recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Khoáng vật **marcasit**, đôi khi gọi là **pyrit sắt trắng**, là khoáng vật của sắt disulfide (FeS2). Marcasit thường bị nhầm lẫn với pyrit, nhưng marcasit nhẹ hơn và giòn hơn. Các mẫu marcasit thường dễ vỡ vụn do cấu trúc tinh thể không ổn định, và cấu trúc tinh thể này chính là điểm khác biệt chính giữa marcasit và pyrit. Mặc dù marcasit có cùng công thức hóa học như pyrit, nhưng nó kết tinh theo một hệ tinh thể khác biệt, vì thế nó được coi là một khoáng vật tách biệt. Trong nghề kim hoàn, pyrit được sử dụng như một loại đá quý được gọi một cách không chính xác là "marcasit". Marcasit thật sự không bao giờ được sử dụng như đá quý, do nó giòn và có cấu trúc không ổn định về mặt hóa học.

Hai nửa của một hốc tinh marcasit, ảnh chụp tại Pháp.
Marcasit có thể được hình thành như là khoáng vật sơ và thứ cấp.

Khi là khoáng vật sơ cấp, nó hình thành các hòn nhỏ, các khối kết hạch hay tinh thể trong nhiều loại đá trầm tích, chẳng hạn như tại Dover (Kent, Anh), trong đó nó tạo ra các tinh thể riêng rẽ và các nhóm tinh thể rõ nét và các hòn nhỏ (tương tự những gì minh họa trong bài) trong đá phấn. Nó cũng có thể tìm thấy trong các mạch thủy nhiệt có nhiệt độ thấp.

Khi là khoáng vật thứ cấp nó hình thành bằng sự biến đổi hóa học của một số khoáng vật sơ cấp như pyrrhotit hay chalcopyrit. Trên các bề mặt mới nó có màu vàng nhạt tới gần như trắng và có ánh kim sáng. Nó bị xỉn màu thành màu hơi vàng hay hơi nâu và tạo ra màu vết vạch màu đen. Nó là loại vật liệu cứng, không thể cào xước bằng dao. Các tinh thể mỏng, dẹt, dạng bảng khi hợp lại với nhau thành các nhóm, được gọi là "mào gà".

Marcasit có thể trải qua một điều kiện gọi là "phân rã pyrit", trong đó mẫu vật marcasit bị rã chậm thành dạng bột màu trắng. Người ta biết rất ít về điều kiện gây tổn hại cho nó này. Nó chỉ ảnh hưởng tới một số mẫu vật marcasit nhất định và dường như là ngẫu nhiên, trong khi các mẫu vật khác lại không chịu ảnh hưởng. Khi một mẫu vật trải qua phân rã pyrit thì marcasit phản ứng với hơi ẩm trong không khí, lưu huỳnh có trong nó kết hợp với nước để cuối cùng sinh ra acid sulfuric là chất dễ dàng tấn công các khoáng vật sulfide khác và các tem mác khoáng vật. Một điều quan trọng là cần loại bỏ mẫu vật bị biến đổi ra khỏi các khoáng vật khác để ngăn chặn "bệnh" này phát tán.

Một số nghiên cứu gợi ý rằng vi khuẩn có thể hỗ trợ và gia tốc quá trình này bằng cách 'ăn' (theo nghĩa đen) marcasit. Điều mà người ta đã biết là các mẫu vật với bề mặt thô ráp có xu hướng bị phân rã nhanh hơn so với các mẫu vật có bề mặt phẳng và bóng, có lẽ là do có diện tích bề mặt lớn hơn để phản ứng với nước có trong không khí, và một điều rõ ràng là các mẫu vật giữ trong môi trường khô (độ ẩm thấp) thì ít bị phân rã hơn.

Các khoáng vật khác thường đi kèm với marcasit là pyrit, galen, sphalerit, fluorit và calcit.

Xem thêm
--------

* Danh sách khoáng vật

Tham khảo
---------

Liên kết ngoài
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về ***Marcasit***. |

* How Minerals Form and Change Lưu trữ 2006-11-24 tại Wayback Machine "Pyrite oxidation under room conditions".
**Chủ nghĩa quốc tế tự do** (tiếng Anh: liberal internationalism) là một học thuyết về chính sách đối ngoại cho rằng một quốc gia theo chủ nghĩa tự do nên can thiệp vào các quốc gia có chủ quyền khác để theo đuổi các mục tiêu tự do. Sự can thiệp đó bao gồm cả xâm lược quân sự và viện trợ nhân đạo. Quan điểm này trái với các học thuyết về chính sách đối ngoại như chủ nghĩa cô lập, chủ nghĩa hiện thực, hoặc chủ nghĩa không can thiệp. Các học thuyết này coi "chủ nghĩa quốc tế tự do" đặc trưng bởi chủ nghĩa can thiệp tự do. Người ủng hộ hay người theo chủ nghĩa quốc tế tự do được gọi là người quốc tế tự do.

Lịch sử
-------

Chủ nghĩa quốc tế tự do nổi lên trong thế kỷ XIX, đặc biệt là dưới sự bảo trợ của Bộ trưởng Ngoại giao Anh và Thủ tướng Lord Palmerston. Nó đã được phát triển trong thập kỷ thứ hai của thế kỷ 20 dưới thời Tổng thống Hoa Kỳ Woodrow Wilson.

Lý thuyết
---------

Mục tiêu của chủ nghĩa quốc tế tự do là đạt được các cấu trúc toàn cầu trong hệ thống quốc tế có xu hướng thúc đẩy một trật tự thế giới tự do. Trong chừng mực đó, thương mại tự do toàn cầu, kinh tế tự do và các hệ thống chính trị tự do đều được khuyến khích. Ngoài ra, những người theo chủ nghĩa tự do quốc tế tận tâm hướng tới việc khuyến khích thể chế dân chủ xuất hiện trên toàn cầu. Một khi được thực hiện, nó sẽ mang lại "bình an hòa bình", vì các quốc gia tự do có mối quan hệ được đặc trưng bởi bất bạo động, và mối quan hệ giữa các nền dân chủ được đặc trưng bởi luận án hòa bình dân chủ.

Chủ nghĩa quốc tế tự do cho rằng, thông qua các tổ chức đa phương như Liên Hợp Quốc, có thể tránh được những sự lạm dụng tồi tệ nhất của "chính trị quyền lực" trong các mối quan hệ giữa các quốc gia.

Ví dụ
-----

Ví dụ cho người theo chủ nghĩa quốc tế tự do là cựu Thủ tướng Anh Tony Blair.

Các ví dụ thường được trích dẫn về chủ nghĩa can thiệp tự do trong hành động bao gồm sự can thiệp của NATO vào Bosnia và Herzegovina; Cuộc ném bom Nam Tư vào năm 1999 của NATO; Sự can thiệp quân sự của Anh trong cuộc nội chiến Sierra Leone; và sự Can thiệp quân sự vào Libya 2011.

Xem thêm
--------

* City upon a Hill
* Cosmopolitan democracy
* Empire of Liberty
* Humanitarian intervention
* Idealism (international relations)
* Internationalism (politics)
* Liberal hawk
* Nation-building
* Neoconservatism
* Perpetual peace

Tham khảo
---------

1. ↑  Timothy Garton Ash (8 tháng 1 năm 2010). "Timothy Garton Ash: After 10 years Blair knows exactly what he stands for | Comment is free". London: The Guardian. Truy cập ngày 19 tháng 9 năm 2011.
2. ↑  Ash, Timothy Garton (3 tháng 3 năm 2011). "Libya's escalating drama reopens the case for liberal intervention". London: The Guardian. Truy cập ngày 14 tháng 6 năm 2013.
**Kênh Bystry** (tiếng Ba Lan: *Kanał Bystry*, [ˈkanau̯ bɨstrɨ]), là một kênh trung chuyển cho Kênh Augustów được xây dựng trong thế kỷ 19 tại Podlaskie Voivodeship của miền đông bắc Ba Lan ngày nay (sau đó là Voivodeship của Vương quốc Ba Lan).

Lịch sử
-------

Kênh đào được xây dựng vào những năm 1834-1835. Mục đích chính là thoát nước thừa từ Kênh Augustów. Kênh Bystry được kết nối với đập sông Netta với lưu lượng nước tối đa: 95 m3 (3.400 ft khối) mỗi giây. Kênh đào chảy vào phía bắc của hồ Sajno. Kênh được sử dụng như một đường mòn để chèo thuyền, và đôi khi được những người câu cá thường xuyên lui tới. Trên bờ là một số loài chim sống dưới nước như thiên nga, vịt, cũng như các động vật thuộc họ chim lặn -.

