recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Đại học Leiden**, tọa lạc tại thành phố Leiden, là trường đại học lâu đời nhất ở Hà Lan. Đại học Leiden là thành viên của các nhóm: Coimbra Group, Europaeum và Liên hiệp các trường đại học nghiên cứu châu Âu. Trường Đại học Leiden được thành lập năm 1575 bởi William I của Oranje-Nassau, thủ lĩnh của cuộc khởi nghĩa Chiến tranh 80 năm.

Hoàng gia Oranje-Nassau và Đại học Leiden vẫn có một mối quan hệ chặt chẽ. Các nữ hoàng Wilhelmina, Juliana và Beatrix cũng như thái tử Willem-Alexander đã học ở Đại học Leiden. Năm 2005, nữ hoàng Beatrix đã nhận được bằng danh dự từ đại học này.

Đại học Leiden là trường học của nhiều nhà khoa học Hà Lan đã đạt giải Nobel, gồm có Heike Kamerlingh Onnes, Hendrik Lorentz, Pieter Zeeman, và Willem Einthoven.

Ngày nay, Đại học Leiden có 9 khoa, hơn 50 bộ môn và hơn 150 chương trình giáo dục đại học và có danh tiếng quốc tế. Nơi đây có hơn 40 viện nghiên cứu quốc gia và quốc tế.

* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Liên kết mở rộng
----------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về ***Đại học Leiden***. |

* Đại học Leiden

Tham khảo
---------

1. ↑  Thực ra, Đại học Leuven, hiện đang ở Bỉ nhưng vào năm thành lập (1425) nằm ở Hà Lan, là trường đại học cổ xưa nhất Hà Lan, nhưng Đại học Leuven không còn thuộc Hà Lan nữa.
2. ↑  Windows Media file of Queen Beatrix receiving degree, February 2005
3. ↑  "Bản sao đã lưu trữ". Bản gốc lưu trữ ngày 6 tháng 4 năm 2006. Truy cập ngày 24 tháng 4 năm 2007.
Bản đồ đường đồng ngữ tại quần đảo Faroe
**Đường đồng ngữ**, còn gọi là **đồng ngữ tuyến**, là đường trên bản đồ phương ngữ khoanh vùng phổ biến của một hiện tượng ngôn ngữ, ví dụ như cách phát âm của một nguyên âm nhất định, nghĩa của từ, hay một đặc điểm hình thái hoặc cú pháp cụ thể nào đó. Đường biên của các phương ngữ chính của một ngôn ngữ thường được phân định bởi một *nhóm các đường đồng ngữ*, ví dụ như đường Benrath chia tách tiếng Thượng Đức với các ngôn ngữ German Tây khác, hay đường La Spezia-Rimini phân chia các ngôn ngữ Bắc Ý và các ngôn ngữ Roman ở phía tây nó với các phương ngữ Nam Ý và các ngôn ngữ Roman ở phía đông nó. Ngược lại, *một đường đồng ngữ riêng lẻ* có thể tương ứng hoặc không tương ứng với ranh giới của bất kì ngôn ngữ nào, ví dụ như đường đồng ngữ nguyên âm /y/ của tiếng Pháp cắt qua lãnh thổ Đức và Pháp.

Một trong những đường đồng ngữ được biết đến nhiều nhất là đường phân chia centum-satem.

Ví dụ
-----

### Đường phân chia centum-satem

Đường đồng ngữ centum-satem của ngữ hệ Ấn-Âu phân chia hai hướng tiến hóa của nhóm phụ âm mặt lưỡi của tiếng Ấn-Âu nguyên thủy (Proto-Indo-European, PIE). Trong bản phục dựng chuẩn, ba dãy phụ âm mặt lưỡi sau được ghi nhận:

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| Phụ âm môi-ngạc: | \*kʷ, | \*gʷ, | \*gʷʰ |
| Phụ âm vòm mềm: | \*k, | \*g, | \*gʰ |
| Phụ âm vòm cứng: | \*ḱ, | \*ǵ, | \*ǵʰ |

Ở một số nhánh như Hy Lạp, gốc Ý hoặc German, dãy phụ âm vòm cứng đã hợp nhất với dãy phụ âm vòm mềm: *\***k**eup-* "run rẩy" và *\***ḱ**m̥tom* "một trăm" trong PIE đã tiến hóa lần lượt thành ***c**upiō* "khao khát" và ***c**entum* [kentum] "một trăm" trong tiếng Latinh, nhưng *\***kʷ**o-* (đại từ nghi vấn) trở thành ***qu**ō* "thế nào/ở đâu?". Những ngôn ngữ như vậy được gọi là nhóm ***centum***, đặt tên theo từ *centum* "một trăm" trong tiếng Latinh.

Ở những nhánh khác như Balt-Slav hay Ấn-Iran, dãy phụ âm môi-ngạc đã hợp nhất với dãy phụ âm vòm mềm: *\***k**eup-* trở thành ***k**opáyati* "chao đảo" trong tiếng Phạn và *\***kʷ**o-* trở thành ***k**ō* "ai?" trong tiếng Avesta, nhưng cũng trong ngôn ngữ này thì *\***ḱ**m̥tom* đã trở thành ***s**atəm*. Những ngôn ngữ này được gọi là nhóm ***satem***, đặt tên theo từ *satəm* "một trăm" trong tiếng Avesta.

Do các ngữ chi Balt-Slav, Ấn-Iran và các ngữ chi satem khác nằm ở các vùng địa lý liền kề nhau, người ta vẽ được một đường đồng ngữ phân chia các ngôn ngữ ***centum*** với các ngôn ngữ ***satem***.

Xem thêm
--------

* Phương ngữ
* Dãy phương ngữ

Chú thích
---------

1. ↑  Fortson, Benjamin W. (2004). *Indo-European language and culture : an introduction*. Malden, MA: Blackwell Pub. tr. 52–54. ISBN 1-4051-0315-9. OCLC 54529041.
2. ↑  *LIV, Lexikon der indogermanischen Verben : die Wurzeln und ihre Primärstammbildungen*. Helmut Rix, Martin Kümmel. Wiesbaden: Reichert. 2001. tr. 359. ISBN 3-89500-219-4. OCLC 47295102.Quản lý CS1: khác (liên kết)

Liên kết ngoài
--------------
***Amblygobius calvatus*** là một loài cá biển thuộc chi *Amblygobius* trong họ Cá bống trắng. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 2016.

Từ nguyên
---------

Tính từ định danh *calvatus* trong tiếng Latinh có nghĩa là "trọc đầu", hàm ý đề cập đến vùng gáy của loài cá này không có bất kỳ lớp vảy nào bao phủ.

Phân bố và môi trường sống
--------------------------

*A. calvatus* hiện chỉ được biết đến qua các mẫu vật được thu thập ở ngoài khơi El Nido, Palawan (Philippines). Một bức ảnh chụp từ đảo Chuuk có thể là loài này.

*A. calvatus* được nhìn thấy trên nền đáy cát và bùn ở các vịnh và đầm phá, độ sâu khoảng 10–20 m.

Mô tả
-----

Chiều dài chuẩn (*standard length*: SL) lớn nhất được ghi nhận ở *A. calvatus* là 4,8 cm. Cá có màu nâu xám với hai sọc nâu cam trên đầu dọc chiều dài thân. Sọc phía trên ngắn, dừng ở trước vây lưng, sọc dưới bắt đầu từ đốm nâu cam trên nắp mang, nhạt dần từ gốc vây ngực trên đến giữa gốc vây đuôi. Gốc vây ngực có đốm hình chữ nhật nhỏ màu nâu cam sẫm ở ngay giữa. Một hàng 8–11 đốm đen nhỏ ở lưng. Vây đuôi hình mũi giáo.

Số gai ở vây lưng: 7; Số tia ở vây lưng: 14–15; Số gai ở vây hậu môn: 1; Số tia ở vây hậu môn: 15–16; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia ở vây bụng: 5; Số tia ở vây ngực: 19–20.

Phân loại
---------

*A. calvatus* nằm trong nhóm loài *Amblygobius nocturnus*, một loài thiếu vảy lược và cũng thiếu vảy ở giữa phần trước và phần trên của nắp mang. *A. nocturnus* có thể xứng đáng được công nhận là một phân chi, trong trường hợp đó thì phân chi có tên là *Yabotichthys* hoặc *Diaphoroculius*.

