recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Doreen Southwood** (sinh năm 1974) là một nghệ sĩ, nhà thiết kế và chủ cửa hàng ở Nam Phi có trụ sở tại Cape Town. Cô làm việc với một loạt các phương tiện truyền thông trong tác phẩm nghệ thuật của mình, sản xuất tác phẩm điêu khắc, đồ vật, bản in, phim và nhiều thứ khác, mà cô thường dựa trên kinh nghiệm cá nhân và tự khám phá. Sự thẳng thắn của cô về những khiếm khuyết cá nhân và chu kỳ đàn áp và đối phó đi kèm với sự bảo thủ, tầng lớp trung lưu, việc nuôi dưỡng người Afrikaans cho thấy nhiều công việc của cô, kêu gọi sự chú ý đến những cách thức mà phụ nữ đã im lặng hoặc kìm nén trong không gian đó.

Năm 2003, Southwood được đặt tên là người chiến thắng chung của Giải thưởng Nghệ thuật Brett Kebble cho tác phẩm điêu khắc bằng đồng sơn của mình, "The Swimmer". Các tác phẩm điêu khắc đặc trưng một phụ nữ trẻ nhìn ngây thơ trước khi cô đứng trên đầu của một bảng lặn. Đối với giải thưởng này, Southwood nhận được R100.000, tại thời điểm đó là giải thưởng lớn nhất cho một tác phẩm nghệ thuật duy nhất trong lịch sử Nam Phi.

Tác phẩm của cô đã được trưng bày tại Senegal, Cuba, thành phố New York và khắp Nam Phi.

Năm 2001, cô mở một cửa hàng ở Cape Town gọi là Mememe, nhằm tìm kiếm công việc của các nhà thiết kế thời trang châu Phi có sẵn cho công chúng. Một cửa hàng Mememe mở tại Johannesburg năm 2011. Thiết kế riêng của Southwood đã được giới thiệu trong các tuần lễ thời trang ở Johannesburg và Cape Town và nổi tiếng với các đặc trưng nữ tính và hoài cổ của nó.

Tham khảo
---------

1. 1 2 3  Steyn, Lisa. "Doreen Southwood". Book of South African Women. Bản gốc lưu trữ ngày 8 tháng 2 năm 2012. Truy cập ngày 23 tháng 4 năm 2012.
2. ↑  Edmunds, Paul. "Doreen Southwood". Artthrob. Truy cập ngày 9 tháng 7 năm 2013.
3. ↑  "Doreen Southwood overall winner at Brett Kebble Art Awards". Artthrob. Truy cập ngày 9 tháng 7 năm 2013.
4. ↑  "Welcome". Mememe. Truy cập ngày 9 tháng 7 năm 2013.
5. ↑  "Mememe Opens in Jo'burg". Elle South Africa. Bản gốc lưu trữ ngày 31 tháng 1 năm 2014. Truy cập ngày 9 tháng 7 năm 2013.
6. ↑  "About Us". Mememe. Truy cập ngày 9 tháng 7 năm 2013.
**Mông Vũ** (chữ Hán: 蒙武; ? - ?) là danh tướng nước Tần thời Chiến Quốc. Nguyên quán ở nước Tề, cha là Mông Ngao, con là Mông Điềm với Mông Nghị đều nối đời làm tướng và lập rất nhiều chiến công cho nước Tần.

Binh nghiệp
-----------

Năm 224 TCN Mông Vũ làm tỳ tướng cùng với Vương Tiễn dẫn 60 vạn quân tiến đánh nước Sở, tiêu diệt quân chủ lực của Sở tại đất Kỳ, khiến đại tướng nước Sở là Hạng Yên tử trận. Năm 223 TCN lại cùng với Vương Tiễn mang quân đánh Sở, một lần nữa phá tan quân Sở, bắt sống Sở vương Phụ Sô, nước Sở diệt vong. Đất đai xưa kia của Sở được chia làm ba quận. Đấy là thuyết được sử dụng tương đối nhiều khi ghi chép về ông trong *Sử ký*.

Còn quá trình diệt Sở cụ thể thì theo như thiên *Tần Thủy Hoàng bản kỷ* trong *Sử ký* ghi là: Năm 224 TCN Vương Tiễn, Mông Vũ dẫn binh đánh phá nước Sở, phá tan quân Sở, bắt sống Sở vương Phụ Sô, chiếm được một vùng đất rộng lớn từ Trần tới Bình Dư, trong một thời gian ngắn diệt được nước Sở. Đích thân Tần Thủy Hoàng tới thị sát cả một vùng đất Dĩnh và Trần. Hạng Yên bèn lập Xương Bình quân làm Sở vương, rồi khởi binh chống Tần tại vùng Hoài Nam, tuyên bố phục hồi nước Sở. Năm 223 TCN Vương Tiễn, Mông Vũ lại phá tan quân Sở một lẫn nữa, giết chết Xương Bình quân, Hạng Yên khóc than rồi tự sát theo, nước Sở hoàn toàn diệt vong.

Gia tộc
-------

Mông Vũ xuất thân con nhà võ tướng, gia tộc này nguyên quán là người nước Tề, cha là Mông Ngao đã đến nước Tần từ thời Tần Chiêu Tương vương, trở thành tướng lĩnh trứ danh của nước Tần. Mông Ngao từng cầm quân đánh phá các nước Ngụy, Hàn, Triệu nhiều lần, giúp cho nước Tần đoạt được rất nhiều thành trì và đất đai. Nhờ đó mà được phong làm Thượng khanh, là một trong những tướng lĩnh quan trọng nhất nước Tần đầu thời Tần Chiêu Tương vương và Tần Thủy Hoàng.

Con là Mông Điềm cũng là một danh tướng của nước Tần, từng có công đẩy lùi Hung Nô với xây dựng Trường Thành, trở thành tướng lĩnh quan trọng nhất đương thời nhà Tần thời kỳ cuối đời Tần Thủy Hoàng. Người con khác là Mông Nghị đã từng cầm quân và nhậm chức Thượng khanh. Tương đối mà nói thì tiếng tăm của ông so với Mông Ngao thì hơi ít, tuy ghi chép trong lịch sử không nhiều, nhưng được xem là một tướng lĩnh trọng yếu đương thời của nước Tần, đối với việc thành lập nhà Tần cũng có ít nhiều công lao.

Chú thích
---------

1. ↑  Xương Bình quân nguyên là vương tộc của nước Sở, theo ghi chép vào năm 238 TCN từng đảm nhận chức Tướng quốc của Tần, đến năm 227 TCN thì bị chuyển đến đất Dĩnh
2. ↑  Vì vùng Hoài Bắc đã bị quân Tần chiếm lĩnh

Tham khảo
---------

* *Sử ký Tư Mã Thiên*: *Tần Thủy Hoàng Bản kỷ, Lục quốc niên biểu, Sở Thế gia, Mông Điềm Liệt truyện*.
Đối với các định nghĩa khác, xem Trần Hi.
**Trần Hy** (chữ Hán: 陈豨, ? – 195 TCN), người Uyển Cù, nhân vật quân sự cuối Tần đầu Hán, về sau phản Hán, thất bại bị giết.

Tiểu sử
-------

Trần Hy vốn là thị tòng của Hán Cao Tổ, không rõ từ khi nào và như thế nào. Mùa đông năm 200 TCN, Hán Cao Tổ thoát khỏi vòng vây của Mạo Đốn ở núi Bạch Đăng, trở về phong cho ông làm Liệt hầu, Cự Lộc thái thú , được mượn thân phận tướng quốc nước Triệu mà nắm quân đội ở biên thùy Triệu, Đại, cũng tức là quân đội ở biên thùy của nhà Hán. Khi ấy Hy đến từ biệt Hoài Âm hầu Hàn Tín, Tín nói với ông rằng: "*Nơi ngài ở, là chỗ tinh binh thiên hạ đấy; còn ngài, được bệ hạ tin yêu vậy. Có người nói ngài phản, bệ hạ ắt không tin; nói lần nữa, bệ hạ bèn nghi ngờ; lần thứ ba, ắt giận mà tự làm tướng. Ta vì ngài làm nội ứng, thiên hạ có thể tính được.*" 

Trần Hy từng vờ nghỉ ngơi về nhà mà đi qua nước Triệu, tướng quốc của Triệu là Chu Xương thấy tân khách của ông dùng đến cả ngàn cỗ xe, lấy hết quán xá ở Hàm Đan. Còn Trần Hy đối với tân khách hay bình dân đều tiếp đãi trọng thị. Sau khi Trần Hy về nước Đại, Chu Xương xin vào triều, tâu lên việc ông có nhiều tân khách, ở ngoài nắm binh quyền đã mấy năm, chỉ sợ sinh biến. Hán Cao Tổ sai người tra xét những việc phạm pháp của bọn tân khách, liên lụy đến Hy không ít. Ông vô cùng sợ hãi, ngầm sai sứ liên hệ với bọn Vương Hoàng, Mạn Khâu Thần (bộ tướng của Hàn vương Tín). Tháng 7 năm 197 TCN, thái thượng hoàng mất, Cao Tổ triệu Trần Hy, ông xưng bệnh nặng. Tháng 9, Hy cùng bọn Vương Hoàng làm phản, tự xưng Đại vương, cướp bóc Triệu, Đại .