Cơ sở hạ tầng kênh
------------------

 Kênh Bystry ở khu vực ngoại ô của Augustów
Kênh là một kênh suối khá sống động lúc ban đầu. Ngay bên dưới đập, và cây cầu 29 Listopada Street (địa chỉ ở Quốc lộ 8, Quốc lộ 16 và tuyến châu Âu E67) bắc qua kênh, đồng thời là một loạt các bãi cát và đá với chiều rộng khoảng 40 m (130 ft). Một con đường được đặt theo tên của Ludwik Waryński, một nhà hoạt động và nhà lý luận của phong trào xã hội chủ nghĩa ở Ba Lan, chạy dọc theo bờ phải của kênh đào. Có một số ngôi nhà dọc theo mép nước với một số bến cảng nhỏ dành cho thuyền và để câu cá.

Sau khi chảy được 200 m (660 ft) kênh trở nên sâu hơn, 50 đến 60 cm (20 đến 24 in), và thay đổi từ một con kênh đô thị thành một con kênh ngoại ô, đặc biệt là sau khi chảy đến hai bên của rừng thông. Tại 1 km (0,62 mi) đánh dấu con kênh bắc qua đường Bohaterów Westerplatte (Voivodeship Road 664) chạy từ Augustów về phía đông nam tới biên giới Belarus gần Hrodna, Belarus. 

 Kênh Bystry trong khu vực có rừng gần Augustów
Tiếp theo, con kênh đi qua một khu rừng của cây vân sam, cây thông và thỉnh thoảng mọc lên trên mặt nước những câu Tống quán sủ và cây liễu. Ở đây và trên các bờ, đặc biệt là bờ bên trái, là một nơi khô ráo, thoải mái để nghỉ ngơi và các hoạt động cắm trại ngoài trời.

2 km (1,2 mi) đánh dấu con kênh là cửa sông Sajno với bờ hồ giữa đám lau sậy.

Ở cuối kênh, bờ khá cao, dễ tiếp cận, có nơi để nghỉ ngơi. Ở cửa bên phải có một bến cho thuyền đánh cá.

Tham khảo
---------

1. ↑  "ZSO Płaska-kanał" (bằng tiếng Ba Lan). Bản gốc lưu trữ ngày 24 tháng 3 năm 2012. Truy cập ngày 31 tháng 5 năm 2011.
2. ↑  "Kanał Augustowski" (bằng tiếng Ba Lan). kanaly.info. Bản gốc lưu trữ 18 Tháng 4 2010. Truy cập ngày 19 tháng 4 năm 2011. Kiểm tra giá trị ngày tháng trong: `|archive-date=` (trợ giúp)
3. ↑  Szlak Kajakowy z Augustowa do Augustowa (Augustów — Kanał Bystry — jez. Sajno — Białobrzegi — Augustów) Lưu trữ 2011-09-03 tại Wayback Machine **(tiếng Ba Lan)**

liên kết ngoài
--------------

* Hình ảnh trước năm 1939 (Narodowe Archiwum Cyfrowe) **(tiếng Ba Lan)**
* Zdjęcie 1, Zdjęcie 2 **(tiếng Ba Lan)**
***Bodianus solatus*** là một loài cá biển thuộc chi *Bodianus* trong họ Cá bàng chài. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 2006.

Từ nguyên
---------

Từ định danh của loài trong tiếng Latinh có nghĩa là "cháy nắng", hàm ý đề cập đến tông màu đỏ của cá trưởng thành.

Phạm vi phân bố và môi trường sống
----------------------------------

*B. solatus* là một loài đặc hữu của vùng biển Tây Úc, chỉ được ghi nhận ở khu vực giữa quần đảo Montebello và Houtman Abrolhos, được thu thập ở độ sâu khoảng từ 61 đến 108 m.

Mô tả
-----

*B. solatus* có chiều dài cơ thể tối đa được ghi nhận là 35 cm. Cá trưởng thành có màu đỏ, có vệt đốm đen lớn bên dưới nửa sau của vây lưng ở cá thể trưởng thành giai đoạn đầu (cá cái). Dải sọc dọc màu trắng trải dài bên dưới các gai vây lưng thứ 8 đến 11. Lưng của cá trưởng thành ở giai đoạn cuối (cá đực) hơi sẫm đen, trừ khoảng màu đỏ nhạt bên dưới gai vây lưng thứ 8 đến 11.

Do có kiểu màu và hoa văn gần giống nhau, loài này trước đây được xác định nhầm với *Bodianus perditio*. Cá cái tuy có hoa văn giống nhau, nhưng dễ dàng phân biệt qua màu sắc cơ thể: *B. perditio* có màu vàng, còn *B. solatus* mang màu đỏ đặc trưng. Cá đực của *B. perditio* có rất nhiều chấm vàng bao phủ đầu, nhưng *B. solatus* không có đặc điểm này. Ngoài ra, cả hai loài còn có sự chênh lệch về số lược mang và số tia vây ngực.

Số gai ở vây lưng: 12; Số tia vây ở vây lưng: 10; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 12; Số tia vây ở vây ngực: 15–17.

Tham khảo
---------

1. 1 2  B. Russell (2010). "*Bodianus solatus*". *Sách đỏ IUCN về các loài bị đe dọa*. **2010**: e.T187509A8553927. doi:10.2305/IUCN.UK.2010-4.RLTS.T187509A8553927.en. Truy cập ngày 10 tháng 7 năm 2021.
2. 1 2 3 4 5 6  Gomon (2006), sđd, tr.90-92
3. ↑  Martin F. Gomon. "Sunburnt Pigfish, *Bodianus solatus* Gomon 2006". *Fishes of Australia*. Truy cập ngày 10 tháng 7 năm 2021.

### Trích dẫn

* Martin F. Gomon (2006). "A revision of the labrid fish genus *Bodianus* with descriptions of eight new species" (PDF). *Records of the Australian Museum, Supplement*. **30**: 1–133. ISSN 0812-7387.

|  |  |
| --- | --- |
| Thẻ nhận dạng đơn vị phân loại | 
* Wikidata: Q2266315
* Wikispecies: Bodianus solatus
* AFD: Bodianus\_solatus
* BOLD: 148272
* FishBase: 64244
* GBIF: 5209672
* iNaturalist: 95842
* IRMNG: 11461939
* IUCN: 187509
* NCBI: 1328953
* WoRMS: 398565

 |
***Abudefduf caudobimaculatus*** là một loài cá biển thuộc chi *Abudefduf* trong họ Cá thia. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1939.

Từ nguyên
---------

Từ định danh được ghép bởi 3 âm tiết trong tiếng Latinh: *caudo* ("đuôi"), *bi* (hai) và *maculatus* ("có đốm"), hàm ý đề cập đến hai đốm đen ở gốc vây đuôi của loài cá này.

Phân loại học
-------------

*A. caudobimaculatus* ban đầu chỉ được xem là một danh pháp đồng nghĩa của *Abudefduf vaigiensis*. Wibowo và cộng sự đã công nhận *A. caudobimaculatus* là một loài hợp lệ dựa vào những khác biệt về kiểu hình so với *A. vaigiensis* như có thêm hai đốm đen ở gốc vây đuôi, dải đen thứ nhất (gần đầu) mờ dần về phía gốc vây ngực, và gốc tia vây lưng thứ ba đến bảy (thường là tia thứ năm hoặc sáu) nằm ngay rìa trước của dải sọc đen thứ tư.

Loài trước đây chỉ được ghi nhận ở phía nam quần đảo Ryukyu (Nhật Bản) và quần đảo Seribu (Indonesia). Tuy nhiên, qua kiểm tra một mẫu vật từ đảo Đài Loan, một ảnh chụp mẫu vật từ đảo Lord Howe (Úc) và các bức ảnh chụp dưới nước ở phía bắc quần đảo Ryukyu cho thấy sự xuất hiện của *A. caudobimaculatus* tại những vị trí này.

Dựa vào những bằng chứng về dữ liệu phân tử sinh học, *A. caudobimaculatus* được cho là có phạm vi phân bố rộng khắp khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, từ Đông Phi trải dài đến đảo Yakushima (phía bắc Ryukyu) và đảo Lord Howe (biển Tasman).

Mô tả
-----

Số gai ở vây lưng: 13; Số tia vây ở vây lưng: 11–13.

