***Acanthurus achilles*** là một loài cá biển thuộc chi *Acanthurus* trong họ Cá đuôi gai. Loài cá này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1803.

Từ nguyên
---------

Từ định danh của *achilles* không rõ hàm ý, có lẽ được đặt theo tên của Achilles, vị chiến binh vĩ đại của đội quân Hy Lạp cổ đại trong cuộc chiến thành Troia, đề cập đến ngạnh đuôi sắc nhọn của loài cá này.

Phạm vi phân bố và môi trường sống
----------------------------------

*A. achilles* có phạm vi phân bố phổ biến ở Trung Thái Bình Dương nhưng thưa thớt ở Tây và Đông Thái Bình Dương. Ở Tây Thái Bình Dương, *A. achilles* được ghi nhận ở quần đảo Ryukyu, quần đảo Ogasawara và đảo Marcus (Nhật Bản), cũng như nhiều đảo quốc, quần đảo thuộc châu Đại Dương, từ khắp tiểu vùng Micronesia, trải dài đến một vài đảo quốc thuộc Melanesia và hầu hết Polynesia (giới hạn ở phía bắc đến quần đảo Hawaii và phía đông đến quần đảo Pitcairn); ở đông Thái Bình Dương, *A. achilles* được ghi nhận ở phía nam bán đảo Baja California và rạn san hô Clipperton.

*A. achilles* sống gần các rạn san hô ven bờ ở độ sâu khoảng 18 m trở lại.

Mô tả
-----

Chiều dài cơ thể lớn nhất được ghi nhận ở *A. achilles* là 24 cm. Loài cá này có một mảnh xương nhọn màu cam chĩa ra ở mỗi bên cuống đuôi, tạo thành ngạnh sắc. Ngạnh này có thể có nọc độc.

Cơ thể hình bầu dục thuôn dài, có màu nâu sẫm, gần như đen với một đốm lớn hình giọt nước, có màu cam nổi bật ở phía thân sau. Cá con không có đốm màu cam này, hoặc chỉ xuất hiện như là một vệt mờ. Có một vòng màu lam trắng bao quanh miệng, và một vệt cùng màu ở ngay góc của nắp mang. Các dải màu trắng ở sát gốc vây, và các dải màu cam viền ngoài dải trắng ở trên vây lưng và vây hậu môn, đều có dải viền màu trắng xanh ở rìa ngoài. Vây đuôi có một dải màu cam rộng, viền là một dải màu trắng; đuôi lõm, có 2 thùy tương đối dài. Vây bụng có màu trắng và nâu.

Số gai ở vây lưng: 9; Số tia vây ở vây lưng: 29–33; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 26–29; Số tia vây ở vây ngực: 16; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5.

Sinh thái
---------

*A. achilles* thường sống thành từng nhóm, và là loài có tính lãnh thổ cao. Chúng ăn tảo đỏ và tảo lục dạng sợi.

### Lai với *A. nigricans*

*A. achilles*, *Acanthurus japonicus*, *Acanthurus leucosternon* và *Acanthurus nigricans* là 4 loài chị em với nhau, được xếp vào nhóm phức hợp loài *A. nigricans* (còn được gọi là phức hợp loài *A. achilles*). Trong 4 loài kể trên, *A. nigricans* là loài có phạm vi phân bố rộng nhất, chồng lấn lên tất cả phạm vi phân bố của 3 loài còn lại. Chính vì vậy, *A. nigricans* thường tạo ra những cá thể lai với chúng.

Những cá thể tạp giao giữa *A. achilles* và *A. nigricans* đã được quan sát và ghi nhận ở tại quần đảo Marshall và Kosrae, quần đảo Caroline. Ngoài ra, *A. rackliffei*, một loài cá đuôi gai được phát hiện tại đảo san hô Orona (quần đảo Phoenix), được cho là con lai giữa hai loài này.

Thương mại
----------

*A. achilles* là một trong 4 loài được đánh bắt để làm cá cảnh nhiều nhất ở Hawaii; 3 loài còn lại là *Zebrasoma flavescens*, *Naso lituratus* và *Ctenochaetus strigosus*. Bốn loài cá đuôi gai này chiếm 90% tổng sản lượng đánh bắt cá cảnh hàng năm của Hawaii. Một con *A. achilles* được bán với giá dao động khoảng từ 130 đến 250 USD.

Tham khảo
---------

1. 1 2 3 4 5  Choat, J.H.; Russell, B.; Stockwell, B.; Rocha, L.A.; Myers, R.; Clements, K.D.; McIlwain, J.; Abesamis, R.; Nanola, C. (2012). "*Acanthurus achilles*". *Sách đỏ IUCN về các loài bị đe dọa*. **2012**: e.T177960A1503262. doi:10.2305/IUCN.UK.2012.RLTS.T177960A1503262.en. Truy cập ngày 21 tháng 12 năm 2021.
2. ↑  C. Scharpf; K. J. Lazara (2020). "Order ACANTHURIFORMES (part 2)". *The ETYFish Project Fish Name Etymology Database*. Truy cập ngày 18 tháng 12 năm 2020.
3. 1 2 3  Ranier Froese và Daniel Pauly (chủ biên). Thông tin *Acanthurus achilles* trên *FishBase*. Phiên bản tháng 10 năm 2023.
4. ↑  "*Acanthurus achilles* Acanthurus". *Reef Life Survey*. Truy cập ngày 19 tháng 12 năm 2020.
5. 1 2  D. Ross Robertson & Gerald R. Allen (2015). "Species: Acanthurus achilles, Achilles tang". *Shorefishes of the Eastern Pacific online information system*. Smithsonian Tropical Research Institute. Truy cập ngày 19 tháng 12 năm 2021.
6. ↑  DiBattista & đồng nghiệp, sđd, tr.204
7. ↑  DiBattista & đồng nghiệp, sđd, tr.205
8. ↑  DiBattista & đồng nghiệp, sđd, tr.204 & 210
9. ↑  John E. Randall (1956). "*Acanthurus rackliffei*, a Possible Hybrid Surgeon Fish (*A. achilles* × *A. glaucopareius*) from the Phoenix Islands". *Copeia*. **1956** (1): 21–25. doi:10.2307/1439239.
10. ↑  R. Kusumaatmadja và đồng nghiệp (2004). "Toward MAC certification of Hawaiian Islands collectors: A project update" (PDF). *SPC Live Reef Fish Information Bulletin*. **12**: 26–28.Quản lý CS1: sử dụng tham số tác giả (liên kết)

### Trích dẫn

* J. D. DiBattista và đồng nghiệp (2016). "Surgeons and suture zones: Hybridization among four surgeonﬁsh species in the Indo-Paciﬁc with variable evolutionary outcomes". *Molecular Phylogenetics and Evolution*. **101**: 203–215. doi:10.1016/j.ympev.2016.04.036.Quản lý CS1: sử dụng tham số tác giả (liên kết)

|  |  |
| --- | --- |
| Thẻ nhận dạng đơn vị phân loại | 
* Wikidata: Q340279
* Wikispecies: Acanthurus achilles
* ADW: Acanthurus\_achilles
* BOLD: 89352
* FishBase: 4306
* GBIF: 5209178
* iNaturalist: 69760
* IRMNG: 10579873
* ITIS: 172261
* IUCN: 177960
* NCBI: 753643
* WoRMS: 272957

 |