Mùa đông năm 196 TCN, tướng của Trần Hy là Hầu Sưởng, Vương Hoàng (lúc này Hàn vương Tín đã bị giết) bị quân Hán chém chết dưới thành Khúc Nghịch; Trương Xuân bại trận ở Liêu Thành, mất hơn vạn người. Thái Nguyên, Đại Quận bị Chu Bột chiếm lại, Đông Viên bị Lưu Bang đích thân đánh hạ. Trước đó, Lưu Bang đem ngàn vàng dụ dỗ thủ hạ của bọn Vương Hoàng, Mạn Khâu Thần, lực lượng này không hết lòng chiến đấu, đều bó tay chịu trói, khiến cho Trần Hy hoàn toàn thất bại .

Mùa đông năm 195 TCN, Trần Hy bị Lang trung Công Tôn Nhĩ dưới trướng Phàn Khoái giết chết ở Linh Khâu .

Đánh giá
--------

Tư Mã Thiên cho rằng trường hợp của Trần Hy là đáng thương. Ông là người nước Ngụy, hẳn là hâm mộ Tín Lăng quân. Sau khi nắm đại quyền, Trần Hy mời gọi tân khách, hậu đãi hiền sĩ, tiếng tăm vượt quá khả năng, thành ra tai họa ập xuống đầu. Chu Xương nghi ngờ ông, tuy là có lý, nhưng gặp bọn "gian tà tiểu nhân" góp lời, mới đến nỗi lâm vào cảnh ngộ làm kẻ đại nghịch bất đạo .

Xem thêm
--------

* Hàn Tín
* Lưu Bang

Tham khảo
---------

1. **^**  Tư Mã Thiên, Sử ký **quyển 93, liệt truyện 33: Hàn Tín Lư Oản liệt truyện, phụ: Trần Hy liệt truyện**
2. **^**  Tư Mã Thiên, Sử ký **quyển 92, liệt truyện 32: Hoài Âm hầu liệt truyện**

Chú thích
---------

1. ↑  Nay là tây nam Đông Minh, Hà Trạch, Sơn Đông
2. ↑  Không rõ "gian tà tiểu nhân" ở đây là ai, dường như chỉ là cảm xúc riêng của Tư Mã Thiên
Di tích Bia Đá Chào Đời Đứa Bé Trịnh Thành Công hiện ở Biển Senli, thành phố Hirado, Nagasaki, Nhật Bản
**Tagawa Matsu** (田川松(Điền Xuyên Tùng), ***Tagawa Matsu***? 1601–1646), hay **Ông thị** (翁氏), người Nhật Bản sống ở thị trấn ven biển thuộc phiên Hirado, đảo Kyushu, Nhật Bản, về sau di cư sang đại lục Trung Quốc sinh sống, bà là mẹ của danh tướng, anh hùng dân tộc Trịnh Thành Công, và Tagawa Shichizaemon (田川七左衛門(Điền Xuyên Thất Tả Vệ Môn), *Tagawa Shichizaemon*?), phiên sĩ của Phiên Hirado thuộc lãnh địa Hizen vào thời kỳ Edo.

Bà sinh ra trong một gia tộc nhỏ tên là Tagawa, con gái một samurai cấp thấp là Tagawa Shichizaemon. Về sau mẹ bà cải giá lấy một người thợ rèn Hoa kiều di cư từ Tuyền Châu, Phúc Kiến, Trung Quốc tới Hirado là Ông Dực Hoàng, nên bà trở thành kế nữ của Ông Dực Hoàng, vì vậy mà bà còn có họ Trung Quốc là Ông, gọi là **Ông thị** "翁氏"  hoặc **Ông thái phi** "翁太妃".

Tagawa Matsu kết hôn với một thương nhân kiêm cướp biển tên Trịnh Chi Long, xuất thân từ Nam An, phủ Tuyền Châu, Phúc Kiến, Trung Quốc thường xuyên buôn bán với người Nhật ở Nagasaki. Bà hạ sinh đứa con đầu lòng là Trịnh Thành Công trong một chuyến đi biển cùng chồng khi bà đang nhặt sò biển tại bãi biển Senli ven sông Kawanai, Hirado.

Hòn đá nằm ở nơi mà bà sinh hạ đứa trẻ hiện nay vẫn còn tồn tại được dân gian gọi là **Trịnh Thành Công nhi đản thạch bi** (鄭成功兒誕石碑), cao 80 cm và rộng 3 mét, và bị ngập nước trong thời gian thủy triều lên cao.

Tagawa Matsu tự mình nuôi dạy Trịnh Thành Công ở Nhật Bản cho đến khi ông lên bảy tuổi, sự gần gũi của bà với con trai mình chính là một thành tựu và quyết định đến cuộc sống trưởng thành của Trịnh Thành Công sau này.

Năm 1645, Trịnh Chi Long thông qua mối quan hệ thân mật với Mạc Phủ nên được phép buôn bán chính thức ở Nhật Bản, sau đó ông đưa Tagawa trở về quê nhà ở An Hải, Tuyền Châu, Phúc Kiến đoàn tụ với Trịnh Thành Công. Năm 1646, Trịnh Chi Long đầu hàng nhà Thanh, Tagawa phản đối cùng chồng quy thuận nhà Thanh nên quyết định ở lại An Hải tử thủ, quân Thanh công hãm An Hải, chiếm được Tuyền Châu, quân Thanh bắt được Tagawa, vì không chịu đầu hàng cùng chồng nên bà đã tự sát. Được tin mẹ mình chết khiến cho Trịnh Thành Công đau buồn không thôi, nhằm báo thù cho mẹ, ông ra sức tăng cường và phát triển các hoạt động chống Thanh ngày càng lớn mạnh.

Tagawa Matsu được người dân địa phương dựng miếu thờ ở Miếu Ông Thái Cơ nằm chung với Miếu Trịnh Thành Công ở Đài Nam, Đài Loan hiện nay.

Chú thích
---------

1. ↑  Thang Cẩm Đài "*Khai khởi Đài Loan đệ nhất nhân Trịnh Chi Long*", trang 75
2. ↑  Ví như Trịnh Khắc Sảng viết trong cuốn "*Trịnh thị phụ táng tổ phụ mộ chí*" gọi bà là bà cố họ Ông (*Tằng Tổ Mẫu Ông*), học giả thời Thanh, Giang Nhật Thanh trong cuốn "*Đài Loan ngoại kỷ*" có nói Trịnh Thành Công thường gọi mẹ ông là *Ông Thị*
3. ↑  Tại Miếu Duyên Bình Quận Vương ở Đài Nam đằng sau điện ở giữa nơi thờ cúng có ghi "*Ông Thái Cơ thần vị*"
**Biến chứng**, trong y học, hoặc **biến chứng y khoa** là một sự tiến triển không thuận lợi hoặc hậu quả của một bệnh, một tình trạng sức khỏe hoặc một liệu pháp. Bệnh có thể trở nên tồi tệ hơn về mức độ nghiêm trọng của nó hoặc cho thấy số lượng dấu hiệu, triệu chứng cao hơn, cũng như những thay đổi bệnh lý mới, trở nên phổ biến khắp cơ thể hoặc ảnh hưởng đến các hệ cơ quan khác. Một căn bệnh mới cũng có thể xuất hiện như một biến chứng của một căn bệnh hiện có trước đó. Việc điều trị y tế, chẳng hạn như thuốc hoặc phẫu thuật có thể tạo ra tác dụng bất lợi hoặc tự tạo ra vấn đề sức khỏe mới. Do đó, một biến chứng có thể là iatrogenic (nghĩa là được bác sĩ tạo ra).

Kiến thức y tế về bệnh, thủ tục hoặc điều trị thường bao gồm một danh sách các biến chứng phổ biến nhất, để chúng có thể được thấy trước, ngăn ngừa hoặc nhận ra dễ dàng và nhanh chóng hơn.

Tùy thuộc vào mức độ tổn thương, tính nhạy cảm, tuổi tác, tình trạng sức khỏe, tình trạng hệ thống miễn dịch, vv các biến chứng có thể phát sinh dễ dàng hơn. Biến chứng ảnh hưởng xấu đến tiên lượng của bệnh. Các thủ tục y tế không xâm lấn và xâm lấn tối thiểu thường có ít các biến chứng hơn so với các thủ thuật xâm lấn.

