recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Đối với các định nghĩa khác, xem Tài khoản vãng lai (định hướng).
Lũy kế cán cân tài khoản vãng lai trong khoảng thời gian từ năm 1980 tới năm 2008 (Triệu Đô-la) dựa trên dữ liệu của Quỹ tiền tệ quốc tế IMF
**Tài khoản vãng lai** (còn gọi là **cán cân vãng lai**) trong cán cân thanh toán của một quốc gia ghi chép những giao dịch về hàng hóa và dịch vụ giữa người cư trú trong nước với người cư trú ngoài nước. Những giao dịch dẫn tới sự thanh toán của người cư trú trong nước cho người cư trú ngoài nước được ghi vào bên "nợ" (theo truyền thống kế toán sẽ được ghi bằng mực đỏ). Còn những giao dịch dẫn tới sự thanh toán của người cư trú ngoài nước cho người cư trú trong nước được ghi vào bên "có" (ghi bằng mực đen). Thặng dư tài khoản vãng lai xảy ra khi bên có lớn hơn bên nợ.

Theo quy tắc mới về biên soạn báo cáo cán cân thanh toán quốc gia do IMF soạn năm 1993, tài khoản vãng lai bao gồm:

1. Cán cân thương mại hàng hóa
	1. Xuất khẩu
	2. Nhập khẩu
2. Cán cân thương mại phi hàng hóa
	1. Cán cân dịch vụ
		1. Vận tải
		2. Du lịch
		3. Các dịch vụ khác
	2. Cán cân thu nhập
		1. Kiều hối
		2. Thu nhập từ đầu tư
3. Các chuyển khoản

Tất cả các khoản thanh toán của các bộ phận nhà nước hay tư nhân đều được gộp chung vào trong tính toán này.

Đối với phần lớn các quốc gia thì cán cân thương mại là thành phần quan trọng nhất trong tài khoản vãng lai. Tuy nhiên, đối với một số quốc gia có phần tài sản hay tiêu sản ở nước ngoài lớn thì thu nhập ròng từ các khoản cho vay hay đầu tư có thể chiếm tỷ lệ lớn.

Vì cán cân thương mại là thành phần chính của tài khoản vãng lai và xuất khẩu ròng thì bằng chênh lệch giữa tiết kiệm trong nước và đầu tư trong nước nên tài khoản vãng lai còn được thể hiện bằng chênh lệch này.

Cùng với tài khoản vốn, và thay đổi trong dự trữ ngoại hối, nó hợp thành cán cân thanh toán.

Tài khoản vãng lai thặng dư khi quốc gia xuất khẩu nhiều hơn nhập khẩu hay khi tiết kiệm nhiều hơn đầu tư. Ngược lại, tài khoản vãng lai thâm hụt khi quốc gia nhập nhiều hơn hay đầu tư nhiều hơn. Mức thâm hụt tài khoản vãng lai lớn hàm ý quốc gia gặp hạn chế trong tìm nguồn tài chính để thực hiện nhập khẩu và đầu tư một cách bền vững. Theo cách đánh giá của IMF, nếu mức thâm hụt tài khoản vãng lai tính bằng phần trăm của GDP lớn hơn 5, thì quốc gia bị coi là có mức thâm hụt tài khoản vãng lai không lành mạnh.

Xem thêm
--------

* Cán cân thanh toán
* Cán cân thương mại
* Tài khoản vốn

Tham khảo
---------

Liên kết ngoài
--------------
**Thông Đà Lạt** hay còn gọi là **thông năm lá** (danh pháp hai phần: ***Pinus dalatensis***) là một loài thực vật đặc hữu của Việt Nam thuộc chi Thông (danh pháp khoa học: ***Pinus***), họ Thông (Pinaceae). Nó phân bố nhiều ở vùng Lâm Đồng, đặc biệt là Đà Lạt.

Mô tả
-----

Cây gỗ to, có tán hình nón thưa, thường xanh, cao đến hơn 30m và đường kính thân 0,6 - 0,8m. Ở cây non, vỏ thân nứt dọc nhưng ở cây già, vỏ bong từng mảng. Các cành ngắn mọc thành cụm trên đầu cành. Mỗi cành ngắn mang 5 lá ở đỉnh, hình kim, dài 6 – 11 cm, rộng 0,6 - 0,7mm, mặt cắt mang hình tam giác đều, cạnh có răng cưa nhỏ, hai mặt bên, mỗi mặt mang 2 - 5 hàng lỗ khí. 
Nón đơn tính, cùng gốc; nón cái thành thục hình trụ, dài 5,5 – 10 cm, đường kính 2,5 – 4 cm; gồm 25 - 50 vảy dài 2,5 cm, rộng 1,5 - 2,5 cm, mái vảy ở tận cùng. Khi chín vảy màu xám đen. Hạt hình trứng, màu nâu, dài 0,8 – 1 cm, đường kính 0,4 - 0,5 cm, mang cánh dài 1,5 cm ở phía trên đĩnh.

Đặc điểm sinh học
-----------------

Hạt chín vào tháng 2-3. Chưa thấy tái sinh bằng hạt ở núi Ngọc Linh, cũng như ở các nơi khác, sinh trưởng chậm.

Nơi sống và sinh thái
---------------------

Mọc trong rừng rậm nhiệt đới thường xanh mưa mùa ẩm, trên núi trung bình, ở độ cao 1500–2000 m, cùng với một số loài lá kim và lá rộng khác như Pơ mu (Fokienia hodginsii), Tô hạp đá vôi (Keteleeria davidiana), Hoàng đàn giả (Dacrydium pierrei), Chắp tay (Symingtonia populnea) và một số loài khác thuộc họ Long não (Lauraceae) và Thích (Aceraceae). Trên đất vàng alít hay đất xám đen, tần mỏng phong hóa từ đá granít hay đá cát.

Phân bố
-------

Loài đặc hữu của Việt nam. Gặp từ Thừa thiên Huế (Phú Lộc: Thừa Lưu) đến Tây Nguyên: Kontum (Dác Glây: núi Ngọc Linh và dãy núi Top Rec, Ngọc Áng), Dắc Lắc (Krông Bông: núi Chư Yang Sin), Lâm Đồng (Lạc Dương: xã Lát, thác Uyên Ương, Langbiang, Đà Lạt: Trại Mát).

