**Tòa án hiến pháp Indonesia** (tiếng Indonesia: *Mahkamah Konstitusi Republik Indonesia*) là một trong hai tòa án cấp cao của Indonesia cùng với Tòa án tối cao Indonesia. Tòa án hiến pháp có nhiệm vụ chính là giám sát hiến pháp đối với luật. Ngoài ra, Tòa án hiến pháp có nhiệm vụ giải quyết tranh chấp thẩm quyền giữa các cơ quan nhà nước, xử lý khiếu nại về kết quả bầu cử, giám sát việc đàn hặc và quyết định giải tán chính đảng.

Tòa án hiến pháp được thành lập theo tu chính án thứ ba Hiến pháp Indonesia, được Hội nghị Hiệp thương Nhân dân phê chuẩn vào ngày 9 tháng 11 năm 2001. Trước đó, Tòa án tối cao đảm nhiệm những nhiệm vụ, quyền hạn của Tòa án hiến pháp.

Lịch sử
-------

Trụ sở Tòa án hiến pháp nhìn từ trên không
Trước khi tu chính án thứ ba được ban hành, những nhiệm vụ của Tòa án hiến pháp do Tòa án tối cao đảm nhiệm.

Tháng 8 năm 2003, Hội nghị Hiệp thương Nhân dân thông qua Luật Tổ chức Tòa án hiến pháp (Luật số 24 năm 2003). Chín thẩm phán Tòa án hiến pháp được bổ nhiệm vào ngày 15 tháng 8 và nhậm chức hôm sau. Ngày 15 tháng 10 năm 2003, Tòa án hiến pháp tiếp quản một số quyền hạn của Tòa án tối cao và bắt đầu hoạt động. Chín thẩm phán đầu tiên là:

* GS. TS. Jimly Asshiddiqie của Đại học Indonesia
* TS. Harjono của Đại học Airlangga, Surabaya
* I Dewa Gede Palguna của Đại học Udayana, Denpasar
* TS. Mohammad Laica Marzuki, là nguyên Thẩm phán Tòa án tối cao
* Maruara Siahaan, nguyên Chủ tịch Tòa án cấp cao Bengkulu
* Soedarsono, nguyên Chủ tịch Tòa án cấp cao hành chính Surabaya
* GS. Mukthie Fajar của Đại học Brawijaya, Malang
* GS. HAS Ahmad Natabaya của Đại học Sriwijaya, Palembang
* Trung tướng (nghỉ hưu) Roestandi

Lần đầu tiên có học giả nổi tiếng tham gia bàn luận tu chính án hiến pháp và giới thiệu thành lập Tòa án hiến pháp bổ nhiệm làm Chánh án từ năm 2003 đến 2006, là giáo sư tiến sĩ Jimly Asshiddiqie, khi hết nhiệm kỳ đầu tiên thì bổ nhiệm lại có nhiệm kỳ 2006-2009, ông từ chức sau khi hoàn thành nhiệm kỳ năm năm đầu tiên. Sau năm năm, Tòa án hiến pháp cùng với Ủy ban bài trừ tham nhũng xem là biểu tượng của quá trình cải cách thành công ở Indonesia, việc lãnh đạo do giáo sư tiến sĩ Mohammad Mahfud đảm nhiệm, là chính khách cao cấp của Đảng giác ngộ toàn quốc và nghị viện.

Tòa án hiến pháp có thẩm quyền:

* Giám sát hiến pháp đối với luật
* Giải quyết tranh chấp thẩm quyền giữa các cơ quan nhà nước
* Xử lý khiếu nại về kết quả bầu cử
* Quyết định giải tán chính đảng
* Bãi nhiệm tổng thống và phó tổng thống Indonesia

Mục đích của Tòa án hiến pháp là bảo vệ nền dân chủ và Hiến pháp Indonesia theo nguyên tắc pháp quyền và quyền lợi hiến định của nhân dân, quyền con người. Vậy nên Tòa án hiến pháp là một cơ quan được kính trọng của Indonesia. Trong cuộc bầu cử Hội nghị Hiệp thương Nhân dân cùng cuộc bầu cử thống thống đầu tiên vào năm 2004, vai trò của Tòa án hiến pháp được dư luận tán thành. Tòa án hiến pháp đã có nhiều phán quyết trong lĩnh vực chính trị, xã hội, kinh tế, ví dụ như khôi phục quyền chính trị của những cựu đảng viên cộng sản, hủy bỏ hiệu lực hồi tố của luật chống khủng bố, bãi bỏ những quy định pháp luật về chống phá nhà nước và xúc phạm tổng thống, có ảnh hưởng đến định hình nền dân chủ Indonesia. Dư luận quan tâm quá trình bổ nhiệm thẩm phán Tòa án hiến pháp, việc phân định thẩm quyền giữa Tòa án hiến pháp và những cơ quan khác và cách thức giải quyết vấn đề của Tòa án hiến pháp.