Tham khảo
---------

1. 1 2 3  Allen & Erdmann, sđd, tr.17
2. ↑  Ranier Froese và Daniel Pauly (chủ biên). Thông tin *Amblygobius calvatus* trên *FishBase*. Phiên bản tháng 10 năm 2023.
3. ↑  Allen & Erdmann, sđd, tr.13-14
4. ↑  Allen & Erdmann, sđd, tr.11

### Trích dẫn

* Allen, Gerald R.; Erdmann, Mark V. (2016). "Descriptions Of Two New Gobies (Gobiidae: *Amblygobius*) From The Tropical Western Pacific Ocean" (PDF). *Journal of the Ocean Science Foundation*. **24**: 10–23. doi:10.5281/zenodo.167891.

|  |  |
| --- | --- |
| Thẻ nhận dạng đơn vị phân loại | 
* Wikidata: Q67183802
* FishBase: 68848
* GBIF: 8794561
* iNaturalist: 1015322
* WoRMS: 1376176

 |
Mục từ này về nói chung Mậu Thân 1968. Bài này về sự kiện. Xem **Tại đây.**
**Mậu Thân 1968** là bộ phim tài liệu đầu tiên của Việt Nam, dài 12 tập, mỗi tập 30 phút + tập 13 - Chuyện chưa nói hết về hành trình làm phim, đề cập và đi sâu vào sự kiện lịch sử về cuộc tổng tấn công và nổi dậy Mậu Thân 1968. Đạo diễn Lê Phong Lan đã phỏng vấn và đối chất với hàng trăm nhân chứng, trò chuyện với những chuyên gia lịch sử, các nhà báo trong nước và quốc tế.

Bối cảnh
--------

Sự thật là lý do mà đạo diễn Lê Phong Lan muốn tìm hiểu và chia sẻ với người xem, nhất là sau khi bà có dịp trò chuyện với thiếu tướng tình báo Phạm Xuân Ẩn trong thời gian làm phim về ông. Bà đã mất gần 10 năm để thu thập tư liệu, đã sang Mỹ nhiều lần, lặn lội khắp mọi nơi tìm nhân chứng, tư liệu, phỏng vấn những học giả uy tín trong và ngoài nước để hoàn thành bộ phim tài liệu trung thực.

Những người làm phim đã phỏng vấn ông tổng bí thư Lê Khả Phiêu - người chỉ huy một trung đoàn trong sự kiện Mậu Thân 1968 tại Huế, nhà nghiên cứu Nguyễn Đắc Xuân, nhà báo và sử gia Mỹ Stanley Karnow, cựu phóng viên tờ Washington Post Don Lux, GS khoa học chính trị Larry Berman, và cả những người lính từ hai phía. Nhiều thông tin bị làm méo mó đã được làm sáng tỏ. Một trong số đó là sự kiện 26 ngày đêm tại Huế từng bị cho là "cuộc thảm sát đẫm máu" được mô tả trong cuốn sách *Giải khăn sô cho Huế* của nhà văn Nhã Ca, mà đã được cả giáo sư sử học tại đại học Texas A&M Olga Dror chuyển ngữ sang tiếng Anh với tựa đề *Mourning Headband for Hue* (Nhà xuất bản Indiana University Press). Theo báo Thanh Niên, với những nhân chứng có thẩm quyền cuốn phim đã làm sáng rõ: cái gọi là "cuộc thảm sát đẫm máu" chỉ là đòn tâm lý chiến mà Mỹ dựng lên, thực tế Huế đã bị bom Mỹ phá hủy làm nhiều thường dân chết cùng với quân giải phóng và lính Mỹ.

Sản xuất
--------

Trước khi Đài truyền hình Việt Nam mua bản quyền phát sóng, đạo diễn đã bỏ tiền túi để làm phim.

Phát biểu
---------

* "Khi làm phim này, Tôi đặt tinh thần độc lập thống nhất và hòa hợp dân tộc của tôi lên hàng đầu. Và lẽ đương nhiên tôi buộc phải công bằng vì đó là nghề nghiệp, là thanh danh của tôi".
* Và với những gì tìm được, nữ đạo diễn cho biết: "Tôi đã gặp những nhà báo Mỹ, những người lính bên kia chiến tuyến, họ đã nói, tất cả những thông tin về vụ thảm sát năm 1968 tại Huế chỉ là sự vu cáo của Mỹ và chính quyền Việt Nam cộng hòa đổ lên đầu Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam. Để khỏa lấp cho sự thất bại nặng nề, phía Mỹ và Việt Nam cộng hòa đã phát động những tin đồn nhảm gây nhiễu loạn như một cuộc chiến tranh tâm lý, và nó đã kéo dài trong một thời gian. Nhưng sự thật là sự thật. Chiến dịch Mậu Thân trải qua thời gian càng khẳng định là bản anh hùng ca vĩ đại của quân dân Việt Nam".

Chú thích
---------

1. ↑  "Giải mã" Mậu thân 1968 , thanhnien, 26.1.2013
2. ↑  phim tài liệu "Mậu Thân 1968"[*liên kết hỏng*], vtc
3. ↑  Tái hiện Mậu Thân 1968
4. ↑  Lật lại những câu chuyện lịch sử "nhạy cảm" trong chiến dịch Mậu Thân 1968, dantri, 25.1.2013

* Cổng thông tin Chiến tranh Việt Nam
**Ngụy Kim Sơn** (5 tháng 4 năm 1927 – 8 tháng 12 năm 2023) là Phó Đô đốc Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (*PLA*). Ông từng giữ chức Chính ủy Hải quân PLA.

Tiểu sử
-------

Ngụy Kim Sơn sinh ngày 5 tháng 4 năm 1927, người huyện Bồng Lai, tỉnh Sơn Đông (nay là quận Bồng Lai, tỉnh Sơn Đông). Tháng 2 năm 1945, ông tham gia Bát lộ quân. Tháng 12 năm 1945, ông gia nhập Đảng Cộng sản Trung Quốc. Tháng 11 năm 1950, ông tham gia Chiến tranh Triều Tiên. Tháng 10 năm 1952, ông về nước. Từ năm 1963, ông đảm nhiệm vị trí thư ký Văn phòng (Hứa Thế Hữu) Bộ Tư lệnh Quân khu Nam Kinh. Tháng 3 năm 1965, ông được bổ nhiệm giữ chức Trung đoàn trưởng Trung đoàn 541 Lục quân (Trung đoàn Cảnh vệ Quân khu Nam Kinh).

Tháng 10 năm 1967, ông được bổ nhiệm làm Phó Chính ủy Sư đoàn 179, Quân đoàn 60 Lục quân, Quân khu Nam Kinh. Tháng 12 năm 1969, ông được bổ nhiệm giữ chức Chính ủy Sư đoàn 179, Quân đoàn 60 Lục quân. Tháng 7 năm 1971, ông được bổ nhiệm làm Phó Chính ủy Quân đoàn 60 Lục quân. Tháng 12 năm 1973, ông được bổ nhiệm giữ chức vụ Chính ủy Quân đoàn 60 Lục quân. Tháng 5 năm 1978, ông được bổ nhiệm làm Chính ủy Quân đoàn 12 Lục quân, Quân khu Nam Kinh.

Tháng 10 năm 1982, ông được bổ nhiệm giữ chức Chủ nhiệm Chính trị Quân khu Nam Kinh. Tháng 1 năm 1985, ông được bổ nhiệm làm Chủ nhiệm Chính trị Bộ Tổng Tham mưu PLA.

Tháng 7 năm 1985, ông được bổ nhiệm giữ chức Phó Chính ủy Hải quân PLA. Tháng 9 năm 1988, ông được phong quân hàm Phó Đô đốc. Tháng 4 năm 1990, ông được bổ nhiệm làm Bí thư Đảng ủy Hải quân, Chính ủy Hải quân PLA. Tháng 12 năm 1993, Ngụy Kim Sơn giải ngũ, thay ông làm Chính ủy mới của Hải quân PLA là Chu Khôn Nhân.

Ông là Ủy viên dự khuyết (từ tháng 9 năm 1985 trở thành Ủy viên chính thức) Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc khóa XII, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc khóa XIII, XIV. Ông cũng là đại biểu Quốc hội khóa V (1978-1983).

Ngụy Kim Sơn qua đời tại Nam Kinh vào ngày 8 tháng 12 năm 2023, thọ 96 tuổi.

