recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Monique Marie Eugene Baudot** (30 tháng 4 năm 1946 - 27 tháng 9 năm 2021), gọi tắt **Monique Baudot**, là một người vợ chính thức của cựu hoàng đế Bảo Đại ở Pháp. Hai người có hôn thú nhưng không có con.

Thân thế
--------

Monique Baudot sinh ngày 30 tháng 4 năm 1946, tại Pont-à-Mousson (thuộc quận Nancy, tỉnh Meurthe-et-Moselle, Pháp). Theo báo chí Pháp, bà từng làm tùy viên báo chí làm việc tại Phòng Báo chí của Tòa Đại sứ Cộng hòa Congo (nay là Cộng hòa Dân chủ Congo) tại Paris và gặp cựu hoàng Bảo Đại lần đầu tiên vào năm 1969. Theo lời kể của bà Baudot, thì bấy giờ: *"...tôi đang làm Lãnh sự danh dự của nước Cộng hòa Zair, Trung Phi, thì tôi nghe nói cựu hoàng An Nam đang sống độc thân trong cơn túng bấn, gần như bị bỏ rơi"*. Tuy nhiên, theo hồi ức của các chính khách từng tiếp xúc với cựu hoàng Bảo Đại trong giai đoạn này, ví dụ như tướng Trần Văn Đôn, thì lại cho biết Monique Baudot chỉ là một cô hầu phòng ở Cao ốc 29 Fresnel (Paris) và khi cô biết được có một "ông vua lưu vong" bệnh tật không người lo, cô đến giúp đỡ và trở thành người thân cận nhất của cựu hoàng.

Mặc dù có khá nhiều mâu thuẫn trong việc nhận định, nhưng các nguồn thông tin đều thừa nhận bà Monique Baudot giữ vai trò một người bạn, thư ký riêng, quản gia hay một người phục vụ của cựu hoàng Bảo Đại trong suốt mấy thập niên cuối đời. Khoảng năm 1971, Cựu hoàng và Baudot bắt đầu sống với nhau tại Paris. Tuy nhiên, hai người chỉ chính thức kết hôn ngày 18 tháng 1 năm 1982 tại quận 16, Paris, ngay trước chuyến đi sang Hoa Kỳ của Bảo Đại. Sau khi cưới, với tư cách là vợ chính thức của cựu hoàng, bà tự nhận là **Hoàng phi Vĩnh Thụy**.

Bà có mâu thuẫn với những người con của Bảo Đại. Do đó, trong thời gian cuối đời, Bảo Đại bị các con của mình cô lập. Tuy bị các con của Bảo Đại ghẻ lạnh nhưng hoàng nam Bảo Ân cũng công nhận bà cũng chăm sóc cho Bảo Đại nhiều năm trời, chịu nhiều khổ cực.

Theo truyền thông Pháp, bà Monique Marie Eugene Baudot qua đời vào ngày 27/09/2021, hưởng thọ 75 tuổi. Tang lễ của bà được tổ chức vào ngày 14/10/2021 tại nhà nguyện Sainte-Bernadette d'Auteuil ở thủ đô Paris.

Danh hiệu
---------

Năm 1997, Bảo Đại qua đời, bà tự xưng tước vị là **Thái Phương hoàng hậu** (泰芳皇后).

Chú thích
---------

1. ↑  "Exclusive and exceptional meeting with an Empress for People and Gotha in the Plaza Athenee, Paris". *The official website of the Imperial NGUYEN Dynasty worldwide*. Truy cập ngày 2 tháng 2 năm 2020. line feed character trong `|tiêu đề=` tại ký tự số 39 (trợ giúp)

Tham khảo
---------

* Emperor Bảo Đại and Princess Vĩnh Thụy visit Thiên-Lý Bửu-Tòa Cao Dai Temple *Dec. 2, 1982 at San Martin, California*
* Princess Vĩnh Thụy Interview *English*
* Emperor Bảo Đại and Princess Vĩnh Thụy meet supporters in France French
Công viên khoa học Research Triangle tại North Carolina, Hoa Kỳ
**Công viên khoa học** là một khu đất được thiết kế và sử dụng để hỗ trợ các doanh nghiệp ở những lĩnh vực công nghệ cao, khoa học hoặc nghiên cứu. Các công viên khoa học góp phần vào sự phát triển kinh tế quốc gia, kích thích việc thành lập những công ty công nghệ cao, thu hút vốn đầu tư nước ngoài và đẩy mạnh xuất khẩu. Các công viên khoa học có ở khắp nơi trên thế giới, nhưng chúng chủ yếu tồn tại ở những nước phát triển. Chỉ riêng ở Bắc Mỹ đã có hơn 140 công viên khoa học. Việc thành lập và phát triển công viên khoa học là mục tiêu của nhiều nước đề ra.

Tham khảo
---------

1. ↑  Caves, R. W. (2004). *Encyclopedia of the City*. Routledge. tr. 584. ISBN 9780415252256.
2. ↑  "TP HCM sẽ có công viên khoa học". *Báo Người Lao Động Online*. 13 tháng 11 năm 2020. Truy cập ngày 6 tháng 5 năm 2022.

Liên kết ngoài
--------------

* Hiệp hội Công viên Khoa học Vương quốc Anh
* Hiệp hội Công viên Khoa học Quốc tế
**Joan-Enric Vives i Sicília**, (sinh ngày 24 tháng 7 năm 1949) là Giám mục hiện tại của Urgell, một giáo phận Công giáo, và đồng Vương công Andorra. Ông giữ cấp bậc tổng giám mục và quốc vương.

Đời sống cá nhân
----------------

Vives i Sicília sinh năm 1949 tại Barcelona, là con trai thứ ba của Francesc Vives i Pons và Cornèlia Sicília Ibáñez, những người bán lẻ nhỏ. Ông vào Chủng viện năm 1965 và học ngành Nhân văn, Triết học và Thần học. Năm 1974, Vives được thụ phong linh mục tại giáo xứ quê hương Santa Maria del Taulat de Barcelona. Cha Vives i Sicília sau đó được đề cử làm Giám mục phụ tá của Barcelona (và Giám mục hiệu tòa Nona) vào năm 1993, và được tấn phong giám mục, trở thành thành viên của Hội đồng Giám mục Tây Ban Nha. Giáo hoàng John Paul II đã đề cử ông làm Giám mục phó của Urgell năm 2001. Khi người tiền nhiệm Joan Martí Alanis nghỉ hưu vào năm 2003, ông đã kế vị ông với tư cách là Giám mục Urgell vào ngày 12 tháng 5 năm 2003, và do đó là Đồng thân vương của Andorra tại Công quốc Andorra nằm trên đỉnh núi Pyrenees. Vào ngày 10 tháng 7 năm 2003, ông đã thực hiện Lời thề hiến pháp với tư cách là đồng thân vương mới của Andorra tại "Casa de la Vall", Andorra la Vella. Vives i Sicília sau đó được ban chức danh Tổng giám mục như một danh hiệu của cá nhân bởi Giáo hoàng Benedict XVI vào tháng 3 năm 2010 (Giáo phận do ông cai quản không phải là một tổng giáo phận).

Chú thích
---------

1. ↑  "Rinuncie e Nomine — Elevazione alla Dignità Arcivescovile Ad Personam del Vescovo di Urgell (Spagna) e Coprincipe di Andorra" (bằng tiếng Ý). Holy See Press Office. 19 tháng 3 năm 2010. Truy cập ngày 20 tháng 3 năm 2010.[*liên kết hỏng*]

| * x
* t
* s
Quân chủ đương nhiệm |
| --- |
| Châu Phi | 
* Eswatini Mswati III
* Lesotho Letsie III
* Maroc Mohammed VI

 |
| Châu Mỹ | 
* Antigua và Barbuda Bahamas Belize Canada Grenada Jamaica Saint Kitts và Nevis Saint Lucia Saint Vincent và Grenadines Charles III

 |
| Châu Á | 
* Bahrain Hamad bin Isa
* Bhutan Jigme Khesar Namgyel Wangchuck
* Brunei Hassanal Bolkiah
* Campuchia Norodom Sihamoni
* Nhật Bản Naruhito
* Jordan Abdullah II
* Kuwait Mishal
* Malaysia Abdullah
* Oman Haitham bin Tariq
* Qatar Tamim bin Hamad
* Ả Rập Xê Út Salman
* Thái Lan Rama X
* Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất Mohammed bin Zayed

 |
| Châu Âu | 
* Andorra Vives Sicília và Emmanuel Macron
* Bỉ Philippe
* Đan Mạch Margrethe II
* Liechtenstein Hans-Adam II
	+ Nhiếp chính: Alois
* Luxembourg Henri
* Monaco Albert II
* Hà Lan Willem-Alexander
* Na Uy Harald V
* Tây Ban Nha Felipe VI
* Thụy Điển Carl XVI Gustaf
* Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland Charles III
* Thành Vatican Phanxicô

 |
| Châu Đại Dương | 
* Úc New Zealand Papua New Guinea Quần đảo Solomon Tuvalu Charles III
* Tonga Tupou VI