Các rối loạn đồng thời nhưng không gây ra bởi các rối loạn khác là bệnh đi kèm. Việc phân chia khái niệm này đôi khi bị làm mờ bởi sự phức tạp của quan hệ nhân quả hoặc thiếu thông tin xác định về nó. Các thuật ngữ *di chứng* và *biến chứng* thường đồng nghĩa, mặc dù *biến chứng* bao hàm rằng tình trạng kết quả làm phức tạp việc quản lý tình trạng của bệnh (làm cho nó phức tạp hơn và đầy thử thách hơn).

Tham khảo
---------

1. ↑  Oropello JM, Kvetan V, Pastores SM (2016). *Lange Critical Care*. New York: McGraw-Hill Education. ISBN 978-0-07-182081-3. OCLC 961480454.
2. ↑  Ording AG, Sørensen HT (tháng 7 năm 2013). "Concepts of comorbidities, multiple morbidities, complications, and their clinical epidemiologic analogs". *Clinical Epidemiology* (bằng tiếng Anh). **5** (1): 199–203. doi:10.2147/clep.s45305. PMC 3704301. PMID 23861599.
Ngôi nhà Fahrenheit ra đời tại Danzig
**Daniel Gabriel Fahrenheit** (24 tháng 5 năm 1686 - 16 tháng 9 năm 1736). Ông là một nhà vật lý, kĩ sư người Đức. Ông được biết đến hơn cả nhờ phát minh ra nhiệt kế bằng thủy ngân vào năm 1714 và phát triển thang đo nhiệt độ mang tên ông.

Thân thế
--------

Daniel Gabriel Fahrenheit sinh năm 1686 Fahrenheit sinh ra ở **Gdańsk (**tên trước kia bằng tiếng Đức là **Danzig**, là một thành phố bên bờ biển Baltic, thuộc miền bắc Ba Lan) trong một gia đinh có truyền thống kinh doanh nổi tiếng.

Sự nghiệp nghiên cứu
--------------------

Sau khi cha mẹ qua đời, ông chuyển sang sinh sống ở Hà Lan. Từ năm 1717, ông định cư ở Den Haag. Từ năm 1718, giảng dạy môn hóa học ở Amsterdam, và năm 1724 được công nhận là thành viên của Hội Hoàng Gia Anh ở London. Ông kinh doanh bằng nghề chế tạo nhiệt kế, áp suất kế và thước đo độ cao. Năm 1725, ông công bố thang độ Fahrenheit dựa vào các nghiên cứu về hiện tương đông lạnh của nước do chính ông công bố năm 1721. Ông cũng là người phát hiện ra sự liên quan của áp suất đến nhiệt độ sôi của nước. Ông đã phát triển nhiệt kế để đo nhiệt độ. Ban đầu ông dùng rượu để đổ vào nhiệt kế nhưng sau đó thay bằng thủy ngân để cho kết quả tốt hơn. Tên của ông đã được đặt cho thang độ Fahrenheit (độ F).

Tham khảo
---------

Liên kết ngoài
--------------

* Tư liệu liên quan tới Daniel Gabriel Fahrenheit tại Wikimedia Commons
* Letter from Daniel Gabriel Fahrenheit (scan) to Carl Linnaeus, ngày 7 tháng 5 năm 1736 n.s.  **(tiếng Đức)**
* Senese, Fred (2005). "Why isn't 0°F the lowest possible temperature for a salt/ice/water mixture?".
* Fahrenheit's papers in the Royal Society Publishing[*liên kết hỏng*] **(tiếng Latinh)**
* "Fahrenheit, Gabriel Daniel". *Encyclopædia Britannica* (ấn bản 11). 1911.

Bản mẫu:Scientists whose names are used as non SI units

|  |  |
| --- | --- |
| Tiêu đề chuẩn Sửa dữ liệu tại Wikidata | 
* BIBSYS: 90267161
* BNF: cb121663751 (data)
* BPN: 39980319
* CANTIC: a11452973
* CiNii: DA10628047
* GND: 118685783
* ISNI: 0000 0000 8088 685X
* LCCN: n84236856
* NKC: ola2002161296
* NLI: 000465773
* NLP id a0000001258200 không hợp lệ.
* NTA: 069698392
* PLWABN: 9810639392905606
* RERO: 02-A003229174
* SELIBR: 259437
* SNAC: w6673nfx
* SUDOC: 030197783
* ULAN: 500076414
* VIAF: 9887952
* WorldCat Identities: lccn-n84236856

 |
Huệ An Nữ
**Huệ An Nữ** (chữ Hán: 惠安女) là một nhóm dân tộc sống ở huyện Huệ An, thành phố Tuyền Châu, tỉnh Phúc Kiến, Trung Quốc. Họ được phân vào nhóm dân tộc Hán, nhưng lại tự nhận là người Mân Việt. Địa thế cách biệt của bán đảo phía đông Huệ An giúp người Huệ An Nữ tránh sự giao thoa văn hóa với người Hán, vì thế nhiều phong tục tập quán đặc trưng của họ vẫn còn được truyền lại đến ngày nay.

Người Huệ An Nữ nổi tiếng vì tính chăm chỉ và tốt bụng. Phụ nữ làm hầu hết công việc nhà, đồng áng, sửa chữa đường sá khi chồng họ đánh cá ngoài biển khơi.

Văn hóa
-------

### Trang phục

Người Huệ An Nữ mặc áo cánh ngắn màu xanh biển, hở bụng, và quần đen bó sát người, ống quần loe ở phía dưới. Áo cánh ngắn bó sát của họ giống như của người Đại ở Tây Song Bản Nạp. Họ choàng đầu bằng khăn choàng sặc sỡ. Người Huệ An Nữ đội nón lá, gần giống như người Lê và người Kinh. Vào mùa lễ hội, họ búi tóc thành hình cánh bướm, đó chính là một trong những con vật linh thiêng đối với dân tộc họ ngày xưa (từng thuộc nước Mân Việt).

### Hôn nhân

Người Huệ An Nữ có những tập tục đặc trưng về hôn nhân. Những cặp vợ chồng mới cưới không được gần nhau vào đêm tân hôn, chú rể phải ở nhà của bạn chú rể. Ngày hôm sau, cô dâu tặng tiền cho gia đình chú rể để tỏ lòng tôn kính và tặng quà cho người già. Vào ngày thứ ba, chị em ruột của chú rể dẫn cô dâu đến giếng làng rồi kéo hai gầu nước. Sau năm ngày thực hiện các nghi lễ, cô dâu trở về nhà ba mẹ đẻ. Cô dâu và chú rể bị cấm sống cùng một nhà, thậm chí là nói chuyện với nhau cho đến khi cô dâu sinh con đầu lòng.

Tuy nhiên, ngày nay, phụ nữ dân tộc này tiếp xúc với bên ngoài nhiều hơn và tuân thủ theo Luật Hôn Nhân nên các thế hệ trẻ ngày nay thường từ chối tuân theo các tập tục truyền thống kể trên.

Xem thêm
--------

* Các sắc tộc không được phân loại tại Trung Quốc

Tham khảo
---------

1. ↑  CCTV (ngày 15 tháng 7 năm 2004). "Quanzhou Hui'an Maidens".
2. ↑  William N. Brown: Discover Quanzhou, 2007, ISBN 978-7-5615-2106-9

Liên kết ngoài
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về ***Huệ An Nữ***. |

* Hui'an Women Lưu trữ 2008-12-01 tại Wayback Machine
* Beauty of Hui'an women
* Hui'an Women's Clothing Lưu trữ 2008-10-24 tại Wayback Machine
* Hui'an women's dance practice
Bản mẫu:Geobox Settlement

Rømø
Vị trí đảo Rømø (màu đỏ)Vị trí đảo Rømø (màu đỏ)
Cảnh Rømø và Vùng biển lội.
Nhà trên đảo Rømø
Nhà thờ Thánh Clemens ở Rømø
Bãi biển Rømø
Đường đê tới Rømø
**Rømø** (tiếng Đức: *Röm*) là 1 đảo của Đan Mạch trong Vùng biển lội (*Wadden sea*), ở Bắc Hải, cách bờ phía tây nam bán đảo Jutland gần 10 km. Rømø nối giao thông với Jutland bằng 1 đường đê dài 9,2 km được xây dựng từ năm 1939 - 1948. Rømø cũng nối giao thông với đảo lân cận Sylt của Đức cách đó 3 km về phía nam bằng tàu phà. Đảo có diện tích là 129 km² với 850 cư dân. Gần 90% diện tích đảo là khu thiên nhiên, phần lớn thuộc sở hữu quốc gia,trong đó 1.700 ha được bảo tồn. Rømø có các bãi biển rất đẹp, thu hút nhiều ngàn du khách, nhất là trong mùa hè với lễ hội thả diều trên bãi biển và lễ hội nhạc jazz.