Tham khảo
---------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12  "Tiểu sử Ngụy Kim Sơn" (bằng tiếng Trung). mren.bytravel.cn. Truy cập ngày 22 tháng 3 năm 2019.
2. 1 2 3  "Kỷ niệm tháng 12: Hoàng Tài Thắng, Ngụy Kim Sơn, Tống Khắc Đạt, Hồ Tuấn, Vương Thành Bân" (bằng tiếng Trung). 6 tháng 10 năm 2017. Truy cập ngày 22 tháng 3 năm 2019.[*liên kết hỏng*]
3. ↑  "96岁海军原政委魏金山中将逝世，曾随许世友参加孟良崮战役". *thepaper.cn*. Truy cập ngày 9 tháng 12 năm 2023.

| * x
* t
* s
 Chính ủy Hải quân Trung Quốc  |
| --- |
|  | 
* Tô Chấn Hoa (1957–67, 73–79)
* Lý Tác Bằng (1967–71)
* Tiêu Hoa (1949–50)
* Diệp Phi (1979–80)
* Lý Diệu Văn (1980–90)
* Ngụy Kim Sơn (1990–93)
* Chu Khôn Nhân (1993–95)
* Dương Hoài Khánh (1995–2003)
* Hồ Ngạn Lâm (2003–08)
* Lưu Hiểu Giang (2008–14)
* Miêu Hoa (2014–17)
* Tần Sinh Tường (2017–22)
* Viên Hoa Trí (2022–nay)

 |  |
**N.F.-Board** (*Nouvelle Fédération-Board*) hay còn được gọi là non-FIFA (không phải FIFA) là 1 liên đoàn bóng đá thành lập năm 2003. Nó được thành lập cho các đội bóng thuộc các quốc gia độc lập (Monaco), các quốc gia đang tranh cãi (Tây Tạng) hay chỉ là đại diện cho 1 dân tộc (Đội Tamil) không phải là thành viên FIFA (do không đủ điều kiện). Người sáng lập là ông Luc Mission, 1 luật sư, người từng đại diện cho cho cầu thủ người Bỉ Jean-Marc Bosman trong vụ kiện đã dẫn đến sự ra đời của Luật Bosman.

N.F.Board hoạt động dự trên nguyên lý: mọi người đều có quyền chơi bóng đá. Họ còn tổ chức VIVA World cup, 1 giải không thuộc FIFA, lần đầu diễn ra vào tháng 11 năm 2006, tại Occitania.

N.F. Board tổ chức VIVA World cup lần thứ 5 vào tháng 6 năm 2012 tại Kurdistan. Có 9 đội tham gia và đội chủ nhà đã giành chức vô địch sau khi đánh bại Bắc Síp 2–1 trong trận chung kết trước 22.000 khán giả. VIVA World cup 2012 được coi là lần tổ chức thành công nhất kể từ khi giải đấu được bắt đầu.

Giải đấu lần thứ 5 cũng là giải đấu cuối cùng của VIVA World Cup, do **NF-Board** giải tán vì một số lý do chính trị. Sang năm 2013, thay cho **NF-Board**, một tổ chức tương tự, quy củ và lớn mạnh hơn ra đời là **Liên đoàn các Hiệp hội bóng đá độc lập** (ConIFA). Liên đoàn các Hiệp hội bóng đá độc lập ConIFA cũng có thể được coi là hậu thân của **NF-Board**. ConIFA đã tiếp tục cho tổ chức giải đấu ConIFA World Football Cup (thay cho VIVA World Cup) được tổ chức 2 năm 1 lần bắt đầu từ năm 2014.

Thành viên
----------

 

|  |
| --- |
| Thành viên trực thuộc
* Aramean Syriac
* Cascadia
* Quần đảo Chagos
* Gozo
* Greenland
* Kurdistan
* Monaco
* Bắc Síp
* Occitania
* Padania
* Provence
* Người Di-gan
* Sápmi
* Sardegna
* Nam Cameroon
* Tamil Eelam
* Tây Tạng Tây Tạng
* Thành Vatican Thành Vatican
* Chechnya Chechnya

Hội viên liên kết
* Bản mẫu:Country data Saugeais Saugeais
* Sealand Sealand
* Tatar Krym
* Gagauzia Gagauzia

Quan sát viên
* Cilento
* Đảo Phục Sinh
* Artsakh
* Raetia
* Cộng hòa Ả Rập Sahrawi Dân chủ†
* Skåneland
* Hai Sicilia>
* Darfur†
* Zanzibar†
* Kiribati

Đội nữ
The following teams have taken part the Women's VIVA World Cup.
* Sápmi
* Kurdistan
* Padania
* Gozo

  |

Xem thêm
--------

* International Island Games Association, một tổ chức ngoài FIFA

Liên kết ngoài
--------------

* Official website Lưu trữ 2017-09-19 tại Wayback Machine
* Press news
* Unofficial NonFIFA Mailing List Lưu trữ 2008-03-21 tại Wayback Machine
* NF-Board Membership List[*liên kết hỏng*]
* NF-Board on Fedefutbol.net Lưu trữ 2011-05-13 tại Wayback Machine
**Candita Batista** (3 tháng 10 năm 1916 – 1 tháng 4 năm 2016) là ca sĩ người Cuba, được thế giới biết đến qua những đóng góp vào nền âm nhạc Phi – Caribe. Trong sự nghiệp âm nhạc của mình, bà đi khắp thế giới, xuất hiện cùng Nat King Cole, Charles Aznavour, Lola Flores và các ngôi sao khác.

Tiểu sử
-------

Candita sinh ra tại Camagüey. Năm 1932, bà bắt đầu sự nghiệp, lúc đó bà mới 16 tuổi. Bà là người phụ nữ đầu tiên trong thành phố tham gia một ban nhạc nam. Năm 1937, bà chuyển đến Havana. Năm 1941, bà và ban nhạc của mình đi đến Mexico City, nơi bà xuất hiện tại Teatro Lirico. Năm 1948, bà đi lưu diễn ở khu vực Mỹ-Latinh, đến thăm Nicaragua, Guatemala, Honduras, Panama và Colombia. Trong thời gian này, bà đang phải đấu tranh chống phân biệt chủng tộc.

Năm 1959, bà đi lưu diễn tại châu Âu, trình diễn trước Vua Ai Cập Farouk trong một buổi hòa nhạc ở Rome. Sau 11 năm, bà trở về Cuba. Bà tiếp tục sự nghiệp hát chuyên nghiệp đến năm 94 tuổi. Cuối sự nghiệp của mình, bà thành lập Dàn nhạc Mokekeré.

Bà giành được nhiều giải thưởng, bao gồm *Hija Ilustre de la Provincia de Camagüey*, *Huy chương Alejo Carpentier*, và *Distinción por la Cultura Nacional*. [*cần dẫn nguồn*]  Năm 2011, bà nhận được giải thưởng đặc biệt về thành tựu trọn đời từ Hiệp hội nhạc sĩ thuộc Liên hiệp các nhà văn và nghệ sĩ quốc gia Cuba (UNEAC). Bà qua đời trong bệnh viện ở thị trấn Camagüey, thọ 99 tuổi.  

Năm 2003, bà trở thành chủ đề của bộ phim tài liệu ngắn mang tên *Candita Batista, la vedette negra de Cuba* (kéo dài 26 phút), thực hiện bởi Manuel Jorge Pérez

Chú thích
---------

1. ↑  "CANDITA BATISTA". *Portal Cultural Principe*. Bản gốc lưu trữ ngày 13 tháng 6 năm 2017. Truy cập ngày 28 tháng 1 năm 2018.
2. ↑  Monica Suma (ngày 27 tháng 5 năm 2016). "MY CUBA DIARIES: MEETING CANDITA BATISTA". *Insight Cuba*. Truy cập ngày 28 tháng 1 năm 2018.
3. ↑  "Homenaje en Camagüey a la vedette Candida Batista". *ACN Digital* (bằng tiếng Tây Ban Nha). ngày 12 tháng 10 năm 2015. Truy cập ngày 28 tháng 1 năm 2018.
4. ↑  "Candita Batista Batista". *ecured* (bằng tiếng Tây Ban Nha). Truy cập ngày 28 tháng 1 năm 2018.
5. ↑  "Famous Cuban vedette to be distinguished". *Cuba Headlines*. ngày 5 tháng 10 năm 2010. Truy cập ngày 28 tháng 1 năm 2018.
6. ↑  "Fallece Candita Batista, la "vedette negra" de Cuba". *Marti* (bằng tiếng Tây Ban Nha). ngày 3 tháng 4 năm 2016. Truy cập ngày 28 tháng 1 năm 2018.
7. ↑  "Candita Batista Receives Award for her Artistic Labour". *Radio Cadena Agramonte*. ngày 1 tháng 2 năm 2011. Bản gốc lưu trữ ngày 1 tháng 5 năm 2019. Truy cập ngày 28 tháng 1 năm 2018.
8. ↑  *Candita Batista, la vedette negra de Cuba,* trong *cơ sở dữ liệu phim Internet,* abgerufen am 13. Mai 2014 (englisch)
**Tiếng Silesia**  (tiếng Silesia: *ślůnsko godka*, *ślůnski*, đôi khi cũng viết là *pů našymu*) là một ngôn ngữ của những người sống ở vùng Thượng Silesia ở Ba Lan, nhưng cũng có phần ở Cộng hòa Séc và Đức. Năm 2011 có khoảng 509.000 người coi tiếng Silesia là tiếng mẹ đẻ.

