**Gabriel José García Márquez** (6 tháng 3 năm 1928 – 17 tháng 4 năm 2014) là một nhà văn người Colombia. Ông còn là nhà báo và là một nhà hoạt động chính trị. Nổi tiếng với các tiểu thuyết *Tình yêu thời thổ tả*, *Mùa thu của vị trưởng lão* (*El otoño del patriarca*), *Tướng quân giữa mê hồn trận* (*El general en su laberinto*) và hơn cả là *Trăm năm cô đơn* (*Cien años de soledad*), García Márquez là một đại diện tiêu biểu của nền văn học Mỹ Latinh. Tên tuổi của ông gắn liền với chủ nghĩa hiện thực huyền ảo. García Márquez được trao Giải Nobel Văn học năm 1982.

Đặc biệt, trong năm tài khóa 2015 – 2016, Ngân hàng Trung ương Colombia (BRC) phát hành tờ hiện kim mệnh giá 50.000 Peso Colombia (COP), tương đương 17,43 USD có in hình ảnh nhà văn Gabriel José García Márquez. Tờ hiện kim mới phát hành có gam màu tím sáng chủ đạo, với 2 hình ảnh của Gabriel José García Márquez cùng xuất hiện trên một mặt đồng tiền, gồm chân dung bao trùm rìa bên phải; ở chính giữa là cảnh đứng thẳng cố giơ tay bắt đàn bướm phía trên thể hiện chủ nghĩa hiện thực huyền ảo mà Gabriel José García Márquez là đại diện tiêu biểu trong văn học"

Tiểu sử
-------

Gabriel José García Márquez sinh tại Aracataca, một thị trấn bên bờ biển Caribê, thuộc miền Bắc Colombia, trong một gia đình trung lưu 16 người con mà ông là con cả. Cha của Marquez là Gabriel Eligio Garcia, một nhân viên điện tín đào hoa có nhiều con ngoài giá thú cả trước và sau khi kết hôn. Mẹ của Marquez là bà Luisa Marquez. Gabriel García Márquez lớn lên, những năm tháng đầu tiên trong một đại gia đình, ông ngoại là Nicolas Marquez, một cựu đại tá theo phái tự do từng chiến đấu trong cuộc Chiến tranh Một ngàn ngày, bà ngoại là Tranquilina, cùng nhiều bác, dì...

Sau thời gian tuổi thơ, ông cùng cha mẹ chuyển đến Sucre, nơi cha của ông có một hiệu thuốc và hành nghề chữa bệnh bằng liệu pháp vi lượng đồng căn. Năm 1936, Marquez được bố mẹ gửi đến Barranquilla và Zipaquirá học phổ thông. Tới năm 1947, García Márquez tới Bogota, thủ đô của Colombia theo học tại Đại học Quốc gia Colombia và bắt đầu tham gia viết báo cho tờ *El Espectador* và bắt đầu những tác phẩm văn học đầu tiên gồm 10 truyện ngắn nổi tiếng. Năm 1948, ông tham cùng các sinh viên thủ đô tham gia biểu tình phản đối vụ ám sát Jorge Eliecer Gaitan, một chính khách tiến bộ, ứng cử viên tổng thống Colombia.

Sau khi học được năm học kỳ, García Márquez quyết định bỏ học rồi chuyển về Barranquilla thực sự bước vào nghề báo và viết tiểu quyết đầu tay *La hojarasca* (Bão lá). Ông cũng tham gia vào "Nhóm Barranquilla", một nhóm gồm các nhà báo xuất sắc và, thông qua họ, García Márquez bắt đầu tiếp xúc với các tác giả về sau có ảnh hưởng mạnh mẽ tới ông: Franz Kafka, James Joyce, đặc biệt là William Faulkner, Virginia Woolf và Ernest Hemingway.

