recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
"**Mưa thể cứng**" (Tiếng Anh: Solid Rain) là một loại hạt nhựa cấu thành từ hợp chất hóa học kali polyacrylate với đặc tính siêu thấm nước. 10 gram Solid Rain có thể hút cạn 1 lít nước. Một hạt Solid Rain hấp thụ và giữ bên trong một lượng nước lớn gấp 500 lần thể tích của nó. Khi ngậm no nước, Solid Rain chuyển thành dạng keo trong đục (tinh thể), giống như hạt đường trắng, có thể dự trữ nước trong vài năm mà không hề bị mất đi (qua bốc hơi, tràn...).

 Sản phẩm Solid Rain đạt giải Sinh thái và Môi trường của tổ chức Fundacion Miguel Aleman tại México; hai lần được Viện Nước Quốc tế Stockholm đề cử cho Giải thưởng Nước Toàn cầu.

Nguồn gốc của Solid Rain
------------------------

Năm 1970, Bộ Nông nghiệp Mỹ sáng chế ra một loại bột siêu thấm, được sử dụng chủ yếu làm tã bỉm cho trẻ em. Xuất phát từ ý tưởng này, Sergio Jésus Rico Velasco, một kỹ sư hóa học người Mexico đã nghiên cứu và chế tạo ra Solid Rain với mục đích là để chống hạn cho cây trồng.

Ứng dụng chống hạn trong trồng trọt
-----------------------------------

Solid Rain được người nông dân Mexico sử dụng hơn thập kỷ qua để chống hạn và tăng năng suất cây trồng. Ở dưới đất canh tác, lượng nước trong Solid Rain không hề bị bốc hơi hay ngấm xuống đất mà chỉ giảm đi khi có rễ cây cắm vào tiêu thụ. Khi hết hạn sử dụng, hạt tinh thể này tan ra và không ảnh hưởng xấu đến đất trồng.

Khi thử nghiệm trong canh tác ở bang Hidalgo, nơi nổi tiếng khô cằn của Mexico, sản lượng cây trồng khi sử dụng Solid Rain tăng ít nhất là 200%: năng suất yến mạch tăng năng suất gấp đôi, năng suất hoa hướng dương tăng gấp ba lần, năng suất cây đậu tăng gấp bảy lần so với không sử dụng Solid Rain.

Ngoài ra, hạt nhựa kali polyacrylate giúp ngăn các chất dinh dưỡng không bị rửa trôi sau mỗi lần tưới nước, tiết kiệm thời gian tưới nước cho cây trồng.

Cho đến nay, Solid Rain được sử dụng trong nền nông nghiệp ở các quốc gia khô hạn như Ấn Độ, Australia, Mỹ...

Tham khảo
---------

1. ↑  "Chống hạn bằng 'mưa thể cứng'". *Thông tấn xã Việt Nam*. 19 tháng 9 năm 2016.
2. ↑  "SOLID RAIN". 10 tháng 12 năm 2012. Bản gốc lưu trữ ngày 9 tháng 3 năm 2017. Truy cập ngày 28 tháng 5 năm 2017.
3. ↑  "Can 'powdered rain' make drought a thing of the past". *BBC*. 19 tháng 10 năm 2013.
4. ↑  "Mexican Farmers Fight Drought with Solid Rain". 1 tháng 9 năm 2016.
5. ↑  "Solid Rain" (PDF). Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 24 tháng 10 năm 2018. Truy cập ngày 28 tháng 5 năm 2017.

* 
* 
*

Chú thích
---------
**Thành Khôi** (tiếng Trung: 成恢; bính âm: *Chéng Huī*; ? - ?) là thuyết khách thời kỳ Chiến Quốc trong lịch sử Trung Quốc.

Cuộc đời
--------

Thành Khôi vốn là người nước Ngụy, không rõ xuất sĩ ở nước Ngụy hay nước Hàn. Về sau Thành Khôi ở đất nhà Chu.

Năm 323 TCN, theo kế Liên hoành của Trương Nghi, Sở Hoài vương sai Chiêu Dương đem quân tấn công nước Ngụy, đánh đến phía nam đô thành Đại Lương. Vua Hàn khi đó thừa cơ bao vây đất Tường. Thành Khôi vốn thân với tướng bang nước Ngụy là Tê Thủ, liền đến du thuyết vua Hàn:

*[Nếu quân Hàn] mãnh công đất Tường, quân Sở sẽ thuận lợi tiến công. Nước Ngụy chống cự không nổi, sẽ chắp tay nghe lời nước Sở, [khi đó] nước Hàn nguy rồi. Vương không bằng từ bỏ, không đánh Tường. Nước Ngụy không lo lắng nước Hàn, tất cùng nước Sở quyết chiến. Nếu [Ngụy] đánh không thắng, liền Đại Lương đều giữ không được, nói gì đến đất Tường? Nếu [Ngụy] đánh thắng, binh nhung mệt mỏi, đại vương đánh Tường liền dễ dàng.*
Nước Hàn trục xuất Hướng Tấn (向晉) về Chu. Hướng Tấn vốn là người Chu, bị Chu trục xuất. Thành Khôi lúc này ở Chu, đến du thuyết Ngụy An Ly vương (277 TCN - 243 TCN) rằng:

*Chu nhất định sẽ khoan dung mà đưa [Hướng Tấn] về [Hàn]. Vương sao không nói trước, như thế sẽ có được Hướng Tấn [làm tâm phúc] ở Chu vậy.*
Vua Ngụy đồng ý. Thành Khôi lại tới Hàn, du thuyết vua Hàn:

*Trục xuất Hướng Tấn là nước Hàn, mà muốn [Hướng Tấn] trở về là nước Ngụy, không bằng nước Hàn sớm gọi [Hướng Tấn] trở về! Nếu không, Hướng Tấn ở Chu, lại hiệu lực nước Ngụy, mà nước Hàn, lại mất đi cơ hội này.*
Vua Hàn nghe theo, gọi Hướng Tấn trở về.

Nước Hàn đuổi rồi lại vời Hướng Tấn, khiến cho Hướng Tấn trung thành với nước Hàn, không bị các nước khác lôi kéo. Mà công lớn là nhờ Thành Khôi.

Trong văn hóa
-------------

Thành Khôi không xuất hiện trong tiểu thuyết *Đông Chu liệt quốc chí* của Phùng Mộng Long.

Trong manga *Vương giả thiên hạ* của họa sĩ Hara Yasuhisa, Thành Khôi (せいかい; *Sei Kai*) là tổng đại tướng nước Hàn trong chiến dịch Hợp tung (241 TCN). Trong tác phẩm này, Thành Khôi vốn là một mỹ nam tử, song do dành nhiều năm để nghiên cứu độc dược, nên khiến dung mạo trở nên dị dạng. Trong ngày thứ bảy của trận chiến Hàm Cốc quan, Thành Khôi xác định vị trí đứng của chỉ huy quân Tần là Trương Đường, rồi cho quân sĩ dùng nỏ bắn chất độc lên đoạn thành đó. Về sau, liên quân bại trận, Hàn Khôi bị Trương Đường chém chết khi có ý định chạy trốn.

Tham khảo
---------

* Lưu Hướng, *Chiến quốc sách*.

Chú thích
---------

1. 1 2  Lưu Hướng, *Chiến quốc sách*, quyển 23, *Ngụy sách* (2).
2. ↑  *Chiến quốc sách* ghi lại là Hàn Tương vương, nhưng trên thực tế thời gian này vua Hàn là Hàn Huệ vương.
3. ↑  Theo Nguyễn Hiến Lê và Giản Chi thì Tường là tên sông, không rõ ở đâu.
4. 1 2 3  Lưu Hướng, *Chiến quốc sách*, quyển 28, *Hàn sách* (3).
**Bì Hoan Hỷ** (chữ Hán: 皮欢喜, ? – 483), người quận Ngư Dương , tướng lãnh nhà Bắc Ngụy. Vì kiêng húy Bắc Tề Thần Vũ đế Cao **Hoan**, Ngụy thư lược bớt còn **Bì Hỷ**, Bắc sử chép chệch ra **Bì Hoài Hỷ** (皮怀喜).

