recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Lê Yên** tên thật **Lê Đình Yên** (1917 - 1998) là một nhạc sĩ tiền chiến nổi tiếng, thuộc thế hệ tiên phong của tân nhạc Việt Nam. Ông là tác giả của những ca khúc *Bẽ bàng*, *Xuân nghệ sĩ hành khúc*, *Ngựa phi đường xa*...

Lê Yên sinh ngày 30 tháng 7 năm 1917 tại Đông Yên, Quốc Oai, Sơn Tây (nay thuộc Hà Nội). Ông tự học nhạc từ khi 14, 15 tuổi và biết kéo violon, violoncelle để tham gia vào các ban nhạc tài tử lúc đó, trình tấu nhạc cổ điển.

Lê Yên thuộc nhóm Tricéa cùng với Văn Chung và Doãn Mẫn. Họ cùng nhau chơi nhạc và bắt đầu sáng tác khi tân nhạc chưa chính thức hình thành. Lê Yên viết những ca khúc đầu tay *Vườn xuân*, *Một ngày vui* khi 18 tuổi, vào năm 1935.

Năm 1935 ông viết bản *Bẽ bàng*, năm 1937 viết *Xuân nghệ sĩ hành khúc* và 1945 bài *Ngựa phi đường xa*. Những nhạc phẩm này vẫn được các ca sĩ của Sài Gòn trước 1975 trình diễn. *Ngựa phi đường xa* là một trong những ca khúc ban Thăng Long trình bày được khán giả yêu thích nhất.

Sau khi Cách mạng Tháng Tám thành công, Lê Yên có những ca khúc với nội dung mới mẻ *Đoàn kỵ binh Việt Nam*, *Trận Đoan Hùng* (1949), *Bộ đội về làng* (1950). Trong đó *Bộ đội về làng* được xem như một trong những sáng tác thành công của ông. Lê Yên còn phổ thơ cho nhiều bài như *Nhớ* (thơ Thanh Hải), *Kể vè tướng Mỹ* (thơ Tạ Hữu Yên), *Ai về Hà Bắc quê ta* (thơ Phùng Quốc Thụy)...

Ngoài lĩnh vực ca khúc, Lê Yên sáng tác nhạc cho sân khấu. Ông đã viết nhạc cho hàng chục vở tuồng, chèo, cải lương và đã bỏ nhiều công sức trong việc tìm tòi, nghiên cứu những sự thể hiện cũng như hình thành các mô hình âm nhạc cho sân khấu dân tộc. Một số vở được Lê Yên viết nhạc nổi tiếng như *Cô gái Kinh Bắc* (huy chương vàng Hội diễn nghệ thuật toàn quốc 1985), *Âm vang trống đồng* (1984). Ngoài ra ông còn viết nhạc cho một số bộ phim như *Câu chuyện làng Vũ Đại, Bài ca trên vách đá*...

Sau khi hòa bình lập lại ở miền Bắc, Lê Yên có sang học âm nhạc tại Liên Xô. Ông cũng là một trong những giảng viên đầu tiên của trường Âm nhạc Việt Nam, nay là Nhạc viện Hà Nội. Ngoài công việc sáng tác và giảng dạy, ông còn là một nhà nghiên cứu lý luận với nhiều tham luận về âm nhạc cho sân khấu truyền thống, viết các sách *Kinh nghiệm phổ thơ, Đô rê mi tự học* (chung với La Thăng)... góp phần phổ cập âm nhạc cho quần chúng và đào tạo nhiều thế hệ nhạc sĩ Việt.

Ông qua đời ngày 15 tháng 11 năm 1998 tại Hà Nội.

Năm 2007, ông được truy tặng Giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật.

Chú thích
---------

Tác phẩm
--------

* Con mèo mà trèo cây cau (1947)
* Bẽ bàng
* Bộ đội về làng
* Đoàn kỵ binh Việt Nam
* Một ngày vui
* Ngựa phi đường xa
* Trận Đoan Hùng
* Vườn xuân
* Xuân nghệ sĩ hành khúc (Nghệ sĩ hành khúc ca)

Liên kết ngoài
--------------

* Nhóm TRICÉA Lưu trữ 2007-04-18 tại Wayback Machine - Bài viết của Phạm Duy

| * x
* t
* s
Nhóm Tricéa |
| --- |
| 
* Văn Chung
* Lê Yên
* Doãn Mẫn

 |
| ... |
**Gà nhiều ngón** là giống gà quý hiếm có từ lâu đời, gắn liền với sinh kế và văn hoá của dân tộc thiểu số ở tỉnh Phú Thọ, miền Bắc Việt Nam. Ngoài giá trị kinh tế, văn hóa, gà nhiều ngón còn là nguồn gen quý, có ý nghĩa quan trong cho đa dạng sinh học, đa dạng di truyền, phục vụ công tác giống trong phát triển chăn nuôi.

Tuy nhiên ở thời điểm hiện tại người ta mới phát hiện ra một biến thể của giống gà này tại khu vực huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên. 

Thịt loại gà này rất ngọt, chắc và thơm ngon, giá dao động từ 800.000đ đến 1000.000đ cho một kilogram.

Được biết hiện tại giống gà này đang được nhân giống ở gia đình họ Dương.

Đặc điểm
--------

### Ngoại hình

Đây là giống gà có khối lượng trung bình, thân hình cân đối, nhanh nhẹn. Đầu nhỏ, tròn, cổ cao, mắt linh hoạt, lông dày. Con trống chủ yếu có màu nâu đỏ; con mái có màu vàng nâu, vàng sẫm và màu xám. Mào chủ yếu là mào đơn, một số ít con có mào hoa hồng và mào khác. Chân có màu vàng là chủ yếu, còn lại là màu chì (đen).

Đặc trưng đặc biệt của giống gà này đó là có nhiều ngón, thường từ 6 – 8 ngón, một số ít có 5 hoặc 9 ngón. Ngón xuất hiện ngay từ khi gà con mới nở và tồn tại trong suốt cuộc đời. Theo quan niệm của người dân địa phương, gà càng nhiều ngón càng quý và có giá trị thương mại cao; gà 9 ngón rất hiếm và được xem như một báu vật.

### Thể chất

Gà mái thành thục lúc 28 tuần tuổi, muộn so với nhiều giống gà khác, lúc đó, khối lượng đạt 1,25 kg/con. Sản lượng trứng thấp, tương tự như các giống gà nội của Việt Nam, đạt 76 trứng/mái/năm, khối lượng trứng 40 g/quả. Về khả năng ấp, nở: tỷ lệ trứng có phôi 94-95%; tỷ lệ nở/trứng vào ấp 84-85%; tỷ lệ nở/trứng có phôi 90-91%. Khi nuôi thịt, đến 12 tuần tuổi, tỷ lệ nuôi sống đạt 90,2%, khối lượng đạt 1,1 kg/con. Mổ khảo sát lúc 16 tuần tuổi, tỷ lệ thân thịt thấp, đạt 68,75% trong đó thịt đùi 18,05%; thịt ngực 17,12%.

Chăn nuôi
---------

Hiện nay, trên địa bàn huyện Tân Sơn có gần 3 vạn con gà nhiều ngón, tập trung nuôi nhiều nhất ở xã Kim Thượng, xã Xuân Đài, và xã Xuân Sơn, bình quân 3.000 – 4.000 con/xã. Gà được nuôi chăn thả tự do vào ban ngày và nhốt trong các chuồng thô sơ bằng tre nứa vào ban đêm, thậm chí không có chuồng để nuôi nhốt. Gà mái đang nuôi con, 100% được cho ăn thêm gạo, ngoài ra, gà mẹ dẫn con đi kiếm mồi để bổ sung thêm thức ăn, chủ yếu là côn trùng, kiến, giun, mối,… Gà trưởng thành, ban ngày được thả tự do để kiếm ăn; buổi tối, trước khi lên chuồng, gà ăn thêm ngô, thóc, sắn, gạo.

Chú thích
---------

1. ↑  Nguyễn Hoàng Thịnh (14 tháng 1 năm 2016). "MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM NGOẠI HÌNH, KHẢ NĂNG SẢN XUẤT CỦA GÀ NHIỀU NGÓN NUÔI TẠI RỪNG QUỐC GIA XUÂN SƠN, HUYỆN TÂN SƠN, TỈNH PHÚ THỌ" (PDF).. Học viện Nông nghiệp Việt Nam. Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 27 tháng 11 năm 2016. Truy cập ngày 27 tháng 11 năm 2016. Liên kết ngoài trong `|website=` (trợ giúp)
**Mã Thiên Thừa** (giản thể: 马千乘; phồn thể: 馬千乘; bính âm: *Mǎ Qiānshèng*, 1570 – 1613), tự **Tiếu Dung**, là Tuyên phủ sứ (tương đương Thổ ti) huyện tự trị dân tộc Thổ Gia Thạch Trụ vào đời Minh.

