recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Lá và chồi hoa của *V. parvifolium*
**Vaccinium parvifolium**, hay **huckleberry đỏ**, là một loài thuộc chi Việt quất bản địa của Bắc Mỹ, bắt đầu từ đông nam Alaska và British Columbia, qua phía tây Washington và Oregon, kéo dài đến trung tâm California. Tại dãy núi Coast thuộc bang Oregon thì đây là loài việt quất phổ biến nhất.

Mô tả
-----

V. parvifolium là một cây bụi rụng lá cao khoảng 1 – 4 m, có khi đạt tới 6 m, thường mọc trên các gốc cây mục rữa trong các khu rừng lá kim ẩm ướt, ở độ cao 1.820 mét so với mực nước biển. Cây rất ưa bóng, đất nhiều axit, hiếm khi xuất hiện ở các khu rừng khô. Thân cây nhẵn không lông, màu xanh tươi, các cành mảnh mai. Lá hình elip, màu xanh đậm, mỏng, dài khoảng 1 – 3 cm, rộng khoảng 0,4 - 1,6 cm, có lông mịn, thường không có răng cưa. Hoa mọc đơn độc, có màu vàng hồng hoặc màu hồng, có thể pha chút trắng, hình chuông, có sáp, dài 4 – 5 mm. Quả mọng có màu đỏ tươi, đường kính 6 – 10 mm, ăn được nhưng có vị chát. Hoa nở vào tháng 5 - 6.

Công dụng
---------

Quả mọng là nguồn thực phẩm của người bản địa Bắc Mỹ, dùng làm mứt, thêm vào các món bánh nướng hoặc phơi khô dự trữ, có khi được sử dụng để làm mồi câu cá. Tuy quả có vị chua nhưng rất ngon. Quả khô được hầm và chế biến thành nước sốt, hoặc trộn với trứng cá hồi và dầu ăn trong các món ăn vào mùa đông. Quả và lá khô cũng được dùng làm trà thảo mộc. Cành cây được dùng làm chổi hoặc dây buộc.

Chú thích
---------

1. ↑  "*Vaccinium parvifolium*". *Germplasm Resources Information Network (GRIN)*. Agricultural Research Service (ARS), United States Department of Agriculture (USDA)
2. ↑  "USDA: Vaccinium parvifolium".
3. ↑  Pojar, Jim; MacKinnon, Andy (2004). *Plants Of The Pacific Northwest Coast: Washington, Oregon, British Columbia & Alaska*. Auburn, WA: Lone Pine Publishing. tr.105 ISBN 978-1-55105-530-5
4. 1 2  Holm FG (May 2004). "*The Natural History of Vaccinium parvifolium Smith, the Red Huckleberry* Lưu trữ 2017-09-19 tại Wayback Machine". The Evergreen State College, Olympia, Washington
5. 1 2  Plants for a Future: *Vaccinium parvifolium - Sm.*
6. ↑  Wildflower Center: *Vaccinium parvifolium*
7. ↑  Plants of British Columbia: *Vaccinium parvifolium Lưu trữ 2020-02-18 tại Wayback Machine*
8. ↑  Vaccinium parvifolium*, eol.org*
**Sarah Katherine Calburn,** thường được gọi là **Sarah Calburn,** (sinh ngày 10 tháng năm 1964, Johannesburg) là một kiến trúc sư người Nam Phi.

Tiểu sử
-------

Sarah Calburn sinh ra ở Johannesburg, nơi cô theo học trường Roedean, trúng tuyển vào năm 1981. Bà học kiến trúc tại Đại học Witwatersrand, tốt nghiệp năm 1987 và năm 1996 được trao bằng thạc sĩ cho nghiên cứu của cô tại Học viện Công nghệ Hoàng gia Melbourne của Úc. Cùng năm đó, bà đã thiết lập một thực hành kiến trúc ở Johannesburg.

Calburn cũng từng làm kiến trúc sư ở Paris, Hồng Kông, Sydney và Melbourne. Ngoài nhiều dự án nhà ở, bà còn thiết kế phòng trưng bày nghệ thuật Momo của thành phố Johannesburg. Bà cũng phục vụ trong ủy ban của Viện Kiến trúc Gauteng và là giám đốc chương trình của ArchitectureZA 2010, Biên niên kiến trúc Nam Phi đầu tiên. nhằm mục đích phát triển đô thị sáng tạo ở Johannesburg. Calburn cũng đã giảng dạy tại Đại học Witwatersrand, Đại học Cape Town và Đại học RMIT Melbourne.

Giải thưởng
-----------

Vào tháng 12 năm 2010, cùng với kiến trúc sư Dustin A. Tusnovics, Sarah Calburn đã giành giải ba trong Cuộc thi thiết kế Urbaninform tại Zurich, Thụy Sĩ, cho dự án *Take the Gap* của họ. Ban giám khảo nhận xét về thiết kế mạnh mẽ của dự án, coi đây là một sáng kiến quan trọng đối với loại hình nhà ở xã hội ở Nam Phi.

Tham khảo
---------

1. 1 2  "Sách về phụ nữ Nam Phi: Kiến trúc sư", *Thư và người bảo vệ trực tuyến*, ngày 3 tháng 8 năm 2009. Truy cập ngày 11 tháng 2 năm 2012.
2. ↑  "Nhóm"[*liên kết hỏng*], *Kiến trúc sư Sarah Calburn*. Truy cập ngày 11 tháng 2 năm 2012.
3. ↑  "Sarah Calburn - Lớp Matric 1981"[*liên kết hỏng*], *Trường Roedean*. Truy cập ngày 11 tháng 2 năm 2012.
4. ↑  "Cạnh tranh đô thị : Cuộc thi kiến trúc ", *kiến trúc sư điện tử*. Truy cập ngày 11 tháng 2 năm 2012.

Liên kết ngoài
--------------

* Kiến trúc sư Sarah Calburn
**Sarah Loinaz Marjaní** (sinh ngày 11 tháng 7 năm 1998) là một người mẫu người Tây Ban Nha. Cô là người chiến thắng cuộc thi Hoa hậu Hoàn vũ Tây Ban Nha 2021. Cô sẽ đại diện cho Tây Ban Nha tại cuộc thi Hoa hậu Hoàn vũ 2021.

Tiểu sử
-------

Loinaz sinh ngày 11 tháng 7 năm 1998 và lớn lên ở San Sebastián, Gipuzkoa. Cha cô là người Tây Ban Nha và mẹ là người Maroc. Cô hiện tại đang học Quản trị Kinh doanh và Quản lý và nói 4 ngôn ngữ khác nhau, vì cô ấy lớn lên trong một gia đình đa văn hóa và đã sống ở một số quốc gia.

Các cuộc thi sắc đẹp
--------------------

### Hoa hậu Thế giới Tây Ban Nha 2015

Loinaz đại diện Basque tại Hoa hậu Thế giới Tây Ban Nha 2015 và cạnh tranh với 24 ứng cử viên khác tại Thính phòng Phillip VI ở Malaga. Cô đã giành được giải thưởng Top Model và lọt vào Top 10 chung cuộc.

### Reina Hispanoamericana 2016

Loinaz đại diện cho Tây Ban Nha tại Reina Hispanoamericana 2016 (*tạm dịch: Nữ hoàng người Mỹ gốc Tây Ban Nha 2016*) và cạnh tranh với 22 ứng cử viên khác ở Santa Cruz, Bolivia. Cô dừng chân tại ngôi vị Á hậu 2.

### Hoa hậu Hoàn vũ Tây Ban Nha 2017

Loinaz đại diện cho Guipúzcoa tại Hoa hậu Hoàn vũ Tây Ban Nha 2017 và cạnh tranh với 39 ứng cử viên khác tại Nhà hát Fortuna của khách sạn THB Torrequebrada Class ở Benalmádena, Tây Ban Nha. Cô là Á hậu 1 của cuộc thi.

### Hoa hậu Hoàn vũ Tây Ban Nha 2021

Vào ngày 16 tháng 10 năm 2021, Loinaz cạnh tranh với 12 ứng cử viên khác trong cuộc thi Hoa hậu Hoàn vũ Tây Ban Nha 2021 tại Los Olivos Beach Resort ở Costa Adeje, Tenerife, Quần đảo Canary. Cô đã đăng quang cuộc thi với ngôi vị Hoa hậu Hoàn vũ Tây Ban Nha 2021.

