Tên lửa chống tên lửa đạn đạo Arrow 2
Hệ thống phòng thủ tên lửa đạn đạo Aegis. Tên lửa chống tên lửa đạn đạo RIM-161 Standard Missile 3 được phóng đi từ tàu USS Shilon, một tàu khu trục lớp Ticonderoga của Hải quân Mỹ.
Radar mảng pha của hệ thống cảnh báo sớm tên lửa tại căn cứ Không quân Fylingdales
**Hệ thống phòng thủ tên lửa** là một hệ thống vũ khí hoặc công nghệ được áp dụng vào việc phát hiện, bắt bám, đánh chặn và có thể là cả phá hủy tên lửa tấn công. Ban đầu nó là giải pháp phòng thủ chống lại tên lửa đạn đạo xuyên lục địa (ICBM) được trang bị vũ khí hạt nhân, sau đó nó đã được mở rộng để bao gồm cả việc phòng thủ trước các tên lửa chiến thuật và tầm ngắn đầu đạn thông thường có tầm ngắn hơn.

Trung Quốc, Pháp, Ấn Độ, Iran, Israel, Italy, Nga, Đài Loan và Vương Quốc Anh, Hoa Kỳ đều phát triển các hệ thống phòng thủ tên lửa của riêng mình.

Danh mục các hệ thống phòng thủ tên lửa
---------------------------------------

Hệ thống chống tên lửa đạn đạo tiên tiến của Ấn Độ
Hệ thống phòng thủ tên lửa được chia ra theo đặc tính kỹ thuật của nó: phạm vi đánh chặn/kiểu tên lửa mục tiêu đánh chặn, giai đoạn bay của mục tiêu đánh chặn, và đánh chặn trong hay ngoài bầu khí quyển:

### Kiểu/tầm bắn của tên lửa mục tiêu đánh chặn

#### Tên lửa chiến lược

Các mục tiêu là tên lửa ICBM tầm xa, với tốc độ bay khoảng 7 km/s (15,700 mph). Ví dụ như các hệ thống đang được vận hành hiện nay: hệ thống A-135 của Nga phòng thủ Moskva, và hệ thống Phòng thủ giai đoạn giữa trên đất liền của Mỹ bảo vệ khỏi các cuộc tấn công tên lửa từ Châu Á. Phạm vi địa lý của hệ thống phòng thủ có thể là theo khu vực như của Nga hoặc theo quốc gia như của Mỹ.

#### Tên lửa tầm trung (theater)

Nhắm vào các mục tiêu đánh chặn là tên lửa tầm trung với tốc độ bay 3 km/s (6,700 mph) hay thấp hơn. Thuật ngữ "theater" có nghĩa là toàn bộ phạm vi khu vực xảy ra hoạt động chiến sự, thông thường là có bán kính khoảng vài trăm km. Các hệ thống tiêu biểu cho loại mục tiêu kiểu này là: tên lửa phòng không Arrow của Israel, Hệ thống phòng thủ tên lửa tầm cao giai đoạn cuối (THAAD) của Mỹ, và hệ thống phòng không S-400 của Nga.

#### Chiến thuật

Đối phó với các mục tiêu tên lửa đạn đạo chiến thuật tầm ngắn có tốc độ bay nhỏ hơn 1,5 km/s, với tầm bắn từ 20–80 km. Ví dụ cho hệ thống loại này là MIM-104 Patriot của Mỹ và S-300V của Nga.

### Theo pha của tên lửa mục tiêu

Các pha của tên lửa đạn đạo
Tên lửa đạn đạo có thể bị đánh chặn tùy theo giai đoạn bay: giai đoạn khởi tốc, giai đoạn giữa, hoặc giai đoạn tiếp cận mục tiêu.

#### Giai đoạn khởi tốc

Tên lửa đánh chặn sẽ tiến hành đánh chặn tên lửa đạn đạo ở giai đoạn đầu khi nó vừa mới được phóng lên.

Ưu điểm:

* Tên lửa đạn đạo khi đang trong quá trình khởi tốc ban đầu sẽ có lượng khí xả từ động cơ rất lớn, giúp dễ dàng phát hiện và khóa mục tiêu hơn.
* Các loại mồi bẫy sẽ không thể được sử dụng trong giai đoạn này.
* Ở giai đoạn này, tên lửa còn chứa nhiều nhiên liệu, giúp dễ dàng phá hủy đầu đạn hơn nhiều.

Nhược điểm:

* Khó xác định điểm đánh chặn để đánh chặn tên lửa đạn đạo trong giai đoạn khởi tốc (không phải lúc nào cũng có thể thực hiện được mà không bắt buộc phải bay qua lãnh thổ thù địch).
* Thời gian đánh chặn tương đối ngắn (thông thường khoảng 180 giây).

#### Đánh chặn ở giai đoạn giữa

Đánh chặn ở giai đoạn tên lửa đang ở trong không gian, sau khi động cơ rocket đã đốt hết nhiên liệu (ví dụ: Hệ thống phòng thủ tên lửa giai đoạn giữa trên đất liền-*Ground-Based Midcourse Defense* *(GMD)*, hệ thống tên lửa SC-19 & DN- của Trung Quốc, hệ thống Arrow 3 của Israel).

Ưu điểm:

* Thêm thời gian đưa ra quyết định và tiến hành đánh chặn (tới 20 phút đối với tên lửa ICBM).
* Phạm vi phòng thủ rất lớn, có thể tới cả lục địa.