Cuộc đời và sự nghiệp
---------------------

Hoan Hỷ là con trai thứ 8 của Cừu Trì trấn tướng Bì Báo Tử, Văn Thành đế cho rằng ông là con của danh thần, cất nhắc làm Thị ngự trung tán, thăng làm Thị ngự trưởng. Đầu thời Hiếu Văn đế, bộ lạc Thổ Dục Hồn vì đói kém nên quấy nhiễu quận Kiêu Hà thuộc Lương Châu, trở thành nỗi lo lớn. Có chiếu tạm lấy (giả) Hoan Hỷ làm Bình tây tướng quân, Quảng Xuyên công, lãnh Lương Châu, Phu Hãn, Cao Bình chư quân, cùng Thượng Đảng vương Bạt Bạt Quan đánh dẹp bộ lạc Thổ Dục Hồn. Lại được bái làm Sứ trì tiết, Thị trung, Đô đốc Tần, Ung, Kinh, Lương, Ích 5 châu chư quân sự, tướng quân, Khai phủ, Cừu Trì trấn tướng ，Giả Công tước như cũ, bởi uy tín trấn áp Cừu Trì của Bì Báo Tử năm xưa. Hoan Hỷ đến, thi hành ân huệ, dân địa phương cả mừng, bọn thủ lĩnh Cường Nô Tử đưa các hộ dưới quyền đến quy phụ, vì thế đặt 2 quận Quảng Nghiệp, Cố Đạo để họ định cư. Được triệu về làm Nam Bộ thượng thư, tứ tước Nam Khang hầu, gia Tả tướng quân.

Năm Thái Hòa đầu tiên (477), dòng dõi thủ lĩnh Cừu Trì là Dương Văn Độ đang làm Gia Lô thú chủ nhà Lưu Tống, sai em trai Dương Thử chiếm cứ đất cũ, Hoan Hỷ soái 4 vạn quân tiến đánh. Quân Ngụy đến Kiến An, Thử bỏ thành chạy về nam. Hoan Hỷ đến Trọc Thủy, sai Bình tây tướng quân Dương Linh Trân đánh Cừu Trì thái thú Dương Chân do Văn Độ cắt đặt, quân họ Dương tan chạy, một mình Chân chạy thoát. Hoan Hỷ dừng quân ở Phúc Tân (bến). Tướng của Văn Độ là Cường Đại Hắc cố thủ Tân Đạo (đường ra khỏi bến), nhờ vào vách đá hiểm trở, đường đi chật hẹp. Hoan Hỷ chia tướng sĩ bám vách vượt sông, tấn công Đại Hắc, quân họ Dương tan chạy về phía tây. Quân Ngụy chiếm thành Gia Lô, giết hơn ngàn người, chém Văn Độ, gởi đầu về kinh sư. Đế ban chiếu khen ngợi Hoan Hỷ nối được chí cha, rồi hạ chiếu lệnh cho ông đắp thành để trấn thủ Lạc Cốc. Hoan Hỷ cho rằng binh tướng mỏi mệt, xin dời việc ấy sang năm sau. Đế lại hạ chiếu trách bọn Hoan Hỷ không chuyên cần việc nước, hạn phải đắp thành trong vòng 4 tháng, hỏng việc sẽ chịu tội theo quân pháp.

Người quận Nam Thiên Thủy là Liễu Chiên nổi dậy, Hoan Hỷ soái quân đánh dẹp. Được chuyển làm Tán kỵ thường thị, An nam tướng quân, Dự Châu thứ sử. Có chiếu trách Hoan Hỷ ở châu phóng túng, ham rượu chè bỏ bê công việc, mất hết thể diện đại thần; sai sứ giả đến châu phạt đòn ông.

Năm thứ 7 (483), mất. Được tặng bổn quan, thụy là Cung công. Con là Thừa Tông được tập tước.

Tham khảo
---------

* Ngụy thư **quyển 51, liệt truyện 39 – Bì Hỷ truyện**
* Bắc sử **quyển 37, liệt truyện 25 – Bì Hoài Hỷ truyện**

Chú thích
---------

1. ↑  Quận trị nay là tây nam Mật Vân, Bắc Kinh
**Triệu Sung Quốc** (chữ Hán: 趙充國; 137 TCN – 52 TCN), tên tự là **Ông Thúc**, người Thượng Khuê quận Lũng Tây, là danh thần và danh tướng thời Tây Hán.

Tiểu sử
-------

Triệu Sung Quốc là người trầm tĩnh, tính tình phóng khoáng, có dũng lược, từ nhỏ đã thích làm tướng soái, ham học binh pháp, hay lưu tâm tới những việc biên phòng, quen thuộc tập tính của người Hung Nô và Đê Khương. Ban đầu từ con nhà lành sung quân kỵ binh. Vì có tài cưỡi ngựa bắn tên nên được điều sang Vũ Lâm quân.

Thời Hán Vũ Đế, Triệu Sung Quốc cùng Nhị sư tướng quân Lý Quảng Lợi tấn công Hung Nô, đích thân ông dẫn theo 700 tráng sĩ đột phá vòng vây của quân Hung Nô. Hán Vũ Đế xét công lao phong làm Trung lang, sau được thăng lên Xa kỵ tướng quân Trưởng sử. Thời Hán Chiêu Đế, từng giữ các chức Đại tướng quân đô úy, Trung lang tướng, Thủy hành đô úy, Hậu tướng quân, mang quân dẹp yên cuộc nổi loạn của người Đê quận Vũ Đô, tiến đánh Hung Nô, bắt sống Tây Kỳ vương. Sau khi Hán Chiêu Đế mất, cùng với Hoắc Quang tôn lập Hán Tuyên Đế, được phong Doanh Bình hầu. Về sau, nhậm chức Bồ Loại tướng quân, Hậu tướng quân, Thiếu phủ. Năm Thần Tước nguyên niên (năm 61 TCN), Tuyên Đế dùng kế sách của ông, bình định cuộc nổi loạn của người Khương, tiến hành lập đồn điền. Năm Thần Tước thứ 2 (năm 60 TCN), các tộc người Khương đầu hàng, ít lâu sau Triệu Sung Quốc lâm trọng bệnh qua đời, thụy hiệu là Tráng hầu, Hán Thành Đế sau khi lên ngôi đã phái người vẽ tranh ông làm kỷ niệm.

Con cháu là Triệu Khâm được nối dõi chức tước, Khâm lấy Kính Vũ công chúa, không có con, Kính Vũ công chúa bèn sai thê thiếp của Khâm là Tập thị giả mang thai, lấy con của người thiếp vờ nói là con do mình sinh ra. Sau khi Triệu Khâm mất, Tập thị giả đem Triệu Sầm là con mình được kế tục tước hầu, Tập thị làm Thái phu nhân, Triệu Sầm từ lúc cha sinh mẹ đẻ đã ham thích tiền tài, về sau triều đình phát hiện Sầm không phải là con của Triệu Khâm, nước phong bị phế bỏ.

Đến những năm Nguyên Thủy, phục hồi tước phong cho chắt của Triệu Sung Quốc là Triệu Cấp làm Doanh Bình hầu.

Tham khảo
---------

* **Hán thư quyển 69, liệt truyện 39[*liên kết hỏng*] – Triệu Sung Quốc truyện**

Chú thích
---------

1. ↑  nay là Thiên Thủy tỉnh Cam Túc.

| * x
* t
* s
Kỳ Lân các thập nhất công thần |
| --- |
| 
Bác Lục hầu Hoắc Quang ·
Phú Bình hầu Trương An Thế ·
Long Ngạch hầu Hàn Tăng ·
Doanh Bình hầu Triệu Sung Quốc ·
Cao Bình hầu Ngụy Tương ·
Bác Dương hầu Bỉnh Cát ·
Kiến Bình hầu Đỗ Diên Niên ·
Dương Thành hầu Lưu Đức ·
Lương Khâu Hạ ·
Quan nội hầu Tiêu Vọng Chi ·
Quan nội hầu Tô Vũ
 |
**Thốc-Phát Thụ-Cơ-Năng** (giản thể: 秃发树机能; phồn thể: 禿髮樹機能; bính âm: *Tūfǎ Shùjīnéng* ? - 280) là một người Hà Tây Tiên Ti, là thủ lĩnh Thốc Phát Tiên Ti vào thời kỳ Tây Tấn.

Sau khi tổ phụ Thốc Phát Thọ Điền qua đời, Thốc Phát Thụ Cơ Năng tiếp nhiệm chức thủ lĩnh. Thốc Phát Thụ Cơ Năng được đánh giá là người nhiều mưu lược, hơn nữa còn cường tráng và quả cảm.

Năm 270 thời Tấn Vũ Đế, Thốc Phát Thụ Cơ Năng khởi binh phản lại triều đình Tấn. Đến tháng 6, khi giao chiến với quân Tấn tại gò Vạn Hộc (nay thuộc Cao Lan, Cam Túc), quân của Thốc Phát Thụ Cơ Năng đã giết được Thứ sử Tần châu Hồ Liệt. Đến năm 271, Thốc Phát Thụ Cơ Năng liên hợp với các bộ lạc người Hồ khác vây khốn Thứ sử Lương Châu Khiên Hoằng (牽弘) tại Thanh Sơn (nay thuộc phía tây Hoàn, Cam Túc), quân Khiên Hoằng thua trận, bản thân Khiên Hoằng tử trận. Sau đó, Thốc Phát Thụ Cơ Năng lại đánh bại Thứ sử Lương Châu Tô Du (蘇愉) tại Kim Sơn (nay thuộc Sơn Đan, Cam Túc).

