**Họ Bồng chanh** hay **họ Bói cá sông** (tên khoa học ***Alcedinidae***), là một họ chim thuộc bộ Sả. Họ này phân bổ rộng rãi ở châu Phi, kéo dài về phía đông tới miền đông và nam châu Á và Úc, với một loài, là bói cá sông hay bói cá châu Âu hoặc bồng chanh (*Alcedo atthis*) cũng có mặt ở châu Âu và miền bắc châu Á. Họ này được cho là có nguồn gốc từ châu Á. Các tên gọi phổ biến là bồng chanh, bói cá, thúy điểu (từ này vay mượn từ tiếng Trung 翠鸟).

Đại cương
---------

Họ này có khoảng 90 loài chim mang đặc điểm chung như đầu to, màu sắc đa dạng, mỏ nhọn và dài, chân ngắn, lùn. Phần lớn các loài có bộ lông sáng, có sự khác biệt nhỏ giữa hai giới (dị hình lưỡng tính). Hầu hết các loài sống trong môi trường nhiệt đới, và số ít được tìm thấy trong các khu rừng. Thức ăn của chúng gồm cá, thường được bắt bằng cách lao đầu xuống mặt nước.

Trong khi phân họ *Alcedininae* thường sống gần sông và ăn cá, thì hầu hết các loài chim còn lại trên thế giới sống xa mặt nước và ăn các loài động vật không xương sống nhỏ. Chúng là các loài chim làm tổ trong hốc, thường là trong lòng đất. Một phần tư các loài chim bói cá làm tổ trong tổ mối bỏ hoang. Một số loài đang bị đe dọa tuyệt chủng.

Danh sách chi
-------------

* Phân họ Alcedininae (Phân họ Bói cá sông, 4 chi, 36 loài)
	+ Chi *Alcedo*: 8 loài.
	+ Chi *Ceyx*: 22 loài.
	+ Chi *Ispidina*: 2 loài.
	+ Chi *Corythornis*: 4 loài.
* Phân họ Halcyoninae (Phân họ Sả, 12 chi, 67 loài sinh tồn, 1 loài tuyệt chủng)
	+ Chi *Lacedo*: 1 loài (*Lacedo pulchella*)
	+ Chi *Pelargopsis*: 2 loài.
	+ Chi *Caridonax*: 1 loài (*Caridonax fulgidus*).
	+ Chi *Halcyon*: 11 loài.
	+ Chi *Melidora*: 1 loài (*Melidora macrorrhina*).
	+ Chi *Clytoceyx*: 1 loài (*Clytoceyx rex*).
	+ Chi *Dacelo*: 4 loài.
	+ Chi *Cittura*: 1 loài (*Cittura cyanotis*).
	+ Chi *Tanysiptera*: 8 loài.
	+ Chi *Actenoides*: 6 loài.
	+ Chi *Syma*: 2 loài.
	+ Chi *Todiramphus*: 29 loài, 1 loài tuyệt chủng.
* Phân họ Cerylinae (Phân họ Bói cá nước, 3 chi, 9 loài)
	+ Chi *Megaceryle*: 4 loài.
	+ Chi *Ceryle*: 1 loài, bói cá nhỏ (*Ceryle rudis*).
	+ Chi *Chloroceryle*: 4 loài.

Cách hiểu khác
--------------

### Việt Nam

Sách *Chim Việt Nam*, Nhà xuất bản Lao động -Xã hội xuất bản năm 2000, dựa trên công trình của các tác giả Nguyễn Cử, Lê Trọng Trải và Karen Phillips, thuộc chương trình BirdLife Quốc tế tại Việt Nam đã gọi họ **Alcedinidae** là **họ Bói cá**, gồm 2 phân họ **Bói cá** (**Cerylinae**) và **Bồng chanh** (**Alcedininae**).

Cũng theo sách này ở Việt Nam trong phân họ Bồng chanh có các loài bồng chanh, bồng chanh rừng, bồng chanh tai xanh, bồng chanh đỏ, sả vằn (*Lacedo pulchella*), sả mỏ rộng (*Halcyon capensis*), sả hung (*Halcyon coromanta*), sả đầu nâu (*Halcyon smyrnensis*), sả đầu đen (*Halcyon pileata*), sả khoang cổ (*Todirhamphus chloris*). Như vậy họ **Halcyonidae** được gộp vào họ **Alcedinidae** và lấy tên chung là **Alcedinidae**.

### ITIS

ITIS Lưu trữ 2006-02-22 tại Wayback Machine chỉ công nhận họ **Alcedinidae** với ba phân họ là: Alcedininae (2 chi Alcedo và Ceyx trong họ Bồng chanh được hiểu trong bài này), Cerylinae (3 chi của Cerylidae), Halcyoninae (12 chi của Halcyonidae).

### Encyclopaedia Britannica

*Encyclopaedia Britannica 2004* cũng như các ấn bản trước đó đều gộp ba họ **Alcedinidae**, **Cerylidae** và **Halcyonidae** vào thành một họ duy nhất có tên là **Alcedinidae**.

Xem thêm
--------

* Họ Bói cá
* Họ Sả

Chú thích
---------

Tham khảo
---------

* Video về bói cá trên Internet Bird Collection

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về ***Họ Bồng chanh***. |