Thân thế
--------

Trong những năm Kiến Viêm (1127 – 1130), triều đình Nam Tống thiết lập Thạch Trụ an phủ ti. Trong những năm Cảnh Định (1260 - 1264), Mã Định Hổ, tự nhận là hậu duệ đời thứ 39 của Phục ba tướng quân Mã Viện đời Hán, nguyên quán Mậu Lăng Trang, Phù Phong, Thiểm Tây, nhờ công dẹp người man Ngũ Khê, được ban chức Thạch Trụ an phủ sứ, con cháu được thế tập.

Năm Hồng Vũ thứ 7 (1374), Thạch Trụ an phủ sứ Mã Khắc Dụng (nhận chức từ đời Nguyên, không rõ là cháu mấy đời của Định Hổ) thần phục nhà Minh. Năm thứ 8 (1375), triều đình đổi Thạch Trụ an phủ ti làm Thạch Trụ tuyên phủ ti thuộc phủ Trùng Khánh. Theo tiếng Thổ Gia, Mã Khắc Dụng được gọi là Mã Thập Dụng. Không có tài liệu nào ghi lại quá trình chuyển đổi từ Mã Định Hổ, dân tộc Hán đến Mã Khắc Dụng, dân tộc Thổ Gia.

Phả hệ các đời Thổ ti nhà họ Mã cho đến Mã Thiên Thừa như sau: Mã Khắc Dụng → Mã Lương → Mã Ứng Nhân → Mã Trấn → Mã Phủ → Mã Trừng → Mã Trưng → Mã Long → Mã Tố → Mã Đấu Hộc → Đàm thị (xưng chế) → Mã Thiên Thừa.

Mẹ của Thiên Thừa là Đàm thị yêu người con thứ là Thiên Tứ nhiều hơn, thậm chí còn lấy con gái của Thổ ti Bá Châu là Dương Ứng Long - tình nhân của Đàm thị - cho làm vợ Thiên Tứ. Nhưng dưới sức ép từ gia tộc họ Mã và triều đình nhà Minh, Thiên Thừa, vốn là con trưởng, vẫn được lập làm Tuyên phủ sứ.

Cuộc đời
--------

Năm Vạn Lịch thứ 23 (1595), ông lấy một cô gái dân tộc Hán, sau này là nữ tướng quân duy nhất trong 25 bộ sử Trung Quốc: Tần Lương Ngọc, làm vợ. Lương Ngọc khích lệ chồng tổ chức nên đội quân **Bạch Can binh** nổi tiếng.

Năm thứ 27 (1599), hai vợ chồng tham gia bình định cuộc khởi nghĩa của Bá Châu (nay là Tuân Nghĩa) Tuyên Phủ sứ Dương Ứng Long. Năm thứ 31 (1603), Dương thất bại, em trai Thiên Thừa là Thiên Tứ cũng bị giết.

Tháng 8 năm Vạn Lịch thứ 41 (1613), Mã Thiên Thừa tổ chức khai khoáng. Ông cậy mình có công, nên không chịu hối lộ thái giám thu thuế là Khâu Thừa Vân. Khâu ngụy tạo tội danh, bắt giam Mã vào nhà ngục Vân Dương, rồi ông chết ở đấy. Triều đình nhà Minh vì muốn xoa dịu, cho con trai ông là Mã Tường Lân kế tự chức vụ Tuyên Phủ sứ. Nhưng Tường Lân còn nhỏ tuổi, triều đình lại chấp nhận để Tần Lương Ngọc xưng chế (tức là mẹ tạm quyền thay cho con).

Tham khảo
---------

* Minh sử, *quyển 312, liệt truyện 200, Thạch Trụ Tuyên Phủ Ti truyện*
* Minh sử, *quyển 270, liệt truyện 158, Tần Lương Ngọc truyện*
* Cố Thành, *Nam Minh sử*
* *Mã thị gia phả, đời thứ 11 – Thiên Thừa công*
* Mai Nghị, *Đại Minh lánh loại sử*

Chú thích
---------

1. ↑  Thời điểm cụ thể không được ghi lại trong chính sử, ghi chép ở các tài liệu *Mã thị tông phả*, *Mã thị tộc phả*, *Mã thị gia phả uyên nguyên*, *Thạch Trụ thính chí*, *Thạch Trụ hương thổ chí*,... thì bất nhất: năm thứ 2, năm thứ 3, thậm chí là năm thứ 7 (?)
**SVDK** (tiếng Nga: СВДК) là loại súng bắn tỉa phát triển từ khẩu Dragunov SVD nhưng sử dụng loại đạn 9.3x64mm. SVDK được phát triển cùng hai khẩu SV-98 và KSVK. Mục đích của loại súng này là để chống lại các mục tiêu quá cứng so với khẩu SV-98 hay SVD như các mục tiêu mặc áo giáp chống đạn hay núp sau vật cản. Mặc dù được tin loại súng này có thể được dùng để bắn tỉa từ xa do loại đạn 9.3×64mm 7N33 có đạn đạo tốt chỉ sau loại đạn.338 LapuaMagnum rất thích hợp để dùng cho việc như thế. Tuy nhiên loại súng này được chỉ định là nên bắn ở tầm khoảng 600 m để phát huy tối đa sức sát thương của đạn. Ở khoảng cách 200 m thì đạn 7N33 có thể xuyên 10 mm giáp. Mặc dù được trang bị cho quân đội nhưng SVDK lại được biết đến nhiều như một loại súng săn tốt với tên **Tigr-9** sử dụng đạn 9,3x64mm Brenneke do Wilhelm Brenneke người Đức phát minh.

Thiết kế
--------

Cấu tạo của SVDK cơ bản giống với SVD tuy nhiên thân và các bộ phận khác được thiết kế lại cho thích hợp với việc sử dụng loại đạn mạnh hơn. SVDK sử dụng cơ chế nạp đạn bằng khí nén với hệ thống trích khí ngắn và khóa nòng xoay với ba móc khóa viên đạn cố định vào vị trí. Nòng được gắn vào súng chỉ tiếp xúc với khoang chứa đạn và ống trích khí chứ không tiếp xúc với bất kỳ bộ phận nào khác nên nó gần như là nòng súng được gắn một cách tự do. Hệ thống điểm hỏa và nút khóa an toàn giống như khẩu SVD, cò súng và báng súng giống như của khẩu SVDS, dù vậy SVDK có thêm một miếng cao su lớn ở phần báng để giúp chống lại lực giật mạnh khi bắn.

Không giống như SVD và SVDK đây là loại súng dành riêng cho việc bắn tỉa vì thế nó không thể gắn lưỡi lê. Hệ thống nhắm cơ bản của loại súng này là ống nhắm 1P70 "Giperion" có tầm ngắm dao động từ 3 đến 10X hay điểm ruồi dự phòng.

Liên kết ngoài
--------------

* World Guns
* Giới thiệu sơ SVDK
Bảo tháp *Gotama Cetiya* ở chùa Bửu Long
**Cetiya** (tiếng Phạn: Caitya, có nghĩa là "*lời nhắc nhở*" hay "*đài tưởng niệm*", dịch nghĩa tiếng Việt có nghĩa là *bảo tháp*) là những di vật và di chỉ, địa điểm được các Phật tử sử dụng để tưởng nhớ Đức Phật Cồ Đàm (Gautama). Theo Damrong Rajanubhab thì có bốn loại được phân biệt trong Kinh điển Pāli: "Xá lợi (Dhatu), Tưởng niệm (Paribhoga), Phật Pháp (Dhamma) và Tháp thờ cúng (Udesaka). Trong cộng đồng Phật giáo thế giới, có sáu loại tháp căn bản gồm Tháp xá lợi (*Dhātu cetiya*), Tháp tưởng niệm (*Paribhoga cetiya*), Tháp thờ vật dụng, Tháp giáo pháp (*Dhamma cetiya*), Tháp thờ cúng (*Udesaka cetiya*) và Tháp biểu tượng. 

Ngược lại, Griswold nói rằng ba loại là truyền thống và loại thứ tư là Phật Pháp, được thêm vào sau này để nhắc nhở các nhà sư rằng ký ức thực sự về Đức Phật Cồ Đàm có thể được nhận ra trong những lời dạy của ngài. Mặc dù những điều này có thể được hiểu một cách rộng rãi là biểu tượng Phật giáo, nhưng sự nhấn mạnh có xu hướng là mối liên hệ lịch sử với Đức Phật chứ không phải là yếu tố siêu hình. Ở Ấn Độ thời kỳ tiền Phật giáo thì Caitya là thuật ngữ chỉ một ngôi đền hoặc thánh địa trong cảnh quan, nói chung là ở ngoài trời, nơi sinh sống hoặc linh thiêng của một vị thần cụ thể. Trong Kinh điển Mahāyāna Mahāparinirvāṇa Sūtra, vào lúc gần cuối đời, Đức Phật nhận xét Ananda rằng các loại vỏ khác nhau quanh Vaishali thật đẹp làm sao.

