 1" (5 quả táo, mỗi quả $1) được viết là "5 pommes à $1".

Sử dụng trong các ngôn ngữ khác nhau
------------------------------------

### Trung Quốc

Trong tiếng Hán bính âm á là âm yángpíng (陽平/阳平"âm tăng cao") của "a".

### Tiếng Ireland

Trong tiếng Ailen, á được gọi là fada ("dài a"), phát âm là [ɑː] và xuất hiện trong các từ như slán ("tạm biệt"). Đây là dấu phụ duy nhất được sử dụng trong tiếng Ailen Hiện đại, kể từ sự suy giảm của dấu chấm trên nhiều chữ cái trong ngôn ngữ Ailen. Fada chỉ được sử dụng trên các chữ cái có nguyên âm như á, é, í, ó, ú. Nó tượng trưng cho sự kéo dài của nguyên âm.

### Cộng hòa Séc, Hungary, và Slovak

Á là chữ cái thứ 2 của các ngôn ngữ Séc, Hungary và Slovakia và đại diện cho /aː/.

### Faroese

Á là chữ cái thứ 2 trong bảng chữ cái Faroe và đại diện cho /ɔ/ hoặc /ɔaː/.

### Iceland

Á là chữ cái thứ hai trong bảng chữ cái Iceland và đại diện cho /au̯/ (như trong "ow").

### Bồ Đào Nha

Trong tiếng Bồ Đào Nha, á được dùng để đánh dấu trọng âm /a/ trong những từ có âm tiết được nhấn trọng âm ở vị trí bất thường trong từ, như trong lá (ở đó) và rápido (nhanh, nhanh). Nếu vị trí của âm tiết có trọng âm có thể đoán trước được, thì trọng âm cấp tính không được sử dụng. Á /a/ tương phản với â, phát âm là /ɐ/.

### Scotland Gaelic

Á đã từng được sử dụng ở Scotland, nhưng bây giờ đã được thay thế phần lớn bằng à. Nó vẫn có thể được nhìn thấy trong các tác phẩm nhất định, nhưng nó không còn được sử dụng trong chính tả tiêu chuẩn.

### Tây Ban Nha

Trong tiếng Tây Ban Nha, á là một chữ cái có trọng âm, được phát âm giống như cách a. Cả á và một âm như /a/. Trọng âm cho biết âm tiết được nhấn trọng âm trong các từ có mẫu trọng âm không đều. Nó cũng có thể được sử dụng để "chia nhỏ" một từ hai tiếng hoặc để tránh những gì sẽ là từ đồng âm, mặc dù điều này không xảy ra với á, bởi vì a là một nguyên âm mạnh và thường không trở thành một nửa nguyên âm trong một từ hai tiếng. Xem lại dấu phụ và cấp giọng để biết thêm chi tiết.

### Tiếng Việt

Trong bảng chữ cái tiếng Việt, á là âm sắc (âm tăng cao) của a.

Ánh xạ ký tự
------------

| Kí tự | Á | á |
| --- | --- | --- |
| **Tên Unicode** | LATIN CAPITAL LETTER A WITH ACUTE | LATIN SMALL LETTER A WITH ACUTE |
| Mã hóa ký tự | decimal | hex | decimal | hex |
| Unicode | 193 | U+00C1 | 225 | U+00E1 |
| UTF-8 | 195 129 | C3 81 | 195 161 | C3 A1 |
| Tham chiếu ký tự số | &#193; | &#xC1; | &#225; | &#xE1; |
| Named character reference | &Aacute; | &aacute; |
| EBCDIC family | 101 | 65 | 69 | 45 |
| ISO 8859-1/2/3/4/9/10/14/15/16 | 193 | C1 | 225 | E1 |