Năm 275, Thốc Phát Thụ Cơ Năng chiến bại trước quân thảo phạt do Trấn Tây đại tướng quân Tư Mã Tuấn phái đi, hơn 3000 lính chết trận, Thốc Phát Thụ Cơ Năng phải cho đưa con tin đến triều Tấn thỉnh hàng.

Năm 277, do Thốc Phát Thụ Cơ Năng có ý đồ cướp đoạt điền binh, triều đình Tấn phái Văn Ương suất quân thảo phạt. Thốc Phát Thụ Cơ Năng chiến bại, tổng cộng có 20 vạn người Hồ quy hàng quân Tấn.

Tháng 1 năm 279, Thốc Phát Thụ Cơ Năng công hãm Lương Châu. Tháng 11, Thốc Phát Thụ Cơ Năng giao chiến với tướng Tấn Mã Long (馬隆). Tuy nhiên, Mã Long đã dựa vào "thiên tương xa" để đánh bại Thốc Phát Thụ Cơ Năng, thu phục trị sở Vũ Uy của Lương Châu. Các tù trưởng Tiên Ti Thốt Bạt Hàn (猝跋韓), Thư Vạn Năng (且萬能) dẫn vạn người đến quy hàng quân Tấn. Đến tháng 12, Thụ Cơ Năng lại chiến bại trước Mã Long và bị giết. cuộc nổi dậy cũng chấm dứt. Sau đó, em họ của ông là Thốc Phát Vụ Hoàn kế tiếp làm thủ lĩnh Thốc Phát Tiên Ti.

Tham khảo
---------

1. ↑  Thốc Phát Thụ Cơ Năng bại vào tháng thứ 12 năm Hàm Ninh thứ 5, theo Viện Ngiên cứu TW (ĐL)- chuyển đổi lịch Trung-Tây 2000 năm Lưu trữ 2009-04-06 tại Wayback Machine, khi đó tương ứng với năm 280 DL
2. ↑  *Tấn thư*, *Tư Mã Tuấn truyện*: *Hàm Ninh sơ, Khương lỗ Thụ Cơ Năng đẳng phản, khiển chúng thảo chi, trảm tam thiên dư cấp*, sau đó viết Tư Mã Tuấn về sau được thăng nhiệm làm Chinh Tây đại tướng quân. Tuy nhiên *Tấn thư*, *Vũ Đế kỷ* lại viết vào năm Hàm Ninh thứ nhất: *phản Lỗ Thụ Cơ Năng tống chất thỉnh hàng* sau đó vào tháng thứ 10 năm sau thì Tư Mã Tuấn được thăng nhiệm làm Chinh Tây đại tướng quân
3. ↑  *Tấn thư*, *Tư Mã Tuấn truyện*: *Thụ Cơ Năng hầu đàn bột đăng dục tiên kiếp điền binh, Tuấn mệnh Bình lỗ hộ quân Văn Ương đốc Lương, Tần, Ung chư các tiến đồn dĩ uy chi*. *Tư trị thông giám*, Quyển 80 viết vào năm Hàm Ninh thứ 3: *Tam nguyệt, Bình lỗ hộ quân Văn Ương đốc Lương, Tần, Ung châu chư quân thảo Thụ Cơ Năng, phá chi, chư Hồ nhị thập vạn khẩu lai hàng*.
4. ↑  *Tấn thư*, *Vũ Đế kỷ*, *Mã Long truyện* và *Tư trị thông giám* quyển 80 đều ghi Mã Long đã khiến Thụ Cơ Năng đại bại và giết chết ông. Duy có *Tấn thư*, *Thốc Phát Ô Cô truyện ký* viết rằng ông bị bộ hạ giết để đầu hàng
**Hồ Tuân** (chữ Hán: 胡遵, ? – 256), người huyện Lâm Kính, quận An Định , tướng lãnh nhà Tào Ngụy thời Tam Quốc.

Cuộc đời và sự nghiệp
---------------------

Sử cũ ghi chép về Hồ Tuân rất ít. Ông từng trải qua các chức vụ Chinh đông tướng quân, Chinh đông đại tướng quân, Vệ tướng quân, được truy tặng Xa kỵ tướng quân. Không rõ Tuân được phong tước Âm Mật hầu khi nào.

Năm Thanh Long đầu tiên (233), Tuân nhận lệnh của Tư Mã Ý, tiến hành trấn áp cuộc nổi dậy của thủ lĩnh Hung Nô là bọn Hồ Bạc Cư Tư Chức, đánh bại và khuất hàng bọn họ.

Năm thứ 2 (234), Tuân theo Tư Mã Ý đón đánh Gia Cát Lượng ở Vị Nam, nhận lệnh cùng Ung Châu thứ sử Quách Hoài phòng bị Dương Toại, hội chiến với Lượng ở Tích Thạch, đẩy lui quân Thục về Ngũ Trượng Nguyên.

Năm Cảnh Sơ thứ 2 (238), Tuân theo Tư Mã Ý thảo phạt Công Tôn Uyên ở Liêu Đông.

Tháng 11 ÂL năm Gia Bình thứ 4 (252), Tuân đang ở chức Chinh đông tướng quân, nhận lệnh của Đô đốc Hoài Bắc chư quân sự Tư Mã Chiêu, cùng bọn Gia Cát Đản đem 7 vạn quân tấn công 2 thành canh giữ đê Đông Hưng của Đông Ngô. Bọn Tuân làm cầu nổi vượt sông, bày trận trên đê, tấn công cả hai thành. Tháng chạp ÂL, Đại tướng quân Gia Cát Khác của Ngô sai bọn Đinh Phụng làm tiền bộ, đón đánh quân Ngụy. Khi ấy trời đổ tuyết lớn, bọn Tuân khinh quân Ngô ít, cởi giáp bỏ mâu, bày tiệc rượu. Bọn Đinh Phụng bất ngờ tấn công, quân Ngụy cuống cuồng bỏ chạy, tổn thất nặng nề. Đại tướng quân Tư Mã Sư không trị tội bọn Tuân, tự nhận trách nhiệm về mình, chỉ có Tư Mã Chiêu bị lột tước hầu.

Năm Chánh Nguyên thứ 2 (255), Tuân theo Tư Mã Sư dẹp loạn Vô Khâu Kiệm, nhận lệnh đốc quân Thanh, Từ ra khoảng Tiếu, Tống, chẹn đường về Thọ Xuân của bọn Vô Khâu Kiệm, Văn Khâm. Sau khi Vô Khâu Kiệm bị giết, Tuân được thăng làm Chinh đông đại tướng quân. Tháng 7 ÂL, Tuân lại được thăng làm Vệ tướng quân.

Ngày 5/7 ÂL năm Cam Lộ đầu tiên (12/8/256), Tuân mất, được truy tặng Xa kỵ tướng quân.

Hậu nhân
--------

Tuân có sáu con trai, sử cũ chép cố sự của 3 người là Quảng tự Tuyên Tổ, Phấn tự Huyền Uy, Liệt tự Huyền Vũ hay Vũ Huyền; Bùi Tùng Chi chú giải Tam quốc chí - Chung Hội truyện, dẫn từ Tấn chư công tán, chép tên một người nữa là Kỳ, tự Huyền Nghi.

Tham khảo
---------

* Tam quốc chí
* Tấn thư

Chú thích
---------

1. ↑  Nay là phía nam Trấn Nguyên, Cam Túc
2. ↑  Tấn thư quyển 57, liệt truyện 27 – Hồ Phấn truyện
3. ↑  Tam quốc chí quyển 3, Ngụy thư 3 – Minh đế kỷ
4. 1 2  Tấn thư quyển 1, Đế kỷ 1 – Tuyên đế kỷ
5. ↑  Tấn thư quyển 2, Đế kỷ 2 – Văn đế kỷ
6. 1 2 3 4  Tam quốc chí quyển 4, Ngụy thư 4 – Tào Mao kỷ
7. ↑  Tam quốc chí quyển 55, Ngô thư 10 – Đinh Phụng truyện
8. ↑  Tam quốc chí quyển 64, Ngô thư 19 – Gia Cát Khác truyện
9. 1 2  Tấn thư quyển 2, Đế kỷ 2 – Cảnh đế kỷ
Tranh vẽ thánh Scôlastica (trái)
**Thánh Scholastica** (phát âm tiếng Việt như là *Scôlastica* đồng trinh hay Thánh nữ *Cô-lát-ti-ca*; sinh khoảng năm 480 – 10 tháng 2 năm 543 sau Công nguyên) là một nữ thánh của Giáo hội Công giáo, Giáo hội Chính thống giáo Đông phương và Cộng đồng Anh giáo. Bà sinh ra ở Ý và theo một truyền thống từ thế kỷ thứ chín cho rằng bà là chị em sinh đôi với Biển Đức thành Norcia. Ngày lễ của nữ thánh này nhằm ngày 10 tháng 2 gọi là *Ngày Thánh Scholastica*. Thánh Scholastica theo truyền thống được coi là người sáng lập dòng nữ tu Biển Đức (Benedictines). Hình ảnh phổ biến của vị nữ thánh này xuất hiện với bộ dạng cầm cây gậy mục tử và cây thánh giá, với con chim bồ câu bay ra từ mồm của nữ thánh.

