recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Hang Thiên Đường** (tiếng Ba Lan: ***Jaskinia Raj***, phát âm 'Yaskeenya Rye') là một hang động đá vôi karst nằm ngang nằm bên trong ngọn đồi Malik, ở phía nam Kielce, Świętokrzyskie, Ba Lan.

Nó là một phần của "Con đường du lịch đỏ Chęciny - Kielce "nằm trong dãy núi Świętokrzyskie (Holy Cross Mountains).

Miêu tả
-------

Hang có chiều dài 240 m (790 ft) và phạm vi dọc 9,5 m (31 ft) tuy nhiên, chỉ có một phần có 180 m (590 ft) chiều dài và hai lối vào được mở cho khách tham quan. Mặc dù có kích thước nhỏ nhưng nó được coi là một trong những hang động đẹp nhất của Ba Lan và thu hút rất nhiều du khách. Hành lang của nó dẫn qua năm buồng và hang động, được trang trí bằng các speleothems, như nhũ đá, măng đá và cột đá vôi hóa lắng đọng trong hàng chục ngàn năm. Để duy trì nhiệt độ bên trong từ 8 đến 10 °C (46 đến 50 °F; 281 đến 283 K) và độ ẩm 95 phần trăm cần thiết để bảo tồn giá trị lịch sử và tính toàn vẹn sinh thái của hang động, tối đa mười lăm người kèm theo hướng dẫn viên được đi vào hang mỗi mười lăm phút. Phía trước lối vào là một trung tâm thông tin được chiếu sáng bằng sợi quang, trưng bày các khám phá khảo cổ và cổ sinh vật học của hang động bao gồm một bản sao của một trại người Neanderthal, tập hợp Mousterian và xương hóa thạch của hệ động vật cổ đại đương đại.

Khảo cổ học
-----------

### Lịch sử

Hang động được phát hiện vào năm 1963 bởi Józef Kopeć và Feliks Wawrzeńczak, hai sinh viên của một trường kỹ thuật địa phương. Sau khi nghiên cứu sâu rộng về tài liệu của Tymoteusz Wróblewski và Zbigniew Rubinowski, các nhà địa chất tại chi nhánh Świętokrzyskie của Viện Địa chất Ba Lan, nó đã được mở cửa cho công chúng vào năm 1972.

### Khám phá

Năm khoang của hang động được hình thành trong thời kỳ giữa kỷ Devon, khoảng 350 triệu năm trước. Bên trong, có dấu vết chiếm đóng của người Neanderthal có niên đại từ 50 đến 60 nghìn năm. Tàn dư và hóa thạch của linh cẩu hang và gấu hang, nơi sinh sống trong hang và vô số xương của các loài động vật có vú, như tê giác Woolly và voi ma mút đã được khai quật tại địa điểm này.

Tham khảo
---------

1. ↑  "Jaskinia Raj - Chęciny - Paradise Cave". Jaskiniaraj.pl. Bản gốc lưu trữ ngày 29 tháng 5 năm 2019. Truy cập ngày 22 tháng 2 năm 2017.
2. ↑  Mark Salter, Jonathan Bousfield. "Poland". Google Books. Truy cập ngày 22 tháng 2 năm 2017.
3. ↑  "Paradise Cave". Sktj.pl. Truy cập ngày 22 tháng 2 năm 2017.
4. 1 2  "GC64BRQ Jaskinia Raj (Earthcache) in Świętokrzyskie, Poland created by Dogmat". Geocaching.com. Truy cập ngày 22 tháng 2 năm 2017.

Liên kết ngoài
--------------

* Trang chủ chính thức
* Thư viện ảnh **(tiếng Ba Lan)**
* Jaskinia Raj **(tiếng Ba Lan)** - với bản đồ
**Nguyễn Bá Nhạ** (阮伯迓, 1822-1848) quê xã Hoằng Lộc, huyện Hoằng Hóa, tỉnh Thanh Hóa. Ông đỗ Hoàng giáp khoa Quý Mão (1843) đời Thiệu Trị năm 22 tuổi, làm chức tri phủ .

Tiểu sử
-------

**Nguyễn Bá Nhạ** tên hiệu là Long Châu, sinh năm Nhâm Ngọ (1822), con của tri huyện An Lạc Nguyễn Thận Tuyển. Lúc 22 tuổi, ông đã đỗ Đệ nhị giáp Tiến sĩ xuất thân thứ nhất (tức Hoàng Giáp) tại khoa thi năm Quý Mão, Thiệu Trị (1843) .

Khoảng năm Thiệu Trị thứ 4 (1844), ông được bổ nhiệm làm Tri phủ Hàm Thuận. Năm Mậu Thân, Tự Đức 2 (1848), ông mất đột ngột vì trọng bệnh khi vừa 27 tuổi. Vua Tự Đức thương tiếc người tuổi trẻ tài cao, đã gửi viếng ông đôi câu đối:  

*"Nhân sinh bách tuế vi kỳ, bán chi bán lân quân mệnh bạc*
*Nhữ thiếu tam nguyên cập đệ, kỳ cách kỳ sử ngã tâm bi"*
Nghĩa là:   

Người sinh trăm tuổi định kỳ, nửa trong nửa thương người mệnh bạc   

Người trẻ ba lần đậu nhất, tài trên tài khiến trẫm thương tâm .

Giai thoại: Trên đè thì dưới chống
----------------------------------

Tại làng có Bảng Môn Đình, nơi thờ trên mười vị tiến sĩ có hương ước: ngoài trọng tuổi rồi đến trọng học mới đến trọng chức vụ. Vì thế trong một dịp lễ làng, ông Nghè mới đậu ở bậc Hoàng giáp dù còn rất trẻ cũng được mời ngồi chiếu trên với các cụ tiên chỉ. Một cụ Cống (cử nhân) cũng người làng đang làm Thượng thư trong triều ra sau thấy không còn chỗ ở trên nên bực bội ra về. Về triều, quan mời các quan thân cận giỏi văn thơ để ra một vế đối thật khó bắt làng đối lại. Nếu làng không đối được thì sẽ cho phá Bảng Môn Đình để làng hết trọng, còn nếu đối được thì quan thượng thư cũng xin chịu Làng phạt.
Vế xuất **"Ngói đỏ lợp Nghè: lớp trên đè lớp dưới"**
được ông Nghè trẻ tuổi đối lại **"Đá xanh xây Cống: hòn dưới chống hòn trên"**.
Tưởng cụ "Cống" làm đến chức Thượng thư tự cho là lớp trên đè được ông "Nghè" lớp dưới. Hóa ra quan Thượng thư lại phải chịu phạt làm ván lát sàn đình cho làng ngồi.

Tham khảo
---------

1. ↑  Trần Văn Thịnh, Trịnh Mạnh, Lê Bá Chức và Nguyễn Thế Long (1995). *Danh sĩ Thanh Hóa và việc học thời xưa*. Nhà xuất bản Thanh Hóa.Quản lý CS1: nhiều tên: danh sách tác giả (liên kết)
2. ↑  "Quốc triều khoa bảng lục". Wikipedia.
3. ↑  Bùi Khắc Việt và Nguyễn Đức Nhuệ (1996). *Hoằng Lộc, đất hiếu học*. Nhà xuất bản Thanh Hóa.

Liên kết ngoài
--------------

* Sách: TRUYỆN TRẠNG VIỆT NAM Lưu trữ 2007-09-26 tại Wayback Machine
**Guduuda 'Arwo**  hoặc **Guduudo Carwo**, tên thật **Shamis Abokor**, là một ca sĩ người Somalia. Cô là một ca sĩ cho Đài phát thanh Hargeisa ở Hargeisa, trên tây bắc de facto nước có chủ quyền của Somaliland.

Lịch sử
-------

Biệt danh "Guduuda 'Arwo" ("Red' Arwo"), Shamis Abokor được tuyển bởi Đài phát thanh Hargeisa vào năm 1953. Cô đã hát bài hát *heello* đầu tiên của cô trong tháng 8 năm đó, trở thành phụ nữ đầu tiên ca sĩ ghi trong British Somaliland bảo hộ và Lãnh thổ ủy thác của Somaliland. Theo Johnson (1996), 'Arwo gặp phải sự chỉ trích về điều này, vì Dalays đã có trước cô.

