**Công viên Buen Retiro** (Tây Ban Nha: *Parque del Buen Retiro*), **công viên Retiro** hoặc đơn giản là **El Retiro** là một trong những công viên lớn nhất của thành phố Madrid, Tây Ban Nha. Nó từng là nơi thuộc về chế độ quân chủ Tây Ban Nha cho đến cuối thế kỷ 19, khi nó trở thành một công viên công cộng.

Vị trí
------

Đây là một công viên nổi tiếng có diện tích 1,4 km2 (350 mẫu Anh) nằm ở rìa trung tâm thành phố, rất gần với cổng *Puerta de Alcalá* và không xa Bảo tàng Prado. Nó là một công viên tráng lệ với những tác phẩm điêu khắc và tượng đài tuyệt đẹp, phòng trưng bày, hồ nước yên bình và là nơi tổ chức nhiều sự kiện khiến đây là một trong những điểm thu hút hàng đầu của Madrid. Ngày nay, công viên được bao quanh hoàn toàn bởi thành phố.

Lịch sử
-------

Năm 1505, vào thời Isabel I, tu viện Hieronymite được chuyển từ một vị trí không thích hợp ở nơi khác đến địa điểm hiện tại của nhà thờ San Jerónimo el Real và một tu viện mới được xây dựng theo phong cách Isabelline Gothic. Vua Felipe II đã di rời hoàng gia Tây Ban Nha đến Madrid vào năm 1561. Ông đã giao cho kiến trúc sư Juan Bautista mở rộng Retiro và trồng cây tại những đại lộ chính.

Các khu vườn được mở rộng vào những năm 1620, khi Gaspar de Guzmán, Bá tước xứ Olivares dưới thời trị vì của vua Felipe IV đã hiến tặng một số vùng đất lân cận cho nhà vua để phục vụ cho mục đích giải trí của hoàng gia. Ông đã quyết tâm xây dựng một ngôi nhà hoàng gia phải cao cấp hơn những biệt thự mà các quý tộc La Mã đã thiết lập ở vùng ngoại ô đồi núi của Roma trong những thế kỷ trước. Mặc dù dinh thự hoàng gia thứ hai này sẽ được xây dựng ở khu vực xa xôi của Madrid khi đó, nó thực sự không xa pháo đài Alcázar hiện có, và nằm tại vị trí trong một khu vực nhiều cây cối mát mẻ được chứng minh là lý tưởng.

Vào những năm 1630, dưới sự giám sát của các kiến ​​trúc sư Giovanni Battista Crescenzi và Alonso Carbonell, một số tòa nhà đã được dựng lên rất vội vàng, hai trong số đó vẫn còn đứng vững, đó là "Casón del Buen Retiro" phục vụ như một phòng khiêu vũ và "Salón de Reinos"(Đại sảnh), nổi tiếng với những bức tranh tường của Diego Velázquez và Zurbarán cùng các bức bích họa của Luca Giordano.

Bá tước Olivares đã ủy thác cho nhà thiết kế cảnh quan Cosimo Lotti, người từng làm việc với kiến trúc sư Bernardo Buontalenti trong việc thực hiện thiết kế cảnh quan vườn Boboli cho Cosimo I de' Medici. Buen Retiro được mô tả là "Kỳ quan nghệ thuật thế giới thời bấy giờ", có lẽ là tác phẩm sáng tạo vĩ đại cuối cùng của thời kỳ Phục hưng ở Tây Ban Nha. Buen Retiro trở thành trung tâm đời sống của vương triều Habsburg vào thời điểm mà Tây Ban Nha vẫn là cường quốc hàng đầu thế giới. Trong các triều đại của Felipe IV và Carlos II, một số vở kịch tráng lệ đã được trình diễn trong công viên dành cho hoàng gia. Khu vườn sau đã bị bỏ quên sau cái chết của Felipe IV vào năm 1665, nhưng đã được khôi phục và thay đổi nhiều lần, đặc biệt là sau khi được mở cửa cho công chúng vào năm 1767, nó sau đó đã trở thành tài sản của thành phố vào năm 1868.

Felipe V ra lệnh cho xây dựng một khoảng vườn trồng hoa, là khu vườn kiểu Pháp duy nhất trong khu phức hợp. Dưới thời kỳ trị vì của Fernando VI, Buen Retiro là bối cảnh cho những vở opera Ý hoành tráng. Carlos III nhìn ra vẻ đẹp trong hình dạng của nó nên đã cho thay thế những bức tường cũ bằng những lan can bằng sắt trang nhã. Đài quan sát Hoàng gia Madrid là công trình được xây dựng dưới thời vua Carlos IV bởi kiến trúc sư Juan de Villanueva

Tham khảo
---------

1. ↑  The creation of Buen Retiro is narrated in Jonathan Brown and J.H. Elliott, *A Palace for a King: the Buen Retiro and the Court of Philip IV*, 2003.
2. ↑  "Parque del Buen Retiro". *gardenvisit.com*.

