recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Một chiếc Cessna 208 Caravan thuộc loại khác với một chiếc Laouali sẽ bay.
**Ouma Laouali** là một phi công người Niger, và là người phụ nữ đầu tiên làm phi công ở nước này.

Vào tháng 10 năm 2015, Trung úy Laouali, 28 tuổi, trở thành nữ phi công đầu tiên ở Nigeria.

Laouali là một trong những thành viên của lực lượng không quân Niger được đào tạo thành phi công ở Hoa Kỳ, là một phần của chương trình giúp chống lại Boko Haram, nhóm khủng bố Hồi giáo hoạt động trong khu vực. Cô sẽ lái một chiếc máy bay Cessna, hai trong số đó được Mỹ trao cho Niger trong một buổi lễ tại thủ đô Niamey của Niger, như một phần của gói đào tạo và máy bay trị giá 24 triệu USD. Kể từ tháng 10 năm 2015, Hoa Kỳ có một căn cứ không người lái ở Niamey và được cho là đang xây dựng một thị trấn khác ở Agadez, một thị trấn trên sa mạc Niger, như một phần của các hoạt động chống khủng bố.

Laouali sẽ là người lái chiếc Cessna 208 Caravan, một máy bay tình báo, giám sát và trinh sát (ISR), có thể thực hiện nhiều nhiệm vụ quân sự.

Theo Ventures Africa, "nữ phi công thách thức quan điểm phân biệt giới tính rằng đàn ông phù hợp hơn với tư cách là một phi công". Tổ chức True Châu Phi đã đưa Laouali vào danh sách "Những người phụ nữ châu Phi đã khuấy động vào năm 2015".

Tham khảo
---------

1. 1 2 3  "Meet Niger's first female pilot - Ventures Africa". *venturesafrica.com*. 24 tháng 10 năm 2015. Truy cập ngày 9 tháng 11 năm 2017.
2. 1 2 3 4  "Ouma Laouali: Niger gets first female airforce pilot". *thisisafrica.me*. 28 tháng 10 năm 2015. Bản gốc lưu trữ ngày 4 tháng 1 năm 2018. Truy cập ngày 9 tháng 11 năm 2017.
3. ↑  "Flying High! Here are the Trailblazing Female Pilots From Africa". *styleyetu.com*. 1 tháng 9 năm 2016. Bản gốc lưu trữ ngày 10 tháng 11 năm 2017. Truy cập ngày 9 tháng 11 năm 2017.
4. 1 2  "Africa highlights: Thursday 22 October 2015". *bbc.co.uk*. Truy cập ngày 9 tháng 11 năm 2017.
5. ↑  "Which African women powered change in 2015? - TRUE Africa". *trueafrica.co*. Truy cập ngày 9 tháng 11 năm 2017.
**Orient Thai Airlines** là một hãng hàng không vận chuyển khách bay theo lịch trình và thuê bao có trụ sở tại Bangkok, Thái Lan. Trung tâm hoạt động chính của hãng tại Sân bay Quốc tế Suvarnabhumi Bangkok. Hãng có công ty con là một hãng hàng không giá rẻ One-Two-GO.

Lịch sử
-------

Orient Thai Airlines là hãng hàng không thuê bao quốc tế đầu tiên của châu Á. Cùng với công ty con của mình Kampuchea Airlines hãng phục vụ dịch vụ cho các hãng hàng không khác bao gồm Finnair, Lufthansa, LTU và Merpati. Hãng đã vận chuyển người tị nạn khắp thế giới cho Văn phòng Di trú Quốc tế của Liên Hợp Quốc bao gồm những người đi Kosovo từ Úc và giúp người Timor trở về Đông Timor năm 1999 sau khi quốc gia này độc lập khỏi Indonesia. Orient Thai Airlines cũng đã trở thành một công ty vận chuyển cho Liên Hợp Quốc, vận chuyển quân và lực lượng gìn giữ hòa bình khắp thế giới. Hãng cũng chở những người hành hương Hồi giáo Hajj đến Ả Rập Xê Út cho những khách hàng bao gồm Air India và hoàng gia Saudi.

Các tuyến
---------

As of May 2007, Orient Thai Airlines operates scheduled passenger flights to the following destinations:

* China
	+ Hong Kong
* Hàn Quốc
	+ Seoul
* Thái Lan
	+ Bangkok
	+ Phuket

Đội tàu bay
-----------

Đến tháng 5 năm 2007, đội tàu bay của hãng Orient Thai Airlines bao gồm các tàu bay sau: Oriental

* 1 Boeing 747-100
* 2 Boeing 747-100B
* 2 Boeing 747-200B
* 1 Boeing 747-300

Liên kết ngoài
--------------

* Orient Thai Airlines Lưu trữ 2020-02-20 tại Wayback Machine

Oriental

Tham khảo
---------

1. ↑  "Orient Thai Airlines schedule". Bản gốc lưu trữ ngày 29 tháng 5 năm 2007. Truy cập ngày 26 tháng 5 năm 2007.
2. ↑  Aerotransport.org Orient Thai Airlines fleet details

Bản mẫu:Airlines of Thái Lan

| * x
* t
* s
Danh sách các nội dung liên quan đến hàng không |
| --- |
| Tổng thể | Thời gian biểu hàng không **·**  Máy bay **·**  Hãng chế tạo máy bay **·**  Động cơ máy bay **·**  Hãng chế tạo động cơ máy bay **·**  Sân bay **·**  Hãng hàng không  **·**  Kỹ thuật hàng không |
| Quân sự | Không quân **·**  Vũ khí máy bay **·**  Tên lửa **·**  Máy bay không người lái (UAV) **·**  Máy bay thử nghiệm |
| Kỷ lục | Kỷ lục tốc độ bay **·**  Kỷ lục quãng đường bay **·**  Kỷ lục bay cao **·**  Kỷ lục thời gian bay **·**  Máy bay sản xuất với số lượng lớn |
Màn diễn "The Last Bastion" tại Liên hoan Sân khấu Đường phố Quốc tế ULICA lần thứ 27, Kraków (2014)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về ***Liên hoan Sân khấu Đường phố Quốc Tế ULICA***. |

Các nữ diễn viên của Nhà hát KTO tại Liên hoan Sân khấu Đường phố Quốc tế ULICA lần thứ 25, Kraków (2012)
Tập tin:32. Ulica - Kiev Street Theatre "Highlights" & Lvivki Theatre - Clowning Exposure - 20190705 2013 3672 DxO.jpgMàn diễn "Highlights" và "Clowning Exposure" tại Liên hoan Sân khấu Đường phố Quốc tế ULICA lần thứ 32, Kraków (2019)
Màn diễn "Parada kuglarzy" tại Liên hoan Sân khấu Đường phố Quốc tế ULICA lần thứ 32, Kraków (2019)
**Liên hoan Sân khấu Đường phố Quốc tế ULICA** (tiếng Ba Lan: *Międzynarodowy Festiwal Teatrów Ulicznych Ulica*) là một trong những lễ hội sân khấu đường phố nổi tiếng ở Kraków, Ba Lan, bắt đầu được tổ chức từ năm 1988. Nhà hát KTO là đơn vị tổ chức Liên hoan này.

Vào tháng 7 hàng năm, các nhà hát đường phố từ khắp Ba Lan và nước ngoài đến tham gia Liên hoan này đã biến trung tâm lịch sử của thành phố Kraków trở thành sự kiện văn hóa được hàng chục nghìn người mong đợi theo dõi. Các nhà hát từ Úc, Chile, Romania và thậm chí cả Togo (châu Phi) đã từng biểu diễn ở đây. Các buổi biểu diễn thường diễn ra cùng lúc tại các địa danh ở Phố cổ Kraków như: Quảng trường chính, Quảng trường Szczepański và Quảng trường Mały Rynek.

Thưởng thức
-----------

Những người dân ở Kraków và du khách quốc tế chỉ cần đi dạo trong Phố Cổ Kraków là có thể dễ dàng xem tới hàng chục buổi biểu diễn khác nhau, từ những màn diễn khá nghiệp dư đến những màn biểu diễn chuyên nghiệp đặc sắc, vào bất kỳ ngày nào của lễ hội, từ sáng sớm đến chiều tối muộn. Các chương trình còn miễn phí và thường không yêu cầu bất kỳ kỹ năng ngôn ngữ nào bởi vì các màn biểu diễn thường là kịch câm, mặt nạ, khiêu vũ, cà kheo, ảo thuật và nhiều hình thức nghệ thuật sân khấu khác.

Chủ đề
------

Từ năm 2007, mỗi lần tổ chức Liên hoan được thực hiện theo các chủ đề chính. Trong đó, Liên hoan Sân khấu Đường phố Quốc tế ULICA rất nổi tiếng và thành công với chủ đề: Sự giao thoa của hai thế giới - rạp xiếc và nhà hát đường phố (chủ đề năm 2019).