Nhược điểm:

* Cần phải có tên lửa đánh chặn lớn, nặng và, radar mạnh mẽ và thường phải được hỗ trợ bằng các cảm biến đặt trên không gian.
* Phải xử lý được các mồi bẫy của tên lửa ICBM.

#### Đánh chặn pha cuối

Đánh chặn tên lửa đạn đạo khi tên lửa đã đi vào lại bầu khí quyển (hệ thống phòng thủ đạn đạo Aegis, hệ thống HQ-29 của Trung Quốc, hệ thống THAAD, Sprint của Mỹ, hệ thống ABM-3 Gazelle của Nga)

Ưu điểm:

* Tên lửa đánh chặn nhỏ hơn, nhẹ hơn.
* Mồi nhử dạng bóng bay sẽ không hoạt động trong quá trình tên lửa hồi quyển.
* Yêu cầu về radar đơn giản hơn, nhỏ gọn hơn.

Nhược điểm:

* Thời gian đánh chặn rất ngắn, có thể chỉ ít hơn 30 giây.
* Phạm vi phòng thủ nhỏ hơn.
* Có thể gây phát tán rộng bụi phóng xạ.

### Phân loại theo địa điểm đánh chặn.

Tên lửa có thể đánh chặn đầu đạn ở trong (endoatmospheric) hay ngoài (exoatmospheric) bầu khí quyển Trái đất. Phần lớn các tên lửa đạn đạo có đường đạn bay cả trong và ngoài bầu khí quyển, và chúng có thể bị đánh chặn tại các điểm này.

Một số hệ thống như THAAD có thể đánh chặn cả ở trong và ngoài khí quyển, cho phép đưa ra hai cơ hội đánh chặn tên lửa đạn đạo.

#### Đánh chặn trong bầu khí quyển Endoatmospheric

Tên lửa đánh chặn trong bầu khí quyển thường có tầm bắn ngắn hơn (MIM-104 Patriot, hệ thống Advanced Air Defence của Ấn Độ).

Ưu điểm:

* Tên lửa nhỏ và nhẹ hơn
* Dễ dàng di chuyển và triển khai
* Đáng chặn trong bầu khí quyển nên các mồi bẫy dạng bóng khí cầu không có tác dụng

Nhược điểm:

* Giới hạn về tầm bắn và phạm vi bảo vệ.
* Giới hạn về đưa ra quyết định đánh chặn và thời gian theo dõi đầu đạn mục tiêu

#### Đánh chặn ngoài bầu khí quyển Exoatmospheric

Hệ thống GMD, Ground-Based Midcourse Defense).

Ưu điểm:

* Có thêm thời gian bắt bám mục tiêu và đưa ra quyết định phóng tên lửa đánh chặn.
* Cần ít tên lửa để bảo vệ một vùng rộng lớn.

Nhược điểm:

* Tên lửa lớn hơn và nặng hơn.
* Khó cơ động tên lửa đánh chặn hơn so với các tên lửa cỡ nhỏ.
* Phải đối phó với mồi nhử.

Các biện pháp đối phó với tên lửa đánh chặn
-------------------------------------------

Lịch sử
-------

Bài chi tiết: Tên lửa chống tên lửa đạn đạoVấn đề phòng thủ chống tên lửa đã được nghiên cứu từ năm cuối cùng của Chiến tranh thế giới 2. Cách thức duy nhất để đối phó với tên lửa đạn đạo V-2 là sử dụng lưới lửa pháo phòng không. Thậm chí cả khi quỹ đạo của tên lửa được chính xác, thì pháo phòng không vẫn chỉ có khả năng tương đối thấp để phá hủy tên lửa V-2 trước khi V-2 rơi xuống mục tiêu. Ngoài ra, màn đạn pháo phòng không có thể làm thiệt hại hơn nhiều khi nó rơi trở lại mặt đất. Các kế hoạch thử nghiệm đã được đưa ra nhưng ý tưởng này đã bị hủy bỏ khi các địa điểm phóng V-2 ở Hà Lan bị quân Đồng minh chiếm.

Trong những năm 1950 và 1960, phòng thủ tên lửa đồng nghĩa với việc phòng thủ chống lại các tên lửa chiến lược (thường được trang bị vũ khí hạt nhân). Công nghệ này chủ yếu tập trung vào việc phát hiện các sự kiện phóng tên lửa đạn đạo và theo dõi tên lửa đạn đạo hướng tới, nhưng khả năng của các hệ thống phòng thủ tên lửa còn hạn chế. Liên Xô đã là nước đầu tiên đánh chặn một đầu đạn tên lửa đạn đạo bằng tên lửa phóng từ bãi thử nghiệm Sary Shagan vào ngày 4 tháng 3 năm 1961. Hệ thống tên lửa đánh chặn có tên là "Griffon", và được triển khai xung quanh Leningrad để thử nghiệm.

