recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Biểu diễn X-Bar của câu Colorless green ideas sleep furiouslyBiểu diễn X-Bar của câu *Colorless green ideas sleep furiously*. Xem luật cấu trúc ngữ đoạn để biết thêm chi tiết.
***Colorless green ideas sleep furiously*** (tạm dịch: ***Những ý tưởng màu xanh không màu ngủ dữ dội***) là một câu được sáng tác bởi nhà ngôn ngữ học Noam Chomsky trong cuốn *Syntactic Structures* (1957), nhằm minh họa cho một câu tuân thủ đúng cấu trúc ngữ pháp song vô lý khi xét về ngữ nghĩa. Chomsky sử dụng câu này lần đầu trong luận văn *The Logical Structure of Linguistic Theory* (1955) và bài báo học thuật "Three Models for the Description of Language" (1956).:116 Câu văn này hoàn toàn vô nghĩa, minh chứng cho sự biệt lập giữa hai khái niệm cú pháp-ngữ nghĩa, và rằng câu từ đúng ngữ pháp chưa chắc đã đúng ngữ nghĩa. Câu văn là một ví dụ điển hình về lỗi phạm trù và cho thấy sự bất cập của một số mô hình xác suất ngữ pháp, góp phần đề cao sự cần thiết trong việc xây dựng các mô hình ngôn ngữ theo cấu trúc.

Vô nghĩa nhưng đúng ngữ pháp
----------------------------

Chomsky viết trong cuốn *Các cấu trúc cú pháp*: 

> 
> 1. Colorless green ideas sleep furiously.
> 2. \*Furiously sleep ideas green colorless.
> 
> 
> 

Rất hợp lý khi cho rằng cả câu (1) và (2) (hoặc tất cả các thành phần của hai câu đó) chưa bao giờ xuất hiện trong diễn ngôn tiếng Anh. Vì vậy trong bất kể một mô hình xác suất ngữ pháp nào, các câu này sẽ bị loại bỏ ngay lập tức dựa trên lý luận chúng đều quá "xa rời" tiếng Anh. Tuy nhiên câu (1) dù vô nghĩa song vẫn đúng ngữ pháp, còn câu (2) vừa vô nghĩa lại vừa không đúng ngữ pháp.

Approximate representation of Colorless green ideas sleep furiouslyBiểu diễn xấp xỉ câu "Colorless green ideas sleep furiously". Xem chương trình tối giản.
*Colorless green ideas* – đóng vai trò chủ ngữ trong câu – là một chuỗi bất quy tắc bởi 2 lý do sau:

* Tính từ *colorless* "không màu" khi kết hợp với tính từ *green* "màu xanh" hoàn toàn vô nghĩa: một vật không thể vừa màu xanh vừa không màu.
* Xét cụm *colorless green ideas* ta thấy danh từ *idea* "ý tưởng" được mô tả là màu xanh và đồng thời không có màu. Tuy nhiên, về bản chất thì một ý tưởng trừu tượng như thế không thể có màu.

Chú thích
---------

1. ↑  Dấu \* biểu thị một câu vô lý về mặt ngữ pháp.

Tham khảo
---------

1. 1 2  Chomsky, Noam (tháng 9 năm 1956). "Three Models for the Description of Language" (PDF). *IRE Transactions on Information Theory*. **2** (3): 113–124. doi:10.1109/TIT.1956.1056813.
2. ↑  Chomsky, Noam (1957). *Syntactic Structures*. The Hague/Paris: Mouton. tr. 15. ISBN 3-11-017279-8.
**Ayan Elmi** (tiếng Somali: *Ayaan Cilmi*; tiếng Ả Rập: أيان علمي‎; sinh năm 1988 hoặc 1989) là người mẫu Somalia. Cô đã làm người mẫu cho một số nhà thiết kế hàng đầu, và là một cựu chiến binh của Tuần lễ thời trang New York.

Cuộc sống cá nhân
-----------------

Elmi được sinh ra ở Hargeisa, Somalia. Ayan đến từ gia tộc Isaaq Dir. Cô di cư sang Canada cùng gia đình.

Sự nghiệp
---------

Elmi đã mô hình hóa cả haute couture và các thiết kế may sẵn, làm việc với nhiều nhà thiết kế hàng đầu. Cô cũng đã làm công việc in ấn.

Elmi đã đi catwalk cho bộ sưu tập Xuân-Hè 2007 của Jean Paul Gaultier. Các nhà thiết kế thời trang cao cấp khác mà cô đã làm việc cùng bao gồm Gavin Rajah, Georges Hobeika, Frank Sorbier, Mark Le Bihan, Nicolas Le Cauchois, Richard René và Yahya. Elmi cũng đã mô hình hóa các bộ sưu tập quần áo may sẵn cho Hermès, Malan Breton, Fashion Fringe, Christie Brown, David Tlale, Helen Asrat, Jewel của Lisa, Kluk CGDT, Mustafa Hassanali, Nkwo, Pambili, Sika Design, Tiffany Amber và Elie Tahari. Ngoài ra, cô là một nhân vật kỳ cựu của Tuần lễ thời trang New York.

Từ năm 2007 đến 2012, Elmi đã được ký hợp đồng với Quản lý người mẫu chính ở New York. Kể từ năm 2013, công ty mẹ của cô là NEXT Model Management tại Toronto. Cô cũng đã làm việc với một số cơ quan khác, bao gồm Mô hình Wilhelmina ở New York, Mô hình Max ở Cape Town, Quản lý mô hình hồ sơ ở London, Mô hình New Madison, Quản lý mặt trận ở Miami, Factor Women ở Chicago và Model Plus ở Milan.

Xem thêm
--------

* Ubah Hassan

Tham khảo
---------

1. 1 2  "Street Style: Model Castings". *New York Magazine*. Truy cập ngày 5 tháng 12 năm 2013.
2. 1 2 3  "Ayan Elmi". *Fashion Model Directory*. Truy cập ngày 5 tháng 12 năm 2013.

Liên kết ngoài
--------------

* Ayan Elmi tại Fashion Model Directory
Ayam bakar
**Ayam bakar** là một món ăn gà trong các nền ẩm thực Indonesia và ẩm thực Malaysia, món này có nguyên liệu từ thịt gà được nướng trên than. *Ayam bakar* theo nghĩa đen có nghĩa là "gà quay" hay gà nướng trong tiếng Indonesia và tiếng Mã Lai.

Chế biến
--------

Ở Java, gà thường được ướp với hỗn hợp *kecap manis* (nước tương ngọt) và dầu dừa, dùng chổi cọ phết lên khi nướng, vừa nướng vừa phết. Hỗn hợp gia vị gồm *bumbu* mà thứ hỗn hợp này có thể khác nhau giữa các vùng, nhưng thông thường nó bao gồm sự kết hợp của hẹ, tỏi, ớt, rau mùi, nước cốt me, lai (trẩu), nghệ, riềng và muối. Ở Java thì Ayam bakar thường có vị khá ngọt do người ta dùng nhiều nước tương ngọt dùng để ướp hoặc nước chấm, trong khi Ayam bakar ở Padang, Bali, Lombok và hầu hết Sumatra thường cay hơn và có màu đỏ hơn do có nhiều được tẩm nhiều ớt, nghệ và các loại gia vị khác, và không có nước tương ngọt.

Các miếng gà thường được làm chín một phần trong hỗn hợp gia vị bằng cách sử dụng lửa nhỏ liu riu trước khi nướng chính thức để gà thấm gia vị. Trong quá trình nướng, các gia vị còn lại được thoa lên gà. Ayam bakar thường được dùng chung với  *sambal terasi*  (ớt với Mắm tôm *terasi*) hoặc  *sambal kecap*  (ớt cắt lát và hành tím ngâm trong nước tương) làm nước chấm hoặc gia vị và các lát dưa chuột và cà chua để trang trí. Có rất nhiều công thức nấu món  *ayam bakar* , trong số những công thức phổ biến là theo kiểu Padang vốn nguyên là kiểu Ayam bakar chính gốc, *Ayam Percik* và *Ayam Golek* từ Malaysia,  *Ayam Taliwang* trên đảo Lombok, ẩm thực Sundan thì có *bakakak hayam* và ở Java thì là có món *ayam bakar bumbu rujak* (gà cay nướng dừa). Thông thường, gà được ướp với hỗn hợp bột nhão gia vị, đôi khi là kecap manis (nước tương ngọt), và sau đó sẽ đem nướng.

