**Ngôn ngữ tại Phần Lan** bao gồm hai ngôn ngữ chính thức (tiếng Phần Lan và tiếng Thụy Điển) cùng với một vài ngôn ngữ thiểu số như tiếng Sami, tiếng Di-gan, tiếng Karelia và ngôn ngữ ký hiệu Phần Lan.

Tại Phần Lan, cư dân có quyền khai báo tiếng mẹ đẻ của mình cách tự do trên Hệ thống dữ liệu về dân cư.

Tiếng Phần Lan
--------------

Bản đồ các khu tự quản của Phần Lan, được ký hiệu như sau:  chỉ nói tiếng Phần Lan  nói cả tiếng Thụy Điển và tiếng Phần Lan, trong đó tiếng Phần Lan là ngôn ngữ đa số  nói cả tiếng Thụy Điển và tiếng Phần Lan, trong đó tiếng Thụy Điển là ngôn ngữ đa số  chỉ nói tiếng Thụy Điển  nói cả tiếng Sami và tiếng Phần Lan, trong đó tiếng Sami là ngôn ngữ thiểu số
Bài chi tiết: Tiếng Phần Lan
Phần lớn dân số Phần Lan nói tiếng Phần Lan, với tỷ trọng người dùng ngôn ngữ này trong tổng dân số là 85,7% (2022). Đây là một ngôn ngữ thuộc ngữ chi Phần Lan, có mối tương quan mật thiết với tiếng Estonia và ít mật thiết hơn với tiếng Sami.

Tiếng Thụy Điển
---------------

Bài chi tiết: Tiếng Thụy Điển Phần Lan và Phương ngôn Åland
Tỷ trọng người Phần Lan sử dụng tiếng Thụy Điển làm ngôn ngữ chính trong tổng dân số Phần Lan vào năm 2022 là 5.2% (92,4% ở vùng tự trị Åland), thấp hơn so với đầu thế kỷ 20 (14%). Vào năm 2012, 44% dân số Phần Lan với ngôn ngữ chính, được khai báo trên Hệ thống thông tin dân cư, không phải là tiếng Thụy Điển có thể sử dụng ngôn ngữ này trong giao tiếp hằng ngày. Tiếng Thụy Điển là ngôn ngữ hành chính của Phần Lan từ cuối thế kỷ 19 trở về trước. Hiện nay nó là một trong số hai ngôn ngữ chính thức của Phần Lan, với vị thế ngang bằng với tiếng Phần Lan trong hầu hết các văn bản luật. Mặc dù vậy ngôn ngữ chính được sử dụng trong các cơ quan nhà nước là tiếng Phần Lan. Trong các trường học, hai môn tiếng Phần Lan và tiếng Thụy Điển là bắt buộc đối với tất cả học sinh ngoại trừ các em có tiếng mẹ đẻ là một ngôn ngữ thứ ba. Các ứng viên thi tuyển vào vị trí công chức yêu cầu nhân sự trình độ đại học bắt buộc phải có chứng chỉ ngôn ngữ.

Các cộng đồng người Phần Lan nói tiếng Thụy Điển lớn nhất thuộc bốn thành phố Helsinki, Espoo, Porvoo và Vaasa, nơi tiếng Thụy Điển là ngôn ngữ thiểu số. Hiện nay, tại thành phố Helsinki có đến 5.5% cư dân dùng tiếng Thụy Điển làm tiếng mẹ đẻ và 18,3% cư dân dùng ngôn ngữ thứ ba làm tiếng mẹ đẻ.

Phương ngữ Thụy Điển được sử dụng tại vùng Phần Lan lục địa được gọi là tiếng Thụy Điển Phần Lan. Nền văn học tiếng Thụy Điển Phần Lan là rất phong phú, với các nhà văn, nhà thơ lớn như Tove Jansson, Johan Ludvig Runeberg, Edith Södergran và Zacharias Topelius. Riêng ông Johan Ludvig Runeberg được mệnh danh là nhà thơ lớn của dân tộc Phần Lan, tác giả bản quốc ca mang tên "Vårt land" mà về sau được dịch sang tiếng Phần Lan.