Các thành phố
-------------

Rømø có 2 thành phố là Lakolk và Havneby. Havneby là thành phố lớn hơn, trong khi thành phố Lakolk là thành phố du lịch, nhỏ hơn và có nhiều nhà nghỉ hè.

Về lịch sử, từ năm 1864 tới 1920, Rømø thuộc vùng Schleswig-Holstein của Đức, sau năm 1920 trở về thuộc chủ quyền Đan Mạch.

Về hành chính, trước kia Rømø thuộc thị xã Skærbæk, nhưng sau cuộc cải cách hành chính năm 2007 thì Rømø thuộc thị xã Tønder.

Các nhà bảo tàng
----------------

Trước kia Rømø có 3 nhà bảo tàng khá lớn, ngày nay chỉ còn 2. Nhà bảo tàng Kommandørgården xây dựng năm 1748, được biết đến nhiều, nay thuộc Viện bảo tàng quốc gia. Nhà bảo tàng thứ hai là Naturcenter Tønnisgård. Nhà bảo tàng thứ ba là Danmarks mekaniske dukkemuseum, nay đã bị phá sập.

Tham khảo
---------

* Tageo.com, "VESTSJAELLAND DENMARK Geography Population" (coordinates), 2007, webpage: Tageo-index.
* Denmark Postal codes, webpage: Postnumre-DK.
* Tele.dk Denmark detailed road map, webpage: Tele-DK-Danmark Lưu trữ 2008-04-06 tại Wayback Machine.

Liên kết ngoài
--------------

* |  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về ***Rømø***. |
* .
* Deutsche Touristinformation des Tourismusbüros Rømø/Skærbæk (tiếng Đức)

55°8′B 8°31′Đ﻿ / ﻿55,133°B 8,517°Đ﻿ / 55.133; 8.517

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về ***Rømø***. |
**Nguyễn Kim Trung** (tên khác là **Nguyễn Kim Khiêm**, sinh ngày 5 tháng 3 năm 1974) là một nhà báo và nhà quản lý trong lĩnh vực báo chí truyền thông.

Ông Nguyễn Kim Trung nguyên là Giám đốc Đài Truyền hình Kỹ thuật số VTC. Hiện nay, ông đang giữ chức Tổng Giám đốc, Tổng Biên tập Đài Phát thanh và Truyền hình Hà Nội.

Xuất thân và Giáo dục
---------------------

Ông Nguyễn Kim Trung là người Hải Phòng. Gia đình ông là gia đình có truyền thống, nhiều người thân là những cán bộ quản lý, lãnh đạo ở thành phố này. Bố của Kim Trung là nhà báo lão thành Kim Toàn, nguyên thành ủy viên thành ủy Hải Phòng, Tổng Biên tập Báo Hải Phòng. Anh trai của Nguyễn Kim Trung là ông Nguyễn Kim Sơn, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo đương nhiệm. 

Nguyễn Kim Trung được đào tạo báo chí chính quy tại khóa đầu tiên của Khoa Báo chí Đại học Tổng hợp Hà Nội (K35), cùng lớp báo chí đầu tiên này còn có một số nhà báo khác đang giữ chức vụ quản lý quan trọng như ông Lê Ngọc Quang (UVTƯ Đảng, Tổng Giám đốc Đài Truyền hình Việt Nam), Ngô Thiệu Phong (Tổng Biên tập Báo điện tử VOV), Nguyễn Thục Hạnh (Tổng Biên tập Báo Phụ nữ Việt Nam),...

Sự nghiệp
---------

Trước khi hoạt động trong lĩnh vực phát thanh, ông Trung làm việc tại Đài Truyền hình Kỹ thuật số VTC với vai trò Phó Giám đốc và Giám đốc (từ 2006 đến 2019). Ông là người đã xây dựng và phát triển nhiều kênh truyền hình có dấu ấn nhất tại Đài Truyền hình VTC. 

Ông cũng là một trong những người đầu tiên xây dựng báo điện tử VietNamNet từ giai đoạn còn là một trang thông tin điện tử với tên gọi VASC Orient. Ông Trung làm việc ở báo điện tử VietNamNet (Công ty Phần mềm và Truyền thông VASC của Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam VNPT) từ năm 2001 đến 2006. Ông phụ trách nội dung của phần báo điện tử, sau đó là phần truyền hình trực tuyến VietNamNet. Năm 2005 và 2006, Nguyễn Kim Trung và Nguyễn Xuân Cường cũng là một lãnh đạo khác của VASC đã có sự chuyển dịch từ VASC-VietNamNet sang Tổng Công ty Truyền thông đa phương tiện VTC cùng với rất nhiều nhân lực có kinh nghiệm trong lĩnh vực báo chí và công nghệ thông tin. 

Nguyễn Kim Trung giữ chức vụ Phó Giám đốc Đài Truyền hình kỹ thuật số VTC từ tháng 11/2006 và là Giám đốc Đài VTC từ 2016. 

Ngày 1/4/2019, ông đươc bổ nhiệm giữ chức vụ Trưởng ban Văn hóa - Xã hội (VOV2) - Đài Tiếng nói Việt Nam.

Ngày 2/3/2022, ông được bổ nhiệm giữ chức vụ Tổng Giám đốc, Tổng Biên tập Đài Phát thanh và Truyền hình Hà Nội.

Tham khảo
---------

1. ↑  "Ông Kim Trung được bổ nhiệm quyền Giám đốc Đài Truyền hình Kỹ thuật số VTC". Truy cập ngày 8 tháng 7 năm 2016.
2. 1 2  "Ông Nguyễn Kim Khiêm giữ chức Tổng Giám đốc, TBT Đài PT&TH Hà Nội". *Đại đoàn kết*. Truy cập ngày 2 tháng 3 năm 2022.
3. ↑  hiệu, Doanh nghiệp và Thương. "Đài Truyền hình kỹ thuật số VTC có Giám đốc mới". *doanhnghiepvathuonghieu.vn*. Truy cập ngày 6 tháng 3 năm 2022.

Liên kết ngoài
--------------
Gheorghe Gheorghiu-Dej (8 tháng 11 năm 1901 - 19 tháng 3 năm 1965) là một chính trị gia cộng sản Romania. Ông là nhà lãnh đạo Cộng sản đầu tiên của Romania từ năm 1947 đến năm 1965, giữ chức bí thư thứ nhất của Đảng Cộng sản Romania (cuối cùng là "Đảng Công nhân Romania", PMR) từ năm 1944 đến năm 1954 và từ năm 1955 đến năm 1965, và là Thủ tướng Cộng sản đầu tiên. của Romania từ năm 1952 đến năm 1955.

Sinh ra ở Bârlad (1901), Gheorghiu-Dej đã tham gia vào các hoạt động của phong trào cộng sản từ đầu những năm 1930. Khi Chiến tranh thế giới thứ hai bùng nổ ở châu Âu, ông bị chế độ của Ion Antonescu giam giữ trong trại giam Târgu Jiu, và chỉ trốn thoát vào tháng 8 năm 1944. Sau khi quân của Vua Michael lật đổ Antonescu và bắt ông vì tội ác chiến tranh, Gheorghiu-Dej cùng với thủ tướng Petru Groza đã gây áp lực buộc Nhà vua phải thoái vị vào tháng 12 năm 1947, đánh dấu sự khởi đầu của chế độ Cộng sản hoàn toàn ở Romania.

Dưới sự cai trị của mình, Romania được coi là một trong những quốc gia vệ tinh trung thành nhất của Liên Xô, mặc dù Gheorghiu-Dej bị một phần đáng lo ngại bởi chính sách phi Stalin hoá nhanh chóng do Nikita Khrushchev khởi xướng vào cuối những năm 1950. Ông cũng là người đã đưa ra các chính sách tăng cường thương mại giữa Romania và các nước phương Tây, và quan hệ giữa Romania và các nước phương Tây khác là tích cực. Tuy nhiên, cùng lúc đó chính phủ của ông cũng đã bị buộc tội vi phạm nhân quyền trong nước.

Ông qua đời tháng 3 năm 1965 do ung thư phổi. Sau này Nicolae Ceauşescu đã kế nhiệm ông chức Tổng Bí thư Đảng.

Tham khảo
---------
**Trâu Kỵ** (có sách viết Sô Kỵ (?-?)) là 1 nhà chính trị, Tướng quốc nước Tề thời Xuân Thu-Chiến Quốc. Ông nổi tiếng vì là người đã khuyên bảo Tề Uy Vương chăm lo quốc sự khiến cho nước Tề hùng mạnh trở lại.