Tham khảo
---------

1. ↑  Scharpf, Christopher; Lazara, Kenneth J. (2021). "Series OVALENTARIA (Incertae sedis): Family POMACENTRIDAE". *The ETYFish Project Fish Name Etymology Database*. Truy cập ngày 10 tháng 11 năm 2021.[*liên kết hỏng*]
2. 1 2  Wibowo, Kunto; Toda, Minoru; Motomura, Hiroyuki (2017). "Validity of *Abudefduf caudobimaculatus* Okada and Ikeda 1939 and synonymies of *Abudefduf vaigiensis* (Quoy and Gaimard 1825) (Perciformes: Pomacentridae)". *Ichthyological Research*. **65** (1): 78–91. doi:10.1007/s10228-017-0594-3. ISSN 1616-3915.
3. 1 2  Kunto Wibowo; Shigeru Harazaki; Keita Koeda; Hiroyuki Motomura (2018). "Variations in caudal-fin base spots in *Abudefduf caudobimaculatus* (Perciformes: Pomacentridae) and notes on distribution range extensions". *Biogeography*. **20**: 1–5.Quản lý CS1: sử dụng tham số tác giả (liên kết)

|  |  |
| --- | --- |
| Thẻ nhận dạng đơn vị phân loại | 
* Wikidata: Q106408369
* GBIF: 2398643
* IRMNG: 10154758
* ITIS: 615033
* NCBI: 2066086
* WoRMS: 304104

 |
**Mandelo (quýt bưởi)** (hay *Mandalo*, còn được gọi là "bưởi cocktail")  là một loại quả có múi nhỏ hơn quả bưởi, có vỏ màu vàng hoặc xanh vàng và thịt màu vàng sáng hoặc màu vàng cam, nhưng ngọt hơn quả bưởi.

Nguồn gốc
---------

Mandelo được phát triển vào những năm 1950 tại Trạm thí nghiệm Citrus UC, nhưng sau đó được trồng tại các vườn cây công cộng. Nó là một tri-cụ thể thịt trắng cam quýt lai giữa lai một quả quýt 'Frua' ('Dancy' quýt × 'cam sành')  và bưởi ngọt Xiêm. Điều này làm cho nó trở thành con lai theo tỷ lệ 1/4 King tangor, 1/4 quýt Dancy và 1/2 Siamese Sweet Pommelo. Nó được đặt tên theo tổ tiên của nó, **mand-**arin và pomm-**elo**.

Phân phối
---------

Quả thường nằm trên cây lớn và mạnh mẽ, nhưng trong tình huống lạnh hơn, chúng nhỏ hơn. Chúng có thể phát triển ở vùng Caribbean và Tây Hoa Kỳ và México, trong các loại đất khác nhau.

Mô tả trái cây
--------------

Cây có năng suất cao, tạo quả theo cụm từ tháng 11 đến tháng 2. Chúng thay đổi từ kích thước của một quả cam đến kích thước của quả bưởi. Quả có một lớp vỏ mỏng, dễ lột, mịn và có màu vàng. Thịt của nó có hạt, màu vàng sáng  hoặc màu vàng cam, và rất ngon ngọt. Hương vị giống như các axit phụ.

Sử dụng
-------

Do sự dịu dàng và hàm lượng hạt cao, mandelo đã không đạt được thành công trong các trao đổi thương mại lớn, nhưng hương vị độc đáo của nó, ở đầu mùa và kéo dài, và thiên nhiên nguyên sinh đã dẫn đến sự phổ biến ngày càng tăng của nó trong các vườn cây ở sân sau ở miền nam California.

Bên cạnh việc tốt cho việc ăn tươi, 'Cocktail' có thể được sử dụng để làm mứt hoặc vỏ kẹo, siro, hoặc trong các loại cocktail và sinh tố.

Tham khảo
---------

1. 1 2 3 4 5 6 7  "Cocktail Grapefruit". Truy cập ngày 18 tháng 1 năm 2017.
2. 1 2 3  Durand, Faith (28 tháng 1 năm 2009). "Winter citrus Cocktail grape". Truy cập ngày 18 tháng 1 năm 2017.
3. 1 2 3 4 5 6 7 8  "Grapefruit Citrus × paradisi". citruspages.free.fr. Truy cập ngày 18 tháng 1 năm 2017.
4. ↑  "Frua mandarin". Bản gốc lưu trữ ngày 1 tháng 7 năm 2019. Truy cập ngày 18 tháng 1 năm 2017.
5. ↑  "Cocktail Grapefruit". Bản gốc lưu trữ ngày 20 tháng 5 năm 2019. Truy cập ngày 15 tháng 6 năm 2019.
6. ↑  *Indoor Citrus & Rare Fruit Society Newsletter* (Spring 1987)
**Túy Phượng** (1939 - 2001) là một nghệ sĩ Việt Nam.

Tiểu sử
-------

Túy Phượng sinh năm 1939 tại Bạc Liêu với tên khai sinh là **Nguyễn Thị Kim Phụng**, là ái nữ kịch sĩ Túy Hoa.

Năm 1945, do hoàn cảnh chiến tranh, mẹ con bà phải dắt díu nhau sang Kampuchea kiếm kế sinh nhai. Tại Phnôm Pênh, bà Túy Hoa bắt đầu đi hát tại vũ trường Rex trong ban nhạc Tony Murena. Trong một lần gánh Mộng Vân du diễn, ông bầu đã xin kí hợp đồng với nghệ sĩ Túy Hoa, mẹ con lại về hẳn Sài Gòn định cư. Thuở nhỏ, cô Túy Phượng học trường nhà trắng Tân Định rồi Chí Thanh học hiệu, Đông Tây học đường...

Năm 15 tuổi, dưới sự hướng dẫn của mẹ và cha dượng là Anh Lân (bầu gánh Dân Nam), Túy Phượng sớm khẳng định vị trí hàng đầu tại đoàn nhà. Trong một cuộc bầu chọn tài tử được yêu mến do báo Công Nhân của ông Trần Tấn Quốc tổ chức, Túy Phượng và Vân Hùng nhận số phiếu cao nhất.

Đến năm 1957, Túy Phượng lại đoạt "hoa hậu Đông Phương" do hãng Đông Phương điện ảnh tổ chức. Từ đây cô có biệt danh *Hoa hậu Lambretta*, vì cuộc thi này do hãng Lambretta tài trợ. Từ lúc này, cô lấn sang đóng điện ảnh.

Sự nghiệp Túy Phượng từ đầu thập niên 1960 thăng hoa rực rỡ nhờ mẹ đỡ đầu Bích Thuận và danh ca Mộc Lan huấn luyện. Tuy nhiên, so với nhiều giọng ca thời thượng khác, Túy Phượng được cho là không nổi bật, nhưng cô có khiếu trình diễn những màn vũ đạo bốc lửa. Đương thời, khi trào lưu kích động nhạc tràn vào Việt Nam, Túy Phượng được báo giới mệnh danh là "nữ hoàng Twist". Mặc dù vậy, sự nghiệp trình diễn vũ đạo này chóng lụi tàn, thế vào đó, Túy Phượng cùng Tùng Lâm, Tùng Giang lập *Tam ca Muôn Phương* và hoạt động trong gánh Dân Nam. Ban thường chọn lối ăn vận Nam Mỹ, trình diễn các ca khúc Latin sôi động: Tùng Lâm đánh guitar, Tùng Giang chơi congo, còn Túy Phượng lắc tamburan.

Sau sự kiện 30 tháng 04, gánh Dân Nam đổi tên thành Đoàn văn nghệ Tân Dân Nam. Túy Phượng trở thành gương mặt ưu tú tại các đoàn Tân Dân Nam, Ca múa nhạc Hậu Giang, Tiếng ca Minh Hải và thường lưu diễn toàn quốc.

Kể từ năm 1995, khi kịch sĩ Túy Hoa tạ thế, nghệ sĩ Túy Phượng bớt dần các hoạt động quần chúng và chuyển sang diễn băng từ. Bà mất tại Sài Gòn ngày 13 tháng 11 năm 2001 và được gia đình hỏa thiêu tại Bình Hưng Hòa.