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Tiêu đề chuẩn Sửa dữ liệu tại Wikidata | 
* SUDOC: 150538790
* VIAF: 190893633
* WorldCat Identities: viaf-190893633

 |
**Lipase lưỡi** (lingual lipase) là một enzyme tiêu hóa thuộc họ triacylglycerol lipase, EC 3.1.1.3. Enzyme này sử dụng bộ ba xúc tác gồm aspartate, histidine và serine để thủy phân triglyceride chuỗi vừa và dài. Lipase lưỡi, như tên gọi, được tuyến dưới lưỡi và tuyến mang tai tiết ra trong khoang miệng cùng với nước bọt để xúc tác phản ứng tiêu hóa lipid đầu tiên. Nhờ một số đặc điểm độc nhất của lipase lưỡi, cụ thể là khả năng hoạt động không cần sự hỗ trợ của muối mật và pH hoạt động tối đa thấp (4.5-5.4) nên hoạt động của lipase lưỡi kéo dài đến tận khoang dạ dày. Enzyme này được điều khiển bởi hệ thần kinh tự chủ.

Lipase lưỡi chịu trách nhiệm cho 30% chất béo được thủy phân trong 20 phút đầu tiên thức ăn được ăn.

Lipase lưỡi và lipase dạ dày là hai lipase acid. Loại lipase còn lại - lipase tụy - là lipase kiềm. Lipase acid có đóng góp ít hơn vào quá trình tiêu hóa lipid vì chỉ có thể cắt một acid béo khỏi mỗi phân tử chất béo (tức chỉ có thể tạo diglyceride).

Tham khảo
---------

1. 1 2  Cleghorn GJ, Shepherd RW (1989). *Cystic fibrosis: nutritional and intestinal disorders*. Boca Raton: CRC Press. ISBN 978-0-8493-6954-4.
2. ↑  Chandrashekar J, Hoon MA, Ryba NJ, Zuker CS (tháng 11 năm 2006). "The receptors and cells for mammalian taste". *Nature*. **444** (7117): 288–94. doi:10.1038/nature05401. PMID 17108952.
**Shmuel Agmon** (2 tháng 2 năm 1922, Tel Aviv, Palestine Ủy trị) là một nhà toán học người Israel. Ông được biết đến với những đóng góp vào giải tích toán học và các phương trình đạo hàm riêng.

Cuộc đời
--------

### Học vấn

Năm 1940, Agmon bắt đầu học toán tại Đại học Hebrew của Jerusalem. Ông gia nhập Lữ đoàn Do Thái của Quân đội Anh trước khi tốt nghiệp và phục vụ bốn năm ở Síp, Ý và Bỉ trong Đệ nhị thế chiến.

Sau khi giải ngũ, Agmon hoàn thành bằng đại học và thạc sĩ tại Đại học Hebrew và sau đó sang Pháp để học cao hơn. Năm 1949, ông nhận bằng tiến sĩ từ Đại học Paris-Sorbonne dưới sự hướng dẫn của Szolem Mandelbrojt, nhà toán học người Ba Lan-Pháp với luận án *"Sur les series de Dirichlet"* (Về các chuỗi Dirichlet).

Sự nghiệp
---------

Trong khoảng thời gian từ 1950 đến 1952, ông làm giảng viên thỉnh giảng tại Đại học Rice và sau đó trở lại Jerusalem. Ông được bổ nhiệm làm giáo sư chính thức tại Đại học Hebrew vào năm 1959.

Lĩnh vực nghiên cứu chủ yếu của ông là giải tích và các phương trình đạo hàm riêng.

Giải thưởng
-----------

Shmuel Agmon đã nhận được nhiều giải thưởng danh giá. Trong đó bao gồm:

* Giải thưởng Israel (1991)

* Giải thưởng EMET (2007)
* Giải thưởng Weizmann
* Giải thưởng Rothschild

Ông cũng là thành viên của Hội Toán học Hoa Kỳ từ năm 2012.

Xem thêm
--------

* Bất đẳng thức Agmon

Nguồn tham khảo
---------------

1. ↑  "Emet Prize Laureates: Prof. Shmuel Agmon". *Emet Prize for Science, Art and Culture*. Retrieved 24 February 2019.
2. ↑  Kean, Melissa (Fall 2018). "Rice's First Israeli Professor: Shmuel Agmon" (PDF). *Branches*. **14**: 3.
3. ↑  "Shmuel Agmon - The Mathematics Genealogy Project". *www.mathgenealogy.org*. Truy cập ngày 26 tháng 8 năm 2023.
4. ↑  Xem chi tiết tại Agmon, Sh. (1982). *Lectures on exponential decay of solutions of second-order elliptic equations: bounds on eigenfunctions of* N*-body Schrödinger operators*. Mathematical Notes. Vol. 29. Princeton, NJ: Princeton University Press. ISBN 978-0-691-08318-6.
5. ↑  "List of Israel Prize recipients" (in Hebrew). Archived from the original on 4 June 2009.
6. ↑  "Prof. Shmuel Agmon". *Emet Prize for Science, Art and Culture*. Archived from the original on 14 April 2013. Retrieved 17 September2011.
7. ↑  "List of Fellows of the American Mathematical Society". *American Mathematical Society*. Retrieved 3 November 2012.
Những vùng nạn đói ở Liên Xô.
**Nạn đói ở Liên Xô 1932-33** ảnh hưởng những khu vực sản xuất ngũ cốc chính ở Liên Xô, dẫn tới cái chết của cả triệu người ở các vùng này và sự thiếu thốn thực phẩm nghiêm trọng diễn ra ở nhiều nơi tại Liên Xô. Những vùng này bao gồm Ukraina, Bắc Kavkaz, vùng Volga và Kazakhstan, miền Nam Urals, và Đông Siberia. Một phần của nạn đói này xảy ra ở Cộng hòa Ukraina được gọi là *Holodomor* hay "cái chết tập thể vì nạn đói."

Quá trình
---------

Chương trình tập thể hóa nông nghiệp vội vã của chính phủ Liên Xô được xem là một trong những nguyên nhân gây ra nạn đói, bởi vì nó gây hỗn loạn ở nông thôn. Việc trưng thu tài sản của nông dân để gom vào các hợp tác xã khiến người nông dân đua nhau bán và giết ngựa vì sợ là nó sẽ bị trưng thu, và nông dân kiềm chế làm việc ruộng đồng. Chính quyền đổ tội khích động quần chúng cho các kulak (nông dân giàu có) và các nông dân trong hợp tác xã, buộc tội họ là phá hoại. Các nhà cầm quyền đã mong đợi việc sản xuất nông nghiệp sẽ gia tăng do kết quả của việc tập thể hóa nông nghiệp, bởi vì nền nông nghiệp tập thể hóa sẽ cho phép áp dụng các công nghệ nông nghiệp hiện đại như máy cày, bón phân đồng loạt... nhưng thực tế đã đi chệch hướng so với dự định của họ.

Những người khác lập luận rằng nạn đói là kết quả của những tai họa thiên nhiên (bao gồm trận hạn hán lịch sử năm 1932), trong khi một số người cho là câu trả lời nằm ở giữa 2 thái cực trên (một phần do thiên tai, một phần do chính sách nông nghiệp sai). Năm 1932, Ukraine có lượng mưa lớn bất thường (gấp 2-3 lần mức bình thường), dẫn đến cây trồng bị nhiễm nấm ký sinh nghiêm trọng, đặc biệt là bệnh gỉ sắt. Dịch bệnh cây trồng đã làm sụt giảm mạnh năng suất cây lương thực, khiến hàng triệu tấn lương thực bị mất tại Ucraina trong năm 1932

Năm 1933, chính phủ Liên Xô thực hiện cứu trợ rộng rãi mặc dù không đủ, hạt giống và thức ăn gia súc, và gửi đi hơn 20.000 công nhân công nghiệp, tất cả các thành viên Đảng Cộng sản, huy động họ tham gia việc đồng áng. Bất chấp những điều kiện tự nhiên khủng khiếp, vụ thu hoạch rất thành công vào năm 1933 đã chấm dứt nạn đói ở hầu hết các khu vực.