Năm 1954, Mutis, một người bạn, thuyết phục García Márquez trở lại Bogota tiếp tục làm báo và ông đã có một số phóng sự nổi tiếng. Năm 1955, García Márquez đến Thụy Sĩ làm đặc phái viên của tờ *El Espectador*. Sau đó ông tới Ý tham gia học tại Trung tâm thực nghiệm điện ảnh rồi sang Paris, nơi García Márquez nhận được tin tờ *El Espectador* bị đình bản và nhận được vé máy bay về nước. Nhưng García Márquez quyết định ở lại Paris và sống trong điều kiện vật chất rất khó khăn. Trong thời gian này ông viết cuốn tiểu thuyết *La mala hora* (Giờ xấu), đồng thời tách từ cuốn này viết nên *El coronel no tiene quien le escriba* (Ngài đại tá chờ thư). Cùng với người bạn thân Plinio Apuleyo Mendoza, García Márquez tới một loạt các nước xã hội chủ nghĩa ở Đông Âu và viết nhiều thiên phóng sự về các quốc gia này.

Năm 1958, sau hai tháng ở London, García Márquez quyết định trở về châu Mỹ vì cảm thấy "những điều huyền thoại đang bị nguội lạnh"[*cần dẫn nguồn*] trong tâm trí. Ban đầu ông ở tại Caracas, thủ đô Venezuela, và làm cho báo *Momentos* cùng Plinio Apuleyo Mendoza. Chứng kiến vụ đảo chính chống nhà cầm quyền độc tài Perez Jimenez, García Márquez bắt đầu có ý định viết về các chế độ chuyên chế ở Mỹ Latinh. Trong một lần về thăm Barranquilla, García Márquez cưới Mercedes Barcha, người ông đã yêu từ trước khi sang châu Âu, sau đó họ có hai con trai: Rodrigo sinh năm 1959 và Gonzalo sinh năm 1960. Cũng ở Caracas, ông viết tập truyện ngắn *Los funerales de la Mamá Grande* (Đám tang bà mẹ vĩ đại).

Năm 1960, ngay sau khi Cách mạng Cuba thành công, García Márquez tới quốc gia này làm phóng viên cho hãng thông tấn Prensa Latina và làm bạn với Fidel Castro. Năm 1961, ông tới New York với tư cách phóng viên thường trú của hãng Prensa Latina của Cuba. Sau đó ông quyết định tới cư trú ở México và bắt đầu với điện ảnh bằng việc viết kịch bản phim. Trong khoảng thời gian từ 1961 tới 1965, với văn học, García Márquez không sáng tác một dòng nào, hậu quả của "tâm lý thất bại" với các tác phẩm trước đây.

Từ đầu năm 1965, García Márquez bắt đầu viết tác phẩm quan trọng nhất của mình: *Cien años de soledad* (Trăm năm cô đơn). Sau 18 tháng đóng cửa miệt mài viết, khi tác phẩm hoàn thành cũng là lúc tình trạng tài chính gia đình đặc biệt khó khăn. Để có tiền gửi bản thảo cho nhà xuất bản Nam Mỹ ở Argentina, García Márquez đã phải bán nốt những vật dụng giá trị trong nhà. Năm 1967, *Trăm năm cô đơn* được xuất bản và ngay lập tức giành được thành công lớn, được cả giới phê bình và độc giả mến mộ. Sau đó García Márquez tách từ *Trăm năm cô đơn* một sự kiện và viết thành tiểu thuyết ngắn *La increíble y triste historia de la cándida Eréndira y de su abuela desalmada* (Truyện buồn không thể tin được của Erendira và người bà bất lương).

Từ năm 1974, García Márquez sống ở México, Cuba, thành phố Cartagena của Colombia và Paris, tham gia các hoạt động chính trị với tư cách một nhà văn nổi tiếng. Năm 1975 ông viết *El otoño del patriarca* (Mùa thu của vị trưởng lão) và năm 1981 cho ra đời *Crónica de una muerte anunciada* (Ký sự về một cái chết được báo trước). Cũng năm 1981, ông bị chính phủ bảo thủ Colombia vu cáo là đã bí mật cung cấp tài chính cho phong trào du kích cánh tả M-19, García Márquez phải sang sống lưu vong tại Mexico trong tình trạng thường xuyên bị đe dọa ám sát.