MIM-14 Nike Hercules
Trong những năm 1950 và 1960, Project Nike của Hoa Kỳ chủ yếu được thiết kế để đánh chặn máy bay ném bom thù địch trước khi chuyển trọng tâm sang vai trò đánh chặn tên lửa đạn đạo. Vào những năm 1950, hệ thống tên lửa chống đạn đạo đầu tiên của Hoa Kỳ là MIM-14 Nike Hercules, có khả năng đánh chặn tên lửa đạn đạo tầm ngắn đang lao tới, nhưng không có khả năng đánh chặn tên lửa đạn đạo tầm trung (IRBM) hoặc ICBM. Tiếp theo là Nike Zeus, có khả năng đánh chặn ICBM bằng cách sử dụng đầu đạn hạt nhân để đánh chặn, hệ thống radar được nâng cấp, máy tính nhanh hơn và hệ thống điều khiển hiệu quả hơn ở tầng trên bầu khí quyển. Tuy nhiên, người ta lo ngại các thiết bị điện tử của tên lửa đánh chặn có thể dễ dàng bị tổn thương bởi tia X từ một vụ nổ hạt nhân trong không gian. Một chương trình nghiên cứu đã được khởi động để tìm ra các phương pháp bảo vệ vũ khí khỏi bị hư hại do vụ nổ phóng xạ. Đến cuối những năm 1960 Nike Zeus là tên lửa đánh chặn đạn đạo đầu tiên có khả năng thực hiện tiêu diệt đầu đạn đối phương bằng cách va chạm trực tiếp.

Năm 1963, Bộ trưởng quốc phòng Robert McNamara chuyển nguồn vốn từ chương trình tên lửa Zeus sang cho phát triển hệ thống Nike-X, sử dụng tên lửa Sprint tầm ngắn, tốc độ cao. Những tên lửa này nhằm mục đích đánh chặn các đầu đạn đang bay tới sau khi chúng rơi từ không gian và chỉ cách mục tiêu vài giây. Để thực hiện được điều này, Nike-X yêu cầu những tiến bộ trong thiết kế tên lửa để giúp tên lửa Sprint đủ nhanh để đánh chặn kịp thời các đầu đạn đang lao tới. Hệ thống này còn bao gồm các hệ thống radar quét mảng điện tử chủ động tiên tiến và một tổ hợp máy tính mạnh mẽ.

Trong suốt quá trình phát triển tên lửa Nike-X, tranh cãi về tính hiệu quả của hệ thống chống tên lửa đạn đạo trở nên nổi bật hơn. Những lời chỉ trích về Nike-X ước tính rằng hệ thống chống tên lửa đạn đạo có thể bị quá tải bởi Liên Xô sản xuất nhiều ICBM hơn và chi phí của những ICBM bổ sung cần thiết để đánh bại hệ thống phòng thủ Nike-X cũng sẽ thấp hơn số tiền mà Mỹ phải bỏ ra khi triển khai Nike-X. Ngoài ra, McNamara báo cáo rằng một hệ thống tên lửa đạn đạo sẽ cứu sống người Mỹ với chi phí phải bỏ ra là khoảng 700 USD cho mỗi sinh mạng, so với các hệ thống hầm trú ẩn đơn giản hơn nhiều với chi phí thấp hơn khoảng 40 USD cho mỗi sinh mạng. Kết quả sau những ước tính này là McNamara đã phản đối việc triển khai. Nike-X do vấn đề giá thành quá cao trong khi độ hiệu quả không tương xứng với chi phí bỏ ra của hệ thống, và thay vào đó ông thúc đẩy quá trình ký kết hiệp ước giới hạn vũ khí hạt nhân với Liên Xô. Sau khi Trung Quốc tiến hành thành công vụ thử bom nhiệt hạch đầu tiên vào năm 1967, McNamara đã điều chỉnh chương trình Nike-X thành một chương trình mới có tính năng thấp hơn, là Sentinel. Mục tiêu của hệ thống Sentinel là bảo vệ nước Mỹ khỏi một cuộc tấn công hạt nhân giới hạn, đặc biệt là từ Trung Quốc. Đã có mười lăm trung tâm phòng thủ được xây dựng trên khắp nước Mỹ, và một trung tâm tại Alaska và một tại Hawaii. Trong giai đoại này Mỹ đã giảm căng thẳng với Liên Xô, một cường quốc hạt nhân vốn có sức mạnh hạt nhân to lớn đủ để đánh bại mọi hệ thống phòng thủ nào của Mỹ. McNamara ưa thích cách tiếp cận này hơn, đồng thời chi phí để triển khai hệ thống Sentinel thấp hơn so với hệ thống Nike-X, và sẽ giảm áp lực từ Quốc hội về hệ thống phòng thủ ABM.