Riêng năm 2020, Liên hoan Sân khấu Đường phố Quốc tế ULICA lần thứ 33 ở Kraków buộc phải diễn ra từ ngày 04/09/2020 đến hết ngày 06/09/2020 (thay vì tháng 7 hàng năm) do ảnh hưởng của đại dịch COVID-19.

Tham khảo
---------

1. 1 2 3  Międzynarodowy Festiwal Teatrów Ulicznych w Krakowie ULICA - *libertas.pl*
2. 1 2  33rd Ulica Street Theatre Festival *- karnet.krakow.pl*
3. ↑  Krakow’s ULICA International Street Theatre Festival - *krakow-info.com*
4. ↑  Ulica Festiwal - *teatrkto.pl*

Liên kết ngoài
--------------

* ULICA trên trang web Nhà hát KTO (bằng tiếng Ba Lan)
**Lopado­­temacho­­selacho­­galeo­­kranio­­leipsano­­drim­­hypo­­trimmato­­silphio­­parao­­melito­­katakechy­­meno­­kichl­­epi­­kossypho­­phatto­­perister­­alektryon­­opte­­kephallio­­kigklo­­peleio­­lagoio­­siraio­­baphe­­tragano­­pterygon** (tiếng Hy Lạp cổ - bảng chữ cái 1169-74: [[Wiktionary:λοπαδοτεμαχοσελαχογαλεοκρανιολειψανοδριμυποτριμματοσιλφιοκαραβομελιτοκατακεχυμενοκιχλεπικοσσυφοφαττοπεριστεραλεκτρυονοπτοκεφαλ...|λοπαδο­τεμαχο­σελαχο­γαλεο­κρανιο­λειψανο­δριμ­υπο­τριμματο­σιλφιο­καραβο­μελιτο­κατακεχυ­μενο­κιχλ­επι­κοσσυφο­φαττο­περιστερ­αλεκτρυον­οπτο­κεφαλλιο­κιγκλο­πελειο­λαγῳο­σιραιο­βαφη­τραγανο­πτερύγων]]) là tên một món ăn giả tưởng được Aristophanes nhắc tới trong vở hài kịch *Ecclesiazusae*. Từ điển *A Greek–English Lexicon* của Liddell và Scott dịch từ này thành "tên một món ăn bao gồm tất cả các thức ăn ngon, cá, thịt, gà, và nước xốt ("name of a dish compounded of all kinds of dainties, fish, flesh, fowl, and sauces"). Với 171 chữ cái trong bảng chữ cái Hy Lạp cổ, đây là từ dài nhất từng xuất hiện trong văn học.

Món ăn này là một món hầm với ít nhất 16 loại gia vị và thực phẩm khác nhau. Nó được sử dụng trong bối cảnh là đoạn hát xướng cuối cùng của vở kịch, khi Blepyrus (và khán giả) được mời tới bữa tiệc đầu tiên của chế độ mới.

Tham khảo
---------

1. ↑  "Aristophanes, Ecclesiazusae (ed. Eugene O'Neill, Jr.), line 1163". Perseus.tufts.edu. Truy cập ngày 27 tháng 1 năm 2011.
2. ↑  "Henry George Liddell, Robert Scott, A Greek-English Lexicon, λοπα^δο-τεμα^χο-σελα^χο-γα^λεο-κρα\_νιο-λειψα^νο-δρι\_μ-υ^ποτριμ-μα^το -σιλφι^ο-κα\_ρα^βο-μελι^το-κα^τα^κεχυ^μενο-κιχλ-επι^κοσσυ^φο-φαττο-περιστερ-α^λεκτρυ^ον-οπτο-κεφαλλιο-κιγκλο-πελειο-λα^γῳο -σι^ραιο-βα^φη-τρα^γα^νο-πτερύγων". Perseus.tufts.edu. Truy cập ngày 27 tháng 1 năm 2011.
3. 1 2  Guinness Book of World Records, 1990 ed, pg. 129 ISBN 0-8069-5790-5
**Louis Seymour Bazett Leakey** (1903-1972) là nhà khảo cổ học người Anh. Ông cùng người vợ Mary khám phá ra hóa thạch của Homo habilis ở Olduvai Gorge, Tanzania trong các năm 1961-1964. Họ đã cùng nhau ghi tên mình vào lịch sử. Cùng làm việc với nhau khi trong các đoàn thám hiểm hay khai quật, đứng tên chung khi công bố các công trình nghiên cứu về loài người, và đã chứng minh giả thuyết: con người tiến hóa ở châu Phi.

Cuộc đời và sự nghiệp
---------------------

Sinh ra từ gia đình truyền giáo Anh ở Đông Phi, cậu bé Leakey đã trải qua tuổi trẻ của mình với người Kikuyu của Kenya. Cậu bé sinh ra được bao bọc, nuôi nấng bởi dân làng thuộc vùng đất xa lạ này. Vì thế, dù bố mẹ là người Anh chính gốc, nhưng cậu vẫn hay nhận mình có dòng máu Kikuyu. Năm lên 11 tuổi, cậu được tham gia vào các nghi lễ huyền bí và ban sơ của bộ lạc, và còn được vào hội Makanda. Bố mẹ thu xếp cho cho cậu và hai chị, một em trai học gia sư, dù vậy phần lớn thời thiếu niên, Leakey không qua trường lớp nào. Cậu học tiếng Kikuyu, học bắn tên, săn bắt. Về sau, Louis tự nhận mọi ý kiến sáng suốt đột xuất trên nẻo đường khoa học xuất phát từ nên giáo dục ban sơ này.

### Khám phá châu Phi cổ đại

Moị thứ bắt đầu từ cuốn truyện thiếu nhi người anh họ đưa dịp Giáng sinh. Đó là cuốn "Những ngày tiền sử" kể lại cuộc phiêu lưu của một anh chàng trẻ trong thời kì Đồ Đá. Cuốn truyện có minh họa về những người đàn ông tiền sử và công cụ họ chế tạo ra. Được cuốn truyện truyền cảm hứng, Louis bắt đầu sưu tầm mỗi lần một ít các mảnh đá đen được mài nhẵn ở mương rãnh bị xói mòn gần nhà. Mặc dù bị cha mẹ và chị trêu chọc về sở thích ngớ ngẩn của mình, Louis không bao giờ thôi nhặt mấy mảnh đá ấy.

Cậu mang khoe bộ sưu tập của mình cho nhà khoa học duy nhất cậu biết là Arthur Loveridge, người phụ trách một Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên ở Nairobi, gần nơi họ ở. Sau khi xem xét kĩ càng, Loveridge nói với cậu rằng: có một số "chắc chắn là công cụ thời Đồ Đá" và giải thích với cậu rằng thời Đồ Đá châu Phi vẫn đang là một bí ẩn. Những lời kể của Loveridge đã làm cậu bé mất ăn mất ngủ. Thế giới của cậu sẽ thay đổi hoàn toàn. Từ đấy trở đi, những cuộc tìm kiếm sẽ theo cậu đến suốt đời. Khi chỉ 13 tuổi, cậu đã viết:

> Tôi đã khắc sâu vào tâm trí mình rằng tôi quyết sẽ đi tìm cho đến tận khi chúng ta hiểu rõ về thời Đồ Đá châu Phi
> 
> 

Ngoài ra, ông còn phối hợp với Paul Arnold Casey Jr. để nhân giống loài mèo vân hoa California. Bức xúc trước nạn săn trộm loài báo đốm, nhất là sau khi nhìn thấy hình chụp những con báo bị săn trộm, Leakey đã đề nghị Casey nhân giống một nòi mèo có hình dạng giống như báo đốm, như vậy khi con người trở nên yêu thích loài mèo đốm này thì họ sẽ phát sinh tình cảm với loài báo đốm có diện mạo na ná như vậy. Thế là mèo vân hoa California ra đời.[*cần kiểm chứng*]. Leakey còn khuyến khích Dian Fossey trong thời gian bà nghiên cứu ở núi rừng Rwanda.

Chú thích
---------

1. ↑  Casey, Paul A. "Open the Coffin." ngày 27 tháng 4 năm 2008,  Lưu trữ 2009-04-11 tại Wayback Machine
2. ↑  "Diane Fossey Biography". Truy cập ngày 13 tháng 8 năm 2012.
Louis Jacquinot trong nhiệm kỳ làm Cao ủy Hải quân
 Louis Jacquinot (trái) và Chủ tịch Thượng Volta Maurice Yaméogo, 1960
**Louis Jacquinot** (16 tháng 9 năm 1898 – 14 tháng 6 năm 1993) là một luật sư và chính khách người Pháp, và là người đứng đầu văn phòng của Thủ tướng Raymond Poincaré.

