recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Tolterodine**, được bán dưới tên thương hiệu **Detrol** và các nhãn khác, là thuốc dùng để điều trị đi tiểu thường xuyên, tiểu không tự chủ hoặc tiểu gấp. Hiệu ứng của thuốc có được trong vòng một giờ. Nó được uống bằng miệng.

Các tác dụng phụ thường gặp bao gồm đau đầu, khô miệng, táo bón và chóng mặt. Tác dụng phụ nghiêm trọng có thể bao gồm phù mạch, bí tiểu và kéo dài QT. Sử dụng trong thai kỳ và cho con bú là an toàn không rõ ràng. Nó hoạt động bằng cách ngăn chặn các thụ thể muscarinic trong bàng quang do đó làm giảm co bóp bàng quang.

Tolterodine đã được phê duyệt cho sử dụng y tế vào năm 1998. Nó có sẵn như là một loại thuốc gốc. Một tháng cung cấp chi phí NHS khoảng 2,09 £ mỗi tháng kể từ năm 2019. Tại Hoa Kỳ, chi phí bán buôn của số thuốc này là khoảng US $ 37,16. Năm 2016, đây là loại thuốc được kê đơn nhiều thứ 300 tại Hoa Kỳ với hơn một triệu đơn thuốc.

Sử dụng trong y tế
------------------

Hoạt động quá mức của thành bàng quang (DO, co thắt của thành bàng quang cơ bắp) là hình thức phổ biến nhất của tiểu không tự chủ (UI) ở người lớn tuổi. Nó được đặc trưng bởi các cơn co thắt bàng quang không được ngăn chặn gây ra một sự thôi thúc không thể kiểm soát được để mất hiệu lực. Tần suất tiểu, tiểu không tự chủ và tiểu không tự chủ xảy ra. Các cơn co thắt bàng quang bất thường trùng với sự thôi thúc vô hiệu có thể được đo bằng các nghiên cứu về huyết động học. Điều trị là điều trị bàng quang, điều trị sàn chậu hoặc bằng các thuốc ức chế co bóp bàng quang như oxybutynin và tolterodine.

Dược lý
-------

Tolterodine tác dụng lên các phân nhóm M2 và M3  của các thụ thể muscarinic trong khi các phương pháp điều trị antimuscarinic cũ đối với bàng quang hoạt động quá mức đặc biệt hơn trên các thụ thể M3.

Tolterodine, mặc dù nó hoạt động trên tất cả các loại thụ thể, có ít tác dụng phụ hơn oxybutynin (chọn lọc M3 và M1, nhưng nhiều hơn ở parotid so với bàng quang) vì Tolterodine nhắm vào bàng quang nhiều hơn các khu vực khác của cơ thể. Điều này có nghĩa là cần ít thuốc hơn mỗi ngày (do nhắm mục tiêu hiệu quả của bàng quang) và do đó có ít tác dụng phụ hơn. 
[ *<span title="This claim needs references to reliable sources. (July 2012)">cần dẫn nguồn</span>* ]

Tham khảo
---------

1. 1 2 3 4  *British national formulary: BNF 76* (ấn bản 76). Pharmaceutical Press. 2018. tr. 762. ISBN 9780857113382.
2. 1 2 3 4 5 6  "Tolterodine Tartrate Monograph for Professionals". *Drugs.com* (bằng tiếng Anh). American Society of Health-System Pharmacists. Truy cập ngày 3 tháng 3 năm 2019.
3. ↑  "tolterodine Use During Pregnancy". *Drugs.com* (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 3 tháng 3 năm 2019.
4. ↑  "NADAC as of 2019-02-27". *Centers for Medicare and Medicaid Services* (bằng tiếng Anh). Bản gốc lưu trữ ngày 6 tháng 3 năm 2019. Truy cập ngày 3 tháng 3 năm 2019.
5. ↑  "The Top 300 of 2019". *clincalc.com*. Truy cập ngày 22 tháng 12 năm 2018.
6. ↑  "Bladder retraining". Interstitial Cystitis Association. Bản gốc lưu trữ ngày 28 tháng 7 năm 2018. Truy cập ngày 6 tháng 6 năm 2018.
7. ↑
**Lorik Agim Cana** (phát âm tiếng Albania: [ˈlɔɾik ˈtsana]; sinh ngày 27 tháng 7 năm 1983) là một cựu cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp người Albania. Anh hiện là đại sứ cấp cơ sở cho bóng đá trẻ em ở Albania, được Hiệp hội bóng đá Albania đặt tên vào ngày 26 tháng 10 năm 2017.

Cana chơi ở các bộ phận hàng đầu của Pháp, Anh, Ý và Thổ Nhĩ Kỳ, đại diện cho Paris Saint-Germain, Sunderland, Galatasaray, Lazio, FC Nantes và Olympique de Marseille cũng như đội tuyển quốc gia Albania mà anh giữ kỷ lục xuất hiện cho Albania nhất Cầu thủ khoác áo mọi thời đại, với 93 mũ kể từ khi anh ra mắt năm 2003 cho đến khi nghỉ hưu vào năm 2016. Anh từng chơi chủ yếu ở vị trí tiền vệ phòng ngự và trung vệ nhưng sau đó chuyển sang trung vệ. Anh tham gia cuộc thi quốc tế lớn đầu tiên dành cho Albania, UEFA Euro 2016 được tổ chức tại Pháp.

Vào năm 16 tuổi, Cana đã được mời đến Arsenal để dùng thử, nhưng không tham dự vì anh bị từ chối visa Anh. Anh bắt đầu sự nghiệp câu lạc bộ cao cấp của mình khi chơi cho Paris Saint-Germain, trước khi ký hợp đồng với đối thủ Olympique de Marseille năm 2004, người mà anh tiếp tục làm đội trưởng. Vào năm 2009, Cana đã ra mắt giải đấu của mình để Sunderland trở thành cầu thủ đầu tiên có nguồn gốc Albania chơi ở Premier League. Sau đó, anh gia nhập Galatasaray, câu lạc bộ bóng đá Thổ Nhĩ Kỳ thành công nhất. Hai năm sau, Cana ký hợp đồng với câu lạc bộ Serie A của Ý, nơi anh đã trải qua bốn năm. Năm 2015, Cana trở lại Pháp, nơi anh bắt đầu sự nghiệp, ký hợp đồng hai năm với Nantes.

Cana đủ điều kiện chơi cho cả Albania, Thụy Sĩ hoặc Pháp, khi anh ta cầm cả ba hộ chiếu. Anh ấy đã chọn Albania và ra mắt quốc tế vào tháng 6 năm 2003, ở tuổi 19. Cana là cầu thủ đội mũ lưỡi trai nhất mọi thời đại của Albania với 92 lần khoác áo đội trưởng vào năm 2011. Anh ấy cũng tham gia cuộc thi quốc tế lớn đầu tiên cho Albania, Giải vô địch châu Âu UEFA 2016 được tổ chức tại Pháp. Sau khi kết thúc UEFA Euro 2016 Cana tuyên bố từ giã bóng đá.

Thời trẻ
--------

Lorik Cana sinh ra trong Pristina từ cha mẹ là những người quê từ Gjakova. Anh là con trai của Agim Cana, một cựu cầu thủ bóng đá của FC Prishtina. Cana theo dõi mọi trận đấu của Pristina, từ khi anh ấy năm tuổi và tự mô tả mình là một người hâm mộ cuồng nhiệt của đội. Kinh nghiệm của cha Cana trong bóng đá đã truyền cảm hứng cho anh tham gia môn thể thao này. Năm 1992, cả gia đình chuyển đến Thụy Sĩ do chiến tranh Nam Tư.