Mượn tiếng đàn khuyên vua
-------------------------

Nước Tề bấy giờ là một trong Thất hùng Chiến quốc nên quốc gia giàu mạnh nên Tề Uy Vương ham mê tửu sắc, bỏ bê chính sự, bao nhiêu cấp báo về triều toàn bị bọn nịnh thần giấu nhẹm đi. Tình trạng ấy kéo dài 9 năm khiến cho nhiều nơi nhân dân lầm than đói khổ. Trâu Kỵ biết vậy nên xin vào ra mắt vua Tề nói là có bài đàn xưa nay chưa một ai gảy được nên mạo muội xin dâng lên vua Tề Uy Vương nghe có bài đàn lạ nên rất thích bèn cho gọi vào. Trâu Kỵ lên dây đàn nhưng không gảy, vua Tề tức quá hỏi thì Trâu Kỵ nói rằng tôi biết đàn cũng như vua biết trị nước vậy, tôi không đàn thì vua không được nghe, còn ngài không trị nước thì dân oán. Vua Tề nghe xong hiểu ý bèn phong ông làm Tướng quốc, mọi chuyện đều giao cho ông giống như Tề Hoàn Công giao việc cho Quản Trọng vậy. Một thời gian sau nước Tề cường thịnh, đem quân đánh các nước nhỏ khác trở thành nước lớn mạnh nhất trong Thất hùng.
**Chuyến bay 800 của Trans World Airlines (TW800/TWA800)** là một chuyến bay quốc tế thường xuyên từ sân bay quốc tế John F. Kennedy đến Roma, Ý, điểm dừng tại Paris Pháp. 12 phút sau khi cất cánh từ John F. Kennedy, máy bay Boeing 747-100 đã phát nổ và rơi xuống Đại Tây Dương gần East Moriches, New York vào ngày 17 tháng 7 năm 1996, vào khoảng 20:31 phút tối, tất cả 230 người đã thiệt mạng trong vụ tai nạn thảm khốc đứng thứ 3 trong lịch sử Hoa Kỳ. Các nhà điều tra tai nạn từ Ủy ban An toàn Giao thông Quốc gia (NTSB) đã tới hiện trường vụ tai nạn, đến sáng hôm sau (18/07/1996), trong bối cảnh suy đoán rằng một cuộc khủng bố là nguyên nhân của vụ tai nạn. Sau một cuộc điều tra kéo dài 16 tháng, FBI kết luận không có yếu tố tấn công khủng bố khiến TWA 800 mãi mãi không thể hoàn thành trọn vẹn chuyến bay. Song, dư luận lại chuyển hướng, nghi ngờ khả năng tên lửa tàu Hải quân Mỹ đã nhắm nhầm mục tiêu và gây ra tai nạn thảm khốc.

Cuộc tranh cãi cứ kéo dài như vậy đến ngày 23 tháng 8 năm 2000, một báo cáo uy tín đã khẳng định sự cố mạch điện tử điều khiển máy bay TWA 800 đã khiến nó phát nổ và "yên nghỉ" dưới Đại Tây Dương cùng 230 người.

Tai nạn
-------

 Hình ảnh từ mô tả của CIA về cách chuyến bay TWA 800 bị phá vỡ. Khi đáy máy bay văng ra từ thùng nhiên liệu phát nổ, các vết nứt lan ra xung quanh thân máy bay và cắt đứt toàn bộ phần trước của máy bay.
Máy bay là một chiếc Boeing 747-131. Vào ngày xảy ra tai nạn, máy bay vốn rất cũ, tình trạng của dây điện rất tồi tệ. Vài phút trước, máy bay phải chờ hơn 1 tiếng ở sân bay JFK khi 1 người bỏ hành lý trên máy bay mà không thấy dấu hiệu của người đó. Cơ trưởng cho máy bay chờ ở đường băng vì sợ trong hành lý người kia có bom. Khi đó, điều hòa làm nóng bể nhiên liệu giữa gần như trống rỗng. Nhiên liệu bốc hơi lên, khiến cả máy bay như trở thành 1 quả bom trên đường băng, chỉ chờ có tia lửa nhỏ bé. Mới cất cánh được 12 phút, 1 dây điện bị chập gây đoản mạch, truyền vào bể nhiên liệu đang nóng. Vụ nổ làm máy bay vỡ làm hai phần: mũi và phần còn lại. Mũi đâm xuống như một viên đạn, còn phần kia thì tiếp tục bay trong vài giây rồi rơi xuống biển, giết chết tất cả 230 người trên máy bay.

Tham khảo
---------

[[Thể loại:Tai nạn và sự cố liên quan đến Boeing 747 của Trans World Airlines mang số đăng bạ:TWA800
**Đoàn Văn Cừ** (1913 – 2004) là một nhà thơ Việt Nam.

nên xem nhé 
**Đoàn Văn Cừ** sinh ngày 25 tháng 11 năm 1913 ở Thôn Đô Đò xã Nam Lợi, huyện Nam Trực, tỉnh Nam Định trong một gia đình nông dân. Trước Cách mạng tháng Tám, Đoàn Văn Cừ dạy học, ông đã tham gia phong trào công nhân Nhà máy sợi Nam Định năm 1936. Sau Cách mạng tháng Tám, ông tham gia *Hội đồng Nhân dân* tỉnh Nam Định (1946). Năm 1948 ông tham gia Việt Minh trong Kháng chiến chống Pháp làm công tác văn nghệ, phiên dịch, công tác địch vận *Liên khu III*. Từ 1959, ông là cán bộ biên tập *Nhà xuất bản Phổ Thông* (Bộ Văn hóa). Năm 1974 công tác tại *Ủy ban Mặt trận Tổ quốc* huyện Nam Ninh, tỉnh Hà Nam Ninh (hiện nay huyện Nam Trực thuộc tỉnh Nam Định). Từ 1971, ông là Ủy viên Ban chấp hành *Hội Văn nghệ Hà Nam Ninh* (gồm ba tỉnh Hà Nam, Nam Định, Ninh Bình), hội viên Hội Nhà văn Việt Nam. Ông gần như sống ẩn dật ở quê trong những năm cuối đời và mất tại đây ngày 27 tháng 6 năm 2004. Ông còn có các bút danh khác là *Kẻ Sỹ, Cư sỹ Nam Hà*, Cư Sỹ Sông Ngọc và ngoài thơ cũng sáng tác văn xuôi.

Đoàn Văn Cừ được tặng Giải thưởng Nhà nước về Văn học nghệ thuật năm 2001. Con trai ông, họa sĩ Đoàn Văn Nguyên cũng được nhận Giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật năm 2006.
phở bò hoàng anh

Tác phẩm
--------

Tác phẩm của Đoàn Văn Cừ: 

* Thôn ca I (1944)
* Thơ lửa (1947)
* Việt Nam huy hoàng (1948)
* Quân dân Nam Định anh dũng chiến đấu (phóng sự, 1953)
* Trần Hưng Đạo, anh hùng dân tộc (1958)
* Thôn ca II (1960)
* Dọc đường xuân (1979)
* Đường về quê mẹ (1987)
* Tuyển tập Đoàn Văn Cừ (1992)

Đặc điểm nghệ thuật
-------------------

Đoàn Văn Cừ xuất hiện trong Phong trào Thơ mới và viết về thôn quê với bút pháp rất riêng: tả chân. Hoài Thanh và Hoài Chân đã nhận xét: "Những bức tranh trong thơ Đoàn Văn Cừ không phải chỉ đơn sơ vài nét như những bức tranh xưa của Á Đông. Bức tranh nào cũng đầy dẫy sự sống và rộn rịp những hình sắc tươi vui. Mỗi bức tranh là một thế giới linh hoạt". Những cảnh quê như *Đám hội*, *Đám cưới mùa xuân*,... và đặc biệt là phiên *Chợ Tết* nông thôn của ông vẫn sẽ còn mãi với thời gian:

*...Một thầy khoá gò lưng trên cánh phản,*
*Tay mài nghiên hí hoáy viết thơ xuân.*
*Cụ đồ nho dừng lại vuốt râu cằm,*
*Miệng nhẩm đọc vài hàng câu đối đỏ.*
*Bà cụ lão bán hàng bên miếu cổ,*
*Nước thời gian gội tóc trắng phau phau.*
*Chú hoa man đầu chít chiếc khăn nâu,*
*Ngồi xếp lại đống vàng trên mặt chiếu.*
*Áo cụ lý bị người chen sấn kéo,*
*Khăn trên đầu đang chít cũng tung ra.*
*Lũ trẻ con mải ngắm bức tranh gà,*
*Quên cả chị bên đường đang đứng gọi.*
*Mấy cô gái ôm nhau cười rũ rượi,*
*Cạnh anh chàng bán pháo dưới cây đa.*
*Những mẹt cam đỏ chót tựa son pha,* 
*Thúng gạo nếp đong đầy như núi tuyết,*
*Con gà trống mào thâm như cục tiết*
*Một người mua cầm cẳng dốc lên xem...*

Tham khảo
---------

1. ↑  "Thơ văn Đoàn Văn Cừ- Thi Viện.net". Truy cập 5 tháng 8 năm 2015.