Chú thích
---------

1. ↑  Kalingabodhi jātaka, as quoted in John Strong, *Relics of the Buddha* (Princeton: Princeton University Press, 2004), 19
2. ↑  Damrongrāchānuphāp (1962). *A History of Buddhist Monuments in Siam*. Siam Society. tr. 10, 21.
3. ↑  Griswold, Alexander B. (1990). *What is a Buddha Image?*. Promotion and Public Relations Sub-Division, Fine Arts Department. tr. 14–15.
4. ↑  Skilling, Peter, in *Amaravati: The Art of an Early Buddhist Monument in Context*, Edited by Akira Shimada and Michael Willis, p. 25, British Museum, 2016, PDF

Liên kết ngoài
--------------

* Kalinga-Bodhi Jataka
* Jataka of Kassapa Buddha



|  |  |
| --- | --- |
|  | **Chủ đề Phật giáo** |
**Mã Đoan Lâm** (giản thể: 马端临; phồn thể: 馬端臨; bính âm: *Mă Duānlín*, 1254-1324) là nhà sử học Trung Quốc, tác giả bộ sách Văn hiến thông khảo thời Nguyên.

Thân thế
--------

Mã Đoan Lâm tự là **Quý Dữ**, người Ngạc Bình, Nhiêu châu. Cha ông là Mã Diên Loan từng làm chức *Biên tu quan* ở Quốc sử viện và *Hữu thừa tướng* kiêm *Khu mật sứ* thời Tống Độ Tông.

Cuộc đời
--------

Do cha làm đại thần trong triều, năm 19 tuổi (1272) Mã Đoan Lâm đã được bổ nhiệm làm *Thừa sự lang*.

Năm 1273, do không chịu phụ thuộc vào Giả Tự Đạo, Mã Đoan Lâm rời bỏ chức vụ, theo cha về quê. Ông cùng cha ở ẩn tại quê nhà cho đến khi nhà Nam Tống mất (1279).

Nhà Nguyên diệt nhà Tống. Hàng tướng nhà Tống theo nhà Nguyên, đang giữ chức Thượng thư bộ Lại là Lưu Mộng Viêm gửi thư mời ông ra làm quan cho nhà Nguyên, nhưng ông lấy lý do phải chăm sóc cha già để từ chối.

Năm 1289, Mã Diên Loan qua đời, ông được mời ra làm Thư viện Sơn trưởng ở Từ Hồ, Kha Sơn. Sau đó ông nhận một chức quan cửu phẩm – Giáo thu nho học Lộ Đài châu. Ông nổi tiếng là người giỏi biện luận, lời lẽ trôi chảy; học trò theo học ông rất đông.

Mã Đoan Lâm mất năm 1324 đời Nguyên Thái Định Đế, thọ 71 tuổi.

Tác phẩm
--------

Bài chi tiết: Văn hiến thông khảo
Văn hiến thông khảo là tác phẩm lớn nhất của Mã Đoan Lâm. Đây là tác phẩm mở rộng và phát triển bộ sử Thông điển của Đỗ Hựu thời nhà Đường. Công trình sử học này được ông biên soạn từ năm 1290 đời Nguyên Thế Tổ và hoàn thành vào năm 1307 đời Nguyên Thành Tông.

Văn hiến thông khảo gồm có 24 môn với 348 quyển. So với Thông điển chỉ có 19 môn, Văn hiến thông khảo nhiều hơn 5 môn và khái quát thời gian lịch sử cho tới triều đại Nam Tống.

Tác phẩm Văn hiến thông khảo được triều đình nhà Nguyên trọng thị, nhưng giới sử học cho biết không có tư liệu nào ghi chép việc tác giả Mã Đoan Lâm vì vậy mà được cất nhắc lên địa vị cao hơn.

Ngoài Văn hiến thông khảo, Mã Đoan Lâm còn một số trước tác khác như:

* *Đa thức lục* 153 quyển
* *Nghĩa căn thủ mặc* 3 quyển
* *Đại học tập truyện*

Nhưng những tác phẩm này đều đã thất truyền.

Nhận định
---------

Mã Đoan Lâm được đánh giá là một sử gia có tư tưởng tiến bộ. Ông đã phát triển thể loại tân sử do Đỗ Hựu sáng lập, phát triển việc lấy sự kiện lịch sử để ghi chép lịch sử theo thể loại điển chí; đồng thời phát triển thêm một bước phương pháp tổng hợp và phân loại tư liệu của sử gia Trịnh Tiêu.

Xem thêm
--------

* Nhị thập tứ sử
* Đỗ Hựu
* Văn hiến thông khảo

Tham khảo
---------

* Nguyễn Thanh Hà (2009), *Mười nhà sử học nổi tiếng Trung Quốc*, Nhà xuất bản Văn hóa thông tin

Chú thích
---------

1. ↑  Nay là Nhạc Bình, Giang Tây, Trung Quốc
2. ↑  Nguyễn Thanh Hà, sách đã dẫn, tr 93
3. 1 2  Nguyễn Thanh Hà, sách đã dẫn, tr 87
4. 1 2  Nguyễn Thanh Hà, sách đã dẫn, tr 88
5. ↑  Nguyễn Thanh Hà, sách đã dẫn, tr 91
**Ivan Cornelius Dias** (1936–2017) là một hồng y người Ấn Độ của Giáo hội Công giáo Rôma. Ông nguyên là Tổng trưởng Thánh Bộ Truyền giáo của Tòa Thánh Vatican và cũng có thời gian làm Tổng giám mục Tổng giáo phận Bombay.

Tiểu sử
-------

Hồng y Ivan Dias sinh tại Bombay, Ấn Độ ngày 14 tháng 4 năm 1936. Từ nhỏ, cậu bé Dias đã có chí hướng đi tu, sau thời gian tu tập, ngày 8 tháng 12 năm 1958, Phó tế Dias được thụ phong linh mục, khi ấy, Tân linh mục mới 22 tuổi, thuộc linh mục đoàn giáo phận Bombay quê hương. Chủ phong cho Tân linh mục là Hồng y – Tổng giám mục Tổng giáo phận Bombay Valerian Gracias.

Ngày 8 tháng 5 năm 1982, Tòa Thánh công bố bổ nhiệm linh mục Ivan Dias làm Tổng giám mục Hiệu tòa Rusibisir, Khâm sứ thần Tòa Thánh tại ba nước Ghana, Togo, Benin. Tân giám mục được tấn phong ngày 19 tháng 6 sau đó, bởi giám mục chủ phong là Hồng y Agostino Casaroli, hai giám mục phụ phong là Tổng giám mục Achille Silvestrini và Tổng giám mục Duraisamy Simon Lourdusamy, Thư kí Thánh bộ Truyền giáo.

Sau đó năm năm kể từ ngày chịu chức giám mục, ngày 20 tháng 6 năm 1987, tòa Thánh quyết định thuyên chuyển Tổng giám mục Dias làm Khâm sứ Tòa Thánh tại Hàn Quốc. Bốn năm sau, ngày 28 tháng 10 năm 1991, Tòa Thánh lại thuyên chuyển ông làm Khâm sứ Tòa Thánh tại Albani. Kết thúc nhiệm vụ truyền giáo, ngày 8 tháng 11 năm 1996, ông được Tòa Thánh cắt đặt trở về quê hương làm Tổng giám mục Tổng giáo phận Bombay, Ấn Độ.

Ngày 21 tháng 2 năm 2001, Giáo hoàng Gioan Phaolô II vinh thăng tước vị Hồng y cho vị Tổng giám mục Bombay. Dưới thời Giáo hoàng Biển Đức XVI, hồng y Dias được kêu gọi về Tòa Thánh, nơi tân giáo hoàng chọn ông làm Tổng trưởng Thánh bộ Truyền giáo vào ngày 20 tháng 5 năm 2006. Ông giữ nhiệm vụ này cho đến ngày 10 tháng 5 năm 2011, khi ông qua tuổi 75.

Hồng y Dias qua đời ngày 19 tháng 6 năm 2017, thọ 81 tuổi.