Jacquinot được sinh ra tại Gondrecourt-le-Château (Meuse) vào năm 1898. Vào quốc hội năm 1932, sau đó ông phục vụ trong một thời gian ngắn với tư cách là ngoại trưởng phụ trách các vấn đề gia đình trong nội các của Paul Reynaud (1940). Ông phục vụ trong quân đội Thế chiến II và theo Tướng de Gaulle tới London. Ông từng là Cao ủy Hải quân trong các chính phủ lâm thời tại Algiers và Paris, Bộ trưởng Bộ Các vấn đề Hồi giáo (1945), Bộ trưởng Bộ Hải quân (Hải quân) (1947), Bộ trưởng Cựu chiến binh và Nạn nhân Chiến tranh (1949), Bộ trưởng Pháp ở nước ngoài (1951–52 và 1953–54).

Sau khi de Gaulle trở lại quyền lực vào năm 1958, ông được bổ nhiệm làm Bộ trưởng Nhà nước phụ trách nghiên cứu khoa học và sau đó cho Sahara. Là Bộ trưởng Bộ Ngoại giao, ông là thành viên của một "nhóm nghiên cứu" được thành lập bởi de Gaulle với mục đích đưa ra một hiến pháp cho nền đệ ngũ Cộng hòa. Sau đó, ông lại giữ vị trí Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Pháp (1961–66). Ông cũng chủ trì Hội đồng chung của bộ phận Meuse ở tỉnh Lorraine. Một chính khách cánh hữu vừa phải trong thời kỳ đệ tam và Đệ tứ Cộng hòa của Pháp|đệ tứ Cộng hòa]], trong thời kỳ de Gaulle, ông đã bỏ phiếu với các nhà cộng hòa độc lập của Giscard d'Estaing và sau đó là thành viên của Liên minh Dân chủ Gaullist cho đệ ngũ Cộng hòa. Ông rời quốc hội năm 1973. Jacquinot kết hôn với vợ của cựu Bộ trưởng Tài chính Maurice Petche để được bầu làm tổng thống năm đó, nhưng ông là người đồng tính. Ông qua đời ở Paris năm 1993.

Tham khảo
---------

* Lacouture, Jean, *De Gaulle: The Ruler 1945-1970*. Alan Sheridan, trans. New York: 1991. ISBN 0-393-03084-9 p. 174

|  |  |
| --- | --- |
| Tiêu đề chuẩn Sửa dữ liệu tại Wikidata | 
* BNF: cb110686302 (data)
* ISNI: 0000 0000 8047 1304
* SUDOC: 129611867
* VIAF: 198916125
* WorldCat Identities: lccn-no2013084841

 |
**Louis Brennan** (1852-1932) là kỹ sư và nhà phát minh người Australia gốc Ireland. Ông là người đã phát minh ra xe lửa chạy trên một đường ray, làm thay đổi lịch sử của giao thông vận tải.

Cuộc sống trước khi ra đời xe lửa chạy trên một đường ray
---------------------------------------------------------

Louis Brennan vốn sinh ra ở Ireland nhưng đến năm lên 9 tuổi, cậu bé thông minh đã cùng gia đình định cư ở Australia. Brennan đã thể hiện tài năng xuất chúng của mình ngay từ khi còn trẻ. Năm 25 tuổi, ông đã phát minh ra hỏa tiễn định hướng đầu tiên trên thế giới. Đây là loại ngư lôi được điều khiển tới mục tiêu nhờ dây dẫn từ bờ biển. Năm 1887, chính phủ Anh đã mua ngư lôi của Brennan đồng thời còn mời ông làm ciệc tại xưởng chế tạo ngư lôi của hải quân Anh.

Quá trình chế tạo xe lửa chạy trên một đường ray
------------------------------------------------

### Từ ước mơ cháy bỏng và ý tưởng độc đáo

Tuy có công việc ổn định như nói ở trên, Louis Brennan có một ước mơ cháy bỏng. Đó là chế xe lửa kiểu mới. Sau nhiều năm tìm tòi nghiên cứu, cuối cùng Brennan đã bước đầu định hình được loại xe lửa chỉ chạy trên một đường ray. Loại tàu này cho phép chạy tốc độ cao hơn hẳn xe lửa chạy trên hai đường ray ví nó không chỉ giữ được thăng bằng khi chạy trên một đường ray mà còn đạt được độ nghiêng ở doạn cua như xe môtô nhờ cặp con quay hổi chuyển khổng lồ. Nhờ vậy, Brennan đã được cấp bằng phát minh vào năm 1896.

### Đến khi bắt tay hành động

Tuy nhiên, để biến ý tưởng mới mẻ đó thành sự thật đòi hỏi rất nhiều công sức và tiền của. Vì vậy mãi đến năm 1904, Brennan mới nhận được trợ giúp để xây dựng thử nghiệm mô hình xe lửa kiểu mới. Mô hình có chiều dài 2 mét, đủ lớn để có tải trọng. Bên cạnh đó là một đường ray dài tới 800 mét được thiết kế có cả đoạn cua và đượng phụ để đề phòng động đất. Cuộc thử nghiệm mô hình này đã thành công tốt đẹp như dự tinh. Nhờ đó Bộ trưởng Bộ Thuộc địa Anh là Winston Churchill đã quyết định đầu tư lớn để Brennan chế tạo chiếc xe lửa thật sự.

### Và trở thành hiện thực

Năm 1910, trong cuộc triển lãm Anh-Nhật, chiếc xe lửa gồm hai toa có kích thước như thật đã được giới thiệu. Tuy trong cuộc thử nghiệm xe lửa mới chạy trên một đường ray đã đạt được tốc độ 34 km/giờ nhưng hứa hẹn có thể nâng lên tới 3000 km/giờ. Tàu chạy nhanh êm hơn, thuận tiện hơn và hoàn hảo hơn.

Tưởng nhớ
---------

70 năm sau cuộc trình diễn xe lửa một đường ray của Louis Brennan, người ta đã xây trên nền nhà cũ của ông một nhà ga dành cho tàu siêu tốc hiện đại coi như một đài tưởng niệm đặc biệt dành cho nhà phát minh vĩ đại.

Chú thích
---------

1. ↑  Vật lý vui, Vũ Kim Dũng, xuất bản năm 2009, trang 139,140
2. ↑  Vật lý vui, Vũ Kim Dũng, xuất bản năm 2009, trang 140
Chân dung Lucjan Rydel do Wyspiański sáng tác năm 1898
**Lucjan Rydel** hay **Lucjan Antoni Feliks Rydel** (17 tháng 5 năm 1870 tại Kraków - 8 tháng 4 năm 1918 tại Bronowice), là nhà viết kịch và nhà thơ Ba Lan thuộc phong trào Ba Lan trẻ.

Đời sống
--------

Lucjan Rydel có bố là Lucjan Rydel, bác sĩ phẫu thuật và bác sĩ nhãn khoa, giáo sư và Hiệu trưởng Đại học Jagiellonian ở Kraków, và mẹ là Helena Kremer.

Năm 1904, Lucjan Rydel viết và biên đạo vở kịch giáng sinh mang tên *Betlejem polskie* thể hiện lòng tôn trọng sâu sắc của ông đối với vùng nông thôn Ba Lan.

*Szopka*
Rydel làm giám đốc Nhà hát Juliusz Słowacki nổi tiếng ở Kraków từ năm 1915 đến năm 1916.

Nhà viết kịch Lucjan Rydel kết hôn với Jadwiga Mikołajczykówna, một cô gái nông dân từ vùng quê Bronowice. Đám cưới của hai người diễn ra tại Trang viên Rydlówka trên phố Tetmajera. Sự kiện này đã truyền cảm hứng cho người bạn của Rydel tên là Stanisław Wyspiański viết kịch bản bộ phim truyền hình nổi tiếng Ba Lan mang tên *Wesele* *(Đám cưới)*

Trang viên Rydlówka, nơi Rydel sinh sống, hiện nay là viện bảo tàng tái hiện lại phong trào Ba Lan Trẻ. Bảo tàng nằm ở ngoại ô Kraków.

Vở kịch nổi tiếng
-----------------

* *Zaczarowane koło* (1900)
* *Betlejem polskie* (1904)
* *Ferenike i Pejsidoros* (1909)
* *Zygmunt August - trylogia dramatyczna* (1912)

Xem thêm
--------

* Văn hóa Kraków

Ghi chú
-------

1. ↑  Polish Art Center - Szopki Krakowskie - Cracovian Christmas Cribs at polartcenter.com
2. ↑  "Bản sao đã lưu trữ". Bản gốc lưu trữ ngày 24 tháng 10 năm 2017. Truy cập ngày 28 tháng 9 năm 2020.