Liên kết ngoài
--------------
**Đau bụng kinh** hay **thống kinh** là chứng đau trong kỳ kinh nguyệt. Đau bụng kinh thường bắt đầu khoảng thời gian kinh nguyệt bắt đầu. Các triệu chứng thường kéo dài ít nhất là ba ngày. Cơn đau thường là ở khung chậu hoặc bụng dưới. Các triệu chứng khác có thể bao gồm đau lưng, tiêu chảy, buồn nôn.

Ở phụ nữ trẻ đau bụng kinh thường xảy ra mà không có vấn đề tiềm ẩn. Ở phụ nữ lớn tuổi hơn đau bụng kinh thường là do các vấn đề tiềm ẩn như u xơ tử cung, lạc nội mạc trong tử cung, hoặc lạc nội mạc tử cung. Chứng bệnh này phổ biến với những phụ nữ bị rong kinh, kinh nguyệt không đều, có kinh trước mười hai tuổi, hoặc những người có trọng lượng cơ thể thấp. Việc khám phụ khoa đối với những người đang có quan hệ tình dục thường xuyên và siêu âm có thể giúp chẩn đoán bệnh tốt hơn. Điều kiện cần được loại trừ bao gồm thai ngoài tử cung, bệnh viêm vùng chậu, viêm kẽ bàng quang, và đau vùng chậu mãn tính.

Đau bụng kinh xảy ra ít thường xuyên hơn ở những người tập thể dục thường xuyên và những người có con sớm. Điều trị có thể bao gồm việc sử dụng một miếng đệm nóng. Các loại thuốc có thể sử dụng bao gồm thuốc chống viêm không steroid như ibuprofen, thuốc ngừa thai dùng nội tiết tố, và vòng tránh thai với progestogen. Uống vitamin B hoặc magiê có thể có tác dụng. Việc tập yoga, dùng châm cứu, và massage là không đủ. Phẫu thuật có thể hữu ích nếu người bệnh có một số bệnh tiềm ẩn.

Đau bụng kinh được ước tính xảy ra ở 20% đến 90% phụ nữ trong độ tuổi sinh sản. Nó là chứng rối loạn kinh nguyệt thường gặp nhất. Thông thường nó bắt đầu trong vòng một năm của kỳ kinh nguyệt đầu tiên. Khi không có nguyên nhân, cơn đau dần dần giảm đi theo tuổi hoặc sau khi có con.

Tham khảo
---------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  Osayande, AS; Mehulic, S (ngày 1 tháng 3 năm 2014). "Diagnosis and initial management of dysmenorrhea". *American family physician*. **89** (5): 341–6. PMID 24695505.
2. 1 2 3 4 5  American College of Obstetricians and Gynecologists (tháng 1 năm 2015). "FAQ046 Dynsmenorrhea: Painful Periods" (PDF). Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 27 tháng 6 năm 2015. Truy cập ngày 26 tháng 6 năm 2015.
3. 1 2 3  "Menstruation and the menstrual cycle fact sheet". *Office of Women's Health*. ngày 23 tháng 12 năm 2014. Truy cập ngày 25 tháng 6 năm 2015.

Liên kết ngoài
--------------

* Đau bụng kinh trên DMOZ
**Lão Thượng thiền vu** (tiếng Trung: 老上單于; bính âm: *Lǎoshàng Chányú*, trị vì 174–160 TCN), danh là **Kê Chúc** (稽粥), là một thiền vu của Hung Nô, người kế vị Mặc Đốn thiền vu (冒頓單于). Dưới thời ông trị vì, sức mạnh của đế quốc Hung Nô được mở rộng; Nguyệt Chi bị đánh bại, và Hung Nô giành được quyền kiểm soát hành lang Hà Tây.

Năm 162 TCN, dưới thời Lão Thượng thiền vu, Hung Nô đánh bại Nguyệt Chi lần thứ tư. Sau thất bại này, phần lớn tộc Nguyệt Chi (Đại Nguyệt Chi) đã chạy về tây bắc và định cư tại khu vực sông Y Lê, trong khi một nhóm nhỏ hơn (Tiểu Nguyệt Chi) đã vượt qua các dãy núi phương nam và định cư bên cạnh tộc Khương.

Sử ký Tư Mã Thiên quyển 110 viết rằng:

> 後頃之，冒頓死，子稽粥立，號曰老上單于。 老上稽粥單于初立，孝文皇帝複遣宗室女公主為單于閼氏，使宦者燕人中行說傅公主。 ("Ngay sau đó, Mặc Đốn chết và con trai là Kê Chúc lên ngôi, hiệu là Lão Thượng thiền vu. Khi Kê Chúc mới lên ngôi *Thiền vu* [174 TCN], Hiếu Văn hoàng đế đã cử một công chúa trong tôn thất sang làm yên chi, và sai một hoạn quan người đất Yên là Trung Hành Duyệt đi theo giúp rập.)
> 
>

Chú thích
---------

1. ↑  Benjamin (2007), pp. 71–74.
2. ↑  Hill (2009), p. 578.
3. ↑  Sử ký, quyển 110
4. ↑  Watson (1993), p. 142.

Tham khảo
---------

* Benjamin, Craig G. R. (2007) *The Yuezhi: Origin, Migration and the Conquest of Northern Bactria*. Silk Road Studies XIV. Brepols, Belgium. ISBN 978-2-503-52429-0.
* Hill, John E. (2009) *Through the Jade Gate to Rome: A Study of the Silk Routes during the Later Han Dynasty, 1st to 2nd Centuries CE*. John E. Hill. BookSurge, Charleston, South Carolina. ISBN 978-1-4392-2134-1.
* Hulsewé, A. F. P. (1979). *China in Central Asia: The Early Stage 125 BC – AD 23: an annotated translation of chapters 61 and 96 of the History of the Former Han Dynasty.* Introduction by M. A. N. Loewe. ISBN 94 04 05884 2. Leiden: E. J. Brill.
* Watson, Burton. (1993). *Records of the Grand Historian of China. Han Dynasty II. (Revised Edition)*. New York, Columbia University Press. ISBN 0-231-08167-7.
* Yap, Joseph P. (2009). *Wars With The Xiongnu, A Translation From Zizhi tongjian", pp. 107–121. AuthorHouse (2009) ISBN 978-1-4490-0604-4*

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Tiền nhiệmMặc Đốn thiền vu | **Thiền vu Đế quốc Hung Nô**174–160 TCN | Kế nhiệmQuân Thần thiền vu |
**Chả lá lốt** là một trong những món đặc sản của vùng Đồng bằng Bắc Bộ. Món ăn này có cách làm đơn giản, có mùi thơm và hương vị độc đáo. Ngoài ra món ăn còn có thể dùng để bồi bổ cho người bệnh theo Đông y. Chả lá lốt từ lâu đã trở thành món ăn quen thuộc trên mâm cơm của nhiều gia đình Việt.

Chế biến
--------

#### Bước 1: Sơ chế nguyên liệu

Đầu tiên, bạn nên sơ chế lá lốt trước vì lá lốt cần phải thật khô để khi rán không bị bắn nước và dầu mỡ, nên cần rửa sạch và để lá thật ráo nước.Hành khô bóc vỏ, băm nhỏ. Ngoài hành khô, bạn có thể dùng hành tây, cà rốt. Nhìn chung phần nhân chả lá lốt khá đa dạng, tùy theo khẩu vị mà các bạn điều chỉnh cho phù hợp. Mộc nhĩ ngâm nước ấm, khi nở mềm thì bóp rửa sạch, xắt sợi rồi băm nhỏ. Hành lá thì cắt rễ, rửa sạch rồi xắt nhỏ.

#### Bước 2: Trộn nhân chả lá lốt

Cho thịt lợn xay vào bát to cùng với 2 lòng đỏ trứng, hành băm, mộc nhĩ, lá lốt băm và hành lá. Nêm thêm 1 thìa cà phê nước mắm, 1/2 thìa cà phê bột ngọt. Bột nêm và 1/2 thìa cà phê hạt tiêu xay. Và để nhân chả lá lốt không bị khô, bạn nhớ cho thêm 2 thìa cà phê dầu ăn vào trộn cùng. Trộn đều hỗn hợp trên và để khoảng 15 phút cho thấm gia vị.

#### Bước 3: Cuốn chả lá lốt

Có rất nhiều cách cuốn chả lá lốt, tùy theo sở thích của từng người. Nhưng đa phần khi làm chả lá lốt người ta hay cuốn thành hình trụ. Khi cuốn, bạn nhớ để úp phần mặt lá màu xanh xuống phía dưới, gấp 2 mép lá 2 bên và cho nhân vào rồi cuộn tròn lại. Vì lá có kích thước khác nhau, nên khi gấp mép lá, các bạn điều chỉnh sao cho chả có kích thước đồng đều nhau 1 chút. Có như vậy chả nhìn sẽ đẹp mắt hơn, không bị cái quá to, cái thì quá bé.