Tham khảo
---------

1. ↑  "Cana: Arsenali më ka kërkuar si 16-vjeçar" (bằng tiếng Albania). Pristina, Kosovo: Telegrafi.com. ngày 18 tháng 2 năm 2010. Truy cập ngày 14 tháng 7 năm 2010. Jam ftuar nga Arsenali për prova kur kam pasur 16 vjet, por nuk mund të vija për shkak të problemeve me vizën.
2. ↑  Cana: Do të shënojmë dhe fitojmë ndaj Bjellorusisë! Yll Press > Sport: Kombëtaret - "3 pasaporta zotëronte Cana para se të zgjidhte Shqipërinë. Ai kishte në dorë të luante me Zvicrën ose Francën, por zgjodhi të përfaqësonte kombin e tij"
3. ↑  "Biografi e shkurtë e Lorik Canës në Mirror UK (British)" (bằng tiếng Albania). Albanians Network. ngày 5 tháng 5 năm 2009. Truy cập ngày 16 tháng 9 năm 2017.
**Shiki 04** (04式空対空誘導弾, まるよんしきくうたいくうゆうどうだん) là loại tên lửa không đối không tầm ngắn của Nhật Bản. Loại tên lửa này đã được thông qua bởi Lực lượng phòng vệ trên không Nhật Bản. Nó được lên kế hoạch thay thế cho các tên lửa Mitsubishi AAM-3. Việc tiến hành phát triển bắt đầu vào năm 1991 và đến năm 2004 thì được phê duyệt nên nó có tên Shiki 04. Mitsubishi Heavy Industries được chọn làm nhà sản xuất loại tên lửa này và phát triển dây chuyền sản xuất. Năm 2010 thì Nhật Bản thẩm định lại kết quả thử nghiệm để bắt đầu trích ngân sách chế tạo hàng loạt loại tên lửa này năm 2011. Loại tên lửa này còn được gọi là **AAM-5**.

Thiết kế
--------

AAM-5 là loại tên lửa tìm nhiệt và tự động dẫn đường. Không giống như các loại tên lửa không đối không khác trước đó loại tên lửa này có hệ thống đẩy vector để tăng độ cơ động đeo bám mục tiêu. Hệ thống dò tìm hồng ngoại được nâng cấp để tăng góc dò tìm và chống lại các hệ thống đánh lạc hướng điện tử thường dùng cho loại này như pháo sáng hồng ngoại. Hệ thống dẫn đường bằng quán tính cũng được trang bị cho tên lửa này để nó có hiệu quả hơn trong việc tính toán đường di chuyển đến mục tiêu. Nó cũng có thể trang bị hệ thống khóa mục tiêu sau khi phóng.

AAM-5 có thể trang bị trên các máy bay như Mitsubishi F-2, F-15, F-X2... Hệ thống khóa mục tiêu bằng mắt được trang bị trên các máy bay hiện đại cho loại tên lửa này cũng được phát triển. Tuy nhiên kết quả của việc phát triển này không được tiết lộ.

Liên kết ngoài
--------------

 Tư liệu liên quan tới Mitsubishi AAM-5 tại Wikimedia Commons

* 平成22年度 政策評価書（事前の事業評価）04式空対空誘導弾（改） 要旨
* わが国の防衛と予算 平成23年度予算の概要
**Andile Dlamini** (sinh ngày 2 tháng 9 năm 1992) là một thủ môn bóng đá người Nam Phi. Cô chơi cho Mamelodi Sundowns và đội tuyển bóng đá nữ quốc gia Nam Phi.

Đầu đời
-------

Andile Dlamini sinh ngày 2 tháng 9 năm 1992 tại Tembisa, một thị trấn của Johannesburg, Nam Phi.

Sự nghiệp cấp Câu lạc bộ
------------------------

Andile Dlamini đã chơi bóng đá chuyên nghiệp sau khi thi đấu với đối thủ là đội bóng đá nữ U20 quốc gia Nam Phi; sau đó cô đã được chọn vào đội. Có biệt danh là "Gậy", trước đây cô từng chơi cho Phomolong Ladies và hiện tại chơi bóng cho Mamelodi Sundowns.

Sự nghiệp Quốc tế
-----------------

Cô ra sân lần đầu tiên trong màu áo đội tuyển bóng đá nữ Nam Phi trong trận đấu với đối thủ Botswana vào năm 2011
Dlamini thường xuyên là thủ môn dự bị cho đội, sau hai thủ môn thường được bắt chính là Thokozile Mndaweni và Roxanne Barker. Điều này có nghĩa là mặc dù Dlamini tuy được ghi tên vào đội hình tham dự Thế vận hội Mùa hè 2012 ở London, Vương quốc Anh và Thế vận hội Mùa hè 2016 ở Rio de Janeiro, Brazil, cô không chơi bất cứ một phút nào trong cả hai giải đấu. Cô thất vọng khi Nam Phi bị loại khỏi Thế vận hội All Africa 2015.

Sau sự xuất hiện của HLV Desiree Ellis, có ý kiến ​​cho rằng Dlamini có thể có cơ hội tốt hơn để trở thành thủ môn được lựa chọn đầu tiên, đặc biệt là sau khi Barker được đưa ra sân muộn hơn dự kiến ​​cho các trận giao hữu và giải đấu Cúp bóng đá nữ châu Phi 2016.

Tham khảo
---------

1. 1 2 3  "Andile "Sticks" Dlamini". Sasol in Sport. Bản gốc lưu trữ ngày 4 tháng 8 năm 2018. Truy cập ngày 17 tháng 11 năm 2016.
2. ↑  "Q & A with Sasol Banyana Banyana's Andile Dlamini". Sasol in Sport. ngày 29 tháng 4 năm 2016. Bản gốc lưu trữ ngày 18 tháng 11 năm 2016. Truy cập ngày 17 tháng 11 năm 2016.
3. 1 2  Ngidi, Njabulo (ngày 16 tháng 11 năm 2016). "Dlamini's chance to shine for Banyana". *IOL*. Truy cập ngày 17 tháng 11 năm 2016.
4. ↑  Mokwena, Busisiwe (ngày 15 tháng 9 năm 2015). "Draw breaks Banyana hearts!". *Daily Sun*. Truy cập ngày 17 tháng 11 năm 2016.
**Quân chủ Bỉ** (tiếng Hà Lan: *Belgische monarchie*; tiếng Pháp: *Monarchie belge*; tiếng Đức: *Belgische Monarchie*) là người giữ ngai vàng của Vương quốc Bỉ, đồng thời cũng là nguyên thủ quốc gia của nước này. Được thành lập vào năm 1830, sau khi Bỉ tuyên bố độc lập khỏi Vương quốc Hà Lan và nghị viện Bỉ đã bầu Công tử Leopold, con trai của Franz xứ Sachsen-Coburg-Saalfeld nắm quyền trị vì vương quốc mới được thành lập. Tính từ năm 1830 cho đến nay, Vương quốc Bỉ đã trải qua 8 đời quân chủ và được xem là nhà nước quân chủ trẻ nhất châu Âu còn tồn tại. 

Quân chủ của Bỉ được phong là Vua hay Nữ vương của người Bỉ (tiếng Hà Lan: *Koning(in) der Belgen*; tiếng Pháp: *Roi / Reine des Belges*; tiếng Đức: *König(in) der Belgier*) và là nguyên thủ quốc gia của đất nước. 

Vị vua hiện tại của vương quốc là Philippe, lên ngôi vào ngày 21 tháng 7 năm 2013, sau sự thoái vị của cha ông là Albert II. Nhân vật đang đứng đầu trong danh sách kế vị ngai vàng là Vương nữ Élisabeth, Nữ Công tước xứ Brabant, con gái trưởng của vị quốc vương hiện tại của Bỉ. Tất cả quân chủ Bỉ đều xuất thân từ Vương tộc Sachsen-Coburg và Gotha. 

Theo quy định của Hoàng gia Bỉ, người con trưởng của nhà vua, đứng đấu trong danh sách kế vị ngai vàng sẽ được trao tước hiệu Công tước xứ Brabant, giống như trường hợp của Vương quốc Anh, người thừa kế ngai vàng tương lai sẽ được nhận tước hiệu Thân vương xứ Wales, hay người thừa kế ngai vàng tương lai của Tây Ban Nha là Thân vương xứ Asturias. Trong khi đó, người con trưởng của Công tước xứ Brabant, với quyền thừa kế cao thứ 2 trong danh sách kế vị sẽ nhận tước hiệu Bá tước xứ Hainaut.

Tham khảo
---------

Liên kết ngoài
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về ***Quân chủ Bỉ***. |

* The Belgian monarchy – official site of the Belgian royal family
* The Belgian monarchy Lưu trữ 2012-03-09 tại Wayback Machine - official brochure of the Belgium government
* What role for a Belgian monarch? - website Expatica.com
**Đường sắt Diêu Trì – Quy Nhơn** là một tuyến nhánh của tuyến đường sắt Bắc Nam thuộc địa phận tỉnh Bình Định.