Ở đỉnh cao của sự nổi tiếng, Guduuda 'Arwo đã biểu diễn những bản tình ca cho khán giả của hàng ngàn người hâm mộ.

Sự nghiệp của cô kết thúc sau khi cô bị đột quỵ và bị tê liệt. Từ khoảng năm 1997, cô được người thân chăm sóc. Con gái ở Vương quốc Anh cũng gửi kiều hối cho cô thông qua nhà điều hành chuyển tiền Dahabshiil. Tính đến tháng 9 năm 2013, bà đã 78 tuổi. cô qua đời tại thủ đô Somaliland của Harshisa năm 2018 ở tuổi 85.

Xem thêm
--------

* Âm nhạc Somalia

Ghi chú
-------

1. 1 2 3  Mukhtar, p. 91.
2. 1 2  Johnson, p. 76.
3. 1 2  Popham, Peter (15 tháng 9 năm 2013). "Why Barclays wants to cut Somalia's 'money transfer' lifeline". The Independent. Truy cập ngày 22 tháng 12 năm 2014.

Tham khảo
---------

* Johnson, John William. *Gót chân: Thơ hiện đại và bài hát của người Somalia* Nhà xuất bản Đại học Indiana, 1996. ISBN 1874209812 Mã số   1874209812, Muff874209812.
* Mukhtar, Mohamed Haji. *Từ điển lịch sử của Somalia*. Scarecrow Press, ngày 25 tháng 2 năm 2013. ISBN 0810866048 Mã số   0810866048, cường10866041.
**Nafaanra** (đôi khi được viết là Nafaara, phát âm [nafãːra]) là một ngôn ngữ Senufo được nói tại miền tây bắc Ghana, vùng biên giới với Bờ Biển Ngà, miền đông Bondoukou. Khoảng 61.000 người nói ngôn ngữ này. Người nói Nafaanra tự gọi mình là Nafana; những dân tộc khác gọi họ là Banda hoặc Mfantera. Như những tiếng Senufo khác, Nafaanra là một ngôn ngữ thanh điệu. Nó, theo một cách nào đó, là một thứ tiếng "nằm ngoài" của nhóm Senufo, với những họ hàng gần nhất về mặt địa lý, nhánh ngôn ngữ Tagwana–Djimini, cách 200 kilômét (120 mi) về phía tây, qua bên kia của vườn quốc gia Comoé.

Cấu trúc câu cơ bản là chủ–tân–động (*subject-object-verb*), tương tự tiếng Latinh và tiếng Nhật. Như nhiều tiếng thuộc hệ Niger–Congo, Nafaanra có một hệ thống lớp danh từ trong đó mỗi danh từ được đặt vào năm giống khác nhau, ảnh hưởng lên đại từ, tính từ và từ liên hệ. Âm vị học có sự khác biệt rõ giữa chiều dài của nguyên âm và việc chúng là âm miệng hay mũi (giống trong tiếng Pháp hay tiếng Bồ Đào Nha). Có ba thanh riêng biệt. Ngữ pháp Nafaanra có cả thì và thể. Số đếm chủ yếu được tạo ra bằng cách thêm số vào 5 và nhân những số 10, 20 và 100.

Vị trí
------

Nafaanra tiếp giáp với tiếng Kulango về phía tây, tiếng Deg (nhóm Gur) và tiếng Gonja (nhóm Kwa) về phía bắc và phía đông. Ngôn ngữ lân cận gần nhất về phía đông là tiếng Ligbi (nhóm Mande), như Nafaanra, đây là một ngôn ngữ nằm ngoài trong nhóm ngôn ngữ của nó. Phía đông và đông nam vùng nói Nafaanra và Ligbi, tiếng Abron (còn gọi là Bron hay Brong) được sử dụng.

Chú thích
---------

1. ↑  Nordhoff, Sebastian; Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin biên tập (2013). "Nafaanra". *Glottolog*. Leipzig: Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology.
2. ↑  Ghana Institute for Linguistics, Literacy, and Bible Translation (GILLBT) 2003, as cited in Gordon, Raymond G. Jr. (ed.), 2005. Nafaanra: a language of Ghana. Ethnologue: Languages of the World, Fifteenth edition. Dallas, Tex.: SIL International. Truy cập 2007-04-10

Đọc thêm
--------

* *Brɔfu ni yuu (a bridge material to English) Nafaanra*. Ghana Institute of Linguistics, Literacy and Bible Translation (1994)
* Nafaanra dictionary (PDF) Lưu trữ 2006-05-24 tại Wayback Machine, by Dean Jordan of SIL.

|  |  |
| --- | --- |
| Tiêu đề chuẩn Sửa dữ liệu tại Wikidata | 
* LCCN: sh98007129

 |
**Gotartowice** (tiếng Đức: *Gotartowitz*) là một quận của Rybnik, quận Śląskie, miền nam Ba Lan. Vào cuối năm 2013, quận có khoảng 3.550 cư dân.

Lịch sử
-------

Theo các tài liệu vào những năm 1290, ngôi làng thành lập vào cuối thế kỷ XIII bởi một hiệp sĩ địa phương tên là *Gothard*. Ngôi làng được nhắc đến lần đầu tiên trong một tài liệu tiếng Latinh của Giáo phận Wrocław có tên *Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis* từ khoảng năm 1305.

Về mặt chính trị, ngôi làng ban đầu thuộc về Công tước Opole và Racibórz, thuộc Ba Lan bị chia cắt thời phong kiến, được cai trị bởi một nhánh địa phương của triều đại Silesian Piast. Sau chiến tranh Silesian, làng trở thành một phần của Vương quốc Phổ.

Năm 1922, làng trở thành một phần của Silesian Voivodeship, Cộng hòa Ba Lan thứ hai. Sau đó, chúng bị Đức Quốc xã thôn tính vào đầu Thế chiến II. Sau chiến tranh, làng đã được khôi phục lại thành Ba Lan.

Trong những năm 1945-1954, làng là một phần của gmina Boguszowice. Vào năm 1962, sáp nhập vào thị trấn Boguszowice. Ngày 27 tháng 5 năm 1975, thị trấn được hợp nhất với Rybnik.

Tham khảo
---------

1. ↑  "Gotartowice" (bằng tiếng Ba Lan). rybnik.eu. Bản gốc lưu trữ ngày 18 tháng 5 năm 2015. Truy cập ngày 13 tháng 5 năm 2015.
2. ↑  Schulte, Wilhelm (1889). *Codex Diplomaticus Silesiae T.14 Liber Fundationis Episcopatus Vratislaviensis* (bằng tiếng Đức). Breslau.
3. ↑  "Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis" (bằng tiếng La-tinh). Truy cập ngày 13 tháng 7 năm 2014.
4. ↑  Bản mẫu:Cite Polish law
**Mòng Franklin** (danh pháp hai phần: ***Leucophaeus pipixcan***) là một loài chim nhỏ trong họ mòng biển (*Laridae*). Nó sinh sản tại các tỉnh trung ương Canada và các tiểu bang cận kề ở miền bắc Hoa Kỳ; trong khu vực đồng cỏ Canada nó dược gọi là *Prairie Dove* (bồ câu đồng cỏ). Nó là loài chim di trú, tránh đông tại khu vực Caribe, Peru, Chile và Argentina.

Loài này rất dễ nhận dạng. Bộ lông của chim trưởng thành về mùa hè có màu trắng còn lưng và cánh của nó xám hơn so với các loài mòng biển khác cùng kích thước, ngoại trừ loài mòng biển cười to lớn hơn. Các cánh có chóp màu đen với dải trắng cận kề. Mỏ và chân màu đỏ. Chỏm lông đầu màu đen của chim trưởng thành đang sinh sản bị mất hầu hết trong mùa đông.

Chim non là tương tự như chim trưởng thành nhưng có chỏm lông đầu kém phát triển hơn và không có dải lông cánh màu trắng. Chúng mất 3 năm để phát triển đầy đủ và thuần thục.

Mòng Franklin sinh sản thành bầy gần các hồ trên đồng cỏ. Tổ được làm trên mặt đất hoặc đôi khi trôi nổi trên mặt nước. Chúng đẻ 2-3 trứng và ấp trong khoảng 3 tuần.

Chúng là động vật ăn tạp tương tự như các loài mòng biển khác và chúng sẽ ăn cả thịt thối cũng như tìm kiếm các con mồi nhỏ thích hợp.

