**Thiếu tướng Joseph Saidu Momoh**, OOR, OBE (26 tháng 1 năm 1937 - 3 tháng 8 năm 2003) là sĩ quan quân đội và chính trị gia Sierra Leone, từng đảm nhiệm ghế Tổng thống thứ hai trong lịch sử quốc gia này từ tháng 11 năm 1985 đến 29 tháng 4 năm 1992.

Momoh là người Limba và hoạt động dân sự một thời gian ngắn trước khi tòng quân năm 1956. Sau khi Siaka Stevens lên nắm quyền, Momoh được giữ chức chỉ huy năm 1971, thăng thiếu tướng năm 1983 và trở thành tổng thư ký Đại hội toàn dân là đảng hợp pháp duy nhất của quốc gia năm 1985.

Cuối năm 1985, Stevens nghỉ hưu, Momoh là ứng viên duy nhất và đắc cử tổng thống. Ông thừa hưởng nền kinh tế đang sa sút và đã có những cải thiện đáng kể trong việc chống tham nhũng. Về đối ngoại, Momoh đặt quan hệ tích cực với Hoa Kỳ và Anh. Năm 1991, nhóm phiến quân Mặt trận Liên minh Cách mạng (RUF) kích động nội chiến để lật Momoh. Cuối năm 1991, ông đưa ra hiến pháp mới cho phép đa đảng. Năm 1992, Valentine Strasser lãnh đạo đảo chính lật đổ ông. Momoh chạy trốn sang Guinea lưu vong và qua đời vào năm 2003, một năm sau khi kết thúc nội chiến.

Đầu đời
-------

Joseph Saidu Momoh sinh ngày 26 tháng 1 năm 1937 trong một gia đình người Limba theo Cơ Đốc giáo tại Binkolo, Quận Bombali, Tỉnh Bắc của Sierra Leone thuộc Anh. Đầu thập niên 1940, gia đình chuyển đến Freetown, rồi sống ở Wilberforce.

Năm 1951-1955, Momoh theo học Đại học Giám lý Tây Phi. Là người khỏe mạnh, ông rất thích chơi thể thao như quần vợt, bóng rổ và bóng chuyền. Ông từ thi đấu bóng đá cho Young Stars FC tại Makeni và Blackpool FC.

Ông cũng hoàn thành chương trình tại Trường Thư ký Chính phủ, Viện Kỹ thuật.

Sự nghiệp
---------

### Hoạt động dân sự

Năm 1956, Momoh làm thư ký cấp ba trong cơ quan dân sự Sierra Leone cho đến năm 1958 thì nghỉ để nhập ngũ.

### Binh nghiệp

Năm 1958, Momoh khởi đầu binh nghiệp là binh nhì Lực lượng Biên phòng Hoàng gia Tây Phi (RWAFF). Ông được đào luyện tại Trường Đào tạo Sĩ quan Chính quy ở Ghana và Học viện Huấn luyện Quân sự Nigeria. Sau đó, Momoh đến Anh học tại Trường Bộ binh ở Hythe và Trường Sĩ quan Mons ở Aldershot.

Năm 1963, Momoh được thăng thiếu úy Quân lực Hoàng gia Sierra Leone, rồi lên thiếu tá chỉ huy Trại Moa, Kailahun.

Năm 1969, Momoh thăng trung tá, chỉ huy Tiểu đoàn 1. Năm 1970, ông mang quân hàm Đại tá.

Năm 1971, sau khi Chuẩn tướng John Amadu Bangura đảo chính bất thành, Tổng thống Siaka Stevens bổ nhiệm Momoh làm tư lệnh phó rồi chính thức làm tư lệnh vào tháng 11.

Năm 1974, Momoh là Quốc vụ khanh nội các. Năm 1983, ông được thăng thiếu tướng.

### Tổng thống Sierra Leone

Năm 1985, Momoh là tổng thư ký lãnh đạo Đảng Đại hội toàn dân (APC). Ông là ứng viên duy nhất trong trưng cầu dân ý bầu tổng thống ngày 8 tháng 10 và đắc cử Tổng thống. Ông là tổng thống thứ hai của Sierra Leone từ 28 tháng 11 năm 1985 đến 29 tháng 4 năm 1992.

Thừa hưởng một hệ thống tham nhũng tràn lan, Momoh đã có những bước tiến lớn để khắc phục loại bỏ. Các nhà quan sát quốc tế đánh giá nỗ lực của ông coi như thành công. Điều này giúp ông hình thành quan hệ tốt đẹp với Thủ tướng Anh Margaret Thatcher và Tổng thống Mỹ Ronald Reagan, góp phần đưa Sierra Leone thoát khỏi tình trạng bất ổn trong phần lớn thập niên 1970 và 1980. Cả hai nhà lãnh đạo đều tăng cường viện trợ và hợp tác với chính quyền Momoh suốt năm 1987 và đầu năm 1988.

### Vụ xét xử phản quốc năm 1987

Ngày 23 tháng 3 năm 1987, sau khi đột kích một căn hộ ở Freetown và phát hiện kho vũ khí có cả súng phóng tên lửa, cảnh sát báo cáo có một nhóm đang âm mưu ám sát Momoh và tiến hành đảo chính.

Tổng thanh tra Cảnh sát Sierra Leone James Bambay Kamara lập tức lệnh bắt giữ Phó Tổng thống thứ nhất Francis Minah, GMT Kaikai, Jamil Sahid Mohamed và 15 đối tượng khác. 