Liên kết ngoài
--------------

* Stalins millionenfacher Hungermord an den Bauern, Welt, 08.01.11

Chú thích
---------

1. ↑  Engerman, David. *Modernization from the Other Shore* (Google Books).
2. ↑  "Famine on the South Siberia". *Human Science*. RU: NSC. tr. 15.
3. ↑  "Demographic aftermath of the famine in Kazakhstan". *Weekly*. RU: Demoscope. 1 tháng 1 năm 2003.
4. ↑  "Ukrainian Famine". *Soviet exhibit*. Ibiblio public library and digital archive. Truy cập ngày 21 tháng 4 năm 2011.
5. ↑  Mark B. Tauger. "Natural Disaster and Human Actions in the Soviet Famine of 1931-1933" (PDF). Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 24 tháng 8 năm 2012. Truy cập ngày 27 tháng 1 năm 2013. Chú thích journal cần `|journal=` (trợ giúp)
6. ↑  Carla Thorson. "The Soviet Famine of 1931-33: Politically Motivated or Ecological Disaster?". Bản gốc lưu trữ ngày 21 tháng 5 năm 2003. Truy cập ngày 27 tháng 1 năm 2013.
7. 1 2
Đối với các định nghĩa khác, xem Á thần.
**Nhân thần** (chữ Hán: 人神) là những vị thần có nguồn gốc là con người, được sùng bái trong nhiều nền văn hóa khắp thế giới. Các nhân thần khi còn sống thường là những người có công lao to lớn với dân với nước, sau khi chết họ được phong làm thần cai quản các vùng đất và được dân chúng lập đền thờ trong các đền thờ. Một số nơi trên thế giới, nhân thần thậm chí là những người còn sống và họ được tôn kính như một vị thần thật sự.

Việt Nam
--------

### Tứ phủ

Khái niệm nhân thần và thiên thần được đề cập đến trong tứ phủ, trong đó nhân thần là những ngừoi sau khi chết được trở thành thần. Còn thiên thần là những vị thần không phải là người, mà có nguồn gốc từ nhà trời.

### Nhân thần và Nhiên thần

Bài chi tiết: Tín ngưỡng dân gian Việt Nam.

### Thần thành hoàng

Bài chi tiết: Thành hoàng

Thành hoàng là những vị nhân thần cai quản và quyết định họa phúc của một làng. Những người được thờ thường là những người có tên tuổi và địa vị, có công lao đối với làng đó, sau khi chết đi được vua chúa phong làm thần cai quản vùng đất đó. Nhà văn Sơn Nam cho biết bởi đây là dạng viên chức được vua ủy quyền trừu tượng, trong rất nhiều trường hợp, không phải là con người lịch sử bằng xương bằng thịt. Do vậy, đa phần không có tượng mà chỉ thờ một chữ "thần" (神).

Thành hoàng (Trung Quốc)
------------------------

Thành hoàng (城隍) là những danh nhân hoặc những người có công với đất nước, phần lớn họ là những quan lại công bằng, lương thiện, có lòng vị tha sau khi chết đi được phong làm thần. Vì thành hoàng là một chức vụ chứ không phải là danh hiệu, nên mỗi tín đồ có thể tôn sùng một thành hoàng khác nhau. Ban đầu các thành hoàng được coi là nhiên thần vì họ được thần thánh hóa từ các thành trì, nhưng sau này lại được coi là nhân thần như cách hiểu hiện tại.

Hitogami (Nhật Bản)
-------------------

Trong tín ngưỡng dân gian và thần đạo Nhật Bản, các nhân thần được gọi là **Hitogami** (**Nhật**: 人 (ひと)神 (がみ)(nhân thần), ***Hitogami***?) là những con người được tôn thờ như một vị thần sau khi chết đi, thậm chí là khi vẫn còn sống. Còn được gọi là Ikigami (生 (いき)神 (がみ)(Sinh thần), *Ikigami*?) hay Arahitogami (現 (あら)人神) (ひとがみ)(Hiện nhân thần), *Arahitogami*?), đặc biệt khi vị thần là người còn sống.

Việc phong thần cho con người sau khi chết là một cách để chôn cất di sản của những người đã chết trong mối hận thù. Trong suốt lịch sử Nhật Bản, hệ thống tín ngưỡng Hitogami và Ujigami (氏 (うじ)神 (がみ)(Thị thần), *Ujigami*?) đã tương tác với nhau. Ví dụ về hệ thống tín ngưỡng hitogami có thể thấy trong việc thần thánh hóa các anh hùng như thần chiến tranh Hachiman (八幡 (はちまん)神 (しん)(Bát Phiên thần), *Hachiman*?) và thần tri thức Tenjin (天 (てん)神 (じん)(Thiên thần), *Tenjin*?).

Chú thích
---------

1. ↑  "Nhân thần và Thiên thần trong tứ phủ".
2. ↑  "zhwiki: 城隍".
3. ↑  "字通, ブリタニカ国際大百科事典 小項目事典,世界大百科事典 第２版,普及版. "人神(ひとがみ)とは？ 意味や使い方". コトバンク (in Japanese)".
4. ↑  "Hitogami | Japanese religion | Britannica". www.britannica.com".
Nhất đẳng Công, Cố Luân Ngạch phò Cảnh Thọ
**Cảnh Thọ** (chữ Hán: 景寿; 1829 - 1889), Phú Sát thị, là một quan viên của nhà Thanh trong lịch sử Trung Quốc, đồng thời là 1 trong 8 vị Cố mệnh Bát đại thần của Hàm Phong Đế.

Cuộc đời
--------

**Cảnh Thọ** được sinh ra vào năm Đạo Quang thứ 9 (1829), trong gia tộc **Sa Tế Phú Sát thị** (富察氏) danh giá, thuộc Mãn Châu Tương Hoàng kỳ. Ông là con trai thứ tư của Nhất đẳng Thành Gia Nghị Dũng công, Công bộ Thượng thư Bác Khải Đồ (博啓圖). Thuận tiện nhắc đến, Bác Khải Đồ là con trai của Huệ Luân (惠倫), mà vị Huệ Luân này là con trai thứ hai của Minh Thụy - con trai thứ hai của Phó Văn (傅文). Suy ra thì ông là huyền tôn của Phó Văn, mà Phó Văn là con trai thứ tư của Sát Cáp Nhĩ Tổng quản Lý Vinh Bảo, tức là em trai của Hiếu Hiền Thuần Hoàng hậu, qua đó ta có thể thấy được xuất thân cao quý của ông, cũng là điều kiện để ông được chọn làm Ngạch phò sau này. Năm Đạo Quang thứ 24 (1844), ông được cho vào Thượng thư phòng đọc sách. Sang năm sau (1845), ông hôn thú với con gái thứ sáu của Đạo Quang Đế, tức Cố Luân Thọ Ân Công chúa, từ đó ông trở thành Cố Luân Ngạch phò. Sau ông lại được tập tước Nhất đẳng Thành Gia Nghị Dũng công (诚嘉毅勇公).

Năm Hàm Phong thứ 4 (1854), ông thăng làm Mông Cổ Đô thống (蒙古都統). Sang năm sau (1855), thăng Ngự tiền đại thần (御前大臣), ban dùng Tím cương rồi thụ chức Lĩnh Thị vệ Nội đại thần. Năm thứ 10 (1860), tháng 8, ông hộ giá Hàm Phong Đế chạy trốn sang Nhiệt Hà. Năm thứ 11 (1861), tháng 7, ông cùng Di Thân vương Tái Viên, Trịnh Thân vương Đoan Hoa và 5 người khác chịu cố mệnh từ Hàm Phong Đế, tạo nên nhóm Cố mệnh Bát đại thần. Sau đó Từ An Thái hậu, Từ Hi Thái hậu cùng Cung Thân vương Dịch Hân phát động Tân Dậu chính biến (辛酉政變), ông bị cách chức, nhưng tước vị và phẩm cấp Ngạch phò vẫn được giữ lại. Năm Đồng Trị nguyên niên (1862), tháng 2, nhậm Mông Cổ Đô thống (蒙古都統). Tháng 3 cùng năm nhậm Ngự tiền đại thần (御前大臣). Năm thứ 3 (1863), tháng 10, nhậm Lĩnh thị vệ Nội đại thần. Năm thứ 13 (1874), tháng 12, nhận lệnh quản lý sự vụ Thần cơ doanh (神机营).

Năm Quang Tự thứ 15 (1889), tháng 6, ông qua đời, thọ 61 tuổi, được ban thụy **Đoan Cần** (端勤).

Gia quyến
---------

* Chính thất: Cố Luân Thọ Ân Công chúa, con gái thứ sáu của Đạo Quang Đế.

