***Thymallus*** là một chi cá nước ngọt thuộc họ Cá hồi (Salmonidae); đây là chi duy nhất trong phân họ **Thymallinae**. Loài điển hình là *Thymallus thymallus*. Trong tiếng Anh, *T. thymallus* nói riêng và toàn chi này nói chung được gọi là *grayling*.

Phân bố
-------

*Thymallus* là cá bản xứ mạn bắc vùng sinh thái Cổ Bắc giới và Tân Bắc giới, có mặt trên một vùng trải dài từ Anh Quốc-Bắc Âu qua khắp bắc lục địa Á-Âu, đến Xibia, cũng như miền bắc Bắc Mỹ. *T. thymallus* phổ biến ở châu Âu, còn *T. arcticus* phổ biến khắp miền Tân Bắc giới và phần lục địa Á-Âu nằm về phía đông dãy Ural. Những loài còn lại có phân bố nhỏ hẹp hơn.

Bề ngoài
--------

Khác với những thành viên cùng họ Cá hồi, *Thymallus* có vảy lớn, miệng nhỏ với răng trên xương hàm trên và nổi bật nhất là cái vây lưng sặc sỡ dựng như buồm. Vây lưng cá trống dài, nhiều màu sắc hơn, có đốm đỏ, cam, tím hay lục. Thân mình chúng cũng lắm màu sắc; mặt lưng có màu tía sậm, đen hay xám ánh xanh, hai bên thân mang màu xanh sậm hay xám bạc, còn mặt bụng thì có màu xám hoặc trắng. Hơn nữa, chúng có đốm nhỏ nằm rải rác khắp người.

Arctic GraylingBốn con *T. arcticus* bắt trên sông Colville tại Alaska
Loài *Thymallus* dài nhất là *T. arcticus*, đạt độ dài tối đa 76 cm (30 in) với cân nặng 3,8 kg (8,4 lb). *T. thymallus* dù có hơi ngắn hơn (60 cm (24 in)), song nặng hơn đáng kể (6,7 kg (15 lb)). Cá trong chi này có thể sống hơn 18 năm.

Sinh thái và sinh sản
---------------------

Những loài cá này sống trong nước lạnh, giàu oxy, ưa dòng chảy nhanh; chúng có mặt trong sông, hồ nền cát hay sỏi, tuy *T. thymallus* có lúc bơi ra nơi nước lợ. Nói chung *Thymallus* ăn tạp, ăn động vật giáp xác, côn trùng, và động vật phù du.

Các loài *Thymallus* (như các nhóm cá hồi khác) không chăm cá con, dù chúng có giấu trứng nơi bùn lầy.

Do chúng nhạy cảm với sự thay đổi chất lượng nước, cá trong chi *Thymallus* có thể được nhìn nhận là các loài chỉ thị.

Đối với con người
-----------------

Một con *Thymallus thymallus* bắt ở Sápmi.
Do hương vị ngon và bề ngoài dễ nhìn, các loài *Thymallus* đều là cá thịt và cá câu giải trí, đôi lúc chúng còn được giữ trong bể thủy sinh. Hai loài có vai trò kinh tế quan trọng hơn hết là *T. thymallus* và *T. arcticus*.

Tên gọi
-------

Tên chi *Thymallus* ban đầu được đặt cho *T. thymallus*, trong ấn bản thứ 10 (1758) của cuốn *Systema Naturae* của nhà tự nhiên học Thuỵ Điển Carl Linnaeus. *Thymallus* bắt nguồn từ từ θύμαλλος (*thúmallos*) tiếng Hy Lạp, nghĩa là "mùi cỏ xạ hương".

Loài
----

Theo FishBase, chi này có 14 loài.

* *Thymallus arcticus* (Pallas, 1776)
* *Thymallus baicalensis* Dybowski, 1874
* *Thymallus brevipinnis* Svetovidov (ru), 1931
* *Thymallus brevirostris* Kessler, 1879
* *Thymallus burejensis* Antonov, 2004
* *Thymallus flavomaculatus* Knizhin, Antonov & Weiss, 2006
* *Thymallus grubii* Dybowski, 1869
* *Thymallus mertensii* Valenciennes, 1848
* *Thymallus nigrescens* Dorogostaisky, 1923
* *Thymallus pallasii* Valenciennes, 1848
* *Thymallus svetovidovi* Knizhin & Weiss, 2009
* *Thymallus thymallus* (Linnaeus, 1758)
* *Thymallus tugarinae* Knizhin, Antonov, Safronov & Weiss, 2007
* *Thymallus yaluensis* T. Mori, 1928

*Catalog of Fishes* liệt kê thêm loài *Thymallus baikalolenensis* Matveyev, Samusenok, Pronin & Telpukhovsky, 2005, nhưng chỉ coi *T. yaluensis* là một phân loài.

Chú thích
---------

1. ↑  Sepkoski, Jack (2002). "A compendium of fossil marine animal genera". *Bulletins of American Paleontology*. **364**: 560. Bản gốc lưu trữ ngày 23 tháng 7 năm 2011. Truy cập ngày 7 tháng 1 năm 2008.
2. ↑  Ingram, A.; Ibbotson, A.; Gallagher, M. "The Ecology and Management of the European Grayling *Thymallus thymallus* (Linnaeus)" (PDF). East Stoke, Wareham, U.K.: Institute of Freshwater Ecology. tr. 3. Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 4 tháng 3 năm 2016. Truy cập ngày 27 tháng 2 năm 2014.Quản lý CS1: sử dụng tham số tác giả (liên kết)
3. ↑  Ranier Froese và Daniel Pauly (chủ biên). Các loài trong *Thymallus* trên *FishBase*. Phiên bản tháng 8 năm 2015.
4. ↑  Eschmeyer F. Catalog of Fishes: *yaluensis, Thymallus arcticus* (search "yaluensis") California Academy of Sciences (Bản 15.6.2015)

* Thymallus (TSN 162015) tại Hệ thống Thông tin Phân loại Tích hợp (ITIS).

Tài liệu
--------

* Dyldin, Y.V.; L. Hanel; V.I. Romanov; J. Plesník (2017). "A review of the genus Thymallus (Pisces: Salmoniformes: Salmonidae: Thymallinae) with taxonomic notes". *Bulletin Lampetra*. **VIII**: 103–126.

|  |  |
| --- | --- |
| Thẻ nhận dạng đơn vị phân loại | 
* Wikidata: Q256739
* Wikispecies: Thymallus
* ADW: Thymallus
* BOLD: 71160
* EoL: 46563158
* EPPO: 1TYMLG
* Fauna Europaea: 304778
* Fossilworks: 35527
* GBIF: 5203981
* iNaturalist: 51360
* ITIS: 162015
* NBN: NHMSYS0000544767
* NCBI: 36184
* WoRMS: 154242

 |