Sau khi cuộc Khủng hoảng tên lửa Cuba kết thúc và Liên Xô rút tên lửa khỏi Cuba, Liên Xô bắt đầu nghĩ đến việc triển khai hệ thống phòng thủ tên lửa. Một năm sau cuộc Khủng hoảng năm 1963 Liên Xô đã phát triển hệ thống SA-5. Không giống như các hệ thống trước đó như SA-1 và Griffon, hệ thống này có khả năng đánh chặn mục tiêu cao hơn và xa hơn và tốc độ tên lửa đánh chặn đủ để đánh chặn một số loại tên lửa, tuy nhiên mục đích ra đời của hệ thống này là để đánh chặn máy bay ném bom chiến lược siêu âm XB-70 của Mỹ khi đó đang được phát triển. Tuy vậy, chương trình phát triển XB-70 đã bị Mỹ hủy bỏ và không bao giờ được đưa vào chế tạo, Liên Xô do đó đã chuyển sang phát triển hệ thống phòng không SA-2 và SA-3 có tính năng thấp hơn. Vào năm 1964 Liên Xô công bố hệ thống đánh chặn tên lửa mới mang tên "Galosh", với đầu đạn đánh chặn sử dụng đầu đạn hạt nhân và có khả năng đánh chặn mục tiêu từ xa, bay ở độ cao lớn. Liên Xô bắt đầu triển khai hệ thống phòng thủ tên lửa đánh đạo A-35 xung quanh Moskva, sử dụng tên lửa Galosh và đưa vào hoạt động từ năm 1971. Hệ thống bao gồm bốn tổ hợp xung quanh Moskva với mỗi tổ hợp được trang bị 16 giếng phóng tên lửa đánh chặn, và hai đài radar bắt bám mục tiêu. Một tính năng khác của A-35 đó là nó là hệ thống đầu tiên triển khai radar monopulse. Loại radar này đã �được phát triển từ năm 1954 tại OKB 30-Viện thiết kế đặc biệt. Nó đã đánh chặn thành công mục tiêu lần đầu tiên năm 1961. Hệ thống này còn chưa có khả năng đánh chặn đầu đạn MIRV và các đầu đạn hạt nhân có khả năng triển khai mồi nhử. Nguyên nhân là do các tên lửa đánh chặn mang đầu đạn hạt nhân kiểu như Galosh khi nổ, tạo ra đám mây plasma khiến cho radar tạm thời bị "mù" không thể phát hiện khu vực xung quanh vụ nổ, khiến khả năng đánh chặn chỉ bằng một "phát bắn" bị hạn chế. Điều này đồng nghĩa với việc khi đối phương tấn công bằng các tên lửa trang bị đầu đạn MIRV, đầu đạn đánh chặn sẽ chỉ có thể đánh chặn một hoặc hai đầu đạn hạt nhân phóng tới, còn các đầu đạn còn lại vẫn thoát được. Một phiên bản phòng thủ khác được đưa ra vào năm 1965, theo đó có 11 trạm radar lớn được triển khai, đặt tại sáu điạ điểm dọc biên giới nước Nga. Những căn cứ tên lửa này có thể được Mỹ quan sát, và trở nên vô dụng khi mà nó có thể dễ dàng bị tấn công bằng các cuộc tấn công theo tọa độ và tấn công bão hòa hỏa lực. Cuối cùng, Hiệp ước ABM đã giới hạn số lượng bệ phóng tên lửa đánh chặn của Liên Xô và Mỹ xuống còn tối đa 100 bệ phóng, nghĩa là gần như không thể tổ chức phòng thủ trước cuộc tấn công hạt nhân tổng lực. Trong quá trình triển khai, Bộ quốc phòng đã đưa ra quyết định không triển khai hệ thống một cách đầy đủ, và giảm tính năng của hệ thống hoàn chỉnh. Sau này hệ thống phòng thủ được nâng cấp lên thành A-135 anti-ballistic missile system và hiện nay vẫn còn đang hoạt động. Việc nâng cấp được tiến hành vào năm 1975 và dưới sự chỉ đạo của Tiến sĩ A.G. Basistov. Sau khi hệ thống được hoàn thiện vào năm 1990, hệ thống A-135 mới có trung tâm radar điều khiển đa chứng năng, với tên gọi là "Don" cùng với 100 tên lửa đánh chặn. Một cải tiến khác là sử dụng nhiều lớp tên lửa phòng không, theo đó các tên lửa có khả năng tăng tốc nhanh được sử dụng để tấn công các mục tiêu bay thấp và tên lửa Galosh được cải tiến thêm để đánh chặn các mục tiêu bay ở tầm cao. Tất car các tên lửa này được bố trí trong các giếng phóng ngầm để tránh bị tấn công.

Theo Hiệp ước phòng thủ tên lửa vào năm 1972, tất cả các hệ thống radar cảnh báo sớm được đặt ở biên giới Liên Bang Nga và được hướng ra bên ngoài.
Các cuộc đàm phán về Hiệp ước SALT I được bắt đầu từ năm 1969, và dẫn đến việc đưa ra Hiệp định chống tên lửa đạn đạo vào năm 1972, qua đó giới hạn số lượng tên lửa phòng thủ của mỗi trung tâm phòng thủ tên lửa xuống dưới 100 tên lửa. Điều này áp dụng cho cả tên lửa đánh chặn và bệ phóng. Ban đầu, thỏa thuận đạt được giữa Liên Xô và Mỹ là mỗi nước sẽ chỉ trang bị hai hệ thống phòng thủ tên lửa đạn đạo. Một hệ thống phòng thủ sẽ được đặt ở xung quanh thủ đô và một hệ thống khác sẽ được đặt ở Tổ hợp phóng tên lửa đạn đạo quan trọng nhất của Liên Xô và Mỹ. Hiệp ước cho phép hình thành khả năng răn đe từ cả hai nước, khi mà cả hai đều có khả năng tấn công và phòng thủ giống nhau. Tuy nhiên, vài năm sau, năm 1974 cả hai nước đã tiến hành điều chỉnh Hiệp định để mỗi nước chỉ có một hệ thống phòng thủ tên lửa được dùng để bảo vệ quanh căn cứ phóng ICBM hoặc là quanh thủ đô. Nghĩa là hai nước sẽ không tiến hành xây dựng thêm hệ thống phòng thủ tên lửa thứ hai. Cùng với việc giới hạn số lượng hệ thống phòng thủ tên lửa đạn đạo, Hiệp định cũng tuyên bố nếu một trong hai nước chế tạo hệ thống radar để phát hiện tên lửa đạn đạo đang phóng tới, thì hệ thống radar đó sẽ phải được đặt ở khu vực ngoại vi của nước đó, và hướng radar phải được hướng ra ngoài. Hiệp định cuối cùng đã không được duy trì, tạo tiền lệ để các nước phát triển chương trình phòng thủ tên lửa tương lai, khi các hệ thống phòng thủ có khả năng cơ động, không được triển khai từ đất liền vốn là điều vi phạm Hiệp ước.