### Hậu duệ

#### Con trai

1. Chí Đoan (志端), năm 1870 hôn thú với Vinh Thọ Cố Luân Công chúa - con gái nuôi của Từ Hi Thái hậu.
2. Chí Quân (志钧).
3. Chí Huân (志勳). Có con gái gả làm Đích Phu nhân của Thuần vương phủ Phụng ân Trấn quốc công Phổ Khôn.

#### Con gái

1. Đích Phúc tấn của Duệ Kính Thân vương Khôi Bân.
2. Đích Phúc tấn của Trang Cung Thân vương Tái Công.
3. Đích Phúc tấn của Trịnh Khác Thân vương Khải Thái.
4. Đích Phu nhân của Thuần vương phủ Phụng ân Trấn quốc công Tái Khôi.

Xem thêm
--------

* Quý tộc nhà Thanh
* Ngạch phò
* Hiếu Hiền Thuần Hoàng hậu
* Cố mệnh Bát đại thần

Tham khảo
---------

* Hội đồng biên soạn nhà Thanh (1985). *Thanh thực lục*. Trung Hoa thư cục. ISBN 9787101056266.
* Triệu Nhĩ Tốn (1998). *Thanh sử cảo*. Trung Hoa thư cục. ISBN 9787101007503.
* Mã Văn Đại (1998). *Ái Tân Giác La Tông phổ*. Nhà xuất bản Học Uyển. ISBN 9787507713428.
**Souliath Saka** (sinh 20 tháng 12 năm 1991) là một vận động viên chạy nước rút người Bénin chuyên về 200 và 400 mét.

Tại Giải vô địch thiếu niên châu Phi năm 2007, cô đã giành được huy chương đồng ở nội dung 200 mét và huy chương bạc ở nội dung 400 mét. Cô đã lọt vào bán kết tại Giải vô địch châu Phi 2008 (200 m)  Giải vô địch châu Phi 2012 (cả 200 m và 400 m), và Giải vô địch châu Phi 2018 (200 m). Cô cũng đã tham dự cuộc thi Jeux de la Francophonie năm 2005 (400 m) và Jeux de la Francophonie 2009 (200 m)  mà không lọt vào trận chung kết.

Trong cuộc tiếp sức 4 x 100 mét, cô đã hoàn thành thứ tư tại Jeux de la Francophonie năm 2009, thứ năm tại Giải vô địch châu Phi 2012  và thi đấu mà không kết thúc tại Jeux de la Francophonie 2017.

Trong cuộc tiếp sức 4 x 400 mét, cô đã về đích thành thứ năm tại Jeux de la Francophonie năm 2005, [*cần dẫn nguồn*] thứ năm tại Jeux de la Francophonie năm 2009,

Thời gian tốt nhất cá nhân của cô là 24,63 giây trong 200 mét, đạt được vào tháng 6 năm 2018 tại Blois; và 54,76 giây trong 400 mét, đạt được vào tháng 7 năm 2018 tại Albi.

Tham khảo
---------

1. 1 2 3  Souliath Saka tại IAAF
2. ↑  Results (Archived)
3. ↑  "Results" (PDF). Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 5 tháng 8 năm 2017. Truy cập ngày 8 tháng 8 năm 2012.
4. ↑  Results
5. 1 2 3  Results
6. ↑  "Full results" (PDF). Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 8 tháng 6 năm 2019. Truy cập ngày 22 tháng 5 năm 2021.
**Varkey Vithayathil C.SS.R.** (1927–2011) là một Hồng y người Ấn Độ của Giáo hội Công giáo Rôma. Ông nguyên là Đại Tổng Giám mục Tòa Ernakulam-Angamaly của Giáo hội Công giáo Syro-Malabars. Ông cũng từng đảm nhiệm vị trí Chủ tịch hội đồng Giáo hội Maronites-Malabars và Chủ tịch Hội đồng Các giám mục Công giáo của Ấn Độ (C.B.C.I). Trên cương vị hồng y, ông cũng từng tham dự Mật nghị Hồng y 2005.

Tiểu sử
-------

Hồng y Vithayathil sinh ngày 29 tháng 5 năm 1927 tại Parur, Ấn Độ. Sau quá trình tu học dài hạn tại các chủng viện, ngày 12 tháng 6 năm 1954, khi 27 tuổi, Phó tế Vitahyathil được truyền chức linh mục, là linh mục Dòng Chúa Cứu Thế. Giám mục chủ sự nghi thức truyền chức là Thomas Pothacamury (Pothakamuri), Tổng Giám mục Tổng giáo phận Bangalore.

Với hơn 40 năm kinh nghiệm trong sứ vụ linh mục, ngày 11 tháng 11 năm 1996, ông được chọn là Tổng giám mục Hiệu tòa Achrida, chức Giám mục Tông Tòa Tòa Ernakulam, của Giáo hội Công giáo Syro-Malabar, thuộc đất nước Ấn Độ. Tân Tổng giám mục đã được tấn phong sau đó vào ngày 6 tháng 1 năm 1997. Chủ phong cho vị tân chức là Giáo hoàng Gioan Phaolô II. Hai vị phụ phong gồm có Tổng giám mục Giovanni Battista Re, Tổng Thư kí Thánh bộ Giám mục, Thành viên Văn phòng Phủ Quốc vụ khanh Tòa Thánh và Tổng giám mục Miroslav Stefan Marusyn, Tổng Thư kí Thánh bộ Công giáo Đông Phương. Tân giám mục chọn cho mình khẩu hiệu *Obedience and peace*. Cũng từ ngày 11 tháng 11 năm 1996 cho đến khi qua đời, ông là Chủ tịch Hội đồng Giáo hội Syro-Malabars. Không lâu sau đó, ngày 17 tháng 4 năm 1997, Tòa Thánh chuyển tước danh cho ông là Tổng giám mục hiệu tòa Antinoë.

Sau vài năm với chức danh Giám quản, ngày 23 tháng 12 năm 1999, Tòa Thánh chính thức bổ nhiệm ông làm Đại Tổng giám mục Tòa Ernakulam của Giáo hội Công giáo Syro-Malabars. Một năm sau khi được thăng, ngày 21 tháng 2 năm 2001, Giáo hoàng Gioan Phaolô II cử hành Công nghị Hồng y, qua đó thăng Đại Tổng giám mục Vithayathil lên tước vị Hồng y Đẳng Linh mục Nhà thờ San Bernardo alle Terme.

Ông là một hồng y cử tri trong mật nghị hồng y 2005, chọn Giáo hoàng Biển Đức XVI. Từ ngày 19 tháng 2 năm 2008 đến ngày 1 tháng 3 năm 2010, ông còn đảm nhiệm vị trí Chủ tịch Hội đồng Các giám mục Công giáo của Ấn Độ (C.B.C.I). Ngày 1 tháng 4 năm 2011, Hồng y Vithayathil qua đời, thọ 84 tuổi.

Tham khảo
---------

1. 1 2 3 4 5 6 7  Varkey Cardinal Vithayathil, C.SS.R. † - Deceased - Major Archbishop of - Ernakulam-Angamaly (Syro-Malabar), India - Cardinal-Priest of San Bernardo alle Terme
2. 1 2 3 4  Syro-Malabar Major Archdiocese of Ernakulam–Angamalym
**Cẩu tích** hay **lông cu li** (danh pháp hai phần: ***Cibotium barometz***) là một loài dương xỉ mộc trong họ Dương xỉ vỏ trai (Dicksoniaceae) mà chúng ta vẫn quen gọi là họ Cẩu tích.

Tên gọi cẩu tích là từ Hán-Việt, có nghĩa là xương sống con chó do hình thù giống như xương sống chó. Cẩu tích là loài bản địa từ Trung Quốc cho tới phía tây bán đảo Mã Lai. Khi mọc thẳng cây chỉ cao tới 1 m, nhưng nó thường mọc bò, tạo thành các cụm cây trên các sườn đồi tại các khu rừng thưa và tại các khu vực có dấu chân người. Các lá lược dài tới 3 m. Các ổ túi bào tử mọc ở rìa các lá chét con.

Cẩu tích được sử dụng trong y học cổ truyền Trung Hoa và Đông Nam Á. Mặc dù từng có sự phân bố khá rộng, nhưng cẩu tích đã bị thu hái tích cực tại Đông Nam Á dẫn tới sự suy giảm về lượng quần thể và số lượng cây trong mỗi quần thể. Người ta cho rằng nó là cây cừu trong truyền thuyết thời Trung cổ.