Ghi chú
-------

1. 1 2 3 4 5 6  Ivan Cornelius Cardinal Dias † Prefect Emeritus of the Congregation for the Evangelization of Peoples Cardinal-Priest of Spirito Santo alla Ferratella

Liên kết ngoài
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về ***Ivan Dias***. |

* Archdiocese of Bombay Lưu trữ 2007-04-06 tại Wayback Machine
* CatholicHierarchy.org
* Article at AmericanCatholic.org Lưu trữ 2016-03-03 tại Wayback Machine
**Ngô Lăng Vân** (chữ Hán: 吳凌雲; ?-1863) là một thủ lĩnh thổ phỉ người Tráng chống triều đình nhà Thanh, là người thành lập nhà nước Đình Lăng (廷陵國, Đình Lăng quốc) tại vùng biên giới Quảng Tây giáp Đại Nam giai đoạn 1860-1868.

Thân thế và khởi binh
---------------------

Ngô Lăng Vân còn có tên là **Nguyên Thanh** (元清), người thuộc tộc Tráng, nguyên quán tại châu Tân Ninh, phủ Nam Ninh, tỉnh Quảng Tây. Ngô là thành viên trong một gia đình khá giả, có chút học thức và danh tiếng trong vùng.

Cuối thời Đạo Quang, một nhóm nông dân nổi dậy thất bại, bị quan quân địa phương truy lùng, Ngô đã che giấu cho họ. Năm 1851, sự việc bị phát giác, Ngô bỏ trốn. Trong thời gian này, Ngô liên lạc với các nhóm nổi dậy nhỏ khác, quy tụ lại làm một nhóm lấy hiệu là Toàn Thắng đường (全胜堂) và tự làm thủ lĩnh, đổi tên thành **Lăng Vân**. Năm 1852, tri châu Tân Ninh mang quân công phá Toàn Thắng đường. Ngô Lăng Vân thoát được, một lần nữa lại tiếp tục chiêu tập quân các nhóm nổi dậy. Tháng 10 năm 1853, Ngô chỉ huy quân nổi dậy công phá châu Tân Ninh, lấy thôn Lũng Phác làm căn cứ địa, từ đó mở rộng kiểm soát các vùng phụ cận 2 phủ Nam Ninh và Thái Bình.

Tháng 6 năm 1854, quân nổi dậy của Triệu Ứng Phương, Lục Thành Thái tấn công phủ Thái Bình thất bại, tàn binh gia nhập với quân Ngô Lăng Vân. Sau đó, lực lượng của các địa chủ châu Tân Ninh hợp binh công phá căn cứ Lũng Phác, Ngô phải lui về huyện Sùng Thiện (崇善) để gầy dựng lại lực lượng. Đến tháng 7 năm 1856, thấy binh lực đã có vẻ hồi phục, Ngô Lăng Vân một lần nữa mang quân đánh chiếm Tân Ninh, tuy nhiên đến tháng 10, quân Thanh và các quân địa chủ địa phương phối hợp đánh Tân Ninh, Ngô thua phải rút quân về thôn Lũng La.

Tháng 7 năm 1860, Ngô lại mang quân tiến đánh phủ Tân Ninh lần thứ 3, chiếm phủ Thái Bình và kiểm soát khu vực sát biên giới Đại Nam. Tháng 1 năm 1861, Ngô xưng Vương, kiến lập Đình Lăng quốc, khắc ấn "Đình Lăng ngọc tỷ", sử dụng nghi chế Hán quan, phong quan bái tước.

Tháng 6 năm đó, quân Thanh phản công và đến tháng 2 năm 1862, tấn công phủ Thái Bình. Phía Đình Lăng, quân sư Lương Quốc Trinh, nguyên soái La Phẩm Quang tử trận, Ngô phải rút về căn cứ địa Lũng La. Tháng 11, quân Thanh tấn công Lũng La. Tháng 1 năm 1863, Ngô Lăng Vân để con trai trưởng là Ngô Á Chung ở lại Lũng La phòng thủ, còn mình chỉ huy quân sĩ mở đường máu thoát ra ngoài để tìm viện quân. Tuy nhiên, giữa đường Ngô bị quân Thanh phục kích và bị tử thương.

Sau khi Ngô Lăng Vân chết, Ngô Á Chung tử chiến, mở đường máu thoát được, tiếp tục gây dựng lực lượng, duy trì nhà nước Đình Lăng. Mãi đến tháng 6 năm 1868, quân Thanh dốc toàn lực tấn công lực lượng của Ngô Á Chung. Ngô Á Chung thất trận, kéo quân rút qua biên giới Đại Nam và chiếm đóng vùng Cao Bằng. Bấy giờ, nhà nước Đình Lăng xem như đã bị xóa sổ.

Chú thích
---------

1. 1 2 3 4 5 6  La Nhĩ Cương, *Thái Bình Thiên Quốc sử* (太平天国史), truyện 43, quyển 84: Các tộc khởi nghĩa truyện nhất, phần Ngô Lăng Vân - Ngô Á Trung.

Tham khảo
---------

* La Nhĩ Cương, *Thái Bình Thiên Quốc sử*, truyện 43, quyển 84: Các tộc khởi nghĩa truyện nhất.
**Dror** là loại súng máy hạng nhẹ được đưa vào phục vụ sớm nhất trong lực lượng quân đội của Israel. Chế tạo trước cả khi nhà nước Israel hình thành năm 1948, nhiều xưởng cơ khí tại khu vực này đã cố gắng bí mật chế tạo loại súng này bằng tất cả những gì có sẵn lúc mà các dấu hiệu của cuộc chiến tranh Ả Rập-Israel 1948 tới gần.

Lịch sử
-------

Súng được phát triển dựa trên khẩu Johnson M1941 sau khi bản vẽ và quy trình sản xuất loại súng này được tuồn lậu về khu vực lách qua lệnh cấm vận vũ khí cho lực lượng vũ trang Do Thái đang được thi hành khi đó, thiết kế có sự thay đổi trong hệ thống nạp đạn cũng như kích thước. Loại súng này được phát triển cho loại đạn 7,7×56R (.303 British) mà quân đội Anh đã bỏ lại với số lượng lớn sau khi rút khỏi khu vực.

Nhưng do đây là loại đạn có vành vốn không thích hợp với hệ thống nạp đạn của loại súng này nên nó luôn gặp trục trặc trong việc nạp đạn. Việc đó đã ngăn khả năng chế tạo và sử dụng chúng một cách rộng rãi trong cuộc chiến năm 1948, dù sau đó chuyển sang dùng loại đạn 7,92×57mm Mauser do hãng IMI sản xuất nó cũng không qua được việc thử nghiệm để phục vụ chính thức trong lực lượng chính quy của Israel vì độ tin cậy thấp trong điều kiện nhiều cát bụi một nhược điểm vốn đã có từ khẩu M1941, thay vào đó là khẩu FN model D còn Dror được chuyển sang dùng hầu hết trong huấn luyện.

Thiết kế
--------

Dror sử dụng cơ chế nạp đạn bằng độ giật với hệ thống lùi nòng ngắn và khóa nòng xoay. Nòng súng được đặc toàn bộ trong một ống có nhiều lỗ để làm mát bao bên ngoài. Khi bắn nòng và bolt sẽ cùng lùi lại cho đến khi móc phía trên của bolt đi vào một rãnh xoắn khiến nó xoay mở khóa tách khỏi nòng súng và tiếp tục lùi về phía sau cho chu kỳ nhả vỏ đạn và nạp viên đạn mới. Đầu nòng súng có thể gắn thêm bộ phận chống giật cũng như tích hợp chân chống chữ V.

Súng sẽ bắn với bolt mở khi ở chế độ bắn tự động để việc tản nhiệt được tốt hơn còn khi ở chế độ bán tự động nó sẽ bắn với bolt đóng để có độ chính xác cao hơn. Nút khóa an toàn cũng là nút chọn chế độ bắn nằm phía bên phải thân súng phái trên tay cầm cò súng. Với mẫu dùng đạn 7,92×57mm thì nòng có thể nhanh chóng tháo ráp để tránh việc bị quá tải nhiệt, tay cầm phía trên thân súng cũng là bộ phận giúp việc thóa nòng súng nóng trở nên dễ dành hơn.

Hệ thống nhắm cơ bản của súng là điểm ruồi và thước ngắm. Với mẫu dùng đạn 7,7×56R (.303 British) thì hộp đạn rời gắn phía bên thân súng còn mẫu dùng đạn 7,92×57mm thì hộp đạn gắn phía dưới thân súng.

Liên kết ngoài
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về ***Dror***. |

* 
* 
*
**Đặng Thái Thân** (1874 - 1910), hiệu **Ngư Hải**, **Ngư Ông**; là chí sĩ cận đại trong lịch sử Việt Nam.

Tiểu sử
-------

**Đặng Thái Thân** là người làng Mỹ Chiêm, huyện Nghi Lộc, tỉnh Nghệ An. Vì ông đỗ đầu xứ nên được gọi là *Đầu xứ Đặng*. Ông là học trò và là đồng chí đắc lực của chí sĩ Phan Bội Châu.