### Hoa hậu Hoàn vũ 2021

Với tư cách là Hoa hậu Hoàn vũ Tây Ban Nha 2021, cô sẽ là đại diện cho Tây Ban Nha tại Hoa hậu Hoàn vũ 2021 ở Eilat, Israel.

Tham khảo
---------

1. ↑  Altatis, Conan (17 tháng 10 năm 2021). "Sarah Loinaz biography: 13 things about Miss Universe Spain 2021". *CONAN Daily* (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 31 tháng 10 năm 2021.
2. ↑  "Miss Universe Spain 2017". *Global Beauties* (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 31 tháng 10 năm 2021.
3. ↑  "Miss Universe Spain 2021 results: Andrea Martinez crowns Sarah Loinaz in Tenerife, Canary Islands - Opera News". *www.dailyadvent.com*. Truy cập ngày 31 tháng 10 năm 2021.
4. ↑  "Á hậu 1 năm 2017 trở lại và đăng quang Miss Universe Spain 2021 – Sarah Loinaz". *worldbeauties.org*. Truy cập ngày 31 tháng 10 năm 2021.

Liên kết ngoài
--------------

* Sarah Loinaz trên Instagram
**Salah Abdeslam** (sinh ngày 15 tháng 9 năm 1989) là một người Pháp gốc Maroc sinh ra ở Bỉ. Đây là nghi phạm gây ra các vụ tấn công Paris tháng 11 năm 2015 khiến 130 người đã thiệt mạng và 368 người khác bị thương.

Ngay sau khi công bố các chi tiết của các cuộc tấn công, anh này đã được một số tờ báo gọi là *Kẻ thù số 1 của công chúng*, hoặc là "truy nã gắt gao nhất" cho tội ác bởi các cơ quan có thẩm quyền ở châu Âu. Sau khi chạy trốn, anh này đã trở thành "mục tiêu của một trong những cuộc săn lùng thủ phạm lớn nhất trong lịch sử hiện đại châu Âu". Europol đã Abdeslam lần đầu tiên đã đưa Abdeslam vào danh sách tội phạm truy nã trong số 57 cá nhân được liệt kê công khai bởi tổ chức vào tháng 1 năm 2016.

Người ta biết rằng Abdeslam có liên lạc đã hoặc liên kết xã hội đối với Nhà nước Hồi giáo Iraq và Levant, do tổ chức ISIL sau đó đã nhận trách nhiệm về vụ tấn công. Trong số những người kẻ được biết đến có tham gia vào các cuộc tấn công, Mohamed Abrini là một trong hai người vẫn còn sống, do những người khác tham gia vào một trong hai đã tự sát, hoặc đã bị cảnh sát giết chết.

Tối ngày 18 tháng 3 năm 2016, Alah Abdeslam đã bị bắt giữ tại quận Molenbeek ở Bruxelles, Bỉ.

Tham khảo
---------

1. ↑  "Abdeslam is Europe's 'most wanted'". *Deredactie*. ngày 29 tháng 1 năm 2016. Truy cập ngày 29 tháng 1 năm 2016.
2. ↑  "Paris attacker Samy Amimour buried in unmarked grave". BBC News. ngày 27 tháng 12 năm 2015. Truy cập ngày 27 tháng 12 năm 2015.
3. ↑  "Brussels raids: Paris attack suspect Abdeslam 'arrested'". *BBC World Service*. ngày 18 tháng 3 năm 2016. Truy cập ngày 18 tháng 3 năm 2016.
**Gạo Tài Nguyên** là loại gạo được xát trắng từ giống lúa mùa Tài Nguyên có nguồn gốc rất lâu đời ở Việt Nam. Thập niên 80 lúa Tài Nguyên có hai dòng: Tài Nguyên trong và Tài Nguyên đục. Sau một thời gian các nhà khoa học lai tạo ra giống lúa Tài Nguyên lùn, nhưng chất lượng và phẩm chất thấp nên không được thị trường chấp nhận và đến nay gần như không thấy trên thị trường.

Vào những năm 1980 - 2000 lúa Tài Nguyên chủ yếu được trồng ở bốn vùng: Long An, Sóc Trăng, Bạc Liêu và Cà Mau. Qua những năm đầu thế kỷ XXI Việt Nam vươn lên dẫn đầu về xuất khẩu lúa gạo, nông dân vùng Long An bỏ dần diện tích lúa Tài Nguyên chuyển sản xuất gạo nguyên liệu phục vụ nhu cầu xuất khẩu, cùng với việc nhà nước đầu tư đê bao chống lũ thì đến nay diện tích lúa Tài Nguyên tại vùng Long An còn rất ít. Bên cạnh đó nông dân vùng Cà Mau chủ yếu trồng Tài Nguyên Trong - cho cơm cứng hơn nên bán không có giá vì thế diện tích mất dần. Đến nay vùng nguyên liệu lúa Tài Nguyên cung cấp cho cả nước chủ yếu là vùng Bạc Liêu và Sóc Trăng. Nông dân hai vùng này chủ yếu trồng loại gạo Tài Nguyên Đục. Tiến sĩ Huỳnh Minh Hoàng, Phó giám đốc Sở Khoa học Công nghệ Bạc Liêu – người chủ công trong việc tìm kiếm thương hiệu cho hạt gạo Tài Nguyên Vĩnh Lợi cho biết: "Từ năm 2004 chúng tôi đã kết hợp với Viện Lúa Đồng bằng Sông Cửu Long để phục tráng giống lúa mùa Tài Nguyên của Vĩnh Lợi, theo đó tỷ lệ gạo có hạt đục (hạt lựu bên trong) lên đến 80% nên cho chất lượng cơm dẻo ngon khi lúa thu hoạch dưới 3 tháng, nhưng giá trị càng tăng khi lúa để cũ trên 3 tháng - cho cơm xốp và rất mềm.

Theo Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Vĩnh Lợi, Bạc Liêu, người dân sản xuất giống lúa Tài Nguyên ổn định trên 9.000 ha. Riêng tại Thạnh Trị, Sóc Trăng, diện tích vùng nguyên liệu Tài Nguyên vào khoảng 6.500 ha/năm. Năng suất đạt trung bình 7 tấn/ha.

Lúa Tài Nguyên là giống lúa mùa 6 tháng được canh tác vụ đông xuân. Đây là loại lúa mùa có tính kháng bệnh cao ít sử dụng phân thuốc. Giống lúa này chủ yếu được tiêu thụ tại thị trường nội địa.

Tuy nhiên, tại thị trường gạo nội địa, hầu hết Gạo Tài Nguyên đều được thương lái gắn cho cái tên là Tài Nguyên Long An. Sở dĩ như thế là do trước đây khi vùng Long An còn trồng lúa Tài Nguyên nên hình thành những nhà máy chuyên chà lúa Tài Nguyên. Khi vùng Long An không còn trồng nhiều lúa này các nhà máy đặt thương lái về vùng Bạc Liêu và Sóc Trăng thu mua lúa nguyên liệu về xay xát và ra thị trường với tên gạo Tài Nguyên Long An.

Tham khảo
---------

1. ↑  "Huyện Vĩnh Lợi: Tập trung sản xuất lúa Tài nguyên".[*liên kết hỏng*]

Tài liệu khác
* "Trả lại tên gạo Tài nguyên".
* "????".[*liên kết hỏng*]
Rừng Kabaty
Rừng Kabaty trong tuyết
**Khu bảo tồn thiên nhiên Stefan Starzyński Kabaty**  (tiếng Ba Lan: *Rezerwat przyrody Las Kabacki im. Stefana Starzyńskiego* *Stefana Starzyńskiego*) là một công viên rừng nằm ở phía nam Warsaw, giữa hai đường giao thông chính là Puławska và Łukasz Drewny. Về mặt hành chính, công viên thuộc quận Ursynów phía nam Warsaw. 
Rừng Kabaty nằm trên mặt đất bằng phẳng, ngoại trừ một phần phía đông có những ngọn đồi với nguồn gốc cồn cát. Một điểm nhấn phong cảnh nổi bật là một vách đá cao phía trên thung lũng sông băng của sông Vistula, tạo thành biên giới phía đông của khu bảo tồn.

Rừng Kabaty là một nơi có không khí trong lành cho sự phát triển nhà ở xung quanh, cũng như một nơi nghỉ ngơi và giải trí phổ biến. Có thể dễ dàng đi đến Rừng thông qua xe buýt và Tàu điện ngầm Warsaw.

