**Betty Kaunda**, tên khai sinh là Beatrice Kaweche Banda (17 tháng 11 năm 1928 – 18 tháng 9 năm 2012), là vợ của tổng thống đầu tiên Zambia Kenneth Kaunda, và Đệ nhất Phu nhân Zambia từ năm 1964 đến năm 1991. Bà được gọi là Mẹ của Zambia. Betty sinh ngày 17 tháng 11 năm 1928 bởi Kaweche Banda và Milika Sakala Banda tại Mpika. Bà được giáo dục rất sớm tại Mbereshi Girls, đã trải qua khóa đào tạo tại chương trình Phụ nữ của Tổ chức Mindolo Ecumenical Foundation và làm giáo viên ở Mufulira. Betty đã kết hôn với Tiến sĩ Kenneth Kaunda vào năm 1946, người đã tham gia vào cuộc đấu tranh tự do vào thời điểm đó và sau đó trở thành Tổng thống đầu tiên của Zambia độc lập vào năm 1964. Betty là sức mạnh đằng sau Tiến sĩ Kuanda suốt 66 năm quan hệ.

Là đệ nhất phu nhân, bà là một phần của nhiều chuyến viếng thăm ngoại giao và sự đồng ý của nhiều tổ chức. Theo các nhà quan sát chính trị, bà đã lãnh đạo một cuộc sống rất đơn giản như Đệ nhất phu nhân. Bà là tác giả tiểu sử tự động của mình cùng với Stephen A. Mpashi vào năm 1969. Bà tham gia vào nhiều sáng kiến ​​từ thiện và nhận được giải thưởng Indira Gandhi Phi bạo lực từ UNIP cho những nỗ lực của bà.

Betty đã bị bệnh tiểu đường trong nhiều năm và bà đã chết trong những giờ đầu ngày 18 tháng 9 năm 2012 tại Harare Zimbabwe khi đến thăm con gái. Bà đã 83 tuổi khi bà qua đời và những người còn sống là chồng bà, tám đứa con, 30 cháu và 11 đứa cháu chắt. Cả nước đã thương tiếc cái chết của bà và bà được nhà nước tôn trọng là đệ nhất phu nhân Zambia.

Đầu cuộc sống
-------------

Betty sinh ngày 17 tháng 11 năm 1928 có cha là Kaweche Banda và mẹ là Milika Sakala Banda tại Mpika.Bà đã học ở Mbereshi Girls và sau đó đã trải qua khóa đào tạo tại chương trình Phụ nữ của Tổ chức Mindolo Ecumenical Foundation.Bà làm giáo viên ở Mufulira. Bà kết hôn với Tiến sĩ Kenneth Kaunda năm 1946, người đã tham gia vào cuộc đấu tranh tự do và sau đó tiếp tục trở thành Tổng thống đầu tiên của Zambia. Nói cách riêng của mình trong cuốn sách Letter to My Children, Betty là sức mạnh đằng sau tất cả các mối quan hệ của ông trong suốt 66 năm qua khi bà chăm sóc bọn trẻ khi ông vắng mặt. Chính quyền thuộc địa đã đưa Tiến sĩ Kaunda vào tù và bà đốt than để nuôi gia đình. Bà được cho là đã nhận được nhiều mối đe dọa và cưỡng chế trong những ngày đó, nhưng bà không bao giờ từ bỏ các mối đe dọa. Nói cách riêng của mình, "Các quản trị viên thuộc địa đe dọa sẽ gửi chúng tôi trở lại làng sau khi chồng của chúng tôi bị bắt, nhưng chúng tôi từ chối". Bà nói rằng những lá thư bà nhận được từ chồng trong những ngày đó là nguồn sức mạnh cho bà.Ông đã chỉ thị cho bà không được di chuyển khỏi nhà của họ ở Chilenje.

Đệ nhất Phu nhân Zambia
-----------------------

Bà là đệ nhất phu nhân Zambia từ tháng 10 năm 1964 đến tháng 11 năm 1991. Là đệ nhất phu nhân, bà là một phần của nhiều chuyến viếng thăm ngoại giao và sự đồng ý của nhiều tổ chức. Theo các nhà quan sát chính trị, bà đã lãnh đạo một cuộc sống rất đơn giản ngay cả sau khi trở thành đệ nhất phu nhân và không bao giờ nhượng bộ cho vị trí xa xỉ của vị trí này. Bà là tác giả tiểu sử tự động của mình cùng với Stephen A. Mpashi và cuốn sách được đưa ra vào năm 1969. Bà mặc trang phục truyền thống tư vấn cho phụ nữ đồng phục mặc trang phục và tránh bắt chước trang phục từ nước ngoài.