Mặc dù mòng Franklin là không phổ biến trên các vùng duyên hải Bắc Mỹ, nhưng nó cũng xuất hiện như là những con chim bay lang thang và hiếm tới tây bắc châu Âu, tây và nam châu Phi, Úc và Nhật Bản, với một ghi nhận duy nhất tại Eilat, Israel năm 2002.

Loài chim này được đặt tên theo nhà thám hiểm Bắc cực là John Franklin (1786-1847).

Chú thích
---------

1. ↑  Smith James (2002) **A Franklin's Gull at Eilat - new to Israel and the Middle East** Birding World, Quyển 16. Số. 7 trang. 281 (minh họa ảnh màu)

Tham khảo
---------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về ***Mòng biển Franklin***. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Wikispecies** có thông tin sinh học về **Mòng biển Franklin** |

Brisbane, Úc, tháng 6 năm 1998
*Leucophaeus pipixcan*
* BirdLife International (2004). *Larus pipixcan*. *Sách đỏ 2006*. IUCN 2006. Truy cập ngày 11 tháng 5 năm 2006. Mục từ trong CSDL bao gồm cả diễn giải tại sao loài này là ít quan tâm
* Video về mòng Franklin trên Internet Bird Collection
* Mòng Franklin - Phòng thí nghiệm điểu học tại Cornell
* Thông tin và ảnh mòng biển Franklin tại South Dakota Birds and Birding
* Mòng Franklin - *Larus pipixcan* - USGS Patuxent Bird Identification InfoCenter
* Các con tem về mòng Franklin (cho quần đảo Marshall) với bản đồ phân bố
* Thư viện ảnh về mòng Franklin VIREO Ảnh độ phân giải cao
* Bài về mòng Franklin ảnh 1 trên 3
**Notel**, còn được gọi là **NoteTel** (một từ ghép của "notebook" và "TV" ), là một loại máy nghe nhạc cầm tay được sản xuất tại Trung Quốc, phổ biến ở Bắc Triều Tiên. Thiết bị có cổng USB và SD, có thể phát DVD và EVD  (đĩa đa năng nâng cao, giống về mặt vật lý với DVD nhưng sử dụng định dạng tệp khác), đồng thời có bộ thu sóng radio và TV.

Notel đã phổ biến ở Bắc Triều Tiên từ khoảng năm 2005, tạo điều kiện đáng kể cho việc mở rộng "Làn sóng Hàn Quốc" (*Hallyu*, sự gia tăng phổ biến của văn hóa đại chúng Hàn Quốc trên toàn thế giới) vào đất nước cô lập. Sau một đợt đàn áp trước đó khiến giá thị trường chợ đen của chúng giảm, các thiết bị đã được hợp pháp hóa vào tháng 12 năm 2014. Tính đến năm 2015, chúng có sẵn trong một số cửa hàng của chính phủ (phải đăng ký sở hữu) cũng như bán trên thị trường chợ đen với giá khoảng 300 nhân dân tệ Trung Quốc (tức 50 đô la Mỹ), và có mặt ở một trong hai hộ gia đình ở thành thị, theo một số ước tính. Ở Trung Quốc, Notel không còn phổ biến như năm 2015, nhưng bán rất chạy ở các tỉnh giáp biên giới với Triều Tiên.

Theo những người đào tẩu, hỗ trợ đa định dạng của Notel được sử dụng để tránh bị phát hiện tiêu thụ phương tiện bất hợp pháp: Một đĩa DVD của Triều Tiên được đặt trong thiết bị trong khi video của Hàn Quốc được phát từ ổ USB hoặc thẻ SD, có thể nhanh chóng bị gỡ bỏ trong trường hợp các thanh tra của chính phủ đến và kiểm tra nhiệt độ của thiết bị để xem nó có được sử dụng gần đây hay không, hãy để lại đĩa DVD như một lời giải thích thay thế.

Xem thêm
--------

* flagCổng thông tin Bắc Triều Tiên
* flagCổng thông tin Trung Quốc

* Kiểm duyệt ở Bắc Triều Tiên
* Arirang (điện thoại thông minh)
* Máy tính bảng Samjiyon

Tham khảo
---------

1. ↑  Gallagher, Sean (ngày 27 tháng 3 năm 2015). "A $50 device is breaking North Korean government's grip on media". *Ars Technica*.
2. 1 2 3  Pearson, James (ngày 28 tháng 3 năm 2015). "Portable media players give North Koreans an illicit window on the world". Seoul: Reuters. Truy cập ngày 9 tháng 4 năm 2015 – qua the Guardian.
3. 1 2  Pearson, James (ngày 27 tháng 3 năm 2015). "The $50 device that symbolizes a shift in North Korea". *Reuters*. Seoul. Bản gốc lưu trữ ngày 27 tháng 3 năm 2015.
4. 1 2  "Cheap Chinese EVD player spreads S. Korean culture in N. Korea". *Yonhap*. ngày 22 tháng 10 năm 2013. Bản gốc lưu trữ ngày 2 tháng 4 năm 2015.
5. 1 2  "Diffusion de la vague coréenne "hallyu" au Nord par TV portable". *Yonhap* (bằng tiếng Pháp). ngày 22 tháng 10 năm 2013.
6. ↑  Lipes, Joshua (ngày 28 tháng 2 năm 2014). "North Koreans Tuning Into Miniature Radios Following DVD Crackdown". Radio Free Asia.
7. ↑  Greenberg, Andy (ngày 15 tháng 3 năm 2015). "The Plot to Free North Korea With Smuggled Episodes of 'Friends'". *Wired*.
Một viên đá nảy trên mặt nước lặng
**Ném thia lia**, **liếc đá** hay **lia đá** là một trò tiêu khiển được thực hiện bằng cách ném một viên đá dẹt lướt nhiều lần trên mặt nước. Mục đích của trò chơi là để xem viên đá có thể nảy bao nhiêu lần trước khi chìm xuống nước.

Kỷ lục và giải vô địch
----------------------

Kỷ lục thế giới về số lần nảy theo *Sách Kỷ lục Guinness* là 88 lần của Kurt "Mountain Man" Steiner, 48 tuổi. Cú ném được thực hiện vào ngày 6 tháng 9 năm 2013 tại Red Bridge thuộc rừng quốc gia Allegheny, Pennsylvania. Kỷ lục trước đó là 65 cú nảy của Max Steiner, lập tại Riverfront Park, Franklin, Pennsylvania. Kỷ lục trước đó nữa là 51 lần, do Russell Byars lập được vào ngày 19 tháng 7 năm 2007 tại cùng địa điểm. Kurt Steiner also held the world record between 2002 and 2007.

Một giải vô địch ném thia lia được diễn ra hàng năm ở Easdale, Scotland với tiêu chí là độ xa của cú ném chứ không phải số lần nảy.

Giải thích khoa học
-------------------

Cú ném thia lia
Lazzaro Spallanzani là người đưa ra giải thích về cơ chế vật lý của trò chơi vào thế kỷ 18.

Viên đá tạo ra sức nâng bằng cách đẩy nước xuống trong lúc di chuyển ngang qua vùng nước. Sức căng bề mặt hầu như không có tác dụng đối với viên đá. Chuyển động quay của viên đá đóng vai trò ổn định nó trước ảnh hưởng của mô men xoắn nâng đối với mặt sau của viên đá.