Thông tin kỹ thuật
------------------

Đường sắt Diêu Trì – Quy Nhơn có tổng chiều dài là 10,5 km. Trong đó đoạn qua khu vực thành phố Quy Nhơn là 6,8 km. Điểm đầu nằm tại Ga Diêu Trì (thị trấn Diêu Trì, Tuy Phước) và điểm cuối tại ga Quy Nhơn (phường Lê Hồng Phong, thành phố Quy Nhơn). Tuyến đường sắt Diêu Trì – Quy Nhơn giao cắt với ba tuyến đường chính là đường Nguyễn Tất Thành, đường Hùng Vương và tuyến Quốc lộ 1. Tuyến từng chạy ra cảng Nhơn Hội nhưng đã bị dẹp bỏ .

Khai thác
---------

Ngành Đường sắt Việt Nam đang khai thác đôi tàu SQN1/2 nối giữa Quy Nhơn và Thành phố Hồ Chí Minh.

Tham khảo
---------

1. ↑  Mỹ Bình (13 tháng 11 năm 2021). "Bình Định: Di dời ga Quy Nhơn". *Báo Tài nguyên và Môi trường*. Truy cập ngày 25 tháng 11 năm 2022.
2. ↑  Viết Long (3 tháng 7 năm 2021). "Đề xuất chưa tạm dừng tuyến đường sắt Quy Nhơn – Diêu Trì". *qn24h*. Truy cập ngày 25 tháng 11 năm 2022.
**Filip Čermelj** (Филип Чермељ; sinh 28 tháng 9 năm 1998) là một cầu thủ bóng đá Serbia thi đấu ở vị trí tiền vệ cho Teleoptik, mượn từ Partizan.

Sự nghiệp câu lạc bộ
--------------------

Čermelj bắt đầu sự nghiệp bóng đá ở OFK Beograd. Anh trải qua 4 năm ở đội trẻ, trước khi gia nhập Partizan lúc 10 tuổi. Vào tháng 6 năm 2015, Čermelj là một trong bảy cầu thủ trẻ được lên đội chính trong chiến dịch chiến dịch 2015–16. Sau đó anh được trả lại đội trẻ để hoàn thiện.

Vào tháng 7 năm 2016, Čermelj được cho mượn đến đội bóng liên kết Teleoptik. Anh ký hợp đồng chuyên nghiệp đầu tiên cùng với Partizan ngày 31 tháng 1 năm 2017, thời hạn 3 năm. Sau đó, Čermelj tiếp tục thi đấu thường xuyên cho Teleoptik và giúp đội bóng vô địch Serbian League Belgrade mùa giải 2016–17, do đó giành quyền thăng hạng Serbian First League.

Sự nghiệp quốc tế
-----------------

Čermelj đại diện Serbia ở cấp độ U-17, ra sân 4 lần tại vòng loại Giải vô địch bóng đá U-17 châu Âu 2015.

Cuộc sống cá nhân
-----------------

Čermelj sinh ra ở Mérida, Tây Ban Nha, bố của anh, Miroslav, đá cho Extremadura lúc đó. Anh trai của anh, Luka, cũng là một cầu thủ bóng đá.

Danh hiệu
---------

Teleoptik
* Serbian League Belgrade: 2016–17

Tham khảo
---------

1. ↑  "Sedam nada iz škole Partizana" (bằng tiếng Serbia). partizan.rs. 22 tháng 6 năm 2015. Bản gốc lưu trữ ngày 27 tháng 6 năm 2015. Truy cập 24 tháng 10 năm 2017.
2. ↑  "Šest novih profesionalaca iz Omladinske škole" (bằng tiếng Serbia). partizan.rs. 31 tháng 1 năm 2017. Bản gốc lưu trữ ngày 6 tháng 2 năm 2018. Truy cập 24 tháng 10 năm 2017.

Liên kết ngoài
--------------

* Filip Čermelj tại Soccerway
* Filip Čermelj at Srbijafudbal
* Filip Čermelj – Thành tích thi đấu tại UEFA
ATLAST đã sản xuất một số phiên bản cho kính thiên văn LUVOIR
**Kính viễn vọng không gian khẩu độ lớn công nghệ tiên tiến** (**Advanced Technology Large-Aperture Space Telescope -** **ATLAST**, hiện đã phát triển và được gọi là **LUVOIR-B** ) là một khái niệm kính viễn vọng không gian UV-quang-NIR 8 mét được đề xuất bởi Space Telescope Science Institute (STScI), trung tâm hoạt động khoa học cho Kính viễn vọng Không gian Hubble (HST). Nếu được phóng lên, LUVOIR sẽ là một sự thay thế và người kế nhiệm cho các HST, với khả năng để có được quang phổ và hình ảnh quan sát các đối tượng thiên văn trong trình cực tím, quang học, và hồng ngoại bước sóng, nhưng với độ phân giải tốt hơn đáng kể so với một trong hai HST hoặc Kính viễn vọng không gian James Webb (JWST) chưa được phóng lên. Giống như JWST, ATLAST sẽ được triển khai tại điểm Lagrange L2 của Mặt Trời-Trái Đất.

HDST (**LUVOIR-A**) và ATLAST (**LUVOIR-B**) là hai phiên bản cạnh tranh để trở thành LUVOIR, được quản lý bởi chương trình Nhiệm vụ Khoa học Chiến lược Lớn của NASA. LUVOIR được hình dung là một nhiệm vụ hàng đầu của thời kỳ 2025 202020, được thiết kế để xác định liệu có sự sống ở nơi nào khác trong thiên hà hay không. Nó sẽ cố gắng thực hiện điều này bằng cách tìm kiếm các sinh trắc học (như oxy phân tử, ozone, nước và metan) trong quang phổ của các ngoại hành tinh trên mặt đất.

Từ viết tắt mà dự án ban đầu sử dụng, 'ATLAST', trên thực tế là một cách chơi chữ. Nó đề cập đến thời gian thực hiện để quyết định một người kế vị ánh sáng thực sự, có thể nhìn thấy được cho Kính viễn vọng Không gian Hubble.

LUVOIR là một trong bốn khái niệm sứ mệnh không gian vật lý thiên văn lớn đang được nghiên cứu để chuẩn bị cho Viện nghiên cứu khoa học thiên văn và vật lý thiên văn năm 2020, ba khái niệm khác là: Habitable Exoplanet Imaging Mission (HabEx), Lynx X-ray Observatory và Kính viễn vọng Không gian Nguồn gốc.

Tham khảo
---------

1. ↑  "NASA Team Lays Plans to Observe New Worlds". *NASA*. ngày 23 tháng 7 năm 2014. Bản gốc lưu trữ ngày 16 tháng 5 năm 2021.
2. ↑  Postman, Marc; và đồng nghiệp (ngày 6 tháng 4 năm 2009). "Advanced Technology Large-Aperture Space Telescope (ATLAST): A Technology Roadmap for the Next Decade" (PDF). *RFI submitted to Astro2010 Decadal Committee*. arXiv:0904.0941. Bibcode:2009arXiv0904.0941P.
3. ↑  Reddy, Francis (tháng 8 năm 2008). "Where will astronomy be in 35 years?". *Astronomy*.
4. 1 2  LUVOIR - Design. NASA. J.D. Myers. Truy cập on ngày 17 tháng 7 năm 2019.
5. ↑  "ATLAST — Advanced Technology Large-Aperture Space Telescope". *Space Telescope Science Institute*. Bản gốc lưu trữ ngày 10 tháng 7 năm 2012.
6. ↑  A bot will complete this citation soon. Click here to jump the queue"Extension of ATLAST/LUVOIR's Capabilities to 5 Microns, or Beyond".  **MISSING LINK.** .
7. ↑  Cofield, Calla (ngày 1 tháng 2 năm 2016). "NASA's Next Great Space Telescope: The Quest Begins". *Space.com*. One of the most recent such proposals has been named the "High Definition Space Telescope," (HDST), but the general concept is called LUVOIR (Large Ultraviolet Visible Infrared).
8. ↑  Foust, Jeff (21 tháng 1 năm 2019). "Selecting the next great space observatory".
9. ↑
Thánh Vịnh **151** là một bài thánh vịnh ngắn được tìm thấy trong hầu hết các bản sao của Bản Bảy Mươi (LXX),  nhưng không có trong Bản văn Masoretes của Kinh thánh tiếng Hê-bơ-rơ. Tựa đề được đặt cho bài thánh vịnh này trong bản Bảy Mươi cho thấy rằng nó là phần thừa vì không có con số nào được thêm vào nó. Thánh vịnh này được gán cho David.  Nó cũng được bao gồm trong một số bản viết tay của bản dịch Peshitta. Thánh vịnh ấy có liên quan đến câu chuyện của David và Goliath.

