**Hậu Tấn Xuất Đế** hay Thiếu Đế **Thạch Trọng Quý** (914-974), là vị vua thứ hai của nhà Hậu Tấn. Ông trị vì từ năm 942 tới năm 946.

Sơ kỳ
-----

Thạch Trọng Quý là con của Thạch Kính Nho và An thị. Ông sinh ngày 27 tháng 6 âm lịch năm 914 tại Thái Nguyên. Kính Nho là anh trai của Hậu Tấn Cao Tổ Thạch Kính Đường nhưng chết sớm, do đó Trọng Quý được Kính Đường nhận làm con (tụng tử). Hậu Tấn Cao Tổ có sáu con trai nhưng 5 người chết sớm, chỉ còn người con thứ sáu là Thạch Trọng Duệ còn ít tuổi. Sau khi Kính Đường làm phản nhà Hậu Đường để lập ra nhà Hậu Tấn năm 936 thì ông được phong làm Kim tử quang lộc đại phu, kiểm giáo tư đồ và điều đi làm phủ doãn Thái Nguyên, rồi tiết độ sứ Hà Đông.

Tháng 9 năm Thiên Phúc thứ 2 (937) tấn phong quang lộc đại phu, kiểm giáo thái bảo, hữu kim ngô vệ thượng tướng quân. Tháng 12 năm Thiên Phúc thứ 3 (938), đảm nhận chức phủ doãn Khai Phong, gia thêm hàm kiểm giáo thái phó, tấn phong Trịnh vương, tăng thực ấp 3.000 hộ. Sau đó phong thêm là kiểm giáo thái uý, đồng trung thư môn hạ bình chương sự.

Năm Thiên Phúc thứ 6 (941) đổi sang làm phủ doãn Quảng Tấn, tấn phong Tề vương. Đầu năm sau (942) kiêm thêm chức thị trung.

Cai trị
-------

Tháng 6 năm Thiên Phúc thứ 7 (942), Hậu Tấn Cao Tổ chết. Trọng Quý kế vị. Ông vẫn duy trì niên hiệu Thiên Phúc. Năm 943 tại 27 châu quận của nhà Hậu Tấn phát sinh nạn châu chấu làm cho tới 100.000 người chết đói. Năm sau, tại Lũng Châu có tới 56.000 người chết đói.

Thạch Trọng Quý nghe theo lời khuyên của trọng thần Cảnh Diên Quảng, bỏ chính sách thần phục người Khiết Đan của Hậu Tấn Cao Tổ, không chịu xưng thần với nhà Liêu của người Khiết Đan, làm cho quan hệ hai nước xấu đi. Tháng giêng năm Thiên Phúc thứ 9 (944) nhà Liêu bắt đầu đem quân tấn công Hậu Tấn. Tháng 7 năm đó ông đổi niên hiệu thành Khai Vận. Chiến tranh giữa hai bên kéo dài trong ba năm với nhiều trận thắng thua cho cả hai bên. 

Ông cũng tìm cách liên minh với Cao Ly Huệ Tông của Cao Ly để cùng nhau kháng Đại Khiết Đan quốc vào mùa hạ năm 945, nhưng sau đó nhận thấy Cao Ly không đủ lực lượng để chống Khiết Đan, nên ông đã từ bỏ ý định.

Tháng 12 năm Khai Vận thứ 3 các tướng Đỗ Uy, Lý Thủ Trinh, Trương Ngạn Trạch đem quân hàng Khiết Đan. Nhà Liêu sai Trương Ngạn Trạch làm tiên phong tấn công Khai Phong. Thạch Trọng Quý đầu hàng.

Sau khi mất nước
----------------

Tháng giêng năm 947, vua Liêu Thái Tông Da Luật Đức Quang giáng Thạch Trọng Quý làm quang lộc đại phu, kiểm giáo thái úy, phong Phụ Nghĩa hầu. Hậu Tấn chính thức diệt vong. Thạch Trọng Quý bị an trí tại Hoàng Long phủ, sau đó di dời tới Kiến Châu. Cựu Ngũ đại sử dẫn "Tấn triều hãm phiền ký" của Phạm Chất cho rằng Thạch Trọng Quý chết năm 964 [phàm thập bát niên nhi tốt]. Nhưng bia mộ của Thạch Trọng Quý (hiện lưu giữ tại Bảo tàng tỉnh Liêu Ninh) thì chép rằng ông chết ngày 18 tháng 6 âm lịch năm Bảo Ninh thứ 6 thời Liêu Cảnh Tông Da Luật Hiền (tức năm 974).

