Về những tàu ngầm Nhật Bản khác mang cùng tên, xin xem I-54 (tàu ngầm Nhật).

***I-54*** (伊号第五四潜水艦,  *I-gō Dai-gojūyon sensuikan*?), nguyên là ***Tàu ngầm số 77***, sau đổi tên thành ***I-154*** (伊号第五四潜水艦, *I-gō Dai-Hyaku-gojūyon sensuikan*?), là một tàu ngầm tuần dương  Lớp *Kaidai* thuộc lớp phụ IIIA nhập biên chế cùng Hải quân Đế quốc Nhật Bản vào năm 1927. Trong Chiến tranh Thế giới thứ hai, nó đã thực hiện ba chuyến tuần tra và hỗ trợ cho chiến dịch xâm chiếm Malaya vào tháng 12, 1941 và Đông Ấn thuộc Hà Lan vào đầu năm 1942. Sau đó nó phục vụ như một tàu huấn luyện cho đến khi bất hoạt vào tháng 1, 1944. Con tàu đầu hàng lực lượng Đồng Minh khi xung đột kết thúc vào tháng 8, 1945, và sau đó bị đánh chìm như như mục tiêu vào năm 1946.

Thiết kế và chế tạo
-------------------

### Bối cảnh

Sau Chiến tranh Thế giới thứ nhất, Bộ tham mưu Hải quân Đế quốc Nhật Bản bắt đầu cân nhắc chiến tranh tàu ngầm như một thành phần chiến lược của hạm đội, dựa trên thành công của các cường quốc hải quân khi bố trí tàu ngầm tuần dương tầm xa để đánh phá tàu buôn trong Thế Chiến I. Các nhà chiến lược Nhật Bản nhận ra khả năng sử dụng tàu ngầm để trinh sát tầm xa, cũng như trong cuộc chiến tranh tiêu hao chống lại một hạm đội đối phương tiếp cận Nhật Bản. Họ đã sở hữu hai tàu ngầm lớn có tầm hoạt động xa, *I-52* và *I-52* trong khuôn khổ Chương trình Hạm đội 8-6, khi họ nhận được bảy tàu U-boat của Hải quân Đế quốc Đức vào ngày 20 tháng 6, 1919 như là chiến lợi phẩm sau khi Thế Chiến I kết thúc, Hải quân Nhật bắt đầu xem xét lại các khái niệm thiết kế tàu ngầm của họ. Phía Nhật Bản nhanh chóng thuê hàng trăm kỹ sư, kỹ thuật viên tàu ngầm và sĩ quan U-boat đang thất nghiệp sau khi Đế quốc Đức thua trận, và đưa họ đến Nhật Bản theo hợp đồng kéo dài năm năm. Nhật Bản cũng phái các đại biểu đi sang Cộng hòa Weimar để tích cực mua lại nhiều bằng sáng chế.

### Thiết kế

Những tàu ngầm Lớp Kaidai IIIA là những tàu ngầm hạm đội Nhật Bản đầu tiên được chế tạo hàng loạt. Phần lớn dựa trên kiểu Kaidai II với chiếc **I-52** duy nhất được chế tạo, với thân tàu vỏ kép được gia cố, thiết kế của lớp còn chịu ảnh hưởng bởi *U-125*, chiếc tàu ngầm Đức chiến lợi phẩm lớn nhất mà họ sở hữu.

Chúng có trọng lượng choán nước 1.800 tấn Anh (1.829 t) khi nổi và 2.300 tấn Anh (2.337 t) khi lặn, lườn tàu có chiều dài 100 m (328 ft 1 in) và mạn tàu rộng 8 m (26 ft 3 in) và mớn nước sâu 4,82 m (15 ft 10 in). Thủy thủ đoàn đầy đủ bao gồm 60 sĩ quan và thủy thủ. Thân tàu có kích thước tương tự chiếc *I-52*, nhưng lớp vỏ trong chịu áp lực dày hơn cho phép nó lặn đến độ sâu 60 m (200 ft). Thể tích bên trong tàu nhỉnh hơn nhờ mặt cắt con tàu có hình thang, nên trọng lượng choán nước tăng thêm 300 tấn. Những khác biệt bên ngoài bao gồm một bộ cắt lưới chống tàu ngầm trước mũi và một vòng O để cứu kéo.

