recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Lưu Hu** (chữ Hán: 刘纡, ? – 29), sinh quán Tuy Dương, Lương Quận, Dự Châu , hoàng thân nhà Hán, được công nhận trên danh nghĩa là thủ lĩnh tối cao của các lực lượng quân phiệt vùng Quan Đông  vào đầu đời Đông Hán trong lịch sử Trung Quốc.

Cuộc đời và sự nghiệp
---------------------

Hu là cháu trực hệ 9 đời của Lương Hiếu vương Lưu Vũ. Phả hệ các đời Lương vương từ Lưu Vũ đến Lưu Hu như sau: Lưu Vũ → Lưu Mãi → Lưu Tương → Lưu Vô Thương → Lưu Định Quốc → Lưu Toại → Lưu Gia → Lưu Lập → Lưu Vĩnh → Lưu Hu. Cha là Lưu Vĩnh, được Canh Thủy đế phong Lương vương, sau khi chính quyền Canh Thủy diệt vong thì tự xưng đế.  

Mùa xuân năm Kiến Vũ thứ 3 (27), Lưu Vĩnh bị quân đội của Hán Quang Vũ đế đánh bại, trên đường tháo chạy khỏi thành Hồ Lăng thuộc quận Sơn Dương thì bị bộ tướng giết hại. Các thủ lĩnh Tô Mậu, Chu Kiến cùng lập Hu làm Lương vương tại Thùy Huệ tụ thuộc huyện Sơn Tang, quận Bái.  

Mùa thu năm thứ 4 (27) hoặc tháng 2 ÂL năm thứ 5 (28) , tướng Hán là bọn Bộ lỗ tướng quân Mã Vũ, Kỵ đô úy Vương Bá vây Thùy Huệ, Lưu Hu cùng Mậu, Kiến đem quân ra thành giao chiến, không địch nổi; lại thêm cháu gọi Kiến bằng bác là Chu Tụng đóng cửa thành hàng Hán, bọn Hu tan chạy. Kiến chết trên đường, Mậu chạy sang Hạ Bi nương nhờ thủ lĩnh Đổng Hiến, Hu chạy sang Tây Phòng nương nhờ thủ lĩnh Giảo Cường.   

Năm thứ 5 (29), tướng Hán là Phiêu kỵ đại tướng quân Đỗ Mậu đánh Tây Phòng, Giảo Cường cùng Hu chạy sang Hạ Bi nương nhờ Đổng Hiến. Khi ấy tướng Hán là Bình địch tướng quân Bàng Manh làm phản, tập kích Hổ nha đại tướng quân Cái Duyên, rồi liên kết với Đổng Hiến. Lưu Tú nghe tin, bèn thân chinh thảo phạt Bàng Manh. Đổng Hiến cùng bọn Lưu Hu, Tô Mậu, Giảo Cường cũng rời Hạ Bi, lui về Lan Lăng, nhằm giúp sức cho Bàng Manh. Hiến sai Mậu, Cường hợp binh với Bàng Manh, tiến vây Đào Thành, Hu theo Hiến ở phía sau. Manh, Mậu, Cường đại bại ở Đào Thành, trong đêm bỏ trốn, Hiến cùng Hu dốc hết mấy vạn quân, đóng đồn ở Xương Lự, tiến đến Tân Dương. Hiến bị quân Hán đánh bại 3 trận nữa, Hiến, Hu cuối cùng phải tan chạy, mỗi người mỗi ngả. Hu trong lúc hoang mang không biết phải về đâu, thì bị tên lính là Cao Hỗ giết chết, dâng đầu hàng Hán.

Tham khảo
---------

1. **^**  Hậu Hán thư **quyển 12, Liệt truyện 2, Lưu Vĩnh truyện**
2. **^**  Tư trị thông giám **quyển 41, Hán kỷ 33**
3. **^**  Hậu Hán thư **quyển 1 thượng, Bản kỷ 1 thượng, Quang Vũ đế thượng**
4. **^**  Hậu Hán thư **quyển 12, Liệt truyện 2, Bàng Manh truyện**

Chú thích
---------

1. ↑  Nay là phía nam địa cấp thị Thương Khâu, Hà Nam
2. ↑  Quan Đông là khu vực ở phía đông Hàm Cốc Quan hay Đồng Quan, ngày nay bao gồm các tỉnh Sơn Tây, Hà Bắc, Hà Nam tiếp giáp Nội Mông Cổ
**Đỗ Căn** (chữ Hán: 杜根), tự **Bá Kiên**, người huyện Định Lăng, quận Dĩnh Xuyên, quan viên nhà Đông Hán trong lịch sử Trung Quốc.

Cuộc đời
--------

Cha là Ba Quận thái thú Đỗ An, có thanh danh.

Căn tính thật thà, lại nóng nảy. Năm Vĩnh Sơ đầu tiên (107), Căn được cử Hiếu liêm, làm Lang trung. Bấy giờ Đặng thái hậu nắm quyền, ngoại thích chuyên chánh; Căn cho rằng Hán An đế đã trưởng thành, nên coi chánh sự, bèn cùng những viên Lang mới được bổ nhiệm như mình, dâng thư can thẳng. Đặng thái hậu cả giận, bắt giữ bọn Căn, lệnh cho nhét họ vào túi lụa, rồi đánh đòn đến chết ở trên điện. Người chấp pháp biết tiếng tăm của Căn, nói riêng với kẻ thi hành đừng nặng tay; sau khi được chở ra ngoài thành, Căn tỉnh lại. Đặng thái hậu sai người kiểm tra, Căn bèn nhắm mắt giả chết; 3 ngày sau, trong mắt sanh giòi, người ta xác nhận ông đã chết rồi, nhân đó trốn thoát. Căn làm kẻ phục vụ trong quán rượu ở vùng núi thuộc huyện Nghi Thành hơn 15 năm. Chủ quán biết Căn là người hiền, hậu đãi ông.

Đặng thái hậu mất, khiến họ Đặng thất thế, mọi người đều nói bọn Căn là trung thần. Hán An đế ngỡ Căn đã chết, bèn bố cáo thiên hạ, tìm kiếm con cháu của ông. Căn đang quay về quê nhà, tự đứng ra xác nhận minh còn sống, được trưng bởi Công xa, bái làm Thị ngự sử.

Thời Hán Thuận đế, Căn được thăng làm Tế Âm thái thú; ông ở chức lấy đức khiêm nhường để trị lý, thay đổi thói tục. Căn rời quan về nhà, không rõ mất khi nào, hưởng thọ 78 tuổi. Gia đình tổ chức tang lễ theo lối của Đỗ An trước đây: lấy quần áo thường ngày để liệm, quan tài không sơn đen, con cái tự đẩy xe. Bấy giờ quan lại đi qua mộ phần của An và Căn đều xuống xe, đến tận nơi để cúng tế.

Hậu nhân
--------

Cháu nội của Căn là danh thần Đỗ Tập nhà Tào Ngụy.

Trong văn hóa
-------------

Tấm gương dũng cảm chống lại cường quyền của Đỗ Căn được hậu thế hết lời ca ngợi:

* Bì Nhật Hưu trong bài thơ **Tửu lư** có câu rằng: "*Thảng đắc tác Đỗ Căn, dong bảo hà túc quý?*"
* Đàm Tự Đồng trong bài thơ tuyệt mệnh **Ngục trung đề bích** có câu rằng: "*Vọng môn đầu chỉ tư Trương Kiệm, nhẫn tử tu du đãi Đỗ Căn. Ngã tự hoành đao hướng thiên tiếu, khứ lưu can đảm lưỡng Côn Lôn!*"

Tham khảo
---------

* Phạm Diệp – **Hậu Hán thư quyển 57, liệt truyện 47 – Đỗ Loan Lưu Lý Lưu Tạ truyện: Đỗ Căn**
* Trần Thọ trước, Bùi Tùng Chi chú – **Tam quốc chí quyển 23, Ngụy thư 23 – Hòa Thường Dương Đỗ Triệu Bùi truyện: Đỗ Tập**, dẫn **Tiên hiền hành trạng**

Chú thích
---------

1. ↑  Nay là khu Yển Thành, địa cấp thị Tháp Hà, Hà Nam
**Cộng hòa Tarnobrzeg** (tiếng Ba Lan: *Republika Tarnobrzeska*, IPA: [rɛpuˈblika tarnɔˈbʐɛska]) là một thực thể trong thời gian ngắn được tuyên bố thành lập vào ngày 6 tháng 11 năm 1918 tại thị trấn Ba Lan Tarnobrzeg. Những người sáng lập chính là hai nhà hoạt động xã hội chủ nghĩa gồm Tomasz Dabal và Cha Eugeniusz Okon, một linh mục Công giáo La Mã.