Xem thêm
--------

* Nhà Hậu Tấn

Tham khảo
---------

1. 1 2  Cựu Ngũ đại sử, quyển 86
2. 1 2  Cựu Ngũ đại sử, quyển 87
3. 1 2 3 4 5 6  Cựu Ngũ đại sử, quyển 81
4. ↑  *Tư trị thông giám*, quyển 285.
5. 1 2 3  Cựu Ngũ đại sử, quyển 85

|  |
| --- |
| Hậu Tấn Xuất Đế **Hoàng tộc họ Thạch****Sinh:**  , 914  **Mất:**  , năm 974 |
| Tước hiệu |
| Tiền nhiệmHậu Tấn Cao Tổ | **Hoàng đế Trung Hoa (Hoa Bắc)**942-946 | Kế nhiệmHậu Hán Cao Tổ(Nhà Hậu Hán) |
| **Hoàng đế Hậu Tấn**942-946 | Kế nhiệmkhông có |

| * x
* t
* s
Các vua Ngũ đại Thập quốc |
| --- |
| Hậu Lương (907-923) | Thái Tổ Chu Hoảng  •  Dĩnh Vương Chu Hữu Khuê  •  Mạt Đế Chu Hữu Trinh |
| Hậu Đường (923-936) | *Tấn vương Lý Khắc Dụng (Tấn)* •  Trang Tông Lý Tồn Úc  •  Minh Tông Lý Tự Nguyên •  Mẫn Đế Lý Tùng Hậu •  Phế Đế Lý Tùng Kha |
| Hậu Tấn (936-947) | Cao Tổ Thạch Kính Đường  •  Xuất Đế Thạch Trọng Quý |
| Hậu Hán (947-950) | Cao Tổ Lưu Trí Viễn  •  Ẩn Đế Lưu Thừa Hựu |
| Hậu Chu (951-959) | Thái Tổ Quách Uy  • Thế Tông Sài Vinh  •  Cung Đế Sài Tông Huấn |
| Ngô (892-937) | Dương Hành Mật  •  Dương Ác  •  Dương Long Diễn  •  Dương Phổ |
| Tiền Thục (891-925) | Vương Kiến  •  Vương Diễn |
| Ngô Việt (893-974) | Tiền Lưu  •  Tiền Nguyên Quán  •  Tiền Hoằng Tá  •  Tiền Hoằng Tông  •  Tiền Thục |
| Sở (896-951) | Mã Ân  •  Mã Hy Thanh  •  Mã Hy Phạm  •  Mã Hy Quảng  •  Mã Hy Ngạc  •  Mã Hy Sùng |
| *Vũ Bình tiết độ sứ* (951-963) |  Lưu Ngôn  •  Vương Quỳ •  Chu Hành Phùng  •  Chu Bảo Quyền |
| Mân (893-945) | *Vương Triều*  •  Vương Thẩm Tri  •  Vương Diên Hàn  •  Vương Diên Quân •  Vương Kế Bằng •  Vương Diên Hi •  Chu Văn Tiến •  Vương Diên Chính (Ân)  |
| *Thanh Nguyên tiết độ sứ* (946-978) |  Lưu Tùng Hiệu  •  Lưu Thiệu Tư  •  Trương Hán Tư  •  Trần Hồng Tiến |
| Nam Hán (917-971) | *Lưu Khiêm*  •  *Lưu Ẩn*  •  Lưu Nghiễm  •  Lưu Phần  •  Lưu Thịnh  •  Lưu Sưởng |
| Kinh Nam (907-963) | Cao Quý Hưng  •  Cao Tùng Hối  •  Cao Bảo Dung  •  Cao Bảo Húc  •  Cao Kế Xung |
| Hậu Thục (934-965) | Mạnh Tri Tường  •  Mạnh Sưởng |
| Nam Đường (937-974) | Lý Biện  •  Lý Cảnh  •  Lý Dục |
| Bắc Hán (951-979) | Lưu Mân  •  Lưu Thừa Quân  •  Lưu Kế Ân  •  Lưu Kế Nguyên |
| Quân chủ khác | Lưu Thủ Quang (Yên) •  Lý Mậu Trinh (Kỳ)  •  Vương Dung (Triệu)  •  Liêu Thái Tông  •  Lý Tùng Ích  |
| 

---

Vua Trung Quốc  •  Tam Hoàng Ngũ Đế  •  Hạ  •  Thương  •  Chu  •  Tần  •  Hán  •  Tam Quốc  •  Tấn  •  Ngũ Hồ loạn Hoa •  Nam Bắc triều • Tùy  •  Đường  •  Ngũ đại Thập quốc  • Tống  •  Liêu  •  Tây Hạ  •  Kim  •  Nguyên  •  Minh  •  Thanh |