Giá trị
-------

Nguồn gen hiếm, loài cho gỗ. Nói chung các loài thông đều có thể sử dụng trong công nghiệp sản xuất bột giấy.

Tình trạng
----------

Loài hiếm. Có thể bị đe dọa tuyệt chủng do bị thu hẹp môi trường sống và chưa thấy tái sinh. Mức độ đe doạ: Bậc R.

Biện pháp bảo vệ
----------------

Bảo vệ nguyên vẹn trong 2 khu rừng cấm Chư Yang Sinh, Ngọc Linh và 4 cây còn lại ở thác Uyên Ương Đà Lạt để thu hạt, nhân giống. Cần gấp rút đưa vào trồng.

Phân loài
---------

IPNI còn liệt kê *Pinus dalatensis* (Ferre) phân loài *procera* R.Businský với khu vực phân bổ là các tỉnh Gia Lai, Kon Tum, khu vực núi Ngọc Linh, Dak Glei, sườn tây bắc đỉnh Ngok Niay, tọa độ 15°02′ vĩ bắc, 107°49′ kinh đông, độ cao 1.920 m.

Hình ảnh
--------

* 
*

Chú thích
---------

1. ↑  Thomas, P. & Phan, K.L. (2013). "*Pinus dalatensis*". *Sách Đỏ IUCN các loài bị đe dọa. Phiên bản 2013.1*. Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế. Truy cập ngày 27 tháng 8 năm 2013.Quản lý CS1: nhiều tên: danh sách tác giả (liên kết)
2. ↑  "The Plant List: A Working List of All Plant Species".

Tham khảo
---------

* Sách đỏ Việt Nam - trang 409
* Thông năm lá Đà Lạt

 Tư liệu liên quan tới Pinus dalatensis tại Wikimedia Commons
Chân dung Cecilia qua nét vẽ của George Romney
**Thánh Cecilia** (hay còn gọi là **Cecilia thành Rôma**, phát âm tiếng Việt: **Xê-xi-li-a**; sinh khoảng năm 200 tại Rôma; mất khoảng năm 230) là vị Thánh quan thầy của các nhạc sĩ sáng tác nhạc trong các giáo hội Kitô giáo. Ngày lễ kính của cô được cử hành trong Giáo hội Công giáo Rôma, Anh giáo, Chính Thống giáo vào ngày 22 tháng 11 hàng năm.

Tiểu sử
-------

Cecilia ra đời trong một gia đình quý tộc vào năm 214 thời đế quốc La Mã. Ngay từ thuở thiếu thời, cô đã tỏ ra đã say mê Thánh nhạc và đã đóng góp một phần rất lớn khai triển nền Thánh nhạc công giáo với những bản Thánh ca đã sáng tác. Đến tuổi trưởng thành, Cecilia đã kết hôn với Valerian, một người ngoại đạo và thuộc gia đình giàu có, nhưng Cecilia đã thuyết phục chồng theo đạo và đồng ý giữ cho cô đồng trinh.

Trong thời gian chính quyền La Mã bố ráp những người theo Công giáo, Cecilia vẫn bí mật giúp đỡ những người nghèo và những tín hữu bị vây bắt. Valérien và cô em gái lo chôn cất các Thánh tử đạo và dứt khoát không chịu tế thần, không chịu dâng hương cho thần ngoại. Chính vì thái độ can đảm và cương quyết như thế đã khiến quan quân La Mã bực tức và kết án tử hình cho hai người. Cecilia đã được giáo hội vinh thăng làm Thánh Nữ Đồng Trinh Tử Đạo. Tại nơi Thánh nữ chào đời, giáo hội đã cho xây cất một vương cung thánh đường để tôn vinh cô.

Tham khảo
---------

Liên kết ngoài
--------------

* The Life, Miracles and Martyrdom of St. Cecilia of Rome, Virgin and Martyr of the Christian Church Lưu trữ 2016-08-15 tại Wayback Machine
* The Golden Legend: *The Life of Saint Cecilia* Lưu trữ 2007-10-11 tại Wayback Machine
* Patron Saints Index: *Saint Cecilia*
* Catholic Online - Saints & Angels: *St. Cecilia*
* Order of Saint Cecilia Lưu trữ 2011-10-09 tại Wayback Machine
* Academy of Saint Cecilia

| * x
* t
* s
Danh sách các vị Thánh |
| --- |
| Phương Đông | Quan Vũ • Trần Hưng Đạo • Khổng Tử • Liễu Hạnh Công chúa • Thánh Tam Giang |
| Phương Tây | Thánh Giuse • Thánh Mátthia • Maria • Thánh Cecilia • Thánh Brigitta |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Chủ đề Cơ Đốc giáo** |
Ảnh chụp Tứ đại khấu tại Đại học Y khoa Hồng Kông dành cho người Hoa (từ trái sang phải: Dương Hạc Linh, Tôn Dật Tiên, Trần Thiếu Bạch và Uông Liệt). Người đứng là Quan Cảnh Lương, người duy nhất không thuộc Tứ đại khấu. Ảnh chụp vào khoảng năm 1888.
Tượng sáp của Tứ đại khấu tại Bảo tàng Tôn Trung Sơn tại Hongkong.
**Tứ đại khấu** (tiếng Trung: 四大寇, chuyển nghĩa: *Bốn tên giặc*) là một biệt hiệu được đặt cho một nhóm 4 nhà cách mạng trẻ người Trung Quốc cuối thế kỷ XIX là Dương Hạc Linh, Tôn Dật Tiên, Trần Thiếu Bạch và Uông Liệt.

Các thành viên của Tứ đại khấu thường hội họp tại cửa hiệu của gia đình Dương Hạc Linh là Dương Diệu Ký (楊耀記), nằm ở số 24 Gough Street, Trung Hoàn, Hồng Kông để bàn luận về chính trị. Nhóm thường thể hiện quan điểm lật đổ nhà Thanh, đánh đuổi người Mãn, chủ trương cách mạng, cổ súy cho nền cộng hòa. Do chủ trương chống Thanh mạnh mẽ, khi đề cập đến 4 người Tôn, Trần, Uông, Dương, những người ủng hộ triều đình nhà Thanh thường gọi họ bằng biệt danh "Tứ đại khấu".