Sulzer tiếp tục được chọn là nhà cung cấp động cơ diesel, với tính năng được cải thiện đôi chút so với *I-52*. Chúng di chuyển trên mặt nước nhờ hai động cơ diesel 3.400 mã lực phanh (2.535 kW), mỗi chiếc vận hành một trục chân vịt. Khi lặn, mỗi trục được vận hành bởi một động cơ điện 900 mã lực (671 kW). Con tàu có thể đạt tốc độ tối đa 20 hải lý trên giờ (37 km/h; 23 mph) khi nổi và 8 hải lý trên giờ (15 km/h; 9,2 mph)khi lặn. Khi Kaidai IIIA di chuyển trên mặt nước nó đạt tầm xa hoạt động 10.000 hải lý (19.000 km; 12.000 mi) ở tốc độ 10 hải lý trên giờ (19 km/h; 12 mph), và có thể lặn xa 90 nmi (170 km; 100 mi) ở tốc độ 3 hải lý trên giờ (5,6 km/h; 3,5 mph).

Lớp Kaidai IIIA có tám ống phóng ngư lôi 53,3 cm (21,0 in), gồm sáu ống trước mũi và hai ống phía đuôi; mỗi ống mang theo một quả ngư lôi nạp lại, nên mang tổng cộng 16 ngư lôi. Chúng cũng trang bị một 12 cm (4,7 in)/45 caliber trên boong tàu.

### Chế tạo

Thoạt tiên mang tên ***Tàu ngầm số 77*** (第七十七号潜水艦, *Dai-nanajunana-gō sensuikan*?), con tàu được đổi tên thành ***I-54*** (伊号第五四潜水艦, *I-gō Dai-gojūyonsensuikan*?) vào ngày 1 tháng 11, 1924 trước khi được đặt lườn tại Xưởng vũ khí Hải quân Sasebo ở Sasebo vào ngày 15 tháng 11, 1924. Chiếc tàu ngầm được hạ thủy vào ngày 15 tháng 3, 1926, rồi hoàn tất và nhập biên chế vào ngày 15 tháng 12, 1927.

Lịch sử hoạt động
-----------------

### 1928 - 1941

Khi nhập biên chế, *I-54* được phân về Quân khu Hải quân Kure, và gia nhập Đội tàu ngầm 18, thoạt tiên là một đơn vị dự bị. Đội sau đó được phối thuộc cùng Hải đội Tàu ngầm 2, trực thuộc Đệ Nhị hạm đội, nằm trong thành phần Hạm đội Liên hợp, vào ngày 1 tháng 2, 1928. Đến ngày 1 tháng 12, 1930, đội được điều sang Đội Phòng thủ Kure thuộc Quân khu Hải quân Kure, rồi đến ngày 1 tháng 12, 1931 lại có một lượt phục vụ cùng Hải đội Tàu ngầm 2 thuộc Đệ Nhị hạm đội.

Lúc 13 giờ 48 phút ngày 10 tháng 2, 1932, trong khi Đội tàu ngầm 18 đang cơ động thực hành hạm đội ngoài khơi Kyūshū ở vị trí khoảng 20 nmi (37 km) về phía Nam hải đăng Odate Shima, *I-54* gặp trục trặc bánh lái. Nó giảm tốc độ xuống còn 3 kn (5,6 km/h), nhưng vẫn không tránh khỏi húc phải tàu chị em *I-55*, bị hư hại mũi tàu và ngập một khoang kín nước.  Nó đi đến Sasebo để sửa chữa mất khoảng một tuần,  và sau đó nó được đưa về hạm đội dự bị tại Kure. 

Trong giai đoạn từ tháng 2, 1932 đến tháng 2, 1934, Đội tàu ngầm 18 lần lượt phục vụ cùng Hải đội Tàu ngầm 2 thuộc Đệ Nhị hạm đội, rồi quay lại Đội Phòng thủ Kure thuộc Quân khu Hải quân Kure vào ngày 15 tháng 11, 1933, rồi chuyển sang Hải đội Bảo vệ Kure thuộc Quân khu Hải quân Kure vào ngày 11 tháng 12, 1933, trước khi có một lượt phục vụ thứ ba cùng Hải đội Tàu ngầm 2 thuộc Đệ Nhị hạm đội vào ngày 1 tháng 2, 1934. Lịch sử hoạt động của *I-54* trong giai đoạn này không rõ; một nguồn cho rằng nó được giữ lại thành phần dự bị tại Kure. Các nguồn khác cho rằng vào ngày 29 tháng 6, 1933, *I-54* đã cùng với các tàu ngầm khác thuộc Đội tàu ngầm 18: *I-53* và *I-55*, và Đội tàu ngầm 19 bao gồm các chiếc *I-56*, *I-57* và *I-58*, khởi hành từ Sasebo cho một đợt huấn luyện ngoài khơi Trung Quốc và Mã Công thuộc quần đảo Bành Hồ, và khi kết thúc đã đi đến Cao Hùng, Đài Loan vào ngày 5 tháng 7, 1933. Họ rời Cao Hùng vào ngày 13 tháng 7 để tiếp tục huấn luyện tại vùng biển Trung Quốc rồi quay trở lại vịnh Tokyo vào ngày 21 tháng 8. Đến ngày 25 tháng 8, cả sáu chiếc tàu ngầm đều đã tham gia cuộc duyệt binh hạm đội tại Yokohama.