Ý tưởng nền cộng hòa có gốc rễ từ trong cuộc biểu tình của nông dân diễn ra gần như trên cơ sở hàng ngày vào mùa thu năm 1918. Tarnobrzeg từng là một phần của Đế quốc Áo (tỉnh Galicia) và sự giải tán của thực thể này đã tạo ra một tình trạng bất ổn chính trị ở nơi đây. Ngày 6 tháng 11, sau khi nổ ra một cuộc biểu tình với khoảng 30.000 người, giới nông dân địa phương đã quyết định tận dụng lợi thế này mà đoạt lấy quyền hành. Ngay khi tin tức về cuộc Cách mạng Nga lan đến Tarnobrzeg, người dân địa phương quyết định làm theo ý tưởng Cộng sản. Họ yêu cầu thủ tiêu chính phủ tư bản và đề ra cuộc cải cách ruộng đất, dẫn đến kết quả tước đoạt ruộng đất của địa chủ giàu có và đưa nó cho những người nông dân nghèo không có đất cày. Ngoài ra, dưới sự chỉ đạo của Okon và Dabal, tầng lớp nông dân đã bắt đầu tổ chức chính quyền địa phương cũng như lực lượng dân quân tự vệ của riêng mình.

Cộng hòa Tarnobrzeg vừa được dựng lên ít lâu đã mau chóng bị đàn áp bởi các đơn vị trực thuộc Quân đội Ba Lan vừa mới thành lập vào đầu năm 1919. Cha Okon bị nhà cầm quyền bắt giam nhưng được thả ra ngay lập tức khi người dân địa phương bầu ông vào Quốc hội Ba Lan.

Tham khảo
---------

* **(tiếng Ba Lan)** Encyklopedia.interia
* **(tiếng Ba Lan)** Republika Tarnobrzeska Lưu trữ 2016-03-03 tại Wayback Machine
* Một cuộc biểu tình tại Tarnobrzeg trong những năm đầu của thế kỷ 20, có thể là vào năm 1918 Lưu trữ 2016-03-03 tại Wayback Machine
Hosokawa Gracia
**Hosokawa Garasha** (細川ガラシャ, *Tế Xuyên Cách Lạp Tây Á*?) bổn danh là **Akechi Tama** (細川玉, ***Akechi Tama***? Tế Xuyên Ngọc) hoặc **Akechi Tamako** (細川玉子, *Tế Xuyên Ngọc Tử*?), tên theo đạo là Mary. Cô là con gái của Akechi Mitsuhide và vợ Hosokawa Tadaoki.

Tiểu sử
-------

Garasha còn được biết với cái tên khác là Gracia. Gracia kết hôn với Hosokawa Tadaoki lúc 15 tuổi và có khoảng 5, 6 người con. Năm 1582, Akechi Mitsuhide phản bội Oda Nobunaga và Gracia bị coi là con gái của kẻ phản bội. Vì không muốn li hôn nên Tadaoki đã gửi Gracia đến 1 thôn nhỏ ở Midono trên những ngọn đồi thuộc bán đảo Tango (nay thuộc Kyōto) và Gracia đã ở đây đến năm 1584, sau đó Tadaoki đã đưa Gracia về lâu đài Hosokawa tại Ōsaka để sống. Sau này khi biết Tadaoki bị Ishida truy sát và muốn giết mình để trừ hậu họa, Gracia đã cho phóng hỏa lâu đài Hosokawa để tự vẫn.

Cuộc đời
--------

Mùa xuân năm 1587, Gracia đến thăm nhà thờ Osaka thì vài tháng sau bà đã nghe được Toyotomi Hideyoshi bàn hành lệnh chống đạo cơ đốc. Ngay lập tức, Gracia quyết định làm lễ nhập đạo nhưng vì bà không thể ra khỏi nhà nên bà đã nhờ người tì nữ làm lễ cho mình và nhận tên thánh là Gracia từ đó. Năm 1595, Toyotomi Hidetsugu đe dọa tính mạng Tadaoki. Biết mình không thể sống được nên Tadaoki ra lệnh nếu ông ta chết thì Gracia phải tự sát theo nhưng đạo cơ đốc không cho phép tự sát nên Gracia thoát khỏi nguy hiểm lần đó.

Sau cái chết của Toyotomi Hideyoshi năm 1600, đã tạo nên hai thế lực đối lập là Tokugawa Ieyasu và Ishida Mitsunari. Khi Tokugawa Ieyasu dẫn quân về phía đông, thì Ishida Mitsunari cho quân đi qua thành Osaka, nơi nhiều tướng của Toyotomi Hideyoshi đang sống để bắt người thân của họ làm con tin. Tuy nhiên, khi định bắt Gracia làm con tin thì bà đã phóng hỏa lâu đài và tự sát cùng các người hầu cận. Một thầy tu đã mang những phần còn lại của Gracia sau khi lâu đài bị thiêu rụi đem chôn ở 1 nghĩa trang tại Sakai. Sau đó Tadaoki đã mang chúng đến đền Sokenji ở Ōsaka để thờ cúng bà.

Chú thích
---------

1. ↑  Tama có tài liệu ghi là 珠 (Châu), có tài liệu ghi là 玉 (Ngọc), ở đây dùng chữ 玉
2. ↑  Tama có tài liệu ghi là 珠 (Châu), có tài liệu ghi là 玉 (Ngọc), ở đây dùng chữ 玉

Tham khảo
---------

* J. Laures, *Hai anh hùng Công giáo Nhật Bản*, Rutland, VT: Bridgeway Press Books, 1959.

Bản mẫu:Người thời Chiến quốc
**Số 16** (1974 - 2016) còn được gọi là **#16** là một con nhện cái được bẫy ở ngoài tự nhiên (*Gaius villosus,* họ Idiopidae) sống ở Khu bảo tồn Bắc Bungulla gần Tammin, Tây Úc. Cô nhện qua đời vào năm 2016, ước tính 43 tuổi và là con nhện sống lâu nhất được ghi nhận cho đến nay. Số 16 không chết vì tuổi già, nhưng rất có thể đã bị giết bởi một con ong bắp cày ký sinh.

Giám sát dài hạn
----------------

Số 16 được sinh ra vào năm 1974 và được nghiên cứu trong tự nhiên bởi nhà vũ trụ học Barbara York Main từ tháng 3 năm 1974 đến năm 2016. Cô là một phần trong nhóm đầu tiên của những con nhện phân tán để thiết lập một cái hang tại địa điểm nghiên cứu, và cái hang của cô là thứ 16 được đánh dấu bằng một cái chốt. Đến năm 1978, Main đã gắn thẻ 101 hang tại địa điểm nghiên cứu, trong phạm vi vài mét với nhau.

Số 16 đã dành cả cuộc đời của mình trong cùng một hang, đó là điển hình cho loài của cô. Trong hơn 40 năm, tình trạng của cô được theo dõi bởi Main và các cộng tác viên của cô trong sáu tháng hoặc hàng năm. Khi Số 16 trở nên già hơn, các nhà nghiên cứu đã phát triển truyền thống luôn kiểm tra hang của cô trước khi họ truy cập trang web.

Cái chết
--------

Vào ngày 31 tháng 10 năm 2016, nhà nghiên cứu Leanda Mason đã phát hiện ra hang của Số 16 trong tình trạng hư hỏng và con nhện mất tích. Cái phích cắm trên burrow của cô đã bị một con nhện ký sinh đâm thủng cho thấy rằng cô đã bị ký sinh trước hoặc sau khi chết. Trong một cuộc khảo sát sáu tháng trước đó, Số 16 đã sống. Cô ấy đã bị cắt giảm trong thủ tướng của mình [... ] Phải mất một thời gian để chìm vào, thành thật mà nói, "Mason nói. Cái chết của loài nhện đã nhận được công khai rộng rãi vào cuối tháng 4 năm 2018 với việc xuất bản một bài báo nghiên cứu trên tạp chí *Pacific Conservation Biology*. Dựa trên độ trung thực của con cái trong loài của mình, các nhà nghiên cứu đã kết luận với "mức độ chắc chắn cao" rằng Số 16 đã 43 tuổi vào lúc chết.

Tham khảo
---------

1. 1 2 3 4 5  Mason, Leanda Denise; Wardell-Johnson, Grant; Main, Barbara York (2018). "The longest-lived spider: mygalomorphs dig deep, and persevere". *Pacific Conservation Biology*. **24** (2): 203. doi:10.1071/PC18015.
2. 1 2  France-Presse, Agence (ngày 30 tháng 4 năm 2018). "World's oldest known spider dies at 43 after a quiet life underground" – qua www.theguardian.com.
3. ↑  Bodkin, Henry (ngày 27 tháng 4 năm 2018). "Farewell, No. 16: scientists left 'miserable' after world's oldest spider dies aged 43" – qua www.telegraph.co.uk.
4. ↑  "Number 16, World's Oldest Known Spider, Dies Aged 43". *ibtimes.com*. ngày 28 tháng 4 năm 2018.
5. 1 2 3  Avi Selk (2018) "The extraordinary life and death of the world’s oldest known spider" *The Washington Post*, ngày 1 tháng 5 năm 2018. Truy cập ngày 2 tháng 5 năm 2018.
**Hứa Doãn** (chữ Hán: 许允, ? – 254), tên tự là **Sĩ Tông**, người quận Cao Dương , quan viên nhà Tào Ngụy thời Tam Quốc.