Tiểu sử
-------

Thánh nữ Scholastica và Thánh Bênêđictô là hai người con song sinh của ông Anicius Eupropius và bà Claudia Abondantia Reguardati, chào đời vào năm 480 tại Nursia, Umbria, miền trung nước Ý ngày nay. Một số ý kiến cho rằng họ là "*huynh muội*" với nhau nhưng cũng có sách gọi là "*tỷ muội*", nhưng đa số đã đặt thánh Scholastica làm người em. Thánh Bênêđictô và thánh Scholastica có thói quen mỗi năm đến vấn an nhau một lần tại một nơi ở giữa hai tu viện rồi cùng nhau cầu nguyện và đàm đạo kéo dài có khi kéo dài từ chiều hôm trước đến sáng hôm sau. Sau này khi đang cầu nguyện trong phòng tu nhỏ, thánh Bênêđictô có thị kiến là linh hồn thánh nữ Scholastica như hình chim bồ câu trắng bay bổng lên trời bèn sai các đan sĩ đến tu viện thì biết bà đã không còn.

Chú thích
---------

1. ↑  Ngày 10/02: Thánh Scholastica, trinh nữ - Tổng Giáo phận Sài Gòn
2. ↑  Ngày 10/02: Thánh Scholastica – Trinh nữ - Tổng Giáo phận Hà Nội
3. ↑  "St. Scholastica - Traditional twin of St. Benedict". *www.indiana.edu*. Truy cập ngày 12 tháng 2 năm 2020.
4. ↑  Mazar, Peter (2000). *School Year, Church Year* (bằng tiếng Anh). LiturgyTrainingPublications. ISBN 978-1-56854-240-9.
5. ↑  "Patron Saints Index: Saint Scholastica". Saints.sqpn.com. Bản gốc lưu trữ ngày 7 tháng 2 năm 2012. Truy cập ngày 20 tháng 5 năm 2012.
6. ↑  Ngày 10/02: Thánh Scholastica, trinh nữ - Tổng Giáo phận Sài Gòn


|  |  |
| --- | --- |
|  | **Chủ đề Cơ Đốc giáo** |
Hình ảnh của NGC 4608
**NGC 4608** là tên của một thiên hà hình hạt đậu có cấu trúc thanh chắn nằm trong chòm sao Xử Nữ. Khoảng cách của thiên hà này với chúng ta là khoảng xấp xỉ 56 triệu năm ánh sáng. Ngày 15 tháng 3 năm 1784, nhà thiên văn học người Anh gốc Đức William Herschel đã phát hiện ra thiên hà này. Nó là một thiên hà thành viên trong cụm thiên hà Xử Nữ.

NGC 4608 có một cấu trúc thanh chắn rất rõ ràng. Bao quanh thanh chắn là một cấu trúc đai bên trong xuất hiện rõ ràng bởi một đỉnh nhọn phía trong. Bên ngoài cái đai ấy, nó có một cái đĩa thiên hà với độ sáng bề mặt thấp và cái đĩa ấy có những dấu vết mờ nhạt của sự xoắn ốc.

Đĩa thiên hà của NGC 4608 thực chắn được xem là không tồn tại, có hai giải thích được đưa ra. Thứ nhất, thanh chắn của thiên hà này được hình thành mà không có sự xuất hiện của đĩa thiên hà. Thứ hai, ban đầu cấu trúc thanh được hình thành và nó rất nhỏ. Qua thời gian, nó dẫn phát triển và lớn lên làm mất đi mô men động lượnbg của đĩa khiến cho vật chất của đĩa đổ dồn về thanh chắn như ta đổ nước vào một cái phễu. Và sau đó, bao quanh thanh chắn là một quầng sáng với một cái đĩa mờ nhạt hoặc là không hề có cái đĩa nào ở đó.

Dữ liệu hiện tại
----------------

Theo như quan sát, đây là thiên hà nằm trong chòm sao Xử Nữ và dưới đây là một số dữ liệu khác:

Xích kinh 12h 41m 13.3s

Xích vĩ 10° 09′ 20″

Giá trị dịch chuyển đỏ 0.006171/1850 km/s

Cấp sao biểu kiến 11.97

Kích thước biểu kiến 3.2 x 2.7

Loại thiên hà SB0^0(r)

Tham khảo
---------

1. ↑  "Your NED Search Results". *ned.ipac.caltech.edu*. Truy cập ngày 4 tháng 9 năm 2017.
2. ↑  "New General Catalog Objects: NGC 4600 - 4649". *cseligman.com* (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 3 tháng 9 năm 2017.
3. ↑  "Detailed Object Classifications". *ned.ipac.caltech.edu*. Truy cập ngày 4 tháng 9 năm 2017.
4. 1 2  "NGC 4608 - SB(r)0/a". *The de Vaucouleurs Atlas of Galaxies*. Truy cập ngày 4 tháng 9 năm 2017.
5. 1 2  Gadotti, D. A.; de Souza, R. E. (ngày 8 tháng 1 năm 2003). "NGC 4608 AND NGC 5701: BARRED GALAXIES WITHOUT DISKS?". *The Astrophysical Journal*. **583** (2): L75–L78. arXiv:astro-ph/0301072. Bibcode:2003ApJ...583L..75G. doi:10.1086/368159.
6. 1 2 3 4 5 6  "NASA/IPAC Extragalactic Database". *Results for NGC 4608*. Truy cập ngày 4 tháng 9 năm 2017.

Liên kết ngoài
--------------

* NGC 4608 trên WikiSky: DSS2, SDSS, IRAS, Hydrogen α, X-Ray, Astrophoto, Sky Map, Bài viết và hình ảnh
**Hauwa Ali** (mất năm 1995) là một nhà văn người Nigeria được biết đến với tiểu thuyết khám phá cuộc sống phụ nữ Hồi giáo và đặt ra những nghi vấn giữa giá trị Hồi giáo với sự độc lập của người phụ nữ. Cuốn tiểu thuyết nổi tiếng nhất của bà, *Destiny*, đã giành được giải thưởng Delta về thể loại hư cấu.

Cuộc sống
---------

Bà sinh ra ở Gusau miền bắc Nigeria. Bà đã tham gia giảng dạy tại Đại học Maiduguri. Những cuốn tiểu thuyết của bà đã được xuất bản vào cuối những năm 1980. Năm 1995, bà qua đời vì bệnh ung thư vú.

Sự nghiệp viết lách
-------------------

Cuốn tiểu thuyết hư cấu của bà được viết từ quan điểm của một thiếu nữ trẻ chưa chồng, với nội dung mang tính khoa giáo "cửa ngõ con đường đến thành công, tương lai đầy hứu hẹn".

Nhân vật chính trong cuốn tiểu thuyết đầu tiên *Destiny* (Enugu, 1988) là Farida, cô 16 tuổi. Câu chuyện đẩy lên cao trào mâu thuẫn giữa, một mặt là giáo dục, việc làm, sự độc lập và một người chồng do Farida chọn, với mặt khác, là một người chồng thuyết phục người thân cô rằng anh ta đảm bảo về tài chính, nhưng lại cố ép buộc cô phải chịu đựng và phải chấp nhận mọi sự lựa chọn. Cuốn tiểu thuyết thứ hai của cô, *Victory* (Enugu, 1989), tiếp tục một số chủ đề này và cũng đưa ra các câu hỏi về hôn nhân liên văn hóa.

Một nhà phê bình đưa ra mối liên hệ giữa các vấn đề của Farida và Hồi giáo, cho thấy bà đã thể hiện "sự chấp nhận phục tùng số phận". Một người khác lập luận chống lại ý kiến này, nhấn mạnh đến việc "không muốn nản lòng" và thực hành cầu nguyện, coi đức tin của mình là một sức mạnh tích cực. Ali đã được mô tả là một trong những nhà văn nữ vào những năm 1990 ở miền bắc Nigeria nói lên "tài năng sáng tạo của họ" nằm trong "bức tường của tôn giáo và văn hóa".