Những ý tưởng chính trị ban đầu của nhóm dần hình thành nền tảng tư tưởng chính trị chủ đạo của Tôn Trung Sơn, một thành viên của Tứ đại khấu, người về sau trở thành nhà lãnh đạo của Trung Quốc Đồng minh Hội và là Đại tổng thống lâm thời Trung Hoa Dân Quốc. Những thành viên còn lại, bằng nhiều con đường khác nhau, đều là tích cực tham gia hoặc ủng hộ cho cách mạng Trung Quốc. Năm 1921, khi Tôn kiến lập Quảng Châu quân chính phủ, thường cùng 3 người Dương, Trần, Uông, đến Văn Lan Các, núi Quan Âm (nay là núi Việt Tú), Quảng Châu, để gặp gỡ. Tôn cũng cho tu sửa Văn Lan Các và cho để 3 chữ "Tứ khấu lâu" để kỷ niệm thời kỳ Tứ đại khấu sinh hoạt chính trị tại Dương Diệu Ký.

Hình ảnh
--------

* Dương Hạc LinhDương Hạc Linh
* Tôn Trung SơnTôn Trung Sơn
* Trần Thiếu BạchTrần Thiếu Bạch
* Uông LiệtUông Liệt

Chú thích
---------

1. 1 2  Bard, Solomon. Voices from the past: Hong Kong, 1842-1918. [2002] (2002). HK university press. ISBN 962-209-574-7, ISBN 978-962-209-574-8. pg 183.
2. ↑  L Fu. (2009). From surgeon-apothecary to statesman: Sun Yat-sen at the Hong Kong College of Medicine. J R Coll Physicians Edinb 2009; 39:166–72
3. ↑  Macdonald, Phil. [2006] (2006). National Geographic Traveler: Hong Kong, 2nd Ed. National geographic books publishing. ISBN 0-7922-5369-8, ISBN 978-0-7922-5369-3.
"**Tấn công là cách phòng thủ tốt nhất**" là câu ngạn ngữ đã được áp dụng cho nhiều lĩnh vực khác nhau bao gồm quân sự và trò chơi. Nó là một trong những nguyên tắc tấn công chiến lược trong chiến tranh. Ý tưởng chính là sự chủ động từ một hành động tấn công mạnh mẽ thay vì thái độ thụ động, sẽ làm bận tâm đối thủ và phá vỡ khả năng thực hiện tấn công của họ, từ đó dẫn đến một lợi thế chiến lược cho lực lượng tấn công trước.

Trong quân sự
-------------

Vào năm 1075, Lý Thường Kiệt chỉ huy 10 vạn quân Đại Việt tấn công vào lãnh thổ Trung Quốc để phá hoạt động chuẩn bị tiến công Đại Việt của Tống.

George Washington đã viết vào năm 1799: "Sức mạnh mang đến niềm tin rằng, các hoạt động tấn công, vẫn thường là điều chắc chắn, nếu không nói đó là phương tiện phòng thủ (trong một số trường hợp) duy nhất".

Trong Thế chiến I, Đức đã tấn công Pháp trước tiên, nhằm nhanh chóng đánh bật Pháp ra khỏi cuộc chiến, từ đó làm giảm ưu thế và sức ép của phe Hiệp ước và giải phóng áp lực cho quân Đức dồn về phía đông để đánh bại Nga.

Trong thời kỳ chiến tranh Việt Nam, Mỹ và Quân lực Việt Nam Cộng hòa ở vào thế phòng thủ, chưa bao giờ mang lục quân tiến công miền Bắc Việt Nam, việc thực thi chiến lược phòng thủ xuyên suốt này đi ngược lại sự chủ động tấn công trong quân sự, quân đội này phòng thủ cho đến ngày sụp đổ vào năm 1975.

Vào ngày 14 tháng 2 năm 2019, Chuẩn đô đốc Ronald Boxall, trưởng phòng tác chiến mặt biển hải quân Mỹ, phát biểu tại hội thảo quân sự ở bang California, Mỹ: "Chúng ta đã dành nhiều năm tập trung vào phòng thủ, chờ đợi máy bay và tên lửa đối phương tìm đến mình. Tấn công là cách phòng thủ tốt nhất, chúng ta phải có khả năng tung đòn phủ đầu từ xa để vô hiệu hóa mối đe dọa".

Xem thêm
--------

* Chiến tranh phủ đầu

Tham khảo
---------

1. ↑  From George Washington to John Trumbull, ngày 25 tháng 6 năm 1799, truy cập ngày 4 tháng 5 năm 2019
2. ↑  Anderson, David L. *Columbia's Guide to the Vietnam War*, New York: Columbia UP, 2002. ISBN 978-0-231114936, tr. 57
3. ↑  Chiến lược 'dĩ công vi thủ' của hải quân Mỹ nhằm đối phó Trung Quốc, truy cập ngày 4 tháng 5 năm 2019
**Tống Thành công** (chữ Hán: 宋成公, trị vì 637 TCN-620 TCN), tên thật là **Tử Vương Thần** (子王臣), là vị vua thứ 21 của nước Tống - chư hầu nhà Chu trong lịch sử Trung Quốc.

Tử Vương Thần là con của Tống Tương công, vua thứ 20 của nước Tống. Mẹ ông là Vương cơ – em vua Chu Tương vương. Năm 637 TCN, Tống Tương công qua đời, Vương Thần lên ngôi, tức là **Tống Thành công**.

Quan hệ với chư hầu
-------------------

Sau khi Tống Thành công lên ngôi, Tống Thành công không chịu theo Sở mà hòa hiếu với nước Tấn đang lớn mạnh. Năm 635 TCN, Sở Thành vương sai Lệnh doãn là Thành Đắc Thần và công tử Tử Tây mang quân đánh Tống, vây hãm đất Mân. Sang năm 634 TCN, vua Sở huy động thêm các nước Trịnh, Sái, Trần cùng hợp binh đánh Tống.

Tống Thành công sai Công Tôn Cố sang cầu viện nước Tấn. Đầu năm 632 TCN, Tấn Văn công đánh nước Tào và Vệ là chư hầu của Sở, bắt Tào Cung công và khiến Vệ Thành công phải chạy.

Tấn Văn công theo kế của Tiên Chẩn, bắt nước Tào và nước Vệ cắt đất cho nước Tống khiến Sở Thành vương phải giải vây Tống sang cứu Tào và Vệ. Quả nhiên Sở Thành vương rút quân khỏi nước Tống. Tướng Sở là Thành Đắc Thần giao chiến với Tấn Văn công bị đại bại. Nước Tấn trở thành bá chủ chư hầu. Tống Thành công dự hội chư hầu cho Tấn Văn công làm chủ.