Nguồn gốc tên
-------------

Rừng Kabaty được đặt theo tên của Kabaty- một ngôi làng từng đứng bên bờ của sông Vistula đẹp như tranh vẽ.

Khu bảo tồn rừng sau đó đã được đặt tên theo Stefan Starzyński, thị trưởng yêu nước của Warsaw, người vào năm 1938 đã bảo đảm việc mua nó từ các chủ sở hữu tư nhân. Trong Thế chiến II, Starzyński bị người Đức bắt và xử tử.

Điểm đáng chú ý
---------------

Đài tưởng niệm các nạn nhân trong vụ tai nạn máy bay *Tadeusz Kościuszko* ngày 9 tháng 5 năm 1987
Một điểm thú vị, ở rìa của Rừng là một nhà nghỉ của người đi rừng được xây dựng vào năm 1890.

Đông Nam của rừng gỗ là Wilanów cộng đồng Powsin, với hai điểm tham quan phổ biến: một công viên văn hóa và Vườn Bách thảo của Viện Hàn lâm Khoa học Ba Lan.

Gần rìa phía tây của rừng Kabaty là một tượng đài tưởng niệm các nạn nhân của vụ tai nạn máy bay *Tadeusz Kociuszko* ngày 9 tháng 5 năm 1987.

Xem thêm
--------

* *Biuro Szyfrów*
* Kabaty
* Ga tàu điện ngầm Kabaty

Ghi chú
-------

1. ↑  Bell, Simon; Simpson, Murray; Tyrväinen, Lisa (7 tháng 5 năm 2009). Tuija Sievänen (biên tập). *European Forest Recreation and Tourism: A Handbook*. Ulrike Pröbstl. Taylor & Francis. tr. 170. ISBN 978-1-135-21121-9. Truy cập 2 tháng 8 năm 2017.

Tham khảo
---------

* Kozaczuk, Władysław (1984), Enigma: Làm thế nào Machine Đức Cipher bị hỏng, và như thế nào nó được đọc bởi quân Đồng minh trong Thế chiến thứ hai, thay đổi nội dung và dịch bởi Christopher Kasparek, Frederick, Maryland: Đại học Ấn of America, ISBN    980-0-89093-547-7  Một bản dịch sửa đổi và tăng cường của *W kręgu enigmy*, Warsaw, Książka i Wiedza, 1979, được bổ sung bởi các phụ lục của Marian Rejewski
Rừng trên bờ Biển Đen Bulgaria.
 Vị trí địa lý của vùng sinh thái rừng hỗn hợp Balkan
Các **khu rừng hỗn hợp Balkan** tạo thành một vùng sinh thái trên cạn của châu Âu theo cả WWF và Bản đồ kỹ thuật số về các khu vực sinh thái châu Âu thuộc Cơ quan Môi trường châu Âu. Nó thuộc về quần xã sinh vật rừng lá rộng ôn đới và hỗn hợp và Khu vực Cổ Bắc giới.

Phân phối
---------

Các khu rừng hỗn hợp Balkan bao phủ phần lớn các thung lũng, đồng bằng và sườn núi phía đông Balkan trên các độ cao khác nhau (ngoại trừ phần cao hơn của dãy núi Rhodope và Balkan, nơi chúng được thay thế bởi các khu rừng hỗn hợp núi Rodope), kéo dài từ khoảng thung lũng Drina đến bờ biển của Biển Đen, Marmara và Aegean và chiếm diện tích 224.400 km² (86.600 dặm vuông) chủ yếu ở Bulgaria, Bắc Macedonia, Serbia, Romania, Hy Lạp, Kosovo và Thổ Nhĩ Kỳ. Vùng sinh thái được bao quanh bởi các khu rừng rụng lá Euxine-Colchic (ở Thổ Nhĩ Kỳ, Georgia và Bulgaria), các khu rừng hỗn hợp và rừng hỗn hợp Aegean và Tây Thổ Nhĩ Kỳ (ở Hy Lạp), rừng hỗn hợp núi Pindus (ở Hy Lạp, Bắc Macedonia và Albania), rừng dãy núi Dinaric (ở Montenegro và Bosnia và Herzegovina), rừng hỗn hợp Pannonia (ở Bosnia và Herzegovina, Serbia và Romania), rừng lá kim Carpathian, rừng hỗn hợp Trung Âu (cả ở Romania), cũng như thảo nguyên rừng Đông Âu và thảo nguyên Pontic (cả hai nằm ở Romania và Bulgaria).

Miêu tả
-------

Khí hậu của vùng sinh thái theo phân loại khí hậu Köppen chủ yếu thuộc kiểu cận nhiệt đới ẩm (Cfa) đến ẩm ướt kiểu lục địa mùa hè (Dfb), với mùa đông ẩm ướt. Một số khu vực có lượng mưa tương đối cao đã được coi là một khu rừng nhiệt đới ôn đới.

Một số loài cây sồi rụng lá (nổi bật nhất là *Quercus frainetto* Ten. Cũng như *Q. cerris* L. *Q. pubescens* Willd. Và những loài khác) thống trị hầu hết các khu rừng của vùng sinh thái, xen kẽ các sườn núi cao hơn (trên 800–1200 m). Sồi châu Âu và các loài cây lá kim như thông Scots, thông Bosnia, thông Macedonia, linh sam bạc và vân sam Na Uy. Các đỉnh núi cao nhất là nơi phân bố thảm thực vật vùng núi cao.

Về mặt tế bào học, vùng sinh thái là nơi chia sẻ giữa các phần của các tỉnh Trung Âu, Illyrian và Euxinian của Vùng Circumboreal thuộc Vương quốc Holarctic (theo phân định của Armen Takhtajan).

Xem thêm
--------

* Danh sách các vùng sinh thái ở châu Âu
* Danh sách các vùng sinh thái ở Bulgaria
* Danh sách các vùng sinh thái ở Hy Lạp

Tham khảo
---------

Liên kết ngoài
--------------

* "Balkan mixed forests". *Khu vực sinh thái lục địa*. Quỹ Quốc tế Bảo vệ Thiên nhiên.
**Rừng nguyên sinh Rú Lịnh** là một khu rừng nguyên sinh còn sót lại giữa đồng bằng thuộc huyện Vĩnh Linh, tỉnh Quảng Trị, Việt Nam. Nó được xem là lá phổi xanh của vùng Đông Vĩnh Linh.

Thông tin chung
---------------

Rừng nguyên sinh Rú Lịnh nằm tại toạ độ địa lý 17°3'30" vĩ Bắc, 107°4'9" kinh Đông. Trước năm 1954, rừng nguyên sinh Rú Lịnh có diện tích 170 ha, hiện nay giảm xuống chỉ còn khoảng 93,4 ha có rừng. Rừng này nằm cách bờ biển khoảng 3–4 km, cách cầu Hiền Lương 6 km về phía đông bắc và cách Cửa Tùng 6 km về phía tây bắc, thuộc địa phận 2 xã Vĩnh Hòa, Hiền Thành của huyện Vĩnh Linh.

Quần sinh vật và đa dạng sinh học
---------------------------------

### Thực vật

Thảm thực vật thuộc kiểu rừng kín thường xanh mưa ẩm với số loài phong phú có nguồn gốc chủ yếu từ khu hệ thực vật cổ Á nhiệt đới. Hiện Rú Lịnh có trên 200 loài thuộc 72 họ, nhiều nhất thuộc các họ như Euphorbiaceae (23 loài); Rubiaceae (10 loài); Lauraceae (8 loài). Trong đó có nhiều loài thân gỗ hiếm sống lâu năm như lim xanh (*Erythrophloeum fordii*), gụ lau (*Sindora tonkinensis*), huyệnh (*Tarrietia cochinchinesis*), thị rừng (*Diospiros* sp.), dẻ rừng (*Lithocarpus silvicolarum*); nhiều cây làm thuốc như trầm hương (*Aquilaria crassna*), ngũ gia bì (*Schefflera octophylla*) v.v.

### Động vật

Động vật trong Rú Lịnh không nhiều về số lượng và thành phần loài, do rừng nằm gần khu dân cư đông đúc nhưng vẫn có tới 73 loài, trong đó chim gồm 60 loài như: cò, cúc cu, cú, chào mào, sáo, bách thanh v.v và động vật có vú gồm 12 loài như nhím, tê tê, cu li, cầy hương, sóc bụng đỏ v.v.