Tham khảo
---------

Liên kết ngoài
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Tra ***Á*** trong từ điển mở tiếng Việt Wiktionary |
**Henri Louis le Chatelier** phát âm tiếng Pháp: ​[ɑ̃ʁi lwi lə ʃɑtlje]; (1850 - 1936) là nhà hóa học người Pháp. Ông là cựu sinh viên của Trường Bách khoa Paris, một trong những trường đại học danh tiếng của Pháp. Ông là người đưa ra nguyên lý chuyển dịch cân bằng Le Chatelier. Nguyên lý này có nội dung như sau: Một phản ứng thuận nghịch đang ở trạng thái cân bằng, khi chịu tác dụng từ bên ngoài như biến đổi nhiệt độ, áp suất, nồng độ thì cân bằng sẽ chuyển dịch theo hướng làm giảm tác động bên ngoài đó. Nguyên lý này có ý nghĩa rất quan trọng trong việc giải quyết các vấn đề liên quan đến phản ứng thuận nghịch. Nhờ những cống hiến cho khoa học, le Chatelier được trao giải thưởng ForMenRS.

Chú thích
---------

1. ↑  Desch, C. H. (1938). "Henry Louis Le Chatelier. 1850–1936". *Obituary Notices of Fellows of the Royal Society*. **2** (6): 250–259. doi:10.1098/rsbm.1938.0005. See signature on second page.
2. ↑  Desch, C. H. (1938). "Henry Louis Le Chatelier. 1850–1936". *Obituary Notices of Fellows of the Royal Society*. **2** (6): 250–259. doi:10.1098/rsbm.1938.0005.
**Chất chống ăn mòn** hay **chất ức chế ăn mòn** là một hợp chất dùng để trộn vào một chất lỏng hoặc chất khí, làm giảm tốc độ ăn mòn của một vật liệu, thường là một kim loại hoặc hợp kim. Hiệu quả của một chất ức chế ăn mòn phụ thuộc vào thành phần chất lỏng, lượng nước, và chế độ dòng chảy. Một cơ chế chung để ức chế sự ăn mòn bao gồm sự hình thành một lớp bao phủ, thường là một lớp thụ động, ngăn cản sự xâm nhập của chất ăn mòn vào kim loại. Các phương pháp xử lý vĩnh viễn như mạ crôm thường không được coi là chất ức chế. Thay vào đó, chất ức chế ăn mòn là các *phụ gia* thêm vào chất lỏng bọc quanh kim loại hoặc đối tượng cần bảo vệ.

Chất chống ăn mòn rất phổ biến trong công nghiệp, và cũng được tìm thấy trong các sản phẩm bán sẵn, thường ở dạng phun kết hợp với chất bôi trơn và đôi khi là dầu thâm nhập.

Phân loại
---------

Benzotriazole ức chế sự ăn mòn của đồng bằng cách tạo thành một lớp polymer có tính trơ trên bề mặt kim loại
Bản chất của chất ức chế ăn mòn phụ thuộc vào (i) vật liệu đang được bảo vệ, thường là vật bằng kim loại, và (ii) đối với (các) tác nhân ăn mòn được vô hiệu hóa. Các chất ăn mòn nói chung là oxy, hydro sulfide, và cacbon dioxide. Oxy thường được loại bỏ bởi các chất ức chế giảm thiểu như amin và hydrazin:

O2 + N2H4 → 2 H2O + N2
Trong ví dụ này, hydrazine chuyển đổi oxy, một chất ăn mòn thông thường, thành nước, nói chung là lành tính. Các chất ức chế liên quan đến ăn mòn oxy là hexamine, phenylenediamine, và dimethylethanolamine, và dẫn xuất của chúng. Chất chống oxy hóa như là các sulfide và axit ascorbic cũng được sử dụng. Một số chất ức chế ăn mòn tạo thành lớp phủ thụ động trên bề mặt bằng sự hấp thụ hóa học. Benzotriazole là một trong những loài được sử dụng để bảo vệ đồng. Đối với bôi trơn, kẽm dithiophotphat là phổ biến - chúng lưu lại sulfide trên bề mặt.

Sự phù hợp của việc chống ăn mòn của bất kỳ hóa chất nhất định cho một công việc cụ thể phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm cả nhiệt độ khi hoạt động.