Do giới hạn của Hiệp ước phòng thủ tên lửa và giới hạn về công nghệ, chương trình Sentinel của Mỹ đã được thiết kế lại trở thành chương trình phòng thủ tên lửa Safeguard, với mục tiêu là phòng thủ các khu vực triển khai giếng phóng ICBM chứ không phải là bảo vệ các thành phố lớn. Hệ thống Safeguard được dự định để triển khai trên một số đại điểm khắp nước Mỹ, bao gồm �Căn cứ Không quân Whiteman tại Missouri, Căn cứ không quân Malstrom ở Montana, và Căn cứ không quân Grand Forks tại Bắc Dakota. Hiệp định Phòng thủ tên lửa vào năm 1972 đã đặt ra giới hạn về số lượng trung tâm phòng thủ tên lửa, giới hạn chỉ cò hai trung tâm, dẫn đến việc triển khai căn cứ tại Missouri bị hủy bỏ, trong khi căn cứ phòng thủ tại Montana đã bị bỏ hoang sau khi một thỏa thuận bổ sung được ký kết giới hạn mỗi nước chỉ được triển khai 1 hệ thống phòng thủ tên lửa đạn đạo. Kết quả là chỉ còn duy nhất một hệ thống phòng thủ tên lửa được triển khai để bảo vệ tổ hợp phóng tên lửa LGM-30 Minuteman ICBM gần Grand Forks, North Dakota. Tuy nhiên, nó đã ngừng hoạt động từ năm 1976 sau khi mới chỉ vận hành chưa được bốn tháng do những thay đổi về chính trị, ít có hiệu quả chiến lược, và giá thành vận hành quá cao.

Hệ thống phòng thủ laser trên quỹ đạo dựa trên Chương trình phòng thủ "Chiến tranh giữa các vì sao" 
Vào đầu những năm 1980, công nghệ đã trưởng thành để xem xét các phương án phòng thủ tên lửa trên không gian. Người ta cho rằng hệ thống phòng thủ đánh chặn chính xác và đáng tin cậy hơn so với Nike Zeus đời đầu. Với những cải tiến này, chính quyền Reagan đã thúc đẩy Sáng kiến ​​phòng thủ chiến lược, một kế hoạch đầy tham vọng nhằm cung cấp khả năng phòng thủ toàn diện trước một cuộc tấn công tổng lực bằng ICBM. Để theo đuổi mục tiêu đó, Sáng kiến ​​Phòng thủ Chiến lược đã nghiên cứu nhiều hệ thống phòng thủ tên lửa tiềm năng, bao gồm các hệ thống sử dụng hệ thống tên lửa trên mặt đất và hệ thống tên lửa trên không gian, cũng như các hệ thống sử dụng vũ khí laser hoặc chùm hạt. Chương trình này vấp phải tranh cãi về tính khả thi của các dự án mà nó theo đuổi, cũng như số tiền tài trợ và thời gian đáng kể cần thiết cho nghiên cứu để phát triển các công nghệ cần thiết. Sáng kiến ​​Phòng thủ Chiến lược có biệt danh là "Chiến tranh giữa các vì sao" do bị Thượng nghị sĩ Ted Kennedy chỉ trích, trong đó ông mô tả Sáng kiến ​​Phòng thủ Chiến lược là "những kế hoạch liều lĩnh trong Chiến tranh giữa các vì sao". Reagan thành lập Tổ chức Sáng kiến ​​Phòng thủ Chiến lược (SDIO) để giám sát việc phát triển các dự án của chương trình. Theo yêu cầu của SDIO, Hiệp hội Vật lý Hoa Kỳ (APS) đã tiến hành đánh giá các khái niệm đang được phát triển trong chương trình SDIO và kết luận rằng tất cả các khái niệm theo đuổi việc sử dụng Vũ khí Năng lượng Định hướng không phải là giải pháp khả thi cho một hệ thống phòng thủ chống tên lửa nếu không có nhiều thập kỷ nghiên cứu. nghiên cứu và phát triển bổ sung. Sau báo cáo của Hiệp hội vật lý Hoa Kỳ năm 1986, SDIO chuyển trọng tâm sang một khái niệm gọi là Hệ thống phòng thủ chiến lược, hệ thống này sẽ sử dụng hệ thống tên lửa đặt trên không gian được gọi là Space Rocks để đánh chặn tên lửa đạn đạo đang bay tới từ quỹ đạo và sẽ được bổ sung bằng hệ thống phòng thủ tên lửa trên mặt đất. Năm 1993, chương trình SDIO bị hủy bỏ và Tổ chức phòng thủ tên lửa đạn đạo (BMDO) được thành lập, tập trung vào các hệ thống phòng thủ tên lửa trên mặt đất sử dụng tên lửa đánh chặn. Từ năm 2002, tên lửa Tổ chức BMDO được chuyển thành Missile Defense Agency (MDA). Đầu những năm 1990, phòng thủ tên lửa đã bao hàm cả phòng thủ tên lửa chiến thuật tầm trung, sau khi quân đội Mỹ tham chiến trong Chiến tranh vùng Vịnh. Mặc dù không được thiết kế để đánh chặn tên lửa chiến thuật, nhưng các nâng cấp áp dụng trên tổ hợp tên lửa Patriot đã giúp nó có khả năng hạn chế trong phòng thủ chống tên lửa. Tên lửa Patriot đã có thành tích đánh chặn và tiêu diệt các tên lửa Scud năm 1992.