Trong công tác hoạch định chính sách ngôn ngữ tại Phần Lan, nhà khoa học Christoffer Taxell đã phát biểu một nghịch lý mang tên ông, cho rằng các giải pháp đơn ngữ góp phần quan trọng trong việc hiện thực hóa nền song ngữ hữu hiệu, trong khi đó các giải pháp đa ngữ rốt cuộc lại hình thành một nền đơn ngữ. Quan điểm này được đưa ra dựa trên quan sát của ông về sự phụ thuộc của tiếng Thụy Điển đối với ngôn ngữ đa số là tiếng Phần Lan tại nhiều môi trường (chẳng hạn như trường học) vì một số nguyên nhân thực tế và nguyên nhân xã hội, bất kể các ưu điểm của hiện tượng học tập ngôn ngữ qua lại giữa các cá nhân.

Tiếng Anh
---------

Phần lớn người dân Phần Lan dùng tiếng Anh làm ngôn ngữ thứ hai của mình. Số liệu chính thức của năm 2012 cho thấy có ít nhất 70% người dân Phần Lan có thể nói tiếng Anh. Nó là ngôn ngữ mẹ đẻ của khoảng 0.5% dân cư Phần Lan.

Tiếng Sami
----------

Ngữ chi Sami là một nhóm các ngôn ngữ có mối tương quan với nhau và được dùng rải rác tại vùng Lapland. Các ngôn ngữ này có mối liên hệ xa với tiếng Phần Lan. Trong ngữ chi Sami, chỉ có ba ngôn ngữ được sử dụng tại Phần Lan: tiếng Sami Bắc, tiếng Sami Inari và tiếng Sami Skolt, với tổng số người dùng những ngôn ngữ này làm tiếng mẹ đẻ là 2.035 người.

Tiếng Di-gan
------------

Ngôn ngữ của người Di-gan Phần Lan còn được gọi là tiếng Kalo Phần Lan. Ngôn ngữ này được sử dụng tại Phần Lan từ gần 450 năm trở lại đây và chịu ảnh hưởng đáng kể từ các ngôn ngữ khác tại Phần Lan (chẳng hạn như tiếng Phần Lan). Trong số 13.000 người Kaale, chỉ có khoảng 30% trong số đó có thể nói thành thạo và thông hiểu tốt ngôn ngữ này. Số người nói tiếng Kalo Phần Lan sụt giảm đáng kể sau Chiến tranh thế giới thứ hai. Phần lớn người Kalo Phần Lan dùng tiếng Phần Lan hoặc tiếng Thụy Điển trong đời sống hằng ngày.

Các khu tự quản có thể tổ chức một chương trình giáo dục bằng tiếng Kalo Phần Lan nếu tại khu tự quản ấy có đủ số trẻ em người Kaale để thành lập một nhóm trẻ. Tuy nhiên, một trong những thách thức mà khu tự quản gặp phải đó là vấn đề khan hiếm giáo viên tiếng Kalo Phần Lan. Theo Hiến pháp Phần Lan, người Kaale có quyền nói ngôn ngữ và thực hành văn hóa của dân tộc mình. Theo ước tính, số lượng người nói tiếng Di-gan đã giảm 40% trong vòng 50 năm trở lại đây.