Sự nghiệp
---------

### Sân khấu

* Trà hoa nữ
* Người mẹ tội lỗi
* Đứa con chị bếp
* Ảo ảnh
* Yêu trong bóng tối
* Nhạc lòng năm cũ
* Áo người trinh nữ

### Điện ảnh

* Tình quê ý nhạc (1958, Mỹ Vân điện ảnh): Vai Cúc
* Thạch Sanh - Lý Thông (Văn Thế điện ảnh): Công chúa
* Bích Câu kỳ ngộ (Alpha Films): Thị Lụa
* Ánh sáng đô thành (phim Philippines)

### Băng từ

* Đắc Kỷ ho gà
* Hai Nhái khoái vợ bé
* Con Tấm - Con Cám

Xem thêm
--------

* Túy Hoa
* Anh Lân

Tham khảo
---------

1. ↑  "Từ 'hoa hậu Đông Phương' đến 'nữ hoàng Twist'". Bản gốc lưu trữ ngày 11 tháng 8 năm 2019. Truy cập ngày 11 tháng 8 năm 2019.

Liên kết ngoài
--------------

* Kịch sĩ Túy Phượng
* Tưởng nhớ nữ ca sĩ Túy Phượng
* Giới thiệu tiểu thuyết *Nữ hoàng nhạc Twist*
**Crespéou** (tiếng Pháp: [kʁɛs.pe.u]) là một món bánh mặn có nguồn gốc xuất xứ từ vùng Provence. Chúng được làm từ trứng ốp lết, kết hợp với các loại thảo mộc và rau xếp thành từng lớp. Món ăn này có thể ăn nguội, đôi khi ăn kèm với cà chua. Về phần công thức, dường như nó có nguồn gốc từ Avignon và Haut-Vaucluse (Piolenc và Orange), đã trở nên phổ biến khắp quận Venaissin, vùng Provence và vùng nông thôn xung quanh Nice.

Xuất xứ
-------

Tên gọi của món ăn bắt nguồn từ *crespèu*, một dạng của từ tiếng Pháp *crêpe* trong tiếng Occitan. Tương tự như fougasse, *crespèu* ở Occitania có nhiều biến thể. Món ăn này còn được gọi là *trouchia* hay *omelette à la moissonneuse*. Cái tên thứ hai gợi ý rằng nó có nguồn gốc là một món ăn được chế biến theo truyền thống cho công việc đồng áng và đặc biệt cho mùa thu hoạch.

Hương vị và màu sắc
-------------------

Một đầu bếp cắt bánh crespéou trong một nhà hàng ở Avignon
Món ăn thường được nướng và úp mặt. Nó bao gồm tối thiểu ba hoặc bốn lớp trứng tráng có màu sắc khác nhau, thường được cho bởi cà chua đỏ, cà rốt màu cam, rau bina xanh hoặc củ cải và ô liu đen. Ớt, với sự đa dạng về màu sắc của chúng cũng cho phép tạo ra bánh crespéou nhiều màu. Một số chế phẩm sử dụng xúc xích hoặc cá thái lát để có lớp màu be. Ở Nice, luôn có món trứng tráng làm từ sườn củ cải. Có thể dùng các loại rau khác như bí xanh, cà tím, hành tây hoặc húng quế.

Việc kết hợp món ăn với rượu
----------------------------

Theo truyền thống, bánh crespéou không nhất thiết phải đi kèm với rượu. Tuy nhiên, với hương vị cực kỳ dễ nhận biết của món ăn, nó có thể kết hợp với rượu vang hồng được chứng nhận có nguồn gốc (AOC) từ Côtes du Roussillon hoặc Coteaux d'Aix-en-Provence.

Hình ảnh
--------

* Các biến thể của món bánh crespéou
* 
* 
* 
*

Xem thêm
--------

* iconCổng thông tin Thực phẩm
* flagCổng thông tin Pháp

* Frittata

Tham khảo
---------

1. ↑  "Crespéou provençal" (PDF). *Barton & Guestier*.
2. ↑  "Yotam Ottolenghi's crespéou recipe". *The Guardian*.
3. ↑  "Crespéou (Provençal omelette cake)". *www.linsfood.com*.
4. 1 2 3  Jacques Marseille (sous la direction de), *Dictionnaire de la Provence et de la Côte d'Azur*, Éd. Larousse, Paris, 2002. ISBN 2035751055, p. 246.
5. ↑
6. ↑  "Traditionnal recipe of the The Crespeou". www.avignon-et-provence.com.

Liên kết ngoài
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về ***Crespéou***. |

* "Crespéou, an edible ticket to Provence - LA Times". *latimes.com*. Truy cập ngày 18 tháng 10 năm 2015.
* Millo, F.; Todorovska, V. (2014). *Provence Food and Wine: The Art of Living*. Surrey Books. tr. 70. ISBN 9781572847354. Truy cập ngày 18 tháng 10 năm 2015.
* Davis, H. (2014). *French Comfort Food*. Gibbs Smith. ISBN 9781423636991. Truy cập ngày 18 tháng 10 năm 2015.
* Dahl, S. (2012). *Very Fond of Food: A Year in Recipes*. Ten Speed Press. tr. 142. ISBN 9781607741787. Truy cập ngày 18 tháng 10 năm 2015.
* Auzias, D.; Labourdette, J.P. (2014). *Provence 2014 Petit Futé (avec cartes, photos + avis des lecteurs)*. Petit Futé. tr. 42. ISBN 9782746981201. Truy cập ngày 18 tháng 10 năm 2015.
**SS.11** là một tên lửa chống tăng dẫn hướng bằng dây. Loại tên lửa này được thiết kế phục vụ trong trang bị của Hoa Kỳ là **AGM-22**. Đây là loại tên lửa đã được sử dụng trong Lục quân Pháp từ năm 1956. Việc sản xuất tên lửa đã ngừng từ năm 1980 sau khi 180.000 tên lửa đã được sản xuất. (Hình tên lửa SS.11 [*liên kết hỏng*])

Sự phát triển
-------------

Việc phát triển từ loại SS.10 (Nord-5203) bắt đầu từ năm 1953. SS.11 nhằm mục đích tạo ra loại hạng nặng của SS.10 để bắn từ các xe cơ giới, các tàu và trực thăng. Tên lửa đã đưa vào trong trang bị của quân đội Pháp với thiết kế **SS.11**.

Kiểu B của tên lửa SS.11 được thiết kế sau đó đã thay thế một vài cấu trúc điện tử ban đầu.

Lịch sử
-------

Sau sự hủy bỏ của **SSM-A-23** năm 1958, Hoa Kỳ đã bắt đầu đánh giá, xác định loại tên lửa **SS.11** và đưa chúng vào trang bị từ năm 1961. Tên lửa được trang bị và phóng từ trực thăng UH-1B Huey.

Tên lửa SS.11 lần đầu tiên được sử dụng cho chiến đấu là vào năm 1966 trong Chiến tranh Việt Nam. Tên lửa này đã được ngừng sử dụng dần dần từ năm 1976 do có sự thay thế của loại tên lửa BGM-71 TOW.

Do việc điều khiển dẫn hướng bằnd tay nên người điều khiển tên lửa này phải được đào tạo, huấn luyện rất kỹ.

Mô tả
-----

Có nhiều dạng đầu đạn được sử dụng cho tên lửa.

* **140AC** loại nổ lõm
* **140AP02** loại nổ phá-sát thương
* **140AP59** loại chống người
* **140CCN** chống tàu

Đặc điểm kỹ thuật
-----------------

* **Chiều dài**: 1190 mm
* **Sải cánh**: 500 mm
* **Đường kính**: 165 mm
* **Khối lượng**: 30 kg
* **Tốc độ**: 190 m/s
* **Tầm hoạt động**: 500 m đến 3 km
* **Dẫn hướng**: Bằng dây điều khiển bằng tay
* **Đầu đạn**: nặng 6,8 kg loại 140AC chống thiết giáp

Các kiểu
--------

* **SS.11** / **AGM-22**
	+ **SS.11A1** **XAGM-22A**
	+ **SS.11B1** **XAGM-22B**
	+ **SS.11B1** (Huấn luyện) **XATM-22B**

Hoạt động
---------

Hoạt động chủ yếu

* Pháp
* Đức
* Ấn Độ
* Iran
* Iraq
* Israel
* Liban
* Libya
* Peru
* Ả Rập Xê Út
* Thụy Điển
* Vương quốc Anh
* Hoa Kỳ

Tham khảo
---------

* 
* Lưu trữ 2005-12-15 tại Wayback Machine **(tiếng Nga)**
*

Xem thêm
--------

* Tên lửa
* Danh sách tên lửa

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về ***SS.11***. |
Thủy cung COEX
**Thủy cung COEX** (Tiếng Anh: COEX Aqurium, Tiếng Hàn: 코엑스 아쿠아리움) là thủy cung công viên chủ đề biển nằm ở COEX, 513 Yeongdong-daero, Gangnam-gu, Seoul, Hàn Quốc. Nó được điều hành và quản lý bởi Seoul Ocean Aquarium Co. Ltd. Đây là thủy cung lớn nhất ở Hàn Quốc và là nơi sinh sống của 110 con cá mập thuộc 17 loài. Ngoài cá mập, còn có cá nước mặn và nước ngọt, và các loài động vật có vú sống ở biển như lợn biển quý hiếm và có nguy cơ tuyệt chủng, hải cẩu đốm và chim cánh cụt Humboldt. Hiện tại, các cuộc triển lãm đang được tổ chức tập trung vào các khu vực theo chủ đề khác nhau như Rainbow Lounge, Urituri Fish, Korean Garden, Amazonia World, Mangrove và Beach. Giờ xem là từ 10:00 sáng đến 7:00 tối và được phép vào cửa cho đến 6:00 chiều.