Một số loại ICBM.
Sau khi Hiệp ước ABM được ký kết năm 1972, Hoa Kỳ đã gặp ngày càng nhiều khó khăn trong việc xây dựng một chiến lược phòng thủ tên lửa mới, mà vẫn không vi phạm Hiệp định. Trong thời kỳ Tổng thống Bill Clinton cầm quyền, mục tiêu ban đầu của Hoa Kỳ là đàm phán với Nga và hi vọng là duyệt lại Hiệp định đã từng được ký vài thập kỷ trước đó. Cuối những năm 1990 Hoa Kỳ ưu tiên Hệ thống phòng thủ tên lửa quốc gia Hoa Kỳ. Ý tường này về cơ bản sẽ cho phép Mỹ tăng số lượng tên lửa đánh chặn có khả năng bảo vệ khu vực Alaska. Trong khi Hiệp định ABM ban đầu được lập ra để ngăn cản Liên Xô và giúp tạo ra một khoảng thời gian giảm căng thẳng giữa hai cường quốc, Hoa Kỳ đã chuyển sang mục tiêu phòng thủ tên lửa chính là trước các mối đe dọa như Iraq, North Korea, � Iran. Chính phủ Nga không muốn điều chỉnh lại hiệp ước ABM, vốn cho phép phát triển các kỹ thuật bị cấm. Tuy nhiên Nga quan tâp đến việc sửa đổi lại hiệp ước theo hướng cho phép có cách tiếp cận ngoại giao hơn với các quốc gia có tiềm năng trang bị tên lửa hạt nhân. Trong thời gian này, Mỹ cũng tìm kiếm đối tác cùng tham gia hệ thống phòng thủ tên lửa ví dụ như Nhật Bản. Sau khi Triều Tiên thử tên lửa Taepo Dong, chính phủ Nhật tỏ ra quan ngại hơn và có xu hướng tham gia phát triển hệ thống BMD cùng Hoa Kỳ. Cuối năm 1998, Nhật và Hoa Kỳ đã đạt được thỏa thuận về hệ thống Naval Wide Theater, cho phép hau nước cùng nhau thiết kế, xây dựng và thử nghiệm các hệ thống phòng thủ tên lửa đạn đạo. Khi nhiệm kỳ của Tổng thống Clinton sắp kết thúc, người ta nhận thấy chương trình Hệ thống phòng thủ tên lửa quốc gia Hoa Kỳ tỏ ra không hiệu quả như mong đợi, và quyết định được đưa ra là sẽ chưa đưa hệ thống này vào hoạt động trong thời gian còn lại của nhiệm kỳ của Tổng thống Clinton. Quyết định đưa Hệ thống vào hoạt động hay không sẽ được chuyển giao cho Tổng thống tiếp theo, George W. Bush.

Cuối những năm 1990, đầu những năm 2000, vấn đề phòng thủ chống tên lửa hành trình trở nên đáng quan tâm hơn dưới thời Chính quyền của Tổng thống Bush. Năm 2002, thống George W. Bush đã rút Mỹ khỏi Hiệp ước ABM, từ đây Mỹ được phát triển và thử nghiệm các hệ thống ABM dưới sự quản lý của Missile Defense Agency, cũng như triển khai các phương tiện đánh chặn mới, ngoài phạm vi của Hiệp ước. Trong suốt quãng thời gian Bush đương chức, các quốc gia đe dọa tới Mỹ nhiều nhất là Bắc Triều Tiên và Iran. Do mối đe dọa từ tên lửa đạn đạo của Triều Tiên, Bộ Quốc phòng Hoa Kỳ quyết định thành lập hệ thống phòng thủ dọc theo bờ biển phía Tây, tại California và Alaska.

Trạm cảnh báo sớm từ xa của NORAD ở phía Tây Greenland. Các trạm cảnh báo sớm được thiết kế để theo dõi các tên lửa đạn đạo xâm nhập không phận Bắc Mỹ.
Vẫn còn những rào cản công nghệ đối với việc phòng thủ trước tên lửa đạn đạo. Hệ thống phòng thủ tên lửa đạn đạo Aegis của Mỹ được xem xét kỹ lưỡng về tính khả thi về công nghệ của nó. Hệ thống phòng thủ sẽ đánh chặn tên lửa ở giai đoạn giữa, di chuyển với tốc độ vài dặm/giây bằng "phương tiện đánh chặn động học", tương tự như việc đánh chặn một viên đạn bằng một viên đạn. Bất chấp khó khăn, đã có một số cuộc thử nghiệm đánh chặn tiến hành thành công và hệ thống Aegis đã được đưa vào hoạt động từ năm 2006, trong khi các cuộc thử nghiệm và nâng cấp hệ thống vẫn được tiếp tục tiến hành. Hơn nữa, đầu đạn và tải trọng tên lửa đạn đạo có thể được che giấu nhờ sử dụng các loại mồi nhử khác nhau. Các cảm biến sẽ theo dõi và nhằm mục tiêu vào đầu đạn ICBM trên phương tiện đánh chặn động năng có khả năng gặp khó khăn trong việc phân biệt đầu đạn thật và đầu đạn giả, nhưng một số thử nghiệm đánh chặn ICBM có triển khai mồi nhử được tiến hành thành công. Những lời chỉ trích của Nira Schwartz và Theodore Postol về tính khả thi về mặt kỹ thuật của những cảm biến này dẫn đến cuộc điều tra về gian lận trong nghiên cứu của Massachusetts Institute of Technology.