Tham khảo
---------

1. ↑  "Indonesian Ayam Bakar (Barbecue Chicken) – Asian BBQ Series".
2. ↑  Brissenden, Rosemary (2007). *Southeast Asian Food, Classic and modern dishes from Indonesia, Malaysia, Singapore, Thailand, Laos, Cambodia and Vietnam*. Periplus. tr. 161. ISBN 978-0794604882. Truy cập ngày 31 tháng 10 năm 2014.
3. ↑  "Ayam Bakar Bumbu Rujak". *Tasty Indonesian Food.com*. Tasty Indonesian Food.com. Truy cập ngày 11 tháng 8 năm 2013.

* Ayam Bakar Recipes (in Indonesian)

Xem thêm
--------

* Gà rán (Gà chiên)
* Gà nướng
* Ayam goreng
* Ikan bakar
* Ikan goreng
***Columba trocaz*** (tiếng Anh: **Trocaz pigeon** - bồ câu Trocaz) là một chim trong Họ Bồ câu (Columbidae) đặc hữu của đảo Madeira. Nó là một loài chim chủ yếu có màu xám với ngực hơi hồng, cổ có mảng màu bạc và sự thiếu mảng màu ở cánh trắng giúp phân biệt nó với những loài có quan hệ gần gũi và tổ tiên của nó, bồ câu gỗ thông thường. Tiếng kêu của nó là tiếng cúc cu sáu nốt, yếu hơn và âm vực thấp hơn của loài bồ câu gỗ. Mặc dù có bề ngoài cồng kềnh, đuôi dài, chim bồ câu này lại có cú cất cánh bay thẳng và nhanh.

Là một loài định cư sinh sản ở trong các rừng laurisilva, chim bồ câu Trocaz đẻ một quả trứng màu trắng trong một tổ làm bằng cành lá mỏng manh. Số lượng cá thể giảm mạnh sau khi con người tràn vào quần đảo Madeira, và nó biến mất hoàn toàn từ đảo Porto Santo. Nguyên nhân chính của sự suy giảm dân số của nó là mất môi trường sống từ phá rừng, săn bắn và loài chuột săn tổ chim được du nhập cũng là yếu tố đóng góp cho sự suy giảm số lượng chim. Bảo vệ rừng nguyệt quế và cấm săn bắn đã cho phép các con số tăng lên, do đó loài không còn nguy cơ tuyệt chủng. Nó dài khoảng 40–45 cm (15,7–17,7 in) với sải cánh 68–74 cm (26,8–29,1 in).

Tham khảo
---------

1. ↑  "BirdLife International Species factsheet:  *Columba trocaz*  *"*. BirdLife International. Truy cập ngày 7 tháng 7 năm 2010.[*liên kết hỏng*]
2. ↑  Voisin, C. (2005). Voisin, J.-F. Jouanin, C. & Bour, R. "Liste des types d'oiseaux des collections du Muséum national d'Histoire naturelle de Paris, 14: Pigeons (Columbidae), deuxième partie" (PDF). *Zoosystema* (bằng tiếng Pháp). **27** (4): 839–866.
3. ↑  Shelley, G. E. (1883). "On the Columbidae of the Ethiopian Region". *Ibis*. **25** (3): 258–331. doi:10.1111/j.1474-919X.1883.tb07172.x.
4. ↑  Godman, F du Cane (1872). "Notes on the Resident and Migratory Birds of Madeira and the Canaries". *Ibis*. **14** (3): 209–224. doi:10.1111/j.1474-919X.1872.tb08403.x.
5. ↑  Mullarney (1999) p. 216.
**Awaruit** là một dạng hợp kim tự nhiên của niken và sắt có công thức hóa học từ Ni2Fe đến Ni3Fe.

Awaruit xuất hiện ở dạng sa khoáng trong sống có nguồn gốc từ peridotit và ophiolit bị serpentin hóa. Nó cũng là thành phần hiếm trong thiên thạch. Nó xuất hiện cộng sinh với vàng tự sinh và magnetit trong sa khoáng; với đồng, heazlewoodit, pentlandit, violarit, cromit, và millerit trong peridotit; với kamacit, allabogdanit, schreibersit và graphit trong thiên thạch.

Khoáng vật này được miêu tả đầu tiên năm 1885 khi nó xuất hiện dọc theo sông Gorge, Awarua Bay South Island, New Zealand, nó chỉ xuất hiện ở dạng địa phương.

Awaruit cũng được gọi là *josephinit* trong các mẫu bắt gặp ở quận Josephine, Oregon, ở đây chúng có dạng cục sa khoáng trong các lòng suối và dạng khối trong các đá bị serpentin hóa của Josephine peridotit. Một số mẫu chứa andradit granat.

Tham khảo
---------

1. 1 2 3   Handbook of Mineralogy
2. 1 2   Mindat.org
3. ↑   Webmineral data
4. ↑  John M. Bird and Maura S. Weathers, *Origin of josephinite,* Geochemical Journal, Vol. 13, pp. 41 to 55, 1979
**Ava Marie DuVernay** (sinh ngày 24 tháng 8 năm 1972) là một đạo diễn, nhà sản xuất, biên kịch, nhà làm phim và nhà phân phối phim của Mỹ. Tại Liên hoan phim Sundance 2012, DuVernay đã giành giải thưởng Đạo diễn Hoa Kỳ: Dramatic cho bộ phim thứ hai của cô Middle of Nowhere, trở thành người phụ nữ gốc Phi Châu đầu tiên đoạt giải. Với công việc của mình trong phim Selma (2014), DuVernay là nữ giám đốc da màu đầu tiên được đề cử giải Quả cầu vàng. Với Selena, cô cũng là nữ đạo diễn da màu đầu tiên được đề cử giải Oscar cho phim hay nhất của cô. Năm 2017, cô được đề cử giải Oscar cho Phim tài liệu xuất sắc nhất cho bộ phim thứ 13 (2016).
Bộ phim tiếp theo của DuVernay, bộ phim giả tưởng Một nếp gấp thời gian, có ngân sách hơn 100 triệu đô la, làm cho cô là người phụ nữ da đen đầu tiên đạo diễn một bộ phim hành động sống với ngân sách có quy mô như vậy.

Tham khảo
---------

1. ↑  "Golden Globes: 'Selma's' Ava DuVernay Becomes First Black Woman to Receive Director Nomination". *The Hollywood Reporter*. ngày 11 tháng 12 năm 2014. Truy cập ngày 11 tháng 12 năm 2014.
2. ↑  Suskind, Alex (ngày 17 tháng 12 năm 2014). "How Ava DuVernay struck a chord with Selma". *The Guardian*. Truy cập ngày 13 tháng 1 năm 2015.
**Charlotte Dipanda** (sinh năm 1985, Yaoundé, Cameroon) là một ca sĩ người Afropop đến từ Cameroon, người chơi chủ yếu là nhạc acoustic. Lời bài hát của cô bằng tiếng Pháp, tiếng mẹ đẻ Bakaka và tiếng Douala.

Tiểu sử
-------

Dipanda đã tạo ra bản thu âm đầu tiên của mình với người chơi guitar Jeannot Hens. Nó được phát hành vào năm 2002. Cô được phát hiện bởi nhạc sĩ Congo, Lokua Kanza, trong một buổi mic mở tại một câu lạc bộ Yaoundé. Sau đó cô chuyển đến Pháp, nơi cô đã làm việc với ca sĩ Congo, Papa Wemba. Dipanda đã cung cấp giọng hát nền cho Manu Dibango, Rokia Traoré và Axelle Red. Dipanda thực hiện hầu hết các hợp đồng biểu diễn của mình ở châu Âu, nhưng cũng đã biểu diễn trong *Palais des sports* ở quê hương Yaoundé của cô. Album solo đầu tiên của cô có tên *Mispa*, và được phát hành vào năm 2008. Vào năm 2014, cô đã phát hành album thứ ba mang tên 'Massa'. Album thứ hai của cô 'Dube L'am' được phát hành vào năm 2011. Charlotte Dipanda là một trong những giám khảo cho chương trình The Voice Afrique francophone phát trên kênh Vox Africa năm 2016. Tại phiên bản 2018 của Balafon Music Awards, charlotte dipanda đã nhận được hai giải thưởng là giọng nữ của năm và clip của năm với *sista*.