Quy mô
------

Thủy cung COEX có tổng diện tích 15970m². Có 183 bể triển lãm và 90 bể sinh sản trong thủy cung. Ngoài ra còn có một thủy cung lớn với khối lượng 3500 tấn. Các tiện nghi bổ sung bao gồm cửa hàng quà tặng và quán cà phê.

Thay đổi
--------

* Tháng 4 năm 1999 Thành lập Công ty COEX Aquarium

* Tháng 9 năm 1999 Bắt đầu xây dựng thủy cung COEX
* Công trình hoàn thành vào tháng 4 năm 2000

* Khai trương ngày 3 tháng 5 năm 2000
* 2001 Hoàn thành phòng triển lãm sinh học nước ngọt
* 2005 Bắt đầu ‘Kids Aquarium’, một bể cá trải nghiệm dành cho trẻ em
* 2006 Bắt đầu triển lãm hội trường sinh thái thân thiện với môi trường 'trang web của chúng tôi, cá của chúng tôi'
* 2008 Bắt đầu 'Sân chơi trí tưởng tượng của chim cánh cụt'
* Bắt đầu triển lãm lợn biển và cá mòi 2009
* Mở cửa trở lại vào năm 2010 sau khi cải tạo phòng triển lãm

Tham khảo
---------

1. ↑  "코엑스 아쿠아리움".
2. ↑  "강남구향토문화전자대전\_코엑스 아쿠아리움".

Xem thêm
--------

* Starfield COEX Mall
**Ngựa Kentucky** hay **ngựa cưỡi miền núi Kentucky** là một giống ngựa có nguồn gốc từ tiểu bang Kentucky của Hoa Kỳ. Giống ngựa này được phát triển từ một trang trại xung quanh miền đông Kentucky. Ngựa Kentucky có tính di truyền liên quan đến giống ngựa Tennessee và các giống ngựa khác. Giống ngựa này có đặc điểm là có cái mặt bè, đoạn giữa cổ dài và có độ cong, ngực sâu và vai dốc. Đây là giống ngựa được biết đến là những biết tự kiếm ăn và dễ nuôi nhốt cũng như dễ dàng trông giữ. Theo truyền thống thì hai hiệp hội KMSHA và SMHA định kỳ tổ chức một chương trình thi đấu chung mỗi năm tại Công viên ngựa Kentucky.

Đăng ký giống
-------------

Năm 1989, Hiệp hội ngựa Kentucky (KMSHA) được thành lập và vào năm 2002, Hiệp hội ngựa đốm miền núi (SMHA) được đăng ký Ngựa miền núi Kentucky với các tiêu chuẩn cụ thể. Các tiêu chuẩn về cấu tạo giống nhau đối với hai nhóm ngựa, với sự khác biệt chính là các yêu cầu về màu lông ngựa. Cuốn sổ phả hệ hướng dẫn đăng ký giống KMSHA hiện đã chốt sổ đối với những cá thể ngựa từ các bậc cha mẹ chưa đăng ký. Tính đến năm 2011, KMSHA có hơn 3.200 thành viên và đã đăng ký hơn 24.000 cá thể ngựa. Phần lớn những con ngựa phân bố ở Kentucky, nhưng giống ngựa này cũng được nhìn thấy ở khắp Hoa Kỳ, cũng như ở Canada và một số lượng nhỏ ở châu Âu

Để được đăng ký với tư cách là giống Ngựa Kentucky thì những con ngựa ứng viên phải thể hiện "tính khí nhẹ nhàng và sẵn sàng" trước những người kiểm tra. Ngựa nái và ngựa đực giống bố mẹ không có trong nội dung của KMSHA có thể không được đăng ký trong sổ cái, trừ khi cha mẹ đăng ký với Hiệp hội ngựa núi Rocky, Hiệp hội ngựa miền núi hoặc Hiệp hội ngựa hoang Kentucky. Các kết quả từ các giống bố mẹ chưa đăng ký có thể được đăng ký nếu chúng đáp ứng các tiêu chuẩn giống khác nhưng không được đăng ký kép. Ngựa nái từ giống bố mẹ chưa đăng ký có thể được đăng ký là một phần nằm trong "*Phụ lục*". Hơn ba mươi giống ngựa "*ra dáng*" có thể thực hiện dáng đi bốn nhịp và một số cũng có thể chạy nước kiệu

Chú thích
---------

1. ↑  Dutson, Judith (2005). *Storey's Illustrated Guide to 96 Horse Breeds of North America*. North Adams, MA: Storey Publishing. tr. 143–144. ISBN 1580176135.
2. ↑  "Kentucky Mountain Saddle Horse". International Museum of the Horse. Bản gốc lưu trữ ngày 29 tháng 6 năm 2013. Truy cập ngày 27 tháng 1 năm 2013.
3. ↑  Rullman, Cindy (19 tháng 8 năm 2011). "The Kentucky Mountain Saddle Horse and the Spotted Mountain Horse Associations move to the Kentucky Horse Park". Kentucky Horse Park. Truy cập ngày 27 tháng 1 năm 2013.
4. 1 2  "Breed Standards and Registration Requirements". Kentucky Mountain Saddle Horse Association. Truy cập ngày 27 tháng 1 năm 2013.
5. ↑  Strickland, Charlene (1 tháng 6 năm 1998). "They've Got the Beat: Gaited Horses". *The Horse*. Truy cập ngày 26 tháng 1 năm 2013.

Liên kết ngoài
--------------

* Kentucky Mountain Saddle Horse Association
Thủy quân lục chiến Hoa Kỳ với ba môn phối hợp năm 2005. 
**Mức độ** **hoạt động thể chất** (PAL) là một cách để thể hiện hoạt động thể chất hàng ngày của một người dưới dạng số và được sử dụng để ước tính tổng chi tiêu năng lượng của một người. Kết hợp với tốc độ trao đổi chất cơ bản, nó có thể được sử dụng để tính toán năng lượng thực phẩm mà một người cần tiêu thụ để duy trì một lối sống cụ thể.

Định nghĩa
----------

Mức độ hoạt động thể chất được xác định cho một người trưởng thành không mang thai, không cho con bú vì tổng chi tiêu năng lượng của người đó (TEE) trong khoảng thời gian 24 giờ, chia cho tỷ lệ trao đổi chất cơ bản (BMR) của họ:

{\displaystyle {\text{PAL}}={\frac {TEE\_{24h}}{\text{BMR}}}}
Mức độ hoạt động thể chất cũng có thể được ước tính dựa trên danh sách các hoạt động (thể chất) mà một người thực hiện hàng ngày. Mỗi hoạt động được kết nối với một con số, **tỷ lệ hoạt động thể chất**. Mức độ hoạt động thể chất sau đó là trung bình theo thời gian của các tỷ lệ hoạt động thể chất.