Tháng 2 năm 2017, hệ thống phòng thủ tên lửa của Mỹ gồm 13 tên lửa đánh chặn trên mặt đất (GBI) tại Fort Greely, Alaska, cùng với hai tên lửa đánh chặn tại Vandenberg Air Force Base, California. Hoa Kỳ dự định sẽ triển khai 21 tên lửa đánh chặn tính đến cuối năm 2007. Hệ thống phòng thủ ban đầu có tên Hệ thống phòng thủ tên lửa quốc gia Hoa Kỳ (NMD), nhưng vào năm 2003 các tổ hợp phòng thủ trên đất liền được đổi tên thành Ground-Based Midcourse Defense (GMD). Đến năm 2014, Cục phòng thủ tên lửa đã triển khai 30 hệ thống tên lửa đánh chặn mặt đất, và 44 hệ thống vào năm 2018. Năm 2021, bổ sung thêm 20 trong số 64 tên lửa đã được đặt hàng, nhưng chưa được triển khai. Chúng được thiết kế với khả năng đối phó với nhiều mục tiêu tiềm năng hơn là EKV. Hệ thống phòng thủ tên lửa hành trình tương đối giống với đối phó các mục tiêu máy bay có người lái bay thấp. Với mục tiêu là máy bay, các biện pháp như thả pháo sáng, bay ở độ cao thấp sẽ khiến việc theo dõi mục tiêu trở nên khó khăn hơn đối với hệ thống phòng không. Các máy bay mang radar cảnh báo sớm bay ở độ cao lớn có khả năng phát hiện các mục tiêu bay thấp nhờ sử dụng radar doppler. Một giải pháp có khả thi khác là sử dụng các vệ tinh được thiết kế đặc biệt để theo dõi mục tiêu. Bằng cách kết hợp thông số về động học của mục tiêu với tín hiệu hồng ngoại và radar, có thể loại bỏ được các biện pháp đối phó.

Hệ thống phòng thủ tên lửa NATO
-------------------------------

HMS *Diamond* đang bắn tên lửa Aster trong lần đầu thử nghiệm, năm 2012.
### Cơ chế

Conference of National Armaments Directors (CNAD) là một Ủy ban cấp cao của NATO, đóng vai trò chỉ đạo chương trình Phòng thủ tên lửa chiến lược.

Tháng 9 năm 2018 23 quốc gia đã hợp tác để thực hiện thử nghiệm phòng không và phòng thủ tên lửa tích hợp Nimble Titan 18.

### Hệ thống phòng thủ tên lửa

Đến đầu năm 2010, NATO sẽ đạt được khả năng phòng thủ tên lửa ban đầu để phòng thủ lãnh thổ các nước trong liên minh trước mối đe dọa tử tên lửa. Đây là lá chắn trước các vũ khí hủy diệt hàng loạt và tên lửa mang đầu đạn hủy diệt, ở mọi tầm bắn. �NATO đã phát triển ba hệ thống phòng thủ:

#### Active Layered Theater Ballistic Missile Defense System capability

Active Layered Theater Ballistic Missile Defense System hay viết tắt là "ALTBMD".

Nhờ có hệ thống này, tính đến đầu năm 2010, các nước NATO có khả năng tạo ô phòng không cho các đơn vị quân đội của mình trước các loại tên lửa có tầm bắn tới 3.000 km).[*Cần cập nhật*]

Hệ thống bao gồm nhiều lớp phòng thủ, bao gồm tầm cao và tầm thấp, gồm Battle Management Command, Control, Communications �and Intelligence (BMC3I), cảm biến cảnh báo sớm, radar, và nhiều loại tiêm kích đánh chặn. Các thành viên NATO cùng đảm nhiệm cung cấp cảm biến và các hệ thống vũ khí, trong khi NATO phát triển các thành phần của hệ thống BMC3I để tích hợp tất cả những thành phần này.

#### Hệ thống phòng thủ tên lửa bảo vệ lãnh thổ các nước NATO

Nghiên cứu tính khả thi của hệ thống phòng thủ tên lửa đã được thực hiện sau cuộc gặp thượng đỉnh NATO năm 2002 tại Prague. Cơ quan Tư vấn, Chỉ huy và kiểm soát NATO (NC3A) và Conference of National Armaments Directors (CNAD) cũng tham gia vào cuộc đàm phán. Nghiên cứu đã kết luận hệ thống phòng thủ tên lửa là khả thi về mặt kỹ thuật và nó cũng cung cấp thông tin về mặt kỹ thuật cho các cuộc thảo luận về chính trị và quân sự liên quan đến việc thành lập hệ thống phòng thủ tên lửa chung của NATO.