*I-54* khởi hành từ Sasebo vào ngày 7 tháng 2, 1935, để cùng tám tàu ngầm khác thuộc Hải đội Tàu ngầm 2; *I-53*, *I-55*, *I-59*, *I-60*, *I-61*, *I-62*, *I-63* và *I-64*, cho một chuyến đi huấn luyện tại khu vực quần đảo Kuril. Chuyến đi kết thúc khi họ đến vịnh Sukumo, Shikoku vào ngày 25 tháng 2, 1935. Chín chiếc tàu ngầm đã rời Sasebo vào ngày 29 tháng 3, 1935 để huấn luyện tại vùng biển Trung Quốc, và quay trở lại Sasebo vào ngày 4 tháng 4, 1935. Đến ngày 15 tháng 11, 1935, Đội tàu ngầm 18 được điều động sang Hải đội Tàu ngầm 1 trực thuộc Đệ Nhất hạm đội, nằm trong thành phần Hạm đội Liên hợp.

*I-54* được đưa về thành phần dự bị tại Kure từ ngày 1 tháng 11, 1937 đến cuối tháng 3, 1938. Vào ngày 15 tháng 11, 1939, Đội tàu ngầm 18 được điều sang Hải đội Tàu ngầm 4 trực thuộc Đệ Nhất hạm đội, và đến ngày 15 tháng 11, 1940, Hải đội Tàu ngầm 4 được đặt dưới quyền điều động trực tiếp của Hạm đội Liên hợp. *I-54* lại được đưa về thành phần dự bị tại Kure vào ngày 19 tháng 6, 1941, rồi quay trở lại phục vụ hiện dịch từ ngày 15 tháng 8, 1941.

### 1941 - 1942

Tham khảo
---------

### Chú thích

1. ↑  Peattie & Evans 1997, tr. 212-214
2. 1 2  Boyd 2002, tr. 17-18Lỗi harv: không có mục tiêu: CITEREFBoyd2002 (trợ giúp)
3. ↑  Jentschura 1976, tr. 170Lỗi harv: không có mục tiêu: CITEREFJentschura1976 (trợ giúp)
4. ↑  Stille 2007, tr. 4
5. 1 2 3 4  Carpenter & Polmar 1986, tr. 93
6. ↑  Chesneau 1980, tr. 198
7. ↑  Bagnasco 1977, tr. 183
8. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23  "I-154". *ijnsubsite.com*. 11 tháng 10 năm 2018. Truy cập ngày 20 tháng 1 năm 2022.
9. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13  Hackett, Bob; Kingsepp, Sander (1 tháng 5 năm 2016). "IJN Submarine I-154: Tabular Record of Movement". *combinedfleet.com*. Truy cập ngày 15 tháng 1 năm 2022.
10. 1 2 3 4 5 6 7  "I-155". *ijnsubsite.com*. 10 tháng 6 năm 2018. Truy cập ngày 15 tháng 1 năm 2022.
11. ↑  Hackett, Bob; Kingsepp, Sander (1 tháng 5 năm 2016). "IJN Submarine I-155: Tabular Record of Movement". *combinedfleet.com*. Truy cập ngày 20 tháng 1 năm 2022.
12. 1 2 3 4 5 6  "I-153". *ijnsubsite.com*. 19 tháng 9 năm 2018. Truy cập ngày 15 tháng 1 năm 2022.
13. 1 2 3  "I-156". *ijnsubsite.com*. tháng 9 năm 2018. Truy cập ngày 15 tháng 1 năm 2022.
14. 1 2 3  "I-157". *ijnsubsite.com*. 16 tháng 10 năm 2018. Truy cập ngày 15 tháng 1 năm 2022.
15. 1 2 3  "I-158". *ijnsubsite.com*. 20 tháng 10 năm 2018. Truy cập ngày 15 tháng 1 năm 2022.
16. 1 2 3  "I-159". *ijnsubsite.com*. 27 tháng 10 năm 2018. Truy cập ngày 15 tháng 1 năm 2022.
17. 1 2 3  "I-60". *ijnsubsite.com*. 1 tháng 9 năm 2018. Truy cập ngày 15 tháng 1 năm 2022.
18. 1 2 3  "I-61". *ijnsubsite.com*. 24 tháng 8 năm 2018. Truy cập ngày 15 tháng 1 năm 2022.
19. 1 2 3  "I-162 ex I-62". *iijnsubsite.info*. 9 tháng 11 năm 2018. Truy cập ngày 31 tháng 12 năm 2021.
20. 1 2 3  "I-63". *ijnsubsite.com*. 24 tháng 8 năm 2018. Truy cập ngày 2 tháng 1 năm 2021.
21. 1 2 3  "I-164 ex I-64". *iijnsubsite.info*. 9 tháng 11 năm 2018. Truy cập ngày 31 tháng 12 năm 2021.