Xem thêm
--------

* Đạn nảy

Tham khảo
---------

**Chú thích**

1. ↑  "Most skips of a skimming stone". Guinness World Records. Truy cập 31 tháng 1 năm 2017.
2. ↑  Silver, Jonathan D. (ngày 30 tháng 9 năm 2007). "A stone's throw and then some to a Guinness record". *Pittsburgh Post-Gazette*.
3. ↑  Scots dominate in stone skimming. BBC News, 25 tháng 9 năm 2005

**Đọc thêm**

* Coleman, Jerry. *The Secrets of Stone Skipping*, Stone Age Sports Publications, Tháng 1 năm 1996 ISBN 9781883856014
* Lorenz, Ralph. *Spinning Flight: Dynamics of Frisbees, Boomerangs, Samaras and Skipping Stones*, Copernicus New York, Tháng 9 năm 2006 ISBN 0-387-30779-6

Liên kết ngoài
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về ***Ném thia lia***. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Tra ***thia lia*** trong từ điển mở tiếng Việt Wiktionary |

* John Zehr's Patent, "Skipping stones and method of use thereof",US Patent 4553758
* John "Skippy" Kolar Skipumentary Lưu trữ 2011-07-13 tại Wayback Machine
* NASSA
* Easdale's Stone Skimming World Championships
* World Championships trên BBC
* Wales Open Stone Skimming Championships Lưu trữ 2007-08-14 tại Wayback Machine
* Mackinac Island Stone Skipping & Gerplunking Club
* The Stone Skipping Hall of Fame (thực tế ảo) Lưu trữ 2011-07-16 tại Wayback Machine
* European Championships Stone Skimming Lưu trữ 2012-09-15 tại Wayback Machine
**Graciela Naranjo** [nah-rahn'-ho] (25 tháng 12 năm 1916 - 11 tháng 4 năm 2001) là một ca sĩ và diễn viên người Venezuela. Là người tiên phong trong lĩnh vực phát thanh, điện ảnh và truyền hình ở quê nhà, cô ra mắt sự nghiệp với tư cách là một ca sĩ bolero vào năm 1931. Từ những năm ba mươi trở đi, cô trở thành ca sĩ, cô xuất hiện trong các bộ phim và có một chương trình truyền hình của riêng mình trong một sự nghiệp dài vô cùng. kéo dài từ năm 1931 đến năm 2000. Bà là mẹ của Alberto Naranjo, một nhạc sĩ người Venezuela được kính trọng.

Nghề nghiệp
-----------

Graciela Naranjo sinh ra ở Maiquetía, Vargas. Mồ côi năm bảy tuổi, cô được chuyển đến Caracas để được nuôi bởi người dì. Cô bắt đầu hát nhạc Giáng sinh trong một nhóm san hô nhà thờ lúc chín tuổi, sau đó xuất hiện lần đầu chuyên nghiệp của cô tại Broadcasting Caracas khi cô mới chỉ 15. Chủ yếu tự học, cô đã có một ấm trầm giọng nói như sáng tạo của mình với phân nhịp đằng sau-the-beat và cường độ cảm xúc mà cô ấy đưa vào những lời cô ấy hát, phục vụ để biến những giai điệu mới lạ và những bài hát nhẹ nhàng thành những phương pháp điều trị dứt khoát, dựa trên bolero. Graciela Naranjo thường thực sự sống những lời cô ấy hát, đặc biệt là trong những năm sau đó.

Từ giữa những năm 1930 đến cuối những năm 1940, Naranjo đã chia sẻ các sân khấu với nhiều nghệ sĩ đến từ khắp nơi trên thế giới, bao gồm Ary Barroso, Carlos Gardel, Tito Guízar, Agustín Lara và Pedro Vargas, để trở thành một người nổi tiếng khét tiếng trong khi lượng khán giả của cô tăng lên rất nhiều. Cô cũng làm phim ở Venezuela bên cạnh Amador Bendayán và Alfredo Sadel, trong số những nghệ sĩ quan trọng khác, xuất hiện trong *Romance aragüeño* (1939), *Misión atómica* (1947), và *A La Habana me Journey* (1949). Graciela Naranjo cũng được Orquesta Anacaona nổi tiếng hát n trong một vài bài hát được thu âm ở Venezuela vào năm 1943.

Với việc thành lập truyền hình ở Venezuela vào đầu những năm 1950, Graciela Naranjo đã tổ chức chương trình truyền hình của riêng cô tại Televisa hiện không còn tồn tại từ năm 1954 -55. Tại thời điểm này, Graciela Naranjo đã nhận được lời đề nghị hợp đồng từ Colombia, Cuba, México và Puerto Rico, nhưng đã chọn gắn bó với thủ đô Caracas và nuôi nấng gia đình thay vì theo đuổi sự nghiệp nghệ thuật quốc tế. Graciela Naranjo gặt hái thành công tiềm năng cho đến khi cuối cùng trở thành một điểm thu hút truyền hình lớn trong khi ở tuổi 40, nghỉ hưu vào năm 1961 trong chương trình truyền hình Renny Ottolina. Sau đó, cô biểu diễn định kỳ, nhưng không thường xuyên, tại đài phát thanh, trường đại học và chương trình hoài cổ cho đến đầu những năm 1980.

Tham khảo
---------
**Natalia Grima** là một nghệ sĩ dương cầm người Argentina và là nhà giáo dục âm nhạc, sinh ra ở San Miguel de Tucumán, vào những năm 1970, sống ở Buenos Aires từ năm 2004. Cô là người sáng lập và chủ tịch trường Suzuki Piano ở Buenos Aires , trường dạy piano đầu tiên tại thành phố chuyên về phương pháp Suzuki.

Natalia có bằng Cử nhân Nghệ thuật với chuyên ngành Âm nhạc từ Universidad Nacional de Tucumán, từ đó cô tốt nghiệp Summa Cum Laude. Trước đó, tại trường Piano của Vicente Scaramuzza, cô được đào tạo bởi Oscar Buriek, Carmen Scalcione và Ana Laura Stampalia. Cô là một người chơi solo nhưng cũng chơi trong các dàn nhạc và các dàn nhạc kịch khác, ở Argentina, Peru, Hoa Kỳ và Thụy Sĩ. Vào năm 2004, vì những đóng góp của cô cho văn hóa giáo dục âm nhạc, cô đã được trao giải thưởng "Mujer Destacada de Nuestro Medio" của thành phố San Miguel de Tucumán. Vào năm 2007, Liên đoàn phụ nữ đại học Argentina đã tặng cô huy chương FAMU, sự phân biệt cao nhất của tổ chức Suzuki, trong số 82 ứng cử viên có điểm trung bình xuất sắc tại trường đại học. Vào năm 2011, Natalia đại diện cho Argentina tại "V Encuentro Suzuki de América Latina", tại Lima, Peru với phần trình bày "De la estimulación nhạc temprana a la ejecución instrumental". Hai năm sau, cô được Bộ Ngoại giao chọn để đại diện cho Argentina trong một khóa đào tạo âm nhạc tại Đại học Holy Names, California, Hoa Kỳ. Và vào năm 2015, một lần nữa cô được đại diện cho đất nước của mình tại Đại hội Quốc tế kỷ niệm 100 năm Viện Jaques Dalcroze ở Genève, Thụy Sĩ.

Từ năm 1997, cô là chuyên ngành Giáo dục Âm nhạc / Nghệ thuật Piano tại Giáo dục Tài năng hoặc Phương pháp Suzuki. Do đó, cô nhận được rất nhiều học bổng của Hiệp hội Suzuki châu Mỹ, Mỹ để theo đuổi việc đào tạo ở Argentina, Chile, Perú, Mỹ, và thậm chí ở châu Âu, tại Đại học Cambridge ở Anh và Tây Ban Nha, nơi cô gặp Caroline Fraser, Doris Koppelman và Mary Craig Powell trong số các nghệ sĩ dương cầm nổi tiếng khác. Cô cũng theo các phương pháp khác, chẳng hạn như: Phương pháp Dalcroze Lưu trữ 2017-05-15 tại Wayback Machine; Phương pháp Kodaly Lưu trữ 2017-05-08 tại Wayback Machine; Phương pháp RYE (Recherche Sur Yoga dans L’Education- Nghiên cứu Yoga trong Giáo dục) và Phương pháp Alexander.

Tham khảo
---------

1. ↑  ""La creatividad es un compromiso personal"". AR-Tucumán: La Gaceta. ngày 28 tháng 12 năm 2007. Truy cập ngày 18 tháng 4 năm 2017.
2. ↑  "La Sinfónica dedicará su concierto a Beethoven". AR-Tucumán: La Gaceta. ngày 18 tháng 11 năm 2005. Truy cập ngày 18 tháng 4 năm 2017.
3. ↑  "Celebración de la Asociación Suzuki". AR-Tucumán: La Gaceta. ngày 8 tháng 12 năm 2006. Truy cập ngày 18 tháng 4 năm 2017.
4. ↑  "Pedagogical Management". *Suzukipianoschool.com.ar*. ngày 24 tháng 10 năm 2012. Truy cập ngày 18 tháng 4 năm 2017.

Liên kết ngoài
--------------

* Suzuki Piano School, tiểu sử (bằng tiếng Tây Ban Nha)
**Ngô Chư Phàn** (chữ Hán: 吳諸樊; trị vì: 560 TCN-548 TCN), là vị vua thứ 20 của nước Ngô thời Xuân Thu trong lịch sử Trung Quốc.