Em gái của Dipanda là ca sĩ bikutsi Lady Ponce.

Danh sách đĩa hát
-----------------

### Album

* 2002 *Ndando* Jeannot Hens ft. Charlotte Dipanda
* *Mispa* 2008

1. Bwel
2. Trở thành Nde Na
3. Mbasan
4. Ndutu Ndema
5. Longue
6. Ala
7. Elle
8. Mắt
9. Mispa
10. Ndando
11. Mbebi
12. Encore une fois

* 2011 *Dube I'am*

1. Toma tôi
2. Coucou
3. Bodimbea (kỳ công. Richard Bona)
4. Yêu tinh
5. Mouane diob
6. Soma loba
7. Na nde
8. Chúng tôi nde ndja (kỳ công. Jacob Desvarieux)
9. Sona ndolo
10. Mukusa
11. Maria
12. Một idika
13. Mboa
14. Miên Dương

* 2015 *Massa*

1. Ndolo Bukatè (Un peu d'amour)
2. Aléa Mba (Soutiens-moi)
3. Laka Mba (Pardonnez-moi)
4. Massa (Hướng nội)
5. Elle n'a pas vu
6. Na Bia Tè (Si je savais)
7. Amore (Âm thanh)
8. Alanè Mba (Emmène-moi)
9. Kénè So (Aller de l'avant)
10. Lena (Fille du Sahel)

* 2018 *Un Jour Dans Ma Vie*

1. Un jour dans ma vie
2. Vĩ
3. Sista (c'est Yemi Alade)
4. Cá ngừ
5. Một Ndolo
6. Nos Cachiers
7. Ewola Mudi
8. Sa Ngando
9. Duméa (feat Sallé John)

Tài liệu tham khảo và liên kết
------------------------------

1. ↑  "Lady Ponce: un concert à Paris pour ses 10 ans de carrière". *Music In Africa* (bằng tiếng Pháp). ngày 13 tháng 9 năm 2016. Truy cập ngày 10 tháng 3 năm 2019.

* Trang chủ Charlotte Dipanda
* **(tiếng Pháp)** Tiểu sử
* The Herald Cameroon 13/14 tháng 4 năm 2009: Charlotte Dipanda
* **(tiếng Pháp)** Đài phát thanh quốc tế Pháp: Phỏng vấn Charlotte Dipanda
**Columba Bush** (sinh ngày 17 tháng 8 năm 1953) là phu nhân Thống đốc thứ 43 tiểu bang Florida Jeb Bush, và là em dâu của Tổng thống thứ 43 của Hoa Kỳ George W. Bush.

Columba Garnica Gallo chào đời ở León, Guanajuato, México, nơi cô lớn lên và học đến trung học. Ngày 23 tháng 1 năm 1974, Columba kết hôn với Jeb Bush, chàng trai người Mỹ cô gặp gỡ lần đầu tại Leon năm 1971 khi Bush tham gia một chương trình trao đổi sinh viên. Hai người có ba con: George P. Bush, Noelle Bush và Jeb Bush, Jr.

Rắc rối với Hải quan
--------------------

Ngày 24 tháng 7 năm 1999, Columba Bush bị cầm giữ tại Hải quan Hoa Kỳ ở Phi trường Quốc tế Hartsfield, Atlanta khi trở về từ Paris, Pháp. Trong bản khai hải quan Bush man khai rằng bà chỉ mua một lượng hàng hoá trị giá 500 USD. Khi nhân viên hải quan phát hiện hoá đơn mua hàng trong ví của Bush, bà từ chối cơ hội thay đổi lời khai. Sau khi nhân viên hải quan lục soát hành lý và tìm thấy số lượng hàng hoá ấy, Bush thú nhận rằng bà đã khai man vì không muốn chồng biết số tiền bà đã tiêu xài.

Theo luật liên bang, bà phải nộp phạt số tiền ngang bằng giá trị lượng hàng đã mua và phải chịu tịch thu lượng hàng ấy; nhưng Bush chỉ nộp phạt 4.100 USD và trở về Tallahassee ngay chiều ấy với số hàng đã mua. Hôm sau, Bush và chồng đã đưa ra lời xin lỗi thừa nhận vụ việc trên.

Hoạt động nghệ thuật
--------------------

Bush hoạt động tích cực trong nỗ lực cổ xuý nghệ thuật. Năm 1999, bà làm việc với tổ chức Nghệ thuật cho Giáo dục Hoàn chỉnh/Liên minh Giáo dục Nghệ thuật Florida (ACE/FAAE) nhằm phát triển Nghệ thuật cho Cuộc sống! nhắm mục tiêu gia tăng tầm quan trọng của nghệ thuật trong hệ thống giáo dục. Bà cũng sử dụng những trải nghiệm cá nhân trong các vấn đề lạm dụng trong gia đình nhằm hỗ trợ các chương trình điều trị và ngăn ngừa như Viện Phòng chống Nghiện rượu (NIAAA).

Xem thêm
--------

* Jeb Bush
* Gia tộc Bush

Tham khảo
---------

* Official biography
* Becker, Jo. "Bush: Wife meant to hide shopping spree from me." *St. Petersburg Times*. 22 tháng 6 năm 1999
***Coris dorsomacula*** là một loài cá biển thuộc chi *Coris* trong họ Cá bàng chài. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1908.

Từ nguyên
---------

Từ định danh của loài này được ghép bởi hai từ trong tiếng Latinh: *dorsum* ("ở lưng") và *macula* ("vệt đốm"), hàm ý đề cập đến đốm đen ở vây lưng trước.

Phạm vi phân bố và môi trường sống
----------------------------------

Từ quần đảo Cocos (Keeling) và đảo Giáng Sinh ở Đông Ấn Độ Dương, *C. dorsomacula* được ghi nhận trải dài đến khu vực Tam giác San Hô; ngược lên phía bắc đến vùng biển phía nam Nhật Bản; giới hạn phía nam đến bờ đông của Úc và phía bắc New Zealand; phía đông trải dài đến một số các đảo quốc và quần đảo thuộc châu Đại Dương (xa nhất là đến Tonga).

*C. dorsomacula* sống gần các rạn san hô trên nền đáy cát, đá vụn và những khu vực có nhiều tảo ở độ sâu đến ít nhất là 45 m. Tại rạn san hô Great Barrier, loài này đã được quan sát và ghi nhận ở độ sâu đến 60 m.

Mô tả
-----

*C. dorsomacula* có chiều dài cơ thể tối đa được ghi nhận là 38 cm. Cá đực có màu xanh lục sáng với các dải sọc màu hồng nhạt đến đỏ, bị đứt đoạn bởi các vạch sọc dọc nhạt màu từ lưng băng xuống bụng. Có một đốm đen nằm ở vây lưng trước; đốm nhỏ hơn ở phía sau vây lưng sẽ tiêu biến dần theo tuổi. Đuôi màu vàng có các vệt hồng. Hai gai vây lưng đầu tiên vươn dài hơn so với các gai vây lưng khác. Cá con có duy nhất một dải màu sẫm từ mõm băng ngang mắt ngược ra sau đến cuống đuôi và nhiều vạch sọc nhạt kéo dài xuống bụng.

Số gai ở vây lưng: 9; Số tia vây ở vây lưng: 12; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 12.

Sinh thái học
-------------

Thức ăn của *C. dorsomacula* là các loài sinh vật đáy. Loài này được đánh bắt trong ngành buôn bán cá cảnh với số lượng không đáng kể.