Vấn đề
------

Trước những năm 1945, Rú Lịnh là một vùng rừng thâm u, là nơi cư trú của những loài động vật hoang dã, kể cả có hổ, báo. Rú Lịnh cũng là nơi cung cấp nguồn nước cho sản xuất nông nghiệp của các xã Vĩnh Hòa, Hiền Thành, Vĩnh Tân, Vĩnh Giang.

Hiện tại có khoảng gần 6.000 người dân sinh sống trong khu vực bao quanh, chủ yếu là người Kinh. Số dân cư này chủ yếu làm nông nghiệp (cấy lúa nước, chăn nuôi gia súc) nên còn tình trạng khai thác lấy củi. Mặc dù có nhiều nỗ lực bảo vệ rừng nhưng áp lực của con người vào khu vực vẫn ở mức cao. Mật độ dân số tại đây khá cao (khoảng 266 người/km²), trong khi nguồn kinh phí bảo vệ rừng lại hạn chế. Hiện nay, Rú Lịnh trực thuộc sự quản lý của hai xã Hiền Thành (diện tích 6,6314 km² và dân số 1.988 người) và Vĩnh Hòa (diện tích 15,4073 km² và dân số 3.873 người) nhưng khu vực chỉ có 4 cán bộ bảo vệ rừng được lựa chọn từ 2 xã này nên sự ngăn ngừa chặt phá rừng bị hạn chế.

Tham khảo
---------

* Rú Lịnh
* Hà Cộc

1. 1 2 3 4 5 6 7  Rừng nguyên sinh Rú Lịnh trên trang thông tin điện tử KH & CN Quảng Trị[*liên kết hỏng*]
2. ↑  Tọa độ lấy theo Google Map
3. 1 2 3 4 5  Khu đề xuất VH-LS Rú Lịnh
4. ↑  Dữ liệu lấy theo website Chính phủ CHXHCN Việt Nam Lưu trữ 2008-12-05 tại Wayback Machine, tìm kiếm chi tiết theo cấp phường xã cho huyện Vĩnh Linh.
Tinh thể bismuth được tổng hợp nhân tạo.
**Tinh thể** là những vật thể cấu tạo bởi các nguyên tử, ion, hoặc phân tử có ảnh hưởng nhiễu xạ chủ yếu là gián đoạn.

Ví dụ: muối ăn, đường, tuyết và một số kim loại là các vật liệu ở dạng tinh thể. Cấu trúc tinh thể là cấu trúc có tính tuần hoàn, gọi là cấu trúc trật tự kéo dài. Cấu trúc và tính chất vật lý của các tinh thể có thể không đối xứng theo các hướng trong không gian.

Các vật thể rắn trong thiên nhiên hầu hết đều có cấu trúc tinh thể. Thể khí, thể lỏng và các vật chất phi tinh thể (như chất rắn vô định hình) trong một số điều kiện thích hợp cũng có thể chuyển biến thành tinh thể (ví dụ tinh thể lỏng).

Tinh thể hình thành nhờ quá trình kết tinh.

Đặc trưng
---------

* Đồng chất: các vị trí khác nhau trong tinh thể có tính chất vật lý và hóa học giống nhau;
* Dị hướng: các phương hướng khác nhau có tính chất vật lý và hóa học khác nhau;
* Có thể tự hình thành lên các thể đa diện;
* Có nhiệt độ nóng chảy xác định;
* Có tính đối xứng;
* Gây ra hiệu ứng nhiễu xạ đối với tia X và chùm tia điện tử.

Các mạng tinh thể cơ bản (Mạng Bravais)
---------------------------------------

Bài chi tiết: Cấu trúc tinh thể
Người ta phân chia các mạng tinh thể thành 7 kiểu cơ bản, gọi là mạng Bravais, trong mỗi kiểu cơ bản có nhiều kiểu cụ thể khác nhau, theo liệt kê ở bảng dưới đây

|  |  |
| --- | --- |
| **Các hệ tinh thể** | **Các mạng Bravais** |
| Tam tà (Ba nghiêng) | P |
| Tam tà |  |  |
| Đơn tà (Đơn nghiêng) | P | C |
| Đơn tà, kiểu đơn giản | Đơn tà tâm đáy |
| Trực thoi (Trực thoi) | P | C | I | F |
| Trực giao đơn giản | Trực giao tâm đáy | Trực giao tâm khối | Trực giao tâm diện |
| Bốn phương | P | I |
| Tức giác đơn giản | Tứ giác tâm khối |
| Mặt thoi (Ba phương)(Rhombohedral hay trigonal) | P |
| Trực thoi |
| Lục phương | P |
| Lục giác |
| Lập phương | P | I | F |
| Lập phương đơn giản | Lập phương tâm khối | Lập phương tâm diện |

Kết tinh
--------

Xem thêm: Kết tinh
Sự kết tinh là một quá trình tự nhiên hoặc nhân tạo, sau quá trình này sẽ hình thành các tinh thể rắn kết tủa từ dung dịch. Kết tinh cũng là một kỹ thuật tách chất lỏng hóa chất rắn, trong đó sẽ xảy ra quá trình chuyển đổi chất tan trong dung dịch lỏng vào trong pha rắn mà ở đó tinh thể hình thành ở dạng tinh sạch nhất.

Sự kết tinh trải qua hai giai đoạn chính, hình thành mầm tinh thể và sự phát triển của mạng tinh thể.

Tạo mầm là bước mà các phân tử chất tan phân tán trong dung môi bắt đầu tập hợp thành cụm.

Xem thêm
--------

* Chất rắn vô định hình
* Tinh thể lỏng
* Tinh thể rắn
* Mạng tinh thể

Tham khảo
---------

1. **^**  Kittel C. ((ngày 12 tháng 7 năm 1995)). *Introduction to Solid State Physics*. Wiley; 7 edition. ISBN 978-0471111818. Kiểm tra giá trị ngày tháng trong: `|year=` (trợ giúp)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về ***Tinh thể***. |
**Thông Triều Tiên** (danh pháp hai phần: ***Pinus koraiensis***) là một loài thông bản địa của khu vực Đông Á, từ Mãn Châu, viễn đông Nga, Triều Tiên tới miền trung Nhật Bản. Ở phía bắc của khu vực phân bố của nó, thông Triều Tiên có thể sinh sống tới các độ cao vừa phải, thông thường khoảng 600–900 m, trong khi xa hơn về phía nam thì nó là loài cây miền núi, sinh sồnmgs tại độ cao tới 2.000-2.600 m như ở Nhật Bản. Nó là cây thân gỗ lớn, cao tới 40–50 m, và đường kính thân cây tới 1,5–2 m.

Nó là thành viên của phân chi *Strobus* (nhóm thông trắng), và giống như các thành viên của nhóm này, các lá kim của nó mọc thành bó (chùm) gồm 5 kim, với lớp vỏ bao sớm rụng. Các lá kim dài khoảng 7–13 cm. Các nón của thông Triều Tiên dài khoảng 8–17 cm, màu xanh lục hay tía trước khi thuần thục, chuyển thành màu nâu vào khoảng 18 tháng sau khi thụ phấn. Các hạt dài 14–18 mm chỉ có cánh dạng vết tích và được phát tán nhờ chim bổ hạt đốm (*Nucifraga caryocatactes*).

Hạt thông Triều Tiên
Thông Triều Tiên khác với họ hàng gần với nó (thông Siberi) ở chỗ có các nón lớn hơn với các phần đỉnh có vảy ngược và các lá kim dài hơn.

Hạt thông Triều Tiên được thu hoạch và bán như là một loại hạt ăn được, khá phổ biến ở khu vực đông bắc Trung Quốc và nó là loại hạt thông được buôn bán rộng nhất trên thị trường quốc tế.

Thông Triều Tiên là loại cây cảnh phổ biến trong các công viên và các khu vườn lớn tại các khu vực có khí hậu lạnh, chẳng hạn như miền đông Canada và các bang đông bắc Hoa Kỳ, với sự phát triển không nhanh nhưng ổn định ở nhiều nơi. Nó chịu được mùa đông giá lạnh với nhiệt độ có thể xuống tới khoảng -50 °C.

Chú thích
---------

1. ↑  "Thông tư 40/2013/TT-BNNPTNT ban hành Danh mục các loài động vật, thực vật hoang dã quy định trong các Phụ lục của Công ước về buôn bán quốc tế các loài động vật, thực vật hoang dã nguy cấp". Bản gốc lưu trữ ngày 12 tháng 5 năm 2014. Truy cập ngày 14 tháng 5 năm 2014.