Cẩu tích là một trong số ít các loài dương xỉ mộc mà Carl Linnaeus ban đầu đã đặt trong họ Polypodiaceae trong cuốn *Species Plantarum* của ông.

Các tên gọi khác
----------------

Cây cẩu tích còn có tên là xương sống chó. Ngoài ra do có lớp lông vàng bọc ngoài nên nó còn được gọi là kim mao cẩu tích, cây lông khỉ. Đây là vị thuốc chuyên trị đau lưng, gân xương nhức mỏi.

Hình ảnh
--------

* 
* 
*

Chú thích
---------

1. 1 2 3  Mark F. Large & John E. Braggins (2004). *Tree Ferns [ILLUSTRATED]*. Portland, Oregon: Timber Press, Incorporated. tr. 360. ISBN 978-0881926309.Quản lý CS1: sử dụng tham số tác giả (liên kết)

Liên kết ngoài
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Wikispecies** có thông tin sinh học về **Cẩu tích** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về ***Cẩu tích***. |
**Đoàn Vĩnh Bình** (Tiếng Trung: 段永平; Bính âm: Duàn Yǒngpíng; sinh năm 1961) là một doanh nhân người Mỹ gốc Hoa. Là người sáng lập của cả hai công ty là Subor Electronics Industry Corporation (cựu CEO) và BBK Electronics Group (cựu chủ tịch).

Nghề nghiệp
-----------

Năm 1989, ông gia nhập vào một tập đoàn tại Trung Sơn và trở thành CEO. Trong vòng chưa đầy 6 năm, ông lập nên một đế chế kinh doanh và tạo ra một thương hiệu rất nổi tiếng trong cộng đồng Trung Quốc: Subor (Xiao Ba Wang; Tiếng Trung: 小霸王). Năm 1995, ông rời Xiao Ba Wang và thành lập BBK Electronics.

Đoàn là một trong những người sáng lập và cựu Giám đốc điều hành (1989-1995) của Tập đoàn Công nghiệp Điện tử Subor. Lúc đầu, công ty chỉ có 20 công nhân với 3000 NDT tiền mặt và một khoản nợ 2 triệu NDT. Nhưng sau cuộc đấu tranh của Đoàn, công ty nhanh chóng trở thành nhà sản xuất hàng đầu "máy tính học tập" (tiếng Trung: 学习 机). Trong giai đoạn 1994-1995 công ty đạt lợi nhuận hơn 200 triệu NDT bằng việc sản xuất các trò chơi điện tử.

### Thành lập BBK

Vào ngày 28 tháng 8 năm 1995, Đoàn từ chức ở Subor và thành lập BBK Electronics Industrial Group tại Đông Quan, tỉnh Quảng Đông. Sản phẩm chính của công ty là đầu đọc DVD. Và cũng là tập đoàn sở hữu nhiều thương hiệu nổi tiếng trong lĩnh vực điện thoại có dây, điện thoại di động và thiết bị âm thanh.

Từ 2002 đến 2004, ông là cổ đông cá nhân lớn thứ hai của NetEase, sau William Đinh Lỗi.

Các hoạt động khác
------------------

Đinh Lỗi và Đoàn đã tặng 40 triệu USD cho Đại học Chiết Giang trong tháng 9 năm 2006. Đây là khoản tài trợ lớn nhất trong những năm gần đây cho giáo dục đại học ở Trung Quốc đại lục.

Năm 2007, Đoàn đã chi 620.100 USD để ăn trưa với Warren Buffett ("Bữa trưa quyền lực với Warren Buffett"), số tiền đã được quyên góp cho Quỹ Glide. Do thành công trong thị trường chứng khoán và các hoạt động từ thiện, ông đã được gọi là "Buffett Trung Quốc".

Tham khảo
---------

1. 1 2 3  "Archived copy". Bản gốc lưu trữ ngày 13 tháng 9 năm 2007. Truy cập ngày 17 tháng 1 năm 2008.Quản lý CS1: bản lưu trữ là tiêu đề (liên kết)
2. ↑  "Bản sao đã lưu trữ". Bản gốc lưu trữ ngày 2 tháng 5 năm 2019. Truy cập ngày 27 tháng 1 năm 2020.
3. ↑
4. ↑
**Y Tịch** (chữ Hán: 伊闢 hay 伊辟 [1]), tự Lư Nguyên, người huyện Tân Thành, Sơn Đông [2], quan viên đầu đời Thanh.

Thời Thuận Trị
--------------

Năm 1648 (thời Thuận Trị), Tịch đỗ đầu kỳ thi Hương. Năm 1655, đỗ Tiến sĩ, được đổi làm Thứ cát sĩ. Năm 1656, được thụ chức Ngự sử.

Năm 1657, Tịch làm Tuần án Sơn Tây, bắt thủ lĩnh nghĩa quân ở Trường Trị là Lặc Hóa Long, diệt tất cả đồng đảng. Năm 1659, Tịch được trở về kinh, nắm Kinh kỳ đạo; được cất nhắc làm Thông chính tư tham nghị; dần được thăng đến Đại Lý tự khanh.

Thời Khang Hy
-------------

Năm 1680, thời Khang Hy, Tịch được thụ chức Vân Nam tuần phủ. Khi ấy Ngô Thế Phan chưa bị dẹp, quan quân từ Quảng Tây, Quý Châu, Tứ Xuyên chia đường tiến vào tỉnh, Tịch nhận trách nhiệm đôn đốc lương thảo. Quan quân vây Hội Thành chưa hạ được, gặp lúc Đồng tri Lưu Côn – vốn không chịu hàng Ngô Tam Quế – trốn thoát ra ngoài; Tịch hỏi kế, ông ta cho rằng việc Tịch chấp nhận cho những quan viên từng đầu hàng phản quân được giữ nguyên chức là sai lầm, vì họ không ngừng tiếp tế cho thân nhân ở trong thành mà không ai ngăn cấm được. Tịch nghe theo, bãi chức những kẻ ấy, khiến nguồn lương thảo của phản quân bị cắt đứt.

Bấy giờ quan quân vây thành đã lâu, Tịch lo lương thảo không đủ; bèn dâng sớ xin 2 lộ Quý Châu, Quảng Tây giúp đỡ gạo, tiền; đế cho rằng 2 lộ đường sá hiểm trở, núi non lại nhiều, vận chuyển bất tiện, bèn khiến Hộ bộ lang trung Minh Ngạch Lễ, Tát Mộc Cáp đến gặp quân đội để thương lượng việc thu mua. Trong quân có người đề nghị lấy lương thực của dân, Bố chánh sứ Vương Kế Văn kiên trì phản đối, xin hẹn 3 ngày thì tìm đủ quân lương; Tịch đề nghị với Đại tướng quân Bối tử Chương Thái nghe theo. Không đến 3 ngày sau, bạc, thóc đều đến, dân chúng được yên ổn, còn quân đội có đủ tiền, lương.

Tịch dâng sớ cho rằng Vân Nam là nơi xa xôi, đề nghị triều đình theo lối nhà Minh nhiệm dùng các đời Kiềm quốc công trấn thủ tỉnh này, mà giao trọng trách cho thân vương đại thần, rồi tiến cử Đại tướng quân Bối tử Chương Thái hoặc Nội đại thần Ngạch Phụ Hoa Thiện; vua giao sớ xuống cho triều thần nghị luận. Sau đó Tịch bỗng phát bệnh, gửi di sớ tiến cử Vương Kế Văn thay mình. Tịch mất, được ban lễ Tế táng [3].

Tham khảo
---------

* *Thanh sử cảo*, Quyển 256, liệt truyện 43 – Y Tịch truyện.

Chú thích
---------

1. ↑  Chữ 辟 là dị thể của chữ 闢, xem thêm tại đây
2. ↑  Nay là khu Tân Thành, địa cấp thị Tân Châu, Sơn Đông
3. ↑  Theo sử cũ, Vương Kế Văn chính thức thay thế Y Tịch làm Tuần phủ vào năm 1681
**Công tước xứ Atholl** (tiếng Anh: *Duke of Atholl*), được đặt tên theo địa danh Atholl ở Scotland, là một danh hiệu trong Peerage of Scotland do người đứng đầu Thị tộc Murray nắm giữ. Nó được Nữ vương Anne tạo ra vào năm 1703 và trao cho John Murray, Hầu tước thứ 2 xứ Atholl, với phần còn lại đặc biệt dành cho người thừa kế nam của cha ông, Hầu tước thứ nhất.