Tham khảo
---------

1. 1 2 3 4  M. T. Craig (2010). "*Coris dorsomacula*". *Sách đỏ IUCN về các loài bị đe dọa*. **2010**: e.T187450A8538761. doi:10.2305/IUCN.UK.2010-4.RLTS.T187450A8538761.en. Truy cập ngày 1 tháng 7 năm 2021.
2. ↑  Christopher Scharpf; Kenneth J. Lazara (2021). "Order LABRIFORMES: Family LABRIDAE (a-h)". *The ETYFish Project Fish Name Etymology Database*. Truy cập ngày 1 tháng 7 năm 2021.
3. ↑  Sih, Tiffany L.; Cappo, Mike; Kingsford, Michael (2017). "Deep-reef fish assemblages of the Great Barrier Reef shelf-break (Australia)". *Scientific Reports*. **7** (1): 10886. ISSN 2045-2322.
4. 1 2 3  Ranier Froese và Daniel Pauly (chủ biên). Thông tin *Coris dorsomacula* trên *FishBase*. Phiên bản tháng 2 năm 2021.
5. ↑  Dianne J. Bray. "Pinklined Wrasse, Coris dorsomacula Fowler 1908". *Fishes of Australia*. Truy cập ngày 1 tháng 7 năm 2021.
6. ↑  Joe Shields (biên tập). "*Coris dorsomacula* Labridae". *Reef Life Survey*. Truy cập ngày 1 tháng 7 năm 2021.

|  |  |
| --- | --- |
| Thẻ nhận dạng đơn vị phân loại | 
* Wikidata: Q1043434
* Wikispecies: Coris dorsomacula
* AFD: Coris\_dorsomacula
* BOLD: 24959
* FishBase: 6657
* GBIF: 5209823
* iNaturalist: 98509
* IRMNG: 10152437
* ITIS: 613567
* IUCN: 187450
* NCBI: 317480
* NZOR: 850ab540-b510-4ddf-9c4c-f092d5324f1c
* WoRMS: 273554

 |
*Pont, 1937*
*Shtetl* (*Ngôi làng*, 1934)
**Chana (Anna) Kowalska Winogora** (1899–1942) là một họa sĩ và nhà báo người Ba Lan-Do Thái. Khi Kowalska sống ở Paris trong thời kỳ Đức chiếm đóng, bà hoạt động trong các tổ chức cộng sản Do Thái và viết về nghệ thuật trên các tạp chí địa phương. Bà bị lực lượng cảnh sát ngầm Gestapo bắt giữ và trục xuất bà đến trại tập trung Auschwitz vào tháng 7 năm 1942.

Tiểu sử
-------

Kowalska sinh ra ở Włocławek, là con gái của Jehuda Lejb Kowalski (1862–1925), một giáo sĩ và chính trị gia Do Thái. Bà bắt đầu tập vẽ từ khi 16 tuổi, và từ năm 1922, bà học hội họa ở Berlin. Tại đây, Kowalska gặp nhà văn Baruch Winogóra (sau này là chồng bà). Cặp đôi chuyển đến Paris và định cư tại số 171 đại lộ Clichy. Bà tích cực trong các tổ chức cộng sản Do Thái, tham gia sự kiện văn hóa Do Thái tại Triển lãm thế giới ở Paris năm 1937. Bà cũng đóng góp các bài báo về nghệ thuật cho các tạp chí Yiddish. Bức tranh *Shtetl* (ngôi làng) của Kowalska miêu tả một trong những thị trấn nhỏ của người Do Thái ở Đông Âu, đã bị Đức Quốc Xã phá hủy vào những năm 1940.

Sau khi Kowalska bị Gestapo bắt vì tham gia vào các hoạt động cộng sản, bà bị trục xuất đến trại tập trung Auschwitz vào ngày 19 tháng 7 năm 1942. Đây là nơi nghệ sĩ bị Đức Quốc Xã hành quyết.

Tham khảo
---------

1. 1 2  "Chana Kowalska (1907-1941)". Ben Uri. Bản gốc lưu trữ ngày 26 tháng 10 năm 2016. Truy cập ngày 19 tháng 1 năm 2020.
2. 1 2  Klarsfeld, Serge. "Searching the Memorial to the Jews Deported from France in One Step". Le Mémorial de la Déportation des Juifs de France. Truy cập ngày 19 tháng 1 năm 2020.
3. 1 2 3  "Chana Gitla KOWALSKA". Artistes juifs de l'école de Paris. Truy cập ngày 19 tháng 1 năm 2010.
4. ↑  "Kowalski Jehuda Lejb 1862-1925" (bằng tiếng Ba Lan). Biblioteka Sejm. Lưu trữ bản gốc ngày 7 tháng 7 năm 2016. Truy cập ngày 20 tháng 1 năm 2020.
5. ↑  "Chana Kowalska-The Shtetl- Oil on canvas- 1934" (PDF). Benuri. Truy cập ngày 20 tháng 1 năm 2020.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về ***Chana Kowalska***. |
**Conan Christopher O'Brien** (sinh ngày 18 tháng 4 năm 1963) là một người dẫn chương trình, hài kịch gia và nhà sản xuất truyền hình người Mỹ. Ông được biết đến nhiều nhất với việc dẫn chương trình nói chuyện đêm khuya; từ năm 2010, O'Brien bắt đầu dẫn chương trình nói chuyện đêm khuya mang tên mình trên hệ thống cáp truyền hình TBS. O'Brien được sinh ra tại Brookline, Massachusetts trong một gia đình Công giáo Ireland. Ông từng là chủ tịch của tờ báo The Harvard Lampoon khi vẫn còn đang học tại Harvard, và cũng từng là người viết cho chương trình hài phác họa Not Necessarily the News.

Sau khi viết kịch bản cho một vài chương trình hài kịch ở Los Angeles, O'Brien gia nhập đội ngũ viết kịch của Saturday Night Live. O'Brien trở thành người viết kịch bản và sản xuất cho The Simpsons trong 2 mùa cho đến khi được đài NBC giao trọng trách thay thế David Letterman dẫn chương trình Late Night vào năm 1993. Do là người mới, chưa được công chúng biết đến nên chương trình đêm khuya của O'Brien không được lòng nhiều khán giả và phải trải qua nhiều tuần với chu kỳ đổi mới liên tục trong những năm đầu. Chương trình được cải thiện liên tục và được trở nên yêu thích cho đến khi O'Brien rời khỏi vào năm 2009. Sau đó, O'Brien chuyển từ New York sang Los Angeles để dẫn chương trình The Tonight Show của riêng mình trong 7 tháng cho đến khi nhà đài thúc giục thay đổi người dẫn chương trình. Chương trình của O'Brien đạt được lượng người xem rất cao vào ngày đầu tiên lên sóng với vai trò dẫn chương trình, tuy nhiên lại tụt giảm liên tục ở những ngày sau. Đài NBC thúc giục thay đổi người dẫn trở lại là Jay Leno, dẫn chương trình cũ và đưa cho O'Brien số tiền 45 triệu đô la Mỹ và yêu cầu ông chấm dứt hợp đồng và không được lên sóng trong một khoảng thời gian nhất định. Nhưng sau khi Jay Leno trở lại dẫn chương trình, The Tonight Show bất ngờ bị nhận sự phản đối và đạt được lượng xem thấp nhất trong nhiều tháng liền.

Nổi tiếng với phong cách dẫn chương trình tự phát, chương trình đêm khuya của O'Brien kết hợp các yếu tố "dâm dục và kỳ quặc cùng với những thước phim tường thuật ngắn". Ông đã dẫn chương trình Conan từ năm 2010 và cũng đã dẫn nhiều sự kiện khác như lễ trao giải Emmy và Christmas in Washington. O'Brien cũng có bộ phim tài liệu nói về mình, Conan O'Brien Can't Stop và đã dẫn tổng cộng 32 tour hài kịch tại các thành phố lớn.

Cùng với việc David Letterman giải nghệ vào ngày 20 tháng 5 năm 2015, O'Brien chính thức trở thành người dẫn chương trình làm việc lâu nhất trong các chương trình nói chuyện đêm khuya tại Mỹ với 22 năm làm việc.