Tiếng Silesia rất gần với tiếng Ba Lan, nên một số nhà ngôn ngữ học xem tiếng Silesia là một phương ngữ của tiếng Ba Lan.

Bảng chữ cái
------------

Hiện chưa có một bộ chữ cái duy nhất cho tiếng Silesia. Những người sử dụng tiếng Silesia thường dùng các chữ cái của tiếng Ba Lan để viết tiếng Silesia. Năm 2007 người ta đã đặt ra một bộ chữ cái mới cho tiếng Silesia, dựa trên tất cả các bộ chữ Silesia (có 10 bộ chữ như vậy). Bảng chữ cái mới này gồm 32 ký tự và 4 ký tự ghép:

Aa Bb Cc Ćć Čč Dd Ee Ff Gg Hh Ii Jj Kk Ll Mm Nn Ńń Oo Pp Rr Řř Ss Śś Šš Tt Uu Ůů Ww Yy Zz Źź Žž
Các ký tự ghép:

Ch Dz Dź Dž

Tham khảo
---------

1. ↑  Narodowy Spis Powszechny Ludności i Mieszkań 2011. Raport z wyników - Central Statistical Office of Poland

Liên kết ngoài
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Có sẵn phiên bản szl:Přodńo zajta*** của Wikipedia, bách khoa toàn thư mở |

* Tin tức tiếng Silesia
* Pů našymu – djalykt ślůnski kodyfikowůny Lưu trữ 2008-07-14 tại Wayback Machine

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về ***Tiếng Silesia***. |
**Eugène Paul Louis Schueller** (20 tháng 3 năm 1881 – 23 tháng 8 năm 1957) là một dược sĩ người Pháp và một doanh nhân, người đã sáng lập ra L'Oréal, công ty hàng đầu thế giới về mỹ phẩm và làm đẹp. Ông là một trong những người sáng lập ra quảng cáo hiện đại.

Sáng lập L'Oréal
----------------

Là một nhà hóa học trẻ tuổi người Pháp gốc Đức, Eugène Schueller tốt nghiệp năm 1904 từ Institut de Chimie Appliquée de Paris (nay là Chimie ParisTech). Schueller phát triển vào năm 1907 một công thức màu tóc đổi mới, mà ông gọi là **Oréale**. Ông đã xây dựng và sản xuất các sản phẩm của mình và bán cho các thợ làm tóc ở Paris.

Năm 1909, ông đăng ký công ty của mình, *Société Française de Teintures Inoffensives pour Cheveux*, tiền thân của L'Oréal. Các nguyên tắc hướng dẫn của công ty để có thể trở thành L'Oréal đã được đưa ra ngay từ đầu: nghiên cứu và đổi mới vì lợi ích của vẻ đẹp

Hỗ trợ chủ nghĩa phát xít
-------------------------

Trong đầu thế kỷ XX, Schueller đã hỗ trợ tài chính và tổ chức các cuộc họp cho La Cagoule tại trụ sở chính của L'Oréal. La Cagoule là một nhóm theo chủ nghĩa phát xít, chủ nghĩa bài Do Thái và chống chủ nghĩa cộng sản người Pháp, lãnh đạo nhóm đã thành lập một đảng chính trị Mouvement Social Révolutionnaire (MSR, Phong trào Cách mạng Xã hội) tại nơi Pháp chiếm đóng đã hỗ trợ cộng tác với chính phủ Vichy từ Đức quốc xã.

L'Oréal đã thuê một số thành viên của nhóm làm giám đốc điều hành sau Thế chiến II, như Jacques Corrèze, người từng là Giám đốc điều hành của hoạt động tại Hoa Kỳ. Sự tham gia này đã được Michael Bar-Zohar nghiên cứu sâu rộng trong cuốn sách của ông, *Bitter Scent*.

Gia đình
--------

Con gái của Schueller, Liliane Bettencourt, là vợ góa của André Bettencourt cùng với bà sinh một con gái, Françoise Bettencourt Meyers, thành viên hội đồng quản trị L'Oréal. Françoise Meyers kết hôn với Jean-Pierre Meyers, cha mẹ ông đã chết trong trại tập trung của Đức quốc xã ở Auschwitz. Liliane Bettencourt hiện là người phụ nữ giàu có nhất thế giới, với số cổ phần ước tính là 36,4 tỷ USD.

Di sản
------

Trụ sở chính của L'Oréal tại Clichy, Hauts-de-Seine đặt tên *Centre Eugène Schueller*.

Chú thích
---------

1. ↑  Malcolm Gladwell (ngày 28 tháng 3 năm 2011). "The Color of Money". The New Yorker.
2. ↑ . Truy cập ngày 2 tháng 3 năm 2015
3. ↑  "World Presence." L'Oréal. Truy cập ngày 14 tháng 7 năm 2010. "Centre Eugène Schueller 41, rue Martre 92117 CLICHY"

Liên kết ngoài
--------------

* flagCổng thông tin Pháp
* Cổng thông tin Tiểu sử
* Cổng thông tin Thời trang

* Official website of L'Oréal
* Forbes article on L'Oréal
* Forbes article on Liliane Bettencourt tại Wayback Machine (lưu trữ 2011-06-03)
* Book Review of Bitter Scent Lưu trữ 2007-05-05 tại Wayback Machine
**Stephen Gilchrist Glover** (sinh ngày 13 tháng 6 năm 1974), được biết đến với tên gọi chuyên nghiệp là **Steve-O**, là một nhân vật truyền hình người Mỹ gốc Anh, diễn viên đóng thế, diễn viên, nhà văn, nhà sản xuất, diễn viên hài kịch, và nhạc sĩ. Sự nghiệp giải trí của anh chủ yếu tập trung vào các diễn viên đóng thế của anh trên loạt phim truyền hình Mỹ *Jackass* (2000-2002) và các bộ phim liên quan của nó, bao gồm *Jackass: The Movie* (2002), *Jackass Number Two* (2006) và *Jackass 3D* (2010), cũng như loạt spin-off *Wildboyz* (*2003-2006*).

Cuộc đời và sự nghiệp
---------------------

### Đầu đời

Stephen Gilchrist Glover sinh ra tại Wimbledon, London, vào ngày 13 tháng 6 năm 1974. Mẹ của anh, Donna Gay Glover (nhũ danh Wauthier; d. 2003), là người Canada, và cha anh, Richard Edward "Ted" Glover, là một nửa người Anh và một nửa người Mỹ. Ông ngoại kế của ông là phát thanh viên Wayne Howell. Khi anh được sáu tháng tuổi, gia đình anh chuyển đến Brazil do cha anh làm chủ tịch bộ phận Pepsi-Cola của Nam Mỹ và Steve-O nói trong một cuộc phỏng vấn với Graham Bensinger rằng những từ đầu tiên của anh là tiếng Bồ Đào Nha. Gia đình anh chuyển từ Brazil đến Venezuela khi anh hai tuổi, nơi anh học tiếng Tây Ban Nha trôi chảy; năm bốn tuổi, anh chuyển đến Connecticut; năm sáu tuổi, anh chuyển đến Miami, Florida; chín tuổi, anh trở về Anh; năm 12 tuổi, anh chuyển đến Toronto, Ontario; và năm 13 tuổi, anh trở lại Anh một lần nữa, ở lại đó suốt bốn năm trung học tại trường American School ở London cho đến khi anh tốt nghiệp.