Ví dụ
-----

Bảng sau đây cho thấy các số chỉ định cho **cấp độ hoạt động vật lý** đối với một số lối sống:

| Lối sống | Thí dụ | PAL |
| --- | --- | --- |
| Vô cùng không hoạt động | Bệnh nhân bại não | <1,40 |
| Ít vận động | Nhân viên văn phòng ít hoặc không tập thể dục | 1,40-1,69 |
| Hoạt động vừa phải | Công nhân xây dựng hoặc người chạy một giờ mỗi ngày | 1,70-1,99 |
| Hoạt động mạnh mẽ | Công nhân nông nghiệp (không cơ giới) hoặc người bơi hai giờ mỗi ngày | 2,00-2,40 |
| Cực kỳ năng động | Vận động viên đua xe đạp | > 2,40 |

Tham khảo
---------

1. ↑  "Total energy expenditure (TEE) and physical activity levels (PAL) in adults: doubly-labelled water data". *Energy and Protein requirements, Proceedings of an IDECG workshop*. United Nations University. ngày 4 tháng 11 năm 1994. Bản gốc lưu trữ ngày 9 tháng 2 năm 2001. Truy cập ngày 15 tháng 10 năm 2009.
2. ↑  "Human energy requirements: Principles and Definitions". *Report of a Joint FAO/WHO/UNU Expert Consultation*. Food and Agriculture Organization of the United Nations. 2004. Truy cập ngày 15 tháng 10 năm 2009.
3. ↑  "Human energy requirements: Energy Requirement of Adults". *Report of a Joint FAO/WHO/UNU Expert Consultation*. Food and Agriculture Organization of the United Nations. 2004.
**Neil G. Giuliano** (sinh ngày 26 tháng 10 năm 1956) là một chính khách người Mỹ, từng là thị trưởng của Tempe, Arizona trong bốn nhiệm kỳ, từ 1994 đến 2004 (Ba nhiệm kỳ hai năm và một nhiệm kỳ bốn năm). Sau khi phục vụ tại văn phòng dân cử, ông giữ chức chủ tịch của Gay & Lesbian Alliance Against Defamation (GLAAD) từ năm 2005 đến 2009, và làm Chủ tịch/Giám đốc điều hành của Quỹ AIDS San Francisco từ tháng 12 năm 2010 đến tháng 12 năm 2015. Giuliano là thị trưởng đồng tính công khai được bầu trực tiếp đầu tiên ở Hoa Kỳ và Tempe là thành phố lớn nhất nước Mỹ với một thị trưởng đồng tính công khai trong gần sáu năm, 1996-2001.

Kể từ tháng 1 năm 2016, ông đã giữ chức Chủ tịch/Giám đốc điều hành của Greater Phoenix Leadership, tổ chức ra mắt của tài năng lãnh đạo kinh doanh CEO tại khu vực Phoenix đô thị. www.gplinc.org [*cần dẫn nguồn*]

Giáo dục và công việc tại ASU
-----------------------------

Giuliano tốt nghiệp cử nhân BA tại Trường Truyền thông Hugh Downs tại Đại học Arizona State năm 1979 và nhận bằng thạc sĩ Quản trị Giáo dục Đại học năm 1983. Khi còn là sinh viên, ông từng là chủ tịch hội sinh viên (1982–83) cũng như Chủ tịch Circle K International năm 1977–78. Ông làm việc chuyên nghiệp tại ASU từ năm 1981 đến năm 2005 trong nhiều công việc của sinh viên và vai trò quan hệ đại học. Ông cũng đã dạy một khóa học 3 tín chỉ về Phát triển Lãnh đạo Cá nhân trong hầu hết các nhiệm kỳ của mình tại trường đại học.

Tham khảo
---------

1. ↑  McCroy, Winnie. "Gay Former Mayor Neil Giuliano Considers a Run for Az. Governor". *edgeboston.com*. Bản gốc lưu trữ ngày 30 tháng 10 năm 2015. Truy cập ngày 8 tháng 2 năm 2013.
2. 1 2  "Neil Giuliano". *linkedin.com*. Truy cập ngày 8 tháng 2 năm 2013.
3. ↑  Our Leadership - San Francisco AIDS Foundation
4. ↑  Cordova, Randy. "Former Tempe Mayor Neil Giuliano memoir tells trials of being openly gay politician". *azcentral.com*. Truy cập ngày 8 tháng 2 năm 2013.
***Astropecten articulatus*** là tên của một loài sao biển sống ở ở phía tây Đại Tây Dương thuộc họ Astropectinidae.

Mô tả
-----

Đa phần các cá thể của loài này thì có 5 cánh. Toàn thân của loài sao biển này có màu tím và vùng rìa của nó thì có màu cam. Vùng này cũng có những cái gai màu trắng và cuối cánh thì có nhiều chân ống. Chân ống có hình trụ, đầu thì có hình nón. Mỗi chân thì có một lớp biểu bì mỏng.

Về mặt hình thái, loài sao biển này giống với *Astropecten aranciaca*. Trong quá khứ, người ta cho rằng hai loài này khác nhau ở những hạt nhỏ tại vùng giữa. *A. aranciaca* thì có hạt hình giống như kim còn *A. articulatus* lại có hình cầu. Tuy nhiên gần đây, một nghiên cứu cho thấy các hạt nhỏ đó không phải là hình cầu tự nhiên, mà là do các nếp gấp khiến cho nó có hình cầu.

Người ta thấy rằng loài này thường sống ở phía đông của châu Mỹ, đặc biệt là biển Caribbean.

Thức ăn
-------

Thức ăn chủ yếu của chúng là các loài động vật thân mềm, các loài sao biển nhỏ hơn và thậm chí là đồng loại của nó, đôi khi nó còn ăn thực vật.

Người ta phân tích dạ dày của 124 cá thể của loài này và nhận thấy rằng: Trung bình, mỗi cá thể có đến 12 sinh vật bên trong dạ dày của nó và số sinh vật lớn nhất là 54. Không chỉ vậy, trong 124 cá thể này, người ta lại thấy rằng có tổng cộng 91 loài là thức ăn của loài sao biển này. Trong đó, 3 loài bị chúng ăn nhiều nhất đó là *A. candei, N. pusila* và *O. mutica* (vốn là các loài thuộc lớp Chân bụng). Nghiên cứu này cũng cho ta biết rằng chúng còn ăn cả vỏ của các loài động vật thân mềm mà không quan tâm nó rỗng hay không.

Một nghiên cứu khác cho kết quả rằng loài sẽ ưu tiên chọn thức ăn có chất lượng tốt nhất. Nghiên cứu đó cũng cho thấy rằng nó thường chọn con mồi nhỏ vì không tốn nhiều thời gian để xử lý.

Thời gian mà chúng kiếm ăn là lúc bình minh và chạng vạng.

Tham khảo
---------

1. 1 2  C. Mah & H. Hansson (2011). C. L. Mah (biên tập). "*Astropecten articulatus* (Say, 1825)". *World Asteroidea database*. Cơ sở dữ liệu sinh vật biển.
2. 1 2  McCurley, R. (tháng 4 năm 1995). "The Functional Morphology of Starfish Tube Feet: The Role of a Crossed-Fiber Helical Array in Movement". *Biological Bulletin*. **188**: 197–209. doi:10.2307/1542085.
3. ↑  Say, Thomas (1825). *Asterias*. Academy of Natural Sciences of Philadelphia. tr. 141.
4. 1 2  Wells, Harry (tháng 4 năm 1961). "Food of the Sea-Star Astropecten Articulatus". *Biological Bulletin*. **120**: 265–271. doi:10.2307/1539382.
5. ↑  Beddingfield, S (tháng 4 năm 1993). "Feeding Behavior of the Sea Star Astropecten Articulatus (Echinodermata: Asteroidea): An Evaluation of Energy-Efficient Foraging in a Soft-Bottom Predator". *Marine Biology*. **188**: 669–671.

Liên kết ngoài
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về ***Astropecten articulatus***. |

* Hình ảnh của Astropecten articulatus trên Sealife Collection.

|  |  |
| --- | --- |
| Thẻ nhận dạng đơn vị phân loại | 
* Wikidata: Q1846647
* ADW: Astropecten\_articulatus
* BOLD: 103418
* GBIF: 5186542
* iNaturalist: 129680
* IRMNG: 11212609
* ITIS: 156905
* NCBI: 105860
* WoRMS: 158491

 |
**Rác thải** là những vật chất mà người dùng không còn muốn sử dụng và thải ra. Chúng đa dạng về chủng loại, số lượng và có mặt ở hầu khắp các quốc gia trên toàn thế giới.

Các quốc gia phát triển
-----------------------

Các nước phát triển thải ra nhiều rác thải theo đầu người hơn vì họ có mức tiêu thụ cao hơn, dẫn đến tỷ lệ nhựa, kim loại và giấy trong chất thải rắn đô thị và chi phí lao động cũng cao hơn. Khi các nước tiếp tục phát triển thì lượng tro và chất thải rắn sinh học sẽ giảm xuống. Lượng rác thải theo đầu người ở các nước OECD đã tăng 14% kể từ năm 1990 và tăng 35% kể từ năm 1980. Phát sinh rác thải thường tăng chậm hơn một chút so với sự gia tăng GDP ở các nước này. Các nước phát triển tiêu thụ hơn 60% nguyên liệu thô trong công nghiệp thế giới nhưng chỉ chiếm 22% dân số thế giới. Người Mỹ thải ra nhiều rác hơn bất kỳ người dân quốc gia nào trên thế giới với 2,0 kilôgam (4,4 lb) chất thải rắn đô thị (MSW) mỗi người mỗi ngày, 50% trong số đó là rác thải sinh hoạt.