Năm 1904, tại nhà Tiểu La Nguyễn Hàm ở Quảng Nam, với sự hiện diện của Kỳ Ngoại Hầu Cường Để cùng hơn 20 người khác, Duy Tân hội được tuyên bố thành lập. Cường Để được lập làm Hội chủ. Các thành viên chính của hội gồm Phan Bội Châu, Đặng Thái Thân, Nguyễn Hàm, Trình Hiền, Lê Vũ, Đặng Tử Kính.

Tháng 9 năm 1908, chính phủ Nhật thi hành hiệp ước Pháp - Nhật, theo đó ra lệnh giải tán *Đông Á đồng văn thư viện* và *Cống hiến hội*, trục xuất du học sinh ra khỏi đất Nhật. 
Thời gian đó, phong trào Đông Du ở trong nước cũng bị chính quyền thực dân Pháp trấn áp mạnh, Đặng Thái Thân phải rút vào núi tạm lánh.

Ngày 2-2-1910, một đêm Đặng Thái Thân âm thầm về làng Phan Thôn (nay là xã Nghi Kim, huyện Nghi Lộc, tỉnh Nghệ An), thì bị tố giác. Bị quân Pháp bao vây, liệu không thể thoát, ông bắn chết một cộng sự của đối phương tên Một Độ, thủ tiêu hết tài liệu bí mật, rồi dùng súng tự sát. Năm đó, Đặng Thái Thân mới 36 tuổi.

Sinh thời, ông có làm thơ. Trong *Hợp tuyển thơ văn Việt Nam* (1858 - 1920, quyển 2) có chép hai bài thơ chữ Hán của ông là: *Cảm hứng, Đợi thuyền*, và hai câu đối cũng bằng chữ Hán là: *Thư trai (dán chỗ ngồi học), Viếng Tăng Bạt Hổ*.

Khen ngợi
---------

Cái chết của Đặng Thái Thân đã gây niềm cảm kích lớn trong đồng bào và đồng đội. Nhiều chiến sĩ bị tù ở Côn Đảo đã làm thơ văn ca ngợi phẩm chất ông. Trích hai đoạn viết của:

* Phan Bội Châu:

*Đặng quân vốn người hăng hái gan dạ, nhân phẩm lại cao, trải mười năm vừa là thầy vừa là bạn tôi* (*Ngục Trung Thư*).
* Huỳnh Thúc Kháng:

*Người khảng khái, trầm tĩnh, học vấn uyên bác, đởm thức hơn người; cái năng lực gánh nặng đi đường xa không lộ ra ngoài, không phải là người đồng chí tâm giao thì không ai biết là người thế nào. Cụ Sào Nam ở ngoài, sau Tây Hồ và Tiểu La bị đày, mà trong khoảng vài năm phong trào Đông học còn ảnh hưởng lừng lẫy không dứt, chính nhờ sức Ngư Hải (Đặng Thái Thân). Trong miền Nam thì có Sơn Tẩu (Đỗ Đăng Tuyển) và Nam Xương (Thái Phiên). Từ khi Ngư Hải mất, cụ Sào Nam như mất cánh tay, cái dây liên lạc trong ngoài bị đứt đoạn* (*Thi tù tùng thoại*).
* Câu đối về Đặng Thái Thân (STĐình Dương): 拾 載 志 功 汪 汪 四 海 千 秋 心 德 莽 莽 雙 魚 Phiên âm: Thập tải chí công uông uông tứ Hải Thiên thu tâm đức mãng mãng song Ngư Dịch nghĩa: Mười năm (chiến đấu) ý chí và công lao mênh mông như nước biển Ngàn năm sau tâm đức vẫn trường tồn như màu xanh của đảo Song Ngư

Chú thích
---------

1. ↑  *Hợp tuyển thơ văn Việt Nam* (1858-1920, quyển 2), tr. 271.

Sách tham khảo
--------------

* Nhiều người soạn (Huỳnh Lý chủ biên), *Hợp tuyển thơ văn Việt Nam* (1858-1920, quyển 2). Nhà xuất bản Văn học, 1985.
* Nguyễn Q. Thắng-Nguyễn Bá Thế, *Từ điển nhân vật lịch sử Việt Nam*. Nhà xuất bản KH-XH, Hà Nội, 1992.
**Illit** là một khoáng vật dạng mica, có kích thước cỡ hạt sét, không giãn nở. Illit hoặc là phyllosilicat hoặc aluminosilicat tạo lớp. Cấu trúc của nó được hợp thành từ sự lặp lại của các lớp Tứ diện – Bát diện – Tứ diện. Không gian giữa các lớp chủ yếu do các cation kali hydrat hóa kém chiếm chỗ và chúng là nguyên nhân cho sự thiếu vắng khả năng giãn nở. Về mặt cấu trúc, illit là tương tự như muscovit hay sericit với nhiều hơn một chút silic, magiê, sắt, nước và ít hơn một chút nhôm tứ diện và kali liên lớp. Công thức hóa học được đưa ra như là (K,H3O)(Al,Mg,Fe)2(Si,Al)4O10[(OH)2,(H2O)], nhưng ở đây có một sự thay thế ion đáng kể. Nó xuất hiện như là các tổ hợp của các tinh thể đơn tà nhỏ màu từ xám tới trắng. Do kích thước nhỏ nên việc nhận dạng rõ ràng thông thường đòi hỏi cần phải có phân tích nhiễu xạ tia X. Illit xuất hiện như là sản phẩm biến đổi của muscovit và fenspat trong các môi trường phong hóa và thủy nhiệt. Nó là phổ biến trong các trầm tích, đất và các loại đá trầm tích chứa sét cũng như trong một số loại đá biến chất mức thấp. Glauconit trong các trầm tích có thể được phân biệt bằng phân tích tia X.

|  |
| --- |
| Cấu trúc của illit mica theo USGS. |

Dung lượng trao đổi cation (CEC) của illit là nhỏ hơn so với của smectit nhưng cao hơn của kaolinit, thông thường trong phạm vi khoảng 20 – 30 meq/100 g.

Illit lần đầu tiên được miêu tả cho các xâm nhập trong đá phiến sét Maquoketa ở Calhoun, Illinois, Hoa Kỳ vào năm 1937. Tên gọi của nó có nguồn gốc từ vị trí điển hình của nó là bang Illinois. Illit còn gọi là hydromica (thủy mica) hay hydromuscovit. Brammallit là khoáng vật tương tự nhưng giàu natri.

Illit cũng được sử dụng trong một vài loại *chất bổ trợ dinh dưỡng*, với các lợi ích được tự cho là nằm trong khoảng từ các chức năng đường ruột tới làm giảm kim loại nặng trong máu. Chẳng hạn, một công ty của Pháp, Argiletz, cung cấp một loạt sản phẩm để bán tại Vương quốc Anh và một vài nơi khác. "Green clay" (đất sét xanh), một thuật ngữ được sử dụng trong một số ngôn ngữ, thường có chứa illit. Tại Scotland, các sử dụng trong của illit có lẽ có từ thời người Celt.

Tham khảo
---------

* Mitchell J.K. (1993) Fundamentals of soil behavior. Ấn bản lần thứ 2. John Wiley and Sons, Inc. New York. 437 trang, xem Chương 3, Soil Mineralogy, trang 32.

1. ↑   Mindat
2. ↑
3. ↑  Illite Mineral Data

Liên kết ngoài
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về ***Illit***. |

* Webmineral
* USGS Lưu trữ 2004-12-04 tại Wayback Machine
* Mindat

| * x
* t
* s
Khoáng vật sét |
| --- |
| 
Clorit **·** 
Dickit **·** 
Halloysit **·** 
Hectorit **·** 
Illit **·** 
Ilmenit **·** 
Kaolinit **·** 
Montmorillonit **·** 
Nacrit **·** 
Nontronit **·** 
Palygorskit **·** 
Saponit **·** 
Sepiolit **·** 
Serpentin1 |
| 1. Serpentin không phải lúc nào cũng được xem là khoáng vật sét |
Câu chuyện ngụ ngôn về người cầm thanh gươm công lý, được họa sĩ người Đức Lucas Cranach Già vẽ vào năm 1537.
**Thanh gươm công lý** (tiếng Anh: *Sword of justice*) là một thanh kiếm nghi lễ được sử dụng để biểu thị quyền tư pháp tối cao của nhà vua. Trong một số trường hợp, đây có thể là một thanh kiếm của đao phủ không còn được sử dụng để hành quyết, thay vào đó trở thành một vật mang tính nghi lễ.