Tiến sĩ Kuanda và Betty được coi là những người tiên phong trong việc tiêu diệt AIDS trong nước. Nhiều học giả đánh giá cao họ dẫn đầu cho phép họ được thử nghiệm HIV / AIDS và công bố kết quả. Bà duy trì một tầm vóc bình tĩnh trong cuộc đấu tranh sau này khi chồng bà bị cầm tù trong những năm 1990. Betty đã tích cực chống lại sự khuyến khích của các Đảng phái chính trị để cung cấp bia cho giới trẻ, phản ánh những suy nghĩ của chồng bà, những người đe dọa sẽ từ chức tổng thống về việc uống rượu quá mức trong xã hội. Bà đã tham gia vào việc quyên góp trong một vụ tai nạn mỏ đồng, khiến một số người thiệt mạng. Bà nhận được giải thưởng Indira Gandhi Phi bạo lực từ UNIP vì những nỗ lực của bà về các nhiệm vụ phi bạo lực và hòa bình
.

Những năm sau
-------------

Betty được coi là mẹ quốc gia của công dân Zambia. Betty bị bệnh tiểu đường trong nhiều năm. Bà đã chết trong những giờ đầu của ngày 19 tháng 9 tại Harare khi đến thăm con gái. Tiến sĩ Kaunda và các thành viên khác trong gia đình đã để Harare tiếp nhận cơ thể của bà. Bà đã 83 tuổi khi bà qua đời và những người còn sống là chồng bà, tám con, 30 cháu và 11 chắt. Cả nước đã thương tiếc cái chết của bà và bà được nhà nước tôn trọng là đệ nhất phu nhân Zambia. Bà theo Kitô giáo và nghi thức cuối cùng của bà đã được thực hiện dựa trên thực hành Kitô giáo. Thời gian tại Nhà thờ Holy Cross ở Lusaka được tổ chức vào ngày 28 tháng 9 trong cuốn hồi ký của bà đã được các nhà ngoại giao từ các nước khác, các quan chức nhà nước và hàng ngàn người Zambia tham dự. Chính phủ tuyên bố 3 ngày tang lễ quốc gia, trong khi các đài truyền hình và đài phát thanh sử dụng bài thánh ca dành riêng cho bà ấy vào buổi sáng và buổi tối. Sự mai táng của bà được lên kế hoạch ban đầu là Sứ mệnh Lubwa, nhưng đã được chuyển đến thủ đô Lusaka vì lý do sức khỏe suy yếu của Tiến sĩ Kaunda.

Tham khảo
---------

1. ↑  "Betty Kaunda dies". The Times of Zambia. ngày 20 tháng 9 năm 2012. Bản gốc lưu trữ ngày 18 tháng 12 năm 2013. Truy cập ngày 20 tháng 7 năm 2018. Đã định rõ hơn một tham số trong `|archiveurl=` và `|archive-url=` (trợ giúp); Đã định rõ hơn một tham số trong `|archivedate=` và `|archive-date=` (trợ giúp)
2. ↑  "Zambians Mourn Death of Former First Lady Betty Kaunda". Voice of America. ngày 20 tháng 9 năm 2012. Truy cập ngày 20 tháng 9 năm 2012.
3. ↑  "Mama Betty Kaunda dies". Lusaka Times. ngày 19 tháng 9 năm 2012. Truy cập ngày 16 tháng 10 năm 2016.
4. ↑  Kaunda, Betty; Mpashi, Stephen A. (1969). *Betty Kaunda; wife of the President of the Republic of Zambia*. Betty Kaunda, Stephen A. Mpashi.
5. ↑  Hansen, Karen Tranberg (2000). *Salaula: The World of Secondhand Clothing and Zambia*. University of Chicago Press. tr. 82. ISBN 9780226315812.
6. ↑  DeRoche, Andy (2016). *Kenneth Kaunda, the United States and Southern Africa*. Bloomsbury Publishing. tr. 214. ISBN 9781474267649.
7. ↑  "Betty Kaunda:Mother of Zamiba, heroine of the struggle dies". The Herald. ngày 24 tháng 9 năm 2012. Truy cập ngày 16 tháng 10 năm 2016.
8. ↑  "Mama Betty Kaunda buried". Chronicle. ngày 29 tháng 9 năm 2012. Truy cập ngày 16 tháng 10 năm 2016.