Các nước đang phát triển
------------------------

Các quốc gia đang phát triển tạo ra lượng rác thải trên đầu người thấp hơn, với tỷ lệ lớn vật chất hữu cơ trong chất thải rắn đô thị. Nếu tính theo trọng lượng, cặn bã hữu cơ (có thể phân hủy sinh học) chiếm ít nhất 50% chất thải ở các nước đang phát triển. Chi phí lao động tương đối thấp nhưng quản lý chất thải nhìn chung chiếm tỷ trọng cao hơn trong chi tiêu của đô thị. Khi quá trình đô thị hóa tiếp tục diễn ra, chất thải rắn đô thị tăng nhanh hơn dân số đô thị do lượng tiêu thụ ngày càng tăng và tuổi thọ sản phẩm bị rút ngắn.

Các vấn đề xuyên biên giới với chất thải
----------------------------------------

Rác thải được vận chuyển giữa các quốc gia để xử lý, đổ bỏ và điều này có thể tạo ra vấn đề với các quốc gia mục tiêu.

Rác thải điện tử thường được chuyển đến các nước đang phát triển để tái chế, tái sử dụng hoặc đổ bỏ. Công ước Basel là một Hiệp định đa phương về môi trường nhằm ngăn chặn việc xử lý chất thải kém ở các quốc gia có luật bảo vệ môi trường yếu hơn. Tuy nhiên, công ước này đã không ngăn chặn được sự hình thành của các làng rác thải điện tử.

Chất thải ở các quốc gia
------------------------

* Rác thải ở New Zealand
* Rác thải ở Vương quốc Anh
* Rác thải ở Hoa Kỳ
* Quản lý chất thải ở Ấn Độ

Xem thêm
--------

* iconCổng thông tin Môi trường

* Xả rác
* Đổ thải trộm
* Đổ ra môi trường
* Ô nhiễm biển
* Mảnh vụn biển
* Quản lý chất thải

Giới thiệu
----------

1. 1 2  United Nations Environment Programme, 2005. Solid Waste Management. Chapter III: Waste Quantities and Characteristics. Trang 31-38.
2. ↑  Dias L. et al. *Solid Waste Management, Volume 2.* UNEP/Earthprint, 2006.
3. ↑  OECD Environment Program. Improving Recycling Markets. Paris, 2006.
4. 1 2  Baker, Elaine *et al.*, 2004. Vital Waste Graphics. United Nations Environment Program and Grid-Arendal.
5. ↑  March 2008, Cashing in on Climate Change, IBISWorld
6. ↑  EPA. National Overview: Facts and Figures on Materials, Wastes and Recycling.

Liên kết ngoài
--------------

* Phát sinh chất thải đô thị theo quốc gia
**Bá tước xứ Sandwich** (tiếng Anh: *Earl of Sandwich*) là một tước hiệu thuộc Đẳng cấp quý tộc Anh, được Gia tộc Montagu nắm giữ từ năm 1660 cho đến nay. Tước hiệu này được liên kết trên danh nghĩa với địa danh Sandwich, Kent. 

Bá tước đầu tiên của xứ Sandwich là Đô đốc Edward Montagu, một chỉ huy hải quân hoàng gia lỗi lạc. Ông được phong làm **Nam tước Montagu xứ St Neots**, của St Neots ở Hạt Huntingdon, và **Tử tước xứ Hinchingbrooke**, đều thuộc Đẳng cấp quý tộc Anh. Tước vị Tử tước được sử dụng làm tước hiệu lịch sự của người thừa kế rõ ràng vị trí Bá tước tương lai. Bá tước thứ nhất xứ Sandwich là con trai của Sidney Montagu, em trai út của Henry Montagu, Bá tước thứ nhất xứ Manchester (từ đó có Công tước xứ Manchester), và Edward Montagu, Nam tước Montagu thứ nhất xứ Boughton.

Nhân vật nổi tiếng nhất trong số các Bá tước xứ Sandwich có lẽ là John Montagu, Bá tước thứ 4 xứ Sandwich, ông ấy từng giữ chức Đệ nhất Đại thần Hải quân, là người tài trợ cho cuộc thám hiểm của James Cook, vì thế Quần đảo Sandwich (tiểu bang Hawaii ngày nay) và Quần đảo Nam Sandwich thuộc Lãnh thổ Hải ngoại Nam Georgia và Nam Sandwich đều được đặt theo tước vị của John Montagu để vinh danh ông. Bánh Sandwich, một trong những món ăn nhanh phổ biến và được ưa thích nhất thế giới cũng được đặt theo tước vị của ông.

Chú thích
---------

1. ↑  De la Motte, Philip (1804). *The Principal, Historical, and Allusive Arms, Borne by Families of the United Kingdom of Great Britain and Ireland, with Their Respective Authorities* (bằng tiếng Anh). J. Nichols and Son, and sold by F. and C. Rivington. tr. 152. Truy cập ngày 13 tháng 11 năm 2016.

Tham khảo
---------

* Kidd, Charles; Williamson, David (1990). *Debrett's Peerage and Baronetage*. London and New York: St Martin's Press.
* Mosley, Charles (2003). *Burke's Peerage and Baronetage* (ấn bản 107). ISBN 0-9711966-2-1.
* Bản mẫu:Usurped

Liên kết ngoài
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về ***Bá tước xứ Sandwich***. |
**Fundadores de São Paulo** (tạm dịch: **Những vị đấng sáng lập São Paulo**) là một tượng đài nằm ở khu phố Vila Mariana của São Paulo, Brazil. Tác phẩm được tạc bởi nhà điêu khắc người Brazil Luis Morrone (pt) nhằm vinh danh những vị thuỷ tổ có công sáng lập thành phố. Tượng đài được khánh thành vào ngày 25 tháng 1 năm 1963 sau 10 năm xây dựng.

Mô tả
-----

Tượng đài được điêu khắc bởi Luis Morrone, có vị trí nằm trên phố Nábia Abdala Chohfi, ở góc Đại lộ Sargento Mario Kozel Filho, gần R. Manoel da Nóbrega, trong khu phố Vila Mariana của São Paulo, Brazil. Tác phẩm điêu khắc này nằm giữa Nhà thi đấu Ibirapuera và Đài tưởng niệm Bandeiras. Tượng đài nằm ở phía trước Palácio 9 de Julho (pt), nhưng ban đầu được đặt gần Praça da Sé cho đến những năm 1970.

Có chín nhân vật tượng đồng được điêu khắc trong tác phẩm, trong đó có 3 nhân vật mang vai trò tôn giáo (Manuel da Nóbrega, José de Anchieta và Manuel de Paiva (pt)), 2 nhà thám hiểm người Bồ Đào Nha (Martim Afonso de Souza và João Ramalho) và 3 người bản xứ (Bartira, Tibiriçá và cậu bé Curumim). Nhân vật thứ chín là một em bé nằm trong lòng Bartira không được xác định rõ danh tính. Một cây thánh giá được đặt ở trung tâm nhằm đề cập đến tôn giáo chủ yếu của thành phố là Công giáo. Hai tấm bảng trên bệ đá hoa cương đại diện cho quần chúng nhân dân đầu tiên ở São Paulo và sự thành lập của São Vicente.

Phần chính của tượng đài được làm bằng đồng và đá hoa cương có kích thước 4,2 m × 1,7 m × 3,7 m (13,8 ft × 5,6 ft × 12,1 ft), nằm trên một bệ đá cũng làm từ đá hoa cương có kích thước 1,05 m × 5,3 m × 7,4 m (3,4 ft × 17,4 ft × 24,3 ft). Cây thánh giá ở vị trí trung tâm có chiều cao 2 mét (6,6 ft).

Lịch sử
-------

Tấm bảng còn sót lại thể hiện sự thành lập của São Vincente
Việc xây dựng tượng đài bắt đầu bằng việc đặt viên đá nền vào ngày 18 tháng 10 năm 1952 và được hoàn thành vào năm 1962. Tác phẩm được khánh thành vào ngày 25 tháng 1 năm 1963 vào ngày kỷ niệm thành lập thành phố.