Mùa đông năm 631 TCN, Tống Thành công đến hội chư hầu cùng Tấn Văn công ở đất ở Hà Dương. Chu Tương vương cũng bị vua Tấn triệu kiến đến Hà Dương, phong vua Tấn làm bá chủ.

Tháng 6 năm 625 TCN, Tống Thành công hội thề cùng Tấn Tương công ở đất Thuỳ Lăng rồi cùng với Tấn Tương công và quân nước Trịnh, Trần đem quân đánh nước Tần, chiếm được đất Uông. Năm sau, liên quân có thêm quân Lỗ họp, cùng đánh nước Thẩm là chư hầu của Sở, đánh bại quân Thẩm.

Qua đời
-------

Năm 620 TCN, Tống Thành công qua đời. Ông ở ngôi tất cả 17 năm. Em ông là Tử Ngữ giết chết thế tử cùng Tư mã Công tôn Cố, tự lập làm vua.

Xem thêm
--------

* Tống Tương công
* Tống Tử Ngữ
* Tống Chiêu công

Tham khảo
---------

* Sử ký Tư Mã Thiên, thiên:
	+ Tống Vi tử thế gia
* Phương Thi Danh (2001), *Niên biểu lịch sử Trung Quốc*, Nhà xuất bản Thế giới

Chú thích
---------

1. ↑  Sử ký, Tống Vi tử thế gia
2. ↑  Phương Thi Danh, sách đã dẫn, tr 21

| * x
* t
* s
Các đời vua nước Tống |
| --- |
| 
* Vi tử
* Vi trọng
* Kê
* Đinh công
* Mẫn công I
* Dương công
* Lệ công
* Ly công
* Huệ công
* Ai công
* Đái công
* Vũ công
* Tuyên công
* Mục công
* Thương công
* Trang công
* Mẫn công II
* Tử Du
* Hoàn công I
* Tương công
* Thành công
* Ngữ
* Chiêu công I
* Văn công
* Cung công
* Bình công
* Nguyên công
* Cảnh công
* *Khải*
* Chiêu công II
* Điệu công
* Hưu công
* Hoàn công II
* Dịch Thành quân
* Khang vương

 |
| 

---

* Chư hầu lớn thời Chu
* Tấn
* Sở
* Khương Tề
* Tần
* Yên
* Vệ
* Trịnh
* Tống
* Trần
* Lỗ
* Ngô
* Sái
* Tào
* Kỷ
* Hứa
* Đằng
* Hình
* Trâu
* Cử
* Tây Quắc
* Hàn
* Triệu
* Ngụy
* Điền Tề
* Việt
* Tây Chu
* Đông Chu
 |
**Thuế tiêu thụ** là một loại thuế đánh vào chi tiêu tiêu dùng cho hàng hóa và dịch vụ. Cơ sở thuế của một loại thuế như vậy là tiền chi cho tiêu dùng. Thuế tiêu thụ thường là gián tiếp, chẳng hạn như thuế bán hàng hoặc thuế giá trị gia tăng. Tuy nhiên, thuế tiêu thụ cũng có thể được cấu trúc như một hình thức thuế trực tiếp, mang tính cá nhân.

Các loại
--------

### Thuế giá trị gia tăng

Thuế giá trị gia tăng áp dụng cho giá trị thị trường được thêm vào sản phẩm hoặc nguyên liệu ở mỗi giai đoạn sản xuất hoặc phân phối. Ví dụ: nếu một nhà bán lẻ mua một chiếc áo với giá hai mươi đô la và bán nó với giá ba mươi đô la, thuế này sẽ áp dụng cho chênh lệch mười đô la giữa hai số tiền. Thuế giá trị gia tăng đơn giản sẽ tỷ lệ thuận với tiêu dùng nhưng cũng có xu hướng lũy thoái về thu nhập ở mức thu nhập cao hơn, vì tiêu dùng có xu hướng giảm khi tỷ lệ thu nhập tăng khi thu nhập tăng. Tiết kiệm và đầu tư được hoãn thuế cho đến khi chúng trở thành tiêu dùng. Thuế giá trị gia tăng có thể loại trừ một số hàng hóa nhất định để làm cho nó ít hồi quy hơn so với thu nhập. Nó được áp đặt ở các nước Liên minh châu Âu.

Thuế giá trị gia tăng là thuế dựa trên tiêu dùng và được đánh thuế mỗi lần giá trị của hàng hóa được tăng lên trong quá trình sản xuất đến điểm bán.

Ở Úc, Canada, New Zealand và Singapore, thay vào đó, nó được gọi là "Thuế hàng hóa và dịch vụ". Ở Canada, nó còn được gọi là Thuế doanh thu hài hòa khi được kết hợp với thuế bán hàng của tỉnh.

### Thuế doanh thu

Thuế doanh thu là một phần của doanh thu chính phủ và thông thường là thuế tiêu thụ áp dụng cho bán hàng hóa và dịch vụ. Nó được chính phủ chấp nhận để thu thuế bán hàng của nhà bán lẻ và gửi thêm cho chính phủ. Thuế bán hàng thường áp dụng cho việc bán hàng hóa, và đôi khi cũng áp dụng cho việc bán dịch vụ. Thuế được áp dụng tại điểm bán. Luật pháp có thể cho phép người bán chia thành từng khoản thuế riêng biệt với giá của hàng hóa hoặc dịch vụ, hoặc họ có thể yêu cầu nó được bao gồm trong giá. Số tiền thuế thường là <i id="mwHg">giá trị quảng cáo</i>, nghĩa là, nó được tính bằng cách áp dụng tỷ lệ phần trăm cho giá tính thuế của bán hàng. Khi thuế đánh vào hàng hóa hoặc dịch vụ được trả cho cơ quan chủ quản trực tiếp bởi người tiêu dùng, nó thường được gọi là thuế sử dụng. Thông thường luật pháp quy định miễn trừ một số hàng hóa hoặc dịch vụ không phải chịu thuế doanh thu và sử dụng.