Làm vua
-------

Ông mang họ Cơ, là con trưởng của Ngô Thọ Mộng – vua thứ 19 nước Ngô. Vua cha Thọ Mộng muốn truyền ngôi cho người em út của ông là Quý Trát là người hiền tài nhất trong 4 anh em.

Năm 561 TCN, Thọ Mộng qua đời, Chư Phàn muốn làm theo lời cha, nhường ngôi cho em nhưng Quý Trát nhất định chối từ không nhận. Vì vậy ông lên nối ngôi vua.

Mùa thu năm 560 TCN, Chư Phàn giao chiến với quân nước Sở, bị quân Sở đánh bại.

Năm 548 TCN, Chư Phàn qua đời. Ông ở ngôi được 13 năm. Ông có hai người con trai là Cơ Quang và Cơ Phu Khái, nhưng muốn làm theo lời cha dặn, bèn truyền ngôi cho người em thứ 2 là Cơ Dư Sái để theo tuần tự sẽ truyền tới Quý Trát.

Dư Sái qua đời lại truyền ngôi cho em là Dư Muội. Dư Muội qua đời, em là Quý Trát không chịu làm vua, do đó ngôi vua truyền cho con ruột Dư Muội là Dư Liêu (Ngô Liêu).

Năm 514 TCN, Cơ quang giết em họ là Ngô Liêu để làm vua.

Xem thêm
--------

* Ngô (nước)
* Ngô Thọ Mộng
* Ngô Dư Sái
* Ngô Hạp Lư

Tham khảo
---------

* Sử ký Tư Mã Thiên, thiên:
	+ *Ngô Thái Bá thế gia*
* Phương Thi Danh (2001), *Niên biểu lịch sử Trung Quốc*, Nhà xuất bản Thế giới

Chú thích
---------

1. ↑  Phương Thi Danh, sách đã dẫn, tr 28

| * x
* t
* s
Các đời vua nước Ngô |
| --- |
| Thời kỳ Ân Thương | 
* Thái Bá
* Trọng Ung
* Quý Giản
* Thúc Đạt
* Chu Chương

 |
| Thời Nhà Chu | 
* Hùng Toại
* Kha Tương
* Cường Cưu Di
* Dư Kiều Nghi Ngô
* Kha Lư
* Chu Giao
* Khuất Vũ
* Di Ngô
* Cầm Xử
* Chuyển
* Phả Cao
* Câu Ty
* Khứ Tề
 |
| xưng vương cuối thời Xuân Thu | 
* Thọ Mộng
* Chư Phàn
* Dư Sái
* Dư Muội
* Liêu
* Hạp Lư
* Phù Sai

 |
| 

---

* Chư hầu lớn thời Chu
* Tấn
* Sở
* Khương Tề
* Tần
* Yên
* Vệ
* Trịnh
* Tống
* Trần
* Lỗ
* Ngô
* Sái
* Tào
* Kỷ
* Hứa
* Đằng
* Hình
* Trâu
* Cử
* Tây Quắc
* Hàn
* Triệu
* Ngụy
* Điền Tề
* Việt
* Tây Chu
* Đông Chu
 |
**Ngô Cảnh Hựu** (chữ Hán: 吳景祐) (1520-1596) là đại thần có công giúp nhà Lê trung hưng thời chiến tranh Lê-Mạc trong lịch sử Việt Nam.

Sự nghiệp
---------

Ngô Cảnh Hựu người làng Trảo Nha, huyện Thạch Hà, tỉnh Hà Tĩnh. Cha ông là Vĩnh Lộc hầu từng trấn thủ Nghệ An.

Ngô Cảnh Hựu lớn lên khi nhà Lê bắt đầu suy yếu. Năm 1527, Mạc Đăng Dung cướp ngôi nhà Lê lập ra nhà Mạc. Ngô Cảnh Hựu không theo, tập hợp dân chúng ở huyện nhà chống lại, lập dinh trại, chứa lương thực khí giới quanh chân núi. Ông trấn giữ vùng núi phía nam Thạch Hà, có 2000 quân và hơn 20 con ngựa.

Nghe tin Nguyễn Kim lập Lê Trang Tông làm vua, khôi phục nhà Lê, Ngô Cảnh Hựu mang quân bản bộ đến ra mắt. Trịnh Kiểm (tướng dưới quyền và là con rể Nguyễn Kim) khen ngợi ông và dùng làm tướng.

Thời Lê Trung Tông, ông nhiều lần lập công, được phong làm Chinh tây đại tướng, tước Thế quận công.

Năm 1581 thời Lê Thế Tông, quân Mạc do Nguyễn Quyện chỉ huy vào đánh, đóng quân ở núi Đường Nang. Ông cùng Hà Thọ Lộc mang quân kháng cự, đánh lui quân Mạc. Do có công đẩy lùi quân Mạc, ông được phong làm Hữu đô đốc.

Mỗi lần Trịnh Tùng (con Trịnh Kiểm) mang quân ra mặt trận thường giao cho ông giữ chặn mặt sau, lo việc vận lương, đốc quân. Ông làm tốt việc hậu cần và đốc thúc các quân, chưa từng làm lỡ việc nên các tướng phía trước rất hăng hái ra trận.

Năm 1591, Trịnh Tùng lại ra quân bắc tiến, ông cùng Hà Thọ Lộc quản đốc 1 vạn quân chở lương tham gia đội thứ 5, gặp quân Mạc ở Phấn Thượng, đánh tan quân Mạc.

Sang năm sau, nhà Mạc bị diệt. Khi bàn công lao các tướng, ông được phong làm Thiếu bảo. Ít lâu sau ông qua đời.

Không rõ Ngô Cảnh Hựu bao nhiêu tuổi. Ông hoạt động suốt hơn 65 năm từ khi nhà Mạc thành lập tới khi nhà Mạc mất.

Dòng họ
-------

Ngô Cảnh Hựu có nhiều con cháu làm võ tướng giúp nhà Lê trung hưng. Con ông là Ngô Phúc Tĩnh làm tới chức Tả đô đốc, Tứ quận công.

Cháu ông là Ngô Phúc Mại thời Lê Thần Tông được làm Thiếu phó trấn thủ Nghệ An, sau đó được thăng làm thiếu bảo.

Chắt ông là Ngô Phúc Thiêm làm đến Tham đốc, tước Nhuận quận công. Cháu 5 đời là Ngô Phúc Đương thời Lê Hy Tông làm tướng ở Bố Chính, chức Hữu đô đốc, được khen là danh tướng đương thời.

Cháu 10 đời của ông là Ngô Phúc Hoành đỗ tạo sĩ thời Lê Hiển Tông, nhiều lần lập công, sau đó đi trấn thủ Sơn Tây, Hải Dương, được thăng làm đại tư đồ, tước Hoành quận công.

Xem thêm
--------

* Hà Thọ Lộc

Tham khảo
---------

* Phan Huy Chú (2008), *Lịch triều hiến chương loại chí, tập 1*, Nhà xuất bản Giáo dục

Chú thích
---------

1. 1 2  Phan Huy Chú, sách đã dẫn, tr 415
2. ↑  Phan Huy Chú, sách đã dẫn, tr 416
**Gãy xương cổ**, thường được gọi là **gãy cổ**, là một trạng thái nứt vỡ của bất kỳ một trong bảy đốt sống cổ ở vị trí cổ. Ví dụ về nguyên nhân phổ biến ở người là tai nạn giao thông và nhảy cắm đầu xuống vùng nước nông. Sự chuyển động bất thường của xương cổ hoặc các mảnh xương có thể gây tổn thương tủy sống dẫn đến mất cảm giác, tê liệt hoặc thông thường là chết ngay lập tức.

Nguyên nhân
-----------

Cần có lực đáng kể để gây ra gãy xương cổ. Va chạm xe và ngã là những nguyên nhân phổ biến. Một cơn đau dữ dội, đột ngột đến cổ hoặc một cú đánh mạnh vào đầu hoặc cổ có thể gây ra gãy xương cổ.