Bản văn
-------

Tiêu đề của thánh vịnh này nói rằng nó được viết bởi David sau trận chiến với Goliath. Thánh vịnh này giả định sự quen thuộc với các đoạn Kinh thánh khác, từ đó nó rút ra cách diễn đạt. 

Nằm ngoài các Thánh vịnh đã đánh số, Thánh vịnh thủ bút này viết về Đa-vít hồi ông một mình chiến đấu với Gô-li-át  

1 *Nhỏ bé giữa các anh,*  

 *phận út nhà thân phụ.*  

*chiên thân phụ, tôi chăn.*  

2 *Tự tay chế tác cây đàn,*  

 *ngón tay hoà quyện nhịp nhàng tiếng tơ.*  

3 *Ai báo cho Đức Chúa tôi?*  

 *Chính Người, Đức Chúa, chính Người sẽ lắng nghe.*  

4 *Vị thiên sứ của Người*  

 *đích thân Người sai đến;*  

 *đàn chiên của phụ thân,*  

 *Người lấy tôi đi khỏi;*  

 *trên thân tôi, Người xức*  

 *dầu tấn phong của Người.*  

5 *Các anh tôi điển trai, cao lớn*  

 *lại không được Đức Chúa hài lòng!*  

6 *Tôi tiến ra*  

 *đương đầu với gã ngoại bang.*  

 *Lấy danh ngẫu tượng, hắn nguyền rủa tôi.*  

7 *Nhưng tôi,*  

 *gươm hắn, tôi tuốt trần,*  

 *chặt phăng thủ cấp hắn,*  

 *cất hết nỗi nhục nhằn*  

 *cho con cái Ít-ra-en*.

Thánh vịnh 151 được bảo tồn bằng tiếng Do Thái, tiếng Hy Lạp (LXX) và tiếng Syriac.

Xem thêm
--------

* Thánh Vịnh
* Các sách Đệ nhị Quy điển trong Cơ đốc giáo chính thống


1. ↑  Swete 1914, tr. 252.Lỗi sfn: không có mục tiêu: CITEREFSwete1914 (trợ giúp)
2. ↑  "Psalm 151", *Athanasian Grail Psalter*, Bản gốc lưu trữ ngày 27 tháng 2 năm 2021.
3. ↑  E.g. 1 Sam 16–17; Ps 78:70–72; 89:20; cf. 2 Sam 6:5; 2 Chr 29:26
4. ↑  Đỗ Xuân Quế, Nguyễn Tiến Dũng, Phạm Xuân Hưng, Trịnh Văn Thậm, Nguyễn Đạt Tam và Nguyễn Tuấn Hoan (Nhóm Phiên dịch Các Giờ Kinh Phụng Vụ) (14 tháng 10 năm 2022). "Bản dịch Thánh vịnh 151 và Lời cầu nguyện của Mơ-na-se (Bản Văn chương)". *Nhóm Phiên dịch Các Giờ Kinh Phụng Vụ*. Truy cập ngày 9 tháng 12 năm 2022.Quản lý CS1: nhiều tên: danh sách tác giả (liên kết)
**Hà Thị Mỹ Dung** (sinh năm 1972) quê Hà Tĩnh, là một chính khách Việt Nam. Bà hiện là Phó Tổng Kiểm toán Nhà nước thuộc Ủy ban Thường vụ Quốc hội Việt Nam.

Xuất thân và học vấn
--------------------

Hà Thị Mỹ Dung, sinh năm 1972 tại xã Tiên Điền, huyện Nghi Xuân tỉnh Hà Tĩnh. Tại Tiên Điền, các dòng họ Nguyễn, họ Đặng, họ Hà, họ Trần là những dòng họ có nhiều người đỗ đạt. Những người nổi tiếng của họ Hà Tiên Điền có thể kể đến: Hà Văn Đại, Hà Văn Tấn, Hà Văn Mạo, Hà Văn Quyết... 

Bà là đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam vào năm 2002, có bằng Tiến sĩ kinh tế và Cao cấp lý luận chính trị.

Sự nghiệp
---------

Hà Thị Mỹ Dung là một trong số ít các cán bộ có mặt và trưởng thành tại Kiểm toán nhà nước ngay từ những ngày đầu thành lập (1994).

Bà có 14 năm giữ vị trí lãnh đạo cấp vụ tại Kiểm toán Nhà nước. Trước khi được bổ nhiệm bà là Vụ trưởng Vụ Tổ chức cán bộ Kiểm toán Nhà nước.

Tháng 4 năm 2021, bà được Ủy ban Thường vụ Quốc hội phê chuẩn giữ chức Phó Tổng Kiểm toán Nhà nước. Bà là nữ Phó Tổng Kiểm toán Nhà nước đầu tiên của Kiểm toán Nhà nước.

Tại Hội nghị của Kiểm toán Nhà nước vào tháng 8-2023, bà được Kiểm toán Nhà nước giới thiệu nhân sự quy hoạch Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa XIV.

Tham khảo
---------



1. ↑  "Lãnh đạo Kiểm toán Nhà nước". Truy cập ngày 11 tháng 10 năm 2023.
2. 1 2 3  "Ủy ban Thường vụ Quốc hội phê chuẩn nữ Phó Tổng Kiểm toán Nhà nước đầu tiên". *Lao động*. Truy cập ngày 11 tháng 10 năm 2023.
3. ↑  "Hai Phó tổng Kiểm toán Nhà nước được quy hoạch vào BCH Trung ương Đảng". *Tài chính Doanh nghiệp*. Truy cập ngày 11 tháng 10 năm 2023.
Coma of a single lens. Each cone of light focuses on different planes along the optical axis.Quang sai coma ở hệ thấu kính đơn. Mỗi nón sáng tập trung vào các mặt phẳng khác nhau dọc theo trục thấu kính
Trong quang học, đặc biệt trong kính viễn vọng, **coma** (còn có tên là **quang sai coma**) là quang sai làm cho các nguồn điểm ngoài trục có vẻ bị biến dạng, thường có hình dạng giống sao chổi hoặc không đối xứng thay vì một điểm sắc nét. Quang sai này có thể xảy ra trong các hệ thống quang học như kính thiên văn, kính hiển vi hoặc ống kính máy ảnh.

Quang sai coma xảy ra do sự không hoàn hảo trong hệ thống quang học, chẳng hạn như sự bất đối xứng trong hình dạng thấu kính hoặc gương hoặc sự lệch trục của các thành phần quang học. Nó trở nên rõ ràng hơn khi bạn di chuyển ra khỏi trung tâm của trường nhìn.

Để khắc phục quang sai coma, các nhà thiết kế quang học thường sử dụng nhiều kỹ thuật khác nhau như kết hợp nhiều thành phần thấu kính, sử dụng các hình dạng thấu kính chuyên dụng hoặc sử dụng phần mềm thiết kế có sự hỗ trợ của máy tính (CAD) để tối ưu hóa cấu hình của hệ thống quang học. Ngoài ra, trong một số trường hợp, kỹ thuật xử lý hậu kỳ có thể được áp dụng cho hình ảnh để giảm khả năng hiển thị quang sai coma.
***Cannabis indica*** là một loại cây một năm trong họ Cannabaceae. Đây là một loài giả định của chi *Cannabis*. Nó và *Cannabis sativa* có thực sự là các loài riêng biệt hay không là một vấn đề tranh luận. *Cannabis indica* được trồng vì nhiều mục đích; ví dụ, sợi từ cây này có thể được dệt thành vải. *Cannabis indica* tạo ra một lượng lớn tetrahydrocannabinol (THC). Hàm lượng THC cao hơn tạo ra các tác động gây hưng phấn và say sưa, khiến nó trở thành phổ biến để sử dụng như một loại dược phẩm phục vụ cả tiêu khiển lẫn y tế.