Cuộc đời và sự nghiệp
---------------------

Hứa Doãn xuất thân thế gia đại tộc. Cha ông là Hứa Cứ, từng làm Điển nông hiệu úy, quận thú nhà Tào Ngụy. Thiếu thời Doãn và người cùng quận là Thôi Tán nổi danh ở Ký Châu, được triệu gia nhập quân đội. Thời Tào Ngụy Minh Đế, ông làm Lại bộ lang, cất nhắc nhiều người là đồng hương, vì thế vua Ngụy sai lính Hổ bôn bắt giữ ông; sau đó tra xét thấy những người được bổ nhiệm đều có khả năng, nên thả Doãn ra. Minh đế lại thấy y phục của Doãn cũ nát, khen rằng: "Thật là một vị quan thanh liêm." Rồi cấp cho y phục mới.

Doãn ra làm quận thú, dần được thăng đến Trung lĩnh quân. Khi xảy ra sự biến Cao Bình lăng, Doãn cùng thượng thư Trần Thái khuyên Tào Sảng đầu hàng Tư Mã Ý. Năm Gia Bình thứ 3 (252), Vương Cơ tiến cử Doãn cùng Phó Hỗ, Viên Khản, Thôi Tán 4 người, Tư Mã Sư thu nạp, lấy Doãn làm Trung thư lệnh.

Tháng 2 ÂL năm 254, các danh sĩ Lý Phong, Hạ Hầu Huyền, Trương Tập bị tru di tam tộc vì chống đối Tư Mã Sư. Doãn đi lại với họ thân thiết, nghe tin thì bàng hoàng lo sợ. Mùa thu năm ấy, tướng Thục là Khương Duy đánh vào Lũng Hữu, Tư Mã Chiêu đang ở Hứa Xương, được Tư Mã Sư gọi đi đánh Duy. Chiêu đến Nghiệp Thành, Doãn cùng bọn tả hữu của Ngụy đế Tào Phương hiến kế bắt giết Chiêu, đoạt quân đội của Chiêu để chống lại Sư. Nhưng Ngụy đế sợ hãi, không dám ra tay.

Ngay sau đó Doãn được thay Lưu Tĩnh vừa mất làm Trấn bắc tướng quân, lại nhận được thư vỗ về của Tư Mã Sư, mừng lắm, ngỡ đã thoát nạn. Ngụy Phế đế Tào Phương triệu quân thần đưa tiễn, Doãn chảy nước mắt sụt sùi, còn Tào Phương lệnh cho ông mau chóng lên đường. Hứa Doãn sắp khởi hành thì bị bắt về tội khi trước tự ý phân phát tiền, lương cho các con hát và quan thuộc; bị kết án phải chết, giảm còn lưu đày đến quận Nhạc Lãng. Mùa đông năm ấy, Doãn chết trên đường lưu đày.

Gia quyến
---------

* Vợ: Nguyễn thị
* Con:

Hứa Kỳ, tự Tử Thái làm đến Tư lệ hiệu úy nhà Tây Tấn
Kỳ sanh Hứa Hà, tự Tư Tổ làm đến Thị trung nhà Tây Tấn
Hứa Mãnh, tự Tử Báo làm đến U Châu thứ sử nhà Tây Tấn
Mãnh sanh Hứa Thức, tự Nghi Tổ làm đến Bộc Dương nội sử, Bình Nguyên thái thú nhà Tây Tấn

Tham khảo
---------

* Bùi Tùng Chi chú giải Tam quốc chí **quyển 9, Ngụy thư 9 – Hạ Hầu Huyền truyện**
* Lưu Nghĩa Khánh (tổng biên) – Thế thuyết tân ngữ **19, Hiền viện**

Chú thích
---------

1. ↑  Nay là Cao Dương, Hà Bắc
2. 1 2 3 4  Trần chí Bùi chú, tltk dẫn từ Ngư Hoạn – Ngụy lược
3. ↑  Lưu Nghĩa Khánh, tltk
4. 1 2  Trần chí Bùi chú, tltk dẫn từ Tôn Thịnh – Ngụy thị xuân thu
5. ↑  **Ngụy lược** chép là Thượng thư tuyển tào lang, **Thế thuyết tân ngữ** chép là (Thượng thư) Lại bộ lang. Theo Tấn thư – **Chức quan chí** thì nhà Tào Ngụy đặt 23 viên Thượng thư lang, không có Tuyển tào lang, mà có Lại bộ lang, làm nhiệm vụ bổ nhiệm quan lại cấp thấp
6. ↑  Trần chí Bùi chú quyển 9, Ngụy thư 9 – Tào Sảng truyện
7. ↑  Trần chí Bùi chú quyển 27, Ngụy thư 27 – Vương Cơ truyện
8. ↑  Trần chí Bùi chú, tltk dẫn từ Tấn chư công tán
Một con kiến lửa
Một vài con kiến lửa phổ biến
**Kiến lửa** là tên gọi chỉ chung cho nhiều loài kiến trong chi kiến Solenopsis (điển hình là loài kiến lửa đỏ). Kiến lửa là những con kiến nhỏ màu vàng đỏ như lửa, hay đốt và đốt đau. Nếu bị gây hấn, chúng phản ứng rất dữ dội và có thể chích rất đau, tạo mụn mủ sau khoảng 48 giờ. Loài kiến này là loài dịch hại chính trong nông nghiệp và ở các khu đô thị, phá hoại mùa màng và tấn công các khu dân cư cả trong nhà và ngoài trời.

Đặc điểm chung
--------------

Đầu và thân có màu đồng hoặc nâu, bụng màu tối hơn. Kiến chúa dài 15mm. Kiến thợ dài 3–6mm. Solenopsis có râu hai nhánh rất đặc biệt, thường nhìn thấy ở phía trước kiến cái sinh sản. Sau khi làm thành đàn trong tổ và giao phối, kiến chúa tìm một nơi thích hợp để đẻ trứng. Khi đó, nó có thể đẻ đến 125 quả trứng vào cuối mùa xuân. Thức ăn của kiến thợ bao gồm xác động vật chết, kể cả côn trùng, giun đất và động vật có xương sống. Vị trí của tổ có thể được xác định bởi sự xuất hiện của các đống đất cao 40 cm hoặc cạnh các vật nằm trên mặt đất chẳng hạn như khúc gỗ,(kiến thường bị thu hút bởi ánh sáng mạnh nên có thể dùng cách này để bẫy hoặc bắt chúng)

Tấn công người
--------------

Với chỉ một vết cắn của kiến lửa có thể không gây đau đớn đáng kể nhưng hai mươi vết cắn của kiến lửa chắc chắn sẽ khiến nạn nhân có những cơn đau cực kỳ khó chịu. Độc tố được tiết ra từ kiến lửa rất độc hại, nó có thể gây đau đớn kịch liệt và dẫn đến cái chết nếu đủ liều.

Kiến lửa rất nhiều ở Việt Nam, vết đốt của kiến lửa không gây nguy hiểm đến tính mạng, nhưng cảm giác nhói buốt dai dẳng thật sự là một điều rất kinh khủng. Nọc của một số loài kiến lửa có thể gây ra những triệu chứng như chóng mặt, hoa mắt, thở gấp hay sốc, phụ thuộc vào hệ miễn dịch của người bị đốt. Nếu vết cắn bị rộp thì không được chọc vỡ mà phải lấy miếng gạc đặt nhẹ lên vì nếu vết rộp vỡ có thể dẫn tới nhiễm trùng.

Chú thích
---------

Tham khảo
---------

* Bị kiến lửa cắn chết khi đang làm đám tang cho mẹ
* Xử trí các vết côn trùng đốt Lưu trữ 2016-12-26 tại Wayback Machine
* 12 cách diệt kiến đơn giản
* 'Súng đạn' cũng chào thua kiến lửa
**Cúc mâm xôi** hay còn gọi **đại cúc**, **cúc đại đóa**, **hoàng hoa**, **thu cúc** , **giao cúc**, **thọ khách** (danh pháp hai phần: ***Chrysanthemum morifolium***) là một loài thực vật lâu năm và thực vật có hoa trong họ Cúc (Asteraceae). Loài này đã được Ramat. mô tả khoa học đầu tiên năm 1792.