Sự nghiệp
---------

Đời tư
------

Danh sách phim
--------------

### Điện ảnh

| Năm | Tên phim | Vai diễn | Ghi chú |
| --- | --- | --- | --- |
| 2021 | *Nhà Mitchell đối đầu với máy móc* | Glaxxon 5000 | Lồng tiếng |

### Truyền hình

Chú thích
---------

1. ↑  "Conan O'Brien to Debut New Late-Night Show on TBS". *Fox News*. 26 tháng 3 năm 2015.
2. ↑  "Conan O'Brien 'Uncomfortable' With David Letterman Leaving 'Late Show'". 18 tháng 5 năm 2015.

Tham khảo
---------
***Azurina hirundo*** là một loài cá biển thuộc chi *Azurina* trong họ Cá thia. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1898.

Từ nguyên
---------

Từ định danh trong tiếng Latinh mang nghĩa là "chim én, chim nhạn", hàm ý đề cập đến cơ thể thon dài, mảnh dẻ như chim với vây đuôi xẻ thùy rất sâu của loài cá này.

Phạm vi phân bố và môi trường sống
----------------------------------

*A. hirundo* được tìm thấy rải rác ở phía nam bang California (Hoa Kỳ), bãi đá Rocas Alijos (ngoài khơi Baja California), đảo Guadalupe và quần đảo Revillagigedo. Loài này sinh sống gần những rạn đá ngầm ở độ sâu khoảng 5–30 m.

Hiện tượng El Niño năm 1982–1983 ở vùng biển nhiệt đới Đông Thái Bình Dương đã dẫn đến tình trạng nước quá ấm và nghèo dinh dưỡng trong thời gian dài, ảnh hưởng đến rất nhiều loài sinh vật sinh sống ở khu vực này. Tuy vậy, tác động của El Niño ở những vùng biển phía bắc Đông Thái Bình Dương ít nghiêm trọng hơn, vì thế mà *A. hirundo* được xếp vào danh sách Loài sắp bị đe dọa.

Mô tả
-----

Chiều dài cơ thể tối đa được ghi nhận ở *A. hirundo* là 17 cm. *A. hirundo* có màu xanh lam xám. Gốc vây ngực có đốm đen. Các vây được viền màu xanh óng ở rìa. Thùy đuôi nhọn.

Số gai ở vây lưng: 12; Số tia vây ở vây lưng: 10–12; Số gai ở vây hậu môn: 2; Số tia vây ở vây hậu môn: 12–13; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5; Số tia vây ở vây ngực: 20–21; Số vảy đường bên: 25–27.

Sinh thái học
-------------

Thức ăn của *A. hirundo* có thể là các sinh vật phù du. Cá đực có tập tính bảo vệ và chăm sóc trứng.

Tham khảo
---------

1. 1 2 3  Robertson, R.; Allen, G.; Lea, B. (2010). "*Azurina hirundo*". *Sách đỏ IUCN về các loài bị đe dọa*. **2010**: e.T183774A8174674. doi:10.2305/IUCN.UK.2010-3.RLTS.T183774A8174674.en. Truy cập ngày 17 tháng 11 năm 2021.Quản lý CS1: sử dụng tham số tác giả (liên kết)
2. ↑  Scharpf, Christopher; Lazara, Kenneth J. (2021). "Series Ovalentaria (Incertae sedis): Family Pomacentridae". *The ETYFish Project Fish Name Etymology Database*. Truy cập ngày 17 tháng 11 năm 2021.[*liên kết hỏng*]
3. 1 2  Ranier Froese và Daniel Pauly (chủ biên). Thông tin *Azurina hirundo* trên *FishBase*. Phiên bản tháng 2 năm 2023.
4. 1 2  "Species: Azurina hirundo, Swallow damselfish". *Shorefishes of the Eastern Pacific online information system*. Truy cập ngày 17 tháng 11 năm 2021.

|  |  |
| --- | --- |
| Thẻ nhận dạng đơn vị phân loại | 
* Wikidata: Q2914634
* Wikispecies: Azurina hirundo
* BOLD: 71616
* FishBase: 11849
* GBIF: 2399201
* iNaturalist: 95019
* IRMNG: 10152402
* ITIS: 615219
* IUCN: 183774
* NCBI: 196127
* Plazi: 2BBF3E87-F0D9-6369-CA54-08B8F5DCC2C0
* WoRMS: 279852
* ZooBank: 85BC647C-3E60-4CED-A741-69EF12E35A7B

 |
**Con quạ** là một câu chuyện cổ tích có nguồn gốc từ Ba Lan, được Hermann Kletke dịch là *Die Krähe*, trong tập truyện dân gian *Märchensaal aller Völker* của ông. Andrew Lang đã đưa câu chuyện vào Truyện Cổ tích Màu vàng.

Tóm tắt
-------

Ngày xưa, có vị vua nọ có ba nàng công chúa xinh đẹp, tuy vậy nàng út là người được yêu quý, ngưỡng mộ hơn cả. Khi công chúa út đang dạo chơi trong khu vườn gần tàn tích của một lâu đài hoang, nàng gặp một con quạ bị thương nặng. Biết công chúa thương xót mình, quạ liền nói với công chúa rằng, mình chính là một hoàng tử bị nguyền rủa trong hình dạng của một con quạ, đã suốt bảy năm nay. Nếu công chúa bằng lòng sống trong một căn phòng của lâu đài, và ngủ trên chiếc giường vàng mỗi đêm, mà không phát ra tiếng động thì nàng thể giải thoát cho chàng. Nhưng nếu cô không tuân theo nghiêm ngặt thì chàng quạ sẽ phải chịu khổ gấp bội.

Công chúa nhận lời với chàng quạ và chuyển vào sống trong lâu đài đổ nát. Vào mỗi lúc nửa đêm, những hồn ma quỷ quyệt lại xuất hiện, và hù dọa cô cho đến rạng sáng, bất chấp nỗi kinh hoàng, nàng chẳng kêu lên tiếng nào. Một người chị của công chúa út đến thăm nàng, đã cố tự mình ngủ trên chiếc giường vàng, nhưng quá kinh hãi trước những bóng ma, nên cô chị đã hét lên. Sau sự cố này, công chúa út nhất quyết ở một mình. Nàng tiếp tục với sự im lặng của mình, và nhận thấy quạ mỗi ngày đều có tiến triển tốt hơn.

Sau hai năm, quạ kia thông báo với công chúa út rằng, để hoàn thành nhiệm vụ của mình, nàng phải đi tìm một người chủ để làm người hầu trong một năm. Nàng đồng ý và tìm được một người làm chủ, nhưng bị kẻ này đối xử tệ bạc. Sau một năm, hoàng tử đã lấy lại được hình dạng con người của mình, và cưới công chúa út. Hai người họ trở về sống hạnh phúc bên nhau trong lâu đài đổ nát, nay đã được trang hoàng trở lại.

Bản dịch
--------

Trong nguyên tác Ba Lan, *The Enchanted Crow* (tiếng Ba Lan: *Zaklęty w wronę*), nàng út trong ba công chúa thích đi dạo trong một khu vườn xinh đẹp nằm trong một lâu đài vô chủ. Một ngày nọ, nàng nhìn thấy một con quạ bị thương nằm trên mặt đất. Con chim nói với cô rằng, chàng là một hoàng tử bị bỏ bùa và với sự giúp đỡ của nàng, chàng mới có thể phá lời nguyền của mình.