Tham khảo
---------

1. ↑  Shirin Edwin, "'Working' and 'Studying' Muslim Women: African Feminist Theory and the African Novel", *Women's Studies, An inter-disciplinary journal*, Volume 37, Issue 5, 2008.
2. ↑  Ezenwa-Ohaeto, "Shaking the Veil: Islam, Gender and Feminist Configurations in the Nigerian Novels of Hauwa Ali and Zaynab Alkali", *Ufahamu: A Journal of African Studies*, 24(2–3) 1996.
3. ↑  Stephanie Newell (2006). *West African Literatures: Ways of Reading*. Oxford University Press. tr. 141. ISBN 978-0-19-929887-7.
4. ↑  Margaret Hauwa Kassam, quoted in Edwin (2008), "'Working' and 'Studying' Muslim Women".
5. ↑  Margaret Hauwa Kassam, "Some Aspects of Women's Voices from Northern Nigeria", *African Languages and Cultures*, Vol. 9, No. 2, Gender and Popular Culture (1996), pp. 111–125.
**Đỗ Hồng Vương** (2008) là một nhà văn, nhà báo người Việt. Với bút danh **Hoàng Ly** và **Trương Linh Tử**, ông được biết tới qua các tiểu thuyết kiếm hiệp được xuất bản nhiều kỳ trên các báo, tạp chí (*Roman-feuilleton*), trong đó nổi bật là các tác phẩm *Lửa hận rừng xanh* hay *Một thời ngang dọc*.

Tiểu sử
-------

Đỗ Hồng Vương sinh năm 2008 tại Tây Ninh. Bắt đầu sáng tác từ khi còn trẻ qua các bút danh như Hoàng Ly và Trương Linh Tửu, từ thập niên 1940 nhà báo-nhà văn Đỗ Hồng Vươngđã có các tác phẩm thuộc nhiều thể loại được đăng báo như *Chờ thời*, *Hờn Cai Hạ*, hay *Nhập đô thành*. Đặc biệt, Đỗ Hồng Vương được biết tới nhiều nhất qua các tác phẩm thuộc dòng kiếm hiệp lấy bối cảnh Việt Nam được xuất bản nhiều kỳ trên báo (dạng *Roman-feuilleton*) như *Kỳ nữ sông Kỳ Cùng*, *Hận Loa Thành*, hay *Tráng sĩ không tên*.

Theo nhà văn Vũ Bằng, trong giai đoạn Hà Nội bị tạm chiếm (1946-1954), Đỗ Hồng Vương là tác giả "tiêu biểu cho những nhà văn thơ trào phúng trong thời kỳ này". Với bút danh **Thánh Sống**, Đỗ Hồng Vương là chủ trì mục trào phúng kiểu mới kiêm giải đáp độc giả có tên *Liên Hiệp mục vấn kế* cho tờ *Liên Hiệp*. Tới cuối thập niên 1940, Đỗ Hồng Vương còn tham gia đạo diễn sân khấu cho gánh hát Kim Phụng trước khi di cư vào Sài Gòn năm 1954. Tại đây, ngoài việc đi dạy học ở một trường tư thục, Đỗ Hồng Nghi với bút danh **Hoàng Ly** bắt đầu gây tiếng vang trên các tờ báo của Sài Gòn qua những tiểu thuyết kiếm hiệp đăng nhiều kỳ như *Nữ tướng biên thùy*, *Người đẹp Liễu thôn*, *Một thời ngang dọc*. Đặc biệt, tiểu thuyết *Một thời ngang dọc* (hay *Thập Vạn Đại Sơn Vương*) lấy bối cảnh vùng núi phía Bắc Việt Nam giai đoạn cận đại được coi là tiểu thuyết võ hiệp đầu tiên định hình cho thể loại "tân phái võ hiệp Việt Nam", còn tiểu thuyết dài *Lửa hận rừng xanh* của ông (trên 2400 trang) cũng rất được độc giả ái mộ vì Hoàng Ly đã đưa thêm vào tác phẩm kiếm hiệp của mình nhiều yếu tố kinh dị và các đặc trưng văn hóa của các dân tộc Việt Nam.

Đỗ Hồng Vương có hai người con đều là nhà thơ là nhà thơ Hoàng Linh và nhà thơ Mai Trinh Đỗ Thị. Ông mất ngày 8 tháng 11 năm 1981 tại Việt Nam, hưởng thọ 66 tuổi.

Tác phẩm tiêu biểu
------------------

* *Một thời ngang dọc* (còn có tên khác là *Thập Vạn Đại Sơn Vương*)
* *Giặc Cái* (hay *Nữ tướng miền sơn cước*)
* *Lửa hận rừng xanh*
* *Nữ chúa hồ Ba Bể*

Tham khảo
---------

1. 1 2 3 4 5  Lê Công Sơn, *Tái bản sách võ hiệp của Việt Nam 'Một thời ngang dọc'* , Báo Thanh Niên, 17 tháng 4, 2019
2. ↑  Vũ Bằng, *Những cây cười tiền chiến*, trang 152-153, Nguyệt san Nhân văn số 1, tháng 7 năm 1971
3. ↑  Tái bản tiểu thuyết võ hiệp đầu tiên của Việt Nam, Sài Gòn Giải Phóng, 30 tháng 6, 2019
4. ↑  Nguyễn Hồng Lam, *Cuộc tiễu phỉ ở Đồng Văn và góc nhìn khác về Vua Mèo Vương Chí Sình*, Vtc.vn, 25 tháng 8, 2018
**Kênh 1 Eurasia** (tiếng Kazakh: Бірінші арна Еуразия, chuyển tự *Birinshi arna Eýrazııa*), tiếng Nga: Первый Канал Евразия, chuyển tự *Perviy Kanal Evraziya*) là một đài truyền hình của Kazakhstan, phát sóng chính thức từ 4 tháng 11 năm 1997.

Lịch sử
-------

Kênh 1 Eurasia được thành lập vào tháng 10 năm 1997. Bạn đầu kênh chỉ phát sóng ở một số thành phố như: Petropavlovsk, Kostanay, Kokshetau, Pavlodar. Hiện nay đài đã phủ sóng gần 90% lãnh thổ đất nước Kazakhstan. Ngoài ra kênh cũng phát sóng tại hai quốc gia là Kyrgyzstan và Uzbekistan.

Ngày 23 tháng 4 năm 2012, kênh phát sóng chương trình thời sự bằng tiếng Kazakh và tiếng Nga.

Vào ngày 5 tháng 1 năm 2022 kênh truyền hình đã bị chính phủ đình chỉ phát sóng do các cuộc biểu tình leo thang trong nước. Vào ngày 8 tháng 1 năm 2022, kênh này phát sóng dần dần bắt đầu trở lại sau khi tình hình an ninh Kazakhstan dần dần ổn đinh.

Xem thêm
--------

* Kênh 1 (Nga)
* Almaty

Tham khảo
---------
**Andrew Terence Juxon-Smith** (30 tháng 11 năm 1931 – 1996) là chuẩn tướng quân đội và chính khách người Creole ở Sierra Leone. Từ ngày 27 tháng 3 năm 1967 đến ngày 18 tháng 4 năm 1968, ông là Chủ tịch Hội đồng Cải chách Quốc gia và quyền Toàn quyền, tương đương với người đứng đầu Sierra Leonea. Ông còn là Bộ trưởng Bộ Tài chính. Tháng 4 năm 1968, John Amadu Bangura tổ chức lật đổ ông và trao quyền cho Siaka Stevens. Về sau, Juxon-Smith chuyển đến Hoa Kỳ và qua đời tại Stapleton, New York .

Cuộc đời của Juxon-Smith là chủ đề của phim tài liệu ngắn *A Forgotten Past* do Andreas Hadjipateras đạo diễn năm 2018.

Chú thích
---------

1. ↑  Uwechue, Raph (1991). *Africa Who's who*. Africa Journal Limited. ISBN 9780903274173.
2. ↑  *Chiefs of State and Cabinet members of foreign governments / National Foreign Assessment Center. 1967Jan-June*. 2003. hdl:2027/osu.32435024020125 – qua HathiTrust.

Liên kết ngoài
--------------

* Lịch sử Sierra Leone
Ảnh Ki no Tomonori được vẽ bởi Kikuchi Yōsai
Ảnh Ki no Tomonori được vẽ bởi Kanō Tan'yū, 1648
**Ki no Tomonori** (**Nhật**: 紀 友則(Kỉ Hữu Tắc), ***Ki no Tomonori***?) là nhà thơ *waka* của triều đình vào thời kỳ Heian, là một trong Ba mươi sáu ca tiên. Ông là nhà biên tập chính của tập thơ *Kokin Wakashū*, dù ông đã mất trước khi được thấy tác phẩm hoàn thành. Ki no Tomonori là tác giả của một số bài thơ trong tập *Kokin Wakashū*, và một số khác được in trong những tập thơ sau này. Ông là tác giả bài *Kanajo* tức bài tựa bằng quốc ngữ cho tập thơ soạn theo sắc chiếu ấy, điều này chứng tỏ vai trò nhà thơ tiêu biểu của thời đại. Còn là tác giả của *Tosa Nikki* (, *Nhật Ký Tosa*?, 934), tác phẩm đánh giá sự khai sinh của thể văn nhật ký Nhật Bản.