Các môn thể thao liên quan đến tiếp xúc vật lý bạo lực có nguy cơ gãy xương cổ, bao gồm bóng đá Mỹ, bóng đá hiệp hội (đặc biệt là thủ môn), khúc côn cầu trên băng, bóng bầu dục và đấu vật. Ví dụ, việc tìm kiếm một đối thủ trong bóng đá hoặc bóng bầu dục có thể gây ra một cổ bị gãy. Gãy xương cổ cũng có thể được thấy ở một số môn thể thao không tiếp xúc, chẳng hạn như thể dục dụng cụ, trượt tuyết, lặn, lướt sóng, powerlifting, cưỡi ngựa, đạp xe leo núi và đua mô tô.

Một số chấn thương cổ thâm nhập cũng có thể gây ra gãy xương cổ cũng có thể gây ra chảy máu nội bộ trong số các biến chứng khác.

Treo cổ cũng gây ra việc gãy xương cổ dẫn đến việc giết chết nạn nhân.

Chẩn đoán
---------

Tái tạo Sagittal của một hình chụp CT cho thấy một trường hợp gãy xương cổ với trật khớp ở mức độ C6 / 7
Teardrop gãy xương cổ C3 (sagittal CT)
Teardrop gãy xương cổ C3 (tia X bên)
Đau dữ dội thường thấy tại thời điểm chấn thương. Áp lực lên dây thần kinh cũng có thể gây đau từ cổ xuống vai và/hoặc cánh tay. Bầm tím và sưng có thể xuất hiện ở phía sau cổ. Một cuộc kiểm tra thần kinh sẽ được thực hiện để đánh giá tổn thương tủy sống. Việc chụp tia X sẽ được yêu cầu xác định mức độ nghiêm trọng và vị trí gãy xương. CT scan (chụp cắt lớp vi tính) có thể được yêu cầu đánh giá tổng số bất thường không thể nhìn thấy bằng tia X thông thường. Các xét nghiệm MRI (chụp cộng hưởng từ) có thể được yêu cầu cung cấp hình ảnh có độ phân giải cao của mô mềm và xác định xem có tổn thương tủy sống hay không, mặc dù tổn thương này thường hiển nhiên thấy được khi bệnh nhân bị mất ý thức hoặc tê liệt phần lớn cơ thể.

Tham khảo
---------
**Nhà thờ Chính tòa Thánh Gioan Tẩy Giả** ở Trnava (tiếng Slovak: *Katedrála svätého Jána Krstiteľa*, tiếng Hungary: *Keresztelő Szent János székesegyház*) là một trong những di tích lịch sử quan trọng bậc nhất tại Trnava, Slovakia.

Lịch sử
-------

Nhà thờ vốn được xây dựng theo phong cách thuần Baroque và là một phần trong khu phức hợp của các tòa nhà học thuật. Người quyên cúng nhà thờ này là Miklós Eszterházy, đã tin tưởng giao thiết kế nhà thờ vào tay các bậc thầy kiến trúc người Ý là Antonio và Pietro Spazzi vào năm 1629. Khi nhà thờ chưa được hoàn thiện xong thì đã được tôn phong hiển thánh vào năm 1637.

Cấu trúc nhà thờ gồm một gian giáo đường và hai tòa tháp ở hai bên với tổng chiều dài là vào khoảng 61 mét còn chiều rộng là 28 mét. Trên cổng chính của nhà thờ có những bức tượng thiên thần đang ngồi và gia huy bằng đá của gia tộc Esterházy. Khi tham quan nhà thờ, du khách sẽ phải ngạc nhiên bởi sự đồ sộ và đa dạng của những tấm bích họa ở phía bên trong. Ngoài ra, khu vực chính điện còn có trần vòm hình bán nguyệt (*barrel vaults*), trong khi hai nhà nguyện ở hai phía bên thì có mái vòm vuông (*cloister vaults*). Tài sản quý giá nhất của nhà thờ chính là bàn thờ lớn được đặt giữa chính điện. Bàn thờ được trang hoang rất lộng lẫy và được hoàn thiện vào năm 1640. Bàn thờ có chiều cao là 20,3 mét; rộng 14,8 mét và được xếp vào một trong những bàn thờ lớn nhất tại Châu Âu. Nhà thờ được trang trí bởi các nghệ nhân G. B. Rossa, G. Tornini và P. Conti. Riêng những tấm bích họa trên mái vòm của nhà thờ thì là tác phẩm nghệ thuật của các họa sĩ người Ý, F. I. Grafenstein và C. Ricchi (Nguồn Tiến sĩ Medvecky, 2008).

Vào tháng 12 năm 1978, Giáo hoàng Gioan Phaolô II đã công nhận nhà thờ với vai trò là nhà thờ chính tòa của Tổng giáo phận Trnava. Tên của tổng giáo phận được đổi vào năm 1995, thành Tổng giáo phận Bratislava-Trnava và năm 2008 lại được đổi về tên cũ là Tổng giáo phận Trnava. Ngày 9 tháng 11 năm 2003, Giáo hoàng Gioan Phaolô II đã đến viếng thăm nhà thờ.

Tham khảo
---------

1. ↑  (Hungarian) Lưu trữ 2011-05-22 tại Wayback Machine
2. ↑  "Historical monuments". City of Trnava. Truy cập ngày 11 tháng 4 năm 2013.
**Nilotinib**, được bán dưới tên thương hiệu **TASigna**, là một loại thuốc dùng để điều trị bệnh bạch cầu tủy xương mãn tính (CML), mà có nhiễm sắc thể Philadelphia. Nó có thể được sử dụng cả trong các ca bệnh ban đầu của CML giai đoạn mãn tính cũng như trong CML giai đoạn tăng tốc và mãn tính không đáp ứng với imatinib. Nó được uống qua miệng.

Các tác dụng phụ thường gặp có thể bao gồm tiểu cầu thấp, bạch cầu thấp, thiếu máu, phát ban, nôn mửa, tiêu chảy và đau khớp. Các tác dụng phụ nghiêm trọng khác có thể bao gồm kéo dài QT, đột tử, viêm tụy và các vấn đề về gan. Thuốc này không an toàn để sử dụng trong khi mang thai. Nilotinib là một chất ức chế tyrosine kinase Bcr-Abl và hoạt động bằng cách can thiệp vào tín hiệu trong tế bào ung thư.

Nilotinib đã được chấp thuận cho sử dụng trong y tế tại Hoa Kỳ vào năm 2007. Thuốc này nằm trong Danh sách các loại thuốc thiết yếu của Tổ chức Y tế Thế giới, loại thuốc an toàn và hiệu quả nhất cần thiết trong hệ thống y tế. Tại Vương quốc Anh, NHS phải chi 2.432,85 bảng để dùng thuốc này mỗi tháng tính đến năm 2018. Tại Hoa Kỳ, chi phí này là 14.367 đô la Mỹ vào năm 2019.

Sử dụng trong y tế
------------------

Thuốc này được sử dụng để điều trị bệnh bạch cầu tủy xương mãn tính với nhiễm sắc thể Philadelphia (Ph +).

Tham khảo
---------

1. ↑  "Nilotinib". *National Cancer Institute* (bằng tiếng Anh). ngày 1 tháng 2 năm 2008. Truy cập ngày 14 tháng 11 năm 2019.
2. 1 2 3  "Nilotinib Monograph for Professionals". *Drugs.com* (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 14 tháng 11 năm 2019.
3. ↑  "World Health Organization model list of essential medicines: 21st list 2019". 2019. Chú thích journal cần `|journal=` (trợ giúp)
4. ↑  *British national formulary: BNF 76* (ấn bản 76). Pharmaceutical Press. 2018. tr. 960. ISBN 9780857113382.
5. ↑  "Tasigna Prices, Coupons & Patient Assistance Programs". *Drugs.com* (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 14 tháng 11 năm 2019.
6. ↑  "Tasigna (nilotinib) dosing, indications, interactions, adverse effects, and more". *Medscape Reference*. WebMD. Truy cập ngày 25 tháng 1 năm 2014.
**Nguyễn Đình Bin** (sinh năm 1944) là chính trị gia người Việt Nam. Ông từng là Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa VIII, Thứ trưởng thường trực Bộ Ngoại giao Việt Nam kiêm Chủ nhiệm Ủy ban về người Việt Nam ở nước ngoài, Phó Bí thư Đảng ủy khối các Cơ quan đối ngoại Trung ương, Đại sứ Việt Nam tại Nicaragua kiêm nhiệm Ecuador và Đại sứ Việt Nam tại Pháp kiêm nhiệm Bồ Đào Nha.