Phân loại học
-------------

Năm 1785, Jean-Baptiste Lamarck công bố mô tả loài thứ hai của chi *Cannabis*, mà ông đặt tên là *Cannabis indica*. Lamarck mô tả loài mới được đặt tên này dựa theo các mẫu thực vật được thu thập ở Ấn Độ. Richard Evans Schultes đã mô tả *C. indica* là tương đối ngắn, hình nón và phân cành dày dặc, trong khi *C. sativa* được mô tả là cao và phân cành thưa hơn. Loran C. Anderson đã mô tả *C. indica* là cây với các lá chét ngắn, rộng trong khi *C. sativa* có đặc trưng là các lá chét tương đối dài và hẹp. *Cannabis indica* phù hợp với mô tả của Schultes và Anderson bắt nguồn từ dãy núi Hindu Kush. Do khí hậu thường khắc nghiệt và hay thay đổi (mùa đông cực lạnh và mùa hè ấm áp) của khu vực này, nên *C. indica* rất phù hợp để gieo trồng ở vùng khí hậu ôn đới.

Tham khảo
---------

1. ↑  *Indoor Marijuana Horticulture*. tr. 256.
2. ↑  "Marijuana Concentrates" (PDF). Drug Enforcement Agency. tháng 12 năm 2014.
3. ↑  Richard Evans Schultes; William M. Klein; Timothy Plowman & Tom E. Lockwood (1974). "*Cannabis*: an example of taxonomic neglect" (PDF). *Harvard University Botanical Museum Leaflets*. **23**: 337–367.
4. ↑  Loran C. Anderson (1980). "Leaf variation among *Cannabis* species from a controlled garden". *Harvard University Botanical Museum Leaflets*. **28** (1): 61–69.
5. ↑  Dr. Loran C. Anderson - FSU Biological Science Faculty Emeritus
6. ↑  "How to Grow Marijuana in Sub-tropical and Temperate Climates". *MSNL Blog* (bằng tiếng Anh). ngày 9 tháng 5 năm 2017. Truy cập ngày 15 tháng 7 năm 2018.

|  |  |
| --- | --- |
| Thẻ nhận dạng đơn vị phân loại | 
* Wikidata: Q2936421
* Wikispecies: Cannabis sativa subsp. indica
* APDB: 48491
* APNI: 195808
* GBIF: 5602696
* GRIN: 400723
* IPNI: 850879-1
* IRMNG: 10202917
* ITIS: 510054
* Plant List: kew-2696472
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:850879-1
* Tropicos: 21300874
* uBio: 611255

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Tiêu đề chuẩn Sửa dữ liệu tại Wikidata | 
* GND: 4072773-7

 |
**Vụ tấn công Vương thất Hà Lan năm 2009** diễn ra tại Apeldoorn, nơi một người đàn ông lái xe suýt đâm vào xe chở Nữ vương Beatrix và các thành viên khác trong vương thất, sau đó lao vào đám đông dân chúng đang chào mừng bà, giết chết 7 người rồi phi thẳng tới một tượng đài bằng đá. Vụ tấn công xảy ra thứ năm, 30 tháng 4, ngày lễ quốc khánh của Hà Lan, Koninginnedag (hay *Ngày Nữ vương*). Cảnh sát cho rằng đây là vụ tấn công có chủ mưu. Ngoài số người thiệt mạng còn 10 người bị thương. Đây là vụ tấn công Vương thất Hà Lan đầu tiên ở thời hiện đại. Chiếc xe của kẻ tấn công bẹp dúm, y bị thương và đã bị bắt; nhưng đã chết 1 ngày sau đó vì bị chấn thương nặng ở đầu và nâng tổng số thiệt mạng lên 8 người.

Vị trí
------

Vị trí vụ việc
Vụ tấn công xảy ra tại thành phố Apeldoorn, cách Amsterdam chừng 72 km, ngày 30/4, 2009. Chiếc xe đã lao qua hai hàng rào cảnh sát, chỉ còn cách chiếc xe buýt mui trần đang chở Nữ hvương Beatrix và gia đình bà chừng vài mét rồi sau đó đâm vào một tượng đài đá. Không có ai trong Vương thất bị thương. Những người thiệt mạng đều là người dân đứng xem xe diễu hành của Nữ vương. Vụ việc này diễn ra trước sự chứng kiến của Nữ vương Beatrix, Vương tử Willem-Alexander và vợ ông cùng với các thành viên Vương thất khác.

Kẻ tấn công
-----------

Chiếc xe do Karst R. Tates (6 tháng 3 năm 1971 –Deventer, 1 tháng 5 năm 2009) lái, một nam giới gốc Hà Lan 38 tuổi, không có tiền sử tâm thần hoặc tiền án nào. Tuy nhiên, danh tính của kẻ tấn công không được tiết lộ. Tates đã bị sa thải và bị đuổi khỏi nhà đang thuê. Người lái xe rõ ràng hành động một mình và không liên quan tới bất kỳ nhóm khủng bố hay tôn giáo nào. Cảnh sát không tìm thấy thuốc nổ trong xe con cũng như căn hộ của anh ta. Động cơ của vụ tấn công này vẫn chưa rõ ràng và kẻ tấn công có bản đồ về lộ trình diễu hành của Nữ vương.

### Buộc tội

Vị trí vụ việc trên bản đồ thành phố Apeldoorn
Nhà chức trách đã buộc tội anh ta tìm cách tấn công và ám sát Vương thất. Theo các công tố viên, kẻ tấn công đã bị thương nặng và thừa nhận ý định tấn công Nữ vương Beatrix và gia đình bà.

### Động cơ

Lý do khiến Tates cố tình ám sát là vì hắn quá tuyệt vọng sau khi mất việc và chuẩn bị mất luôn cả nơi ở.

Hậu quả
-------

Các lễ kỷ niệm Ngày Nữ Vương đã bị hủy bỏ. Đây là một ngày lễ mà thu hút hàng triệu người xuống đường nhảy múa, đi cắm trại cũng như tổ chức các bữa tiệc ngoài trời. Nữ hoàng bày tỏ sự chia buồn tới các nạn nhân trong một bài phát biểu trực tiếp trên truyền hình.

Chú thích
---------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑  "Bản sao đã lưu trữ". Bản gốc lưu trữ ngày 4 tháng 5 năm 2009. Truy cập ngày 13 tháng 5 năm 2009.
5. ↑
6. 1 2  "Bản sao đã lưu trữ". Bản gốc lưu trữ ngày 3 tháng 3 năm 2016. Truy cập ngày 13 tháng 5 năm 2009.
7. ↑
8. ↑
9. ↑
10. 1 2
11. ↑
12. ↑  "Bản sao đã lưu trữ". Bản gốc lưu trữ ngày 30 tháng 3 năm 2012. Truy cập ngày 13 tháng 5 năm 2009.
13. ↑
14. ↑
15. ↑  "Bản sao đã lưu trữ". Bản gốc lưu trữ ngày 3 tháng 5 năm 2009. Truy cập ngày 13 tháng 5 năm 2009.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về ***Vụ tấn công Vương thất Hà Lan tại Apeldoorn***. |
Dấu hiệu cho con bú quốc tế để chỉ định một khu vực điều dưỡng tư nhân
Thái độ xã hội và tình trạng pháp lý liên quan đến việc thực hành cho con bú trong quan điểm cởi mở của công chúng rất khác nhau trong các nền văn hóa trên thế giới. Ở nhiều quốc gia, cả ở Nam Bán cầu và ở một số nước phương Tây, cho con bú nơi công cộng là phổ biến và thường không được coi là một vấn đề. Ở những nước đó, luật pháp bảo vệ người mẹ cho con bú. Ở nhiều nơi trên thế giới bao gồm Úc, một số vùng của Hoa Kỳ và Châu Âu, cùng với một số quốc gia ở Châu Á, phụ nữ có quyền hợp pháp rõ ràng để y tá ở nơi công cộng và tại nơi làm việc.

Mặc dù việc cho con bú ở nơi công cộng có thể được chấp nhận hợp pháp hoặc được xã hội chấp nhận, tuy nhiên một số bà mẹ có thể không muốn để lộ vú ở nơi công cộng để cho con bú do sự phản đối thực tế hoặc có khả năng, bình luận tiêu cực hoặc quấy rối của người khác. Các phương tiện truyền thông đã báo cáo một số sự cố trong đó công nhân hoặc thành viên của cộng đồng đã phản đối hoặc cấm phụ nữ cho con bú. Một số bà mẹ tránh sự chú ý tiêu cực và chọn chuyển đến một địa điểm khác. Nhưng một số bà mẹ đã phản đối việc điều trị của họ, và đã có hành động pháp lý hoặc tham gia vào các cuộc biểu tình. Các cuộc biểu tình đã bao gồm tẩy chay công việc của người phạm tội, tổ chức một "y tá" hoặc cho con bú flash mob, trong đó các nhóm bà mẹ cho con bú tập trung tại địa điểm nơi khiếu nại bắt nguồn và nuôi dưỡng các em bé của họ cùng lúc, cùng thời điểm. Đáp lại, một số công ty đã xin lỗi và đồng ý đào tạo nhân viên của họ.

