***Mãnh ma hay Bạch ma (tên khoa học là Abutilon avicennae Gaertn hay Abutilon theophratic Medic.)*** là một cây hàng năm trong họ Cẩm quỳ, có nguồn gốc ở NamÁ. Cụm từ *theophrasti* để kỷ niệm nhà thực vật học-nhà triết học cổ người Hy-Lạp Theophrastus.

Hạt của cây gọi là đông quỳ tử là vị thuốc đông y nổi tiếng.

Mô tả
-----

Nó có thể cao đến 2 m, và có nhung. Lá có hình trái tim rộng 15 đến 25 cm. Hoa có màu vàng hay cam, đường kính khoảng 4 cm, lúc nở có nút hình viên nang phân chia theo chiều dọc để giải phóng hạt giống. Hoa và cây có một mùi hương trái cây.

Cây mọc như cỏ dại chủ yếu trong đất trồng trọt, đặc biệt là trong cánh đồng ngô, và nó cũng có thể được tìm thấy trên lề đường và trong sân vườn. Bạch ma thích đất màu và đất trồng chẳng hạn như những người sử dụng trong ngành nông nghiệp.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Hoa và lá | *Hoa bạch ma* - MHNT | Schizocarp trên một cây đó lớn lên ở California. |

Thu hái và chế biến
-------------------

Bạch ma đã được trồng ở Trung quốc kể từ khoảng 2000 năm trước công nguyên. Nó phát triển rất nhanh.

 Lá được ăn xào hoặc trong trứng tráng. Các nhà máy được chế biến với tên *maabulha* trong Maldives và lá của nó là một phần của các truyền thống ẩm thực Maldives. Tại đây, nó thường thái nhỏ và hỗn hợp với cá Maldive và nghiền dừa xát trong một món ăn được gọi là *mas huni*. Những hạt giống được ăn ở Trung quốc và Kashmir. Đông quỳ tử chứa 15-20% protit và chất béo, có khi lên đến 30% là một vị thuốc đông y rất tốt. Thường dùng để chữa xích và bạch lỵ, còn dùng để chữa mụn nhọt, đại tiểu tiện khó khăn, thủy trũng vú, sữa sưng đau. Ngày uống 4-12g dưới dạng thuốc sắc.

Loài xâm lấn
------------

Ở miền trung tây và bắc vùng của Hoa Kỳ, đông Canada và địa trung Hải phía Đông, *A. theophrasti* được coi là một cỏ dại gây hại cho nông nghiệp, đặc biệt là ngô và đậu nành.

Kể từ khi được đến Bắc Mỹ trong thế kỷ 18, Bạch Ma đã trở thành một loài xâm lấn ở vùng nông nghiệp của miền đông và miền trung tây Hoa Kỳ. Nó là một trong những loài cỏ dại gây hại nhất cho ngô, giảm lên đến 34% năng suất cây trồng nếu không được kiểm soát và gây thiệt hại hàng trăm triệu đô la mỗi năm. Bạch ma là một loài có cạnh tranh rất, nó ăn cắp dinh dưỡng và nước từ cây trồng. A. theophrasti có thể bị diệt bởi chất diệt cỏ.

Tham khảo
---------

1. ↑  *Abutilon theophrasti* (TSN 21674) tại Hệ thống Thông tin Phân loại Tích hợp (ITIS).
2. ↑  De Ruff, Robert. "A short description of *Abutilon theophrasti*". *Plants of Upper Newport Bay*.
3. ↑  Richard H. Uva, Joseph C. Neal and Joseph M. Ditomaso, *Weeds of The Northeast*, (Ithaca, NY: Cornell University Press, 1997), p. 256-257
4. ↑  Xavier Romero-Frias, *The Maldive Islanders, A Study of the Popular Culture of an Ancient Ocean Kingdom*, Barcelona 1999, ISBN 84-7254-801-5
5. ↑  "Velvetleaf". Written Findings of the State Noxious Weed Control Board - Class A Weed. tháng 2 năm 2000. Bản gốc lưu trữ ngày 16 tháng 6 năm 2006.
6. ↑  Hameed A. Baloch, Antonio DiTommaso and Alan K. Watson. "Intrapopulation variation in *Abutilon theophrasti* seed mass and its relationship to seed germinability" (PDF). Seed Science Research (2001) 11, 335–343. Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 28 tháng 6 năm 2010. Đã định rõ hơn một tham số trong `|author=` và `|last=` (trợ giúp)Đã định rõ hơn một tham số trong `|author=` và `|last=` (trợ giúp); Đã định rõ hơn một tham số trong `|author=` và `|last=` (trợ giúp)
7. ↑  Davis, K. Renner, C. Sprague, L. Dyer, D. Mutch (2005).

Liên kết ngoài
--------------

* Tư liệu liên quan tới Abutilon theophrasti tại Wikimedia Commons
* *Chi cối xay theophrasti* từ nhà Máy cho một tương Lai