### Thuế tiêu thụ đặc biệt

Thuế tiêu thụ đặc biệt là thuế bán hàng áp dụng cho một loại hàng hóa cụ thể, điển hình là rượu, thuốc lá, xăng dầu (xăng) hoặc du lịch. Thuế suất thay đổi tùy theo loại hàng hóa và số lượng mua và thường không bị ảnh hưởng bởi người mua nó.

Thuế tội lỗi, là một loại thuế tiêu thụ đặc biệt áp dụng cho các mặt hàng được coi là có hại cho xã hội, trong nỗ lực giảm tiêu dùng bằng cách tăng giá.

Tham khảo
---------
**Twyfelfontein** (Afrikaans: *con suối bất định*) chính thức được gọi là **ǀUi-ǁAis** (Damara/Nama: *hố nước nhảy*) là một địa điểm khắc đá cổ ở vùng Kunene, tây bắc Namibia. Nó bao gồm một con suối trong một thung lũng với sườn của một ngọn núi sa thạch rất ít mưa và có một biên độ nhiệt ban ngày lớn.

Khu vực này đã có người sinh sống trong 6.000 năm, đầu tiên là của những người săn bắn hái lượm và sau đó là của những người có truyền thống mục súc Khoikhoi. Cả hai nhóm người này đã sử dụng nơi đây như một nơi thờ cúng và một địa điểm để tiến hành các nghi lễ Shaman giáo. Trong quá trình thực hiện những nghi lễ này, có ít nhất 2.500 món đồ chạm khắc trên đá đã được tạo ra, cũng như một vài bức tranh đá. Đây là một trong những nơi có mật độ tranh khắc đá lớn nhất ở châu Phi, chính vì vậy mà UNESCO đã công nhận Twyfelfontein là Di sản thế giới vào năm 2007, và nó trở thành địa điểm đầu tiên của Namibia có được danh hiệu này.

Lịch sử
-------

Thung lũng Twyfelfontein là nơi sinh sống của những người săn bắn hái lượm thời kỳ đồ đá thuộc nhóm văn hóa thời đồ đá Wilton từ khoảng 6.000 năm trước. Họ làm ra hầu hết các bản khắc và có lẽ là tất cả các bức tranh đá. Cách đây từ 2.000 đến 2.500 năm, người Khoikhoi là một nhóm dân tộc có liên quan đến người San đã chiếm đóng thung lũng, nơi mà sau đó được biết đến với cái tên Damara/Nama là *ǀUi-ǁAis* (hố nước nhảy). Người Khoikhoi cũng đã để lại dấu ấn riêng của mình qua tác phẩm nghệ thuật trên đá dễ dàng phân biệt được so với các bản khắc cũ trước đó.

Khu vực này không bị chiếm đóng bởi những người châu Âu cho đến sau Chiến tranh thế giới lần thứ hai, khi một đợt hạn hán nghiêm trọng khiến những người nông dân Boer da trắng nói tiếng Afrikaans chuyển đến. Trang trại sau đó được chính phủ phân biệt chủng tộc Apartheid thu được như là một phần của Kế hoạch Odendaal và trở thành một phần của Damaraland Bantustan. Những người định cư da trắng sau đó đã rời đi vào năm 1965.

Nhiếp ảnh gia hàng đầu Reinhard Maack là người phát hiện ra bức tranh trên đá *White Lady* tại Brandberg đã báo cáo sự hiện diện của các bản khắc trên đá trong khu vực vào năm 1921. Một cuộc điều tra kỹ lưỡng hơn chỉ được tiến hành sau khi David Levin nghiên cứu tính khả thi của việc canh tác vào năm 1947. Ông đã phát hiện lại mùa con suối nhưng phải rất vất vả để lấy đủ nước phục vụ sinh hoạt và đàn gia súc của mình.

Tham khảo
---------

1. 1 2  Vogt, Andreas (2004). *National Monuments in Namibia* (ấn bản 1). Windhoek: Gamsberg Macmillan. tr. 35–37. ISBN 99916-0-593-2.
2. ↑  Thomas, Dowson (2007). "Grave engravings" (PDF). *The UNESCO Courier*. UNESCO (6): 4–5. ISSN 1993-8616.
3. ↑  "Twyfelfontein". Tourbrief.com. Bản gốc lưu trữ ngày 24 tháng 9 năm 2012. Truy cập ngày 3 tháng 8 năm 2010.
**Tổng thống Ai Cập** (tiếng Ả Rập: الرئيس الجمهورية مصر العربية ar-Raʾīs al-Ǧumhūrīyātu Miṣra l-ʿArabīyā) là nguyên thủ quốc gia của Ai Cập, theo hiến pháp Ai Cập, tổng thống là tổng tư lệnh Các lực lượng vũ trang Ai Cập, là người đứng đầu cơ quan hành pháp trong hệ thống chính trị Ai Cập.

Tổng thống đầu tiên của Ai Cập là Muhammad Naguib, một trong những nhà lãnh đạo của cuộc cách mạng Ai Cập năm 1952, người nhậm chức vào ngày 18 tháng 6 năm 1953, thời điểm Ai Cập đã tuyên bố một nước cộng hòa. Đương kim Tổng thống Ai Cập là Abdel Fattah el-Sisi, nhậm chức vào ngày 8 tháng 6 năm 2014

Hậu cách mạng Ai Cập năm 2011
-----------------------------

Sau cuộc cách mạng Ai Cập năm 2011, Hosni Mubarak, người giữ chức Tổng thống từ ngày 14 tháng 10 năm 1981 cho đến ngày 11 tháng 2 năm 2011, đã buộc phải từ chức, quyết định chuyển giao quyền lực cho quân đội khi hàng trăm ngàn người biểu tình chống chính phủ ở Ai Cập đã tràn ra khắp thủ đô và các thành phố khác. Vào ngày 10 tháng 2 năm 2011 Mubarak chuyển giao quyền hạn của Phó tổng thống lúc đó là Omar Suleiman, khiến Suleiman trong một thời gian ngắn là Tổng thống trên thực tế. Sau vụ từ chức của Mubarak, chức vụ Tổng thống Ai Cập đã chính thức bỏ trống và Hội đồng tối cao các lực lượng vũ trang, lãnh đạo bởi Field Marshal Mohamed Hussein Tantawi, đã nắm giữ quyền kiểm soát điều hành nhà nước. Ngày 30 tháng 6 năm 2012, Mohamed Morsi tuyên thệ nhậm chức Tổng thống của Ai Cập, sau khi đã thắng cử trong cuộc bầu cử tổng thống ngày 24 tháng 6 năm 2012.