Tham khảo
---------

1. ↑  Hubert Gräfen, Elmar-Manfred Horn, Hartmut Schlecker, Helmut Schindler "Corrosion" Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry, Wiley-VCH: Weinheim, 2002. doi:10.1002/14356007.b01\_08

Liên kết ngoài
--------------

* Corrosion Control Informations and documents
* Developing Corrosion Inhibitor Models - A paper on Corrosion Inhibition Modeling Lưu trữ 1997-03-26 tại Wayback Machine
* CORROSION INHIBITION, Norman Hackerman,(August, 2006), Electrochemistry Encyclopedia[*liên kết hỏng*]
* Operating principle of boiler corrosion inhibitor chemicals Minh Khoa Chemical (August, 2006), Electrochemistry Encyclopedia
Stonewall Inn, ở Làng Greenwich, Manhattan, nơi diễn ra cuộc bạo loạn Stonewall vào tháng Sáu năm 1969, được trang trí bằng những lá cờ tự hào cầu vồng vào năm 2016.
**Cờ cầu vồng** là biểu tượng của niềm tự hào đồng tính nữ, đồng tính luyến ái, song tính, chuyển giới (LGBT) và các phong trào xã hội LGBT. Còn được gọi là **cờ tự hào đồng tính**, **cờ tự hào LGBT** hoặc **cờ lục sắc**, các màu sắc trên cờ phản ánh sự đa dạng của cộng đồng LGBT và phổ thiên hướng tính dục và giới tính của con người. Sử dụng cờ cầu vồng như một biểu tượng của niềm tự hào đồng tính bắt đầu ở San Francisco, California, nhưng cuối cùng đã trở nên phổ biến tại các sự kiện về quyền LGBT trên toàn thế giới.

Với bản gốc được sáng tạo bởi nghệ sĩ Gilbert Baker, Lynn Segerblom, James McNamara và các nhà hoạt động khác, thiết kế đã trải qua một số lần sửa đổi sau khi ra mắt vào năm 1978, và tiếp tục truyền cảm hứng cho các biến tấu khác nhau. Mặc dù cờ cầu vồng ban đầu của Baker có tám màu, từ năm 1979 đến nay, biến thể phổ biến nhất bao gồm sáu sọc: đỏ, cam, vàng, lục, lam và tím. Lá cờ thường được treo theo chiều ngang, với sọc đỏ ở trên, giống như một cầu vồng tự nhiên.

Người LGBT và các đồng minh hiện đang sử dụng cờ cầu vồng và nhiều vật phẩm và các cách phối màu theo chủ đề cầu vồng như một biểu tượng bên ngoài thể hiện danh tính hoặc sự ủng hộ của họ. Ngoài cầu vồng ra, nhiều lá cờ và biểu tượng khác được sử dụng để thể hiện danh tính cụ thể trong cộng đồng LGBT.

Xem thêm
--------

LGBT

Biểu tượng LGBT

Tham khảo
---------

1. ↑  Goicichea, Julia (16 tháng 8 năm 2017). "Why New York City Is a Major Destination for LGBT Travelers". The Culture Trip. Truy cập ngày 2 tháng 2 năm 2019.
2. ↑  Rosenberg, Eli (24 tháng 6 năm 2016). "Stonewall Inn Named National Monument, a First for the Gay Rights Movement". *The New York Times*. Truy cập ngày 25 tháng 6 năm 2016.
3. ↑  "Workforce Diversity The Stonewall Inn, National Historic Landmark National Register Number: 99000562". National Park Service, U.S. Department of the Interior. Truy cập ngày 21 tháng 4 năm 2016.
4. ↑  "Long-Lost Fragment of First Rainbow Pride Flag Resurfaces After Four Decades".
5. ↑  "The Rainbow Flag: Lynn Segerblom & Lee Mentley".
6. ↑  "The woman behind the Rainbow Flag". 3 tháng 3 năm 2018.
7. ↑  "HERSTORY – Meet Lynn Segerblom, One of the Creators of the Original 1978 Rainbow Flag - WeHo Times West Hollywood Daily News, Nightlife and Events". 18 tháng 7 năm 2018.
8. ↑  "The Rainbow Flag". Truy cập ngày 29 tháng 5 năm 2021.
9. ↑  Gilbert Baker (18 tháng 10 năm 2007). "Pride-Flyin' Flag: Rainbow-flag founder marks 30-years anniversary". *Metro Weekly*. Truy cập ngày 13 tháng 3 năm 2008.