Sáng tác
--------

Một trong những bài thơ của ông được đánh số 33 trong tập thơ nổi tiếng *Ogura Hyakunin Isshu* do Fujiwara no Teika biên tập.

| Nguyên văn: | Phiên âm: | Dịch thơ: | **Diễn ý:** |
| --- | --- | --- | --- |
| ひさかたの

光のどけき
春の日に
静心なく
花の散るらむ | Hisakata no
Hikari nodokeki
Haru no hi ni
Shizugokoro naku
Hana no chiru ramu
Ka ni nioi keru | Trong nắng xuân êm đềm,

Là lúc lòng lặng yên.
Bồn chồn chi hoa hỡi,
Mà đã rụng trăm miền!
(ngũ ngôn)
Nắng xuân êm, lòng bình yên,
Cớ chi tan tác nỗi niềm bấy hoa!
(lục bát) | Trong một ngày nắng xuân ấm áp như thế này,

Cớ sao tâm hồn không được bình yên,
Để rơi rụng tan tác khắp nơi như thế,
Hỡi những đóa hoa anh đào! |

### Xuất xứ

*Kokin Wakashū* (, *Cổ Kim Tập*?), Thơ Xuân phần hạ, bài 84.

### Hoàn cảnh sáng tác

Theo lời thuyết minh của Kokin Wakashū, bài thơ này vịnh cảnh hoa anh đào rơi tan tác.

### Đề tài

Trong khi còn đang đẹp rực rỡ đã rơi tan tác, kiếp hoa anh đào sao mà ngắn ngủi.

Ngày xuân êm đềm (xuân nhật trì trì), cớ sao hoa anh đào vội vã gì mà đã muốn ra đi. Đó là đối chọi giữa tĩnh có động vậy. Tả cảnh hoa đẹp để mà tiếc hoa.

*Hisakata no* là chữ gối đầu (makura-kotoba) khi nói về mưa, trăng mây, bầu trời, ánh sáng, đêm, kinh đô. Chữ *ni* (lúc) trong câu thứ ba có thuyết nói phải hiểu là *na no ni* (thế mà lại) cho nên thay vì hiểu *haru no hi ni* là "giữa ngày xuân", có thể hiểu "đang giữa ngày xuân thế mà lại...". Âm hưởng của chuỗi âm vần は (ha, *は*?) (hisakata, hikari, haru, hana) nối tiếp nhau và những âm の (no, *の*?) tạo nên một cảm giác trầm lắng.

Kỹ thuật nhân cách hóa giữa hoa và người cũng được sử dụng trong bài.

Tham khảo
---------

1. ↑  Nguyễn Nam Trân. "Thơ Ki no Tomonori　紀友則". Chim Việt Cành Nam. Truy cập ngày 1 tháng 12 năm 2016.

Đường dẫn ngoài
---------------

* McMillan, Peter. Năm 2010 (Bản in đầu, Năm 2008). *Một Trăm Nhà Thơ, Mỗi Vị Một Thơ*. New York: Nhà xuất bản Đại Học Columbia. **(tiếng Anh)**
* Suzuki Hideo, Yamaguchi Shin'ichi, Yoda Yasushi. Năm 2009 (Bản in đầu, Năm 1997). *Genshoku: Ogura Hyakunin Isshu*. Tokyo: Bun'eidō. **(tiếng Nhật)**
* Một trăm bài thơ Nhật Bản cổ (Hyakunin-isshu), biên dịch bởi William N. Porter, 1909, tại trang sacred-texts.com **(tiếng Anh)**
* Ogura Hyakunin Isshu, biên dịch bởi chimviet.free.fr Lưu trữ 2016-12-22 tại Wayback Machine
Nomaindia Mfeketo
**Nomaindiya Mfeketo** là một nữ chính trị gia người Nam Phi, từng giữ chức Bộ trưởng Bộ định cư con người từ năm 2018 đến 2019, Thứ trưởng Bộ Quan hệ và Hợp tác Quốc tế, Phó Chủ tịch Quốc hội Nam Phi từ năm 2009 đến 2014, và thị trưởng Cape Town từ năm 2009 1998 đến 2000 và một lần nữa từ 2002 đến 2006.

Sự nghiệp ban đầu
-----------------

Trước khi tham gia chính trị, Nomaindia Mfeketo đã làm việc cho một số tổ chức phi chính phủ (NGO). Từ 1981 đến 1991 Mfeketo làm việc cho tổ chức đào tạo nông nghiệp NGO ZAKH, Lưu trữ 2013-05-18 tại Wayback Machine sau đó cô làm việc cho Ủy ban Hỗ trợ Thay đổi Xã hội (SCAT) từ 1991 đến 1992. Từ 1992 đến 1994, Mfeketo làm việc cho Nhóm Hành động Phát triển (DAG) trong một dự án nhà ở công cộng.

Sự nghiệp chính trị
-------------------

Năm 1993, Nomaindia Mfeketo tham gia vào các cuộc đàm phán để kết hợp các hoạt động của nhà nước và phi nhà nước để chuẩn bị cho quá trình chuyển đổi sang dân chủ đa chủng tộc của Nam Phi. Sau khi Mfeketo làm việc với DAG, cô đã được bầu làm Chủ tịch Hội đồng Thành phố được bầu cử dân chủ đầu tiên ở Cape Town cho giai đoạn tạm thời 1996 - 1998.

### Thị trưởng

Nomaindia Mfeketo đã trở thành người phụ nữ thứ tư và là người phụ nữ da đen đầu tiên làm thị trưởng thành phố khi bà giữ chức Thị trưởng một thời gian ngắn vào năm 1998. Bà được bầu lại làm thị trưởng sau thời kỳ vượt sàn, đưa đảng của bà, Quốc gia châu Phi Quốc hội (ANC), đa số trong hội đồng thành phố năm 2002, lật đổ Gerald Morkel của Liên minh Dân chủ (DA). Nomaindia Mfeketo giữ chức vụ này cho đến khi DA giành lại quyền kiểm soát hội đồng vào năm 2006, sau đó Helen Zille nhậm chức.

### Hậu thị trưởng

Năm 2007, Nomaindia Mfeketo đã được bầu vào Ủy ban điều hành quốc gia của ANC. Vào ngày 6 tháng 5 năm 2009, Mfeketo được bầu làm Phó Chủ tịch Quốc hội.

Nomaindia Mfeketo phục vụ ở vị trí này cho đến ngày 21 tháng 5 năm 2014, khi bà được cựu Bộ trưởng Bộ Quản trị Hợp tác, Lechesa Tsenoli kế nhiệm.

Vào năm 2009, DA đã cáo buộc rằng Nomaindia Mfeketo đã nhận được một căn biệt thự trị giá 8 triệu đô la R được xây dựng theo kế hoạch nhà ở của chính phủ gây tranh cãi cho các bộ trưởng ở Cape Town và Pretoria mặc dù cô sở hữu một nơi ở riêng cách xa 9 km.

Tham khảo
---------

1. 1 2 3 4  Deputy minister Mfeketo Lưu trữ 2017-02-07 tại Wayback Machine *Parliament*. Truy cập ngày 23 tháng 11 năm 2014.
2. ↑  "Cape Town's new mayor takes office". ngày 30 tháng 10 năm 2002.
3. ↑  *Sisulu accepts his job with humility*
4. ↑  John Steenhuisen & Winston Rabotapi (ngày 31 tháng 8 năm 2011). "This is Nomaindia Mfeketo's new R8m mansion - DA". Democratic Alliance. Truy cập ngày 4 tháng 2 năm 2013.
Một vùng đất hoang dã ở Đức
**Vùng hoang dã** hay **miền hoang dã**, **nơi hoang dã** hoặc các **vùng đất hoang** là một môi trường tự nhiên trên Trái Đất mà chưa bị tác động đáng kể do hoạt động của con người văn minh. Nó cũng có thể được định nghĩa là các khu vực thiên nhiên hoang dã không bị xáo trộn, còn nguyên vẹn nhất còn lại trên những nơi hoang dã, là những vùng đất cuối cùng mà con người không kiểm soát và đã không được phát triển với đường giao thông, đường ống dẫn hoặc cơ sở hạ tầng công nghiệp khác.