Tấm bảng tượng trưng cho quần chúng nhân dân đầu tiên đã bị lấy trộm vào năm 2004. Và vì không có bức ảnh nào chụp lại tấm bảng này, nó đã được thay thế bằng một tấm bảng tạm thời ghi lại vụ trộm. Ít nhất kể từ năm 2016 dường như không còn cây thánh giá nào ngoại trừ cây thánh giá đang đặt ở vị trí giữa.

Tham khảo
---------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  "Monumentos de São Paulo". Bản gốc lưu trữ ngày 15 tháng 3 năm 2018. Truy cập ngày 16 tháng 9 năm 2021.
2. 1 2 3 4 5 6  "Monumento aos Fundadores de São Paulo: nômade, oculto e confundido – Blog da Tê". Bản gốc lưu trữ ngày 27 tháng 9 năm 2018. Truy cập ngày 16 tháng 9 năm 2021.
3. 1 2 3  "O Presidente da República Portuguesa homenageará os fundadores da cidade de São Paulo | Consulado Geral de Portugal em São Paulo" (bằng tiếng Bồ Đào Nha). Truy cập ngày 16 tháng 9 năm 2021.
4. ↑  Plaque on the monument. Shown in File:At\_São\_Paulo\_2018\_046.jpg (photographed 2018).
**Đinh Thìn** (1939 – 2000), tên khai sinh là **Đinh Văn** **Thìn** là một nghệ sĩ âm nhạc cổ truyền người Việt Nam. Ông được biết đến nhiều với nghệ thuật trình diễn sáo trúc, từng giới thiệu nghệ thuật sáo trúc Việt Nam biểu diễn ở 30 nước trên thế giới.

Thân thế sự nghiệp
------------------

Ông sinh năm 1939, quê ở xã Thanh Hưng, huyện Thanh Chương, tỉnh Nghệ An. Ông ngoại của ông từng là đội trưởng đội bát âm của làng. Chịu ảnh hưởng này, từ năm 10 tuổi, ông đã biết thổi sáo.

Năm 1954, ông được tuyển vào Đoàn nghệ thuật Liên khu IV do nhạc sĩ Nguyễn Văn Thương làm trưởng đoàn và được nhạc sĩ Nguyễn Văn Thương phát hiện tài năng dù ngoại hình của ông có phần thất lợi với nước da đen, đầu tóc dính đầy bùn với cái sẹo to, mặt lấm tấm mụn, với quan điểm: *"Ta chọn kỹ năng chứ không chọn hình thức"*.

Khi tham gia đoàn chèo Trung ương, ông may mắn được cụ Ngô Văn Ly truyền nghề. Ông biểu diễn được rất nhiều loai nhạc cụ như sáo trúc, đàn bầu, đàn nguyệt. Đặc biệt, nghệ thuật trình diễn sáo trúc của ông được xem như vẽ nên bao bức tranh quê hương Việt Nam đậm nét khắc sâu trong lòng hàng triệu công chúng âm nhạc ở Việt Nam và trên toàn thế giới. Ông tham gia biểu diễn ở 30 nước trên thế giới; với sự trình diễn điêu luyện, tinh tế và đầy sức thuyết phục, đã góp phần không nhỏ vào việc nâng cao vị trí của sáo trúc Việt Nam.

Năm 1981, ông đạt Huy chương Vàng Hội diễn ca múa nhạc toàn quốc với phần biểu diễn *Nhớ về nam* (Lý hoài nam).

Nhiều sáng tác của ông cho đến nay vẫn được Đài tiếng nói Việt Nam phát lại, có một số bài được đặt làm nhạc hiệu chương trình như bài Trăng sáng quê tôi.

Các giải thưởng: Giải Nhì sáng tác Hội Nhạc sĩ Việt Nam năm 1980, Giải độc tấu sáo UNESCO năm 1980 và 1985, Huy chương Kháng chiến chống Mỹ cứu nước, Huy chương Chiến sĩ Văn hóa, Huân chương Hoàng hậu Campuchia.

Do những đóng góp cho nghệ thuật âm nhạc cổ truyền, ông được nhà nước Việt Nam phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ Ưu tú năm 1984.

Ông mất ngày 8 tháng 5 năm 2000.

Tác phẩm
--------

Đinh Thìn quan niệm rằng:

*"Cũng như các bộ môn nghệ thuật dân tộc khác, âm nhạc dân tộc là nền móng mà từ đó người ta xây dựng nên ngôi nhà âm nhạc đương đại. Nền móng có vững chắc mới có thể trổ ra những kiểu cách đẹp đẽ, tiện dụng và thanh cao."*
Ông không chỉ là một nghệ sĩ biểu diễn nổi tiếng mà còn sáng tác nhiều tác phẩm nổi tiếng cho nhạc cụ dân tộc, như:

* Trăng sáng quê tôi (1963)
* Đường về quê Bác
* Tiếng vọng quê hương
* Trên đường chiến thắng (1968)
* Tiếng gọi mùa xuân (1968)
* Hẹn hò (1972)
* Chim Poong-kle
* Tre xanh
* Cội nguồn,...

Ngoài ra ông còn sáng tác bài: Hát về đất nước tôi (1980).

Chú thích
---------

1. ↑  "Ba đời giữ hồn sáo trúc Việt". *Người lao động*.
2. ↑  "Đinh Thìn". *Bài ca đi cùng năm tháng*.

Liên kết ngoài
--------------
**Hạt Đại diện Tông tòa Pakse** (tiếng Lào: ອັກຄະສາວົກແທຂອງເມືອງປາກເຊ; tiếng Latinh: *Vicariatus Apostolicus Paksensis*) là một Hạt Đại diện Tông tòa của Giáo hội Công giáo Rôma tại phía nam nước Lào.

Là một Hạt Đại diện Tông tòa, Hạt Đại diện Tông tòa Pakse được giao cho một Giám mục hiệu tòa quản lí, đồng thời không thuộc một Giáo tỉnh nào, thay vào đó là chịu sự quản lí trực tiếp của Tòa Thánh thông qua Bộ Truyền giáo.

Nhà thờ chính tòa của Hạt Đại diện Tông tòa là Nhà thờ chính tòa Thánh Tâm ở Pakxe.

Lịch sử
-------

Hạt Đại diện Tông tòa được thành lập vào ngày 12/6/1967 với tên Hạt Đại diện Tông tòa Pakse / Paksé (tiếng Pháp), trên lãnh thổ tách ra từ Hạt Đại diện Tông tòa Savannakhet.

Thống kê
--------

Hạt Đại diện Tông tòa bao phủ diện tích 45,000 km², là Hạt Đại diện Tông tòa nhỏ nhất tại Lào. Hạt Đại diện Tông tòa bao gồm các tỉnh Champasack, Attapeu, Saravane, và Sekong, nhưng đa số người Công giáo chỉ sống ở Champasack và Saravane. Đến năm 2016, Hạt Đại diện Tông tòa chỉ có khoảng 15.000 giáo dân (1,3%) trên dân số 1,3 triệu người, trong đó một nửa số giáo dân là người dân tộc thiểu số. Hạt Đại diện Tông tòa bao gồm 46 giáo xứ và 7 linh mục (6 linh mục triều, 1 linh mục dòng), 22 tu sĩ (10 nam, 12 nữ) và 16 chủng sinh. Ngoài ra còn có 19 nữ tu từ Dòng Nữ Tu Bác Ái và Dòng Nữ Tu Thánh Maria Thánh Giá.

Lãnh đạo
--------

### Đại diện Tông tòa Pakse

* Jean-Pierre Urkia, M.E.P. (1967–1975)
* Thomas Khamphan (1975–2000)
* Hồng y Louis-Marie Ling Mangkhanekhoun, I.V.D. (2000–2017), sau trở thành Đại diện Tông tòa Viêng Chăn
* Anrê Souksavath Nouane Asa (từ 2022)

Tham khảo
---------

1. 1 2 3  "The joy of the Church for the new Apostolic Vicar of Paksé". *Agenzia Fides* (bằng tiếng Anh). 6 tháng 9 năm 2022. Truy cập ngày 24 tháng 10 năm 2022.
2. ↑  "Pope appoints seminary professor as new bishop in Laos - UCA News".

Liên kết ngoài
--------------

* GCatholic, with Google photo – data for all sections
* Catholic Hierarchy [*self-published*]