Tham khảo
---------

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Wikispecies** có thông tin sinh học về **Thông Triều Tiên** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về ***Thông Triều Tiên***. |

* Conifer Specialist Group (1998). *Pinus koraiensis*. *Sách đỏ 2006*. IUCN 2006. Truy cập 5-5-2006.
* USDA NRCS Plant Profile *Pinus koraiensis*
* USDA, ARS, National Genetic Resources Program Lưu trữ 2009-01-20 tại Wayback Machine
**Samira Hashi** là một người mẫu gốc Somalia, nhà hoạt động xã hội và nhân viên cộng đồng có trụ sở tại London.

Sự nghiệp, hoạt động và mạo hiểm khác
-------------------------------------

Samira Hashi chuyển đến Anh năm 3 tuổi với mẹ Lul Musse và bà ngoại Faduma khi cuộc nội chiến ở Somalia bắt đầu. Cô bắt đầu làm người mẫu từ năm 17 tuổi sau khi thường xuyên bị các công ty người mẫu dừng lại. Cô đã thường xuyên thực hiện các buổi chụp hình, biên tập, trình diễn thời trang, chiến dịch người mẫu và các sàn diễn quảng cáo. Cô cũng tham gia vào công việc từ thiện. Cô là người chiến thắng giải thưởng Fashion4 Africa 2011.

Cô được quay trong một bộ phim tài liệu về đất nước khai sinh của mình với BBC3. Trong phim, cô thảo luận về thực hành cắt âm vật (FGM), và các vấn đề khác mà cô tuyên bố là gây khó chịu cho Somalia. Khi trở về London, cô bắt đầu chiến dịch với Save the Children, để làm nổi bật những vấn đề như vậy và nói "Tôi đến trường với số lượng lớn các cô gái Somalia, và họ luôn có vẻ sốc vì đó là một phần của lịch sử và văn hóa của chúng tôi. Chúng ta cần phụ nữ nói về kinh nghiệm của họ, đàn ông nói về kinh nghiệm hôn nhân của họ, giáo sĩ để giải thích nó không liên quan đến tôn giáo và bác sĩ để nói về những vấn đề mà nó gây ra. Sau đó, mọi thứ sẽ thay đổi - khi chúng ta thảo luận về những gì FGM đang thực sự làm ".

Xem thêm
--------

* Ayan Elmi

Tham khảo
---------

1. ↑  Promota: Samira Hashi retrieved 6 December 2013
2. ↑  "STAR | News | BBC Films Young Londoner on Her Journey Back to Mogadishu - Watch it Now!". *www.star-network.org.uk*. Bản gốc lưu trữ ngày 10 tháng 1 năm 2019. Truy cập ngày 10 tháng 1 năm 2019.
3. ↑  Khaleeli, Homa (7 tháng 9 năm 2013). "Female genital mutilation: 'Mothers need to say no'". *The Guardian* (bằng tiếng Anh). ISSN 0261-3077. Truy cập ngày 10 tháng 1 năm 2019.
4. ↑  Returning to Somalia, Samira Hashi retrieved 6 December 2013
5. ↑  Report calls for female genital mutilation to be treated as child abuse Lưu trữ 2014-01-06 tại Wayback Machine retrieved 6 December 2013
6. ↑  BBC awarded for Africa reports retrieved 6 December 2013
7. ↑  "Last night's viewing - Escape from the World's Most Dangerous Place,". *The Independent* (bằng tiếng Anh). 1 tháng 5 năm 2012. Truy cập ngày 10 tháng 1 năm 2019.
8. ↑  "Tonight's TV Pick: Foxes, Escape From War-Torn Somalia, The 70s". *HuffPost UK* (bằng tiếng Anh). 30 tháng 4 năm 2012. Truy cập ngày 10 tháng 1 năm 2019.

Liên kết ngoài
--------------

* Blog Samira Hashi
Một **thanh xướng kịch** (tiếng Anh: *oratorio*, phát âm tiếng Ý: [oraˈtɔːrjo]) là một tác phẩm âm nhạc lớn dành cho dàn nhạc giao hưởng, dàn hợp xướng và nghệ sĩ độc tấu. Giống như hầu hết các vở opera, một thanh xướng kịch bao gồm việc sử dụng một dàn hợp xướng, nghệ sĩ độc tấu, một dàn nhạc cụ, nhiều nhân vật có thể phân biệt được và các aria. Tuy nhiên, opera là nhạc kịch, trong khi thanh xướng kịch hoàn toàn là một tác phẩm hòa nhạc - mặc dù thanh xướng kịch đôi khi được dàn dựng như vở opera, và vở opera đôi khi được trình diễn dưới hình thức hòa nhạc. Trong một thanh xướng kịch, dàn hợp xướng thường đóng vai trò trung tâm và thường có rất ít hoặc không có sự tương tác giữa các nhân vật, cũng như không có đạo cụ hoặc trang phục phức tạp. Đặc biệt, sự khác biệt quan trọng nằm ở chủ đề của tác phẩm. Opera có xu hướng đề cập đến lịch sử và thần thoại, bao gồm những biểu tượng lâu đời về tình yêu lãng mạn, lừa dối và giết người, trong khi cốt truyện của thanh xướng kịch thường đề cập đến các chủ đề thiêng liêng nên thích hợp để biểu diễn trong nhà thờ. Các nhà soạn nhạc Tin lành lấy câu chuyện của họ từ Kinh thánh, trong khi các nhà soạn nhạc Công giáo tìm đến cuộc đời của các vị thánh, cũng như các chủ đề trong Kinh thánh. Thanh xướng kịch trở nên cực kỳ nổi tiếng ở Ý vào đầu thế kỷ 17 một phần là do sự thành công của opera và việc Nhà thờ Công giáo cấm đeo kính trong Mùa Chay. Thanh xướng kịch đã trở thành sự lựa chọn âm nhạc chính trong thời kỳ đó cho khán giả opera.

Tham khảo
---------

1. ↑  Bộ Văn hóa Thông tin (1995), tr. 35.
2. ↑  Tú Ngọc (2000), tr. 416.
3. ↑  Oxford English Dictionary: "A large-scale, usually narrative musical work for orchestra and voices, typically on a sacred theme and performed with little or no costume, scenery, or action."

Nguồn
-----

* Bộ Văn hóa Thông tin (1995). *50 năm ngành văn hóa và thông tin Việt Nam, 28-8-1945--28-8-1995*. Hà Nội: Bộ Văn hóa Thông tin. OCLC 221819661.
* Tú Ngọc (2000). *Âm nhạc mới Việt Nam tiến trình và thành tựu*. Hà Nội: Viện Âm nhạc. OCLC 682149444.

Đọc thêm
--------

* Bukofzer, Manfred F. *Music in the Baroque Era.* New York, NY: W.W. Norton and Co. Inc, 1947.
* Smither, Howard. *The History of the Oratorio.* vol. 1–4, Chapel Hill, NC: Univ. of N.C. Press, 1977–2000.
* Deedy, John. *The Catholic Fact Book*. Chicago, IL: Thomas Moore Press, 1986.
* *The New Grove Dictionary of Music and Musicians*, ed. L. Macy, grovemusic.com (subscription access).
* Hardon, John A. *Modern Catholic Dictionary.* Garden City, NY: Double Day and Co. Inc. 1980.
* *New Catholic Encyclopedia.* New York: McGraw-Hill, 1967.
* Randel, Don. "Oratorio". *The Harvard Dictionary of Music.* Cambridge, MA: The Belknap Press, 1986.
* McGuire, Charles Edward. *Elgar's Oratorios: The Creation of an Epic Narrative*. Aldershot: Ashgate Press, 2002.
* McGuire, Charles Edward. "Elgar, Judas, and the Theology of Betrayal." In *19th-Century Music*, vol. XXIII, no. 3 (Spring, 2000), pp. 236–272.
* George Putnam Upton. *The Standard Oratorios*, Chicago, 1893


|  |  |
| --- | --- |
| Tiêu đề chuẩn Sửa dữ liệu tại Wikidata | 
* GND: 4129085-9
* LCCN: sh85095291
* NDL: 00568918
* NKC: ph123779

 |
**Rệp sáp** (Danh pháp khoa học: *Planococcus citri*) là một loài rệp trong họ Pseudococcidae, chúng ký sinh trên các loài cây ăn trái có múi cũng như các loại cây công nghiệp khác gây thiệt hại cho nông nghiệp.