Đây là một loài nuôi trồng và lai giống, được trồng ở Trung Quốc từ hơn 3000 năm. Cây được lai giống từ nhiều nhánh cúc tại Đông Á, với thành phần chính được cho là cúc vàng (*Chrysanthemum indicum*), tỷ trọng của các loài khác trên các giống lai không rõ ràng trong nhiều trường hợp. Ở Trung Quốc, có bằng chứng là giống hoa này đã có từ năm 500 trước công nguyên. Năm 1630 đã có hơn 500 giống được đề cập. Tại châu Âu, đặc biệt là ở Hà Lan, loài hoa này đã được biết đến từ giữa thế kỷ thứ 17, và trong thế kỷ 19 được phân bổ và nhân rộng.

Loài này hiện được trồng nhiều nơi ở đồng bằng sông Cửu Long, trong đó thành phố Sa Đéc (Việt Nam) nổi tiếng với nghề trồng hoa. Cúc mâm xôi tương đối dễ trồng, không đòi hỏi khắt khe về đất đai, ánh sáng và ẩm độ. Nó có thể trồng hầu hết các vụ trong năm, nhưng nhiều nhà vườn ở đồng bằng sông Cửu Long thường trồng và làm cho nó ra hoa đúng vào dịp Tết để tăng lợi nhuận... nhưng cũng có năm mất mùa, ra hoa trễ làm nhà vườn mất vốn.

Loài hoa này được ghi nhận cho sự nổi tiếng của nó như là một cây trồng trong nhà một phần vì những phẩm chất lọc không khí của nó theo một nghiên cứu được thực hiện bởi NASA, có khả năng loại bỏ trichloroethylene, benzene, formaldehyde, ammoniac, và các hóa chất khác trong không khí.

Nói chung, loài hoa này được thụ phấn tốt nhất mỗi tháng một lần và tưới 2-3 lần một tuần tùy thuộc vào khí hậu. Loài hoa này có thể bị tấn công bởi rệp Aphidoidea, Aleyrodidae, côn trùng bộ Cánh da và Bộ Cánh viền, giun tròn và vài loài côn trùng khác.

Hình ảnh
--------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Cúc mâm xôi tại Bến TreCúc mâm xôi tại Bến Tre
* Cúc mâm xôi tại Bến TreCúc mâm xôi tại Bến Tre
* 
* 
* 
*

Chú thích
---------

1. ↑  The Plant List (2010). "*Chrysanthemum morifolium*". Truy cập ngày 4 tháng 6 năm 2013.
2. ↑  Ruth Schneebeli-Graf: *Blütenland China Band 1*, Birkhäuser, 1995, ISBN 9783764351823, S. 80 f.
3. ↑  Trồng hoa cúc mâm xôi lãi gấp 10 lần trồng lúa, Dân Trí, 03/02/2015
4. ↑  Hoa tết: hoàng yến lên ngôi, cúc mâm xôi nở trễ , Tuổi Trẻ, 06/02/2016
5. ↑  "Interior Landscape Plants for Indoor Air Pollution Abatement" (PDF). Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 29 tháng 8 năm 2017. Truy cập ngày 3 tháng 2 năm 2017.

Liên kết ngoài
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về ***Cúc mâm xôi***. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Wikispecies** có thông tin sinh học về **Cúc mâm xôi** |

* Kỹ thuật trồng và chăm sóc hoa cúc mâm xôi nở tươi ngày Tết,Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng - Bộ Khoa học & Công nghệ, 11/01/2017
* Hồ Minh Thu - Nông dân giỏi trồng cúc mâm xôi Lưu trữ 2017-02-03 tại Wayback Machine, Đồng Tháp, 29/10/2012
Frank Borman.
**Frank Frederick Borman II** (sinh ngày 14 tháng 3 năm 1928) là một đại tá đã nghỉ hưu của Không quân Hoa Kỳ (USAF), kỹ sư hàng không, phi công thử nghiệm, doanh nhân, chủ trang trại và phi hành gia NASA. Ông là chỉ huy của Apollo 8, chuyến đi không gian đầu tiên bay quanh Mặt trăng và cùng với các đồng đội Jim Lovell và Bill Anders, trở thành người đầu tiên trong số 24 người làm điều đó, ông đã được trao tặng Huân chương Không gian của Quốc hội Mỹ. Tính đến năm 2019, anh là cựu phi hành gia người Mỹ sống lâu nhất, lớn hơn Lovell mười một ngày.

Bốn ngày trước khi anh tốt nghiệp lớp West Point năm 1950, trong đó anh được xếp hạng thứ tám trong số 670, Borman được ủy nhiệm tại Không quân Hoa Kỳ (USAF). Anh ta đủ tiêu chuẩn làm phi công chiến đấu, và phục vụ tại Philippines. Ông có bằng Thạc sĩ Khoa học tại Viện Công nghệ California năm 1957, và sau đó trở thành trợ lý giáo sư nhiệt động lực học và cơ học chất lỏng tại Học viện Quân sự Hoa Kỳ (USMA). Năm 1960, anh được chọn vào lớp 60-C tại Trường thí điểm thử nghiệm thử nghiệm của Không quân Hoa Kỳ (USAF) tại căn cứ không quân Edwards ở California, và đủ điều kiện làm phi công thử nghiệm. Khi tốt nghiệp, anh được nhận vào làm một trong năm sinh viên của lớp đầu tiên tại Trường thí điểm nghiên cứu hàng không vũ trụ.

Tham khảo
---------
***The Way Home*** (Tiếng Hàn: 집으로...; Romaja: **Jibeuro...**, tên tiếng Việt: *Đường về nhà*) là một bộ phim năm 2002 do Lee Jeong-hyang viết kịch bản và đạo diễn. Phim kể về câu chuyện ấm áp về một người bà và đứa cháu trai sống ở thành phố đến sống với bà ở một ngôi làng nông thôn. Bộ phim, trong đó nhắc nhở thế hệ trẻ của tình yêu vô điều kiện và chăm sóc những người già đã hy sinh quên mình, đã giành giải Hàn Quốc tương đương với giải Oscar cho phim xuất sắc nhất và kịch bản. Đây là bộ phim nội địa có doanh thu cao thứ hai ở Hàn Quốc vào năm 2002. Nó được Paramount phát hành trên DVD, với phụ đề tiếng Anh, vào năm 2003. 

Phim nằm trong Danh sách phim có doanh thu cao nhất Hàn Quốc với 4.091.000 lượt xem trên toàn quốc gia này.

Nội dung
--------

Sang-woo là một cậu bé hiếu động và ngỗ nghịch, sống ở thủ đô Seoul. Sau khi cha mẹ ly hôn, Sang-woo và mẹ cậu ấy chuyển về sống với ông ngoại (lúc này tóc đã bạc trắng và bị câm, ông ấy sống ở một miền quê ở tỉnh Gangwon). Ngay khi đến nơi, Sang-woo đã bị sốc với những gì hiện ra trước mắt: căn nhà gỗ lụp xụp, cái tivi bị rè, không có nhà hàng gà rán, không có hamburger.. chỉ có ông ngoại đã già và chậm chạp, không thể vui đùa cùng cháu. Quá bối rối, Sang-woo bắt đầu tỏ ra phản kháng, phá phách. Cậu ấy bày ra đủ thứ trò nghịch ngợm để châm chọc ông mình.

Trong khi đó, ông ngoại đáng thương lại không thể kể chuyện cổ tích cho cháu, không đủ sức khỏe để chơi cùng cháu, không có nhiều tiền để mua đồ chơi, đồ ăn ngon cho cháu… Ông chỉ có tấm lòng thương cháu, chỉ biết ân cần, tỉ mỉ chăm sóc và có thể chịu đựng những trò trẻ con của nó.

Khi Sang-woo đói bụng và đòi "gà rán", ông đã âm thầm nhặt nhạnh những món đồ quê lặn lội ra chợ đổi lấy con gà về… luộc cho cháu ăn. Nửa đêm khi Sang-woo bị "Tào Tháo rượt", ông lại lẽo đẽo theo cháu ra tận nhà xí và ngồi cạnh bên trông chừng… Cứ thế, bằng sự nhẫn nại của mình, ông đã lắng nghe và "đọc" được Sang-woo. Để rồi, trái tim thơ trẻ của cậu bé ngỗ nghịch bắt đầu rung động và òa khóc…

Diễn viên
---------

### Chính

* Kim Eul-boon vai Bà ngoại
* Yoo Seung-ho vai Sang-woo

### Phụ

* Dong Hyo-hee vai mẹ của Sang-woo
* Min Kyung-hyun vai Cheol-yi, hàng xóm vủa người bà
* Im Eun-kyung vai Hae-yeon

Tham khảo
---------

1. ↑  "The Way Home (2002)". *Box Office Mojo*. Truy cập ngày 26 tháng 4 năm 2015.
2. ↑  "The Way Home". *Paramount Classics*. Bản gốc lưu trữ ngày 2 tháng 4 năm 2004. Truy cập ngày 6 tháng 3 năm 2008.
**Cù lao Tròn** hay **Cồn Tròn**, là một trong ba cù lao nằm liền kề nhau tạo nên huyện Cù Lao Dung, cùng với Cù lao Dung và Cù lao Cồn Cộc. Cù lao Tròn nằm ở phía tây Cù lao Dung cù lao lớn nhất trong ba cù lao, ranh giới tự nhiên ở giữa là sông Cồn Tròn.