Liên kết ngoài
--------------

* Giới thiệu về Lucjan Rydel trên trang www.slowtrav.com Lưu trữ 2017-10-24 tại Wayback Machine
* Tác phẩm sưu tầm (tiếng Ba Lan)
* Lucjan Rydel và chợ Old Kleparz
* Rydel và truyền thống Giáng sinh tại Kraków
* Lucjan Rydel và Nhà hát Juliusz Słowacki ở Kraków
**Los Altos** là một bang tổn tại ngắn ngủi ở Trung Mỹ và là một trong sáu xứ tạo nên Cộng hòa Liên bang Trung Mỹ. Sau khi liên bang này giải thể, Los Altos là một nước cộng hòa độc lập trước khi bị Guatemala thôn tính.

Los Altos nguyên thủy là một đơn vị hành chánh ở miền tây Guatemala. Ngày 2 tháng 2 năm 1838 giới trí thức địa phương nhóm họp ở Quetzaltenango và chính thức tuyên bố thành lập một tỉnh riêng. Xứ này được Quốc hội Liên bang công nhận ngày 5 tháng 6. Xứ Los Altos bao gồm các tỉnh Quetzaltenango, Totonicapán và Sololá của Guatemala ngày nay. Tháng Giêng năm 1840 quân đội Guatemala tái chiếm Los Altos và sáp nhập xứ này vào Guatemala..

Lịch sử
-------

Từ thời kỳ thuộc địa, khu vực miền tây Guatemala đã có khuynh hướng độc lập khỏi chính quyền trung ương. Đại biểu Quetzaltenango đã tâu với triều đình Tây Ban Nha nhân lần nhóm họp ở Cádiz (Cortes de Cádiz) muốn lập riêng đơn vị Los Altos. Sự việc này không thành vì phong trào độc lập ở Trung Mỹ lật đổ thể chế thuộc địa. Tuy nhiên ý hướng của dân Los Altos không mờ nhạt. Đế quốc Mexico (1821-23) lên thay thế Tây Ban Nha nhưng sau cũng đổ và dải Trung Mỹ sang tên cho Cộng hòa Liên bang Trung Mỹ; Los Altos tiếp tục đòi lập riêng một xứ, không phụ thuộc Guatemala. Tình hình trở nên có lợi cho Los Altos nhân khi các đại biểu lập hiến soạn bản hiến pháp mới, cho phép dân chúng lập lên những tỉnh mới, tách ra từ những quốc gia thành viên. Người khởi xướng vận động cho Los Altos là Francisco Morazán.

Ngày 2 tháng 2 Los Altos tuyên bố độc lập và được chính phủ liên bang công nhận ngày 5 tháng 6 năm 1838, tức là thành viên thứ sáu trong Liên bang Trung Mỹ. Lá cờ của Los Altos dựa trên cờ của Liên bang nhưng có khác biệt là thêm quốc huy vẽ hình núi lửa ở phía sau và chim *Pharomachrus mocinno* (biểu tượng tự do) ở phía trước.

Khi Liên bang tan vỡ và cả dải Trung Mỹ rơi vào cuộc nội chiến thì Los Altos tuyên bố độc lập với thể chế cộng hòa. Chính phủ Guatemala do Rafael Carrera chỉ huy liền kéo quân vào tái chiếm Los Altos năm 1840. Ngày 2 tháng 4 năm 1840 Carrera hạ lệnh xử bắn số lớn viên chức của Los Altos.

Những năm sau đó: 1844, 1848 và 1849 dân Los Altos nổi lên chống lại chính quyền độc tài của Carrera nhưng đều thất bại.

Ngày nay Los Altos được coi là đồng nghĩa với tỉnh Quetzaltenango.

Tham khảo
---------

1. ↑  *Historia general de España y América. Tomo XIII. Emancipación y nacionalidades americanas*. 1992. Madrid: Rialp. p. 399-400.
**Otwock** là một thị trấn thuộc hạt Otwock, tỉnh Masovian, miền trung Ba Lan và cách Warsaw khoảng 23 km về phía đông nam. Từ năm 1975 – 1998, thị trấn nằm trong địa phận tỉnh Warszawa, kể từ năm 1999 đến nay, nó thuộc quyền quản lý của tỉnh Masovian. Thị trấn Otwock là một phần của Quần thể đô thị Warsaw, nằm trên bờ phải của sông Vistula và bên dưới cửa sông Swider. Otwock là nơi có phong cách kiến trúc độc đáo gọi là Swidermajer. Tổng diện tích của thị trấn là 47,33 km² (trong đó rừng chiếm 23% diện tích). Tính đến năm 2013, dân số của thị trấn là 45.044 người, mật độ 950 người/km².

Lịch sử
-------

Thị trấn Otwock được bắt nguồn từ một ngôi làng tên là Otwosko, thành lập từ đầu thế kỷ 15. Otwock không phát triển cho đến nửa sau của thế kỷ 19, khi vào năm 1877, Tuyến đường sắt qua sông Vistula được xây dựng, chạy từ Mława via Warsaw đến Lublin và Chełm. Otwock nằm dọc theo tuyến đường sắt này, đã trở thành một vùng ngoại ô nổi tiếng với nhiều spa và một số vị khách nổi tiếng đã từng ở đây như Józef Piłsudski và Władysław Reymont, người viết cuốn tiểu thuyết đoạt giải Nobel Chłopi. Năm 1916, Otwock chính thức trở thành thị trấn. Năm 1936, tuyến đường sắt đầu tiên được điện khí hoá ở Ba Lan kết nối Warsaw - Otwock đã được xây dựng.

Kinh tê
-------

Năm 1958, Ewa là lò phản ứng hạt nhân đầu tiên của Ba Lan được kích hoạt tại quận Swierk của Otwock. Một lò phản ứng hạt nhân thứ hai tên là Maria cũng đã được xây dựng vào năm 1974.

Otwock là quê hương của câu lạc bộ thể thao Start Otwock (được thành lập năm 1924). Câu lạc bộ nổi tiếng với những vận động viên cử tạ như Szymon Kołecki và Marcin Dołęga. Ngoài ra, thần đồng bóng đá của Start Club là tiền đạo Janusz Zmijewski - người đã chơi cho Legia Warszawa và đội tuyển quốc gia Ba Lan trong những năm 1960.

Xem thêm
--------

* Świdermajer - Phong cách kiến trúc đặc trưng của khu vực

Tham khảo
---------

Liên kết ngoài
--------------

* **(tiếng Ba Lan)** Thị trấn Otwock, trang web chính thức
* **(tiếng Ba Lan)** Trang web thông tin Otwock bao gồm tin tức địa phương
* **(tiếng Ba Lan)** Młody Otwock - The Young Otwock [tổ chức], văn hóa Otwock.[*liên kết hỏng*] Sự kiện[*liên kết hỏng*]
* **(tiếng Ba Lan)** thư viện ảnh Otwock
* **(tiếng Ba Lan)** triển lãm ảnh
* Cộng đồng Do Thái ở Otwock Lưu trữ 2016-08-09 tại Wayback Machine trên Virtual Shtetl
* Otwock, Ba Lan
**Ostprignitz-Ruppin** là một *Kreis* (huyện) về phía tây bắc của Brandenburg, Đức. Các khu vực giáp ranh (từ phía bắc theo chiều kim đồng hồ) các huyện Müritz và Mecklenburg-Strelitz ở Mecklenburg-Western Pomerania, các huyện
Oberhavel và Havelland, huyện Stendal ở Saxony-Anhalt, và huyện Prignitz.

Địa lý
------

Huyện này bao gồm vùng đồng bằng thôn quê ở tây bắc Berlin. Đây là một khu vực rừng rậm. Có nhiều sông và hồ ở phía tây, trung bộ và đông bắc. Sông chính chảy qua huyện này là Dosse.

Lịch sử
-------

Huyện đã được lập chính thức vào năm 1993 thông qua việc sáp nhập các huyện Kyritz, Neuruppin và Wittstock. Huyện này có diện tích gần trùng với lãnh thổ của hai huyện trước đó là Ostprignitz và Ruppin. Osprignitz đã được lập năm 1815 làm một trong hai huyện nằm trên huyện cũ Prignitz, và đã được tách thành các huyện Kyritz, Pritzwalk và Wittstock vào năm 1952. Vào năm 1952, huyện Ruppin đã được đổi tên thành Neuruppin và phải chuyển các khu vực đất cho các huyện Kyritz và Gransee.