Minah là bạn thân của Momoh nhưng tổng thống không muốn phản đối Karama nên không can thiệp vào vụ này.

Tháng 10 năm 1987, sau 5 tháng xét xử tội phản quốc, bồi thẩm đoàn đưa ra phán quyết có tội. Cựu Phó Tổng thống thứ nhất và 17 người khác bị kết tội phản quốc chịu án tử hình. Jamil Sahid Mohamed trốn sang Liban lưu vong. Chính Momoh ký lệnh hành quyết. Một nhóm quan sát viên quốc tế đến từ Na Uy, Thụy Điển, Thụy Sĩ, Algeria và Hàn Quốc đều đồng tình với bản án mà không có động cơ chính trị bên trong.

### Chiến tranh vùng Vịnh năm 1991

Dưới sự lãnh đạo của Momoh, Sierra Leone gia nhập liên minh các nước phản đối Saddam Hussein chiếm Kuwait.

### Tập đoàn SCIPA

Năm 1989, Nir Guaz của Tập đoàn khoáng sản SCIPA, Israel đến Sierra Leone. Momoh ưu ái cho SCIPA khi họ đưa ra các khoản vay và tạo điều kiện cho Sierra Leone tham gia đàm phán với Quỹ Tiền tệ Quốc tế. Đêm Giáng sinh năm 1989, Momoh cho bắt giữ Guaz, buộc tội phá hoại kinh tế và trục xuất khỏi Sierra Leone.

Tháng 9 năm 1991, Nội chiến Sierra Leone bùng nổ, Momoh đưa ra hiến pháp mới hủy bỏ chế độ độc đảng từ năm 1978 để thiết lập nền dân chủ đa đảng, đồng thời đóng vai trò lớn xóa bỏ chủ nghĩa bộ tộc cục bộ.Thủ tướng Anh John Major và Tổng thống Mỹ George HW Bush lên tiếng chúc mừng và tuyên bố đây là "những bước quan trọng hướng tới dân chủ hóa" và "các bước tiến thiết yếu". Momoh cho biết John Major là "người bạn thực sự của Sierra Leone" còn gọi George HW Bush là một "nhà lãnh đạo vĩ đại của thế giới".

Đảo chính quân sự
-----------------

Ngày 29 tháng 4 năm 1992, binh lính dưới quyền Đại úy Valentine Strasser thông báo đảo chính quân sự trên đài phát thanh. Momoh trốn sang Guinea xin tị nạn chính trị.

Lưu vong và qua đời
-------------------

được Tổng thống Lansana Conté Guinea cho Momoh tị nạn chính trị. Ông sống trong một biệt thự tại Nongo Tadi, Conakry đến khi qua đời ngày 2 tháng 8 năm 2003, thọ 66 tuổi.

Huân chương
-----------

Năm 1971, Momoh là nhận Huân chương Đế quốc Anh. Năm 1974, Tổng thống Siaka Stevens trao tặng Huân chương Rokel cho Momoh.

* Sierra Leone Sierra Leone: Order of the Rokel (1974)
* Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland United Kingdom: Order of the British Empire (1971)

Tham khảo
---------

Liên kết ngoài
--------------

* Tin tức Momoh được trả tự do, IRIN tháng 11 năm 1999

| Chức vụ chính trị
 |
| --- |
|
| Tiền nhiệm{{{before}}} | **{{{title}}}** | Kế nhiệm{{{after}}} |

Bản mẫu:Presidents, Sierra Leone

|  |  |
| --- | --- |
| Tiêu đề chuẩn Sửa dữ liệu tại Wikidata | 
* GND: 1286826489
* LCCN: no91011525
* SNAC: w6995szp
* VIAF: 70952326
* WorldCat Identities: lccn-no91011525

 |



1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14  Jalloh, Alusine (2018). *Muslim Fula business elites and politics in Sierra Leone*. Rochester, NY: University of Rochester Press. tr. 176. ISBN 9781580461146. OCLC 1006316899.
2. 1 2  Limiting Administrative Corruption in Sierra Leone by Sahr John Kpundeh - The Journal of Modern African Studies - Vol. 32, No. 1 (Mar. 1994), pp. 139-157 (19 pages)
3. 1 2 3  "Former Vice President Convicted Of Treason, Sentenced To Death". *AP News*. Truy cập ngày 9 tháng 7 năm 2018.
4. 1 2 3  Berewa, Solomon E. (tháng 12 năm 2011). *A New Perspective on Governance, Leadership, Conflict and Nation Building in Sierra Leone*. AuthorHouse. ISBN 9781467888868. Truy cập ngày 10 tháng 7 năm 2018.
5. ↑  "Gulf War Fast Facts". *CNN*. 16 tháng 9 năm 2013.
6. ↑  Pham, John-Peter (2005). *Child Soldiers, Adult Interests: The Global Dimensions of the Sierra Leonean Tragedy*. Nova Publishers. ISBN 9781594546716. Truy cập ngày 10 tháng 7 năm 2018.
7. ↑  Mansaray, Ibrahim Sourie (2013). "Was the 1992 coup a blessing or a curse for Sierra Leone?". Truy cập ngày 17 tháng 6 năm 2018.
8. ↑  "On Ex-President Momoh's will. Wife reveals it all". *cocorioko.net*. 24 tháng 12 năm 2005. Truy cập ngày 18 tháng 6 năm 2018.