Một tàu tuần tra của Bộ đội Biên phòng Việt Nam tỉnh Khánh Hòa
Shikishima tàu tuần tra lớn nhất thế giới của Nhật Bản.
**Tàu tuần tra** hay **tàu tuần tiễu** là một loại tàu quân sự nhỏ thường dùng trong các nhiệm vụ bảo vệ bờ biển.

Có rất nhiều thiết kế cho loại tàu này. Chúng có thể được sử dụng trong các lực lượng hải quân, lực lượng bảo vệ bờ biển hay lực lượng cảnh sát. Nó có thể hoạt động trên môi trường biển hay trên các con sông. Loại tàu này thường được thấy tham gia vào các nhiệm vụ bảo vệ lãnh hải và biên giới, chống xâm phạm chủ quyền,chống buôn lậu, chống đánh bắt hải sản trái phép và tham gia vào các hoạt động cứu hộ. Chúng còn được gọi tham gia vào các nhiệm vụ giải cứu và chống cướp biển.

Đây là một loại tàu chiến nhỏ có kích thước bé hơn các chiếc corvette, nó có thể bao gồm các loại tàu tấn công chớp nhoáng, tàu phóng ngư lôi, tàu phóng tên lửa hay một số loại có thể lớn như các chiếc frigate. Các tàu tuần tra ngoài khơi thường là các tàu bé nhất của lực lượng hải quân có độ lớn và tầm hoạt động vừa đủ để hoạt động xa bờ. Đối với các lực lượng quân sự lớn thì loại tàu này thường được dùng trong lực lượng bảo vệ bờ biển, nhưng các quốc gia nhỏ hơn cũng sử dụng loại tàu này.

Trong cả hai cuộc chiến tranh thế giới thì tất cả các nước đều có ý định nâng cao một cách nhanh chóng số lượng các tàu vũ trang có khả năng chiến đấu, họ đã thực hiện việc trang bị súng máy cùng các loại vũ khí hải quân lỗi thời cho các ca nô cũng như các tàu đánh cá để phục vụ cho việc tuần tra. Các tàu tuần tra hiện đại vẫn được thiết kế giống như các tàu đánh cá hoặc tàu có tốc độ cao.

Các tàu tuần tra biển thường dài khoảng 30 m (100 ft) và trang bị một khẩu pháo hải quân hạng trung như loại vũ khí chính và các loại vũ khí phụ trợ khác như súng máy hay các hệ thống chiến đấu tầm gần. Tùy thuộc vào mục đích sử dụng mà các tàu có thể được trang bị tinh vi hơn như hệ thống cảm biến, ống phóng ngư lôi, tên lửa chống tàu hay phòng không. Hầu hết các thiết kế hiện đại đều dùng các động cơ tuốc bin khí và có tốc độ thường là 25–30 nút. Chúng thường được dùng để tuần tra trong các vùng đặc quyền kinh tế quốc gia. Với mục nhiệm vụ chính là chống vi phạm chủ quyền, chống đánh bắt hải sản trái phép, chống buôn lậu, chống nhập cư bất hợp pháp, chống cướp biển, tìm kiếm và cứu nạn. Các tàu tuần tra lớn có thể có thêm bãi đáp và trực thăng, trong trường hợp xảy ra chiến tranh các tàu tuần tra có thể hỗ trợ các tàu chiến lớn trong chiến đấu.

Kích thước nhỏ đồng nghĩa với việc chúng là loại tàu chiến có chi phí đóng thấp nhất trong hải quân. Tất cả các lược lượng hải quân trên thế giới đều có ít nhất một tàu tuần tra đang hoạt động ngoài khơi hoặc trên sông. Với tốc độ và độ cơ động cao chúng rất hữu dụng trên cả những vùng nước nhỏ hay ngoài khơi.

| * x
* t
* s
Tàu hải quân và tàu chiến trong lịch sử cận đại |
| --- |
| 
* Các lớp tàu hải quân đang hoạt động
	+ Tàu ngầm
	+ Tàu phụ trợ
* Vùng hoạt động
	+ Hải quân nước nâu
	+ Hải quân nước xanh lục
	+ Hải quân nước xanh dương
* Vị trí súng
	+ Dọc bên mạn
	+ Dọc trung tâm tàu
	+ Tháp pháo ụ
	+ Tháp pháo