Thị xã và đô thị
----------------

| Amt-free towns | Ämter |  |
| --- | --- | --- |
| 1. Kyritz
2. Neuruppin
3. Rheinsberg
4. Wittstock

**Amt-free municipalities**1. Fehrbellin
2. Heiligengrabe
3. Wusterhausen
 | **1.** Lindow (Mark)1. Herzberg
2. Lindow1, 2
3. Rüthnick
4. Vielitzsee

**2.** Neustadt (Dosse)1. Breddin
2. Dreetz
3. Neustadt an der Dosse1, 2
4. Sieversdorf-Hohenofen
5. Stüdenitz-Schönermark
6. Zernitz-Lohm
 | **3.** Temnitz1. Dabergotz
2. Märkisch Linden
3. Storbeck-Frankendorf
4. Temnitzquell
5. Temnitztal
6. Walsleben1
 |
| 1thủ phủ của Amt; ²thị xã |

Tham khảo
---------

Liên kết ngoài
--------------

* Trang mạng chính thức (tiếng Đức)

| * x
* t
* s
 Đơn vị hành chính của bang Brandenburg, Đức  |
| --- |
| Thị xã | Brandenburg • Cottbus • Frankfurt • Potsdam |
| Huyện | Barnim • Dahme-Spreewald • Elbe-Elster • Havelland • Märkisch-Oderland • Oberhavel • Oberspreewald-Lausitz • Oder-Spree • Ostprignitz-Ruppin • Potsdam-Mittelmark • Prignitz • Spree-Neiße • Teltow-Fläming • Uckermark |
**Lorena Clare Facio** (sinh ngày 30 tháng 6 năm 1943) là cựu Đệ nhất phu nhân của Costa Rica và là vợ của cựu Tổng thống Miguel Ángel Rodríguez Echeverría.

Tiểu sử
-------

Cô được sinh ra ở San José, Costa Rica vào ngày 30 tháng 6 năm 1943 với cha mẹ của mình là Manuel Emilio Clare và María Elena Facio. Cô là con gái duy nhất và có ba anh em. Cô kết thúc chương trình giáo dục trung học ở Colegio Nuestra Señora de Sión và rời Pháp trong một vài năm. Sau khi trở về Costa Rica, cô bắt đầu học song ngữ tại Trường Lincoln.

Cô được biết đến là một vận động viên thể thao lành nghề và đại diện cho Costa Rica trong trang phục tại Đại hội Thể thao Pan American 1983.

Cô kết hôn với Miguel Ángel Rodríguez vào ngày 14 tháng 12 năm 1962 mặc dù cô đã gặp anh khi còn là một thiếu niên tại một bữa tiệc ở Barrio Aranjuez. Họ có ba đứa con: Miguel Alberto, Andrés và Ana Elena.

Trong thời gian làm Đệ nhất phu nhân, bà ủng hộ các dự án vì lợi ích của người già và bệnh nhân ung thư, và là chủ tịch của Nhà Thanh niên Martín. Cô là một phần của Văn phòng Kế hoạch Đảng Thống nhất Kitô giáo.

Cô là Đệ nhất phu nhân cuối cùng của thế kỷ 20 của Costa Rica.

Tham khảo
---------

1. ↑  "Rodríguez Asks Wife Not To Come; Forgives Lobo". *Inside Costa Rica*. 18 tháng 11 năm 2004. Truy cập ngày 17 tháng 1 năm 2011.
**Cá tuyết đá** (Danh pháp khoa học: ***Lotella rhacina***) là một loài cá ôn đới được tìm thấy ngoài khơi bờ biển phía đông nam Australia, Tasmania, Great Australia Bight và về phía bắc lên bờ biển phía tây nam Australia. Chúng cũng được tìm thấy xung quanh bờ biển của New Zealand và California. Chúng thuộc họ cá Moridae và không liên quan đến cá tuyết thực thụ (chi Gadus). Chúng còn được gọi là **cá rìa** (**beardie**) ở **Úc**. Cá tuyết đá có màu vàng xám đến đỏ nâu với viền trắng. Chúng có thể dài tới 50cm. Chúng được tìm thấy trong các hang động trong vịnh và các rạn san hô ven biển. Chúng thường được tìm thấy trong đất liền và sống ở vùng nước nông ở thềm lục địa với độ sâu điển hình từ 10 đến 90m. Nhiều loài cá khác đôi khi được gọi là *cá tuyết đá*, nhưng hầu hết không liên quan đến họ Cá tuyết, và được biết đến nhiều khi là cá mú.

Chú thích
---------

Tham khảo
---------

* *Lotella rhacina* (TSN 622984) tại Hệ thống Thông tin Phân loại Tích hợp (ITIS).
* Froese Rainer, và Daniel Pauly (chủ biên) (2005). *Lotella rhacina* trong FishBase. Phiên bản tháng 2 2005.
Neuwarper See và đảo Riether Werder
Neuwarper Xem
The **Neuwarper See**, cũng gọi là **Warper See**  (tiếng Ba Lan: *Jezioro Nowowarpieńskie*) là một vịnh trên bờ phía nam của đầm Szczecin. Nó chạy khoảng 6 km vào bên trong và có hai con kênh hẹp chảy đến đầm phá ở phía bắc, mỗi kênh chỉ rộng 150 mét và bị chia cắt bởi một đảo lau sậy nhỏ.

Phía tây và phía nam bờ biển của vịnh thuộc huyện Vorpommern-Greifswald của Mecklenburg-Vorpommernthuộc liên bang Đức của, bờ phía đông là một phần của Ba Lan Zachodniopomorskie (County Police). Trên Neuwarper See có thành phố tự trị Altwarp và làng Rieth (de) ở đô thị Luckow, cũng như thị trấn Nowe Warpno (*Neuwarp*) và các quận của nó - Podgrodzie (*Altstadt*) và Karszno (*Albrechtsdorf*). Đảo Riether Werder,  có diện tích 0,83 km², nằm ở bên phía Đức của Neuwarper See và giống như toàn bộ bờ biển giữa Altwarp và Rieth là nature reserve (de). Đảo Łysa Wyspa (pl) (*Kahleberg*) nằm trong vùng biển Ba Lan.

Có một chuyến phà chở khách chạy giữa Altwarp và Neuwarp quanh năm (6 chuyến mỗi chiều từ 10:00 đến 17:30).

Tham khảo
---------

1. ↑  Johannes Hinz: *Warper See*. In: Johannes Hinz: *Pommern. Lexikon.* Bechtermünz Verlag, Augsburg 1996,

liên kết ngoài
--------------

53°42′38″B 14°16′28″Đ﻿ / ﻿53,71056°B 14,27444°Đ﻿ / 53.71056; 14.27444
Chân dung Louis Chiron năm 1931.
**Louis Alexandre Chiron** (3 tháng 8 năm 1899 - 22 tháng 6 năm 1979) là một tay đua xe Monaco từng thi đấu trong các cuộc đua, xe đua thể thao và Grands Prix.

Trong số những người điều khiển vĩ đại nhất giữa hai Thế chiến, sự nghiệp của ông đã kéo dài hơn ba mươi năm, bước ra ánh sáng vào năm 1927 và kết thúc vào cuối những năm 1950. Đây cũng là lý do tại sao ông vẫn là tay đua già nhất từng đua trong Công thức 1, đã giành vị trí thứ 6 trong cuộc đua Grand Prix 1955 khi ông 55 tuổi. Bugatti Chiron lấy tên từ ông.

Nghề nghiệp
-----------

Louis Chiron có hứng thú với xe hơi và đua xe khi ông còn là một thiếu niên. Ông bắt đầu lái xe trong các cuộc đua Grand Prix sau Thế chiến I, trong đó ông được biệt phái từ một trung đoàn pháo binh làm tài xế cho Maréchal Pétain và Maréchal Foch.

Ông đã chiến thắng cuộc đua địa phương đầu tiên của mình, Grand Prix de Comminges năm 1926, tại Saint-Gaudens, gần Toulouse và tiếp tục lái một chiếc Bugatti và Alfa Romeo P3 để giành chiến thắng tại Marseille Grand Prix, Circuit of Masaryk, và Giải thưởng lớn của Tây Ban Nha. Trong Indianapolis 500 năm 1929, ông lái một chiếc Delage đến vị trí thứ 7. Ông đã giành được giải Grand Prix năm 1931 của Monaco, tay đua Monaco duy nhất đã giành được giải grand grandx nhà của mình và vào năm 1933, ông hợp tác với tay đua chuyên nghiệp bền bỉ Luigi Chinetti để giành chiến thắng trong cuộc đua Spa 24 giờ.

Chiron đã nghỉ hưu vào năm 1938 và Thế chiến II đã điều khiển xe mô tô một năm sau đó. Khi cuộc đua trở lại sau Chiến tranh, ông đã nghỉ hưu và lái một chiếc Talbot-Lago để giành chiến thắng trong hai giải Grands Prix của Pháp.