Tính đến năm 2017, có 12 tước hiệu phụ gắn liền với Công tước xứ Atholl: **Lãnh chúa Murray xứ Tullibardine** (1604), **Lãnh chúa Murray, Gask và Balquhidder** (1628), **Lãnh chúa Murray, Balvany và Gask** (1676), **Lãnh chúa Murray, Balvenie và Gask**, ở Hạt Perth (1703), **Tử tước Balquhidder** (1676), **Tử tước Balquhidder, Glenalmond và Glenlyon**, ở Hạt Perth (1703), **Bá tước xứ Atholl** (1629), **Bá tước xứ Tullibardine** (1628), **Bá tước xứ Tullibardine** ( 1676), **Bá tước xứ Strathtay và Strathardle**, ở Hạt Perth (1703), **Hầu tước xứ Atholl** (1676) và **Hầu tước xứ Tullibardine**, ở Hạt Perth (1703). Những danh hiệu này cũng nằm trong Đẳng cấp quý tộc Scotland. Các công tước trước đây cũng từng giữ các danh hiệu sau: **Nam tước Strange** (Đẳng cấp quý tộc Anh]] 1628) từ năm 1736 đến 1764 và 1805 đến 1957; **Nam tước Murray**, của Stanley ở Hạt Gloucester, và **Bá tước xứ Strange** (Đẳng cấp quý tộc Đại Anh 1786) từ năm 1786 đến 1957, **Nam tước Glenlyon**, của Glenlyon ở Hạt Perth (Đẳng cấp quý tộc Vương quốc Liên hiệp Anh 1821) từ năm 1846 đến 1957 và **Nam tước Percy** (Đẳng cấp quý tộc Đại Anh 1722) từ năm 1865 đến năm 1957. Từ năm 1786 đến năm 1957, Công tước xứ Atholl ngồi trong Viện Quý tộc với tư cách là **Bá tước Strange**.

Con trai cả và người thừa kế rõ ràng của Công tước sử dụng tước hiệu lịch sự là Hầu tước xứ Tullibardine. Người thừa kế rõ ràng của Lãnh chúa Tullibardine sử dụng tước hiệu lịch sự là Bá tước xứ Strathtay và Strathardle (thường được rút ngắn thành Bá tước xứ Strathtay). Người thừa kế rõ ràng của Lãnh chúa Strathtay sử dụng tước hiệu lịch sự Tử tước Balquhidder. Công tước Atholl là tộc trưởng cha truyền con nối của Thị tộc Murray.

Chú thích
---------

Tham khảo
---------

* Chisholm, Hugh biên tập (1911). "Atholl, Earls and Dukes of". *Encyclopædia Britannica*. **2** (ấn bản 11). Cambridge University Press. tr. 849–851.
* Hesilrige, Arthur G. M. (1921). *Debrett's Peerage and Titles of courtesy*. London: London: Dean & son, limited. tr. 73.
* Anderson, Alan Orr, *Early Sources of Scottish History: AD 500–1286*, 2 Vols, (Edinburgh, 1922)[*cần số trang*]
* Kidd, Charles, Williamson, David (editors). Debrett's Peerage and Baronetage (1990 edition). New York: St Martin's Press, 1990, [*cần số trang*]
* Roberts, John L. *Lost Kingdoms: Celtic Scotland in the Middle Ages*, (Edinburgh, 1997)
* Bản mẫu:Rayment

Liên kết ngoài
--------------

* Cracroft's Peerage page
* European Heraldry page Lưu trữ 2022-07-27 tại Wayback Machine (archived page)
* Murray Clan Society of North America
Đường đi của bão
----------------

Đường đi cơn bão

**Bão Fengshen** (giản thể: 风神; phồn thể: 風神), (đặt tên quốc tế: ***0806***, tên theo JTWC: ***07W***, tên theo PAGASA **Frank**) là cơn bão nhiệt đới chính thức thứ 6 trong mùa bão Thái Bình Dương năm 2008. Cơn bão này đã gây ra tổn thất về người và tài sản ở Philippines, khiến cho ít nhất 664 người thiệt mạng và 1.007 người mất tích.

Lịch sử khí tượng
-----------------

Một vùng thấp hình thành ở phía đông Philippines, cơ quan cảnh báo bão quốc gia Philippines (PAGASA) đã nâng cấp vùng thấp này thành ấp thấp nhiệt đới Frank,

Đường đi của bão Fengshen (Frank) khi qua Philippines.
Ngày 18 tháng 6 năm 2008, một vùng áp thấp mà Cơ quan quản lý khí tượng, vật lý địa cầu và khí quyển Philipin (PAGASA) đã theo dõi trước đó đã mạnh lên thành áp thấp nhiệt đới Frank. Cuối ngày đó cả Trung tâm cảnh báo bão chung (JTWC) và Cơ quan Khí tượng Nhật Bản (JMA) đã ban hành thông báo đầy đủ về Frank với tên theo JTWC là Áp thấp nhiệt đới 07W.

Sáng hôm sau, JMA đã nâng cơn áp thấp này thành bão nhiệt đới và đặt tên nó là Fengshen (Phong Thần). Tên này do Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa cấp và có nghĩa là Thần Gió. Bão nhiệt đới Fengshen nhanh chóng mạnh lên trong ngày đó và trở thành bão nhiệt đới mạnh vào giữa ngày và sau đó thành siêu bão (typhoon) theo thông báo số 1800z của JMA.

Ngày hôm sau, bão Fengshen đã đổ bộ và phía đông Samar ở miền trung Philippines và di chuyển theo hướng tây bắc trên các đảo.

Tham khảo
---------

1. ↑  "Google translation". ngày 25 tháng 6 năm 2008. thể hiện cách dùng hiện tại của các Hán tự tương đương.
2. ↑  "Names of Tropical Cyclones". Japan Meteorological Agency. Truy cập ngày 20 tháng 4 năm 2008.
3. ↑  "Typhoon Frank (Fengshen)". PAGASA. ngày 20 tháng 6 năm 2008. Lưu trữ bản gốc ngày 20 tháng 6 năm 2008. Truy cập ngày 20 tháng 6 năm 2008.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về ***Bão Fengshen (2008)***. |
**Công tước xứ Roxburghe** (tiếng Anh: *Duke of Roxburghe*; /ˈrɒksbərə/) là một tước hiệu trong Đẳng cấp quý tộc Scotland, được thành lập vào năm 1707 cùng với các tước hiệu Hầu tước xứ Bowmont và Cessford, Bá tước xứ Kelso và Tử tước Broxmouth. John Ker, Bá tước thứ 5 xứ Roxburghe trở thành người đầu tiên nắm giữ những tước hiệu này. Danh hiệu này bắt nguồn từ thị trấn hoàng gia Roxburgh ở Biên giới Scotland mà vào năm 1460, người Scotland đã đánh chiếm.

Bá tước xứ Roxburghe ban đầu được tạo ra vào năm 1616, trước khi được phong làm công tước, một số tước vị phụ khác được giữ: **Hầu tước xứ Bowmont và Cessford** (thành lập năm 1707), **Bá tước xứ Kelso** (1707), **Bá tước Innes** (1837), **Tử tước Broxmouth** (1707) ), **Lãnh chúa Roxburghe** (1600), và **Lãnh chúa Ker xứ Cessford và Cavertoun** (1616). Tất cả các tước hiệu đều là một phần của Đẳng cấp quý tộc Scotland, ngoại trừ Bá tước Innes, thuộc về Đẳng cấp quý tộc Vương quốc Liên hiệp Anh. Con trai cả của Công tước mang tước hiệu lịch sự là Hầu tước xứ Bowmont và Cessford.

Công tước và các tước vị liên quan của nó được trao cho những người thừa kế, những người sẽ thừa kế Bá tước, do đó có dòng dõi rất cụ thể. Sau cái chết của công tước thứ 4, các tước vị trở nên không hoạt động vì không ai có thể chứng minh được tuyên bố của họ. Năm 1812, Viện quý tộc ra phán quyết có lợi cho Ngài James Innes-Ker, Nam tước thứ 6 xứ Innes (xem Nam tước Innes), bác bỏ các yêu sách của người phụ nữ thừa kế của bá tước thứ hai và người thừa kế nam của bá tước thứ nhất.

Công tước xứ Roxburghe sẽ là Trưởng tộc Innes, nhưng không thể được công nhận vì ông vẫn giữ cái tên Innes-Ker.

Gia đình có trụ sở tại Lâu đài Floors gần Kelso, Scotland. Khu đất có tàn tích của Lâu đài Roxburgh trên một mũi đất giữa sông Tweed và Teviot. Nơi chôn cất truyền thống của các Công tước xứ Roxburghe là Tu viện tưởng niệm Roxburghe (còn được gọi là "Roxburghe Aisle"), một công trình bổ sung từ thế kỷ XX cho tàn tích của Tu viện Kelso.