Năm 1982, Viện hàn lâm Thụy Điển trao Giải Nobel Văn học cho García Márquez. Trước đó ông cũng được chính phủ Pháp tặng huân chương Bắc đẩu bội tinh. Năm 1985, García Márquez xuất bản cuốn tiểu thuyết lớn tiếp theo của ông, Tình yêu thời thổ tả, lấy cảm hứng chính từ mối tình của cha mẹ ông. Năm 1986, García Márquez vận động thành lập Quỹ Điện ảnh mới của Mỹ Latinh và trực tiếp thành lập Trường điện ảnh San Antonio de los Banos ở Cuba, nơi hàng năm ông tới giảng dạy một khóa ngắn về viết kịch bản.

Năm 1989, García Márquez viết *El general en su laberinto* (Tướng quân giữa mê hồn trận), tiểu thuyết lịch sử về Simon Bolivar, một người đấu tranh giải phóng các nước Mỹ Latinh. Năm 1992, ông viết *Doce cuentos peregrinos* (Mười hai truyện phiêu dạt), một tập truyện ngắn dựa trên các sự kiện báo chí. Năm 1994, ông cho xuất bản tiểu thuyết *Del amor y otros demonios* (Tình yêu và những con quỷ khác), lấy bối cảnh là thành phố Cartagena và tình yêu giữa một thầy tu 30 tuổi và con chiên là một đứa trẻ mới 12 tuổi.

Cuối năm 1995, một nhóm bắt cóc đã thực hiện vụ bắt cóc Juan Carlos Gaviria, em trai cựu tổng thống với điều kiện là García Márquez phải lên làm tổng thống. Năm 1996, García Márquez hoàn thành cuốn *Noticia de un secuestro* (Tin tức một vụ bắt cóc), một thiên phóng sự được tiểu thuyết hóa về vụ những kẻ buôn lậu ma túy bắt cóc mười người, trong đó có tám nhà báo.

Năm 2002, mặc dù sức khỏe yếu, García Márquez đã hoàn thành cuốn hồi ký đầu tiên *Vivir para contarla* (Sống để kể lại) về 30 năm đầu của đời mình, trước khi tới châu Âu lần thứ nhất. Tháng 10 năm 2004, García Márquez xuất bản cuốn *Memoria de mis putas tristes* (Hồi ức về những cô gái điếm buồn của tôi).

García Márquez qua đời ở tuổi 87 vào ngày 17 tháng 4 năm 2014 tại Thành phố México, México nơi ông đã sống hơn 30 năm.

Tác phẩm
--------

Mặc dù là một trong những tác giả nước ngoài nổi tiếng và có nhiều đầu sách được dịch ra tiếng Việt, không một tác phẩm nào của Gabriel García Márquez được mua bản quyền hợp pháp để xuất bản. 

| Năm | Tác phẩm | Bản dịch tiếng Việt |
| --- | --- | --- |
| 1954 | *La Hojarasca* | Bão lá, Bão lá úa |
| 1961 | *El coronel no tiene quien le escriba* | Ngài đại tá chờ thư, Không có thư cho ngài đại tá |
| 1962 | *Los funerales de la Mamá Grande* | Đám tang bà mẹ vĩ đại |
| 1962 | *Ojos de perro azul* | Đôi mắt chó xanh |
| 1962 | *La mala hora* | Giờ xấu |
| 1967 | *Cien años de soledad* | Trăm năm cô đơn |
| 1970 | *Relato de un náufrago* | Nhật ký người chìm tàu |
| 1975 | *El otoño del patriarca* | Mùa thu của vị trưởng lão |
| 1978 | *La increíble y triste historia de la cándida Eréndira y de su abuela desalmada*  | Truyện buồn không thể tin được của Erendira và người bà bất lương |
| 1981 | *Crónica de una muerte anunciada* | Ký sự về một cái chết được báo trước |
| 1985 | *El amor en los tiempos del cólera* | Tình yêu thời thổ tả |
| 1989 | *El general en su laberinto* | Tướng quân giữa mê hồn trận |
| 1992 | *Doce cuentos peregrinos* | Mười hai truyện phiêu dạt |
| 1994 | *Del amor y otros demonios* | Tình yêu và những con quỷ khác |
| 1996 | *Noticia de un secuestro* | Tin tức về một vụ bắt cóc |
| 2002 | *Vivir para contarla* | Sống để kể lại |
| 2004 | *Memoria de mis putas tristes* | Hồi ức về những cô gái điếm buồn của tôi |