Tham khảo
---------

1. ↑  "Breastfeeding in public – your legal rights". Australian Breastfeeding Association. tháng 8 năm 2016. Truy cập ngày 12 tháng 11 năm 2018.
2. ↑  Wolf, J.H. (2008). "Got milk? Not in public!". *International Breastfeeding Journal*. **3** (1): 11. doi:10.1186/1746-4358-3-11. PMC 2518137. PMID 18680578.
3. ↑  Vance, Melissa R. (June–July 2005). "Breastfeeding Legislation in the United States: A General Overview and Implications for Helping Mothers". *LEAVEN*. **41** (3): 51–54. Bản gốc lưu trữ ngày 31 tháng 3 năm 2007. Truy cập ngày 30 tháng 12 năm 2008.
4. ↑  Jordan, Tim; Pile, Steve biên tập (2002). *Social Change*. Blackwell. tr. 233. ISBN 9780631233114.
5. ↑  "Places Moms Have Been Shamed For Breastfeeding". Huffington Post. ngày 18 tháng 9 năm 2012. Bản gốc lưu trữ ngày 29 tháng 9 năm 2015. Truy cập ngày 28 tháng 9 năm 2015.
6. ↑  "Dawn Holland, Breastfeeding Mom, Asked To Nurse In Applebee's Bathroom". Huffington Post. ngày 18 tháng 9 năm 2012. Bản gốc lưu trữ ngày 29 tháng 9 năm 2015. Truy cập ngày 28 tháng 9 năm 2015.
7. ↑  "Legoland Apologizes To Kelly Sabourin, Breastfeeding Mom Told To Move". ngày 3 tháng 2 năm 2012. Bản gốc lưu trữ ngày 29 tháng 9 năm 2015. Truy cập ngày 28 tháng 9 năm 2015.
Nấm Psilocybe mexicana
***Psilocybe mexicana*** là một loại nấm thức thần. Cách sử dụng đầu tiên được biết đến là bởi người bản địa ở Trung Mỹ và Bắc Mỹ hơn 2.000 năm trước. Được biết đến với người Aztec với cái tên teonanácatl từ tiếng Nahuatl: *teotl* "thần" + *nanácatl* "nấm". Loài này được phân loại bởi nhà thực vật học người Pháp Roger Heim.

Chính từ loài này, Tiến sĩ Albert Hofmann, làm việc với các mẫu vật được trồng trong phòng thí nghiệm Sandoz của ông, lần đầu tiên phân lập và đặt tên cho các hợp chất tạo cảm giác tâm linh hoạt động là psilocybin và psilocin. Không chắc chắn liệu nấm này được trồng nhân tạo có giữ được các đặc tính tâm sinh lý tự nhiên của chúng hay không, Tiến sĩ Hofmann đã tự tiêu thụ 32 mẫu vật. Sau đây là ghi chép của ông về kinh nghiệm của mình sau khi ăn nấm, được xuất bản trong văn bản cổ điển của ông, *Thực vật học và Hóa học của ảo giác*: 

>  Vì tôi hoàn toàn nhận thức được rằng kiến thức về nguồn gốc nấm của Mexico sẽ khiến tôi chỉ tưởng tượng ra khung cảnh Mexico, tôi đã cố tình nhìn vào môi trường của mình khi tôi biết nó bình thường. Nhưng tất cả các nỗ lực tự nguyện để xem xét mọi thứ trong các hình thức và màu sắc thông thường của họ tỏ ra không hiệu quả. Cho dù mắt tôi nhắm hay mở, tôi chỉ thấy các họa tiết và màu sắc của Mexico. Khi bác sĩ giám sát thí nghiệm cúi xuống để kiểm tra huyết áp của tôi, anh ta đã biến thành một linh mục người Aztec, và tôi sẽ không ngạc nhiên nếu anh ta rút ra một con dao thiên văn. Bất chấp sự nghiêm trọng của tình huống, tôi rất thích thú khi thấy khuôn mặt người Đức của đồng nghiệp của tôi đã có được biểu cảm thuần túy của Ấn Độ như thế nào. Ở đỉnh điểm của sự nhiễm độc, khoảng 1 tiếng rưỡi sau khi ăn nấm, sự vội vã của hình ảnh nội thất, chủ yếu là thay đổi hình dạng và màu sắc, đạt đến mức độ đáng báo động đến nỗi tôi sợ rằng mình sẽ bị xé thành lốc xoáy các màu sắc và sẽ bị hòa tan. Sau khoảng sáu giờ, giấc mơ đã kết thúc. Theo chủ quan, tôi không biết tình trạng này đã kéo dài bao lâu. Tôi cảm thấy sự trở lại của mình với thực tế hàng ngày là một sự trở về hạnh phúc từ một thế giới kỳ lạ, tuyệt vời để trở về một ngôi nhà cũ và quen thuộc.
> 
> 

 Nấm này nằm trong phân chi *Mexicanae*. Các loại nấm khác trong phần này bao gồm *Psilocybe atlantis* và *Psilocybe samuiensis*. Ramirez-Cruz *và cộng sự.* (2013) coi *Psilocybe acutipilea* từ Brazil trở thành một từ đồng nghĩa có thể có của *Psilocybe mexicana,* trong trường hợp này nó sẽ là từ đồng nghĩa cao cấp, nhưng các mẫu loại đã quá mốc làm cho các nhà sinh vật học trên không thể khẳng định chắc chắn.

Tham khảo
---------

1. ↑  Heim R. (1957). "Notes préliminaires sur les agarics hallucinogènes du Mexique" [Preliminary notes on the hallucination-producing agarics of Mexico]. *Revue de Mycologie* (bằng tiếng Pháp). **22** (1): 58–79.
2. ↑  Ramírez-Cruz, Virginia; Guzmán, Gastón; Guzmán-Dávalos, Laura (2013). "Type studies of Psilocybe sensu lato (Strophariaceae, Agaricales)". *Sydowia*. **65**: 277–319.
Ernest Doudart de Lagrée, trong *Voyage d'exploration en Indo-Chine*.
**Ernest Marc Louis de Gonzague Doudart de Lagrée** (31 tháng 3 năm 1823 - 12 tháng 3 năm 1868) là người Pháp, lãnh đạo cuộc thám hiểm sông Mekong 1866-1868.

Doudart de Lagrée sinh ở Saint-Vincent-de-Mercuze gần Grenoble, Pháp, và tốt nghiệp trường Bách khoa Paris (École Polytechnique).

Hoạt động
---------

Doudart de Lagrée gia nhập lực lượng hải quân và phục vụ trong cuộc chiến tranh Krym 1854–1856.

Năm 1862, ông đến Nam Kỳ và được trao việc sang vận động vua Norodom I ở Campuchia chấp nhận bảo hộ của nước Pháp, dẫn đến ký kết các điều ước quốc tế trao cho nước Pháp quyền bảo hộ Campuchia ngày 05 tháng 7 năm 1863 tại Sài Gòn (nay là thành phố Hồ Chí Minh).

Sau đó năm 1866 ông lại đến Đông Dương với hy vọng khí hậu sẽ giúp lành chứng loét cổ họng mãn tính của mình. Ông cầm đầu cuộc thám hiểm sông Mê Kông.

Chuyến thám hiểm rời Sài Gòn ngày 05 tháng 6 năm 1866. Doudart de Lagrée bị lên nhọt, sốt, kiết lỵ amip và nhiễm khuẩn vết thương gây ra bởi những con vắt, trong khi những người thám hiểm đã phải đi chân đất vì giày dép được cung cấp đã mòn. Khi đoàn thám hiểm tới Đông Xuyên ở Vân Nam, Trung Quốc, ông đã quá ốm không đi được, nên đã trao cho người phó là trung úy Francis Garnier nắm quyền chỉ huy.

Garnier đã dẫn đầu đoàn thám hiểm đến Đại Lý (Dali), để lại Doudart de Lagrée trong sự chăm sóc của bác sĩ. Nhưng sau đó ông chết vì bị áp-xe gan. Các bác sĩ cắt đưa trái tim ông về nước Pháp, còn thi thể được chôn cất tại Đông Xuyên.