Chú thích
---------

Tham khảo
---------

1. ↑  "The Standing Council of Scottish Chiefs Requirements for Recognition". Bản gốc lưu trữ ngày 26 tháng 2 năm 2012. Truy cập ngày 3 tháng 9 năm 2009.

Liên kết ngoài
--------------

* Chisholm, Hugh biên tập (1911). "Roxburghe, Earls and Dukes of". *Encyclopædia Britannica*. **23** (ấn bản 11). Cambridge University Press. tr. 789.
* (subscription only)
**Joseph Lawrence** (tên khai sinh: **Joseph Lawrence Migogna Jr.**; sinh ngày 20 tháng 4 năm 1976) là diễn viên, ca sĩ, MC người Mỹ. Anh được biết đến qua các vai như: Joey Donavan trong *Gimme a Break*, Joey Russo trong *Blossom*, Joe Roman trong *Brotherly Love*, và Joe Longo trong *Melissa & Joey*.

Thời thơ ấu
-----------

Joey Lawrence sinh ngày 20 tháng 4 năm 1976 tại Philadelphia, Pennsylvania, là con trai của Joseph Lawrence Sr. một giáo viên tiểu học, và Donna Lawrence, một nhân viên bán hàng.

Anh có hai người anh em cũng là diễn viên là Matthew Lawrence và Andrew Lawrence.

Anh bắt đầu sự nghiệp diễn xuất từ khi mới 5 tuổi, khi tham gia vào một chương trình truyền hình cho trẻ em có tên là Gimme a Break!, trong đó anh đóng vai Joey Donovan, một cậu bé được nhận nuôi bởi Nell Harper, một ca sĩ nổi tiếng.

Anh nổi tiếng với vai Joey Russo trong bộ phim hài kịch Blossom, một cậu bé 12 tuổi sống cùng gia đình của mình, được phát sóng từ năm 1990 đến năm 1995.

Anh cũng được biết đến với vai Joe Longo trong bộ phim hài kịch Melissa and Joey, một người đàn ông 30 tuổi sống cùng chồng của mình là Melissa Longo, một chính trị gia, được phát sóng từ năm 2010 đến năm 2015.

Anh cũng là một ca sĩ tài năng, với nhiều bài hát hit như "Whoa!", "Stay Forever", "Nothin’ My Love Can’t Fix" và "Rolling". Anh đã phát hành bốn album nhạc và một EP.

Anh được biết đến với biệt danh "Joey the Lover" và là một trong những ngôi sao trẻ tuổi thành công nhất của Hollywood.

Sự nghiệp
---------

Đời tư
------

Danh sách phim
--------------

### Điện ảnh

### Truyền hình

Tham khảo
---------

1. ↑  Joey Lawrence profile, filmreference.com; accessed ngày 20 tháng 3 năm 2017.
2. ↑  "Grown Up Joey Lawrence Kept the 'Y' - Here's Why". PopEater.com. Truy cập ngày 25 tháng 11 năm 2011.
3. ↑  Lipton, Michael A. (ngày 27 tháng 6 năm 1994). "Class of '94". *People*. **41** (24). ISSN 0093-7673. Bản gốc lưu trữ ngày 4 tháng 3 năm 2016. Truy cập ngày 31 tháng 7 năm 2018.
4. ↑  "Joey Lawrence Briography". *TV.com*. tv.com. Bản gốc lưu trữ ngày 25 tháng 7 năm 2018. Truy cập ngày 31 tháng 7 năm 2018.

Liên kết ngoài
--------------

* Trang web chính thức
* Joey Lawrence tại Internet Broadway Database Sửa dữ liệu tại Wikidata
* Joey Lawrence trên IMDb
* Danh sách đĩa nhạc của Joey Lawrence trên Discogs

|  |  |
| --- | --- |
| Tiêu đề chuẩn Sửa dữ liệu tại Wikidata | 
* BNF: cb155835501 (data)
* GND: 134835425
* ISNI: 0000 0000 8138 9425
* LCCN: n94039065
* MBA: 6c29aa61-e85b-48dd-9306-e74b295a5967
* SNAC: w6nk3t5w
* VIAF: 59404590
* WorldCat Identities: viaf-59404590

 |
**Sophie Bosese Oluwole** (Sinh ngày 12 tháng 5 năm 1935 – mất ngày 23 tháng 12 năm 2018) là một triết gia tại châu Phi.

**Oluwole** là nữ giới đầu tiên có bằng tiến sĩ trong triết học ở Nigeria. Bà là một học viên của triết học Yoruba, một cách suy nghĩ bắt nguồn từ nhóm dân tộc có trụ sở tại Nigeria. Bà đã lên tiếng về vai trò của phụ nữ trong triết học và sự đại diện không cân xứng của các nhà tư tưởng châu Phi trong giáo dục.

Cuộc sống và công việc
----------------------

**Sophie Bosese Oluwole** sinh ngày 12 tháng 5 năm 1935 với cha mẹ Edo. Bà là người Nupe, vì ông cố của bà là Tapa, từ Yoruba dành cho người Nupe. Bà ấy lớn lên ở bang Ekiti. Bà đến trường ở Ife và chỉ trích hệ thống giáo dục vào những năm 1940, nói rằng tham vọng nghề nghiệp của một người phụ nữ là *"Đó không phải là tham vọng của bạn, đó là tham vọng của cha mẹ bạn."*  Trong một cuộc phỏng vấn với **Jesusegun Alagbe**, một nhà báo của *tờ báo PUNCH*, Bà mô tả một sự kiện trong trường, nơi bà được gửi đến một bệnh viện để phân phát thực phẩm và thuốc men, và sợ hãi bởi những bệnh nhân tuyệt vọng, nói tôi sẽ không trở thành một y tá. "

Bà học Lịch sử, Địa lý và Triết học tại UNILAG ở Lagos, và cuối cùng ổn định về triết học. Sau khi có bằng cấp đầu tiên, bà đã được tuyển dụng tại UNILAG vào năm 1972 và làm việc ở đó một thời gian với tư cách là trợ giảng. Sau đó bà tiếp tục hoàn thành bằng tiến sĩ triết học tại Đại học Ibadan. Bà là nữ giới có bằng tiến sĩ đầu tiên trong triết học ở Nigeria. Bây giờ là một giáo sư có trình độ, Bà đã dạy Triết học Châu Phi tại UNILAG trong sáu năm từ 2002 đến 2008.

Các giáo lý và tác phẩm của bà thường thuộc về trường phái tư tưởng triết học Yoruba, đã ăn sâu vào tín ngưỡng văn hóa và tôn giáo (Ifá) của các vùng Yorubaland khác nhau. Theo bà, nhánh triết học này có trước truyền thống phương Tây, vì nhà triết học châu Phi cổ đại Orunmila trước Socrates theo ước tính của bà. Hai nhà tư tưởng này, đại diện cho các giá trị của truyền thống châu Phi và phương Tây, là hai trong số những ảnh hưởng lớn nhất của Bà, và so sánh hai trong cuốn sách *Socrates và Orunmila của mình.* 

Bà qua đời vào đầu giờ ngày 23 tháng 12 năm 2018, hưởng thọ 83 tuổi.

Tham khảo
---------

1. 1 2  "Philosopher urges Nigerians to embrace indigenous knowledge, languages". *The Guardian (Nigeria)* (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 20 tháng 11 năm 2017.
2. ↑  "Salute to Orunmila as Sophie Oluwole hosts Dutch film-maker". The Punch. 25 tháng 12 năm 2017. Truy cập ngày 13 tháng 1 năm 2018.
3. ↑  Seada Nourhussen (2 tháng 6 năm 2017). "'Western philosophy has been behind for centuries'". *Trouw* (bằng tiếng Hà Lan). Truy cập ngày 13 tháng 1 năm 2018.
4. 1 2  "My mum never believed I could become a professor –Sophie Oluwole".
5. ↑  Ajeluorou, Anote. "Socrates and Orunmila… Putting Premium On Africa's Indigenous Philosophy". Truy cập ngày 29 tháng 4 năm 2018.
6. ↑  "Buhari, Tinubu, Ofeimun mourn as Sophie Oluwole dies at 83". 24 tháng 12 năm 2018. Truy cập ngày 25 tháng 12 năm 2018.
**Nguyễn Hoàng Tôn** (1915-1932) tên thật là **Phạm Hữu Mẫn** còn gọi là "Mẫn con" sinh năm 1915 tại Trích Sài (Bưởi), huyện Hoàn Long, Hà Nội, trong một gia đình dân nghèo thành thị. Cha mất khi anh vẫn còn nằm trong bụng mẹ. Vì hoàn cảnh nghèo túng, mẹ phải gửi anh cho người bác ruột hiếm con ở phố Bạch Mai, còn bà đi ở vú.