Tiếng Karelia
-------------

Trước Chiến tranh thế giới thứ hai, tiếng Karelia được dùng tại vùng Karelia Biên giới (tiếng Phần Lan: *Raja-Karjala*)—nằm ở bờ Đông Bắc của hồ Ladoga. Sau Chiến tranh, người Karelia tản cư ở khắp mọi miền nước Phần Lan. Vào năm 2001, Hội Ngôn ngữ Karelia ước tính có khoảng từ 11.000 đến 12.000 cư dân Phần Lan thông hiểu được tiếng Karelia, phần lớn trong số đó là người cao tuổi. Số liệu ước tính mới cho rằng có gần 5.000 cư dân Phần Lan dùng tiếng Karelia làm ngôn ngữ thứ nhất trong tổng số 30.000 người dùng được tiếng Karelia.

Nguyên Tổng thống Cộng hòa Tarja Halonen đã ban hành một quy định nhằm công nhận tiếng Karelia vào năm 2009—phù hợp với Hiến chương Châu Âu về ngôn ngữ vùng miền và tiếng dân tộc thiểu số.

Chú thích
---------

1. ↑  Người Di-gan thường được gọi là người Kaale ở nước này

Tham khảo
---------

1. ↑  *La langue française dans le monde 2014* [*Tiếng Pháp trên thế giới, năm 2014*] (PDF) (bằng tiếng Pháp). Nathan. 2014. tr. 13–19. ISBN 978-2-09-882654-0. Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 12 tháng 4 năm 2015. Truy cập ngày 5 tháng 4 năm 2015.
2. ↑  "Kielelliset oikeudet" [Quyền về ngôn ngữ] (PDF). *Bộ Tư pháp Phần Lan* (bằng tiếng Phần Lan). Truy cập ngày 3 tháng 11 năm 2021.
3. 1 2 3 4  "Number of foreign-language speakers grew by nearly 38,000 persons" [Số người nói ngoại ngữ tăng gần 38.000 người] (bằng tiếng Anh). Tổng cục Thống kê Phần Lan. 2022. Truy cập ngày 12 tháng 9 năm 2023.
4. 1 2  Europeans and their languages, situationen 2012 Lưu trữ 2016-01-06 tại Wayback Machine, tr. 21
5. ↑  Valkonen, Eero (2020). "En- eller tvåspråkiga lösningar? : diskursanalys om användning av begreppet "den taxellska paradoxen" i Vasabladets debattinlägg 2013–2018" [Giải pháp đơn ngữ hay song ngữ? : bài phân tích diễn ngôn về việc sử dụng thuật ngữ "nghịch lý Taxell" trong các bài tranh luận của báo Vasabladet 2013–2018]. *Viện Đại học Jyväskylä* (bằng tiếng Thụy Điển).
6. ↑  "Taxell om sin paradox" [Quan điểm của Taxell về nghịch lý của mình]. *svenska.yle.fi* (bằng tiếng Thụy Điển). Truy cập ngày 17 tháng 5 năm 2022.
7. ↑  "Europeans and their languages" [Người dân châu Âu và ngôn ngữ của họ]. *Văn phòng Xuất bản phẩm của Liên minh châu Âu*. Thăm dò Eurobarometer ấn phẩm đặc biệt số 386 (bằng tiếng Anh). tháng 6 năm 2012. tr. 21. Truy cập ngày 27 tháng 8 năm 2021.
8. ↑  "Romanikieli on vaarassa kadota" [Tiếng Romani có nguy cơ biến mất] (bằng tiếng Phần Lan). YLE. Truy cập ngày 2 tháng 12 năm 2022.
9. ↑  "Muut kielet" [Những ngôn ngữ khác] (bằng tiếng Phần Lan). Ministry of Justice. Truy cập ngày 2 tháng 12 năm 2022.
10. ↑  "Etusivu Kielitieto Kielet Karjala".
11. ↑  "Change in the regulation by the president of Finland about European Charter for Regional or Minority Languages, 68/2009 27.11.2009" [Sửa đổi trong Quy định của Tổng thống Cộng hòa về Hiến chương Châu Âu về ngôn ngữ vùng miền và tiếng dân tộc thiểu số, 68/2009 27.11.2009]. *finlex.fi* (bằng tiếng Phần Lan). Truy cập ngày 3 tháng 11 năm 2023.