Ernest Doudart de Lagrée cũng là một nhà côn trùng học. Bộ sưu tập côn trùng ông thực hiện ở châu Phi được bảo tồn trong Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Quốc gia Pháp (Muséum national d'histoire naturelle) ở Paris.

Sau đó hài cốt Doudart de Lagrée được đưa từ Đông Xuyên về Sài Gòn (nay là thành phố Hồ Chí Minh). Năm 1875 hài cốt Francis Garnier chết năm 1873 tại Hà Nội, được chuyển đến chôn cất bên cạnh.

Trở về Pháp
-----------

Ngày 1 tháng 3 năm 1983, nghĩa trang Mạc Đĩnh Chi bị giải tỏa, các hài cốt của Ernest Doudart de Lagrée và của Francis Garnier được khai quật và hỏa táng. Các lọ đựng tro đã được bàn giao lại cho tổng lãnh sự Pháp tại Thành phố Hồ Chí Minh ngày 2 tháng 3 năm 1983 và được chuyển về Pháp ngay sau đó để chôn cất tại Paris.

Tham khảo
---------

1. ↑  "Delaporte, Louis (1842-1925)". Musée Guimet. Bản gốc lưu trữ ngày 30 tháng 9 năm 2011. Truy cập ngày 10 tháng 7 năm 2011. Choisi pour ses talents de dessinateur, Delaporte accompagne la Mission Doudart de Lagrée explorant le cours du Mekong.
2. ↑  "Ernest Doudart de Lagrée". Angkor Wat Online. "Ce marin est aussi un passionné d’archéologie. Le Cambodge lui doit beaucoup pour ses recherches sur l’art khmer. Le 5 juin 1866, Doudart de Lagrée quitte Saigon, à la tête d’une expédition qui doit remonter le Mékong. Elle est de retour le 19 juin 1868. La mission fut un succès, mais le capitaine de frégate Ernest Doudart de Lagrée était décédé le 12 Mars à Tong-Tchouen en Chine terrassé par la maladie."
3. ↑  "Groll, E. K. Biografien der Entomologen der Welt: Datenbank".[*liên kết hỏng*]

Liên kết ngoài
--------------
**Jacques-Joseph Ebelmen** (10 tháng 7 năm 1814 - 31 tháng 3 năm 1852) là một nhà hóa học người Pháp.

Tiểu sử
-------

Ebelmen là con của Claude Louis Ebelmen là một kiểm lâm và Jeanne Claude Grenier. Ông đã tham dự các lớp ngữ pháp và văn học tại Trường Ngôn ngữ ở Baume. Sau đó, ông quan tâm đến khoa học và tham dự các lớp toán học cơ bản ở Paris tại trường Cao đẳng Hoàng gia Henry-Le-Grand. Sau đó ông ghi danh vào trường Bách khoa Paris năm 1831.

Năm 1836, ông được cử đến Vesoul làm kỹ sư khai thác mỏ và bắt đầu nghiên cứu các loại quặng khác nhau tại Franche-Comté, nơi mà danh tiếng của ông tăng lên, ông đã phát triển tinh thể nhân tạo của một số khoáng chất bao gồm corundum, chrysoberyl và peridot. Ông ở lại đó bốn năm, đến năm 1841 ông với vai trò trợ lý thư ký Ủy ban Annales des Mines và là một giảng viên về hóa học tại trường Bách khoa Paris.

Vào tháng 12 năm 1845, ông trở thành kỹ sư trưởng mỏ của xưởng sản xuất sứ Sèvres và làm việc về nghiên cứu phương pháp sản xuất gốm sứ được cải tiến. Ông được bổ nhiệm làm giáo sư khảo nghiệm khoáng sản tại Ecole des Mines và được vua Louis-Philippe trao tặng huân chương Bắc Đẩu Bội tinh vào tháng 4 năm 1847. Ông đã thực hiện nhiều cải tiến trong việc sản xuất đồ sứ như thay đổi từ than đá sang bếp lò gỗ, sự phát triển của đúc. Đổi mới sản xuất gốm sứ Trung Quốc và pháp lam trên kim loại.

Năm 1849, ông là thành viên ban giám khảo tại Triển lãm Trung ương và năm 1851 ông đại diện cho ngành công nghiệp gốm sứ Pháp tại Triển lãm lớn ở Luân Đôn, với tư cách là thành viên của ban giám khảo quốc tế. Trong khi tại Anh, những đổi mới của ông đã thu hút sự chú ý của các học giả vĩ đại nhất, bao gồm cả Michael Faraday, người đã mời ông tham dự một bài giảng ông tuyên bố trước Viện Hoàng gia ở Luân Đôn.

Vài tháng sau khi trở lại Pháp và dự thảo báo cáo của ông về triển lãm, Ebelmen đã bị sốt não. Ông qua đời ngày 31 tháng 3 năm 1852.

Tên của ông là một trong 72 cái tên ghi trên Tháp Eiffel..

Nghiên cứu
----------

Nghiên cứu của ông về luyện kim bắt đầu từ năm 1838, với một loạt các hồi ký rất xuất sắc đã thành công cho đến năm 1844, trong khi những tác phẩm khác chỉ xuất hiện vào năm 1851. Để xác định thành phần của khí liên tiếp trong các lò cao, lò nung trong một vũng nước trong lò nung nóng, ông đã phát minh ra các quy trình đặc biệt, để rút ra hỗn hợp khí ở các vùng ấm hơn và dễ tiếp cận nhất và áp dụng các phương pháp tương tự để nghiên cứu cacbon hóa gỗ trong bánh xe, để cacbon hóa than trong lò nung than cốc và xem xét đốt trong đầu máy xe lửa cùng với Frédéric Sauvage.

Tham khảo
---------

1. ↑  "Jacques-Joseph EBELMEN (1814-1852)".
2. ↑  "The 72 Scientists". La Tour Eiffel. Bản gốc lưu trữ ngày 15 tháng 2 năm 2008. Truy cập ngày 31 tháng 1 năm 2008.
**Louis Le Chatelier** (20 tháng 2 năm 1815 - 10 tháng 11 năm 1873) là một nhà hóa học và nhà công nghiệp người Pháp.

Tiểu sử
-------

Ông là con trai của Louis Pierre Le Chatelier và Anne Madelaine Julie Graffin.

Ông học tại trường Bách khoa Paris từ năm 1834 đến 1836 và trở thành một kỹ sư khai thác mỏ và sau đó là tổng thanh tra mỏ. Ông phát minh ra các phương pháp phát hiện của khí mỏ than và một loại đèn có ghi tên của ông. Ông cũng phát minh ra phanh hơi trên đầu máy xe lửa. Ông đã tham gia vào cuộc cãi vả chống lại "hằng số Avogadro".

Ông kết hôn năm 1919 con gái của Aimé Bouchayer là Madeleine.

Louis Le Chatelier đóng một vai trò lớn trong ngành công nghiệp của Pháp. Ông đã góp phần vào việc phát triển một quy trình khai thác nhôm oxit từ bô xít, giới thiệu các quy trình của Martin-Siemens trong ngành công nghiệp sắt thép và sự phát triển của vận tải đường sắt. Bạn bè và cộng tác viên của Eugène Flachat, ông là một trong những người sáng tạo ra đường sắt của Pháp. Ông cũng đã nghiên cứu về vệ sinh đô thị và xử lý nước thải.

Ông là kỹ sư tư vấn nội thất cho anh em nhà Pereire năm 1855.

Các con trai của ông là nhà hóa học Henri Louis le Chatelier, nhà thám hiểm Alfred Le Chatelier, kỹ sư và nhà công nghiệp Louis Le Chatelier (1853-1928).

Ông là 1 trong 72 người được ghi tên trên tháp Eiffel.