Ở với bác, anh sớm được tiếp xúc với một số cán bộ đến gây cơ sở cách mạng. Được gần gũi những hội viên Hội Việt Nam Cách mạng thanh niên, sớm giác ngộ, 15 tuổi đã tham gia hoạt động cách mạng ở Hà Nội. Anh đi các nơi diễn thuyết, ăn nói hùng hồn khiến cho ai nấy nể trọng. Anh còn đi dải truyền đơn, nghĩ ra nhiều mưu kế để truyền đơn đến được tay nhiều người.

Năm 1930, anh được điều đi công tác vô sản hóa, Nguyễn Hoàng Tôn vào vùng mỏ hoạt động, gây dựng nên phong trào thợ thuyền, phu phen cho đến cuối năm thì về Hải Phòng. Khi vừa tròn 17 tuổi, Nguyễn Hoàng Tôn đã được kết nạp Đảng Cộng sản Đông Dương, làm nhiệm vụ liên lạc cho Xứ ủy Bắc Kỳ ở đó.

Tối ngày 20/4/1931, do có người phản bội chỉ điểm, mật thám Pháp vây cơ quan Xứ ủy ở các nhà số 37 phố Bengích (phố Lê Lai nay), số 39 ngõ Đá, số 157 ngõ Đường Sắt cụt, số 8 ngõ Quảng Lạc. Để bảo vệ cán bộ trong cơ quan Xứ ủy ở số 8 ngõ Quảng Lạc (Hải Phòng), anh đã nổ súng vào bọn mật thám. Anh bị địch bắt và tra tấn dã man nhưng vẫn giữ vững khí tiết của người cộng sản, kiên quyết không khai báo. Sau đó thực dân Pháp đã mở phiên tòa, tuyên án Nguyễn Hoàng Tôn tức "Mẫn con" án tử hình.

Những ngày bị giam trong xà lim án chém Hỏa Lò, vì anh còn quá trẻ nên giặc tìm cách dụ dỗ anh làm đơn xin ân xá nhưng anh đã kiên quyết không chịu, sẵn sàng đón nhận cái chết vẻ vang. Noi gương đồng chí của anh là Nguyễn Đức Cảnh, Nguyễn Hoàng Tôn đã hiên ngang lên máy chém của kẻ thù ở trước cửa nhà tù Hỏa Lò Hà Nội năm 1932. Khi bị dẫn qua các trại giam cũng như khi lên máy chém, Nguyễn Hoàng Tôn vẫn ung dung, bĩnh tĩnh hô vàng khẩu hiệu: "Cách mạng Đông Dương muôn năm! Đảng Cộng sản Đông Dương muôn năm! Chào các đồng chí ở lại chiến đấu đến cùng!".

Vinh danh
---------

Để vinh danh anh, ở Hà Nội đã có một con phố mang tên Nguyễn Hoàng Tôn. Phố chạy từ cuối đường Lạc Long Quân, qua Quận ủy Tây Hồ. Đây chính là vùng quê anh nhưng đã có nhiều đổi thay, ngày càng khang trang và hiện đại. Trên phố có khu chung cư cao cấp Ciputra, công viên nước Hồ Tây,... Nhân sự kiện kỉ niệm lễ thành lập Đoàn ngày 26 tháng 3 năm 1972, đồng chí Lê Duẩn đã vinh danh Nguyễn Hoàng Tôn là "Lý Tự Trọng trên đất Bắc".

Tham khảo
---------

* Nguyễn Quốc Tín, Nguyễn Như Mai, Nguyễn Huy Thắng, mục từ Nguyễn Hoàng Tôn trong *Những nhân vật tên còn trẻ mãi*, Nxb Kim Đồng 2015.

Chú thích
---------

1. ↑  Nguyễn Quốc Tín, Nguyễn Như Mai, Nguyễn Huy Thắng, sđd, tr. 124
2. ↑  Nguyễn Quốc Tín, Nguyễn Như Mai, Nguyễn Huy Thắng, sđd, tr. 125
**Karl Alexander xứ Lothringen** (tiếng Pháp: *Charles Alexandre Emanuel, Prince de Lorraine*; tiếng Đức: *Karl Alexander von Lothringen und Bar*; 12 tháng 12 năm 1712 tại Lunéville – 4 tháng 7 năm 1780 tại Tervuren) là một tướng lĩnh và quân nhân người Áo sinh ra ở Lorraine, nguyên soái của Quân đội Đế chế của Đế quốc La Mã Thần thánh, và thống đốc của Hà Lan thuộc Áo.

Karl là con trai út trong 3 người con trai còn sống đến tuổi tưởng thành của Công tước Leopold, nhà cai trị xứ Lorraine và Élisabeth Charlotte của Orléans, con gái của Công tước Philppe người sáng lập ra Vương tộc Orléans. Anh trai của Karl là Hoàng đế Francis I của Thánh chế La Mã, chồng của Nữ Đại công tước Maria Theresia của Áo.

Tham khảo
---------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về ***Karl xứ Lothringen***. |

1. ↑  Chisholm, Hugh biên tập (1911). "Charles (Prince of Lorraine)". *Encyclopædia Britannica*. **5** (ấn bản 11). Cambridge University Press. tr. 936.
**Lũ lụt Pakistan 2010** bắt đầu từ tháng 7 năm 2010 sau những trận mưa lớn làm ảnh hưởng đất các khu vực như Khyber Pakhtunkhwa, Sindh, Punjab và một phần của Baluchistan. Có ít nhất 2000 người thiệt mạng  và hơn 722.000 căn nhà bị hư hỏng nặng nề hoặc phá hủy hoàn toàn. Liên Hợp Quốc ước tính có hơn 20 triệu người bị ảnh hưởng trên diện tích hơn 160.000 km2  (chiếm gần 1/5 diện tích của Pakistan), mức độ ảnh hưởng còn lớn hơn các ảnh hưởng của tổng cộng các thiên tai khác gồm Sóng thần Ấn Độ Dương 2004, động đất Kashmir 2005 và động đất Haiti 2010. Tuy nhiên, số người chết trong ba thiên tai trên cao hơn rất nhiều so với số người chết trong các trận lũ này 

Tổng thư ký Liên Hợp Quốc Ban Ki-Moon nói rằng đây là thảm họa tệ hại nhất đã từng diễn ra, và đã kêu gọi viện trợ khẩn cấp với số tiền ban đầu lên đến 460 triệu USD. Ngày 17 tháng 8, UN bài tỏ quan ngại rằng viện trợ đến quá chậm trong khi WHO thong báo rằng có hơn 10 triệu người bị ảnh hưởng bởi lũ lụt buộc phải uống nước không an toàn. Các ảnh hưởng khác như hư hỏng hạ tầng và phá hoại mùa màng đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến kinh tế Pakistan. Thiệt hại kết cấu ước tính hơn 4 tỉ USD, và thiệt hại lúa mì ước tính hơn 500 triệu USD.

Tham khảo
---------

1. 1 2
2. 1 2  "Preliminary Damage Estimates for Pakistani Flood Events, 2010" (PDF). Ball State University Center for Business and Economic Research. tháng 8 năm 2010. Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 19 tháng 7 năm 2011. Truy cập ngày 18 tháng 8 năm 2010.
3. ↑
4. 1 2  South Asia, BBC News (14 tháng 8 năm 2010). "Floods affect 20m people - Pakistan PM Gilani". *British Broadcasting Corporation*. Truy cập 14 tháng 8 năm 2010.
5. 1 2 3  "Floods in Pakistan worse than tsunami, Haiti". gulfnews. Truy cập ngày 12 tháng 8 năm 2010.
6. ↑  "‭BBC Urdu‬". Truy cập 27 tháng 9 năm 2015.
7. ↑  "Millions of Pakistan children at risk of flood diseases". BBC News Online. 16 tháng 8 năm 2010. Truy cập 16 tháng 8 năm 2010.
8. ↑  "UN chief: Pakistan needs more aid". *Al Jazeera*. 15 tháng 8 năm 2010.
9. ↑  "U.N. Warns of Supply Shortage in Pakistan". New York Times. 18 tháng 8 năm 2010. Truy cập 18 tháng 8 năm 2010.
10. ↑  "Floods to hit economic growth: Finance Ministry". Dawn News. 10 tháng 8 năm 2010. Bản gốc lưu trữ ngày 11 tháng 8 năm 2010. Truy cập 10 tháng 8 năm 2010.