Tự nhiên
--------

Một bản đồ năm 1889 ghi tên là Cù lao Không. Cù lao được mở rộng liên tục nhờ lượng phù sa sông Hậu bồi đắp liên tục. Ban đầu cù lao phủ rừng ngập mặn, các cánh rừng cây chủ yếu là mấm (*Avicennia sp.*) và bần (*Sonneratia sp.*).

Xã hội
------

Khoảng năm 1953, người dân đến khai hoang trồng trọt thành ruộng lúa và vườn cây ăn trái. Hầu hết Cù lao Tròn là đơn vị hành chính xã Đại Ân 1, một diện tích nhỏ cực bắc cồn thuộc xã An Thạnh Tây.

Tham khảo
---------

1. ↑  Oliver Joffre (2011), Sđd, tr.26
2. 1 2 3  Oliver Joffre (2011), Sđd, tr.30

Nguồn
-----

* Oliver Joffre (2011). "Quản lý nguồn Tài nguyên Thiên nhiên Vùng Ven biển tỉnh Sóc Trăng: Động thái Rừng ngập mặn tỉnh Sóc Trăng 1889 – 1965" (PDF). Truy cập ngày 28 tháng 9 năm 2021.
**María Isabel Solari Poggio** (sinh 18 tháng 6 năm 1983), được gọi là **Liz Solari,** là một nữ diễn viên người Argentina. Cô đã bắt đầu sự nghiệp của mình như một người mẫu, trước khi trở nên nổi tiếng trong điện ảnh trong và ngoài nước. Cô là một Đại sứ Unicef ở Argentina.

Tiểu sử
-------

Solari sinh ngày 18 tháng 6 năm 1983 tại Barranquilla, Colombia, nơi cha cô, (Eduardo Solari), là huấn luyện viên bóng đá chỉ đạo Junior de Barranquilla. Gia đình cô trở về Argentina khi cô 3 tuổi. Chú cô Jorge và hai anh em Esteban, và David là cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp, trong khi Santiago, anh trai thứ ba của cô, là người quản lý của Real Madrid FC sau sự ra đi của Julen Lopetegui..

Năm 2001, cô đã giành chiến thắng trong một cuộc thi quốc tế của công ty Người mẫu Dotto, thuộc sở hữu của Pancho Dotto, nơi cô đã khởi đầu hiệu quả sự nghiệp người mẫu của mình. Cô có mặt trong các quảng cáo thương hiệu uy tín trong nước và quốc tế, và cô khẳng định tư cách là một người mẫu hàng đầu ở Nam Mỹ. Cô sống ở Hoa Kỳ và sau đó ở Châu Âu trong hai năm, nơi cô làm việc cho các nhà thiết kế như Roberto Cavalli và Jean-Paul Gaultier. Cô là gương mặt đại diện của các thương hiệu như Zara, Ripley, Almacenes Paris, Taft, Carpisa, Scunci và các thương hiệu quốc tế khác như Pantene, Veet, Sedal.

* 
* 
* 
* 

 Năm 2008, Liz bắt đầu sự nghiệp với tư cách là một nữ diễn viên. Cô đã làm việc trong bộ phim *El Desafio*, phiên bản Argentina của *High School Music*, và sau đó cô đóng vai chính trong vở kịch "Barbie Live", và thành công nổi bật ở Argentina, Uruguay, Peru và Brazil. Trong bộ phim hài này, cô diễn, hát và nhảy. Năm 2009, cô tham gia bộ phim truyền hình Champs 12 tại América TV. Serie được phát sóng ở Argentina, Tây Ban Nha, Ý, Thổ Nhĩ Kỳ và Israel. Vào tháng 5 năm 2010, cô chuyển đến London, Anh, nơi cô học thạc sĩ diễn xuất tại Trường diễn thuyết và kịch nói trung ương. Khi hoàn thành khóa học, cô tham gia các lớp học nâng cao tại Lamda.

Tham khảo
---------

1. ↑  "Santiago Solari". *Wikipedia*. Wikipedia. Truy cập ngày 12 tháng 3 năm 2019.
2. ↑  Clarín, Liz Solari: la Barbie perfecta Lưu trữ 2009-05-28 tại Wayback Machine
Dương Trọng Bái khi làm Hiệu trưởng Trường ĐHSP Hà Nội nhiệm kỳ 1976–1980
**Dương Trọng Bái** (29 tháng 8 năm 1924 – 18 tháng 3 năm 2011) là nhà giáo Việt Nam, nhà khoa học vật lý, Anh hùng Lao động.

Gia thế
-------

Ông sinh ngày 29 tháng 8 năm 1924 tại Hà Nội. Ông là con trai giáo sư Dương Quảng Hàm (hiệu trưởng đầu tiên của trường Chu Văn An, tức trường Bưởi cũ, được bổ nhiệm ngay sau Cách mạng tháng 8 năm 1945, là liệt sĩ hy sinh trong những ngày đầu của toàn quốc kháng chiến), là người ở xóm Hà, làng Phú Thị, xã Mễ Sở, huyện Văn Giang, tỉnh Hưng Yên.

Ông là chắt của Đốc học Hà Nội Dương Duy Thanh và là cháu nội của Dương Trọng Phổ (con là Dương Bá Trạc) đều tham gia phong trào Đông Kinh nghĩa thục và cả hai đều bị bắt đi đày Côn Đảo.

Trong tám anh chị em của ông có ba người đã được phong chức danh Giáo sư là Dương Trọng Bái, Dương Thị Thoa (Lê Thi) nguyên Viện trưởng Viện Triết học và viện trưởng Viện Nghiên cứu về giới, Dương Thị Cương nguyên viện trưởng Viện Chăm sóc bảo vệ trẻ em.

Quá trình công tác trong ngành giáo dục
---------------------------------------

Năm 1948, Dương Trọng Bái tình nguyện cùng một số cán bộ đầu tiên đi dạy học ở trường Trung học Kháng chiến Đào Dã (1948–1954).

Từ 1955 đến 1966, ông là là cán bộ giảng dạy, Chủ nhiệm khoa Vật lý của Trường Đại học Sư phạm Hà Nội.

Năm 1957, ông thực tập khoa học tại Viện Nguyên tử Đupna (Liên Xô).

Nhà giáo Dương Trọng Bái đã xây dựng hệ thống thuật ngữ tiếng Việt môn Vật lý (1963), chủ động nghiên cứu và xây dựng thành công bảng đơn vị đo lường hợp pháp đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (1964) và nhiều công trình khoa học khác.

Từ 1966 đến 1975, ông là một trong những cán bộ lãnh đạo đầu tiên xây dựng trường Đại học Sư phạm Việt Bắc, đảm đương cương vị phó hiệu trưởng, rồi làm hiệu trưởng trường này.

Từ năm 1976 đến 1980, ông là hiệu trưởng trường Đại học Sư phạm Hà Nội. Năm 1980, ông được Nhà nước phong hàm Giáo sư Vật lý học.
Từ năm 1981, Giáo sư Dương Trọng Bái chủ trì việc thi học sinh giỏi quốc gia môn vật lý, tuyển chọn và bồi dưỡng đội tuyển đi thi quốc tế, 8 lần dẫn đầu đoàn đi thi.

Từ năm 1992 đến nay, đảm nhiệm vị trí Chủ tịch hội đồng bộ môn Vật lý phổ thông của Bộ Giáo dục và Đào tạo, ông đã cùng các đồng nghiệp xây dựng chương trình môn Vật lý của phổ thông trung học cải cách, phổ thông trung học chuyên ban, đồng thời là chủ biên và tham gia biên soạn nhiều cuốn sách chuyên Vật lý.

Khen thưởng
-----------

Giáo sư được Nhà nước tặng nhiều phần thưởng: Huân chương Lao động hạng Nhất, Huân chương Kháng chiến chống Mỹ hạng nhất, Danh hiệu Nhà giáo Nhân dân, Danh hiệu Anh hùng lao động (2000).

Chú thích
---------

1. 1 2 3  "Cha đẻ của ngành vật lý nước nhà qua đời". Bản gốc lưu trữ ngày 24 tháng 3 năm 2011. Truy cập ngày 23 tháng 10 năm 2014.
2. 1 2  "Nhà giáo nhân dân, GS Dương Trọng Bái: Dạy chữ là dạy người".
3. ↑  "Giáo sư Hiệu trưởng DƯƠNG TRỌNG BÁI".