Đặc điểm
--------

Tên thông thường của nó là Citrus mealybug (rệp sáp cam quýt, tiêu biểu trên cây bưởi). Tuy nhiên, cây ký chủ của nó không chỉ có các cây thuộc họ cam quýt mà còn gây hại chủ yếu trên các cây công nghiệp như cà phê (cà phê chè và cà phê vối, có thể làn chết cây non), ca cao, hồ tiêu, dừa, khóm và các cây khác như nho, chuối, xoài, gừng, tất cả loài hoa, rau…. Nó được phát hiện trên 70 họ cây trồng khác nhau. Rệp sáp Planococcus citri là một trong những loài rệp phổ biến nhất. Phân bố rộng khắp nơi trên thế giới, các vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới. Chúng hiện diện khắp các nước trồng cà phê.

Chúng sinh sống gây hại ở chùm quả, mặt dưới lá, nách lá, cành tiêu và ngay cả ở dưới rễ. Chích hút nhựa làm chùm quả héo rụng non và tạo điều kiện, môi trường cho nấm muội phát triển làm đen vỏ quả, mặt lá, ảnh hưởng đến quang hợp. Rệp sáp có loài kiến cộng sinh bằng cách kiến đen tha rệp từ nơi này sang nơi khác, từ cây này sang cây khác mỗi khi chỗ rệp đang chích hút đã cạn kiệt nhựa. Ngược lại, trong chất bài tiết của rệp có chứa nhiều chất đường mật làm thức ăn cho kiến.

Rệp sáp gây hại vùng rễ và tất cả các bộ phận của cây chủ yếu là tán lá và trái. Khi rệp sáp tấn công vùng rễ, làm cho lá cây bị hại héo vàng úa có thể nhầm với triệu chứng bị khô hạn. Rễ đôi khi bị khảm một lớp mô nấm màu trắng xanh và bị còi cọc. Rệp sáp Planococcus citri có khả năng di chuyển hoạt động tích cực trong suốt đời sống của chúng. Con đực sống khoảng 27 ngày (từ khi nở cho đến khi trưởng thành và chết), còn đối với con cái sống khoảng 115 ngày. Vòng đời (từ trứng cho đến khi đẻ trứng) biến thiên từ 20 đến 44 ngày.

Tham khảo
---------

* Phòng trừ sinh học rệp sáp (Planococcus citri Risso) trên cây công nghiệp
**Florentine citron** - một giống thanh yên lai đến từ Florence (tiếng Ý: *cedrato di Firenze*) - là một loại trái cây có mùi rất thơm, được đặt tên theo nguồn gốc trồng trọt được biết đến nhiều nhất của nó. Tên khoa học của nó là *Citrus × limonimedica* 'Florentina' Lush.

Nguồn gốc và di truyền
----------------------

Nguồn gốc của giống hoặc lai này là từ các khu vườn Phục hưng Ý. Ngày nay, nó được coi là một giống thanh yên.

Nó được biết đến là giống cha mẹ của Bizzaria chimaera.

Lịch sử và sử dụng
------------------

 Giống lai Florentine
Nó được mô tả rất cẩn thận lần đầu bởi Johann Christoph ROLamer trong tác phẩm *Nürnbergische Hesperides* của ông, người đã đưa ra một tài khoản chi tiết cho các loại cam quýt, đột biến và giống lai, cùng với các minh họa chuyên nghiệp. Ông có nhiều hình minh họa từ cây thanh yên Florentine, khi tự trồng hoặc trên cây Bizzaria. Những hình minh họa đó giống như vẻ ngoài của loài này ở ngày hôm nay, với độ chính xác tuyệt đối.

Ông cũng viết rằng nó có một mùi thơm rất dễ chịu, tương tự như etrog (thanh yên Hy Lạp).

Pháp lai này không bao giờ được báo cáo là được sử dụng như Etrog bởi người Do Thái trong Lễ lều tạm, vì cây lai không đúng theo văn hóa kosher cho nghi lễ này.

Giống phổ biến nhất của Ý, cụ thể là thanh yên Genoese, rất được tôn trọng và ca ngợi bởi các cộng đồng Ashkenazic và Sephardic.

Tham khảo
---------

1. ↑  Rabbi Daniel Tirni of Fiorenza, Ikrei haDath chapter 33.

Liên kết ngoài
--------------

* Từ điển làm vườn của Philip Miller
* Nhà máy chưng cất hoàn toàn của Ambrose Cooper
* Bánh kẹo hoàn chỉnh
* Nhà thực vật học và nhà trẻ phổ quát của Richard Weston
* DioMedia
* Ville Giardini Firenze Lưu trữ 2016-03-04 tại Wayback Machine
Trong thống kê học, trị số **thống kê Durbin–Watson** là một thống kê kiểm định được sử dụng để kiểm tra xem có hiện tương tự tương quan (autocorrelation) hay không trong phần dư (residuals) của một phép phân tích hồi quy (estimation). Nó được đặt tên theo James Durbin và Geoffrey Watson. Tuy nhiên, phân phối mẫu nhỏ của tỷ lệ này được đã được đề cập trong một bài nghiên cứu của John von Neumann (von Neumann, 1941). Durbin và Watson (1950, 1951) áp dụng trị số thống kê này vào phần dư của hồi quy bình phương tối thiểu (OLS), và phát triển các kiểm định cận trên dưới, trong đó giả thuyết không rằng phần dư (residuals) là độc lập chuỗi (tức là không tự tương quan), còn giả thuyết đối là chúng tuân theo quá trình tự hồi quy bậc nhất (AR(1)). Sau này, John Denis Sargan và Alok Bhargava đã phát triển vài trị số kiểm đinh thống kê kiểu von Neumann–Durbin–Watson, trong đó giả thuyết không rằng sai số của một mô hình hồi quy là một chuỗi có nghiệm đơn vị, còn giả thuyết đối là sai số theo quá trình tự tương quan bậc một (Sargan and Bhargava, 1983).

Tính chất và diễn giải thống kê Durbin–Watson
---------------------------------------------

Nếu *et* là residual gắn với quan sát tại thời điểm *t*, thì thống kê kiểm định là

{\displaystyle d={\sum \_{t=2}^{T}(e\_{t}-e\_{t-1})^{2} \over {\sum \_{t=1}^{T}e\_{t}^{2}}},}
trong đó *T* là số quan sát. Vì *d* xấp xỉ 2(1 − *r*), trong đó *r* là độ tự tương quan mẫu của residuals, *d* = 2 cho thấy không có autocorrelation.

Tham khảo
---------

1. ↑  Gujarati (2003) p. 469

* Bhargava, Alok, Franzini, L. Narendranathan, W. (1982): "Serial Correlation and the Fixed Effects Model". Review of Economic Studies, 49, p. 533–549.
* Durbin, J. and Watson, G. S. (1950) "Testing for Serial Correlation in Least Squares Regression, I." *Biometrika* 37, 409–428.
* Durbin, J. and Watson, G. S. (1951) "Testing for Serial Correlation in Least Squares Regression, II." *Biometrika* 38, 159–179.
* Gujarati, D.N. (2003) Basic econometrics, 4th ed. Boston, McGraw–Hill
* Gujarati, Damodar N. (1995): Basic Econometrics, 3. ed. New York et al.: McGraw–Hill, 1995, page 605f.
* Sargan, J.D. and Alok Bhargava (1983). "Testing residuals from least squares regression for being generated by the Gaussian random walk". Econometrica, 51, p. 153–174.
* Verbeek, Marno (2004): A Guide to Modern Econometrics, 2. ed. Chichester: John Wiley & Sons, 2004, Seite 102f.
* von Neumann, John. (1941). "Distribution of the ratio of the mean square successive difference to the variance". Annals of Mathematical Statistics, 12, 367–395.
* Multiple regression and issues in regression analysis, Richard A DeFusco, CFA, Denis W. Mc. Leavey, CFA, Jerald E. Pinto, CFA and David E. Runkle, CFA, CFA Curriculum Level II

<references \>

Liên kết ngoài
--------------

* Bảng cho *n* và *k* cao Lưu trữ 2011-08-07 tại Wayback Machine
Bản mô tả lá và quả của *V. praestans*
**Vaccinium praestans**, hay **việt quất Kamchatka**, là một loài thuộc chi Việt quất. Loài này có nguồn gốc từ bán đảo Kamchatka (Nga) nhưng có thể được tìm thấy ở khắp Bắc Mỹ đến vùng Đông Á. Ở Nga, V. praestans được gọi là "Klopovka" hay "quả mọng của loài bọ" do mùi hương đặc biệt của nó, giống như mùi của bọ rệp.