Tham khảo
---------

1. ↑  *People Magazine*
2. ↑  "Steve-O in with the law again". *The Sunshine Coast Daily*. ngày 5 tháng 3 năm 2008. Truy cập ngày 17 tháng 9 năm 2010.
3. ↑  "Today in history". *The New York Times*. Associated Press. ngày 13 tháng 6 năm 2014. Bản gốc lưu trữ ngày 7 tháng 9 năm 2014. Truy cập ngày 14 tháng 6 năm 2014.
4. ↑
5. ↑  Lovece, Frank (ngày 11 tháng 10 năm 2010). "Q&A: Steve-O of 'Jackass 3-D'". AZ Central. Bản gốc lưu trữ ngày 17 tháng 1 năm 2023. Truy cập ngày 18 tháng 10 năm 2010.
6. ↑  "Professional Idiot: A Memoir: Stephen Steve-O Glover, David Peisner: 9781401324339: Amazon.com: Books". Amazon.com. ngày 7 tháng 6 năm 2011. Truy cập ngày 14 tháng 5 năm 2014.
7. ↑  *Steve-O: The Early Years DVD* (2004)
Ảnh chụp Shimazu Nariakira bằng máy daguerreotype của Ichiki, bức ảnh Nhật Bản sớm nhất còn sót lại
**Ichiki Shirō** (市来 四郎(Thị Lai Tứ Lang), ***Ichiki Shirō***? 29 tháng 1 năm 1828–12 tháng 2 năm 1903) là nhiếp ảnh gia tiên phong người Nhật.

Ichiki sinh ra ở phiên Satsuma (nay là tỉnh Kagoshima) ở Kyūshū vào ngày 24 tháng 12 năm 1828. Ông trở nên xuất chúng trong việc nghiên cứu các chủ đề liên quan đến sản xuất thuốc súng ở trường súng Takashima-ryū. Chính *daimyō* phiên Satsuma là Shimazu Nariakira đã công nhận tài năng này và chọn Ichiki làm một trong những gia thần dưới trướng. Năm 1848, Shimazu có được chiếc máy ảnh daguerreotype đầu tiên được nhập khẩu vào Nhật Bản. Từng bị công nghệ phương Tây mê hoặc, ông đã ra lệnh cho đám gia thần của mình (bao gồm cả Ichiki) nghiên cứu và tạo ra những bức ảnh hoạt động được. Do những hạn chế của ống kính vận hành và không được đào tạo bài bản, phải mất nhiều năm để tạo ra một bức ảnh chất lượng, nhưng vào ngày 17 tháng 9 năm 1857, Ichiki đã tạo nên một bức chân dung của Shimazu trong bộ trang phục chỉnh tề. Toàn bộ sự việc đều được ghi lại chi tiết trong hồi ký do Ichiki biên soạn vào năm 1884.

Bức ảnh này đã trở thành đối tượng được nhà Shimazu đem thờ phụng ở đền Terukuni jinja sau khi Nariakira qua đời, nhưng về sau bị thất lạc. Vắng mặt suốt trong một thế kỷ, chiếc daguerreotype được giới chức phát hiện trong một nhà kho vào năm 1975 và sau đó được xác định là chiếc daguerreotype lâu đời nhất còn tồn tại được tạo ra bởi một nhiếp ảnh gia người Nhật. Vì lý do này, nó được chính phủ Nhật chọn làm Tài sản Văn hóa Quan trọng vào năm 1999, bức ảnh đầu tiên nhận được danh hiệu như vậy.

Tham khảo
---------

1. 1 2 3  Fuminori Yokoe (横江 文憲, *Yokoe Fuminori*), "Ichiki Shirō", *Nihon shashinka jiten* (日本写真家事典) / *328 Outstanding Japanese Photographers* (Kyoto: Tankōsha, 2000; ISBN 4-473-01750-8), p.41. (tiếng Nhật) (Chỉ bằng tiếng Nhật, dù tiêu đề là tiếng Anh.)
2. ↑  Anne Tucker et al. *The History of Japanese Photography* (Yale University Press, 2003; ISBN 0-300-09925-8).
3. ↑  Darwin Marable, "Through the Looking Glass: How Japanese Photography Came of Age", *World and I*, ngày 1 tháng 5 năm 2004.
4. ↑  Philbert Ono, PhotoHistory 1999, 2002.

|  |  |
| --- | --- |
| Tiêu đề chuẩn Sửa dữ liệu tại Wikidata | 
* GND: 1156044081
* PIC: 387374
* SUDOC: 253810760
* VIAF: 1182152381751301950006
* WorldCat Identities: lccn-no2019143171

 |
Nhà ở của người Kogi
Người Kogi
**Người Kogi** (/ˈkoʊɡi/ koh-gee) hay Cogui hoặc Kágaba, có nghĩa "báo đen" trong tiếng Kogi, là một nhóm dân tộc bản địa sinh sống Sierra Nevada de Santa Marta ở Colombia. Nền văn minh của họ đã liên tục từ thời tiền Columbia. 
Người Kogi sống hài hòa với thiên nhiên. Dân Kogi ăn chay, không ăn thịt, cá hay các loài động vật, côn trùng. Thức ăn của họ là các loại cây, lá, rau, củ, quả. Nhà ở của người Kogi là những túp lều nhỏ hình tròn, làm bằng thân cây gỗ xếp quanh, mái lợp bằng lá, có một cửa ra vào. Đàn ông sống trong một túp lều tách biệt với phụ nữ và trẻ em.

Phụ nữ và đàn ông có trang phục như nhau. Người Kogi tôn vinh một ngọn núi thánh mà họ gọi là "Gonawindua" hay còn gọi là "Pico Cristóbal Colón". Họ tin rằng ngọn núi này là "Trung tâm thế giới" và họ là những "người anh cả", người chăm sóc cho nó. Họ cũng tin rằng các dân tộc khác trên thế giới là em của họ.

Ghi chú
-------

1. 1 2  "Kogi: Orientation." *Countries and Their Cultures.* (retrieved 2 Dec 2011)
2. ↑  Fabre, Alain. *Diccionario etnolingüístico Lưu trữ 2008-11-28 tại Wayback Machine y guía bibliográfica de los pueblos indígenas sudamericanos.* 2005. p. 40. Web. Truy cập 9 Sept. 2011.

Liên kết ngoài
--------------

* Sewaluna Foundation
* Tairona Heritage Trust
* National Geographic article on the Indians of the Sierra Nevada Mountains
* Sacred Land Film Project
* TEDtalks, Wade Davis on endangered cultures, the Kogis at 8 minutes 10 seconds
Đỉnh cao nhất, Mogielica (ở giữa hàng trên cùng)
 *Luboń Wielki* (Great Luboń)
**Island Beskids** (tiếng Ba Lan, *Beskid Wyspowy*) là một dãy núi ở miền nam Ba Lan, một phần của Tây Beskids của Ngoại Tây Carpathians, với tài nguyên thiên nhiên quan trọng, văn hóa dân gian, lịch sử thời trung cổ và phát triển tài nguyên cho du lịch.

Điểm đặc biệt của khu vực này là các đỉnh riêng biệt, tách biệt, từ đó có được tên của nó. Đỉnh cao nhất là Mogielica (1170 mét). Các đỉnh chính khác bao gồm *wilin* (1072 mét), *Jasien* (1052 mét), *Modyń* (1029 mét), *Luboń Wielki* (1022 mét) và *Krzystonów* (1012 mét).

Dự trữ tự nhiên trong phạm vi bao gồm:

* Khu bảo tồn thiên nhiên núi Białowodzka
* Khu bảo tồn thiên nhiên Kamionna
* Khu bảo tồn thiên nhiên Kostrza
* Khu bảo tồn thiên nhiên Luboń Wielki
* Khu bảo tồn thiên nhiên Mogielica (thành lập ngày 12 tháng 3 năm 2011)
* Khu bảo tồn thiên nhiên Śnieżnica

Các làng trong phạm vi bao gồm Szczyrzyc.