Theo đánh giá của tờ Los Angeles Times về tiểu sử của tài xế Hellé Nice, Chiron đã buộc tội cô, tại một bữa tiệc năm 1949 ở Monaco để chúc mừng Monte Carlo Rally sau chiến tranh đầu tiên, "hợp tác với Đức quốc xã". Đánh giá cho biết người viết tiểu sử Miranda Seymour là "chu vi về tội lỗi của Nice". Một đánh giá của cùng một cuốn sách trên tờ Thời báo New York cho biết Nice bị buộc tội là một "đặc vụ Gestapo"; rằng Seymour "phản bác" cáo buộc; và nó làm cho Nice "thất nghiệp". Cuốn sách của Seymour nói rằng trong một bức thư gửi Antony Noghes, người đứng đầu ủy ban Monte Carlo Rally, Hellé Nice đã "phản đối sự vô tội của cô"; rằng cô nói với anh rằng cô sẽ kháng cáo lên tòa án Monaco trừ khi Chiron viết lời xin lỗi; rằng không có bức thư nào từ Chiron được tìm thấy; và rằng tòa án không có hồ sơ về một trường hợp như vậy trong khoảng thời gian từ 1949 đến 1955.

Kết hợp với tay đua người Thụy Sĩ Ciro Basadonna, Chiron đã giành chiến thắng tại Monte Carlo Rally năm 1954 và giành được bục kết thúc trong mười lăm cuộc đua Công thức Một mà anh tham gia năm đó. Cuộc đua cuối cùng của ông là vào năm 1955, khi ông đưa Lancia D50 lên vị trí thứ sáu tại giải đua Grand Prix vài tuần trước sinh nhật thứ 56 của ông, trở thành tay đua lớn tuổi nhất tham gia cuộc đua Công thức 1. Ông cũng là tay đua già nhất từng tham gia cuộc đua Công thức 1, tham gia tập luyện cho giải đua Grand Prix 1958 khi ông 58 tuổi.

Tham khảo
---------
**Nguyễn Phúc Vĩnh Gia** (chữ Hán: 阮福永嘉; 1821 – 11 tháng 1 năm 1850), phong hiệu **Phương Duy Công chúa** (芳維公主), là một công chúa con vua Minh Mạng nhà Nguyễn trong lịch sử Việt Nam.

Tiểu sử
-------

Hoàng nữ Vĩnh Gia sinh năm Tân Tỵ (1821), là con gái thứ 12 của vua Minh Mạng, mẹ là *Thất giai Quý nhân* Cái Thị Trinh. Bà Vĩnh Gia là người con thứ hai của bà Quý nhân, là chị em cùng mẹ với *Vĩnh An Công chúa* Hòa Thục và *Ba Xuyên Quận công* Miên Túc.

Năm Thiệu Trị thứ 5 (1845), công chúa Vĩnh Gia lấy chồng là *Phò mã Đô úy* Lê Tăng Mậu, người Vĩnh Tường, con trai của *Thiếu bảo An Quang tử* Lê Văn Đức. Công chúa và phò mã có với nhau hai con trai và hai con gái. Theo Đại Nam liệt truyện, phò mã Mậu mất vào năm Tự Đức thứ 8 (1855).

Năm Tự Đức thứ 2 (năm dương lịch là 1850), Kỷ Dậu, ngày 29 tháng 11 (âm lịch), công chúa Vĩnh Gia qua đời, hưởng dương 29 tuổi, được phong tặng làm **Phương Duy Công chúa** (芳維公主), thụy là **Uyên Diễm** (淵艷). Lúc đầu, bà được thờ tại đền Triển Thân (1854), năm Hàm Nghi thứ nhất (1885) được hợp thờ ở đền Thân Huân.

Mộ của công chúa Vĩnh Gia được táng tại làng Trúc Lâm, thuộc Hương Trà, phủ Thừa Thiên (nay thuộc khu quy hoạch Bàu Vá, Huế). Năm 2008, lăng mộ của bà đã được di dời, không rõ là dời về đâu.

Tham khảo
---------

* Hội đồng trị sự Nguyễn Phúc Tộc (1995), *Nguyễn Phúc Tộc thế phả Lưu trữ 2020-09-27 tại Wayback Machine*, Nhà xuất bản Thuận Hóa
* Quốc sử quán triều Nguyễn (2006), *Đại Nam liệt truyện chính biên*, Tổ Phiên dịch Viện Sử học dịch, Nhà xuất bản Thuận Hóa
* Quốc sử quán triều Nguyễn (2006), *Đại Nam thực lục chính biên*, Tổ Phiên dịch Viện Sử học dịch, Nhà xuất bản Giáo dục

Xem thêm
--------

* Gia đình Minh Mạng

Chú thích
---------

1. 1 2 3 4 5  *Nguyễn Phúc tộc thế phả*, tr.321
2. 1 2 3 4  *Đại Nam liệt truyện*, tập 3, quyển 9 – phần *Phương Duy Công chúa Vĩnh Gia*
3. ↑  *Nguyễn Phúc tộc thế phả*, tr.321 lại ghi năm mất của phò mã Mậu là 1853, tức năm Tự Đức thứ 6.
**Nguyễn Phúc Uyển Diễm** (chữ Hán: 阮福琬琰; 1815 – 29 tháng 8 năm 1836), phong hiệu **Lộc Thành Công chúa** (祿成公主), là một công chúa con vua Minh Mạng nhà Nguyễn trong lịch sử Việt Nam.

Tiểu sử
-------

Công chúa Uyển Diễm sinh năm Ất Hợi (1815), là con gái thứ ba của vua Minh Mạng, mẹ là *Nhất giai Hiền phi* Ngô Thị Chính. Uyển Diễm là người con thứ năm của bà Hiền phi. Thuở bé, công chúa đã đoan trang điềm tĩnh, ngoan ngoãn, có tính hiếu đễ.

Năm Minh Mạng thứ 14 (1833), vua gả chồng cho hai vị công chúa là Khuê Gia và Uyển Diễm, đều là con của Hiền phi. Công chúa Uyển Diễm hạ giá lấy *Phò mã Đô úy* Võ Văn Mỹ, được tập phong *Hoài hầu* (懷侯). Phò mã Mỹ là người Gia Định, con trai của *Khinh xa Đô úy* Võ Khánh, cháu nội của *Hoài Quốc công* Võ Tánh và công chúa Ngọc Du (cô của vua Minh Mạng). Xét về vai vế thì công chúa và phò mã là anh em họ 4 đời.

Năm Minh Mạng thứ 17, Bính Thân (1836), ngày 18 tháng 7 (âm lịch), công chúa Uyển Diễm mất, hưởng dương 22 tuổi. Vua thương tiếc truy tặng con gái làm **Lộc Thành Công chúa** (祿成公主), ban tên thụy là **Đoan Khiết** (端潔).

Công chúa Uyển Diễm mất được một năm thì phò mã Mỹ cũng qua đời sau đó. Cả hai có với nhau duy nhất một người con gái.

Tham khảo
---------

* Hội đồng trị sự Nguyễn Phúc Tộc (1995), *Nguyễn Phúc Tộc thế phả Lưu trữ 2020-09-27 tại Wayback Machine*, Nhà xuất bản Thuận Hóa
* Quốc sử quán triều Nguyễn (2006), *Đại Nam liệt truyện Chính biên*, Tổ Phiên dịch Viện Sử học dịch, Nhà xuất bản Thuận Hóa
* Quốc sử quán triều Nguyễn (2006), *Đại Nam thực lục Chính biên*, Tổ Phiên dịch Viện Sử học dịch, Nhà xuất bản Giáo dục

Xem thêm
--------

* Gia đình Minh Mạng

Chú thích
---------

1. 1 2  *Nguyễn Phúc tộc thế phả*, tr.318
2. 1 2 3 4  *Đại Nam liệt truyện*, tập 3, quyển 9: *Truyện các công chúa* – phần *Lộc Thành Công chúa Uyển Diễm*
3. ↑  *Đại Nam thực lục*, tập 3, tr.500
4. ↑  *Đại Nam thực lục*, tập 4, tr.979
**Nguyễn Phúc Tĩnh An** (chữ Hán: 阮福靜安; 29 tháng 7 năm 1833 – 27 tháng 4 năm 1857), phong hiệu **Nghĩa Đường Công chúa** (義棠公主), là một công chúa con vua Minh Mạng nhà Nguyễn trong lịch sử Việt Nam.

Tiểu sử
-------

Hoàng nữ Tĩnh An sinh ngày 13 tháng 6 (âm lịch) năm Quý Tỵ (1833), là con gái thứ 42 của vua Minh Mạng, mẹ là *Ngũ giai Hòa tần* Nguyễn Thị Khuê. Công chúa là con thứ năm của bà Hòa tần.