Xem thêm
--------

Truyện cổ tích về chàng hoàng tử bị hóa thành chim:

* Con chim xanh (cổ tích Pháp)
* Hiệp sĩ xanh (cổ tích Đan Mạch)
* Lông chim ưng (cổ tích Nga)
* Hoàng tử Canary (cổ tích Ý)
* Chim xanh (cổ tích Mexico)

Tham khảo
---------

1. ↑  Kletke, Hermann. *Märchensaal: Märchen aller völker für Jung und Alt*. Zweiter Band. Berlin: C. Reimarus. 1845. pp. 122-123.
2. ↑  "THE CROW from Andrew Lang's Fairy Books". mythfolklore.net. Truy cập ngày 28 tháng 5 năm 2016.
3. ↑  Wójcicki, Kazimierz Władysław. *Klechdy: starożytne podania i powieści ludu polskiego i Rusi*. Tom II. w Warszawie: w Drukarni Piotra Baryckiego. 1837. pp. 82-87.
4. ↑  Montalba, Anthony Reubens. *Fairy Tales From All Nations*. New York: Harper, 1850. pp. 132-136.
Các vùng châu thổ ở bờ tây nam của hồ Ayakum
Ayakum trên bản đồ Tân CươngAyakumVị trí của hồ Ayakum tại Tân Cương
**Hồ Ayakum**（tiếng Duy Ngô Nhĩ: ئاياققۇم كۆلى / Ayaqqum köli / Ayaⱪⱪum kɵli； nghĩa là "hồ cát bên dưới"), trong tiếng Hán gọi là *A Nhã Khắc Khố Mộc hồ* (阿雅克库木湖), *A Nhã Cách Khố Mộc Khố Lý* (阿雅格库木库里), *A Nha Khắc Khố Mộc hồ* (阿牙克库木湖) nằm tại phía đông nam của huyện Nhược Khương, khu tự trị Duy Ngô Nhĩ Tân Cương, Trung Quốc. Hồ nằm ở chân núi phía nam của dãy núi Qimantag (祁漫塔格山) và nằm trong ranh giới của khu bảo tồn thiên nhiên Altyn-Tagh và là một hồ nước mặn. Hồ Ayakum cũng nằm gần ranh giới phía bắc của cao nguyên Thanh-Tạng, ở phía đông nam của dãy Côn Lôn.. Hồ Ayakum nằm trên độ cao 3 876 mét trên mực nước biển, dài 47,8 km, chiều rộng tối đa là 17,6 km và chiều rộng bình quân là 11,25 km, diện tích của hồ Ayakum là 537,6 km². Độ sâu tối đa của hồ Ayakum là 50 mét và độ sâu trung bình là 10 mét. Hai cong sông Y Hiệp Khắc Mạt Đề (依协克帕提河) và Sắc Tư Khắc Á đổ vào (色斯克亚河) đổ nước vào hồ Ayakum.

Khu vực hồ Ayakum có lượng mưa trung bình năm là 100～200 mm, nhiệt độ trung bình năm dưới 0 °C, nhiệt độ tối cao là 6 °C và nhiệt độ tối thấp là -37 °C, có chênh lệch nhiệt lớn giữa ngày và đêm, cường độ bức xạ mặt trời mạnh mẽ. Trong hồ có nguồn sinh vật phong phú, đồng cỏ tại các đầm lầy quanh hồ là thức ăn của gia súc trong huyện Nhược Khương. Màu nước ngọc lam của hồ Ayakum đang dần bị biến thành màu gỉ sắt do do lớp đất đá trầm tích không ngừng chảy xuống lòng hồ.

Tham khảo
---------

1. ↑  "River Deltas, Lake Ayakum, Tibet" (bằng tiếng Anh). NASA.
2. ↑  "若羌水文资源" (bằng tiếng Trung). 乌鲁木齐在线. ngày 28 tháng 7 năm 2009. Bản gốc lưu trữ ngày 27 tháng 11 năm 2012. Truy cập ngày 27 tháng 9 năm 2011.
3. ↑  "Cận cảnh nơi "gây giống" sao". Vietnamnet. Truy cập ngày 27 tháng 8 năm 2012.
**Charity Basaza Mulenga** là một kỹ sư điện và nhà quản trị giáo dục người Uganda. Bà là Phó Hiệu trưởng sáng lập (2011-2016) của Đại học Quốc tế St. Augustine (SAIU), một tổ chức tư nhân của giáo dục đại học mà Hội đồng Quốc gia Uganda về Giáo dục đại học đã công nhận vào năm 2011.

Bối cảnh và giáo dục
--------------------

Bà được sinh ra vào khoảng năm 1979 tại quận Kisoro ở vùng phía Tây của Uganda.

Mulenga học kỹ thuật điện tại Đại học Makerere, trường đại học công lập lớn nhất và lâu đời nhất ở Uganda, tốt nghiệp Cử nhân Khoa học năm 2001. Thạc sĩ Khoa học về hệ thống truyền thông kỹ thuật số được trao bởi Đại học Loughborough năm 2004. Bà cũng có bằng Tiến sĩ về Triết học về kỹ thuật điện và điện tử, được trao vào năm 2010 bởi Đại học Loughborough.

Kinh nghiệm làm việc
--------------------

Năm 2001, Mulenga gia nhập MTN Uganda với vai trò là kỹ sư lập kế hoạch chuyển đổi. Năm 2003, bà rời trường để theo đuổi bằng Thạc sĩ Khoa học tại Vương quốc Anh về học bổng của Hội đồng Anh. Bà trở về Uganda năm 2005 và tham gia Khoa Máy tính và Công nghệ thông tin tại Đại học Makerere với tư cách là điều phối viên nghiên cứu. Trong khi đó, bà đã nhận được một học bổng khác để theo đuổi tiến sĩ. Lĩnh vực nghiên cứu của bà là ăng-ten và mô hình điện từ. Trong thời gian này, bà được bổ nhiệm làm trợ lý giảng viên trong cùng một khoa tại Đại học Makerere. Năm 2009, bà được bổ nhiệm làm phó hiệu trưởng tại SAIU. Từ năm 2011 đến năm 2016, bà là Phó Hiệu trưởng SAIU. Bà là thành viên của Hội đồng Đại học của trường SAIU.

Tham khảo
---------

1. ↑  UNCHE (ngày 11 tháng 11 năm 2016). "Uganda National Council for Higher Education: Private Universities". Kampala: Uganda National Council for Higher Education (UNCHE). Bản gốc lưu trữ ngày 21 tháng 6 năm 2015. Truy cập ngày 11 tháng 11 năm 2016.
2. ↑  CSCUK. "Commonwealth Scholarship Commission In the United Kingdom - 45th Annual Report to the Secretary of State for International Development, For the Year Ending ngày 30 tháng 9 năm 2004: Qualifications Awarded - By Country: Uganda (page 43)" (PDF). Cscuk.Dfid.Gov.Uk (CSCUK). Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 21 tháng 8 năm 2014. Truy cập ngày 21 tháng 8 năm 2014.
3. ↑  Vision Reporter (ngày 4 tháng 4 năm 2013). "Face To Face With The Vice Chancellor of St. Augustine International University". *New Vision*. Kampala. Bản gốc lưu trữ ngày 13 tháng 7 năm 2015. Truy cập ngày 20 tháng 8 năm 2014.
4. ↑  SAIU (ngày 11 tháng 11 năm 2016). "St. Augustine International University: University Prospectus" (PDF). St. Augustine International University (SAIU). Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 4 tháng 3 năm 2016. Truy cập ngày 11 tháng 11 năm 2016.
***Chelonoidis donfaustoi*** là một loài rùa Galápagos sinh sống ở đảo Santa Cruz, trong Galápagos. Cho đến năm 2015, *C. donfaustoi* đã được phân loại là thuộc một loài khác, *Chelonoidis porteri*.

Phân loại
---------

Sáu sọ
Năm 2015, *Chelonoidis donfaustoi* được phân loại lại làm một loài mới trên cơ sở các dữ liệu hình thái học và di truyền. Về mặt di truyền, *C. donfaustoi* khác với các loài rùa khác bởi tần suất allele tại 12 microsatellite loci, cho phép chuyển nhượng đến các cụm riêng biệt về di truyền. *C. donfaustoi* cũng có chung một bộ nucleotide khác với của *Chelonoidis porteri* trên cùng đảo Santa Cruz và khác với *Chelonoidis chathamensis*.

Việc phân loại lại giảm phạm vi của *C. porteri* trong phần phía tây và tây nam của Đảo Santa Cruz. Đồng thời loài này bị giới hạn *C. donfaustoi* trong phần phía Đông của đảo Santa Cruz, với quy mô số lượng ước tính khoảng 250 cá thể.

Các loài đã nhận được tên cụ thể *donfaustoi* để vinh danh Fausto Llerena Sánchez, người đã dành 43 năm để bảo tồn rùa khổng lồ khi làm kiểm lâm viên trong Cục quản lý vườn quốc gia Galapagos. "Don Fausto" là người chăm sóc chính của loài rùa nguy cấp trong điều kiện nuôi nhốt.