Vương miện gắn ngọc quý Vương quốc Liên Hiệp Anh bao gồm hai thanh gươm công lý: thanh gươm công lý tạm thời (Sword of Temporal Justice) có đầu nhọn và thanh gươm công lý tinh thần (Sword of Spiritual Justice) có đầu xiên, sở hữu đặc điểm cho thấy chỉ có tòa án tạm thời mới có quyền lực đối với cái chết. Hai thanh kiếm hiện tại, cùng với Curtana, thanh gươm nhân từ (Sword of Mercy), được chế tác dành riêng cho lễ đăng quang của vua Charles I nước Anh, diễn ra vào năm 1626.

Tham khảo
---------

1. ↑  "The Sword of Spiritual Justice". *Royal Collection Trust*. Truy cập ngày 6 tháng 8 năm 2018.
2. ↑  "The Sword of Temporal Justice". *Royal Collection Trust*. Truy cập ngày 6 tháng 8 năm 2018.

Liên kết ngoài
--------------

* Ví dụ về thanh gươm công lý Lưu trữ 2018-08-06 tại Wayback Machine tại Bộ sưu tập Higgins
Hàng xe buýt du lịch trước Nhà thờ Berlin và Bảo tàng Altes, Berlin (Đức).
**Du lịch đô thị**, hay còn gọi là **du lịch thành phố**, là một loại hình du lịch diễn ra ở các khu vực tập trung đông dân cư, thường là ở các thành phố lớn hoặc các khu đô thị của mỗi quốc gia.

Định nghĩa
----------

Du lịch đô thị là kiểu du lịch đi đến các thành phố lớn, thường là thủ đô hoặc trung tâm kinh tế của mỗi nước. Theo Tổ chức Du lịch Thế giới (UNWTO), du lịch đô thị bao gồm các hoạt động du lịch diễn ra trong không gian đô thị, với các đặc điểm vốn có như nền kinh tế phi nông nghiệp, hệ thống giao thông phát triển và đa dạng các trải nghiệm văn hóa, kiến trúc, công nghệ, xã hội và thiên nhiên.

Chú thích
---------

1. ↑  World Tourism Organization. "Urban Tourism; Market Intelligence and Competitiveness". Truy cập ngày 25 tháng 3 năm 2019.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về ***Du lịch đô thị***. |

| * x
* t
* s
Du lịch |
| --- |
| Loại du lịch | 
* Du lịch nguyên tử
* Du lịch sinh thái
* Tuần trăng mật
* Du lịch chăm sóc sức khoẻ
* Du lịch tình dục
* Du lịch bền vững
* Ngày nghỉ
* Phượt

 |
| Công nghiệp khách sạn | 
* Khách sạn
* Khu nghỉ mát
* Nhà hàng

 |
| Thuật ngữ | 
* Ngày lễ
* Hộ chiếu
* Hướng dẫn viên du lịch
* Vận tải
* Du lịch
* Y học du lịch
* Thị thực

 |
| Hiệp hội | 
* Wikivoyage
* Ngày Du lịch thế giới
* Tổ chức Du lịch Thế giới

 |
| Danh sách | 
* Danh sách di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại

 |
| 
* Thể loại Thể loại:Du lịch
* Cổng thông tin Cổng thông tin:Địa lý

 |
**Người đàn bà xa lạ** là một bức tranh sơn dầu rộng 99 cm, cao 75,5 cm của họa sĩ người Nga Ivan Nikolaevich Kramskoi hoàn thành năm 1883, vẽ chân dung một người phụ nữ đang ngồi trên một chiếc xe ngựa hở mui đi trên cầu Anichkov bắc qua sông Fontanka, Sankt-Peterburg. Người mẫu của bức tranh hiện vẫn còn là một bí ẩn với nhiều phỏng đoán. Bản thân hình ảnh người phụ nữ trong bức tranh cũng được nhiều người mô tả với nhiều thái độ khác nhau.

Mô tả
-----

Bức tranh vẽ chân dung một người phụ nữ ngồi trên xe ngựa mui trần giữa buổi sáng mùa đông nước Nga, khi tuyết phủ trắng các mái nhà. Đầu đội mũ Fransisk gắn lông chim, khoác áo lông thú Skobelev kèm dải lụa xanh, cổ tay vòng vàng, găng tay da thuộc loại mỏng, sống mũi thanh tú, môi mím nhẹ, đầu ngẩng cao, người phụ nữ để lại trong lòng người xem ấn tượng "*băn khoăn và lo lắng, một sự cảm mơ hồ chẳng lành và cái gì đó mới mẻ đáng nghi ngờ - một dạng phụ nữ không phù hợp với khuôn vàng thước ngọc thời gian trước đó*"

Giả thiết
---------

Tác giả bức tranh giữ im lặng về người phụ nữ trong tranh, thậm chí cả trong triển lãm ra mắt bức tranh lẫn trong nhật ký để lại của ông. Đã có khá nhiều dự đoán về nhân vật nguyên mẫu bức tranh.

* Anna Karenina của Lev Tolstoy. Lev Tolstoy và Ivan Kramskoi là đôi bạn. Trong tiểu thuyết có đoạn tả một họa sĩ đang vẽ chân dung cho Anna Karenina, mà nguyên mẫu của họa sĩ này có thể là Kramskoi.

Số phận bức tranh
-----------------

Tác giả
-------

Bài chi tiết: Ivan Nikolaevich Kramskoi
Ivan Nikolaevich Kramskoi (8/6/1837-6/4/1887) đã từng theo học tại Học viện Nghệ thuật Hoàng gia tại Saint-Peterburg từ năm 1857-1863, là một họa sĩ kiêm phê bình nghệ thuật. Những bức tranh để đời của ông gồm có chân dung tự họa năm 1867, "Những nàng tiên cá" năm 1871, "Chúa Kitô trên hoang mạc" năm 1872, "Người đàn bà xa lạ" năm 1883. Ông cũng là một trong những người đi đầu trường phái hiện thực Nga Peredvizhniki (*Передвижники*) cuối thế kỷ 19.

* Những nàng tiên cáNhững nàng tiên cá
* Chúa Kitô trên hoang mạcChúa Kitô trên hoang mạc
* Chân dung tự họaChân dung tự họa

Xem thêm
--------

* Mùa thu vàng của Levitan

Tham khảo
---------

1. 1 2 3 4 5  Thư viện Tretyakov. "Неизвестная" (bằng tiếng Nga). Bản gốc lưu trữ ngày 28 tháng 9 năm 2011. Chú thích có các tham số trống không rõ: `|accessmonthday=` và `|accessyear=` (trợ giúp)
2. ↑  Đồ da cang mỏng, càng mềm thì càng quý, càng đắt

Liên kết ngoài
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về ***Ivan Kramskoi***. |

**(tiếng Nga)**

* "Portrait of an Unknown Woman" trên trang thư viện Tretyakov Lưu trữ 2011-09-28 tại Wayback Machine

**(tiếng Anh)**

* Vẽ trực tuyến "Người đàn bà xa lạ" Lưu trữ 2012-03-04 tại Wayback Machine tại Bảo tàng Quốc gia Nga
Dewi Sri (Parvati) giữ ấn vô úy trên tay phải, Bali, Indonesia.
**Abhayamudrā** hay **Ấn vô úy** là một thủ ấn trong Ấn Độ giáo, Phật giáo và các tôn giáo khác tại Ấn Độ; mang ý nghĩa "không sợ hãi", ấn vô úy là biểu tượng thiêng liêng đại diện cho các sức mạnh thần thánh giúp xua tan nỗi sợ hãi, mang lại sự bảo vệ và hạnh phúc. Để bắt ấn này, tay phải cần phải giữ thẳng, lòng bàn tay hướng ra phía ngoài. Đây là một trong những thủ ấn sớm nhất được tìm thấy trong Ấn Độ giáo, Phật giáo, Kỳ Na giáo và Sikh giáo.

Vị thần Hindu Nataraja được miêu tả với hình tượng tay phải giữ ấn vô úy, ban tặng sự bảo vệ khỏi cái ác và sự thiếu hiểu biết cho những người tuân theo lẽ phải của pháp (*dharma*).

Phật Gautama với ấn vô úy trên tay phải
Ấn vô úy có lẽ đã được sử dụng trước khi Phật giáo xuất hiện, với ý nghĩa là một biểu tượng của sự thân thiện khi đến gần người xa lạ. Trong nghệ thuật Gandhāra, nó có mặt để thể hiện hành động thuyết giáo.

Thủ ấn này đã được Phật Gautama sử dụng để khuất phục một con voi đang say rượu khi bị nó tấn công do âm mưu của Devadatta (có nguồn nói là Ajātasattu), đã được thể hiện trong một số bích họa và kinh điển.