Tham khảo
---------

1. ↑  Adam Kapturkiewicz (2004), Granice Beskidu Wyspowego (The Outline of Island Beskids). Lưu trữ 2009-02-04 tại Wayback Machine
2. ↑  Historia (History of the Region) Lưu trữ 2019-06-07 tại Wayback Machine at OdkryjBeskidWyspowy.pl portal, 2010.
 Tư liệu liên quan tới Beskid Wyspowy tại Wikimedia Commons
Thế kỉ 19 là giai đoạn xảy ra nhiều cuộc chiến tranh giành lãnh thổ của các nước lớn trên thế giới. Một nước nhỏ như Triều Tiên thời bấy giờ chỉ còn cách tận dụng sự chia tách của các nước lớn này. Để làm được điều đó, đòi hỏi người lãnh đạo phải có một năng lực hoạt động chính trị hết sức sắc bén, gây dựng được thanh thế cho quốc gia. Trong hoàn cảnh khó khăn đó, Vương phi Mẫn thị đã luôn tìm kiếm đường đi nước bước, đứng ra định hướng mọi việc chính sự. Nhận thấy bà là vật cản lớn nhất trong kế hoạch xâm chiếm Triều Tiên của mình, Đế quốc Nhật Bản đã cho người đột nhập vào cung sát hại bà, gây nên Ất Mùi sự biến (乙未事變).

Ngày 8 tháng 10 năm 1895, Vương phi Mẫn thị bị một nhóm thích khách người Nhật ám sát tại Cảnh Phúc cung, thi thể của bà bị nhóm thích khách thiêu cháy và chôn ở một ngọn đồi bên cạnh hoàng cung. Trong nỗi sầu khổ vì khóc thương nhớ vợ của Cao Tông, Thái tử Lí Chước (李坧, sau này là Đại Hàn Thuần Tông) đã đưa vua cha đến trú ẩn tại Đại sứ quán Nga. Sau này, khi vua Cao Tông xưng là Hoàng đế của Đại Hàn Đế Quốc, Mẫn thị được truy phong "Minh Thành Hoàng hậu" (明成皇后 - 명성황후).

Sự kiện Vương phi bị thế lực nước ngoài giết hại đã khiến tình hình trong nước sục sôi, nhiều hoạt động kêu gọi trả thù rửa hận xuất hiện, dấy lên một phong trào chống Nhật mạnh mẽ gọi là *Nghĩa binh năm Ất Mùi* - điều mà sau này đã được tiếp nối, phát triển thành phong trào giành độc lập của Hàn Quốc.
**Jackee Budesta Batanda** là một nữ nhà báo, nhà văn và doanh nhân người Uganda. Bà là một đối tác quản lý cấp cao với Success Spark Brand Limited, một công ty truyền thông và giáo dục, và là người đồng sáng lập của Mastermind Africa Group Limited, một nhóm kinh doanh mạng.

Năm 2006, Batanda làm việc như một nhà văn hòa bình tại Học viện Hòa bình và Công lý Joan B. Kroc tại Đại học San Diego. Sau đó, bà được trao học bổng nghiên cứu tại Chương trình Học bổng Tư pháp Châu Phi có tính cạnh tranh cao với Viện Tư pháp và Hòa giải tại Cape Town, Nam Phi, năm 2008.Batanda là nhà văn quốc tế tại nhà ở Hội nghị Đan Mạch Tác giả và Văn học Đan Mạch năm 2010, nơi bà bắt đầu viết cuốn tiểu thuyết của mình, Một bài học trong quên lãng. Năm 2012, bà cũng xuất hiện trên tờ The Times cùng với 19 phụ nữ trẻ định hình tương lai của Châu Phi. Cùng năm đó, bà cũng là người vào chung kết trong các giải thưởng báo chí của tạp chí Trust Women 2012. Bà từng là nhà văn tại chỗ ở Đại học Lancaster ở Anh. Bà đã được Quỹ Truyền thông Phụ nữ Quốc tế chọn làm biểu tượng danh dự của Elizabeth Neuffer 2011–12. Trong thời gian học bổng, bà học tại Trung tâm Nghiên cứu Quốc tế về Công nghệ Massachusetts và các trường đại học khác ở Boston, và làm việc tại tờ The New York Times và The Boston Globe.

Tham khảo
---------

1. ↑  Jackee Budesta Batanda profile page, *The Guardian*. Retrieved 10 April 2014.
2. ↑  Invitation to the November Writing Workshop – with writers Jackee Batanda and Shafinaaz Hassim 30 October 2013 Lưu trữ 2014-03-20 tại Wayback Machine, allaboutwritingcourses.com. Retrieved 10 April 2014.
3. ↑  "About me" Lưu trữ 2014-04-16 tại Wayback Machine, jackeebatanda.com. Retrieved 16 April 2014.
4. ↑  sandiego. 2006 Peace Writers Lưu trữ 2013-05-13 tại Wayback Machine sandiego.edu.Retrieved 4 April 2014.
5. ↑  "Transitional Justice in Africa Programme Fellowship Alumni" Lưu trữ 2014-04-16 tại Wayback Machine, IJR. Retrieved 12 April 2014.
6. ↑  "Former participating authors: Jackee Batanda, Uganda (H.A.L.D. 2010)" Lưu trữ 2016-10-12 tại Wayback Machine, Hald Hovedgaard. Retrieved 12 April 2014.
7. ↑  "20 movers and shakers in Africa", *The Times*, Saturday, 12 April. Retrieved 12 April 2014.
8. ↑  trustwomenconf Lưu trữ 2014-04-16 tại Wayback Machine.Retrieved 12 April 2014.
9. ↑  Jackee Batanda (Uganda/South Africa) Lưu trữ 2018-01-22 tại Wayback Machine, Centre for Creative Arts. Retrieved 10 April 2014.
10. ↑  IWMF Fellows iwmf.org. Retrieved 12 April 2014.
***Scarus fuscopurpureus*** là một loài cá biển thuộc chi *Scarus* trong họ Cá mó. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1871.

Từ nguyên
---------

Tính từ định danh của loài được ghép bởi hai từ trong tiếng Latinh: *fuscus* ("sẫm tối") và *purpureus* ("tím"), hàm ý đề cập đến màu sắc của cá cái (nâu tím).

Phạm vi phân bố và môi trường sống
----------------------------------

*S. fuscopurpureus* có phạm vi phân bố từ Biển Đỏ trải dài về phía nam đến Somalia, băng qua bờ biển Yemen và Oman ở phía đông, ngược lên vịnh Ba Tư ở phía bắc đến Kuwait.

*S. fuscopurpureus* sống ở vùng nước nông, thường xuất hiện trên nền đáy cát hoặc cỏ biển và gần các rạn san hô, độ sâu đến ít nhất là 20 m.

Mô tả
-----

*S. fuscopurpureus* có chiều dài cơ thể tối đa được biết đến là 38 cm. Vây đuôi cụt ở cá cái, lõm sâu với hai thùy đuôi dài ở cá đực tạo thành hình lưỡi liềm. Cá đực và cá cái có răng nanh ở phía sau phiến răng của hàm trên, riêng cá đực có răng nanh ở cả sau phiến răng hàm dưới.

Cá đực và cá cái có 3 dải sọc xanh sau mắt, các vệt sọc tương tự bao quanh miệng và kéo dài ngược lên mắt, cũng như trên cằm. Vây lưng và vây hậu môn, cũng như vây đuôi có viền xanh lam sáng. Cá đực có màu xanh lục lam, thường có dải màu hồng hay màu cam nhạt ở bên thân. Vảy ở thân trước có viền đỏ, chuyển thành màu cá hồi (hồng cam) ở thân sau. Đầu có màu xanh lục sáng. Cá cái có màu nâu đỏ đến nâu tím, phớt cam ở cằm; vảy giữa thân thường có màu lục sẫm.

Số gai vây lưng: 9; Số tia vây ở vây lưng: 10; Số gai vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 9; Số tia vây ở vây ngực: 14–15.

*S. fuscopurpureus* là một loài chị em với *Scarus russelii*, một loài có phạm vi rộng rãi ở Ấn Độ Dương.

Sinh thái học
-------------

Thức ăn của *S. fuscopurpureus* chủ yếu là tảo. *S. fuscopurpureus* có thể sống theo cặp hoặc hợp thành từng nhóm nhỏ.