Quyền hạn của Tổng thống
------------------------

Theo chế độ được tạo ra bởi những tu chính án hiến pháp năm 1980, Tổng thống là người nắm giữ quyền hành pháp tối cao, bổ nhiệm Thủ tướng Ai Cập.

Yêu đối với người cầu nắm giữ chức vụ
-------------------------------------

Điều 75 của hiến pháp Ai Cập quy định một trong các yêu cầu cá nhân phải đáp ứng để trở thành tổng thống. Tổng thống Cộng hòa Ai Cập phải là một công dân Ai Cập, có cha mẹ là công dân Ai Cập và có đầy đủ các quyền dân sự và chính trị. Tuổi của tổng thống không được thấp hơn hơn 40 năm theo lịch Gregory.

Danh sách Tổng thống Ai Cập
---------------------------

Bài chi tiết: Danh sách Tổng thống Ai Cập

Các cựu Tổng thống Ai Cập còn sống
----------------------------------

Tính đến 1 tháng 2 năm 2021, không còn cựu Tổng thống còn sống mà chỉ còn có Adly Mansour là cựu quyền Tổng thống còn sống. Cựu Tổng thống qua đời gần đây nhất là Hosni Mubarak vào ngày 25 tháng 2 năm 2020 ở tuổi 91.

Tham khảo
---------

1. ↑
2. ↑  "Egypt crisis: Army in pledge to end state of emergency". BBC News. ngày 11 tháng 2 năm 2011. Truy cập ngày 11 tháng 2 năm 2011.
3. ↑  "Egypt's Mubarak resigns as leader". BBC News. ngày 11 tháng 2 năm 2011. Truy cập ngày 11 tháng 2 năm 2011.
4. ↑  "Muslim Brotherhood's Morsi becomes Egypt's first civilian president". *The Christian Science Monitor*. ngày 24 tháng 6 năm 2012.
**Thiếu kẽm (Zinc deficiency)** là tình trạng thiếu hụt lượng kẽm cần thiết để đáp ứng nhu cầu cho cơ thể, hoặc là khi hàm lượng kẽm huyết thanh dưới mức bình thường. Tuy nhiên, giảm hàm lượng trong huyết thanh chỉ được phát hiện khi tình trạng cạn kiệt đã kéo dài hoặc đã trở nên nghiêm trọng, kẽm huyết thanh (serum zinc) không phải là dấu ấn sinh học đáng tin cậy để đánh giá tình trạng kẽm. Các triệu chứng thường gặp bao gồm gia tăng tỷ lệ tiêu chảy. Thiếu kẽm ảnh hưởng đến da và đường tiêu hóa; não và hệ thần kinh trung ương, hệ miễn dịch, xương và hệ thống sinh sản.

Thiếu kẽm ở người là do chế độ ăn uống thiếu chất, hấp thu không đầy đủ, tăng hao tổn hoặc tăng nhu cầu của cơ thể. Nguyên nhân phổ biến nhất là chế độ ăn thiếu chất. Tại Hoa Kỳ, Recommended Dietary Allowance (RDA:Lượng khuyến cáo cho khẩu phần ăn hàng ngày) là 8 mg/ngày đối với phụ nữ và 11 mg/ngày đối với nam giới. Kẽm đóng vai trò thiết yếu trong nhiều con đường chuyển hóa sinh học.

Hàm lượng kẽm cao nhất trong chế độ ăn được tìm thấy trong hàu, thịt, đậu và các loại hạt. Tăng lượng kẽm trong đất cung cấp cho cây trồng và động vật là một biện pháp phòng ngừa hữu hiệu. Thiếu kẽm ảnh hưởng đến 2 tỷ người trên toàn thế giới.

Tham khảo
---------

1. ↑  Hess SY, Peerson JM, King JC, Brown KH (tháng 9 năm 2007). "Use of serum zinc concentration as an indicator of population zinc status". *Food and Nutrition Bulletin*. **28** (3 Suppl): S403–29. doi:10.1177/15648265070283S303. PMID 17988005.
2. ↑  Bales CW, Ritchie CS (21 tháng 5 năm 2009). *Handbook of Clinical Nutrition and Aging*. Springer. tr. 151–. ISBN 978-1-60327-384-8. Truy cập ngày 23 tháng 6 năm 2011.
3. ↑  Prasad AS (tháng 6 năm 2012). "Discovery of human zinc deficiency: 50 years later". *Journal of Trace Elements in Medicine and Biology*. **26** (2–3): 66–9. doi:10.1016/j.jtemb.2012.04.004. PMID 22664333.
***The Lord of the Rings: Tactics*** là một game nhập vai chiến thuật dành cho hệ máy cầm tay PlayStation Portable của Sony. Game có sự xuất hiện các nhân vật quen thuộc đến từ thiên tiểu thuyết *The Lord of the Rings* của văn hào J. R. R. Tolkien. Tuy nhiên, nó lại là bản chuyển thể trực tiếp từ phim điện ảnh của Peter Jackson, và có những nhân vật tương tự như sự mô tả về họ trong bộ phim. *Tactics* do hãng Electronic Arts phát hành cho PlayStation Store vào ngày 30 tháng 9 năm 2009.

Lối chơi
--------

Lối chơi của *Lord of the Rings: Tactics* diễn ra dưới dạng ô lưới. Nhân vật của trò chơi di chuyển cùng một lúc, chứ không phải là thao tác mỗi thực thể riêng lẻ. Một tính năng của trò chơi được gọi là Zone of Control. The Zone of Control nghĩa là nếu nhân vật của người chơi kế bên ô vuông của đối phương, họ buộc phải ngừng lại và chiến đấu. Bằng việc sử dụng Zone of Control, kết hợp với di chuyển đồng thời, người chơi có thể dụ một đơn vị của quân địch rơi vào bẫy của mình. Người chơi sau cùng được điều khiển một số ít đơn vị anh hùng dần dần trở nên mạnh hơn qua mỗi trận đánh. Họ còn được kết hợp với một số chiến binh. Người chơi có thể lựa chọn gia nhập một trong hai phe chính trong game là Hiệp hội nhẫn hoặc làm tay sai của Sauron.

Đón nhận
--------

*Lord of the Rings: Tactics* nhận được số điểm 6.5 từ GameSpot và 7.7 từ IGN.