Các hệ thống và sáng kiến phòng thủ
-----------------------------------

* Akash missile surface-to-air missile defense system
* Tên lửa phòng không Arrow
* Tên lửa đất đối không tầm trung Chū-SAM (中SAM) của Nhật Bản
* David's Sling
* Hệ thống phòng thủ tên lửa HQ-9
* IAMD Hệ thống phòng thủ bằng laser SMDC là một nỗ lực của Hoa Kỳ để thay thế cho hệ thống MIM-104 Patriot.
* Indian Ballistic Missile Defense Program
* Iron Dome
* Hệ thống tên lửa phòng không SAMP/T của Ý-Pháp
* KS-1
* L-SAM
* Medium Extended Air Defense System (MEADS)
* Patriot
* Hệ thống tên lửa tầm trung MIM-23 HAWK
* RIM-161 Standard Missile 3
* Hệ thống A-135 anti-ballistic missile system
* S-400 Triumf
* Skyguard
* Sky Bow
* Strategic Defense Initiative ("Star Wars")
* Terminal High Altitude Area Defense (THAAD)
* Vigilant Eagle Airport surface-to-air missile protection system
* Iran Belief System 373

Xem thêm
--------

* Vũ khí diệt vệ tinh
* Hệ thống chỉ huy quân đội Mỹ

Tham khảo
---------

1. ↑  "Demonstration of integrated missile air defense system by June next year: Dr VK Saraswat". domain-b.com. 10 tháng 12 năm 2007. Lưu trữ bản gốc ngày 3 tháng 3 năm 2016. Truy cập ngày 21 tháng 11 năm 2010.
2. ↑  Jeremy Stocker, "Britain and Ballistic Missile Defence, 1942–2002" Lưu trữ 20 tháng 9 2017 tại Wayback Machine, pp. 20–28.
3. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12  Flax, Alexander (1985). "Ballistic Missile Defense: Concepts and History". *Daedalus*. **114** (2): 38–47. JSTOR 20024977 – qua JSTOR.
4. ↑  *A History of Exceptional Service in the National Interest*, Leland Johnson, Sandia National Laboratories, 1997, p. 101
5. ↑  Yanarella, Ernest J. (2010). *The missile defense controversy : technology in search of a mission*. Lexington: University Press of Kentucky. ISBN 9780813128092. OCLC 775301998.
6. ↑  "Life Magazine". *Life*. 29 tháng 9 năm 1967.
7. ↑  Bản mẫu:Check quotation*Bulletin of the Atomic Scientists, December, 1967*. tháng 12 năm 1967.
8. 1 2  Giles, Keir (tháng 7 năm 2014). European Missile Defence and Russia (PDF) (Bản báo cáo). U.S. Army War College. tr. 3–5. Lưu trữ (PDF) bản gốc ngày 1 tháng 5 năm 2021.
9. 1 2 3 4 5  Leonov, Alexander (1998). "History of Monopulse Radar". *IEEE AES Systems Magazine*. **13** (5): 7–11. doi:10.1109/62.673736. Lưu trữ bản gốc ngày 27 tháng 1 năm 2022. Truy cập ngày 31 tháng 10 năm 2021 – qua IEEE Xplore.
10. ↑  John W. Finney (25 November 1975). "Safeguard ABM System to Shut Down". New York Times. "the utility of Safeguard to protect Minuteman will be essentially nullified in the future"
11. ↑  Sharon Watkins Lang. SMDC/ASTRAT Historical Office. Where do we get "Star Wars"? Archived 27 February 2009, at the Wayback Machine. *The Eagle*. March 2007.
12. ↑  The Science and Technology of Directed Energy Weapons (Technical report). APS. April 1987.
13. ↑  Federation of American Scientists. "Star Wars - Operations". Bản gốc lưu trữ 26 tháng Năm năm 2006. Truy cập 5 Tháng tư năm 2006.
14. ↑  Army Times, 2007
15. ↑  Pierce, Charles P. (23 tháng 10 năm 2005). "Going Postol". *The Boston Globe*. Lưu trữ bản gốc ngày 23 tháng 5 năm 2011. Truy cập ngày 21 tháng 11 năm 2010.
16. ↑  "3rd missile interceptor field for Fort Greely". *Army Times*. 8 tháng 2 năm 2007. Truy cập ngày 21 tháng 11 năm 2010.
17. ↑  "Missile Defense: Next Steps for the USA's GMD". *Defense Industry Daily*. 1 tháng 6 năm 2015. Lưu trữ bản gốc ngày 4 tháng 6 năm 2016. Truy cập ngày 12 tháng 5 năm 2016.
18. 1 2  Jen Judson (23 Mar 2021) Here's who will compete head-to-head to build the next homeland missile defense interceptor
19. ↑  Paul McCleary (24 Mar 2021) Big New Interceptor Deal Part Of Biden Missile Defense Push
20. ↑  (17 October 2018) Nimble Titan – Experimentation with collective integrated air and missile defense

Bibliography
------------

* Nicole C. Evans, "Missile Defense: Winning Minds, Not Hearts", *Bulletin of the Atomic Scientists*, September/October 2004.
* Daniel Möckli, "US Missile Defense: A Strategic Challenge for Europe", *CSS Analyses in Security Policy no. 12*, April 2007.
* Ishmael Jones, *The Human Factor: Inside the CIA's Dysfunctional Intelligence Culture*, New York: Encounter Books (2010) (ISBN 978-1594032233). Missiles intelligence.

Liên kết ngoài
--------------

* Missile Threat – CSIS Missile Defense Project
* U.S. Ballistic Missile Defense Lưu trữ 6 tháng 5 2013 tại Wayback Machine A primer from the Council on Foreign Relations
* Steven Donald Smith, Missile Defense Program Moves Forward, 2006.
* Missile Defense: The First Seventy Years Lưu trữ 2015-09-22 tại Wayback Machine

Bản mẫu:Politics of outer space

|  |  |
| --- | --- |
| Tiêu đề chuẩn Sửa dữ liệu tại Wikidata | 
* LCCN: sh85011305
* NKC: ph124678

 |