Tham khảo
---------


|  |  |
| --- | --- |
| Tiêu đề chuẩn Sửa dữ liệu tại Wikidata | 
* VIAF: 91341242
* WorldCat Identities: lccn-n85156536

 |
Mạch điện của một điện trở R và một cuộn cảm L mắc nối tiếp, song song, hay thành hai cổng nhập xuất

RL Nối tiếp
-----------

R có điện Kháng

ZR = R
L có điện Kháng

{\displaystyle Z\_{L}=\omega L}
Điện Kháng tổng của R và L

ZRL = ZR + ZL
{\displaystyle Z\_{RL}=R+\omega L}
* Tại {\displaystyle \omega =0}, L đóng mạch, I = V / R
* Tại {\displaystyle \omega =R/L}, ZL = ZR, I = V / 2 R
* Tại {\displaystyle \omega =00}, L hở mạch, I = 0

Tại ω = 0, Dòng điện bằng V / R. Khi ω tăng đến ω = R / L dòng điện giảm còn một nửa. Khi ω tăng đến ω = 00 dòng điện bằng không

Điện thế và dòng điện có khác biệt nhau về góc độ

Tan θ = ω L/R = 2Πf L/R
Từ đó ta có

f = (Tan θ / 2Π) (R / L)
t = 1 / f = (2Π / Tan θ) (L / R)
Nói khác hơn, khi có thay đổi về góc độ giữa điện thế và dòng điện, Tần số thời gian và thời gian của mạch điện củng thay đổi tùy thuộc vào giá trị của L và R

RL Song Song
------------

R có điện Kháng

ZR = R
L có điện Kháng

{\displaystyle Z\_{L}=\omega L}
Điện Kháng tổng của R và C

ZRC = ZR + ZC
{\displaystyle Z\_{R}C=R+\omega L}
* Tại {\displaystyle \omega L=0}, L đóng mạch, I = V / R
* Tại {\displaystyle \omega L=R/L}, ZL = ZR, I = V / 2 R
* Tại {\displaystyle \omega L=00}, L hở mạch, I = 0

Tại ω = 0, Dòng điện bằng V / R. Khi ω tăng đến ω = R / L dòng điện giảm còn một nửa. Khi ω tăng đến ω = 00 dòng điện bằng không

Điện thế và dòng điện có khác biệt nhau về góc độ

Tan θ = ω L/R = 2Πf L/R
Từ đó ta có

f = (Tan θ / 2Π) (R / L)
t = 1 / f = (2Π / Tan θ) (L / R)
Nói khác hơn, khi có thay đổi về góc độ giữa điện thế và dòng điện, Tần số thời gian và thời gian của mạch điện củng thay đổi tùy thuộc vào giá trị của L và R

RC Nối tiếp
-----------

### Bộ Lọc Tần Số Thấp

R có điện Kháng

ZR = R
L có điện Kháng

{\displaystyle Z\_{L}=\omega L}
Tỉ lệ Điện thế xuất trên Điện thế nhập

{\displaystyle {\frac {V\_{o}}{V\_{i}}}={\frac {Z\_{L}}{Z\_{L}+Z\_{R}}}={\frac {\omega L}{R+\omega L}}}
Điện Kháng tổng của R và C

ZRC = ZR + ZC
{\displaystyle Z\_{R}C=R+\omega L}
* Tại {\displaystyle \omega L=0}, L đóng mạch, I = V / R
* Tại {\displaystyle \omega L=R/L}, ZL = ZR, I = V / 2 R
* Tại {\displaystyle \omega L=00}, L hở mạch, I = 0

Tại ω = 0, Dòng điện bằng V / R. Khi ω tăng đến ω = R / L dòng điện giảm còn một nửa. Khi ω tăng đến ω = 00 dòng điện bằng không

Điện thế và dòng điện có khác biệt nhau về góc độ

Tan θ = ω L/R = 2Πf L/R
Từ đó ta có

f = (Tan θ / 2Π) (R / L)
t = 1 / f = (2Π / Tan θ) (L / R)
Nói khác hơn, khi có thay đổi về góc độ giữa điện thế và dòng điện, Tần số thời gian và thời gian của mạch điện củng thay đổi tùy thuộc vào giá trị của L và R

### Bộ Lọc Tần Số Cao

Tham khảo
---------
***Onsen tamago*** (温泉卵 hay 温泉玉子, ****Onsen tamago****?) (温泉卵 hay 温泉玉子?) là một món trứng ăn nguội truyền thống của Nhật Bản. Ban đầu, trứng được luộc chậm  trong nước của suối nước nóng *onsen* tại Nhật. Quả trứng có cấu trúc đặc biệt với lòng trắng có vị như bánh custard mềm và béo vị sữa còn lòng đỏ đông cứng nhưng màu và vị như lòng đỏ sống. Hương vị đặc trưng này là kết quả của việc dựa vào nhiệt độ đông đặc khác nhau của lòng trắng và lòng đỏ trứng khi luộc. Món trứng luộc nguyên vỏ và dọn ra trong một chén nhỏ với xốt từ nước luộc và nước tương.

Chuẩn bị
--------

Cách nấu *onsen tamago* truyền thống là đặt trứng vào lứơi có buộc dây và bỏ vào một suối nước nóng,  với nhiệt độ nước khoảng 70 °C (158 °F) trong 30 tới 40 phút. Đập trứng và cho vào *bonito dashi* đã được nêm gia vị để ăn sáng, hoặc sốt nhạt làm từ mirin, dashi và nước tương và rắc chút hành lá nhuyễn.

* Trứng Onsen tamago cũng có thể thực hiện bằng cách hấp với hơi nước từ suối nước nóng.Trứng Onsen tamago cũng có thể thực hiện bằng cách hấp với hơi nước từ suối nước nóng.
* Trứng Onsen tamago nấu trong suối nước nóngTrứng Onsen tamago nấu trong suối nước nóng

Chú thích
---------

1. ↑  "Onsen Tamago | Japan Blog - Tokyo Osaka Nagoya Kyoto". Japanvisitor.blogspot.com. ngày 13 tháng 1 năm 2010. Truy cập ngày 25 tháng 10 năm 2013.
2. ↑  "Onsen Tamago (hot spring egg)". Norecipes.com. ngày 29 tháng 10 năm 2008. Bản gốc lưu trữ ngày 29 tháng 10 năm 2013. Truy cập ngày 25 tháng 10 năm 2013.
3. ↑  "NOZAWA ONSEN Village | Hot Spring | Onsen-tamago (eggs boiled in hot spring water)". Nozawakanko.jp. Bản gốc lưu trữ ngày 20 tháng 11 năm 2015. Truy cập ngày 25 tháng 10 năm 2013.
**Lữ đoàn 316 Đặc công Biệt động** là một đơn vị đặc công đô thị được thành lập vào ngày 20 tháng 3 năm 1974 để tham gia tiến công giải phóng Sài Gòn. Lực lượng của lữ đoàn gồm 14 tiểu đoàn đặc công và 12 đôi đặc công (Z, tương đương tiểu đoàn).

Lịch sử
-------

Tiền thân của đơn vị là thành đội Sài Gòn - Gia Định dưới quyền thủ lĩnh Tư Chu (Nguyễn Đức Hùng) có mạng lưới khoảng 300 người. Ước tính, có khoảng 100 tay súng tinh nhuệ đã chiến đấu cùng lúc trong vòng 2 ngày 30-31 tháng 1 - năm 1968. Sau chuỗi trận đánh, lực lượng tan rã, Tư Chu rút toàn lực lượng ra vùng ven để tránh bị chính quyền Việt Nam Cộng hòa truy nã.

Đến năm 1974, bộ máy hành chính và đầu não Quân lực Việt Nam Cộng hòa tại Sài Gòn lung lay. Quân khu Sài Gòn - Gia Định cử Tư Chu đưa lực lượng quay lại nội thành tiếp tục hoạt động. Quân khu thành lập lữ đoàn đặc công đô thị 316 - phối thuộc sư đoàn 2 đặc công, toàn bộ quân số được hậu phương miền bắc chi viện đầy đủ. Các cựu chiến binh biệt động 7 năm về trước được chọn làm chỉ huy cấp cao.

Khác với các đơn vị đặc công của QĐNDVN (đặc công thủy - bộ riêng biệt từng đơn vị), lữ 316 được tổ chức cả 2 loại hình tác chiến thủy - bộ, mỗi đơn vị thành phần (ký hiệu Z) tương đương bán tiểu đoàn có thể là đặc công thủy hoặc đặc công bộ, phụ trách một hướng trên địa bàn tác chiến. Có hướng vài Z phối hợp cùng nhau, do đặc thù chiến trường ven đô thị. 