Tham khảo
---------

1. ↑  *Lord of the Rings: Tactics* review Lưu trữ 2007-09-30 tại Wayback Machine from GameSpot
2. ↑  Review Lưu trữ 2010-06-05 tại Wayback Machine from IGN

Liên kết ngoài
--------------

* Website chính thức của *The Lord of the Rings: Tactics*
* *The Lord of the Rings: Tactics* trên MobyGames
Đối với các định nghĩa khác, xem Thánh Têrêsa.

**Thánh Têrêsa de Los Andes** (13 tháng 7 năm 1900 - 12 tháng 4 năm 1920) - với tên khai sinh là *Juana Fernández Solar* - (tiếng Tây Ban Nha: *Teresa de Jesús de Los Andes*) là một tín đồ Công giáo Chile công khai là thành viên Dòng Cát Minh.

Fernández Solar là một đứa trẻ ngoan đạo nhưng có tính khí thất thường, không thể đoán trước được vì cô có thể dễ nổi cơn giận dữ và tự phụ nhưng cũng có thể thể hiện bản chất khoan dung và yêu thương của mình; cô dường như đã biến đổi khi cô quyết định trở thành một nữ tu và tính khí của cô dường như thay đổi vì tham vọng duy nhất của cô là cống hiến mình phục vụ cho Thiên Chúa. Tuy vậy, thời gian của cô trong tu viện đã bị rút ngắn do cô mắc phải một căn bệnh đã cướp đi sinh mạng cô - cô biết trước rằng mình sẽ qua đời nhưng được an ủi khi biết rằng mình có thể thực hiện ước muốn trước khi qua đời.

Quá trình phong thánh nữ của cô được mở vào ngày 23 tháng 4 năm 1976 dưới sự lãnh đạo của Giáo hoàng Phaolô VI và cô đã được mang danh hiệu Tôi tớ Chúa. Việc xác nhận đời sống đức hạnh anh hùng của cô vào ngày 22 tháng 3 năm 1986 cho phép cô được gọi là Đấng đáng kính. Juana Fernández Solar đã được phong chân phước vào ngày 3 tháng 4 năm 1987 tại Chile sau khi một phép lạ do cô cầu bầu từ quê hương đã dọn đường cho việc tôn phong này và một phép lạ khác cũng đến từ Chile đã tiến đến việc Giáo hoàng Gioan Phaolô II tuyên phong Hiển thánh cho cô vào ngày 21 tháng 3 năm 1993 tại Quảng trường Thánh Phêrô.

Tham khảo
---------

1. ↑  "Saint Teresa of the Andes". Saints SQPN. ngày 31 tháng 7 năm 2016. Truy cập ngày 4 tháng 1 năm 2017.
2. ↑  "Spiritual Newsletter". Abbey of Saint Joseph de Clairval. ngày 6 tháng 8 năm 1998. Truy cập ngày 4 tháng 1 năm 2017.
3. ↑  "Teresa de Jesús de Los Andes (1900-1920) - virgen, Carmelita Descalza". Holy See News Services. Truy cập ngày 24 tháng 3 năm 2017.
4. ↑  "Blessed Teresa of the Andes". Santi e Beati. Truy cập ngày 4 tháng 1 năm 2017.[*liên kết hỏng*]
Rừng Sandomierz gần Mielec 
**Rừng Sandomierz** (tiếng Ba Lan: *Puszcza Sandomierska*) là một trong những khu rừng lớn nhất ở miền nam Ba Lan; bao gồm các phần lớn của lưu vực Sandomierz. Tên của nó xuất phát từ thành phố lịch sử Sandomierz, và vào thời Trung cổ, rìa phía đông của nó đã tạo ra một biên giới tự nhiên giữa tiểu Ba Lan và Red Ruthenia.

Hiện tại, vùng đất hoang vu hùng vĩ, từng kéo dài từ Kraków đến Lviv, giờ kéo dài từ Tarnobrzeg ở phía bắc, đến vùng ngoại ô Rzeszów ở phía nam. Đây được coi là một trong những khu vực rừng hoang dã nhất của Ba Lan. Trong số các động vật sống ở đây, người ta có thể tìm thấy nhiều loài chim, hươu, lợn hoang, nốt ruồi, cáo, chó sói, rắn, nhện và côn trùng khác nhau. Diện tích của rừng là 129.115,6 ha, và nó được làm chủ yếu bằng cây thông. Hiện tại, phần lớn rừng được bao phủ bởi mạng Natura 2000 (Natura 2000 Puszcza Sandomierska PLB180005). Rừng Sandomierz có một số dòng sông nhỏ, với con sông lớn nhất là Chân, một nhánh phải của Vistula. Đất chủ yếu là podzol chất lượng kém. Ranh giới của khu rừng được đánh dấu bởi bốn con sông - Vistula, San, Wisloka và Wislok. Khu rừng nằm trong tỉnh Podkarpackie; phần phía bắc của nó nằm ở đồng bằng Tarnobrzeg, trong khi ở phía nam nó nằm ở cao nguyên Kolbuszowa.

Các khu định cư hiện đại đầu tiên được thành lập ở đây giữa thế kỷ thứ 10 và 12. Trong cuộc xâm lược của người Mông Cổ ở Ba Lan và các cuộc đột kích Mongol/Tatar khác của Vương quốc Ba Lan thời kỳ đầu, cư dân của Ba Lan đã trốn thoát đến khu rừng rậm rạp để cứu mình khỏi đám đông người Á châu. Rừng Sandomierz vẫn còn dân cư thưa thớt cho đến giữa thế kỷ 14, khi vua Kazimierz Wielki khởi xướng một chương trình định cư hàng loạt, thành lập một số thị trấn. Vào thế kỷ 15 và 16, các khu vực phía bắc và trung tâm của khu rừng đã được định cư bởi những người nông dân từ tỉnh Mazovia đông dân. Vào thế kỷ 17, trong cuộc xâm lược Ba Lan của Thụy Điển, cư dân địa phương một lần nữa trốn vào rừng từ những kẻ xâm lược Thụy Điển, Cossack, Tatar và Transilvanian.