Tiểu sử
-------

Nguyễn Đình Bin sinh ngày 10 tháng 7 năm 1944, quê quán tại xã Thượng Vũ, huyện Kim Thành, tỉnh Hải Dương.

Nguyễn Đình Bin từng học tập ở Cu Ba. Năm 1965, ông là sinh viên năm thứ nhất Khoa Văn học - Nghệ thuật, trường ĐH La Habana, Cuba. Trong thời gian học ở đây, ông từng phiên dịch cho Chủ tịch Fidel Castro.

Sau này có thời gian Nguyễn Đình Bin là cán bộ Đại sứ quán Việt Nam Dân chủ Cộng hòa tại La Habana, Cuba; Đại sứ tại Nicaragua kiêm nhiệm Ecuador và tại Pháp kiêm nhiệm Bồ Đào Nha.

Nguyễn Đình Bin từng là Thứ trưởng thường trực Bộ Ngoại giao kiêm Chủ nhiệm UB về người Việt Nam ở nước ngoài.

Từ ngày 15 tháng 2 năm 2008, Nguyễn Đình Bin nghỉ hưu.

Tham khảo
---------

1. ↑  TTN (ngày 14 tháng 2 năm 2008). "Hai Thứ trưởng Bộ Ngoại giao nghỉ hưu từ 15/2". Báo Dân trí. Truy cập ngày 1 tháng 11 năm 2018.
2. ↑  "Đồng chí Nguyễn Đình Bin". Báo Đảng Cộng sản. ngày 15 tháng 3 năm 2016. Truy cập ngày 31 tháng 10 năm 2018.
3. 1 2 3  "Hồi ức của nguyên Thứ trưởng từng phiên dịch cho Fidel". VietNamNet. ngày 27 tháng 11 năm 2016. Truy cập ngày 31 tháng 10 năm 2018.
4. ↑  TTN (ngày 14 tháng 2 năm 2008). "Hai Thứ trưởng Bộ Ngoại giao nghỉ hưu từ 15/2". Báo Dân trí. Truy cập ngày 1 tháng 11 năm 2018.
**Nguyễn Úy** (1909-1942) là một nhà cách mạng Việt Nam.

Hành trạng
----------

Ông sinh vào năm Kỷ Dậu 1909, quê ở làng Đức Mộ, huyện Kim Bảng, tỉnh Hà Nam, trong một gia đình nông dân giàu có. Do điều kiện gia đình, từ nhỏ, ông được cho được theo học chữ Nho, sau đó lại theo Tây học, học ở trường làng, trường huyện. Lớn lên, ông làm nhà giáo dạy Tiểu học tại quê Đức Mộ.

Nửa cuối thập niên 1920, do ảnh hưởng của các xu hướng cách mạng chống Pháp, ông tham gia vào phong trào Việt Nam thanh niên cách mạng đồng chí hội của huyện Kim Bảng. Cho đến tháng 10 năm 1930, ông trở thành một trong những Đảng viên Cộng sản đầu tiên của Hà Nam, sinh hoạt trong chi bộ thứ hai - một chi bộ được thành lập bí mật ở chùa Đức Mộ với 3 đảng viên.

Với sự nhiệt tình năng nổ, ông chú ý tuyên truyền, vận động các tu sĩ chùa Đức Mộ cùng một số thanh niên tại địa phường, hình thành cơ sở hoạt động bí mật, trở thành các liên lạc viên và bảo vệ cho Xứ ủy Bắc kỳ.

Năm 1936, ông là Bí thư chi bộ thứ hai, đảm nhậm nhiệm vụ bảo vệ căn cứ bí mật cho Xứ ủy và cũng trực tiếp tham gia công tác do Xứ ủy giao. Do uy tín nghề giáo của mình, ông vận động được nhiều người dân tin theo cách mạng.

Tháng 8 năm 1941, trên đường đi công tác, ông bị chính quyền thực dân bắt được và đưa về giam ở Hỏa Lò, Hà Nội. Bị tra tấn rất tàn khốc, ông qua đời vào ngày 3 tháng 3 năm 1942, khi mới 33 tuổi.

Tên ông về sau được đặt cho một xã ở Kim Bảng, Hà Nam: xã Nguyễn Úy

Chú thích
---------

Tham khảo
---------

* Những nhân vật lịch sử - văn hóa Hà Nam sinh năm Dậu
**Nhà thờ chính tòa của giả định Đức Trinh Nữ Maria và Thánh Andrew** (tiếng Ba Lan: *Bazylika archikatedralna Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny i św. Andrzeja we Fromborku*) ở Frombork, Ba Lan, là một nhà thờ Công giáo La Mã tọa lạc tại Đồi Nhà thờ, bên cạnh Nhà thờ St. (ul. Katedralna 8 ) Ban đầu nó được xây dựng từ năm 1329 đến 1388. 
Vương cung thánh đường là một trong những Di tích lịch sử quốc gia chính thức của Ba Lan (*Pomnik historii*), được chỉ định vào ngày 16 tháng 9 năm 1994 và được theo dõi bởi Ủy ban Di sản Quốc gia Ba Lan.

Lịch sử
-------

Nhà thiên văn học và nhà toán học Nicolaus Copernicus đã làm việc ở đây với tư cách là một giáo luật (1512 Tiết16 và 1522 Từ43). Ông đã viết tác phẩm kỷ nguyên của mình, *De Revolutionibus orbium cœlestium* ở Frombork. Ngay sau khi xuất bản năm 1543, Copernicus đã chết ở đó và được chôn cất trong nhà thờ nơi mộ của ông được cho là đã được các nhà khảo cổ tìm thấy vào năm 2005. Điều này sau đó đã được xác nhận vào tháng 11 năm 2008 bằng cách công bố kết quả xét nghiệm DNA trên các mảnh xương và tóc được tìm thấy trên bộ xương; tóc phù hợp với hai sợi tóc thuộc về Copernicus và hiện đang nằm ơe Đại học Uppsala.

Ở góc tây bắc của khuôn viên nhà thờ là tháp của Copernicus, và ở góc phía tây nam, một tòa nhà hình bát giác với một tháp chuông vuông và một cung thiên văn nhỏ và một con lắc Foucault.

Thành phố bị tàn phá trong cuộc chiến Ba Lan Thụy Điển. Từ năm 1626 đến 1635, nó đã bị chiếm giữ bởi Gustavus Adolphus của Thụy Điển, người đã cướp phá nhà thờ và xóa bỏ nhiều cổ vật văn hóa, bao gồm các bản thảo của Copernicus cho người Thụy Điển.

Thị trấn và nhà thờ đã bị hư hại nặng nề trong Thế chiến II. Sau chiến tranh, nhà thờ được xây dựng lại một cách tỉ mỉ.

Xem thêm
--------

* Lâu đài ở Ba Lan

Tham khảo
---------

1. ↑  Historical Monument Registry Woj. warmińsko-mazurskie – Pow. bartoszycki , National Heritage Board of Poland
2. ↑  J R Ravetz Plate, *Nicolaus Copernicus 1473-1543* in *Proceedings of the Royal Society of London*, London 1602, p. 7 link
3. ↑  Copernicus skeleton identified The Guardian (ngày 22 tháng 11 năm 2008)

Liên kết ngoài
--------------

* History and photos of the Frombork cathedral **(tiếng Ba Lan)**
**Nhà thờ chính tòa Đức Mẹ Thăng Thiên** (tiếng Tây Ban Nha: *Catedral de Nuestra Señora de la Asunción*) còn được gọi là **Nhà thờ chính tòa Tlaxcala của Xicohténcatl** là nhà thờ chính tòa Công giáo Rôma nằm ở thành phố Tlaxcala, Mexico. Đầu tiên nó được gọi là **Đền thờ Thánh Phanxicô thành Assisi** (*Templo de San Francisco de Asís*), nhưng khi giáo phận được thành lập, nó được gọi là nhà thờ và có tên gọi như hiện tại. Nó là nhà thờ chính tòa cầu nguyện thánh kính Lễ Đức Mẹ lên trời trong quá trình hình thành giáo phận Tlaxcala.

Công trình này được xây dựng từ năm 1530 đến 1536 theo như sử gia Diego Muñoz Camargo với một gian giữa duy nhất với mái lợp gỗ và bàn thờ gỗ lộng lẫy theo phong cách Mudejar được bảo tồn rất tốt, và trên thực tế nó là một trong số ít những công trình cuối cùng theo phong cách này ở lục địa châu Mỹ. Mái vòm của nhà thờ có hình bát giác và trong khuôn viên nhà thờ là một tu viện.

