**Sarah Francesca "Sally" Mugabe** (6 tháng 6 năm 1931 - 27 tháng 1 năm 1992) là người vợ đầu tiên của Robert Mugabe (cựu Tổng thống Zimbabwe) và Đệ nhất Phu nhân Zimbabwe từ năm 1987 cho đến khi bà qua đời vào năm 1992. Bà được biết đến rộng rãi như Amai (Mẹ)) ở Zimbabwe.

Đầu đời
-------

Sally Francesca Hayfron sinh năm 1931 tại Bờ Biển Vàng (ngày nay là Ghana), sau đó là thuộc địa của Anh, Sally và em gái sinh đôi của cô, Esther, được nuôi dưỡng trong một gia đình chính trị, một phần của chính trị dân tộc đang phát triển ở thuộc địa Gold Coast. Bà đã đi đến trường trung học Achimota, sau đó đi học đại học để học trước khi trở thành giáo viên.

Bà gặp người chồng tương lai của mình, Robert Mugabe, ở Bờ Biển Vàng tại Takoradi Teacher Training College, nơi cả hai đều đang giảng dạy và đi cùng anh đến miền Nam Rhodesia, nơi họ cưới nhau vào tháng 4 năm 1961 ở Salisbury.

Sống lưu vong và gia đình
-------------------------

Một giáo viên được đào tạo khẳng định vị trí của mình như là một nhà hoạt động chính trị độc lập và nhà vận động, Hayfron đã chứng minh hoạt động này vào đầu năm 1962 khi bà tích cực vận động phụ nữ châu Phi để thách thức Hiến pháp Nam Rhodesia. Bà bị buộc tội xúi giục và bị kết án 5 năm tù giam. Một phần bị kết án treo.

Năm 1967, Sally đi lưu vong ở London,và cư trú tại Ealing Broadway, Tây London; bà ở Anh được tài trợ, ít nhất một phần, bởi Quỹ Ariel của Anh. Đây là một tổ chức từ thiện được thành lập vào năm 1960. Bà đã dành tám năm tiếp theo kích động và vận động cho việc thả các tù nhân chính trị ở Rhodesia, kể cả chồng bà đã bị bắt năm 1964 và bị giam giữ trong mười năm. Con trai duy nhất của họ, Nhamodzenyika, sinh năm 1963 trong thời gian bị giam giữ và giam giữ, đã không chịu nổi một cuộc tấn công nghiêm trọng của bệnh sốt rét và đã chết tại Ghana năm 1966. Mugabe đã bị ngăn không cho tham dự chôn cất con trai mình. Cha bà mất năm 1970.

Bộ Nội vụ Anh cố gắng trục xuất bà vào năm 1970, nhưng sau khi chồng bà, vẫn còn trong tù, thỉnh nguyện Thủ tướng Anh, Harold Wilson, và Văn phòng Ngoại giao và Thịnh vượng chung, bà đã được cấp quốc tịch Anh. Trường hợp cư trú của bà được hỗ trợ bởi hai bộ trưởng của Chính phủ Anh nói riêng: Lao động MP Maurice Foley, và người bảo thủ ngang hàng Lord Lothian.

Với sự giải phóng của Robert Mugabe vào năm 1975 và sau đó là Mozambique cùng Edgar Tekere, Sally tái hôn với chồng mình ở Maputo. Ở đây, bà tự đúc mình trong vai trò mới của một nhân vật mẹ cho hàng ngàn người tị nạn được tạo ra bởi Chiến tranh Bushian. Điều này đã mang lại cho bà danh hiệu Amai (Mẹ) nổi tiếng.

Trở lại chính trị
-----------------

Năm 1978, bà được bầu làm Phó Tổng thư ký ZANU-PF cho Liên đoàn Phụ nữ. Năm 1980, bà phải điều chỉnh nhanh chóng vai trò mới và quốc gia của vợ của Thủ tướng da đen đầu tiên của Zimbabwe. Bà chính thức trở thành Đệ nhất phu nhân Zimbabwe năm 1987 khi chồng bà trở thành Tổng thống thứ hai của Zimbabwe. Bà được bầu làm Tổng thư ký Hội Liên hiệp Phụ nữ ZANU-PF tại Đại hội Đảng năm 1989.

Bà cũng thành lập phong trào sinh tồn trẻ em Zimbabwe. Sally Mugabe đã khởi xướng Hợp tác xã phụ nữ Zimbabwe ở Anh vào năm 1986 và ủng hộ Akina Mama wa Afrika, một tổ chức phụ nữ châu Phi ở London tập trung vào phát triển và các vấn đề của phụ nữ ở châu Phi và Vương quốc Anh.

Cái chết và tưởng nhớ
---------------------

Hayfron qua đời vào ngày 27 tháng 1 năm 1992 do suy thận. Sau cái chết của mình, bà được chôn cất tại National Heroes Acre ở Harare,Zimbabwe. Năm 2002, để đánh dấu kỷ niệm 10 năm cái chết của cô, Zimbabwe đã phát hành một bộ năm tem bưu chính, một thiết kế chung, sử dụng hai bức ảnh khác nhau, mỗi bức ảnh xuất hiện trên hai mệnh giá. Bà được tưởng nhớ một cách trìu mến với tình yêu và tình cảm, vì bà vẫn được coi là người mẹ sáng lập của đất nước Zimbabwe.

Tài liệu tham khảo
------------------

1. ↑  UK National Archive reference to Sally as "Sarah Francesca Mugabe"
2. ↑  "The love that made Robert Mugabe a monster".
3. ↑  Nyarota, Geoffrey. *Against the Grain.* Page 101-102
4. ↑  "Source of finance and partial text of a letter to Harold Wilson given here (see also footnote 57 of that source)". Bản gốc lưu trữ ngày 3 tháng 3 năm 2016. Truy cập ngày 20 tháng 7 năm 2018.
5. ↑  "Mugabe reminisces about late wife Sally". *www.newzimbabwe.com*. Bản gốc lưu trữ ngày 18 tháng 8 năm 2017. Truy cập ngày 18 tháng 8 năm 2017.
6. ↑  *Robert Mugabe and the Betrayal of Zimbabwe*, Andrew Norman, McFarland, 2004, page 91
7. ↑  "Wayback Machine" (PDF). ngày 30 tháng 10 năm 2008. Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 30 tháng 10 năm 2008. Truy cập ngày 18 tháng 8 năm 2017. Chú thích có tiêu đề chung (trợ giúp)
8. ↑  Sally Mugabe; Wife of Zimbabwe President,
*Los Angeles Times*, ngày 28 tháng 1 năm 1992

Bên ngoài đường dẫn
-------------------

 Tư liệu liên quan tới Sally Mugabe tại Wikimedia Commons