Trong Phật giáo Nguyên thủy, ấn vô úy thường được thực hiện với tay phải giơ cao ngang vai, cánh tay cong, lòng bàn tay hướng ra ngoài với các ngón tay dựng thẳng khép lại với nhau, tay trái được buông thõng khi đứng. Tại Thái Lan và Lào, thủ ấn này gắn liền với tượng Phật bước đi (tiếng Thái: ปางลีลา, một kiểu điêu khắc tượng Phật đặc sắc tại Thái Lan). Trong Phật giáo Đại thừa, các vị Phật và Bồ tát thường kết hợp ấn vô úy với một ấn khác ở tay còn lại.

Tham khảo
---------

1. ↑  Yves Bonnefoy (1993). *Asian Mythologies*. University of Chicago Press. tr. 178–179. ISBN 978-0-226-06456-7.
2. ↑  Buswell, Robert Jr. biên tập (2013). *Princeton Dictionary of Buddhism*. Princeton, NJ: Princeton University Press. tr. 2. ISBN 9780691157863.
3. ↑  "Abhaya Mudra". 17 tháng 3 năm 2015. Bản gốc lưu trữ ngày 18 tháng 7 năm 2015. Truy cập ngày 10 tháng 2 năm 2015.

### Nguồn tham khảo

Dallapiccola, Anna L. (2002). *Dictionary of Hindu Lore and Legend*. Thames & Hudson. ISBN 978-0-500-28402-5.

Liên kết ngoài
--------------

Bản mẫu:Thể loại Commonsinline
**Doanh nghiệp tại Liên Xô** là các thực thể pháp lý tham gia vào một số hoạt động kinh tế, bao gồm sản xuất, phân phối, dự phòng dịch vụ hay bất cứ sự nghiệp vận hành kinh tế nào khác. Khái niệm xí nghiệp nói chung là tương đương với thuật ngữ "công ty", vốn chỉ đến thực thể pháp lý chủ yếu nằm bên ngoài khối các nền kinh tế phía Đông. Các xí nghiệp và đơn vị sản xuất tham gia vào các hoạt động vốn được đảm nhiệm chung bởi các doanh nghiệp trong hệ thống tư bản chủ nghĩa, bao gồm việc thiết kế, sản xuất, chế tạo và phân phối từ nhà sản xuất cũng như các hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng.

Một xí nghiệp thường bao gồm nhiều đơn vị sản xuất. Thậm chí từng tồn tại liên hiệp các đơn vị sản xuất tập thể được gọi là "tổ hợp sản xuất" và "tổ hợp nghiên cứu khoa học ứng dụng", được tổ chức xung quanh việc sản xuất và phân phối một lĩnh vực ngành nghề hoặc sản phẩm độc lập. Một ví dụ về liên hiệp sản xuất đó là Tổ hợp Sản xuất Máy bay Kazan.

Các dạng xí nghiệp
------------------

Các doanh nghiệp được phân loại thành 3 nhóm chính, according to the major forms of property in the Liên Xô: 

* Dựa trên tài sản của công dân Liên Xô
	+ Hộ kinh doanh cá thể
	+ Doanh nghiệp hộ gia đình
* Dựa trên tài sản sở hữu tập thể
	+ XN Hợp tác xã
	+ Consumer cooperatives
	+ Production cooperatives
	+ Various incorporated businesses: partnerships, joint-stock companies, v.v...
	+ Doanh nghiệp của các tổ chức công (общественные) hoặc tôn giáo (религиозные)
* Dựa trên tài sản nhà nước
	+ Xí nghiệp nhà nước liên bang
	+ Xí nghiệp nhà nước cộng hòa
	+ Xí nghiệp nhà nước ở cấp xã

Ngoài ra còn có những hình thức khác như:

* Xí nghiệp hỗn hợp (смешанные предприятия)
* Xí nghiệp cho thuê (арендные предприятия)
* v.v...

Xem thêm
--------

* Kinh tế Liên Xô
* Collective ownership
* Soviet-type economic planning
* Doanh nghiệp nhà nước
* Material Product System
* Kinh tế kế hoạch hóa
* Chủ nghĩa tư bản nhà nước

Tham khảo
---------

1. ↑  "Туполев". *Туполев* (bằng tiếng Nga). Truy cập ngày 14 tháng 5 năm 2023.
**Tàu ngầm Đề án 670 Skat** (tiếng Nga:**Проекта 670 Скат**) là loại tàu ngầm hạt nhân mang tên lửa hành trình của Liên Xô, NATO gọi loại tàu ngầm này là **lớp Charlie**. Tàu ngầm 670 Skat đầu tiên được hạ thủy lần đầu tại xưởng đóng tàu ở Gorkiy năm 1967, 10 chiếc tiếp theo được hạ thủy trong vòng 5 năm sau đó. Đề án 670 Skat có hai khoang chứa với bốn ống phóng tên lửa ở mỗi khoang ở mỗi bên (trước và sau) thông ra ngoài lớp vỏ chịu lực của tàu.

Các ống phóng được đóng kín bởi những cánh cửa sập lớn và được thiết kế để có thể sử dụng tên lửa chống tàu tầm trung P-120 Malakhit (SS-N-9 Siren). Tuy nhiên do việc nghiên cứu tên lửa bị chậm tiến độ nên đã thay thế bằng loại tên lửa tầm ngắn P-70 Ametist (SS-N-7 Starbright) phóng từ dưới mặt nước là loại được phát triển từ lửa P-15 Termit (SS-N-2 Styx) phóng trên bề mặt nước. Mục đích của loại tên lửa này là dùng để tấn công bất ngờ từ dưới nước các mục có giá trị cao trên mặt nước như tàu sân bay.

Từ năm 1972 đến 1979, sáu chiếc cải tiến gọi là Đề án 670M Skat-M (lớp Charlie II) đã được đóng. Đề án 670M cải tiến được đóng tại Gorkiy với khoản chiều dài được thêm 8 m (26 ft 3in) ở phần trước của tàu có gắn thêm các thiết bị định vị mục tiêu và hệ thống phóng cho loại tên lửa chống tàu tầm xa P-120 Malakhit.

Lớp Charlie III được thiết kế để bắn tên lửa chống tàu P-80 Zubr (SS-N-22 Sunburn) tuy nhiên nó chưa hề được đóng.

Tàu ngầm lớp Charlie I và II chỉ phải trở về cảng để tiếp tế khi chúng hết lương thực hay nước uống hoặc hết vũ khí. Mặc dù vậy với việc trang bị các vũ khí hiện đại cũng như hệ thống định vị sóng âm khiến nó trở nên hữu dụng trong việc chống tàu hay tác chiến chống lại các tàu ngầm khác.

Chiếc tàu cuối cùng lớp này được cho ra khỏi biên chế năm 1994, tuy nhiên một chiếc đã được cho Ấn Độ thuê từ 1988 đến 1991 và là mẫu để Ấn Độ có thể hiểu được cơ cấu hoạt động của tàu ngầm hạt nhân.

Được đóng
---------

* 11 tàu Đề án 670 đã được đóng từ 1968 đến 1973, **K-43** được cho hải quân Ấn Độ thuê từ 1988 đến 1992 được biết đến như **Chakra**, **K-429** bị chìm gần Petropavlovsk Kamchatsky với 16 người xấu số năm 1983 nhưng đã được kéo lên và sử dụng cho mục đích huấn luyện.
* 6 tàu Đề án 670M Skat-M được đóng từ 1973 đến 1980.
* Tất cả bị xử lý tiêu hủy từ 1990 đến 1994.

Tham khảo
---------

* Podvodnye Lodki, Yu.V. Apalkov, Sankt Peterburg, 2002, ISBN 5-8172-0069-4
* The Encyclopedia Of Warships, From World War Two To The Present Day, General Editor Robert Jackson.

Liên kết ngoài
--------------

* Article in Russian from Encyclopedia of Ships
* Article in Russian Lưu trữ 2005-09-01 tại Wayback Machine
* Page in English from FAS
* Lưu trữ 2009-09-05 tại Wayback Machine
**Erica Mann** (1917 – 2007) là một kiến ​​trúc sư và người lập kế hoạch phát triển đô thị và sau này là một người đứng đầu tổ chức phi chính phủ sống và làm việc ở Kenya trong gần như toàn bộ cuộc sống trưởng thành của mình sau khi bỏ trốn khỏi Rumani trong Thế chiến thứ hai.

Bà đã đóng góp đáng kể cho kế hoạch tổng thể năm 1948 cho Nairobi và cũng đóng một vai trò hàng đầu trong việc lập kế hoạch Mombasa và các phần khác của Kenya. Bà đã trở thành quan tâm đến các dự án phát triển tìm cách cải thiện mức sống và là giám đốc phụ nữ trong dự án Kibwezi, được công nhận tại hội nghị Habitat II của Liên hiệp quốc năm 1996. Dự án "Người phụ nữ ở Kibwezi" là một trong số nhiều tổ chức phi chính phủ Kenya, nhiều người trong số họ tham gia vào việc bồi dưỡng các hợp tác xã của phụ nữ. Năm 2003, bà được vinh danh với danh hiệu Kiến trúc sư danh dự của Kenya.