Chú thích
---------

1. ↑  "Tác giả "Trăm năm cô đơn" được in chân dung trên tiền giấy".
2. ↑  Todd Leopold (ngày 17 tháng 4 năm 2014). "Gabriel Garcia Marquez, Nobel Prize-winning author, dies at 87". *CNN*. Truy cập ngày 18 tháng 4 năm 2014.
3. ↑  "Author Gabriel Garcia Marquez dies". *BBC*. ngày 17 tháng 4 năm 2014. Truy cập ngày 18 tháng 4 năm 2014.

Tham khảo
---------

* *Sống và kể lại* - Nhà xuất bản TP.Hồ Chí Minh

Liên kết ngoài
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikiquote có sưu tập danh ngôn về: 
***Gabriel García Márquez***  |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về ***Gabriel García Márquez***. |

* Ghostwriting Gabo [Memoir Piece] by David Unger at Guernica Magazine Lưu trữ 2007-12-13 tại Wayback Machine
* García Márquez, Gabriel trên DMOZ
* Garcia Marquez tại The Modern Word Lưu trữ 2007-03-08 tại Wayback Machine
* Oprah makes latest book club pick
* Documentary 52': Gabriel Garcia Marquez
* The world according Garcia Marquez [in spanish] by Piedad Bonnet - Icono Editorial Lưu trữ 2008-02-10 tại Wayback Machine

| * x
* t
* s
Tác phẩm của Gabriel García Márquez |
| --- |
| Tiểu thuyết | 
* Giờ xấu
* Trăm năm cô đơn
* Mùa thu của vị trưởng lão
* Ký sự về một cái chết được báo trước
* Tình yêu thời thổ tả
* Tướng quân giữa mê hồn trận
* Tình yêu và những con quỷ khác

 |
| Truyện ngắn | 
* Bão lá
* Ngài đại tá chờ thư
* Đám tang bà mẹ vĩ đại
* Truyện buồn không thể tin được của Erendira và người bà bất lương
* Mười hai truyện phiêu dạt
* Cụ già có đôi cánh khổng lồ
* For The Sake of A Country Within Reach Of The Children
* Hồi ức về những cô gái điếm buồn của tôi

 |
| Ký sự - Phóng sự | 
* Nhật ký người chìm tàu
* Chi Lê - Cuộc đảo chính và bàn tay bọn Mỹ
* Tin tức về một vụ bắt cóc
* Sống để kể lại

 |

| * x
* t
* s
Người đoạt giải Nobel Văn học |
| --- |
| 1901 – 1925 | 
* 1901 Sully Prudhomme
* 1902 Theodor Mommsen
* 1903 Bjørnstjerne Bjørnson
* 1904 Frédéric Mistral / José Echegaray
* 1905 Henryk Sienkiewicz
* 1906 Giosuè Carducci
* 1907 Rudyard Kipling
* 1908 Rudolf Eucken
* 1909 Selma Lagerlöf
* 1910 Paul Heyse
* 1911 Maurice Maeterlinck
* 1912 Gerhart Hauptmann
* 1913 Rabindranath Tagore
* 1914
* 1915 Romain Rolland
* 1916 Verner von Heidenstam
* 1917 Karl Gjellerup / Henrik Pontoppidan
* 1918
* 1919 Carl Spitteler
* 1920 Knut Hamsun
* 1921 Anatole France
* 1922 Jacinto Benavente
* 1923 W. B. Yeats
* 1924 Władysław Reymont
* 1925 George Bernard Shaw