Tham khảo
---------

1. ↑  Cathedral of Our Lady of the Assumption in Tlaxcala de Xicohténcatl
2. ↑  Cuadriello, Jaime (ngày 1 tháng 1 năm 2004). *Las glorias de la república de Tlaxcala: o la conciencia como imagen sublime* (bằng tiếng Tây Ban Nha). UNAM. ISBN 9789703213894.
3. ↑  Gastellou, Josué (ngày 1 tháng 1 năm 1999). *Catálogo de órganos tubulares históricos del estado de Tlaxcala* (bằng tiếng Tây Ban Nha). Universidad Iberoamericana Golfo Centro.
**Người Đài Loan tại Việt Nam** bao gồm phần lớn là các thương gia và gia đình họ. Chi nhánh Thành phố Hồ Chí Minh của Hiệp hội Phát triển Ngoại thương Đài Loan (trụ sở tại Đài Bắc) ước lượng khoảng 20.000 người Đài Loan đang sống tại Việt Nam (tính đến 2002).

Theo số liệu của Cao ủy Liên Hợp Quốc về người tị nạn, có khoảng 3.000 phụ nữ tại Việt Nam từng lấy chồng Đài Loan và sau khi họ ly dị thì không còn được nước nào công nhận tư cách công dân. Những phụ nữ này đã bỏ quốc tịch Việt Nam để nhập quốc tịch Trung Hoa Dân quốc khi họ lấy chồng nhưng sau khi ly hôn họ đã về nước, bỏ quốc tịch Trung Hoa Dân quốc trong quá trình xin cấp lại quốc tịch Việt Nam. Những đứa con của họ mang duy nhất quốc tịch Trung Hoa Dân quốc, trước đây chưa bao giờ là công dân Việt Nam, không đủ điều kiện để nhập học các trường công ở Việt Nam.

Xem thêm
--------

* Người Việt tại Đài Loan

Tham khảo
---------

1. ↑  Li, Francis (ngày 15 tháng 11 năm 2002). "'Going South' to Vietnam pays off for investors". *Taiwan Journal*. Truy cập ngày 5 tháng 2 năm 2008.[*liên kết hỏng*]
2. ↑  Chung, Chin-lung (ngày 12 tháng 12 năm 2007). "聯合國刊物報導　嫁台越南新娘淪為無國籍困境 (United Nations report: Vietnamese brides married to Taiwan men fall into the trap of statelessness)". *Radio Taiwan International* (bằng tiếng Trung). Bản gốc lưu trữ ngày 5 tháng 11 năm 2013. Truy cập ngày 23 tháng 1 năm 2008.
**Noko Alice Matlou** (sinh ngày 30 tháng 9 năm 1985) là một cầu thủ bóng đá nữ của Nam Phi đóng vai trò tiền đạo trong câu lạc bộ MaIndies. Cô đã đại diện cho đội tuyển bóng đá nữ quốc gia Nam Phi với hai vai trò là tiền đạo và hậu vệ. Năm 2008, Matlou trở thành người Nam Phi đầu tiên được chọn là Cầu thủ Châu Phi xuất sắc nhất của năm.

Sự nghiệp
---------

### Chơi cho câu lạc bộ

Ở cấp độ câu lạc bộ, cô chơi cho MaIndies. Cô đã từng chơi cho Ladies Development, Brazilian Ladies và trường Đại học Johannesburg. Trong bóng đá, cô có biệt danh "Beep-Beep". Matlou được đào tạo với các cầu thủ bóng đá nam để rèn luyện và nâng cao khả năng của mình.

### Quốc tế

Matlou xuất hiện lần đầu trong đội tuyển bóng đá nữ quốc gia Nam Phi ("Banyana Banyana") vào tháng 12 năm 2006. Vào tháng 9 năm 2007, Matlou đã phải chịu sự kiểm soát "giới tính" của đội trưởng trước khi tham gia trận đấu giữa Nam Phi với Ghana tại Sân vận động Caledonian, Pretoria. Cô được phép chơi trong trận đấu sau khi được xác nhận là nữ.

Matlou đã nổi bật trong đội tuyển quốc gia bằng cách ghi được sáu bàn thắng tại Giải vô địch bóng đá nữ châu Phi năm 2008. Cô đã được chọn vào các đội trong một loạt các giải đấu, bao gồm cả tại Thế vận hội mùa hè 2012 tại London, Vương quốc Anh. Trong năm 2014, huấn luyện viên của Nam Phi, Vera Pauw đã đào tạo Matlou - trước đó là một tiền đạo, trở thành một hậu vệ.

### Giải thưởng

Năm 2008, cô trở thành người Nam Phi đầu tiên được bầu chọn là Cầu thủ xuất sắc nhất Châu Phi trong năm của Liên đoàn bóng đá châu Phi.

Tham khảo
---------

1. ↑  "Noko Alice "Beep-Beep" Matlou". Sasol in Sport. Bản gốc lưu trữ ngày 19 tháng 9 năm 2017. Truy cập ngày 19 tháng 11 năm 2016.
2. ↑  20 tháng 2 năm 2009-belle-of-the-ball "Belle of the ball" Kiểm tra giá trị `|địa chỉ=` (trợ giúp).
3. ↑  "Banyana dispute gender cheating claims". Sport24. ngày 9 tháng 9 năm 2008. Truy cập ngày 9 tháng 1 năm 2015.
4. ↑  "Matlou adapts to Banyana role in defence".
5. ↑  "Noko Matlou makes history".
Tiến sĩ **Nana Anima Wiafe-Akenten** là một giảng viên môn truyền thông người Ghana và là Trưởng khoa Akan-Nzema của Đại học Giáo dục Ngôn ngữ, Cơ sở Ajumako của Đại học Giáo dục, Winneba ở Ghana. Cô là người đầu tiên nhận bằng tiến sĩ về ngôn ngữ Twi, một trong những biến thể của tiếng Akan.

Cuộc sống cá nhân
-----------------

Dr. Anima là người từ Atwima-Ofoase ở Vùng Ashanti. Tiến sĩ Anima lớn lên trong một gia đình học giả. Cô kết hôn với Tiến sĩ Charles B. Wiafe-Akenten, cũng là giảng viên tại Khoa Tâm lý của Đại học Ghana. Đứa con đầu lòng của cô, Tiến sĩ Michael Wiafe-Kwagyan, là giảng viên của Khoa Khoa học Thực vật trong cùng một tổ chức. Cô có ba cô con gái - Nana Adwoa, Awo Asantewaa và Ohenemaa Wiafewaa.

Giáo dục
--------

Tiến sĩ Anima đã học trung học tại Trường Trung học St. Hoa hồng, Akwatia ở Vùng Đông Ghana giữa năm 1991 và 1993. Cô theo học Đại học Ghana để lấy bằng đầu tiên, tốt nghiệp Cử nhân Nghệ thuật Ngôn ngữ học và Nghệ thuật Sân khấu (Nhà hát Truyền thông Mở rộng) năm 1995. Cô đã nhận được bằng tiến sĩ từ Đại học Ghana vào tháng 7 năm 2017 về Nghiên cứu ngôn ngữ Ghana (Ngôn ngữ học Akan - Diễn ngôn truyền thông). Đáng chú ý, cô đã viết luận án về cách sử dụng Akan hiện đại trên đài phát thanh và truyền hình (Sɛ dea wɔde akan kasa dzi dwuma enɛ mbre yi wɔ radio ne TV so) trong ngôn ngữ Twi, người đầu tiên làm như vậy. Theo cô, thách thức chính của việc viết một bài báo học thuật trong tiếng Twi là dịch chính xác các trích dẫn và thuật ngữ của văn bản khoa học từ tiếng Anh.

Tham khảo
---------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  Nuhu Billa, Hadiza. "Nana Anima Wiafe-Akenten - First PhD holder in Twi". *graphic.com.gh*. graphic.com.gh. Truy cập ngày 31 tháng 8 năm 2017.
2. ↑  "Nana Anima Wiafe-Akenten becomes first PhD holder in Twi". *www.pulse.com.gh* (bằng tiếng Anh). ngày 30 tháng 7 năm 2017. Truy cập ngày 19 tháng 3 năm 2019.