Chelonoidis donfaustoi là loài rùa thứ mười lăm được phát hiện trên hòn đảo, với bốn trong số những loài bị tuyệt chủng. Việc phân loại của một loài rùa mới là loài rùa là đầu tiên trong hơn một thế kỷ.

Chú thích
---------

1. 1 2 3 4  Poulakakis, Nikos; Edwards, Danielle L.; Chiari, Ylenia; Garrick, Ryan C.; Russello, Michael A.; Benavides, Edgar; Watkins-Colwell, Gregory J.; Glaberman, Scott; Tapia, Washington; Gibbs, James P.; Cayot, Linda J.; Caccone, Adalgisa (2015). "Description of a new Galapagos giant tortoise species (*Chelonoidis*; Testudines: Testudinidae) from Cerro Fatal on Santa Cruz island". *PLOS ONE*. **10** (10): e0138779. doi:10.1371/journal.pone.0138779. Chú thích có tham số trống không rõ: `|1=` (trợ giúp)
2. ↑  Rachel Feltman (ngày 22 tháng 10 năm 2015). "A new species of giant tortoise was just discovered in the Galapagos". *The Washington Post*. Truy cập ngày 23 tháng 10 năm 2015.
***Coris marquesensis*** là một loài cá biển thuộc chi *Coris* trong họ Cá bàng chài. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1999.

Từ nguyên
---------

Từ định danh của loài được đặt theo tên của nơi đầu tiên mà mẫu định danh được thu thập, quần đảo Marquises (*–ensis*: hậu tố biểu thị nơi chốn).

Phạm vi phân bố và môi trường sống
----------------------------------

*C. marquesensis* là một loài đặc hữu của quần đảo Marquises (Polynesia thuộc Pháp). *C. marquesensis* sống gần các rạn san hô trên nền đáy cát và đá vụn ở độ sâu đến ít nhất là 30 m.

Mô tả
-----

*C. marquesensis* có chiều dài cơ thể tối đa được biết đến là khoảng 31 cm. Như những loài thuộc chi *Coris*, *C. marquesensis* là một loài dị hình giới tính. Cá đực có các hàng đốm và vệt sọc màu xanh lam ánh kim ở hai bên thân. Vây lưng và vây hậu môn cũng có các vệt xanh tương tự. Đầu cũng có các vệt xanh tỏa ra từ mắt. Cá cái có đốm đen lớn ở vây lưng sau.

Số gai vây lưng: 9; Số tia vây ở vây lưng: 12; Số gai vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 12; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5.

Sinh thái học
-------------

Thức ăn của *C. marquesensis* là các loài thủy sinh không xương sống nhỏ. Nhiều khả năng *C. marquesensis* cũng là một loài lưỡng tính tiền nữ, tức cá cái có thể chuyển đổi giới tính thành cá đực.

Tham khảo
---------

1. 1 2 3 4  M. T. Craig (2010). "*Coris marquesensis*". *Sách đỏ IUCN về các loài bị đe dọa*. **2010**: e.T187386A8521484. doi:10.2305/IUCN.UK.2010-4.RLTS.T187386A8521484.en. Truy cập ngày 28 tháng 6 năm 2021.
2. ↑  Christopher Scharpf; Kenneth J. Lazara (2021). "Order LABRIFORMES: Family LABRIDAE (a-h)". *The ETYFish Project Fish Name Etymology Database*. Truy cập ngày 28 tháng 6 năm 2021.
3. 1 2 3  Ranier Froese và Daniel Pauly (chủ biên). Thông tin *Coris marquesensis* trên *FishBase*. Phiên bản tháng 2 năm 2021.

|  |  |
| --- | --- |
| Thẻ nhận dạng đơn vị phân loại | 
* Wikidata: Q2471251
* Wikispecies: Coris marquesensis
* FishBase: 55347
* GBIF: 5209801
* iNaturalist: 52324
* IRMNG: 10444439
* ITIS: 613591
* IUCN: 187386
* NCBI: 2589336
* Plazi: 308137BA-AB42-46D2-D7FB-F986E8627C87
* WoRMS: 273557
* ZooBank: 155A97E1-A18A-4A50-9DE8-11811AB1044B

 |
***Coris atlantica*** là một loài cá biển thuộc chi *Coris* trong họ Cá bàng chài. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1862.

Từ nguyên
---------

Tính từ định danh của loài được đặt theo tên của Đại Tây Dương, với mẫu định danh được thu thập ở ngoài khơi Sierra Leone (*–ica*: "thuộc về").

Phạm vi phân bố và môi trường sống
----------------------------------

Trước đây, *C. atlantica* chỉ được xem là một danh pháp đồng nghĩa với *Coris julis*. Tuy nhiên, cả hai loài có nhiều khác biệt về mặt hình thái và di truyền nên *C. atlantica* đã được công nhận là một loài hợp lệ.

Dọc theo bờ biển Tây Phi ở Đông Đại Tây Dương, *C. atlantica* được ghi nhận chắc chắn ít nhất là từ Sénégal trải dài về phía nam đến Gabon, bao gồm hai đảo quốc là Cabo Verde và São Tomé và Príncipe. Phạm vi của loài này cũng có thể trải dài về phía bắc đến Tây Sahara và phía nam đến Angola. Từ Sénégal ngược lên phía bắc là phạm vi của *C. julis*, đồng nghĩa với việc cả hai loài đều có cùng khu vực phân bố ở Sénégal, và có thể là một phần của Tây Sahara.

Môi trường sống của *C. atlantica* là vùng duyên hải và cận duyên hải, gần các mỏm đá ngầm và trong các thảm cỏ biển, độ sâu khoảng từ 5 đến 50 m.

Hình thái và sinh thái học
--------------------------

Có lẽ như *C. julis*, *C. atlantica* nhiều khả năng là một loài dị hình giới tính và cũng là loài lưỡng tính tiền nữ, tức cá cái có thể chuyển đổi giới tính thành cá đực.

Thức ăn của *C. atlantica* chủ yếu là các loài thủy sinh không xương sống nhỏ. Loài này cũng có thể được đánh bắt để làm thực phẩm.

Tham khảo
---------

1. 1 2 3 4 5  D. Pollard (2010). "*Coris atlantica*". *Sách đỏ IUCN về các loài bị đe dọa*. **2010**: e.T187532A8560509. doi:10.2305/IUCN.UK.2010-4.RLTS.T187532A8560509.en. Truy cập ngày 27 tháng 6 năm 2021.
2. ↑  Scharpf, C.; Lazara, K. J. (2021). "Order LABRIFORMES: Family LABRIDAE (a-h)". *The ETYFish Project Fish Name Etymology Database*. Truy cập ngày 27 tháng 6 năm 2021.
3. ↑  Guillemaud, Thomas; Cancela, Maria L.; Afonso, Pedro; Morato, Telmo; Santos, Ricardo S.; Wirtz, Peter (tháng 10 năm 2000). "Molecular insights into the taxonomic status of Coris atlantica (Pisces: Labridae)" (PDF). *Journal of the Marine Biological Association of the United Kingdom*. **80** (5): 929–933. doi:10.1017/S0025315400002915. ISSN 0025-3154.

|  |  |
| --- | --- |
| Thẻ nhận dạng đơn vị phân loại | 
* Wikidata: Q2900970
* Wikispecies: Coris atlantica
* BOLD: 304292
* FishBase: 58407
* GBIF: 5209820
* iNaturalist: 98498
* IRMNG: 11004341
* ITIS: 613534
* IUCN: 187532
* NCBI: 663234
* WoRMS: 273547

 |
Đối với đài radio của BBC, xem BBC Radio 2.

**BBC Two** là kênh truyền hình thiết yếu thứ hai của BBC, phát sóng trên toàn lãnh thổ Vương quốc Anh, Đảo Man và Quần đảo Eo Biển. Nó bao gồm một loạt các chương trình chủ đề, nhưng có xu hướng phát sóng các chương trình mang tính chất hàn lâm hơn so với BBC One, vốn mang tính phổ biến và gần gũi hơn. Giống như các kênh truyền hình và đài phát thanh trong nước của BBC, nó được tài trợ bởi giấy phép truyền hình và do đó không có quảng cáo thương mại. Đây là một mạng lưới dịch vụ công cộng được tài trợ tương đối tốt, thường xuyên đạt được tỷ lệ người xem cao hơn nhiều so với hầu hết các mạng dịch vụ công trên toàn thế giới.