Tham khảo
---------

1. ↑  F. Habashi K.J. Bayer and his time Lưu trữ 2012-02-20 tại Wayback Machine. Laval University, Quebec City
2. ↑  Henri Louis LE CHATELIER (1815–1873). annales.org
3. ↑  "The 72 Scientists". La Tour Eiffel. Bản gốc lưu trữ ngày 15 tháng 2 năm 2008. Truy cập ngày 31 tháng 1 năm 2008.
Trang trí mũ phù thủy trong dịp Halloween
Hóa trang mụ phù thủy với chiếc mũ đặc trưng tại dịp Halloween tại Ba lan
**Mũ phù thủy** (*Witch hat*) là một kiểu mũ thường được các phù thủy châu Âu được đội trong những mô tả trong văn hóa đại chúng, chiếc mũ của phù thủy được đặc trưng bằng một chóp nhọn và một vành rộng, thường có màu đen (ngụ ý gắn với ma thuật đen). Ngày nay, mũ phù thủy là phụ kiện không thể thiếu trong mùa Halloween vì hình ảnh bà phù thủy với chiếc mũ chóp nhọn cùng cây chổi rơm xuyên suốt chiều dài lịch sử đã trở thành một phần của lễ Halloween. Phong cách nguyên bản mũ phù thủy với màu đen và chóp nhọn, sau này được cách điệu thành *mũ phù thủy chóp cong*, *mũ phù thủy ngôi sao*, *mũ phù thủy có quấn duy băng*.

Nguồn gốc
---------

Nguồn gốc của chiếc mũ phù thủy được trưng bày ngày nay vẫn còn nhiều tranh cãi. Một giả thuyết cho rằng hình ảnh này xuất phát từ chủ nghĩa bài Do Thái cụ thể là vào năm 1215, Công đồng Lateranô IV đã ban hành một sắc lệnh rằng tất cả người Do Thái phải đội mũ nhận dạng, một chiếc mũ nhọn được gọi là *Mũ Do Thái* (Judenhat) nên từ đó có khả năng, kiểu mũ này sau đó được kết hợp với ma thuật đen (tà thuật), sự tôn thờ Satan, bói toán và các hành vi khác mà người Do Thái đã bị gán cho Một giả thuyết cho rằng hình ảnh chiếc mũ phù thủy nguyên mẫu được phát sinh ra từ thành kiến chống lại Giáo Hữu Hội (Quaker). Mặc dù những chiếc mũ do chính những người Giáo Hữu Hội đội theo truyền thống thì không có phần mũi nhọn, nhưng những chiếc mũ Giáo Hữu Hội vẫn là tâm điểm của cuộc tranh cãi về văn hóa, và có thể hình dung được rằng phản ứng dữ dội của Thanh giáo chống lại Giáo Hữu Hội vào giữa thế kỷ 18 đã góp phần khiến mũ trở thành một phần của biểu tượng của ma quỷ

Tuy nhiên, một giả thuyết khác cho rằng mũ phù thủy có nguồn gốc là mũ *Alewife* vốn là một loại mũ đội đầu đặc biệt được những phụ nữ nấu bia tại nhà để bán. Theo gợi ý này, những chiếc mũ này mang ý nghĩa tiêu cực khi ngành công nghiệp sản xuất bia vốn do nam giới chi phối kiểm soát đã cáo buộc các bà chủ bán bia ăn gian khi pha loãng nồng độ bia để kiếm lời hoặc chất lượng bia ô nhiễm. Cùng với sự nghi ngờ chung rằng những phụ nữ có kiến thức về thảo mộc học đang làm việc trong một lãnh địa huyền bí, chiếc mũ này có thể có liên quan đến phép thuật phù thủy. Cuốn tiểu thuyết năm 1900 của Frank Baum có tên là The Wonderful Wizard of Oz có các hình minh họa mô tả Wicked Witch of the West đội nón hình chóp nón cao và phụ kiện thời trang này đã được chuyển thể trong bộ phim The Wizard of Oz năm 1939, trong đó Wicked Witch do nữ diễn viên Margaret Hamilton thủ vai.

Chú thích
---------

1. 1 2  Waldman, Katy (17 tháng 10 năm 2013). "Why do witches wear pointy hats?". *Slate*. Truy cập ngày 3 tháng 4 năm 2019.
2. ↑  Wayda, Danielle (31 tháng 10 năm 2018). "The ale-soaked medieval origins of the witch's hat". *Vice*. Truy cập ngày 3 tháng 4 năm 2019.
3. ↑  Fraser, Emma (25 tháng 7 năm 2018). "The Wizard of Oz and a brief history of the witch hat". *SyFy*. Bản gốc lưu trữ ngày 3 tháng 4 năm 2019. Truy cập ngày 3 tháng 4 năm 2019.
Đàn Quân
**Đàn Quân** (hangul: 단군, hanja: 檀君, chuyển tự Latinh: **Dangun**, phát âm như: *Tàn gun*; trị vì khoảng 2333 TCN) là vị vua thần thoại sáng lập ra nước Vương Kiệm Triều Tiên (vì thế nước này còn được gọi là Đàn Quân Triều Tiên) một quốc gia cổ đại được kể đến trong các huyền thoại của dân tộc Triều Tiên. Tương truyền, con của Thiên Đế trên thiên đình giáng phàm, dùng phép biến một con gấu cái thành một người đàn bà xinh đẹp, thụ thai cho nó. Nó đẻ ra một đứa bé, chính là vua Đàn Quân.

Truyền thuyết
-------------

Ngày xưa, con thứ của Hoàn Nhân Thiên đế(桓因天帝) là Hoàn Hùng(桓雄) đã muốn được cai trị thế giới con người. Vì vậy Hoàn Nhân đã xem xét thế giới con người. Sau đó ông đã thấy rằng vùng đất từ núi Tam Nguy Thái Bá(三危太伯, nay là núi Tam Nguy(三危山) của Trung Quốc và núi Bạch Đầu(白頭山) của Bắc Triều Tiên) là nơi thích hợp để xây dựng thế giới con người phát triển. Hoàn Nhân đã cho 3 Thiên Phù Ấn(天符印, là gươm, gương với giọt nước bằng đồng) và cho phép Hoàn Hùng cai trị thế giới con người. Sau đó, Hoàn Hùng đã rời khỏi thiên giới để xuống Thần Đàn Thụ(神檀樹) trên đỉnh núi Thái Bạch(太白山, nay là núi Bạch Đầu(白頭山) của Bắc Triều Tiên) với triều thần gồm Phong Bá(風伯), Vũ Sư(雨師), Vân Sư(雲師) và 3.000 thủ hạ. Sau đó, ông đã đổi tên Thần Đàn Thụ là Thần Thị(神市) và xưng là Hoàn Hùng Thiên Vương(桓雄天王). Hoàn Hùng đã đảm đương 360 việc của thế giới con người như là: thóc lúa, tính mạng, bệnh tật, trừng phạt, và thiện ác v.v. Một hôm, có một con gấu và một con hổ đã tìm đến Hoàn Hùng để cầu xin ngài giúp đỡ được trở thành con người. Sau khi nghe thỉnh cầu của chúng, Hoàn Hùng đã đưa cho chúng 1 túi cải cúc và 20 củ tỏi. Ngài nói với chúng rằng nếu chúng chỉ ở hang động và ăn những thức ăn đó trong vòng 100 ngày thì có thể trở thành con người. Sau đó con gấu đã thành công và trở thành người con gái, được gọi là Hùng Nữ, còn con hổ không chịu khó khăn và rời khỏi hang động. Nhưng không người đàn ông nào muốn lấy Hùng Nữ(熊女) làm vợ nên bà đã cầu nguyện với Hoàn Hùng để được kết duyên với ngài. Vì thế Hoàn Hùng đã tạm thời trở thành con người và kết duyên với Hùng Nữ. Sau đó, Hùng Nữ đã sinh được một người con trai. Người con ấy là Đàn Quân Vương Kiệm(檀君王儉).

Vào năm 2333 TCN (?), Vương Kiệm (王儉), là Đàn Quân Vương Kiệm hoặc Đàn Quân) đã định thủ đô là Bình Nhưỡng (平壤) và lấy quốc hiệu là Triều Tiên (朝鮮). Bây giờ người ta gọi là Cổ Triều Tiên (古朝鮮) để phân biệt với Triều Tiên thời phong kiến. Ngày nọ, Đàn Quân đã dời thủ đô từ Bình Nhưỡng đến A Tư Đạt (阿斯達) dưới chân núi Bạch Nhạc (白岳山), nay là núi Cửu Nguyệt (九月山) của Bắc Triều Tiên). Sau đó, Đàn Quân đã cai trị Triều Tiên trong 1.500 năm. Vào năm Vũ Vương (武王) của nước Chu (周) bên Trung Quốc lên ngôi, Đàn Quân nhường ngôi cho Cơ Tử (箕子) và trở thành thần núi của A Tư Đạt. Lúc đó, tuổi thọ của Đàn Quân là 1.908 tuổi.

Xem thêm
--------

* Cổ Triều Tiên

Tham khảo
---------