Giữa năm 2011, Hội nghị Hiệp thương Nhân dân sửa đổi Luật Tổ chức Tòa án hiến pháp 2003, những điều sửa đổi bao gồm thay đổi việc tổ chức hội đồng đạo đức, bổ sung điều kiện và kinh nghiệm cần thiết để được bổ nhiệm làm thẩm phán, giảm nhiệm kỳ chánh án và phó chánh án xuống hai năm rưỡi từ ba năm và tăng tuổi nghỉ hưu bắt buộc lên 70 từ 67. Jimly Asshidiqie, chánh án Tòa án hiến pháp đầu tiên, chỉ trích việc thay đổi tổ chức hội đồng đạo đức là "tầm phào".

Tháng 10 năm 2013, để cải thiện tiêu chuẩn bổ nhiệm làm thẩm phán sau khi Chánh án đương thời Akil Mochtar bị bắt, Tổng thống Susilo Bambang Yudhoyono ban hành sắc lệnh thay luật tên là *Peraturan Pemerintah Pengganti Undang-undang* hay *Perppu,* quy định điều kiện chọn thẩm phán mới, theo sắc lệnh Thẩm phán Tòa án hiến pháp không thể có quan hệ với chính đảng trong ít nhất bảy năm và phải do ủy ban bổ nhiệm độc lập kiểm tra, ngoài ra ủy ban đạo đức thường vụ phải thành lập để giám sát hoạt động của tòa, vào ngày 19 tháng 12 năm 2013 Quốc hội phê chuẩn *Perppu*.

Nhiệm vụ và quyền hạn
---------------------

Tòa án hiến pháp có cùng địa vị pháp lý như Tòa án tối cao, quyền hành ấn định trong Điều 24C Hiến pháp bao gồm kiểm hiến pháp luật, xét xử tranh chấp quyền hạn, giải tán chính đảng, xét xử tố tụng bầu cử, và phải phán quyết về yêu cầu miễn chức Tổng thống.

Thẩm quyền xét xử tranh chấp bầu cử ban đầu hạn chế xuống chỉ với cuộc tuyển cử, nhưng từ năm 2009 định nghĩa mở rộng mà bao gồm bầu cử địa phương. Đến hiện tại, hầu hết tố tụng ở tòa xoay quanh vấn đề kiểm hiến, kết quả bầu cử tranh chấp và tranh chấp quyền hạn, Tòa án tối cao tiếp tục hành sử quyền kiểm hiến không chính thức.

Một vấn đề nghiêm trọng của tòa, như phần khác của hệ thống pháp luật, là việc thi hành phán quyết, khả năng thi hành của hệ thống tòa án thường khá yếu, vài năm trở lại công chức địa phương, trong vài trường hợp, từ chối thi hành phán quyết Tòa án hiến pháp.

Tổ chức
-------

### Chánh án

Chánh án Tòa án hiến pháp do Tòa án hiến pháp bầu ra trong số thẩm phán.

### Phó chánh án

Phó chánh án Tòa án hiến pháp là thẩm phán cao cấp thứ hai, do Tòa án hiến pháp bầu ra trong số thẩm phán như Chánh án.

### Thẩm phán

Hiến pháp Indonesia quy định rằng Tòa án hiến pháp phải có sáu thẩm phán. Hội đồng Đại diện Nhân dân, tổng thống và Tòa án tối cao có quyền bổ nhiệm ba thẩm phán với nhiệm kỳ năm năm.

Sau khi Patrialis Akbar bị miễn nhiệm vào tháng 1 năm 2017 và Saldi Isra bổ nhiệm thay thế vào tháng 4, Tòa án hiến pháp bao gồm:

* Arief Hidayat (Chánh án)
* Anwar Usman (Phó chánh án)
* Enny Nurbaningsih
* Aswanto
* Wahiduddin Adams
* I Dewa Gede Palguna
* Suhartoyo
* Manhan Sitompul
* Saldi Isra

Quá trình bổ nhiệm thẩm phán thường gây tranh cãi. Ví dụ: giữa tháng 8 năm 2013, Tổng thống Susilo Bambang Yodhoyono bổ nhiệm Patrialis Akbar để thay thể thẩm phán Achmad Sodiki đã nghỉ hưu và bổ nhiệm lại nguyên thẩm phán Maria Indrati, việc bổ nhiệm bị nhóm nhà hoạt động pháp lý kiện thắng ở Tòa án hành chính Jakarta vào tháng 12 năm 2013, nhưng kháng cáo của Yudhoyono thay mặt Akbar cùng Indrati cuối cùng thành công.