Đời tư
------

Bà sinh Erika Schoenbaum ở Vienna năm 1917 và lớn lên ở Rumani, nơi bà đi học ở Bucharest trước khi học kiến ​​trúc tại École des Beaux Arts ở Paris. Bà kết hôn với chồng của mình Igor Mann một vài tuần sau khi gặp ông và có tình cảm nhanh chóng. Ông là một bác sĩ thú y người Ba Lan, người đã phải rời bỏ quê hương của mình khi quốc gia này bị Đức quốc xã xâm lược. Cuối năm 1940, hai vợ chồng Mann, cả hai đều là người Do Thái, trốn thoát qua sông Danube đến nơi an toàn, đi về phía đông và phía nam qua Palestine và Ai Cập trước khi ở lại vài tháng tại trại tị nạn do người Anh điều hành ở Bắc Rhodesia. Năm 1942 họ chuyển đến Kenya, lúc đó đang do Anh cai trị, và sống ở đó. Họ trở thành công dân Anh vào năm 1948, mặc dù Mann không phải lúc nào cũng cảm thấy được cộng đồng người Anh ở Kenya hoan nghênh. Bà và chồng bà được biết đến với việc tổ chức các buổi chiều "mở cửa", nơi họ chào đón khách của tất cả các dân tộc: đồng nghiệp, nghệ sĩ, chính trị gia và những người khác trong giới "trí thức". Họ có ba đứa con.

Tham khảo
---------

1. 1 2  Rhodia Mann, 'Courage and hard work that left an indelible mark', *The Nation*, 1 Sep 2013
2. ↑  Betty Caplan, 'A Woman of Substance', *The East African*, ngày 17 tháng 7 năm 2007
3. ↑  "Rachel Lee, 'Erica Mann and an Intimate Source', *Abe Journal*, April 2013". Bản gốc lưu trữ ngày 23 tháng 1 năm 2017. Truy cập ngày 31 tháng 7 năm 2018.
**Purin** (プリン, ***Purin***?) còn có tên tiếng Anh là Jigglypuff là một loài Pokémon trong sê-ri phim hoạt hình Pokémon. Jigglypuff/Purin ra mắt lần đầu trong phần game *Pokémon Red* and *Blue*, sau đó góp mặt trong nhiều mặt hàng, phim, ấn bản khác của thương hiệu này. Trong phim, loài pokémon này được các diễn viên Rachael Lillis (bản tiếng Anh) và Mika Kanai (bản tiếng Nhật) lồng tiếng. Purin nổi tiếng với khả năng hát ru ngủ trong phim và sẽ viết nguệch ngoạc lên mặt bất kỳ ai ngủ quên sau khi nghe nó hát.

Purin được xếp vào hạng mục Pokémon Balloon (bóng bay). Về nguồn gốc, Purin là bản tiến hóa cấp hai của Igglybuff/Pupurin. Cụ thể, Pupurin sẽ tiến hóa thành Purin khi nó đạt tới chỉ số hạnh phúc nhất định, sau đó tiến hóa tiếp lên Wigglytuff/Pukurin nếu được tiếp xúc với Moon Stone (Viên đá Mặt Trăng). Tên tiếng Anh của loài pokémon này là sự kết hợp của hai từ "jiggly" (lúc lắc) và "puff" (phồng lên), ngụ ý vẻ ngoài to tròn của nó. Tên tếng Nhật của nó là ám chỉ đến プリン - pudding (ý chỉ cơ thể mềm mại của nó) và cũng có thể liên quan đến プチpuchi (nhỏ nhắn) và pretty (xinh đẹp). Kể từ khi xuất hiện trong sê-ri, Purin nhìn chung nhận được nhiều đánh giá tích cực và góp mặt trong nhiều phần phim, trò chơi và các ngoại truyện, sách báo, trang phục có liên quan.

Tham khảo
---------

1. ↑  "大乱闘スマッシュブラザーズX公式サイト: プリン" (bằng tiếng Nhật). Nintendo. Truy cập ngày 1 tháng 5 năm 2009.
2. ↑  Staff. "2. 一新されたポケモンの世界". *Nintendo.com* (bằng tiếng Nhật). Nintendo. tr. 2. Truy cập ngày 10 tháng 9 năm 2010.
3. ↑  Stuart Bishop (ngày 30 tháng 5 năm 2003). "Game Freak on Pokémon!". CVG. Bản gốc lưu trữ ngày 16 tháng 1 năm 2008. Truy cập ngày 7 tháng 2 năm 2008.
4. ↑  Chua-Euan, Howard (ngày 22 tháng 11 năm 1999). "PokéMania". TIME. Bản gốc lưu trữ ngày 13 tháng 9 năm 2008. Truy cập ngày 15 tháng 9 năm 2008.
**Đinh Thị Hạnh** (chữ Hán: 丁氏幸; 1807 – 1838), phong hiệu **Tam giai Quý tần** (三階貴嬪), là một cung tần của vua Thiệu Trị nhà Nguyễn trong lịch sử Việt Nam.

Tiểu sử
-------

Sử sách không ghi chép gì nhiều về lai lịch của Quý tần Đinh Thị Hạnh. Nhiều tài liệu cho rằng, bà là người Gò Công, Gia Định, cùng quê và có họ hàng xa với bà Phạm Thị Hằng, về sau là Từ Dụ Hoàng thái hậu. Không rõ thời gian bà Hạnh nhập phủ Trường Khánh hầu hoàng tử trưởng Miên Tông.

Ngày 12 tháng 3 (âm lịch) năm Ất Dậu (1825), bà Hạnh sinh hạ Hoàng trưởng tử của vua Thiệu Trị, là Nguyễn Phúc Hồng Bảo, sau được truy phong làm **An Phong Quận vương** (安豐郡王). Năm 1830, bà hạ sinh hoàng nữ Ái Chân. Năm 1833, bà lại sinh thêm một hoàng nữ là Thục Nghiên. Cả hai hoàng nữ của bà Hạnh đều vắn số chết yểu, sau được thờ tại Lệ Thục từ (nơi thờ các vị phi tần đời vua Thiệu Trị).

Hoàng tử Hồng Bảo có âm mưu soán nghịch nên đã thắt cổ tự vẫn trong nhà giam, chết vào năm Giáp Dần (1854), bị cải sang họ Đinh của mẹ. Vợ con và cháu nội của hoàng tử đều bị xử giảo. Dòng dõi của bà Hạnh không còn ai sống sót.

Vua Thành Thái sau này cho Hồng Bảo được khai phục tông tịch và tước vị, lấy con trai thứ 8 của *Thái Thạnh Quận vương* Hồng Phó là Ưng Tân sang quá kế phòng An Phong.

Bà Hạnh qua đời vào năm 1838 khi mới 31 tuổi, được tặng làm *Diễm nhân* (艷人). Năm Thiệu Trị thứ 3 (1843), vua đại phong hậu cung, truy tặng cho bà làm **Tam giai Quý tần** (三階貴嬪), đứng đầu các Tần vị của Thiệu Trị.

Tự Đức năm thứ 5 (1852), tháng 4 (âm lịch), vua dựng nhà thờ cho tiền triều Trang tần Trần Thị Tuyến (tần phi của vua Minh Mạng) và tiên triều Quý tần Đinh thị. Đại Nam thực lục ghi rõ: "*Quý tần là mẹ đẻ của An Phong công Hồng Bảo, khi Hiến Tổ Chương hoàng đế chưa lên ngôi vua, hầu hạ ở bên tả, bên hữu, vẫn có tiếng là người đức tốt cẩn thận, cho nên đều đặc biệt chuẩn cho dựng nhà thờ*".

Tham khảo
---------

* Hội đồng trị sự Nguyễn Phúc tộc (1995), *Nguyễn Phúc tộc thế phả Lưu trữ 2020-09-27 tại Wayback Machine*, Nhà xuất bản Thuận Hóa
* Quốc sử quán triều Nguyễn (2006), *Đại Nam liệt truyện Chính biên*, Tổ Phiên dịch Viện Sử học dịch, Nhà xuất bản Giáo dục
* Quốc sử quán triều Nguyễn (2006), *Đại Nam thực lục Chính biên*, Tổ Phiên dịch Viện Sử học dịch, Nhà xuất bản Giáo dục

Xem thêm
--------

* Việc thay đổi người kế vị dưới thời vua Thiệu Trị

Chú thích
---------

1. 1 2  *Đại Nam thực lục*, tập 6, tr.504
2. ↑  *Đại Nam thực lục*, tập 7, tr.243