Tham khảo
---------

1. 1 2 3  B. Russell và cộng sự (2012). "*Scarus fuscopurpureus*". *Sách đỏ IUCN về các loài bị đe dọa*. **2012**: e.T190714A17795612. doi:10.2305/IUCN.UK.2012.RLTS.T190714A17795612.en. Truy cập ngày 20 tháng 6 năm 2021.Quản lý CS1: sử dụng tham số tác giả (liên kết)
2. ↑  Scharpf, C.; Lazara, K. J. (2021). "Order LABRIFORMES: Family LABRIDAE (i-x)". *The ETYFish Project Fish Name Etymology Database*. Truy cập ngày 20 tháng 6 năm 2021.
3. 1 2  Ranier Froese và Daniel Pauly (chủ biên). Thông tin *Scarus fuscopurpureus* trên *FishBase*. Phiên bản tháng 10 năm 2021.
4. 1 2 3 4  John E. Randall (1995). *Coastal Fishes of Oman*. Nhà xuất bản Đại học Hawaii. tr. 297. ISBN 978-0824818081.
5. ↑  Kent E. Carpenter; Friedhelm Krupp; David A. Jones; Uwe Zajonz (1997). *Living Marine Resources of Kuwait, Eastern Saudi Arabia, Bahrain, Qatar, and the United Arab Emirates*. FAO Species Identification Guide for Fishery Purposes. FAO. tr. 201. ISBN 978-9251037416.Quản lý CS1: nhiều tên: danh sách tác giả (liên kết)

|  |  |
| --- | --- |
| Thẻ nhận dạng đơn vị phân loại | 
* Wikidata: Q3025072
* Wikispecies: Scarus fuscopurpureus
* ARKive: scarus-fuscopurpureus
* BOLD: 763021
* FishBase: 14381
* GBIF: 2393722
* iNaturalist: 112147
* IRMNG: 11096605
* ITIS: 614702
* IUCN: 190714
* NCBI: 1236064
* WoRMS: 219132

 |
Một chiếc chuông ABS được sản xuất bằng máy in 3D.
**Nhựa kỹ thuật** là một nhóm các vật liệu nhựa có những đặc tính cơ học và/hoặc nhiệt học vượt trội so với các loại nhựa thông thường khác. Chúng thường được sử dụng trong các ứng dụng đòi hỏi cao về độ bền, chịu nhiệt, chịu mài mòn. Một số loại nhựa kỹ thuật như polystyrene, polyvinyl chloride, polypropylene và polyethylene. 

Trong những năm gần đây, nhựa kỹ thuật đang dần thay thế các vật liệu truyền thống như kim loại, thủy tinh và gốm sứ trong nhiều ứng dụng. Theo số liệu thống kê của Hiệp hội Nhựa Thế giới (PlasticsEurope), năm 2020, lượng tiêu thụ nhựa kỹ thuật trên toàn thế giới đã vượt quá 22 triệu tấn.

Chú thích
---------

1. ↑  IAPD Education Committee. "Amorphous and Semi-Crystalline Engineering Thermoplastics, Module 4". *Basic Plastics Education tutorials*. International Association of Plastics Distributors. Bản gốc lưu trữ ngày 2 tháng 3 năm 2012. Truy cập ngày 13 tháng 6 năm 2012.
2. ↑  "Ceresana Market Study 'Engineering Plastics'". Truy cập ngày 24 tháng 11 năm 2021.
**Fany Puyesky Mitnik** (23 tháng 7 năm 1939  – 15 tháng 10 năm 2010) là một nữ luật sư, nhà văn và nhà viết kịch được gọi là "nhà nữ quyền đầu tiên" của Uruguay.

Tiểu sử
-------

Fanny Puyesky nhận bằng Tiến sĩ Khoa học Xã hội và Khoa học của Đại học Cộng hòa. Từ năm 1981 đến năm 1996, cô là một chuyên mục cho một số tờ báo và tờ báo hàng tuần ở Montevideo, như *Aquí*, *Brecha* và *La República de las Mujeres*. Ngoài việc viết về quyền của phụ nữ, cô còn quan tâm đến chính trị, luật học và luật pháp quốc gia và quốc tế.

Tự học về nghệ thuật kịch, sau đó cô đã xuất sắc trong văn học và sân khấu. Tác phẩm của cô bao gồm thơ, hài hước, tiểu thuyết, tiểu luận văn học, và văn bản về luật và sân khấu.

Năm 1979, Puyesky xuất bản *Sổ tay ly hôn*, là một cuốn sách bán chạy nhất, tác phẩm cô đã viết và đồng sản xuất với nữ diễn viên kiêm đạo diễn sân khấu Beatriz Massons. Năm 1986, cô đã xuất bản *Soones al poder*, và năm 2006 *Diario de una diosa*, cũng được chuyển thể cho sân khấu.

Năm 1984, cô tham gia Thỏa thuận lập trình quốc gia (*Concertación Nacional* Programática; CONAPRO), Tình trạng của nhóm làm việc phụ nữ, cùng với các nhà lãnh đạo như Marta Canessa và Ana Lía Piñeyrúa.

Năm 1992, cô viết tác phẩm *La tees y su dinero.* *Un cambio hacia la Libertad*, trong đó tác giả nêu lên mối quan hệ khó khăn giữa phụ nữ và tiền bạc và hỏi về lý do tại sao phụ nữ định kiến về vấn đề tiền bạc và tại sao họ nên đưa ra một tài khoản khi họ chi tiêu.

Tham khảo
---------

1. ↑  *Nuevo Diccionario de la Cultura Uruguaya* (bằng tiếng Tây Ban Nha). Librería Linardi y Risso. 2007.
2. ↑  "Falleció ayer Fanny Puyesky" [Fanny Puyesky Died Yesterday]. *LaRed21* (bằng tiếng Tây Ban Nha). 16 tháng 10 năm 2010. Truy cập ngày 22 tháng 11 năm 2017.
3. 1 2  "Pioneras del Bicentenario" (bằng tiếng Tây Ban Nha). Comisión de Equidad y Genero. tháng 3 năm 2011. tr. 9. Truy cập ngày 23 tháng 11 năm 2017 – qua issuu.
4. ↑  "Fany Puyesky" (bằng tiếng Tây Ban Nha). autores.uy. Truy cập ngày 23 tháng 11 năm 2017.
5. ↑  *Catálogo Biográfico de Autores Uruguayos* [*Biographical Catalogue of Uruguayan Authors*] (bằng tiếng Tây Ban Nha). Asociación General de Autores del Uruguay (AGADU). 2000.
6. ↑  Ruiz, Marisa (2014). "Algunas consideraciones sobre las mujeres y la democratización en Uruguay" [Some Considerations About Women and Democratization in Uruguay] (PDF) (bằng tiếng Tây Ban Nha). **3**: 79. Truy cập ngày 23 tháng 11 năm 2017. Chú thích journal cần `|journal=` (trợ giúp)
7. ↑  "La mujer y su dinero – por Fany Puyesky" (bằng tiếng Tây Ban Nha). Fin de Siglo. 13 tháng 10 năm 2011. Truy cập ngày 23 tháng 11 năm 2017.
Abura-age
Atsu-age
**Aburaage** (油揚げ, *abura-age hoặc aburage*?) là một loại thực phẩm của Nhật Bản có nguồn gốc từ đậu tương. Món ăn này được chế biến bằng cách cắt đậu phụ thành những miếng mỏng và chiên ngập dầu chúng hai lần, lần đầu ở nhiệt độ 110–120 °C, và lần tiếp theo ở 180–200 °C. Aburaage thường được sử dụng để gói inari-zushi (稲荷寿司, *inari-zushi*?), và được thêm vào món xúp miso. Nó cũng được thêm vào trong mì udon, được gọi là kitsune-udon vì những truyền thuyết rằng loài cáo (kitsune) rất thích loại đậu phụ chiên ngập dầu. Aburaage cũng có thể được nhồi, ví dụ với nattō, trước khi chiên lại lần nữa. Có một phiên bản dày hơn được gọi là *atsu-age* (厚揚げ, **atsu-age**?) hoặc *nama-age* (生揚げ, **nama-age**?).

Người Nhật Bản là những người đầu tiên phát triển loại thực phẩm dạng bọc lấy từ vỏ đậu phụ chiên. Tuy nhiên, rất ít thông tin được tìm thấy về lịch sử ban đầu của chúng. Cuốn *Tofu Hyakuchin* (*Đậu phụ bách trân*) năm 1782 (Abe 1972) đưa ra một công thức của đậu phụ chiên ngập dầu, nhưng không rõ loại đậu phụ này có căng phồng lên như loại bọc bằng đậu phụ không. Bọc đậu phụ xuất hiện sớm nhất vào năm 1853, khi món inari-zushi (bọc đậu phụ được nhồi bằng cơm nấu với giấm) bắt đầu xuất hiện (Ichiyama 1968). Do thuận tiện với việc lưu trữ thực phẩm trong khoảng thời gian dài, lại nhẹ nhàng, cùng với sự phức tạp trong chế biến, loại bọc đậu phụ này thích hợp với việc sản xuất trong các nhà máy và phân phối rộng rãi theo quy mô lớn. Tới năm 1974, các nhà máy lớn đã sử dụng tới hai tấn đậu tương mỗi ngày để tạo ra 116.600 chiếc bọc đậu phụ. Tới năm 1980, các nhà máy hiện đại quy mô lớn có năng suất lên tới 300.000 tới 450.000 bọc mỗi ngày bằng phương thức chế biến chiên ngập dầu qua băng tải. Tại thời điểm hiện tại, khoảng một phần ba sản lượng đậu tương dùng cho chế biến đậu phụ ở Nhật là dành cho đậu phụ chiên ngập dầu, và ước chừng 85% trong số chúng được chế biến thành bọc đậu phụ.