#### Bước 4: Rán chả lá lốt

Cho dầu ăn vào chảo, lượng dầu vừa đủ để láng mặt chảo là được, không cần quá nhiều. Khi dầu nóng thì xếp chả lá lốt vào để rán. Ban đầu, nên chỉnh nhiệt độ lớn 1 chút để định hình miếng chả và để nước trong phần nhân bốc hơi, giúp chả lá lốt không bị chảy nước. Sau khi mặt phía dưới của miếng chả se lại thì hạ bớt nhiệt độ để nhân chả bên trong chín, và phần lá bên ngoài cũng không bị cháy vàng. Rán đến khi nhìn thấy phần lá lốt bọc bên ngoài mỏng và dính sát vào nhân, hơi xém vàng thì tắt bếp. Trung bình thời gian rán chả lá lốt chín rơi vào khoảng 7-8 phút ở nhiệt độ thấp. Bạn có thể kiểm tra thử bằng cách xiên đầu đũa vào 1 miếng chả, thấy phần nhân không chảy nước màu hồng có nghĩa là chả đã chín.

Xem thêm
--------

Tham khảo
---------

1. ↑  Thanh Mạnh (4 tháng 3 năm 2020). "Chả lá lốt, xương sông món ăn dân dã, quen thuộc". *Báo Dân sinh*. Truy cập ngày 8 tháng 9 năm 2022.
2. ↑  "Cách làm chả lá lốt vừa nhanh vừa ngon". *ZingNews.vn*. 28 tháng 9 năm 2017. Truy cập ngày 26 tháng 6 năm 2022.
3. ↑  Chu Văn Tiến (2 tháng 5 năm 2019). "Chả lá lốt trị đau nhức xương khớp". *Báo Sức khỏe & Đời sống*. Truy cập ngày 8 tháng 9 năm 2022.
4. ↑  "Cách làm chả thịt cuốn lá lốt thơm ngon nức mũi cho cả gia đình". *www.bachhoaxanh.com*. Truy cập ngày 26 tháng 6 năm 2022.
5. ↑  Nguyễn, Cúc (26 tháng 4 năm 2022). "Cách làm chả lá lốt ngon mềm không bị khô". *Cookbeo*. Truy cập ngày 26 tháng 6 năm 2022.

Liên kết ngoài
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikibooks có thêm thông tin về 
***Chả lá lốt*** |
**Schwarzlose Model 1898** là loại súng ngắn bán tự động do Andreas Wilhelm Schwarzlose thiết kế tại Phổ. Trước khi trở thành nhà thiết kế vũ khí, ông đã làm việc như một thợ gia công các loại vũ khí cho đế quốc Áo-Hung sau đó mở một nhà máy vũ khí cho riêng mình tại Berlin. Thiết kế của loại súng này được đánh giá là khá hiện đại mà còn rất tiên tiến trong khái niệm thời mà nó được tạo ra với đặc tính kỹ thuật đáng chú ý là thoi nạp đạn xoay. Đây là loại súng thiết kế để thật sự là súng cầm tay nạp đạn tự động chứ không phải cơ chế của súng trường bán tự động giảm kích thước. Dù vậy số lượng được chế tạo không nhiều và không rõ, loại súng này ban đầu được bán với số lượng nhỏ cho Boer trước cuộc chiến giữa Vương quốc Anh và Cộng hòa Nam Phi năm 1899-1902, sau đó bán với số lượng lớn cho đế quốc Nga nhưng không phải cho chính phủ mà là cho Đảng Dân chủ Nga vốn đang chuẩn bị cho cuộc cách mạng năm 1905.

Thiết kế
--------

Schwarzlose Model 1898 sử dụng cơ chế hoạt động khá lạ cho một loại súng ngắn là nạp đạn bằng độ giật lùi nòng ngắn kết hợp thoi nạp đạn xoay với bốn móc khóa viên đạn cố định. Khi bắn nòng sẽ hấp thu lực giật và lùi lại một đoạn nén tối đa lò xo nằm song song bên dưới nó và dừng lại khi đi vào bộ phận khóa nòng cố định ngăn không cho nó bị đẩy ngược ra phía trước. Thoi nạp đạn vốn bị khóa chung với nòng sẽ xoay 45º ngược chiều kim đồng hồ khi bị nòng đẩy lùi lại do rãnh xoắn trên thoi và gờ trên khung súng, thoi sẽ mở khóa và tiếp tục di chyển về phía sau khi nòng ngừng lại để thực hiện chu kỳ nạp đạn. Vỏ đạn cũ nếu có sẽ bị đẩy lên phía trên bay ra ngoài, thoi nạp đạn sau khi kết thúc chu kỳ lùi sẽ bị đẩy lên phía trước nạp viên đạn mới vào khoang chứa đạn, mở khóa bộ phận khóa giữ nòng cố định và di chuyển cùng nòng lên trước cũng như trong lúc di chuyển thoi nạp đạn sẽ xoay để khóa lại với nòng.

Hệ thống nhắm cơ bản của súng là điểm ruồi. Nguyên mẫu thiết kế có sử dụng bộ phận gia tốc thoi nạp đạn nhưng bộ phận này đã bị bỏ ra khi tiến hành sản xuất đại trà ít nhất là hầu hết trong số chúng. Hộp đạn rời của súng có thể chứa 7 viên.

Liên kết ngoài
--------------

* 
* Lưu trữ 2015-02-05 tại Wayback Machine
*
**Khu bảo tồn thiên nhiên Mường Nhé** nằm trên địa phận huyện Mường Nhé, tỉnh Điện Biên, cách Thành phố Hà Nội khoảng 700km theo hướng Tây Bắc.

Tổng quát
---------

Khu Bảo tồn thiên nhiên Mường Nhé được thành lập vào năm 1976 có tổng diện tích 46.730ha, gồm 2 kiểu rừng chính: rừng gỗ tự nhiên núi đất lá rộng thường xanh (46.520ha) và rừng hỗn giao gỗ, tre nứa (210ha).

Vị trí và giáp ranh
-------------------

Nằm trên 5 xã Sín Thầu, Leng Su Sìn, Chung Chải, Mường Nhé và Nậm Kè thuộc huyện Mường Nhé, tỉnh Điện Biên với diện tích là 46.730 ha. Khu bảo tồn thiên nhiên Mường Nhé phía bắc giáp với Trung Quốc, phía tây giáp với Lào, phía đông giáp tỉnh Lai Châu.

Đặc điểm khí hậu
----------------

Mang đặc điểm của khí hậu nhiệt đới gió mùa với những nét đặc trưng của khí hậu nhiệt đới núi cao, Khu bảo tồn thiên nhiên Mường Nhé tỉnh Điện Biên có hai mùa rõ rệt (mùa mưa từ tháng 4 đến tháng 10, mùa khô từ tháng 11 đến tháng 3 năm sau). Hệ thống sông suối tuôn chảy trên địa hình tương đối phức tạp và có độ dốc lớn, với hai hệ sông suối chính (thủy hệ Nậm Ma và thủy hệ Nậm Nhé) là đầu nguồn Sông Đà.

Đa dạng sinh học
----------------

Khu bảo tồn thiên nhiên Mường Nhé có hệ sinh thái phong phú được đánh giá là nơi có tính đa dạng sinh học cao vào loại nhất, nhì vùng Tây Bắc .Vì vậy, việc bảo tồn đa dạng sinh học có ý nghĩa rất quan trọng cả về hệ sinh thái lẫn rừng phòng hộ sông Đà.

### Hệ thực vật

Khu bảo tồn thiên nhiên Mường Nhé có 742 loài thực vật, trong đó 35 loài thực vật quý hiếm, 29 loài có tên trong sách đỏ Việt Nam và sách đỏ thế giới. Nhiều loài có giá trị đặc biệt về mặt khoa học như: chò đãi, dổi xương, chò nước, lát hoa, chò chỉ, pơ mu, trầm hương, de,... Riêng cây lấy gỗ có 112 loài, cây thuốc nam quý hiếm có 68 loài.

### Hệ động vật

Khu Bảo tồn thiên nhiên Mường Nhé có 2 kiểu rừng chính: rừng gỗ tự nhiên núi đất lá rộng thường xanh và rừng hỗn giao gỗ, tre nứa. Đây là nơi lí tưởng để các loài động vật hoang dã trú ngụ, sinh sống. Cụ thể: Thú có 97 loài, thuộc 24 họ và 9 bộ; chim có 260 loài thuộc 59 họ và 17 bộ; bò sát 65 loài bò sát thuộc 18 họ, 2 bộ và 54 loài ếch nhái thuộc 7 họ, 2 bộ. Trong đó có 55 loài động vật đặc hữu, 45 loài có tên trong Sách đỏ Việt nam như: Gấu ngựa, Gấu chó, Vượn bạc má, Voọc xám, các loài Khỉ, Công, Niệc cổ hung, Trăn mốc, các loài Rái cá...