### Thư mục

* Bagnasco, Erminio (1977). *Submarines of World War Two*. Annapolis, Maryland: Naval Institute Press. ISBN 0-87021-962-6.
* Boyd, Carl (2012). *The Japanese Submarine Force in World War II*. Annapolis, Maryland: Naval Institute Press. ISBN 978-1557500151.
* Carpenter, Dorr B. & Polmar, Norman (1986). *Submarines of the Imperial Japanese Navy 1904–1945*. London: Conway Maritime Press. ISBN 0-85177-396-6.
* Chesneau, Roger biên tập (1980). *Conway's All the World's Fighting Ships 1922–1946*. Greenwich, UK: Conway Maritime Press. ISBN 0-85177-146-7.
* Evans, David C. (1997). *Kaigun: Strategy, Tactics, and Technology in the Imperial Japanese Navy, 1887-1941*. Annapolis, Maryland: Naval Institute Press. ISBN 0-87021-192-7.
* Jentsura, Hansgeorg (1976). *Warships of the Imperial Japanese Navy, 1869-1945*. Annapolis, Maryland: Naval Institute Press. ISBN 0-87021-893-X.
* Peattie, Mark R.; Evans, David C. (1997). *Kaigun: Strategy, Tactics, and Technology in the Imperial Japanese Navy, 1887-1941*. Annapolis, Maryland: Naval Institute Press. ISBN 0-87021-192-7.
* Stille, Mark (2007). *Imperial Japanese Navy Submarines 1941-45*. Osprey. ISBN 978-1846030901.

Liên kết ngoài
--------------

* Hackett, Bob; Kingsepp, Sander (2016). "IJN Submarine I-154: Tabular Record of Movement". *combinedfleet.com*. Truy cập ngày 5 tháng 3 năm 2024.

  


| Tàu ngầm kiểu *Kaidai* |
| --- |
| Lớp *I-51* (Kiểu KD1) | 
* *I-51*

 |
| Lớp *I-152* (Kiểu KD2) | 
* *I-52* / *I-152*

 |
| Lớp *I-153* và lớp *I-156* (Kiểu KD3) | 
* *I-53* / *I-153*
* *I-54* / *I-154*
* *I-55* / *I-155*
* *I-56* / *I-156*
* *I-57* / *I-157*
* *I-58* / *I-158*
* *I-59* / *I-159*
* *I-60*
* *I-63*

 |
| Lớp *I-162* (Kiểu KD4) | 
* *I-61*
* *I-62* / *I-162*
* *I-64* / *I-164*

 |
| Lớp *I-165* (Kiểu KD5) | 
* *I-65* / *I-165*
* *I-66* / *I-166*
* *I-67*

 |
| Lớp *I-168* và lớp *I-174* (Kiểu KD6) | 
* *I-68* / *I-168*
* *I-69* / *I-169*
* *I-70*
* *I-71* / *I-171*
* *I-72* / *I-172*
* *I-73*
* *I-74* / *I-174*
* *I-75* / *I-175*

 |
| Lớp *I-176* (Kiểu KD7/Shin-Kaidai) | 
* *I-76* / *I-176*
* *I-77* / *I-177*
* *I-78* / *I-178*
* *I-79* / *I-179*
* *I-80* / *I-180*
* *I-81* / *I-181*
* *I-82* / *I-182*
* *I-83* / *I-183*
* *I-84* / *I-184*
* *I-85* / *I-185*

 |
| 
* Danh sách tàu ngầm của Hải quân Đế quốc Nhật Bản

 |

* Cổng thông tin Quân sự
* Cổng thông tin Hàng hải
* Cổng thông tin Nhật Bản