Phạm vi
-------

Từ vùng bản địa của nó, bán đảo Kamchatka, V. praestans đã lan sang Bắc Mỹ đến vùng Đông Á, trong các khu rừng lá kim và rừng rụng lá. V. praestans mọc ở những nơi khá cao trên các sườn dốc, các bãi lầy phủ đầy rêu hoặc đầm lầy, thường là trên những thân cây mục rữa. Đây là loài đặc hữu của vùng Primorye, Kamchatka, Khabarovsk, Sakhalin, quần đảo Kuril, Honshu và Hokkaido.

Mô tả
-----

V. praestans là một loại cây bụi lâu năm có thân thảo, phát triển chậm, chỉ cao tới 20 – 30 cm. Vỏ của thân cây có màu xám hơi ngả vàng, bò lan trên mặt đất. Cây có các nhánh nhỏ, dài khoảng 6 – 10 cm, thường vươn xa khỏi thân cây. Lá có hình giọt nước hoặc gần như tròn, khá mỏng nhưng rất cứng, dài khoảng 2 – 6 cm, có răng cưa nhỏ xung quanh mép lá. Lá có thể thay đổi màu sắc nhiều lần trong một mùa, từ màu xanh lá tươi đến màu đỏ tía. Hoa lưỡng tính, có màu trắng hồng hoặc hồng có pha chút màu vàng, dài 5 – 6 mm, nở vào tháng 6 - 7. Sau đó vào cuối hè, cây sẽ kết trái, đó là một quả mọng màu đỏ tươi, đường kính 8 – 12 mm, ăn được, vị ngọt.

Cây ưa đất ẩm nhiều axit, dễ thoát nước nhưng không thể chịu được hạn hán. Cây có thể bị úa vàng nếu vôi hiện diện trong đất, nghĩa là cây sẽ không sản xuất đủ chất diệp lục và lá sẽ có màu vàng nhạt.

Sử dụng
-------

Quả mọng của V. praestans được chế biến thành nhiều loại mứt, nước ép và các loại bánh ngọt. Quả chứa nhiều vitamin C và flavonoid, một chất chống oxy hóa mạnh. Cây và quả là những vị thuốc dân gian, trị các bệnh như phì đại tuyến tiền liệt, sốt, tê liệt, phù nề, gút, và thậm chí là cao huyết áp. Tuy nhiên, quả mọng cũng có thể gây dị ứng rất nghiêm trọng.

Chú thích
---------

1. ↑  "Vaccinium praestans Lamb. | Plants of the World Online | Kew Science". *powo.science.kew.org*
2. 1 2 3  "Klopovka (berry): medicinal properties and reviews - Acikgunluk Lưu trữ 2017-12-11 tại Wayback Machine". *acikgunluk.net*
3. 1 2 3  "Vaccinium praestans Kamchatka Bilberry PFAF Plant Database". *pfaf.org*
4. ↑  Fern, Ken (1997). *Plants for a Future: Edible & Useful Plants for a Healthier World*. Permanenet Pubns. ISBN 1856230112
5. 1 2 3  "KAMCHATKA BILBERRY". Bản gốc lưu trữ ngày 24 tháng 6 năm 2018. Truy cập ngày 24 tháng 6 năm 2018.
6. ↑  "Medicinal herbs: KAMCHATKA BILBERRY - Vaccinium praestans". *www.naturalmedicinalherbs.net*
7. 1 2  "Kamchatka\_bilberry\_vaccinium\_praestans Lưu trữ 2017-10-24 tại Wayback Machine". *www.fruitipedia.com*
8. ↑  "Kamchatka Bilberry (Vaccinium praestans)". *garden.org*
9. ↑  "Chlorosis | Focus on Plant Problems | U of I Extension". *extension.illinois.edu*
**Valeska Alexandra Saab Gómez** (sinh ngày 7 tháng 5 năm 1984 tại Guayaquil) là một chính trị gia, nhà từ thiện, người mẫu và thí sinh của cuộc thi sắc đẹp người Ecuador.

Cô giữ danh hiệu Hoa hậuMaja Mundial năm 2005 và cùng với Kayi Cheung đến từ Hồng Kông thắng giải Hoa hậu Nhân ái trong cuộc thi Hoa hậu Thế giới 2007. Ở Ecuador, cô được chú ý vì công việc của mình với những đứa trẻ mắc chứng Ichthyosis. Từ năm 2009 đến năm 2013, Saab là một thành viên của Quốc hội Andean.

Đầu đời
-------

Saab sinh ra ở Guayaquil, Ecuador, có song thân là Jesús Saab và María del Rocío Chio Gómez Buenaventura vào thứ Hai ngày 7 tháng 5 năm 1984. Chỉ một ngày trước khi sinh (Chủ nhật, 6 tháng 5), León Febres Cordero đã trở thành Tổng thống Ecuador đánh bại Rodrigo Borja trong vòng thứ hai của cuộc bầu cử tổng thống Ecuador năm 1984. Cô có hai anh trai, Cristian và Patrick và một người em nhỏ hơn, Javier. Tại Guayaquil, Saab theo học trường Unidad Educativa Bilingüe Nuevo Mundo, Trường Cao đẳng Cộng đồng Brookdale và Cao đẳng Blue Hill, nơi cô học Kinh doanh Quốc tế. Cô thông thạo tiếng Tây Ban Nha và tiếng Anh.

Công tác từ thiện
-----------------

Sau khi đoạt danh hiệu Hoa hậu Thế giới Ecuador 2007, Saab bắt đầu giúp đỡ trẻ em bị ảnh hưởng bởi một bệnh hiếm gặp gọi là ichtyosis và công việc của cô tiếp tục từ đó. Ngoài ra, cô còn là thành viên hội đồng quản trị của một quỹ từ thiện có tên Kinderzentrum, một tổ chức chuyên giúp đỡ các trẻ em đặc biệt bị hội chứng suy nhược, tự kỷ, liệt não và các vấn đề cảm xúc khác.

Tham khảo
---------

1. ↑  "*Valeska Saab competirá con otras 40 jóvenes en Miss Maja Mundial*", *El Universo*, 9 tháng 7 năm 2005, truy cập ngày 10 tháng 3 năm 2013
2. ↑  "*Valeska Saab, la reina organiza un concierto*", *El Universo*, 14 tháng 8 năm 2007, truy cập ngày 21 tháng 4 năm 2010
3. ↑  "Valeska continúa con su buena labor", *La Hora*, 15 tháng 8 năm 2009, truy cập ngày 11 tháng 3 năm 2013
4. ↑  "Valeska Saab", *Cosas*, 22 tháng 5 năm 2009, Bản gốc lưu trữ ngày 4 tháng 3 năm 2016, truy cập ngày 8 tháng 7 năm 2018 Đã định rõ hơn một tham số trong `|accessdate=` và `|access-date=` (trợ giúp)
**V774104** là tên gọi nội bộ để chỉ một thiên thể bên ngoài Sao Hải Vương (TNO) với bán kính gần bằng một nửa Sao Diêm Vương hoặc có phần nhỏ hơn. Khi phát hiện được công bố vào tháng năm 2015, dựa trên một cung quan sát ngắn 2 tuần, nó được cho là có khoảng cách 103 AU tính từ Mặt Trời, hay 15,4 tỉ km (9,6 tỷ dặm). Điều này sẽ khiến nó trở thành thiên thể tự nhiên được quan sát xa nhất trong hệ Mặt Trời.

Định danh MPC
-------------

Thông cáo báo chí năm 2015 cho thấy V774104 có thể đã bị nhầm lẫn với V302126 (tên gọi nội bộ của sednoid 541132 Leleākūhonua, tên tạm thời 2015 TG387) vì V302126 là thiên thể hình cung ngắn xuất hiện cách Mặt Trời khoảng 100 AU vào thời gian đó. V774104 là định danh nội bộ cho 2015 TH367. Thiên thể này không đại diện cho 2015 TG387 (dù hình ảnh khám phá có vẻ giống hệt nhau), nhưng do lỗi trong thông báo bằng cách trộn các thiên thể có định danh tương tự, thay vào đó, nó được công bố chính xác là tương ứng với 2015 TH367.