Năm Tự Đức thứ 4 (1851), công chúa Tĩnh An lấy chồng là *Phò mã Đô úy* Lê Chí Hiếu, người Hải Lăng, Quảng Trị, là con trai của *Tiền quân Đô thống* Lê Chí Tín. Công chúa không có con nối dõi. Năm thứ 18 (1875), phò mã Hiếu qua đời.

Năm Tự Đức thứ 10 (1857), Đinh Tỵ, ngày 4 tháng 4 (âm lịch), công chúa Tĩnh An mất, hưởng dương 25 tuổi, được truy tặng làm **Nghĩa Đường Công chúa** (義棠公主), thụy là **Nhu Trang** (柔莊).

Mộ của công chúa Tĩnh An được táng tại Dương Xuân Thượng, nay là một phần của phường Thủy Xuân, Huế.

Tham khảo
---------

* Hội đồng trị sự Nguyễn Phúc Tộc (1995), *Nguyễn Phúc Tộc thế phả Lưu trữ 2020-09-27 tại Wayback Machine*, Nhà xuất bản Thuận Hóa
* Quốc sử quán triều Nguyễn (2006), *Đại Nam liệt truyện Chính biên*, Tổ Phiên dịch Viện Sử học dịch, Nhà xuất bản Thuận Hóa
* Quốc sử quán triều Nguyễn (2006), *Đại Nam thực lục Chính biên*, Tổ Phiên dịch Viện Sử học dịch, Nhà xuất bản Giáo dục

Xem thêm
--------

* Gia đình Minh Mạng

Chú thích
---------

1. ↑  *Nguyễn Phúc tộc thế phả*, tr.330
2. 1 2 3  *Đại Nam liệt truyện*, tập 3, quyển 9: *Truyện các công chúa* – phần *Nghĩa Đường Công chúa Tĩnh An*
3. 1 2  *Nguyễn Phúc tộc thế phả*, tr.331
Chân dung Bà Chúa Nhất
**Nguyễn Phúc Tốn Tùy** (còn có âm đọc là **Tôn Thụy**) (chữ Hán: 阮福巽隨; 1872 – 1964), thường được gọi là **Bà Chúa Nhất**, phong hiệu **Mỹ Lương Công chúa** (美良公主), là một công chúa con vua Dục Đức nhà Nguyễn trong lịch sử Việt Nam.

Tiểu sử
-------

Hoàng nữ Tốn Tùy sinh năm Tự Đức thứ 25 (1872), là trưởng nữ của vua Dục Đức, không rõ mẹ là ai. Bà là chị của vua Thành Thái. Khi vua Dục Đức bị phế, các con của ông phải theo mẹ về quê. Đến khi vua Thành Thái lên ngôi mới cho đón mẹ là bà Phan Thị Điều và các anh chị em vào cung.

Năm Thành Thái thứ 9 (1897), vua phong cho bà Tốn Tùy làm **Mỹ Lương Trưởng công chúa** (美良長公主). Công chúa đã lập ra và huấn luyện đội ca vũ tuồng cung đình Huế ngay trong phủ của mình, và cho trình diễn trong hoàng cung từ cuối triều Thành Thái, qua các triều Duy Tân, Khải Định, và Bảo Đại.

Bà Mỹ Lương cũng là một trong những người sáng lập chính của hội Lạc Thiện, một hội lập ra để cứu tế, giúp đỡ các cô nhi lão phụ và các nạn nhân thiên tai ở Bắc và Trung Kỳ.

Bà Chúa Nhất, mặc áo Nhật Bình màu cam đỏ, cùng hai nữ hầu (ảnh chụp năm 1930).Công chúa Mỹ Lương có hai đời chồng. Người chồng thứ nhất không rõ tên, có với bà Mỹ Lương một người con gái. Người con gái này lấy ông Thượng thư Nguyễn (là con trai của Phụ chính đại thần Nguyễn Thân), sinh ra nữ ca sĩ Minh Trang (khuê danh là Ngọc Trâm) nổi tiếng vào thập niên 1950. Ca sĩ Minh Trang lấy Công tôn Ưng Quả (cháu nội của Tuy Lý vương Miên Trinh), thầy của Thái tử Bảo Long, sinh được người con gái tên là Đoan Trang. Người con gái này cũng theo nghề ca hát như mẹ, chính là nữ ca sĩ Quỳnh Giao nổi tiếng ở Sài Gòn vào những năm 1960 - 1970.

Người chồng thứ hai của công chúa Mỹ Lương là ông Thượng thư Nguyễn Kế. Ông Nguyễn Kế lại là anh của Nguyễn Hy, và đều là con trai của Nguyễn Thân, tức là bà Mỹ Lương đã tái giá với anh của con rể mình làm chồng. Phò mã Nguyễn Kế và công chúa Mỹ Lương sinh được một người con gái tên là Cẩm Hà, thường được gọi với cái tên bình dân là Mệ Bông. Nghệ sĩ Nguyễn Minh Trang là cháu ngoại của Mệ Bông.

Tham khảo
---------

* Hội đồng trị sự Nguyễn Phúc Tộc (1995), *Nguyễn Phúc Tộc thế phả Lưu trữ 2020-09-27 tại Wayback Machine*, Nhà xuất bản Thuận Hóa
* Quốc sử quán triều Nguyễn (2012), *Đại Nam thực lục Chính biên Đệ lục kỷ phụ biên*, Cao Tự Thanh dịch, Nhà xuất bản Văn hóa - Văn nghệ

Chú thích
---------

1. ↑  *Nguyễn Phúc tộc thế phả*, tr.373
2. ↑  *Đại Nam thực lục*, phụ biên, mục 0728
3. 1 2 3  Trịnh Bách (17 tháng 9 năm 2018). "Mệ Bông: Những ký ức về cung đình xưa". *Viện nghiên cứu phát triển Phương Đông*. Truy cập ngày 7 tháng 4 năm 2020.
4. ↑  "Vĩnh biệt ca sỹ Quỳnh Giao". *BBC Việt Nam*. 5 tháng 8 năm 2014. Truy cập ngày 7 tháng 4 năm 2020.
Hình ảnh của *Luidia quinaria*
***Luidia quinaria*** là tên của một loài sao biển thuộc họ Luidiidae. Người ta phát hiện ra loài sao biển này ngày ở vùng biển phía đông của Trung Quốc và vùng lân cận của ở quần đảo Hàn Quốc. Mô của loài sao biển này có chứa một vài hợp chất hữu cơ có ý nghĩa trong y học.

Phân loài
---------

Dưới đây là một số phân loài của loài này:

* *Luidia quinaria bispinosa* Djakonov, 1950
* *Luidia quinaria chinensis* Doderlein, 1920
* *Luidia quinaria quinaria* von Martens, 1865

Mô tả
-----

Vùng giữa của loài này thì không hề lớn và năm cánh thì thuôn dài với những cái gai nhỏ. Bề mặt phía trên thì có những cấu trúc giống như càng cua tên là chân kìm nhỏ. Màu sắc chung của nó là màu xám và cánh thì có màu tương phản đó là màu hồng hoặc cam. Phần bên dưới thì có màu nhạt hơn.

Sinh vật học
------------

Chúng là loài săn mồi và người ta thường thấy chúng ở vùng nước nông có đáy là chất nền mềm. Tại vịnh Ise của Nhật Bản, chúng thường sống tại những vùng nước nghèo oxi trong khi loài sao biển khác tên là *Astropecten scoparius* lại sống ở vùng cửa vịnh. Qua phân tích thành phần bên trong dạ dày của loài này, người ta phát hiện thức ăn của chúng là những loài cầu gai và loài sao biển nhỏ hơn tên là *Ophiura kinbergi*. Những cá thể lớn hơn thì ăn các loài thuộc lớp Chân bụng như loài ốc *Voorwindia paludinoides* và loài trai *Alvenius ojianus*.

Một vài hợp chất sinh học được các nhà nghiên cứu trích xuất từ mô của *Luidia quinaria*. Trong số đó có một loại chất thuộc lớp Saponin, chất này có thể trị ho và hen suyễn, cũng như là làm sạch đờm ra khỏi cổ họng.

