***Pycnochromis iomelas*** là một loài cá biển thuộc chi *Pycnochromis* trong họ Cá thia. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1906.

Từ nguyên
---------

Từ định danh *iomelas* được ghép bởi hai âm tiết trong tiếng Hy Lạp cổ đại: *iṓdēs* (ἰώδης; "tím") và *mélās* (μέλας; "đen"), hàm ý đề cập đến hai màu sắc trên cơ thể của loài cá này (màu tím trong danh pháp có lẽ chỉ màu trắng ở thân sau, được cho là màu tím rất nhạt).

Phân loại học
-------------

*P. iomelas* trước đây được xếp vào chi *Chromis*, nhưng theo kết quả phân tích hình thái vào năm 2021 thì loài này đã được chuyển sang chi *Pycnochromis*.

Phạm vi phân bố và môi trường sống
----------------------------------

*P. iomelas* có phạm vi phân bố giới hạn ở Nam Thái Bình Dương. Từ biển San Hô (gồm cả rạn san hô Great Barrier), xa nhất ở phía bắc đến Papua New Guinea, về phía đông băng qua các đảo quốc là Nouvelle-Calédonie, Vanuatu, Fiji, quần đảo Samoa, Tuamotu và quần đảo Société. Tất cả những ghi nhận về sự xuất hiện của *P. iomelas* ngoài phạm vi kể trên đều không hợp lệ (nhiều khả năng là nhầm lẫn với các loài *Pycnochromis* khác cũng có kiểu hình nâu-trắng).

*P. iomelas* sống trên rạn san hô viền bờ ở độ sâu đến ít nhất là 35 m.

Mô tả
-----

*P. iomelas* có chiều dài cơ thể lớn nhất được ghi nhận là 8 cm. Cơ thể có hai màu rõ rệt: trắng ở nửa thân sau và nâu sẫm ở nửa thân trước. Sự phân chia màu sắc như vậy cũng được biết đến ở một số loài *Pycnochromis* khác, là *Pycnochromis dimidiatus* (đặc hữu của Biển Đỏ) và *Pycnochromis fieldi* (phần lớn Ấn Độ Dương). Ngoài sự khác biệt về trình tự kiểu gen, đường phân chia hai màu của *P. iomelas* nằm ngay trước vây hậu môn nên hai vùng màu nâu và trắng gần như bằng nhau, còn vùng nâu ở hai loài kia chiếm phần lớn hơn vùng trắng. *Pycnochromis margaritifer* và *Pycnochromis abruptus* cũng có kiểu hình nâu-trắng tương tự, nhưng chỉ có phần đuôi của chúng là màu trắng.

Số gai ở vây lưng: 12–13; Số tia vây ở vây lưng: 12–14; Số gai ở vây hậu môn: 2; Số tia vây ở vây hậu môn: 11–12; Số tia vây ở vây ngực: 16–18; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5; Số vảy đường bên: 15–16.

Cá hồng *Lutjanus bohar* được ghi nhận là có thể bắt chước kiểu hình của *P. iomelas* tại Tuamotu và *P. margaritifer* tại Fiji.

Sinh thái học
-------------

Thức ăn của *P. iomelas* là những loài động vật phù du. Chúng sống đơn độc hoặc có thể hợp thành từng nhóm nhỏ, có khi lẫn vào đàn của *P. margaritifer*. Cá đực có tập tính bảo vệ và chăm sóc trứng; trứng có độ dính và bám vào nền tổ.

Tham khảo
---------

1. ↑  Scharpf, Christopher; Lazara, Kenneth J. (2021). "Series Ovalentaria (Incertae sedis): Family Pomacentridae". *The ETYFish Project Fish Name Etymology Database*. Truy cập ngày 1 tháng 3 năm 2022.[*liên kết hỏng*]
2. ↑  Tang, Kevin L.; Stiassny, Melanie L. J.; Mayden, Richard L.; DeSalle, Robert (2021). "Systematics of Damselfishes". *Ichthyology & Herpetology*. **109** (1): 258–318. doi:10.1643/i2020105. ISSN 2766-1512.
3. 1 2 3  Randall, John E.; Dibattista, Joseph D. (2013). "A new species of damselfish (Pomacentridae) from the Indian Ocean" (PDF). *aqua, International Journal of Ichthyology*. **19** (1): 1–16.
4. 1 2 3  Ranier Froese và Daniel Pauly (chủ biên). Thông tin *Chromis iomelas* trên *FishBase*. Phiên bản tháng 2 năm 2023.
5. ↑  John E. Randall; Gerald R. Allen; Roger C. Steene (1998). *The Fishes of the Great Barrier Reef and Coral Sea*. Nhà xuất bản Đại học Hawaii. tr. 259. ISBN 978-0824818951.
6. ↑  Bray, D. J. (2020). "Half-and-half Puller, *Chromis iomelas* Jordan & Seale 1906". *Fishes of Australia*. Truy cập ngày 1 tháng 3 năm 2022.
7. ↑  Delrieu-Trottin, Erwan; Planes, Serge; Williams, Jeffrey (2016). "When endemic coral-reef fish species serve as models: Endemic mimicry patterns in the Marquesas Islands" (PDF). *Journal of fish biology*. **89**: 1834. doi:10.1111/jfb.13050.

|  |  |
| --- | --- |
| Thẻ nhận dạng đơn vị phân loại | 
* Wikidata: Q782254
* Wikispecies: Chromis iomelas
* AFD: Chromis\_iomelas
* BOLD: 89162
* FishBase: 8126
* GBIF: 5212260
* iNaturalist: 181022
* IRMNG: 10158304
* ITIS: 615276
* NCBI: 161900
* Plazi: 52C25CE7-2C78-CEE1-93CE-7358DD90EDCF
* WoRMS: 273733
* ZooBank: 59158FF9-15E8-47FE-A8E9-E7E06D7988EE

 |