 |
| 1926 – 1950 | 
* 1926 Grazia Deledda
* 1927 Henri Bergson
* 1928 Sigrid Undset
* 1929 Thomas Mann
* 1930 Sinclair Lewis
* 1931 Erik Axel Karlfeldt
* 1932 John Galsworthy
* 1933 Ivan Bunin
* 1934 Luigi Pirandello
* 1935
* 1936 Eugene O'Neill
* 1937 Roger Martin du Gard
* 1938 Pearl S. Buck
* 1939 Frans Eemil Sillanpää
* 1940
* 1941
* 1942
* 1943
* 1944 Johannes V. Jensen
* 1945 Gabriela Mistral
* 1946 Hermann Hesse
* 1947 André Gide
* 1948 T. S. Eliot
* 1949 William Faulkner
* 1950 Bertrand Russell

 |
| 1951 – 1975 | 
* 1951 Pär Lagerkvist
* 1952 François Mauriac
* 1953 Winston Churchill
* 1954 Ernest Hemingway
* 1955 Halldór Laxness
* 1956 Juan Ramón Jiménez
* 1957 Albert Camus
* 1958 Boris Pasternak
* 1959 Salvatore Quasimodo
* 1960 Saint-John Perse
* 1961 Ivo Andrić
* 1962 John Steinbeck
* 1963 Giorgos Seferis
* 1964 *Jean-Paul Sartre (từ chối)*
* 1965 Mikhail Sholokhov
* 1966 Shmuel Yosef Agnon / Nelly Sachs
* 1967 Miguel Ángel Asturias
* 1968 Yasunari Kawabata
* 1969 Samuel Beckett
* 1970 Aleksandr Solzhenitsyn
* 1971 Pablo Neruda
* 1972 Heinrich Böll
* 1973 Patrick White
* 1974 Eyvind Johnson / Harry Martinson
* 1975 Eugenio Montale

 |
| 1976 – 2000 | 
* 1976 Saul Bellow
* 1977 Vicente Aleixandre
* 1978 Isaac Bashevis Singer
* 1979 Odysseas Elytis
* 1980 Czesław Miłosz
* 1981 Elias Canetti
* 1982 Gabriel García Márquez
* 1983 William Golding
* 1984 Jaroslav Seifert
* 1985 Claude Simon
* 1986 Wole Soyinka
* 1987 Joseph Brodsky
* 1988 Naguib Mahfouz
* 1989 Camilo José Cela
* 1990 Octavio Paz
* 1991 Nadine Gordimer
* 1992 Derek Walcott
* 1993 Toni Morrison
* 1994 Kenzaburō Ōe
* 1995 Seamus Heaney
* 1996 Wisława Szymborska
* 1997 Dario Fo
* 1998 José Saramago
* 1999 Günter Grass
* 2000 Cao Hành Kiện

 |
| 2001 – nay | 
* 2001 V. S. Naipaul
* 2002 Imre Kertész
* 2003 J. M. Coetzee
* 2004 Elfriede Jelinek
* 2005 Harold Pinter
* 2006 Orhan Pamuk
* 2007 Doris Lessing
* 2008 J. M. G. Le Clézio
* 2009 Herta Müller
* 2010 Mario Vargas Llosa
* 2011 Tomas Tranströmer
* 2012 Mạc Ngôn
* 2013 Alice Munro
* 2014 Patrick Modiano
* 2015 Svetlana Alexandrovna Alexievich
* 2016 Bob Dylan
* 2017 Kazuo Ishiguro
* 2018 Olga Tokarczuk
* 2019 Peter Handke
* 2020 Louise Glück
* 2021 Abdulrazak Gurnah
* 2022 Annie Ernaux
* 2023 Jon Fosse

 |