Khám phá
--------

 Kính viễn vọng khám phá ra thiên thể này, Subaru (tên tiếng Nhật của Tua Rua) ở phía bên trái, cùng với cặp đôi kính viễn vọng Keck và Cơ sở Kính viễn vọng Hồng ngoại của NASA.
V774104 được Scott S. Sheppard, Chad Trujillo và David J. Tholen phát hiện bằng Kính viễn vọng Subaru, một kính viễn vọng phản xạ lớn ở đỉnh Mauna Kea với một gương chính đường kính 8 mét (26 ft). Nó được phát hiện theo ở phía tây trung tâm chòm sao Song Ngư. Khám phá này được công bố tại cuộc họp tháng 11 năm 2015 của Phòng Khoa học Hành tinh của Hiệp hội Thiên văn học Hoa Kỳ. 2015 TG387, 2015 TH367 và 2015 TJ367 cũng được nhóm này phát hiện vào ngày 13 tháng 10 năm 2015.

Tham khảo
---------

1. ↑  Temperton, James (ngày 11 tháng 11 năm 2015). "Solar System's most distant object hints at hidden planet". *Wired*.
2. 1 2  Hand, Eric (ngày 10 tháng 11 năm 2015). "Astronomers spot most distant object in the solar system, could point to other rogue planets". *Science*. Truy cập ngày 11 tháng 11 năm 2015.
3. ↑  "Newly discovered dwarf planet is solar system's most distant object". *Astronomy Now*. ngày 12 tháng 11 năm 2015.
4. 1 2  Amos, Jonathan (ngày 11 tháng 11 năm 2015). "'Most distant' Solar System object spied". *BBC News*.
5. ↑  Trujillo, Chadwick; Sheppard, Scott S.; Tholen, David J.; Kaib, Nathan (2018). *A New Inner Oort Cloud Object*. 50th Annual Meeting of the Division for Planetary Sciences. 21-26/10/2018. Knoxville, Tennessee. Bibcode:2018DPS....5031109T.
6. 1 2  Beatty, Kelly (ngày 21 tháng 11 năm 2015). "V774104: Solar System's Most Distant Object". *Sky & Telescope*. Truy cập ngày 22 tháng 11 năm 2015.
7. ↑  Sokol, Joshua (ngày 10 tháng 11 năm 2015). "Most distant solar system object yet could hint at hidden planet". *New Scientist*.
**Rệp sáp bột hồng** (Danh pháp khoa học: ***Phenacoccus manihoti***) là một loài rệp trong họ Pseudococcidae có nguồn gốc phát sinh ở Paraguay thuộc Nam Mỹ và đã di thực, du nhập tới nhiều nơi trên thế giới, nhất là ở Việt Nam. Chúng là loài rệp chuyên ký sinh và hại cây sắn, gây hậu quả rất lớn.

Đặc điểm
--------

Rệp sáp bột hồng có khả năng lây lan rất nhanh (qua hom giống, phát tán theo gió, trôi theo nguồn nước, bám dính trên cơ thể động vật, người, công cụ và bám dính trên các phương tiện vận chuyển…) nên rất khó phòng ngừa. Rệp sống cộng sinh với một số loài kiến và sinh sản đơn tính nên sinh sản rất nhanh.. Việc sử dụng thuốc hóa học để phun trừ đem lại hiệu quả rất thấp chỉ đạt 5% do rệp sống ở những vị trí kín trên cây sắn. Ngoài ra, do rệp có lớp sáp và bột trắng bao phủ trên thân nên thuốc không bám dính hết vào cơ thể và tiêu diệt được chúng.

Rệp sáp bột hồng sẽ tấn công điểm sinh trưởng của cây sắn, gây hiện tượng chùn ngọn. Nếu bị nhiễm với mật độ cao, có thể gây rụng toàn bộ lá của cây sắn. Rệp sáp bột hồng tấn công điểm sinh trưởng của cây sắn, gây hiện tượng chùn ngọn. Ngọn chính bị gây hại dẫn đến cây sắn trở nên lùn, thân cây cong queo gây rối loạn, rệp bám mặt sau lá, nhiều nhất trên các nách lá vùng ngọn bị xoắn. Rệp sáp bột hồng có vòng đời từ 32-92 ngày. Rệp sáp bột hồng có thể chuyển sang sống trên các lộc non của cây cao su để gây hại trong những điều kiện nhất định.

Chú thích
---------

1. ↑  "Báo Quảng Trị: Tập trung phòng trừ dịch rệp sáp bột hồng cho cây sắn". Báo Quảng Trị. Bản gốc lưu trữ ngày 21 tháng 12 năm 2016. Truy cập 18 tháng 8 năm 2015.
2. ↑  "Nạn dịch rệp sáp hại sắn lan mạnh ở VN - VietNamNet". VietNamNet. Truy cập 18 tháng 8 năm 2015.

Tham khảo
---------

* Dữ liệu liên quan tới Rệp sáp bột hồng tại Wikispecies
**Cây rẻ quạt** hay còn gọi **xạ can**, **lưỡi đồng** (danh pháp hai phần: ***Iris domestica***) là một loài cây bụi thuộc họ Diên vĩ có nguồn gốc từ Trung Quốc và Nhật Bản. Loài này được (L.) Goldblatt & Mabb. mô tả khoa học đầu tiên năm 2005.

Đặc điểm sinh học
-----------------

Cây thuộc loại thân thảo, có thân rễ dài, mọc bò sát đất, thân cao khoảng 0,5m mang lá mọc thẳng đứng dái 1m. Lá cây hình ngọn giáo dài mọc thẳng xếp hai dãy trên một mặt phẳng, gân lá song song. Cụm hoa có cuống dài 20–40 cm, bao hoa có 6 mảnh màu vàng, cam có đốm đỏ. Quả nang hình trứng có sọc ngang, chứa nhiều hạt nhỏ màu xanh đen, hình cầu, sáng bóng.

Phân bố
-------

Cây mọc hoang dại vùng đồi núi trung du, bãi cỏ sườn núi, ven suối, bãi bồi ven sông. Cây trồng bằng hạt hay tách bụi. Trên thế giới chủ yếu mọc ở Ấn Độ, Trung Quốc, Triều Tiên, Nhật Bản, Lào, Philipin. Ở Việt Nam có nhiều tại Lào Cai, Lạng Sơn, Vĩnh Phúc, Hà Nội, Hòa Bình, Ninh Bình, Thanh Hóa, Nghệ An, Thừa Thiên Huế, Thành phố Hồ Chí Minh, Cần Thơ.

Công dụng
---------

Cây rẻ quạt thường được gây trồng để làm cảnh và làm thuốc. Trong thân rễ có glucosid là belamcandin, shekanin, tectoridin, iridin và irisfloretin.

Theo Đông y có vị đắng, tính hàn, thanh nhiệt giải độc, tán kết tiêu viêm, chỉ khái hóa đàm. Thân rễ và lá đều nhuận tràng lợi tiêu hóa. Vì vậy thường dùng rẻ quạt để trị viêm họng sưng đau, ho nhiều đờm rãi, kết đàm hạch; trong tai đau nhức, sưng amidan, sưng vú, tắc sữa; đại tiện không thông; đau bụng khi thấy kinh. Dùng ngoài trị vết thương trẹo chân, rắn cắn, đắp vết thương và trị đau răng.

Chú thích
---------

1. ↑  The Plant List (2010). "*Iris domestica*". Truy cập ngày 25 tháng 6 năm 2013.
2. ↑  Trang 569, Từ điển Cây thuốc Việt Nam (bộ mới), tập 2, Nhà xuất bản Y học, 2012

Tham khảo
---------

* Tư liệu liên quan tới Iris domestica tại Wikimedia Commons
* Dữ liệu liên quan tới Iris domestica tại Wikispecies
* Vườn thực vật hoàng gia Kew; Đại học Harvard; Australian Plant Name Index (biên tập). "Iris domestica". *International Plant Names Index*.
* Goldblatt P, Mabberley DJ (2005) Belamcanda Included in Iris, and the New Combination I. domestica (Iridaceae: Irideae). Novon: A Journal for Botanical Nomenclature: Vol. 15, No. 1 pp. 128–132
* 
* *Belamcanda chinensis*
* *Belamcanda chinensis* at USDA PLANTS Database
* *Belamcanda chinensis* (TSN 43280) tại Hệ thống Thông tin Phân loại Tích hợp (ITIS).