Lên sóng từ ngày 21 tháng 4 năm 1964, đây là kênh truyền hình thứ ba được lên sóng tại Anh, sau BBC One và ITV. Từ ngày 1 tháng 7 năm 1967, BBC Two là kênh truyền hình đầu tiên phát sóng truyền hình màu toàn thời gian trên toàn lãnh thổ châu Âu.

Tham khảo
---------
***Chaunax mulleus***, tên thông thường là **cá mõm ếch giày đỏ**, là một loài cá biển thuộc chi *Chaunax* trong họ Chaunacidae. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 2013.

Danh pháp khoa học
------------------

Danh pháp khoa học của loài cá này, *mulleus*, trong tiếng Latinh có nghĩa là "chiếc giày màu đỏ", ám chỉ đến các vùng màu đỏ đậm ở nửa ngoài mặt dưới của vây ngực và vây bụng, cũng như mặt dưới vây hậu môn và vây đuôi khi chúng còn sống.

Phân bố và môi trường sống
--------------------------

*C. mulleus* có phạm vi phân bố ở vùng biển Tây Nam Thái Bình Dương. Loài này chỉ được biết đến ở ngoài khơi phía bắc New Zealand, trải rộng từ phía nam sống núi Lord Howe dưới đại dương, cao nguyên ngầm Challenger, dãy núi ngầm Tây Norfolk, vòng qua phía đông đảo Bắc đến sườn núi ngầm Louisville và dãy núi ngầm Chatham. Chúng được tìm thấy ở độ sâu khoảng từ 720 đến 1100 m.

Mô tả
-----

Chiều dài tối đa được ghi nhận ở *C. mulleus* có kích thước khoảng 16,1 cm. Màu sắc khi các mẫu vật còn sống: Cơ thể có màu hồng nhạt đồng nhất với các vùng màu đỏ đậm bên dưới các vây (đã đề cập ở trên). Màu sắc của các mẫu vật đã được ngâm rượu: màu trắng kem.

Số gai ở vây lưng: 3; Số tia vây mềm ở vây lưng: 12 (tia thứ nhất ngắn nhất); Số gai ở vây hậu môn: 0; Số tia vây mềm ở vây hậu môn: 6 – 7 (tia thứ nhất ngắn nhất); Số tia vây mềm ở vây ngực: 12 – 13 (tia thứ 4 hoặc 5 thường dài nhất); Số tia vây mềm ở vây đuôi: 9.

Tham khảo
---------

Hsuan-Ching Ho, Clive D. Roberts & Andrew L. Stewart (2013), A review of the anglerfish genus *Chaunax* (Lophiiformes: Chaunacidae) from New Zealand and adjacent waters, with descriptions of four new species, *Zootaxa* **3620** (1): 89 – 111.

Chú thích
---------

1. ↑  "*Chaunax mulleus* (Ho, Roberts & Stewart, 2013)". *FishBase*.
2. 1 2 3 4  Ho, Roberts & Stewart, sđd, tr.96, 98
***Chaunax nudiventer***, tên thông thường là **cá nóc hòm bụng trần**, là một loài cá biển thuộc chi *Chaunax* trong họ Chaunacidae. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 2010.

Danh pháp khoa học
------------------

Danh pháp khoa học của loài cá này, *nudiventer*, được ghép từ 2 âm tiết trong tiếng Latinh: *nudus* có nghĩa là "trần trụi", còn *venter* có nghĩa là "bụng", ám chỉ đến vùng bụng trắng trơn của nó.

Phân bố và môi trường sống
--------------------------

*C. nudiventer* có phạm vi phân bố ở vùng biển Tây Nam Thái Bình Dương. Loài này được thu thập xung quanh New Caledonia, ngoài khơi phía bắc New Zealand, ngoài khơi đảo Maria (thuộc bang Tasmania, Úc) và dọc theo rặng núi ngầm Lord Howe. Chúng được tìm thấy ở độ sâu khoảng từ 512 đến 1200 m.

Mô tả
-----

Chiều dài tối đa được ghi nhận ở *C. nudiventer* có kích thước khoảng 16,6 cm. Màu sắc của các mẫu vật khi còn sống: màu đỏ tươi với các đốm màu đỏ thẫm trên phần lưng của nó. Vùng bụng màu trắng. Có nhiều gai mảnh bao phủ khắp cơ thể. Khi được bảo quản trong rượu, các đốm màu đỏ trên cơ thể chuyển sang màu xám, và màu sắc cơ thể chuyển thành màu trắng kem.

Số gai ở vây lưng: 3; Số tia vây mềm ở vây lưng: 10 – 11 (tia thứ nhất ngắn nhất); Số gai ở vây hậu môn: 0; Số tia vây mềm ở vây hậu môn: 6 (tia thứ nhất ngắn nhất); Số tia vây mềm ở vây ngực: 13 – 14 (tia thứ 4 hoặc 5 thường dài nhất); Số tia vây mềm ở vây đuôi: 9.

Tham khảo
---------

Hsuan-Ching Ho & Kwang-Tsao Shao (2010), A new species of *Chaunax* (Lophiiformes: Chaunacidae) from the western South Pacific, with comment on *C. latipunctatus*, *Zootaxa* **2445**: 53 – 61.

Chú thích
---------

1. 1 2  "*Chaunax nudiventer* (Ho & Shao, 2010)". *FishBase*.
2. 1 2  Ho & Shao, sđd, tr.59
3. 1 2  "Naked-belly Coffinfish, *Chaunax nudiventer* Ho & Shao 2010". *Fishes of Australia*.
**Baji Rao I** (18 tháng 8 năm 1700 - 28 tháng 4 năm 1740) là một vị tướng quân thời Đế quốc Maratha tại xứ Ấn Độ.

Là một người con trai của vị Peshwa tiền nhiệm Balaji Vishwanath, ông được chính Maratha Chhatrapati là Shahu I đưa lên làm Peshwa sau khi cha của ông qua đời.

Ông phục vụ với tư cách là *Peshwa* cho Chhatrapati (tức hoàng đế) của Đế quốc Maratha thứ 4, vua Shahu I từ năm 1720 cho đến khi qua đời. Ông cũng được biết đến với cái tên Bajirao Ballal.

Ông còn được gọi là *Thorale* (Marathi for Elder) Bajirao. Ông cũng nổi tiếng với biệt danh 'Rau' (theo tiếng Marathi 'राऊ').

Ban đầu
-------

Ông sinh vào ngày 18 tháng 8 năm 1700. Bajirao là con trai của vị Peshwa đời trước: Balaji Vishwanath, Peshwa đầu tiên của Chhattrapati Shahuraji và bà Barhabai Barve.

Thiếu thời
----------

Bajirao đã chiến đấu hơn 41 trận và được cho là chưa bao giờ thất một trận nào.

Ngay từ thuở thiếu thời, ông đã được đi theo cha mình chinh chiến và cũng lập được không ít võ công trên trận mạc.

Câu chuyện
----------

Người ta đồn đại rằng, Peshwa Baji Rao đã đĩnh đạc và tự tin trước Shahu Maharaj và trong tòa cung của ông ta, Peshwa Bajirao mới trẻ được cho là đã xông vào và nói:

''*Chúng ta hãy vượt qua cao nguyên Deccan cằn cỗi và chinh phục miền trung Ấn Độ. Người Mughals bây giờ đã rất suy yếu. Sự giàu có tích lũy của nhiều thế kỷ trong các hầm ở phía bắc, có thể là của chúng ta. Đã đến lúc lái xe từ vùng đất thánh Bharatvarsha, sự vượt trội và man rợ. Chúng ta hãy ném chúng trở lại trên dãy Hy Mã Lạp Sơn, trở về nơi chúng đến. Cờ Maratha phải bay từ Krishna đến Indus. Hindustan là của chúng ta*''.

Chú thích
---------

1. 1 2  "Military.wikidata / Baji Rao I".
2. ↑  "Gene.com / Baji Rao I".