Liên kết ngoài
--------------

* Hình ảnh và phương tiện truyền tải về **Ngôn ngữ tại Phần Lan** trong Wikimedia Commons.

| * x
* t
* s
Chủ đề Phần Lan  |
| --- |
| Lịch sử | 
* Tiền sử
* Phần Lan thuộc Thụy Điển
* Chiến tranh Dùi cui
* Đại chiến Bắc Âu
	+ Phần Lan trong Đại chiến Bắc Âu
* Chiến tranh Phần Lan
* Đại công quốc Phần Lan
* Thời kỳ vàng son của nghệ thuật Phần Lan
* Tuyên ngôn độc lập
* Nội chiến
* Phần Lan trong Chiến tranh thế giới thứ hai
	+ Chiến tranh Mùa đông
	+ Chiến tranh Tiếp diễn
	+ Chiến tranh Lapland
* Phần Lan hóa
* Lịch sử nước Phần Lan độc lập
* Lịch sử quân sự

 |
| Địa lý | 

|  |
| --- |
| 
* Ao hồ
* Các thành phố
* Đảo
* Địa chất
* Điểm cực trị
* Hệ động thực vật hoang dã
* Khu tự quản
* Khu vực đô thị
	+ Helsinki
	+ Tampere
	+ Turku
	+ Oulu
	+ Jyväskylä
* Sông ngòi
* Tỉnh (cũ)
* Vùng
	+ Åland
* Vườn quốc gia

 |

 |
| Chính trị | 

|  |
| --- |
| 
* Bầu cử
* Các đảng phái chính trị
* Chính phủ
* Hệ thống tư pháp
* Hiến pháp
* Luật pháp
* Phân cấp hành chính
* Quân đội
	+ NATO
* Quan hệ ngoại giao
* Quốc hội
* Quyền con người
	+ LGBT
* Thực thi pháp luật
* Thủ tướng
* Tổng thống

 |

 |
| Kinh tế | 

|  |
| --- |
| 
* Chính sách thu nhập quốc gia
* Công nghiệp
* Doanh nghiệp nhà nước
* Du lịch
* Đóng tàu
* Giao thông
* Năng lượng
* Ngân hàng trung ương
* Nông nghiệp
* Sở giao dịch chứng khoán
* Startup
* Thuế
* Viễn thông

 |

 |
| Xã hội | 

|  |
| --- |
| 
* Biến đổi khí hậu
* Giáo dục
* Hệ thống phúc lợi xã hội
* Ngôn ngữ
	+ tiếng Phần Lan
	+ tiếng Thuỵ Điển
* Người Phần Lan
* Nhân khẩu học
* Tội phạm
* Tôn giáo
* Y tế

 |
| Văn hóa | 
* Âm nhạc
* Ẩm thực
* Biểu tượng quốc gia
* Di sản thế giới
* Điện ảnh
* Kiến trúc
* Ngày Độc Lập
* Ngày nghỉ lễ
* Quốc ca
* Quốc huy
* Quốc kỳ
* Thần thoại
* Thể thao
* Truyền thông
* Văn hoá dân gian
* Văn học
	+ Bộ sử thi *Kalevala*
* Xông hơi

 |

 |
| 
* Thể loại

 |

| * x
* t
* s
Phần Lan Ngôn ngữ tại Phần Lan |
| --- |
| Ngôn ngữ chính thức | 
* Phần Lan
* Thụy Điển

 |
| Ngôn ngữ thiểu số | 
* Karelia
* Romani
	+ Kale Phần Lan
* Sami
	+ Bắc Sami
	+ Inari
	+ Skolt
* Tatar
	+ Tatar Mishar

 |
| Ngôn ngữ ký hiệu | 
* Ngôn ngữ ký hiệu Phần Lan
* Ngôn ngữ ký hiệu Phần Lan-Thụy Điển

 |