Lữ đoàn đã tham gia một số trận đánh tiêu biểu là:

* Đánh chìm 2 tàu chiến ở Vũng Tàu ngày 14 tháng 5 năm 1974;
* Đánh chiếm Dinh Độc Lập;
* Đánh chiếm Tổng Nha Cảnh sát, Việt Nam Cộng hòa
* Đánh sân bay Tân Sơn Nhất
* Đánh giữa những cây cầu huyết mạch xung quanh thành phố để mở đường cho các cánh quân giải phóng tiến vào Sài Gòn, nổi tiếng là trận đánh chiếm cầu Rạch Chiếc ngày 27 tháng 4 năm 1975

Sau Chiến tranh Việt Nam, tháng 7 năm 1975, lữ đoàn rút gọn thành trung đoàn 316 thuộc Quân khu VII. Tháng 9 năm 1979, trung đoàn tham gia Chiến tranh biên giới Tây Nam. Tháng 12 năm 1979, trung đoàn được điều ra tham gia bảo vệ biên giới phía bắc. Cuối năm 1980, trung đoàn 316 được giải thể. Tháng 4 năm 2015, đơn vị được Nhà nước Việt Nam tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân. Đơn vị còn có 7 cá nhân được tuyên dương Anh hùng.

Tham khảo
---------

* Tá Lâm (5/4/2015), "Lữ đoàn 316 Đặc công biệt động nhận danh hiệu Anh hùng LLVTND", Báo Pháp luật Thành phố Hồ Chí Minh. Truy cập ngày 2 tháng 7 năm 2017.
**Nasu no Yoichi** (那須 与一(Na Tu Dữ Nhất), ***Nasu no Yoichi***? 1169–1232) là một samurai đã chiến đấu cùng với nhà Minamoto trong chiến tranh Genpei. Theo phả hệ thì ông là đương chủ đời thứ hai của gia tộc Nasu với cha là Nasu Suketaka (Tarō) và mẹ là con gái của Nitta Yoshishige. Nasu đặc biệt nổi tiếng với tài thiện xạ của mình trong trận Yashima vào năm 1184. Theo cuốn *Heike Monogatari*, khi quân sĩ hai bên đang dàn đội hình chuẩn bị nghênh chiến thì một trong những tì thiếp của nhà Taira đã gắn cây quạt của mình lên một cây sào rồi giơ nó lên, thách thức các samurai nhà Minamoto bắn trúng nó. Nhưng do khoảng cách quá xa với bờ, mà mục tiêu lại cứ liên tục di chuyển nên ai cũng lưỡng lự. Sau đó, để bảo vệ danh dự và niềm kiêu hãnh của nhà Minamoto, một samurai trẻ tên Nasu no Yoichi đã bước tới trước khấn cầu thần Hachiman trước lúc hướng mũi tên vào cái quạt treo lơ lửng trên tàu chiến của đối phương. Rồi ông dương cung bắn trúng ngay cây quạt rơi khỏi chiếc sào. Binh sĩ cả hai phe hết thảy đều thán tụng cung thủ siêu việt này. 

Sau khi kết thúc chiến tranh Genpei, ông được Minamoto no Yoritomo ban thưởng các trang viên và phong làm *daimyō* của lâu đài Tottori, nhưng đã để mất vị trí này cho Kajiwara Kagetoki sau khi bị đánh bại trong một cuộc thi săn bắn. Vì vậy mà ông rời khỏi xứ Echigo đi phiêu bạt khắp nơi, cũng từ sau cái chết của Yoritomo, Nasu quyết định quy y ngã Phật theo phái Jodo Shinshu. Về cuối đời ông còn cho lập một ngôi chùa riêng và nó đã được truyền lại cho trưởng nam các đời của gia tộc Nasu. Cũng vì các mục đích hành chính, những tài liệu ghi chép chi tiết được giữ gìn đều có liên quan đến người được thừa kế ngôi chùa. Kết quả là nó đã theo cùng dòng dõi Nasu cho đến khi ngôi chùa bị hủy hoại trong Thế chiến II. Hầu hết đều tin rằng ông qua đời ở tuổi 64 vào năm 1232 ở Fushimi, Yamashiro trong một buổi lễ tại Kobe nhằm tôn vinh những người chết trong chiến tranh Genpei.

Chú thích
---------

1. ↑  Cũng gọi là Nasu Munetaka vì tên thật của ông là Munetaka (宗隆) mà trong *Chuyện kể Heike* ghi là 宗高.

Tham khảo
---------

* Stephen Turnbull, The Samurai Sourcebook, Londres, Cassel, 2000, ISBN 1-85409-523-4.
* Louis Frédéric, Le Japon, dictionnaire et civilisation, Paris, Robert Laffont, coll. « Bouquins », 1996, p. 1419, ISBN 2-221-06764-9.

| Dữ liệu nhân vật |
| --- |
| TÊN | Nasu no, Yoichi |
| TÊN KHÁC |  |
| TÓM TẮT | samurai |
| NGÀY SINH | 1169 |
| NƠI SINH |  |
| NGÀY MẤT | 1232 |
| NƠI MẤT |  |
**Bầu cử Hội đồng Thuộc địa** được tổ chức tại Nam Kỳ vào ngày 3 tháng 3 năm 1935.

Hệ thống bầu cử
---------------

24 thành viên Hội đồng Thuộc địa Nam Kỳ bao gồm 10 thành viên do công dân Pháp bầu ra, 10 thành viên do người Việt Nam được xếp vào diện Pháp tịch bầu ra, 2 người do Phòng Thương mại và 2 người do Phòng Nông nghiệp bầu ra.

Kết quả
-------

Trong số cử tri Việt Nam, nhóm *La Lutte* nhận được 17% số phiếu bầu, dù họ không giành được ghế nào.

Tham khảo
---------

1. ↑  Justin Corfield (2014) *Historical Dictionary of Ho Chi Minh City*, Anthem Press, pxxi
2. ↑  Paul H. Kratoska (2001) *South East Asia, Colonial History: High imperialism (1890s-1930s)*, Taylor & Francis, p311
3. ↑  Robert Jackson Alexander (1991) *International Trotskyism, 1929-1985: A Documented Analysis of the Movement*, Duke University Press, 1 Jan 1991, p962
4. ↑  K W Taylor (2013) *A History of the Vietnamese*, Cambridge University Press, p515

Bản mẫu:Bầu cử tại Việt Nam
Dưới đây là danh sách những nhân vật đáng chú ý **mất trong năm 2011**.

Các mục được liệt kê theo ngày. Một mục điển hình sẽ liệt kê các thông tin theo cấu trúc sau:

* Tên, tuổi, nghề nghiệp và quốc tịch, nguyên nhân cái chết, chú thích (và ngôn ngữ dùng trong chú thích, nếu khác tiếng Việt và tiếng Anh).

Tháng 12 năm 2011
-----------------

Bài chi tiết: Mất tháng 12 năm 2011

Tháng 11 năm 2011
-----------------

Bài chi tiết: Mất tháng 11 năm 2011

Tháng 10 năm 2011
-----------------

Bài chi tiết: Mất tháng 10 năm 2011

Tháng 9 năm 2011
----------------

Bài chi tiết: Mất tháng 9 năm 2011

Tháng 8 năm 2011
----------------

Bài chi tiết: Mất tháng 8 năm 2011

Tháng 7 năm 2011
----------------

Bài chi tiết: Mất tháng 7 năm 2011

Tháng 6 năm 2011
----------------

Bài chi tiết: Mất tháng 6 năm 2011

Tháng 5 năm 2011
----------------

Bài chi tiết: Mất tháng 5 năm 2011

Tháng 4 năm 2011
----------------

Bài chi tiết: Mất tháng 4 năm 2011

Tháng 3 năm 2011
----------------

Bài chi tiết: Mất tháng 3 năm 2011

Tháng 2 năm 2011
----------------

Bài chi tiết: Mất tháng 2 năm 2011

Tháng 1 năm 2011
----------------

Bài chi tiết: Mất tháng 1 năm 2011

Tham khảo
---------

Liên kết ngoài
--------------

 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| * Cáo phó về người mất
	+ Legacy.com/Associated Press Lưu trữ 2011-09-20 tại Wayback Machine
	+ Tạp chí Variety
* Cáo phó ở Australia
	+ The Sydney Morning Herald
* Cáo phó ở Canada
	+ The Globe & Mail
	+ The Star
* Cáo phó ở Hà Lan
	+ NRC Handelsblad

  | * Cáo phó ở Đức
	+ Der Tagesspiegel
* Cáo phó ở Nam Phi
	+ Mail & Guardian
* Cáo phó ở Vương quốc Anh
	+ The Guardian
	+ The Independent
	+ The Scotsman
	+ The Telegraph

  | * Cáo phó ở Hoa Kỳ
	+ The Boston Globe
	+ Los Angeles Times
	+ The Miami Herald
	+ The New York Times
	+ The Washington Post

  |
**Lê Quang Chiểu** (1852-1924) là một nhà thơ cận đại Việt Nam. Ông là soạn giả bộ sách *Quốc âm thi hợp tuyển* được các nhà nghiên cứu văn học xác định là *tập thơ chữ Quốc ngữ in đầu tiên ở Việt Nam* .