Đặc biệt, đợt điều tra đầu năm 2022, đơn vị đã xác nhận thêm 14 loài động vật có mặt tại Khu Bảo tồn thiên nhiên Mường Nhé, gồm 1 loài thú (cầy gấm), 13 loài chim (cò nhạn, cò ruồi, cắt lớn, rẽ giun thường, yểng quạ, phường chèo đỏ đuôi dài, chích hai vạch, khướu đầu hung, khướu ngực đốm, khướu mặt đỏ, kim oanh tai bạc, đớp ruồi cằm đen và đớp ruồi trán đen).

Tham khảo
---------

1. ↑  "Tổng quát về Khu BTTN Mường Nhé". Truy cập ngày 10 tháng 4 năm 2023.
2. ↑  "Vị trí của khu BTTN Mường Nhé". Truy cập ngày 10 tháng 4 năm 2023.
3. ↑  "Đặc điểm khí hậu khu BTTN Mường Nhé". Truy cập ngày 10 tháng 4 năm 2023.
4. ↑  "Thực vật ở khu BTTN Mường Nhé". Truy cập ngày 10 tháng 4 năm 2023.
5. ↑  "Hệ động thực vật Khu BTTN Mường Nhé". Truy cập ngày 10 tháng 4 năm 2023.
6. ↑  "Điều tra và cập nhật đa dạng sinh học 2022". Truy cập ngày 10 tháng 4 năm 2023.
Lối đi với băng ghế dưới tán cây
**Planty** là một trong những công viên thành phố lớn nhất ở Kraków, Ba Lan. Nó bao quanh Stare Miasto (*Phố cổ*), nơi các bức tường thành phố thời Trung cổ từng tọa lạc cho đến đầu thế kỷ 19. Khu phố cổ lịch sử không thể nhầm lẫn với Khu hành chính số 1 Stare Miasto kéo dài về phía đông. 

Công viên Planty (xanh), Stare Miasto
Công viên có diện tích 21,000 mét vuông (0,005189 mẫu Anh) và chiều dài 4 kilômét (2,5 mi). Nó bao gồm một chuỗi ba mươi khu vườn nhỏllà no hơn được thiết kế theo nhiều phong cách khác nhau và được trang trí với nhiều tượng đài và đài phun nước. Có hơn hai mươi bức tượng của các nhân vật lịch sử cao quý trong công viên - tượng đài của Nicolaus Copernicus, Jan Matejko, nữ hoàng Jadwiga và vua Wladyslaw II Jagiello, chỉ kể tên một vài người. Ngoài ra còn có một số mảng trong công viên là nơi tưởng niệm của Jan Dlugosz và Stanislaw Wyspianski.

Công viên tạo thành một lối đi tuyệt đẹp phổ biến với người Cracovia. Vào mùa hè, mưa rải rác ở ao và quầy hàng giải khát, đó là một nơi trú ẩn mát mẻ và râm mát từ những con đường nhộn nhịp gần đó.

Hầu hết các di tích lịch sử của Kraków cũ đều nằm bên trong vành đai Công viên Planty dọc theo Đường Hoàng gia (tiếng Ba Lan: *Droga Królewska*) băng qua công viên từ vùng ngoại ô thời trung cổ cKleparz - qua Cổng St, Florian - ở sườn phía bắc của các bức tường thành phố cổ. Lâu đài Wawel lịch sử tại Đồi Wawel, tiếp giáp với sông Vistula uốn khúc, tạo thành biên giới cực nam của Planty. 

Đài tưởng niệm Grażyna

Lịch sử
-------

Vành đai xanh được thành lập thay cho các bức tường thời trung cổ giữa năm 1822-1830 như một phần của các dự án phát triển đô thị nhằm bảo tồn khái niệm "thành phố vườn".

Vào đầu thế kỷ 19, thành phố đang mở rộng đã bắt đầu vượt xa giới hạn của những bức tường phòng thủ cũ. Các bức tường đã rơi vào tình trạng hư hỏng do thiếu bảo trì sau khi phân vùng Ba Lan. Do đó, Hoàng đế Franz I của Austro-Hungary đã ra lệnh tháo dỡ các công sự cũ. Tuy nhiên, vào năm 1817, Giáo sư Feliks Radwański của Đại học Jagiellonia đã thuyết phục được Phiên họp của Thượng viện Cộng hòa Kraków để hợp pháp hóa việc bảo tồn một phần các công sự cũ, cụ thể là Cổng St.Florian và Thành lũy liền kề, một trong ba tiền đồn như vậy vẫn còn tồn tại ở châu Âu

Tham khảo
---------

1. ↑  "Planty". *Krakow.wiki* (bằng tiếng Anh). ngày 28 tháng 10 năm 2016. Truy cập ngày 26 tháng 4 năm 2019.
2. ↑  Andrew Beattie, From the Piast Church to the Holy Cross Church Landmark Publishing, page 40.
3. ↑  St. Florian's Church at www.krakow4u.pl
4. ↑  *Rick Steves' Europe Through the Back Door 2008*[*liên kết hỏng*], Avalon Publishing, page 539.
5. ↑  Ministry of Foreign Affairs 2002-2009, The Sites on the UNESCO List. Lưu trữ 2009-01-29 tại Wayback Machine Krakow, at Poland.gov.pl Lưu trữ 2008-10-29 tại Wayback Machine

* About the city walls at *krakow4u.pl* dated ngày 1 tháng 3 năm 2006 in Polish. Truy cập ngày 23 tháng 4 năm 2008.
* Planty Garden Ring, undated. Retrieved on ngày 23 tháng 4 năm 2008.

 Tư liệu liên quan tới Planty tại Wikimedia Commons
**Nguyễn Đức Tiến** (1926 - 1988), là một nhạc sĩ Việt Nam, nổi tiếng qua ca khúc *Làng tôi*.

Cuộc đời
--------

**Nguyễn Đức Tiến**, có bút danh là **Chung Quân**, sinh ngày 6 tháng 7 năm 1926 tại Hà Nội.

Năm 1952, khi mới 16 tuổi, bản *Làng tôi* của ông đã giành được giải của Công ty điện ảnh, đoàn cải lương Kim Chung ở Hà Nội để làm bản nhạc nền cho phim *Kiếp hoa*, một trong số ít những phim Việt Nam thực hiện trong thời kỳ này.

Năm 1954, Chung Quân cùng gia đình di cư vào Nam, định cư ở vùng Khánh Hội. Nhờ đã từng học sư phạm chuyên ngành về nhạc và danh tiếng của *Làng tôi*, Chung Quân được Bộ Quốc gia Giáo dục của Đệ Nhất Cộng hòa ưu đãi, cho dạy môn nhạc tại hai trường trung học Chu Văn An, và Nguyễn Trãi. Thời gian giảng dạy ở trường Nguyễn Trãi, Chung Quân là thầy dạy nhạc của nhiều nhạc sĩ nổi tiếng sau này như Ngô Thụy Miên, Vũ Thành An, Đức Huy, Nam Lộc... Cũng khoảng thời gian 1955 - 1956, ông có soạn bản hợp xướng *Sông Bến Hải*, theo một vài ý kiến thì đó là một trường ca có giá trị nghệ thuật, viết về cuộc di cư năm 1954, nhưng về sau không thấy phổ biến rộng rãi.

Theo một vài bài viết của các học trò nhạc sĩ Chung Quân thì trước 1975, ông từng học tại New York, sau đó tốt nghiệp tiến sĩ văn chương tại Anh. Sau năm 1975 ông ở lại Việt Nam và qua đời vào ngày 26 tháng 1 năm 1988 do bị đột quỵ, trong khi đang chơi cờ tướng với người em rể.

Nhạc phẩm *Làng tôi* của Chung Quân trùng tên với 2 ca khúc khác cũng rất nổi tiếng của Văn Cao và Hồ Bắc. Ngoài ra ông còn một vài sáng tác khác.

Tác phẩm
--------

* Cô gái quê
* Hận kỳ đài
* Gửi chút tình
* Làng tôi
* Mong anh
* Nam Việt
* Sông Bến Hải (hợp xướng)
* Tình mẹ
* Trai Việt

Tham khảo
---------

1. ↑  Đông Kha (2 tháng 4 năm 2019). "Nhạc sĩ Chung Quân và hoàn cảnh sáng tác bài Làng tôi năm 16 tuổi".
2. 1 2 3  Phan Văn Thanh. "Giai thoại về nhạc phẩm Làng tôi của nhạc sĩ Chung Quân". *saigonocean*.
3. ↑  "Nhạc sĩ Chung Quân". *Trang Văn học Nguồn cội (tư liệu của học trò nhạc sĩ Chung Quân)*.

Liên kết ngoài
--------------