#### Cựu thẩm phán

Cựu thẩm phán bao gồm:

* Ahmad Fadlil Sumadi
* Akil Mochtar (cựu chánh án)
* Hamdan Zoelva (cựu Phó chánh án)
* Muhammad Alim
* Patrialis Akbar
* Maria Farida Indrati

### Tổng thư ký

Tổng thư ký Tòa án hiến pháp (*Sekretaris Jenderal*) là công chức đảm nhiệm quản lý kỹ thuật tòa, đến tháng 9 năm 2019 chức vụ do M. Guntur Hamzah giữ, Tổng thư ký lãnh đạo:

* Phòng quy hoạch giám sát (*Biro Perencanaan dan Pengawasan*)
* Phòng tài chính tựu nghiệp (*Biro Keuangan dan Kepegawaian*)
* Phòng quan hệ công chúng và lễ nghi (*Biro Hubungan Masyarakat dan Protokol*)
* Phòng tổng vụ (*Biro Umum*)
* Trung tâm nghiên cứu và phân tích tố tụng, quản lý kỹ thuật thông tấn và thông tin (*Pusat Penelitian dan Pengkajian Perkara, Pengelolaan Teknologi Informasi dan Komunikasi*)
* Trung tâm giáo dục Pancasila và hiến pháp (*Pusat Pendidikan Pancasila dan Konstitusi*)

### Thư ký tòa

Thư ký Tòa án hiến pháp (*Panitera*) đảm nhiệm quản lý tư pháp, giám sát hai Thư ký tòa sơ cấp, Thư ký I giúp đỡ việc kiểm hiến, xét xử tranh chấp quyền hạn và tranh chấp bầu cử Quốc hội, Tổng thống, Thư ký II giúp đỡ việc miễn chức, giải tán chính đảng và xét xử tranh chấp bầu cử địa phương.

Xem thêm
--------

* Hiến pháp
* Chủ nghĩa lập hiến
* Tư pháp
* Pháp trị
* Y pháp trị quốc
* Tòa án tối cao Indonesia

Tham khảo
---------

* Denny Indrayana (2008) *Indonesian Constitutional Reform 1999-2002: An Evaluation of Constitution-Making in Transition*, Kompas Book Publishing, Jakarta ISBN 978-979-709-394-5
* Jimly Asshiddiqie (2009), "The Constitutional Law of Indonesia: A Comprehensive Overview", Thompson Sweet & Maxwell Asia, Singapore.

### Chú thích

1. ↑  Denny Indrayana (2008), pp. 241, 266
2. ↑  Constitutional Court Website: History of The Constitution Court accessed ngày 17 tháng 5 năm 2009
3. ↑  Prodita Sabarini and Ina Parlina, 'Constitutional Court: Independence of the last resort', *The Jakarta Post*, ngày 3 tháng 5 năm 2013.
4. ↑  'Constitutional Court's power to be limited Lưu trữ 2016-10-17 tại Wayback Machine', *The Jakarta Globe*, ngày 15 tháng 6 năm 2011. Dicky Christanto, 'House passes amendments to Constitutional Court law', *The Jakarta Post*, ngày 22 tháng 6 năm 2011
5. ↑  Haeril Halim and Ina Parlina, 'House endorses SBY's MK reform plan', *The Jakarta Post*, ngày 20 tháng 12 năm 2013.
6. ↑  Jimly Asshiddiqie, The Constitutional Law of Indonesia: A Comprehensive Overview, Thompson Sweet & Maxwell Asia (2009).
7. ↑  Palmer, Wayne; Missbach, Antje (2018). "Judicial Discretion and the Minimum Statutory Sentence for Migrant Smuggling through Indonesia". *Asian Journal of Law and Society* (bằng tiếng Anh): 1–19. doi:10.1017/als.2018.7. ISSN 2052-9015.
8. ↑  See International Crisis Group, Indonesia: Defying the State Lưu trữ 2012-09-02 tại Wayback Machine, Update Briefing, Asia Briefing No 138, ngày 30 tháng 8 năm 2012.
9. ↑  Ina Parlina and Margareth S Aritonang, 'House begins selection of new Constitutional Court justice', *The Jakarta Post*, ngày 28 tháng 2 năm 2013.
10. ↑  Ina Parlina, Jokowi appoints PDI-P cadre as new justice. Jakarta Post, ngày 7 tháng 1 năm 2015. Truy cập ngày 25 tháng 10 năm 2016.
11. ↑  Yustinus Paat and Eko Prasetyo, Patrialis Akbar Dismissed From Constitutional Court. Jakarta Globe, ngày 28 tháng 1 năm 2017. Truy cập ngày 2 tháng 2 năm 2017.
12. 1 2  "Saldi Isra hopes to bring change as youngest constitutional court justice". *The Jakarta Post*. ngày 11 tháng 3 năm 2017.
13. ↑  Biographical details of the judges are at the official website of the Court.
14. ↑  Ina Parlina, 'Administrative court strips Patralis of MK seat', *The Jakarta Post*, ngày 24 tháng 12 năm 2013.
15. ↑  Simon Butt, The Constitutional Court and Democracy in Indonesia, pg. 41. Leiden: Brill Publishers, 2015. ISBN 9789004250598
16. ↑  Prodita Sabarini and Ina Parlina, 'Profiles of new Constitutional Court justices', *The Jakarta Post*, ngày 3 tháng 5 năm 2013.
17. ↑  "Struktur Organisasi". *The Constitutional Court*. Truy cập ngày 2 tháng 10 năm 2019.