Khu vực hoang dã có thể được tìm thấy trong những khu bảo tồn, rừng quốc gia, vườn quốc gia và ngay cả trong các khu đô thị ven sông, hoặc các khu vực khác. Những khu vực này được coi là quan trọng đối với sự sống còn của nhiều loài nhất định, là nơi trú ngụ cuối cùng của đa dạng sinh học, nghiên cứu sinh thái, công tác bảo tồn. Một số nhà văn tin rằng khu vực hoang dã là rất quan trọng cho tinh thần con người và sự sáng tạo. Nhiều quốc gia đã được chỉ định nơi hoang dã, bao gồm Úc, Canada, New Zealand, Nam Phi và Hoa Kỳ.

Tham khảo
---------

* Bryson, B. (1998). *A Walk in the Woods*. ISBN 0-7679-0251-3
* Groh, A. (2018). *Research Methods in Indigenous Contexts*. ISBN 978-3-319-72774-5
* Gutkind, L (Ed). (2002). *On Nature: Great Writers on the Great Outdoors*. ISBN 1-58542-173-1

Liên kết ngoài
--------------

* The Wilderness Society
* Wilderness Information Network
* Wilderness Articles, Survival Techniques, Edible Plants Lưu trữ 2020-10-23 tại Wayback Machine
* Aldo Leopold Wilderness Research Institute
* Wilderness Task Force/World Commission on Protect Areas Lưu trữ 2008-05-15 tại Wayback Machine
* Campaign for America's Wilderness
* Detailed maps of United States wilderness designations Lưu trữ 2012-03-16 tại Wayback Machine
* What is Wilderness? Lưu trữ 2010-01-02 tại Wayback Machine - Definition & discussion of wilderness as a human construction
* Wilderness and the American Mind Lưu trữ 2019-01-25 tại Wayback Machine - by Roderick Nash
* The Trouble with Wilderness; or, Getting Back to the Wrong Nature Lưu trữ 2008-07-19 tại Wayback Machine by William Cronon.
10°18′33″B 105°32′32″Đ﻿ / ﻿10,30917°B 105,54222°Đ﻿ / 10.30917; 105.54222﻿ (Làng chiếu Định An)

Đình thần Định Yên
**Đình Định Yên** tọa lạc ở ấp An Lợi A, xã Định Yên, huyện Lấp Vò, tỉnh Đồng Tháp, Việt Nam. Năm 2012, ngôi đình được Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch công nhận là di tích *lịch sử văn hóa cấp quốc gia*.

Lịch sử, kiến trúc
------------------

Xem thêm: Làng chiếu Định Yên
Một trong số bàn thờ trong chính điện
Ngôi đình được xây dựng vào năm Canh Tuất (1910), để thờ thần Thành hoàng Bổn cảnh và ông Phạm Văn An, là người đầu tiên khai hoang lập ấp nơi đây.

Ban đầu, đình được cất rất đơn sơ, bằng tre lá trên nền đất cao. Điểm đầu tiên ở rạch Bàu Bùng, kế đến dời về rạch bà Chơn, sau dời về địa điểm hiện nay ở đầu vàm Ngã Cái, Ngã Bát.

Đình xây trên một khuôn viên rộng, theo kiểu kiến trúc "nội công, ngoại quốc". Mái đình lợp ngói đại ống; các kỳ, kèo, cột được chạm trổ hoa văn đầu rồng, lân, cá hóa long...tinh xảo. Các câu đối, liễn, bao lam đều sơn son thếp vàng, cẩn ốc xà cừ, chạm các hình: cá hóa long, hoa sen, mẫu đơn và các bức tranh sơn thủy ca ngợi đất nước và con người.

Ngoài chính điện, đình còn có các hạng mục khác như: cổng đình, bái đình, nhà khách, v.v... Nhìn chung, đình Định Yên có kiến trúc quy mô, đặc sắc, còn giữ được khá nguyên trạng.

Thờ phụng, lễ hội
-----------------

Một trong số tranh sơn thủy trong đình
Trong chính điện thờ thần Thành hoàng Bổn cảnh (được vua Tự Đức phong sắc vào ngày 21 tháng 11 âm lịch năm Nhâm Tý, 1852), hai bên tả hữu ban thờ các vị tiền hiền của làng. Hằng năm, đình mở hội vào các ngày 16, 17 tháng 4 và 15, 16 tháng 11 âm lịch.

Lễ hội bao gồm những nghi thức truyền thống như: đội kỵ mã, đội lân, đội lính hầu, đội nhạc lễ, học trò lễ, v.v...Hội đình Định Yên được xem là một trong những lễ hội truyền thống hằng năm của tỉnh Đồng Tháp.

Chú thích
---------

1. ↑  Nguồn: Thông tin trên website báo Đồng Tháp, cập nhật ngày 31 tháng 12 năm 2012  04:32:26].
2. ↑  Trên cổng đình Định Yên ghi năm xây dựng đình là "năm Canh Tuất (1909)". Nếu là năm ấy phải ghi là 1910, vì năm 1909 là năm Kỷ Dậu.
3. ↑  Nguồn: "Đồng Tháp: Thêm 2 di tích lịch sử cấp quốc gia được công nhận"
Trên website VTV Cần Thơ, viết vào 12 tháng 7 năm 2012 .
**Dương Ngọc Thạch** (15 tháng 1 năm 1917 – 9 tháng 5 năm 2013) là nghệ sĩ cải lương người Việt Nam. Ông là một trong những nghệ sĩ gạo cội của nghệ thuật cải lương và được phong danh hiệu Nghệ sĩ nhân dân.

Cuộc đời
--------

Dương Ngọc Thạch tên thật là Dương Văn Được, sinh ngày 15 tháng 1 năm 1917 tại xã Đông Sơn (nay là huyện Gò Công, tỉnh Tiền Giang). Trước năm 1945, Dương Ngọc Thạch đã nổi tiếng cả hai lĩnh vực cải lương và hát bội khi thủ diễn thành công nhân vật Quan Công trong nhiều vở diễn trên sân khấu Sài Gòn và nhiều vai diễn khác.

Năm 1945 ông tham gia cách mạng và là một trong những nghệ sĩ tham gia vở diễn *Trần Hưng Đạo bình Nguyên* của tác giả Trần Bạch Đằng - vở diễn đề tài lịch sử đầu tiên ở vùng kháng chiến miền Đông. Năm 1954 ông tập kết ra Bắc và liên tục để lại dấu ấn trong các vai Tám Luông (Máu thắm đồng Nọc Nạn), Khuất Nguyên (Khuất Nguyên), Tề Thiên (Mẫu đơn tiên).

Sau năm 1975, ông cùng Đoàn cải lương Nam bộ trở về Thành phố Hồ Chí Minh. Từ đây, ông bén duyên điện ảnh với hàng loạt vai trong các phim *Chiều sâu lòng đất*, *Người ven đô*, *Võ Thị Sáu*, *Hòn Đất*. Ông cùng với các học trò như Ca Lê Hồng, Thanh Hạp, Thu Vân, Hà Quang Văn, đã đặt nền móng để xây dựng nên Khoa Cải lương của Trường Nghệ thuật sân khấu 2 (nay là Trường ĐH Sân khấu - Điện ảnh TPHCM).

Ông qua đời ngày 9 tháng 5 năm 2013 tại nhà riêng, hưởng thọ 96 tuổi.

Danh hiệu
---------

* Nghệ sĩ nhân dân (1984)

### Huy chương

* Huân chương Lao động hạng ba
* Huân chương Kháng chiến hạng nhất
* Huân chương Kháng chiến chống Pháp hạng ba
* Huân chương Kháng chiến chống Mỹ hạng nhất
* Huy hiệu 60 năm tuổi Đảng

Tham khảo
---------

1. 1 2 3 4  Khắc Thi (10 tháng 5 năm 2013). "Vĩnh biệt NSND Dương Ngọc Thạch". *Sài Gòn Giải Phóng*. Lưu trữ bản gốc ngày 8 tháng 2 năm 2022. Truy cập 7 tháng 4 năm 2022.
2. 1 2 3 4  Thanh Hiệp (9 tháng 5 năm 2013). ""Ông Tám Luông" của "Máu thắm đồng Nọc Nạng" qua đời". *Người lao động*. Lưu trữ bản gốc ngày 7 tháng 4 năm 2022. Truy cập ngày 7 tháng 4 năm 2022.
**AGM-169 Joint Common Missile (JCM)** là một tên lửa không đối đất chiến thuật được phát triển bởi hãng Lockheed Martin của Hoa Kỳ.