Trong thần thoại Nhật Bản, aburaage là món ăn yêu thích của Kitsune và thần Inari.

Chú thích
---------

1. ↑  Shurtleff. 318
2. ↑  Shurtleff. 33
3. ↑  Smyers. 96

Xem thêm
--------

* Danh sách các món ăn chiên ngập dầu
* Danh sách các món ăn chế biến từ đậu tương

Tham khảo
---------

* *Kenkyusha's New Japanese-English Dictionary*, Kenkyusha Limited, Tokyo 1991, ISBN 4-7674-2015-6
* Smyers, Karen Ann (1999). *The fox and the jewel: shared and private meanings in contemporary Japanese inari worship*. University of Hawaii Press. ISBN 0824821025.
* Shurtleff, William (1975). *The Book of Tofu: Food for Mankind*. Soyinfo Center. ISBN 0394734319.
* Shurtleff, William (2011). *History of Fermented Black Soybeans (165 B. C. To 2011)*. Soyinfo Center. ISBN 1928914411.

* Cổng thông tin Ẩm thực
**Celtic Woman** (hay **"Người Phụ Nữ Celt"**) là một nhóm nhạc Celt đến từ Ireland được hình thành bởi David Downes, một cựu đạo diễn của một chương trình âm nhạc với những điệu nhảy dân gian của người Ireland mang tên Riverdance. Mục đích của David Downes là xâm nhập vào thị trường âm nhạc Mỹ với phong cách nhạc Celt. Ông muốn thành lập nên một nhóm nhạc nữ trình diễn những ca khúc mang âm hưởng của nhạc Celt (nhạc cổ xưa của người Celts) cũng như đạo diễn Michael Flatley cũng đã khai thác thành công khi thành lập nên những nhóm nhạc pop nữ như Spice Girls, Pussycat Dolls. Vào năm 2004, David Downes đã tập hợp lại 5 cô gái nghệ sĩ hát solo người Ireland (trong đó có một người là nghệ sĩ vĩ cầm) và chưa từng biểu diễn cùng với nhau. Chloë Agnew, Órla Fallon, Lisa Kelly, Méav Ní Mhaolchatha và nghệ sĩ violin Máiréad Nesbitt là năm gương mặt đầu tiên tạo nên sự thành công cho Celtic Woman với một số ca khúc hiện đại được biến tấu theo âm điệu của nhạc Celt (trong đó giai điệu của violin là không thể thiếu). Trong vòng 5 năm, Celtic Woman đã có thay đổi một số thành viên. Những thành viên hiện tại trong Celtic Woman là Chloë Agnew, Lisa Lambe, Lisa Kelly, Susan McFadden và nghệ sĩ violin Máiréad Nesbitt. Tính đến nay, đã có 7 album được xuất bản dưới cái tên "Celtic Woman" là: Celtic Woman, Celtic Woman: A Christmas Celebration, Celtic Woman: A New Journey, Celtic Woman: The Greatest Journey, và Celtic Woman: Songs from the Heart, Celtic Woman: Lullaby, Celtic Woman: Believe. Celtic Woman đã đảm nhiệm nhiều tour biểu diễn trên thế giới. Album của Celtic Woman đã được bán ra với hơn 50 triệu bản, biến nó thành một trong những nhóm nhạc thành công nhất trong lịch sử, nhưng lại với thể loại nhạc Celtic.

Chú thích
---------



1. 1 2  "Bản sao đã lưu trữ". Bản gốc lưu trữ ngày 30 tháng 9 năm 2008. Truy cập ngày 28 tháng 1 năm 2021.
2. 1 2  "Bản sao đã lưu trữ". Bản gốc lưu trữ ngày 1 tháng 12 năm 2008. Truy cập ngày 28 tháng 1 năm 2021.
3. 1 2

Liên kết ngoài
--------------

**Các trang Web chính thức**

* CelticWoman.com
* Celtic Woman tại Myspace

**Các thành viên hiện tại**

* Lisa Kelly
* Lisa Lambe Lưu trữ 2012-01-02 tại Wayback Machine
* Máiréad Nesbitt
* Chloe Agnew Lưu trữ 2011-11-16 tại Wayback Machine

**Cựu thành viên**

* Lynn Hilary
* Órla Fallon Lưu trữ 2008-09-14 tại Wayback Machine
* Méav Ní Mhaolchatha
* Deirdre Shannon
* Hayley Westenra

|  |  |
| --- | --- |
| Tiêu đề chuẩn Sửa dữ liệu tại Wikidata | 
* BNF: cb151049323 (data)
* GND: 16103542-5
* ISNI: 0000 0001 1781 3030
* LCCN: no2005111555
* MBA: 4d483147-c871-48c4-8470-85e5a66381c5
* NKC: xx0061791
* SUDOC: 161465986
* VIAF: 123565051
* WorldCat Identities: lccn-no2005111555

 |
**John Carroll** (8 tháng 1 năm 1735 – 3 tháng 12 năm 1815) là một giám mục Công giáo và Dòng Tên người Mỹ. Ông là Tổng giám mục đầu tiên của Giáo hội Công giáo tại Mỹ trên tư cách là lãnh đạo của Giáo phận Baltimore – giáo phận Công giáo đầu tiên tại Hoa Kỳ. Cho đến năm 1808, Carroll là người đứng đầu và quản lý toàn bộ Giáo hội Công giáo tại Hoa Kỳ.

Sinh ra trong một gia đình quý tộc ở Thuộc địa Maryland, Carroll ban đầu sang Châu Âu làm linh mục, tham gia giảng dạy và phục vụ với tư cách là tuyên úy. Sau khi trở về Maryland vào năm 1773, ông bắt đầu tổ chức Giáo hội Công giáo ở Mỹ với một nhóm nhỏ linh mục. Toà thánh Vatican đã bổ nhiệm ông vào các vai trò lãnh đạo chủ chốt trong Giáo hội Công giáo Hoa Kỳ. Qua sự giới thiệu và tiến cử từ Benjamin Franklin, một trong những kiến quốc phụ của Hoa Kỳ, Giáo hoàng Piô VI đã bổ nhiệm ông làm Tổng giám mục đầu tiên của Giáo hội Công giáo La Mã ở Hoa Kỳ, mặc dù lúc này lệnh đàn áp của Giáo hoàng đối với Dòng Tên vẫn còn hiệu lực. Năm 1784, Giáo hoàng Piô VI bổ nhiệm Carroll làm Đại diện tông tòa đầu tiên của Toà thánh Vatican tại Mỹ với quyền cử hành bí tích thêm sức.

Sau khi Cách mạng Mỹ thành công, Carroll thành lập Đại học Georgetown ở thủ đô Washington, D.C. là trường đại học đầu tiên được thành lập dưới hiến chương liên bang của Quốc hội Hoa Kỳ. Ông cũng có công sáng lập Giáo xứ Thánh sử Gioan tại Silver Spring, Maryland, là giáo xứ thế tục đầu tiên tại Mỹ.

Tham khảo
---------




1. ↑  Chisholm, Hugh biên tập (1911). "Carroll, John". *Encyclopædia Britannica* (ấn bản 11). Cambridge University Press.
2. 1 2  "CATHOLIC ENCYCLOPEDIA: John Carroll". *www.newadvent.org*. Truy cập ngày 28 tháng 10 năm 2022.
3. ↑  Pilch, John J. (1989). "American Catholicism's Bicentennial". *Catholic Review*. Bản gốc lưu trữ ngày 26 tháng 5 năm 2013. Truy cập ngày 28 tháng 10 năm 2022.
4. ↑  "Historical Sketch of Georgetown University". Georgetown University. 8 tháng 1 năm 2015. Truy cập ngày 8 tháng 1 năm 2015.