Liên kết ngoài
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về ***Công viên Buen Retiro, Madrid***. |

* Parque del Buen Retiro — a Gardens Guide history
* The park's entry in a Walking Tour of Madrid

| * x
* t
* s
Di sản thế giới tại Tây Ban Nha |
| --- |
| *Để biết tên chính thức, xem mỗi bài hoặc Danh sách di sản thế giới tại Tây Ban Nha.* |
| Tây Bắc | 
* Hang đá Altamira và hang động nghệ thuật thời đồ đá sớm ở Bắc Tây Ban Nha1
* Các công trình ở Oviedo và vương quốc của Asturias
* Tường thành La Mã ở Lugo
* Đường hành hương Santiago de Compostela1
* Thị trấn cổ Santiago de Compostela
* Tháp Hércules

 | Flag of SpainFlag of Spain |
| Đông Bắc | 
* Các khu rừng sồi nguyên sinh5
* Hang đá Altamira và hang động nghệ thuật thời đồ đá sớm ở Bắc Tây Ban Nha1
* Kiến trúc mudejar ở Aragon
* Pyrénées-Mont Perdu2
* Nghệ thuật khắc đá khu vực Địa Trung Hải trên bán đảo Iberia1
* Đường hành hương Santiago de Compostela1
* San Millán, Các tu viện ở Yuso và Suso
* Cầu Vizcaya

 |
| Cộng đồng Madrid | 
* Các khu rừng sồi nguyên sinh5
* Dinh Vương thất ở Aranjuez
* Tu viện Vương thất San Lorenzo de El Escorial và di tích El Escorial, Madrid
* Đại học và khu vực lịch sử của Alcalá de Henares
* Paseo del Prado và Buen Retiro, một cảnh quan của Nghệ thuật và Khoa học

 |
| Miền Trung | 
* Các khu rừng sồi nguyên sinh5
* Di chỉ khảo cổ Mérida
* Di chỉ khảo cổ Atapuerca
* Thị trấn cổ Ávila và các nhà thờ ngoại thành
* Nhà thờ lớn Burgos
* Thị trấn cổ Cáceres
* Cuenca
* Las Médulas
* Nghệ thuật khắc đá khu vực Địa Trung Hải trên bán đảo Iberia1
* Đường hành hương Santiago de Compostela1
* Thành phố cổ Salamanca
* Tu viện Hoàng gia Santa María de Guadalupe
* Thị trấn cổ Segovia và cầu máng nước của nó
* Thành phố lịch sử Toledo
* Khu khảo cổ nghệ thuật đá thời tiền sử ở thung lũng Côa và Siega Verde4
* Mỏ thủy ngân ở Almadén và Idrija3

 |
| Đông | 
* Di chỉ khảo cổ  Tárraco ở Tarragona
* Các nhà thờ kiểu Catalan của  Vall de Boí
* Khu đa dạng sinh học Ibiza
* Cung Âm nhạc Catalan và  Bệnh viện Sant Pau, Barcelona
* Palmeral của Elche
* Tu viện Poblet
* Nghệ thuật khắc đá khu vực Địa Trung Hải trên bán đảo Iberia
* Llotja de la Seda ở Valencia
* Các công trình của Antoni Gaudí
* Cảnh quan văn hóa Serra de Tramuntana

 |
| Nam | 
* Alhambra, Generalife và Albayzín
* Đại giáo đường, Alcázar và Archivo de Indias, Sevilla
* Trung tâm lịch sử của Córdoba
* Vườn quốc gia Doñana
* Các công trình thời Phục Hưng ở Úbeda và Baeza
* Nghệ thuật khắc đá khu vực Địa Trung Hải trên bán đảo Iberia1
* Di chỉ mộ đá Antequera (Mộ đá Menga, Viera, Tholos de El Romeral, Peña de los Enamorados, El Torcal de Antequera)
* Medina Azahara

 |
| Quần đảo Canary | 
* Vườn quốc gia Garajonay
* San Cristóbal de La Laguna
* Vườn quốc gia Teide
* Risco Caído

 |
| 
* 1Di sản chung giữa các vùng
* 2 Di sản chung với Pháp
* 3 Di sản chung với Slovenia
* 4 Di sản chung với Bồ Đào Nha
* 5 Di sản chung với nhiều quốc gia khác ở châu Âu

 |