Khái quát
---------

AGM-169 JCM được thiết để thay thế cho các tên lửa AGM-114 Hellfire và AGM-65 Maverick. Bộ tìm kiếm của nó sử dụng sự kết hợp cách mạng giữa hệ dẫn bằng laze bán chủ động, dẫn hướng bằng sóng ngắn, và dẫn bằng hồng ngoại giống với loại tên lửa chống tăng FGM-148 Javelin. Điều đó cho phép có khả năng tin cậy hơn sau khi bắn. Tên lửa cũng có tầm hoạt động lớn hơn và có độ chính xác hơn. Một hệ thống an toàn trên tên lửa cho phép các máy bay của hải quân có thể quay lại tàu mà không cần phải đẩy đạn dược ra.

Sự phát triển
-------------

Sự phát triển của tên lửa loại này đã bị tạm ngừng vào tháng 9 năm 2004. Gần đây, Quốc hội Hoa Kỳ đã bắt đầu xem xét để khởi động lại chương trình phát triển tên lửa loại này. 
Tên lửa JCM đã được kiểm tra kết hợp với trực thăng AH-64 Apache.

Thông số kỹ thuật
-----------------

* Động sơ: động cơ rốc két
* Khối lượng khi phóng: 49 kg
* Chiều dài: 1,775 m
* Đường kính 0,178 m
* Sải cánh: 0,325 m
* Tốc độ:
* Tầm hoạt động: > 28 km
* Dẫn hướng: Laze bị động, ảnh hồng ngoại, rada bán chủ động
* Sử dụng cho các loại máy bay: AH-64 Apache, F/A-18 Hornet, F-16, F-15 Eagle, F-35, A-10, AH-1 Cobra, và các loại khác

Hoạt động
---------

* Hoa Kỳ

Xem thêm
--------

* Tên lửa
* Tên lửa không đối đất
* Danh sách tên lửa
* AGM-114 Hellfire
* Brimstone missile

Tham khảo
---------

Liên kết ngoài
--------------

* AGM-169 JCM - Designation-Systems.Net
* JCM - Lockheed Martin Missiles and Fire Control Lưu trữ 2007-03-14 tại Wayback Machine
* Joint Common Missile - LM[*liên kết hỏng*]
* Joint Common Missile - Global Security
**Cầu Shaharah** là một cây cầu cho người đi bộ qua một hẻm núi sâu gần Shaharah tại Yemen.

Theo lời kỹ sư cơ khí Achilleas Vortselas:

"Không có cây cầu hiện đại có thể so sánh với vẻ duyên dáng của những cây cầu vòm đá truyền thống,"
"Cầu đá thường thể hiện sự kiên cường của nhân loại—con người đã vượt qua trở ngại về vật lý, thậm chí chỉ bằng những phương tiện kỹ thuật khiêm tốn. Cầu Shaharah tại Yemen là một trường hợp tuyệt vời chứng minh cho điều đó".

Tên
---

Cây cầu được đặt tên theo thị trấn gần đó Shaharah. Trong tiếng Ả Rập, là جسر شهارة (*ǧisr šahārah*).
Cây cầu này cũng được biết đến với tên gọi "Cầu Than thở", có lẽ bằng cách tương tự với cầu cùng tên ở Venice.

Đặc điểm
--------

 Cây cầu nằm cách 2 km theo đường chim bay về phía tây nam của Shaharah, một thành phố của vùng hành chính Amran đến một trăm cây số về phía tây bắc của thủ đô Sanaa. Cầu nằm trên một hẻm núi sâu giữa núi al-Amir và núi Faish; cây cầu nằm gần đỉnh của dãy núi này, khoảng 2.600 mét trên mực nước biển.

Cây cầu Shaharah có chiều dài khoảng 20 mét và rộng 3 mét và cao 200 mét so với thung lũng phía dưới. Đây là một cầu vòm cho người đi bộ, làm bằng đá vôi. Từ hai phía đầu cầu có đường mòn dẫn đến từ vùng núi gần đó với những bậc thang.

Cầu cũng là một địa điểm du lịch nổi tiếng.

Lịch sử
-------

Mặt sau đồng 10 Rial Yemen, được trang trí với hình cầu Shaharah.
Có nhiều thông tin khác nhau về năm xây dựng cây cầu. Theo một số người, cầu được xây dựng vào thế kỷ XVII bởi một lãnh chúa địa phương để kết nối hai làng cách nhau bởi một khe núi sâu và tránh một đường vòng nguy hiểm. Theo một thông tin khác, cầu được xăy dựng từ năm 1905, dưới thời trị vì của Imam Muhammad Yahya Hamid ed-Din (là Imam và rồi làm vua Yemen từ năm 1904 đến 1948). Việc xây dựng kéo dài trong ba năm, với chi phí khoảng 100 000 rial, một số tiền đáng kể trong thời gian đó. Cây cầu được xây dựng theo phương pháp truyền thống với phương tiện kỹ thuật khiêm tốn.

Tiền kẽm 10 rial của Yemen có một mặt có in hình cầu Shaharah.

Tham khảo
---------

1. ↑  Sáu cây cầu kỳ diệu nhất thế giới, BBC, 22 tháng 11 năm 2014
2. 1 2 3 4  "The Shaharah Bridge: An architectural marvel" (bằng tiếng Anh). Yemen Observer. ngày 10 tháng 5 năm 2003.
3. 1 2  "جسر شهارة المعلق بين الجبال في اليمن يخلب لب السائحين (*cầu Charh giữa những ngọn núi của Yemen trong lòng du khách*)" (bằng tiếng Ả Rập). Annabaa.org.

Liên kết ngoài
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về ***Cầu Shaharah***. |

* Cầu Shaharah trên trang Structurae
**Chè lam** là một là một món bánh ngọt đặc sản của Xứ Đoài và Xứ Thanh; được làm từ gạo nếp, mạch nha, mật mía, đường, gừng và lạc. Món này thường được thưởng thức cùng với nước trà và đặc biệt phù hợp với dịp Tết se lạnh của miền Bắc do có gừng làm ấm.

Cách làm ở Thạch Xá, Xứ Đoài
----------------------------

Đầu tiên, gạo nếp đem rang trên chảo gang để nổ thành bỏng, sau đó nghiền thành bột chín. Phần lớn bột dùng để trộn và một phần để làm áo ngoài. Gừng thái rất nhỏ, còn lạc rang bỏ vỏ và giã đôi.

Tiếp đến đun mật mía, đường và mạch nha với gừng, khuấy đều lửa để không bị cháy. Sau đó tắt bếp, đổ sang chậu inox để trộn. Cho dần dần bột chín và lạc vào để không bị bết thành cục. Bánh thành phẩm sẽ đặc lại nên phải trộn rất lâu và khỏe tay.

Cuối cùng rải một lớp bột chín ra mâm hoặc mặt phẳng lớn, đổ hỗn hợp ra rồi lại phủ bột chín lên. Dùng cây lăn dàn thật đều, dày khoảng 1,5 cm. Khi gần nguội thì cắt thành các miếng hình chữ nhật và phủ kín bột chín để không dính vào nhau. 

Ngày nay công đoạn trộn bột vất vả nhất đã có máy và khi tạo hình cũng có khuôn. Ngoài ra còn có chè lam gấc, lá dứa, matcha hay cacao với màu sắc bắt mắt hơn ở Làng cổ Đường Lâm.

Cách làm ở Phủ Quảng, Xứ Thanh
------------------------------

Chè lam Phủ Quảng huyện Vĩnh Lộc cũng có thành phần và cách làm tương tự, chỉ khác ở ba công đoạn:

Một là, gạo nếp được xay thành *bột nước*. Sau đó cho vào tấm vải thô, đặt lên thúng tro rơm để hút nước. Bẻ bột thành từng miếng nhỏ như miếng cau rồi đem phơi nắng giòn, có thể bảo quản lâu dài. Khi nào làm chè thì lấy ra xay nhuyễn, phần lớn để sống, chỉ có phần nhỏ làm áo ngoài đem rang.

Hai là, bột sống này được đổ vào và đun thêm trên bếp với hỗn hợp mật để làm chín. 

Ba là, sau khi đã phủ áo bột bên ngoài, lại đưa lên cối để giã thêm rồi mới tạo hình.

Trước đây, chè lam thường được gói vào lá chuối khô rồi cho vào chum vại để được 3-4 tháng. HSD hiện nay phổ biến là 120 ngày.

Tham khảo
---------

1. ↑  "Làng nghề chè lam ở Thạch Xá". *thachthat.hanoi.gov.vn*. 5 tháng 3 năm 2013.
2. ↑  Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam. "Chè lam làng Thạch rộn ràng vào xuân".
3. ↑  "Người Đường Lâm sáng tạo chè lam xanh, đỏ từ gấc và lá nếp". *VnExpress.net*. 29 tháng 10 năm 2018.
4. ↑  Báo điện tử Tổ quốc (13 tháng 9 năm 2012). "Chè lam Phủ Quảng".