 |
| Tàu sân bay | 
* Tàu sân bay tuần dương
* Tàu đổ bộ tấn công
* Tàu sân bay chống ngầm
* Balloon carrier
* Tàu CAM
* Tàu sân bay hộ tống
* Tàu phóng máy bay chiến đấu
* Tàu sân bay hạm đội
* Tàu sân bay trực thăng
* Tàu sân bay hạng nhẹ
* Tàu sân bay dân sự chuyển đổi
* Tàu phóng thủy phi cơ
* Tàu ngầm sân bay
* Siêu tàu sân bay

 |
| Thiết giáp hạm | 
* Tàu phòng vệ bờ biển
* Thiết giáp hạm tiền-dreadnought
* Thiết giáp hạm dreadnought
* Thiết giáp hạm siêu-dreadnought (Thiết giáp hạm tiêu chuẩn)
* Thiết giáp hạm nhanh
* Thiết giáp hạm hiệp ước

 |
| Tàu tuần dương | 
* Tàu tuần dương bọc thép
* Tàu chiến-tuần dương
* Tàu tuần dương sân bay
* Tàu tuần dương hạng nặng
	+ Thiết giáp hạm bỏ túi
* Tàu tuần dương hạng nhẹ
* Tàu buôn tuần dương
* Tàu tuần dương bảo vệ
* Tàu tuần dương tấn công
* Tàu tuần dương ngư lôi
* Tàu tuần dương không bảo vệ

 |
| Tàu hộ tống | 
* Tàu thông báo
* Tàu cứu hộ hộ tống
* Tàu khu trục
* Tàu khu trục hộ tống
* Tàu khu trục chỉ huy
* Tàu hộ tống khu trục
* Escorteur
* Tàu frigate
* Tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường
* Kaibōkan
* Tàu xà lúp chiến trận

 |
| Tàu vận tải | 
* Tàu vận tải đổ bộ kiểu ụ nổi
* Tàu tác chiến đổ bộ
* Tàu vận tải tấn công
* Tàu đổ bộ
* Tàu đổ bộ kiểu ụ nổi
* Tàu đổ bộ sân bay
* Landing Craft Support
* Landing Ship Heavy
* Landing Ship Infantry
* Landing Ship Logistics
* Landing Ship Medium
* Landing Ship Tank
* Landing Ship Vehicle
* Tàu chở quân

 |
| Tàu tuần tra | 
* Armed boarding steamer
* Armed yacht
* Coastal Motor Boat
* Tàu corvette
* Tàu pháo
* Harbour Defence Motor Launch
* Motor Launch
* Naval drifter
* Naval trawler
* Ocean boarding vessel
* Tàu tuần tra
* Q-ship
* Steam Gun Boat
* Tàu săn ngầm
* Tàu phóng lôi

 |
| Tàu chiến tiến công nhanh | 
* E-boat
* MAS
* MGB
* Tàu tên lửa
* MTB
* MTM
* MTSM
* PT boat
* Shin'yō

 |
| Chiến tranh mìn | 
* Tàu thả phao đánh dấu
* Tàu khu trục quét mìn
* Tàu phá thủy lôi
* Tàu đặt mìn
* Tàu săn mìn
* Tàu rải mìn
* Tàu quét mìn

 |
| Chỉ huy và hỗ trợ | 
* Tàu bệnh viện
* Tàu cần trục
* Tàu chở đạn
* Tàu chỉ huy
* Tàu hỗ trợ chiến đấu cấp tốc
* Tàu kéo
* Tàu kho chiến đấu
* Tàu liên lạc
* Tàu kho sử dụng chung
* Tàu sửa chữa
* Tàu tiếp liệu khu trục
* Tàu phụ trợ
* Tàu tiếp tế
* Tàu tiếp than
* Tàu thả lưới
* Tàu tiếp tế tiện nghi
* Tàu tiếp dầu
* Tàu tiếp liệu tàu ngầm
* Ụ sửa chữa phụ trợ

 |
| Tàu ngầm | 
* Tàu ngầm tấn công
* Tàu ngầm mang tên lửa đạn đạo
* Tàu ngầm ven bờ
* Tàu ngầm mang tên lửa hành trình
* Tàu ngầm tuần dương
* Phương tiện ngập sâu
	+ Phương tiện ngập sâu cứu hộ
* Tàu ngầm hạm đội
* Tàu ngầm bỏ túi
* U-boat

 |
| Thuật ngữ liên quan khác | 
* Tàu kho đạn
* Tàu doanh trại
* Tàu monitor nâng tầng
* Tàu chiến chủ lực
* Kỳ hạm
* Tàu bảo vệ
* Tàu chiến đấu ven biển
* Tàu monitor
* Tàu tuần tra sông
* Tàu huấn luyện

 |