Tham khảo
---------

1. ↑  Mah, Christopher (2012). C. L. Mah (biên tập). "*Luidia quinaria* von Martens, 1865". *World Asteroidea database*. Cơ sở dữ liệu sinh vật biển.
2. ↑  von Martens, E (1865). *Ueber östasiatiche Echinodermen.1. Japanische Seesterne. 2. Chinesische Seesterne*. Archiv für Naturgeschichte. tr. 345–360.
3. ↑  Ganmanee, Monthon; Narita, Teruyoshi; Iida, Shinya; Sekiguchi, Hideo (2003). "Feeding habits of asteroids, *Luidia quinaria* and *Astropecten scoparius*, in Ise Bay, Central Japan". *Fisheries Science*. **69** (6): 1121–1134. doi:10.1111/j.0919-9268.2003.00737.x.
4. ↑  Andriyashchenko, P. V.; Levina, E. V.; Kalinovskii, A. I. (1996). "Steroid compounds from the Pacific starfishes *Luidia quinaria* and *Distolasterias elegans*". *Russian Chemical Bulletin*. **45** (2): 455–458. doi:10.1007/BF01433994.
5. ↑  Guo, C.; Tang, X.; Dong, X.; Yang, Y. (2009). "Studies on the expectorant, antitussive and antiasthmatic properties of asterosaponin extracted from *Luidia quinaria*". *African Journal of Biotechnology*. **8** (23): 6694–6696. ISSN 1684-5315.

|  |  |
| --- | --- |
| Thẻ nhận dạng đơn vị phân loại | 
* Wikidata: Q3200211
* BOLD: 220814
* GBIF: 2270600
* iNaturalist: 353784
* IRMNG: 11047212
* ITIS: 989974
* NCBI: 60585
* WoRMS: 241343

 |
**Kohn Teun** (tên tiếng Thái: **คนเถื่อน**, tiếng Việt: **Ngoài vòng pháp luật**) là bộ phim truyền hình Thái Lan phát sóng vào năm 2011. Phim với sự tham gia của Ratchanont Suprakob và Wannarot Sonthichai.

Nội dung
--------

Phim kể về hành trình đi tìm nguyên nhân cái chết của người em sinh đôi, Akkanee (Guy Ratchanon) – một cảnh sát chìm – đã vô tình bị cuốn vào trận chiến quyền lực của các ông trùm ma túy và từ đó khám phá ra những sự thật được che giấu bên trong thế giới ngầm. Mọi chuyện bắt đầu khi Khim – em trai sinh đôi của Akkanee bỏ nhà đi và làm việc cho Nep Jeetrung – một ông trùm ma túy đội lốt doanh nhân. Trong một lần giao dịch ma túy, Khim bị Bang – bạn làm ăn của ông Nep thủ tiêu và vứt xác ở rẫy của ông Sue – kẻ thù của ông Bang. Sau khi được người bạn thân là đại úy Padech (Navin Yavapolkul) báo tin, Akkanee trà trộn vào rẫy của ông Sue để điều tra cái chết của Khim. Anh gặp Saman (Vill Wannarot) – cháu gái ông Sue và cũng là người phát hiện ra xác của Khim. Khi biết cái chết của Khim có liên quan đến ông Bang, Akkanee làm việc cho ông Bang và hẹn hò với con gái của ông – Banchuen (Airin Yoogthatat) – để tranh thủ lòng tin và tìm thêm chứng cứ. Điều này khiến cho Saman tức giận và hiểu lầm anh.Trong khi đó, Padech tiếp cận con gái ông Nep là Nootgarnda (Grand Punwarot Duaysienklao) để điều tra vụ án và hai người nảy sinh tình cảm. Không chấp nhận chuyện này, ông Nep tìm cách để Noochkanda gặp gỡ Sorawith – con trai của một chính trị gia và là công cụ để ông thực hiện ý đồ tiến thân vào giới chính trị. Trong một lần, Akkanee và Sorawith thay mặt hai ông trùm vận chuyển một lượng lớn ma túy đến Băng Cốc, Sorawith muốn qua mặt ông Nep để trở thành đối tác trực tiếp với ông Bang nên nhờ Akkanee dẫn đi gặp ông Bang. Điều này khiến ông Nep nổi giận và cho người trừ khử cả ông Bang lẫn Sorawith. Nhờ vậy, Akkanee phát hiện ra ông Nep mới là ông trùm thực sự đứng sau tất cả mọi chuyện. Akkanee sẽ làm gì để phá đường dây ma túy này? Chuyện tình cảm của anh và Saman sẽ như thế nào? Những bí ẩn gì vẫn đang được che giấu?

Diễn viên
---------

* Ratchanont Suprakob as Capt. Akkanee / Kim
* Wannarot Sonthichai as Saman
* Navin Yavapolkul as Capt. Phade Assawanan
* Punwarot Duaysienklao as Nootgarnda
* Pongsiri Bunluewong as Wong
* Chaiyapol Julien Poupart as BaanJerd
* Siripon Yuktadatta as BaanChuen
* Vittavat Singlumpong as Tiew
* Natthapong Chartpong as Character Name
* Chanidapa Pongsilpipat as Chaaim
* Wayo Assawarungruang
* Joopjeep Chernyim as Kon
* Sinitha Boonyasak as Pada
* Rachawat Klipngern as In
* Anuwat Niwatawong as Yaba (Bang)
* Sonpong Chatri
* Teerapong Leowrakwong as Nep (bố Nootgarnda)
* Winai Kotraput
* Chutinan Pirompakdi

Ca khúc nhạc phim
-----------------

* ความห่วงใยจากใครบางคน / Kwahm Huang Yai Jahk Krai Bahng Kon - Dew The Star

Tham khảo
---------
**Ngozi Okobi** (sinh ngày 14 tháng 12 năm 1993) là một cầu thủ bóng đá người Nigeria chơi ở vị trí tiền đạo cho Esk Whileuna United DFF và đội tuyển bóng đá nữ quốc gia Nigeria.

Sự nghiệp quốc tế
-----------------

Ngozi đã chơi World Cup FIFA U17 Bóng đá nữ 2008, World Cup FIFA U17 Bóng đá nữ 2010 và World Cup FIFA U20 Bóng đá nữ 2012 với Falconets (biệt danh của các đội bóng đá quốc gia trẻ Nigeria).

Ở cấp độ chính thức (biệt danh là Super Falcons), cô là một thành viên của đội tham gia các giải đấu Giải vô địch nữ châu Phi năm 2010, 2012 và 2014, chiến thắng hai trong số lần tham dự (2010 và 2014). Cô cũng từng là thành viên trong đội tuyển Nigeria tham gia FIFA World Cup Bóng đá nữ 2015.

Ngozi Okobi chơi cho đội tuyển Nigeria trong đội tuyển bóng đá nữ U17 kể từ năm 2008 và nhận được cuộc triệu tập đầu tiên ngay sau giải đấu U17 vào năm 2010. Nữ tiền đạo đã ghi bàn thắng quốc tế đầu tiên của cô ấy trước đội tuyển Zambia, trận đấu mà cô giúp Nigeria đánh bại đội chủ nhà với tỉ số đậm 6-0 tại Giải vô địch nữ châu Phi 2014.

Sự nghiệp Câu lạc bộ
--------------------

Vào ngày 23 tháng 6 năm 2015, Washington Spirit công bố một thỏa thuận (về nguyên tắc) về vấn đề tuyển chọn tiền đạo từ câu lạc bộ quê nhà của cô, Delta Queens đang chơi trong Giải vô địch nữ Nigeria với một khoản phí không được tiết lộ, từ đó biến cô thành người Nigeria thứ ba chuyển đến câu lạc bộ bóng đá nữ quốc gia vào năm 2015 sau tiền đạo Francisca Ordega và lần thứ hai tại World Cup sau hậu vệ Josephine Chukwunonye.

Vào ngày 6 tháng 1 năm 2016, Washington Spirit đã từ bỏ Okobi.

Tham khảo
---------

1. 1 2 3  "List of Players - 2015 FIFA Women's World Cup" (PDF). *Fédération Internationale de Football Association*. Truy cập ngày 20 tháng 6 năm 2015.
2. ↑  "Profile". FIFA.com. Bản gốc lưu trữ ngày 17 tháng 12 năm 2015. Truy cập ngày 20 tháng 6 năm 2015.
3. ↑  Janine Anthony. "FEMME FATALE..!!!!!!!!".
4. ↑  "FIFA Women's World Cup Canada 2015™ - Players - Ngozi-OKOBI". FIFA.com. ngày 8 tháng 6 năm 2015. Bản gốc lưu trữ ngày 17 tháng 12 năm 2015. Truy cập ngày 13 tháng 6 năm 2015.
5. ↑  "The O's upset Sweden in pulsating 3 all thriller". womenssoccerunited.com. Truy cập ngày 30 tháng 6 năm 2015.
6. ↑  "Spirit sign Nigerian forward Ngozi Okobi". Washington Spirit. Truy cập ngày 30 tháng 6 năm 2015.
7. ↑  "Spirit Waives Forward Ngozi Sonia Okobi".