Thân thế & sự nghiệp
--------------------

**Lê Quang Chiểu**, tục gọi **Cai tổng Chiểu** (vì làm Chánh tổng), quê ở làng Nhơn Ái, tổng Định Bảo, quận Châu Thành, tỉnh Cần Thơ (ngày nay là xã Nhơn Ái thuộc huyện Phong Điền, thành phố Cần Thơ).

Ông sinh trong một gia đình giàu có nhờ ruộng đất, thuở trẻ ông là học trò của cử nhân Phan Văn Trị. Trước ông làm việc cho Pháp, giữ chức cai tổng, nhưng sau đó ông xin thôi và đã làm mười bài thất ngôn bát cú liên hoàn có tên là *Tự thuật giải chức* để giãi bày.

Rảnh rỗi, ông chuyên tâm lo sáng tác thơ. Trong số ấy, có nhiều bài viết nhằm chỉ trích Tôn Thọ Tường (họa mười bài *Tự thuật* của Tôn Thọ Tường), Trần Bá Lộc, Huỳnh Công Miêng... và một số bài vịnh sử, vịnh vật khá có giá trị.

Ông cũng có công sưu tập thơ của các sĩ phu đương thời như Nguyễn Đình Chiểu, Bùi Hữu Nghĩa, Huỳnh Mẫn Đạt, Phan Văn Trị v.v.. và gom góp một số thơ của ông, làm thành bộ thơ có nhan đề là *Quốc âm thi hợp tuyển*, được nhà xuất bản *Claude & Cie* in tại Sài Gòn năm 1903.

Vào năm 1912, Lê Quang Chiểu còn có công đem bản văn tuồng hát bội *Lý Thiên Long* in ra chữ quốc ngữ. Trước đó bản tuồng ở dạng chữ Nôm chép tay, ít người biết. Nhờ việc làm này, tuồng *Lý Thiên Long* mới được phổ biến rộng rãi đến số đông người ham chuộng văn chương và tuồng hát.

Lê Quang Chiểu là chú ruột của bác sĩ Lê Văn Hoạch (kế vị bác sĩ Nguyễn Văn Thinh làm Thủ tướng Nam Kỳ từ tháng 1 năm 1947) và ông có một người "vợ không chính thức" đó là nữ sĩ Trần Ngọc Lầu .

Năm 1924, Lê Quang Chiểu mất. Hiện mộ ông ở tại vườn nhà của ông Lê Quang Thụy, cháu gọi ông Chiểu bằng bác ruột. Nơi ngôi mộ xây hồi 1926 có ghi: *Ô. Lê Quang Chiểu - Nguyên nhứt hạng Cai tổng Định Bảo - Từ trần ngày 16 tháng 2 An Nam năm Giáp Tý. Hưởng thọ đặng 72 tuổi (1852-1924).*

Thơ Lê Quang Chiểu
------------------

|  |  |
| --- | --- |
| **Họa bài Cây mai**
Tìm mai mấy độ đã xa đèo
Xót nhẽ thân gầy sắn vẫn leo
Sương tuyết bốn mùa hoa sạch sẽ,
Gió đông đòi trận sắc tiu hiu.
Đẩy đưa cõi Phật hơi kèn sớm,
Quạnh quẽ nhành chim xế bóng chiều.
Thầm tiếc phỏng còn phong cảnh cũ,
Văn nhơn tài tử biết bao nhiêu. | **Đi chơi Sài Gòn**
Lên chơi Bến Nghé bấy nhiêu ngày,
Xe ngựa chen đời bụi cát bay
Phong cảnh đã dời thành quách cũ,
Lâu đài lại đổi sắc trang rày.
Sớm vô Chợ Lớn dầu thong thả,
Chiều lại nhà hàng mặc tỉnh say
Mới biết Nam Kỳ là chỗ hội,
Quan quân rậm rật tối như ngày.
(Quốc âm thi hợp tuyển) |

Chú thích
---------

1. ↑  Theo Nguyễn Q. Thắng và Nguyễn Bá Thế, *Từ điển Nhân vật lịch sử Việt Nam*, Nhà xuất bản KHXH, 1992, tr.359 và báo *Tuổi Trẻ* [*liên kết hỏng*]
2. ↑  Ông Chiểu đã hết lòng đùm bọc cho người thầy của mình là Phan Văn Trị, khi sống cũng như khi đã mất. Ngày trước và bây giờ, phần mộ của Phan Văn Trị vẫn còn nằm trên phần đất của ông. Xem thêm trang Phan Văn Trị.
3. ↑  Huỳnh Minh, *Vĩnh Long xưa* (Nhà xuất bản Thanh niên in lại năm 2002, tr. 294) và xem thêm ở đây .
4. ↑  Họa bài *Cây Mai* của Tôn Thọ Tường. Xem bài xướng ở mục Tôn Thọ Tường.
Đoàn tàu khách trên tuyến đường sắt Bình Nam
**Đường sắt Bình Nam** hay **Đường sắt Bình Hồ – Nam Sơn** là một tuyến đường sắt ở Thâm Quyến nối Bình Hồ với Nam Sơn. Các chuyến tàu hàng và tàu khách đường dài đều hoạt động trên tuyến.

Tuyến đường
-----------

Tuyến đường sắt này có chiều dài là dài 50,2 kilômét (31,2 mi) với 8 nhà ga, từ Ga Bình Hồ, đoạn nối với đường sắt Quảng Châu – Thâm Quyến, đến Ga Tây Xà Khẩu hoặc Ga Mawan (nằm trên hai nhánh khác nhau). Toàn bộ tuyến đường sắt đều chạy đường đơn và sử dụng khổ ray 1.435 mm (4 ft 8 1⁄2 in). Tốc độ tối đa trên tuyến đường sắt là 75 km/h (47 mph). Toàn tuyến đường sắt chưa được điện khí hóa, vì vậy chỉ đầu máy diesel mới được sử dụng trên tuyến.

Lịch sử
-------

Tuyến đường sắt này đã được lên kế hoạch vào cuối những năm 1980 để cung cấp dịch vụ đường sắt đến Cảng Thâm Quyến. Đây là tuyến đường sắt đầu tiên ở Trung Quốc được xây dựng bằng cả vốn trong và ngoài nước. Kế hoạch xây dựng tuyến đường sắt Bình Nam được Chính phủ Trung Quốc phê duyệt vào năm 1991 và khởi công vào tháng 9 cùng năm. Vào tháng 3 năm 1993, một phần của tuyến đường sắt đã được đưa vào vận hành thử nghiệm. Sau đó, toàn bộ tuyến đã khánh thành vào tháng 9 năm 1994 và trở thành một phần của mạng lưới đường sắt Trung Quốc.

Đầu máy xe lửa sử dụng trên tuyến
---------------------------------

* DF11
* DF4B/DF4D
* DF4

Toa xe
------

* Các toa mẫu 25G
* Các toa mẫu 25B phục vụ tăng cường trong lễ Xuân vận.

Nhà ga
------

| Tên | Tên tiếng Trung | Cấp | Vị trí | Khoảng cách từ Bình Hồ (tính bằng km) | Ghi chú |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Bình Hồ | 平湖 | 4 | Long Cương, Thâm Quyến | 0 | Đường sắt Quảng Châu – Thâm Quyến, đường sắt Bình Dương |
| Mugu | 木古 | 4 | Quận Long Cương | 3 |  |
| Bantian | 坂田 | 4 | Quận Long Cương | 17 | Đã đóng cửa vào năm 2013 |
| Đường Lãng | 塘朗 | Không rõ | Quận Nam Sơn |  ? | Đang được đề xuất; nằm gần Depot Đường Lãng thuộc tuyến Metro Thâm Quyến |
| Tây Lý | 西丽 | 4 | Quận Nam Sơn, Thâm Quyến | 28 |  |
| Tây Thâm Quyến | 深圳西 | 1 | Quận Nam Sơn | 35 |  |
| Mawan | 妈湾 | 4 | Quận Nam Sơn | 40,4 | Đã đóng cửa vào năm 2016. |
| Xà Khẩu Tây | 蛇口西 | 4 | Quận Nam Sơn | 41.1 | Đã đóng cửa vào năm 2016. Nằm trên một nhánh riêng biệt từ Ga Tây Thâm Quyến; Nằm gần ga Chiwan của metro Thâm Quyến |
| Chiwan | 赤湾 | Không rõ | Quận Nam Sơn |  ? | Đã đóng cửa. |

Tham khảo
---------

1. ↑  "平南铁路希望之路". 深圳商报. 30 tháng 8 năm 2005. Bản gốc lưu trữ ngày 25 tháng 7 năm 2012. Truy cập ngày 8 tháng 8 năm 2008.