Sau sự phân chia của Ba Lan, khu rừng trở thành một phần của Galicia của Áo. Vào cuối thế kỷ 18 và đầu thế kỷ 19, chính phủ Áo đã mời những người định cư nói tiếng Đức (cái gọi là thuộc địa Josephine, sau Joseph II, Hoàng đế La Mã thần thánh). Khu vực biến thành một nơi tan chảy, nơi người Ba Lan từ Mazovia và Ba Lan ít hơn trộn lẫn với người Đức, Ukraina, Tatars, Do Thái, Wallachian và các quốc tịch khác. Một số ngôi làng địa phương được đặt theo tên của các nhóm dân tộc khác nhau: Rusiny, Moskale, Mazury, Wolochy, Szwedy, Turki, Tatary. Vào cuối thế kỷ 19, cư dân của vùng hoang dã bắt đầu tự gọi mình là Lasowiacy (hay Lesioki).

Nguồn
-----

* 
* 
*
Đối với các định nghĩa khác, xem Thiếu Hạo (định hướng).
**Thiếu Hạo** (chữ Hán: 少昊; bính âm: *Shaohao*) là một trong những nhà tiểu thuyết hiện đại viết truyện kiếm hiệp. Bút danh Thiếu Hạo của ông trùng tên với một trong năm vị ngũ đế người Trung Quốc và mang lại nhiều thành công rực rỡ cho vị tác gia này. Ông viết nhiều truyện nhưng nổi tiếng nhất là tác phẩm Đấu trận Diêm La.

Tiểu sử
-------

Thiếu Hạo tên thật là **Vũ Huy**, sinh ngày 6 tháng 1 năm 1961 tại Hàng Châu, Chiết Giang Trung Quốc. Từ nhỏ Vũ Huy đã đam mê các truyện cổ tích thần thoại, qua các tác phẩm kiếm hiệp đương đại là những cuốn tiểu thuyết nổi tiếng của nhà văn Kim Dung càng khiến ông say mê kiếm hiệp và bắt đầu tập viết từ đó.

Năm 17 tuổi, ông bắt đầu viết truyện, tác phẩm của ông lúc đó chưa được ai biết đến. Đến năm 26 tuổi, ông đã có 3 tác phẩm là "Âm binh", "Cổng Địa Ngục", "Kẻ đánh cắp linh hồn".

Năm 1990, ông bắt đầu tham dự các cuộc thi và đoạt giải thưởng về tiểu thuyết trường thiên do Hiệp hội nhà văn Trung Quốc tổ chức, những tác phẩm của ông sau đó bắt đầu được biết đến.

Năm 1992, bộ tác phẩm "Pháp ma đại sư" ra đời thu hút đông đảo độc giả toàn quốc, một lần nữa chứng tỏ tài năng của tác gia kiếm hiệp này.

Truyện của ông trở nên nổi tiếng và bắt đầu được xuất bản nhiều nơi ở Hàn Quốc, Đại Lục và Đài Loan.

Tác phẩm
--------

Cho đến nay, Thiếu Hạo đã viết hơn 10 tác phẩm. Các tác phẩm chính của ông mang đậm tính *phóng khoáng*, *sâu sắc* do ảnh hưởng nhiều bởi văn học cổ điển những nhân vật của ông thường là những nhân vật *thần thánh, cao ngạo* giống nhân vật của Ngô Thừa Ân,…với nhân vật nổi bật Diệt Thần trong tác phẩm "Đấu trận Diêm La". Tác phẩm của ông bao gồm:

|  |  |
| --- | --- |
| * Pháp ma đại sư
* Âm binh
* Cổng địa ngục
* Kẻ đánh cắp linh hồn
* Thượng giới
 | * Thế giới tu chân
* Thiên mệnh
* Vòng luân hồi
* Đấu trận Diêm La
* Địa ngục sử ký
 |

Trong tác phẩm có những con người cao thượng sống cuộc sống tự tại, hay sống cuộc sống thần tiên cứu thế. Đó là thế giới kỳ ảo sinh động mà Thiếu Hạo tạo ra cho người đọc. Một thế giới kỳ bí, mơ ước của những người tìm đến các tác phẩm của ông.

Nhân vật
--------

|  |
| --- |
| * Diệt Thần
* Hạo Thiên
* Yến Vũ
* Kỳ Phong
 |

Xem thêm
--------

* Cổ Long
* Ngoạ Long Sinh
* Giả Cổ Long
* Trần Thanh Vân
* Gia Cát Thanh Vân
* Nam Cung Thạch
* Ưu Đàm Hoa
* Lương Vũ Sinh
* Huỳnh Dị

Tham khảo
---------

Liên kết ngoài
--------------
**Tống Thị Được** (chữ Hán: 宋氏特; 1680 – 5 tháng 3 năm 1716), còn có húy là **Quyền** (權), tôn hiệu **Hiếu Minh Hoàng hậu** (孝明皇后), là một Chánh cung của Minh vương Nguyễn Phúc Chu trong lịch sử Việt Nam.

Tiểu sử
-------

Hiếu Minh Hoàng hậu Tống Thị Được sinh năm Canh Thân (1680), nguyên quán ở huyện Hương Trà, phủ Thừa Thiên, là con gái của Chưởng doanh Hồ Văn Mai. Bà Được vốn mang họ Hồ, sau nhập cung được cải sang họ Tống.

Khi mới tiến cung, bà được xếp vào bậc *Hữu cung tần* (右宮嬪) rồi được tấn phong làm *Chiêu nghi* (昭儀), rất chúa Minh Nguyễn Phúc Chu yêu quý. Chiêu nghi Tống thị tính nhân từ, thuần hậu, trong cung ai cũng mến đức của bà.

Bà Chiêu nghi sinh được cho chúa Minh hai người con trai:

* Nguyễn Phúc Chú (hoặc Thụ) (14 tháng 1 năm 1697 – 7 tháng 6 năm 1738), kế vị Minh vương, được gọi là *Ninh vương*. Vua Gia Long truy tôn miếu hiệu **Túc Tông** (肅宗).
* Nguyễn Phúc Tứ (hoặc Đán) (16 tháng 2 năm 1700 – 18 tháng 7 năm 1753), có tài làm thơ, thuộc thông kinh sử, được truy tặng *Thiếu sư Luân Quốc công*.

Năm Bính Thân (1716), ngày 12 tháng 2 (âm lịch), bà Chiêu nghi Tống thị qua đời, hưởng dương 37 tuổi, được truy tặng làm **Minh phi** (明妃), liệt vào hàng *Phu nhân* (夫人), thụy là **Từ Huệ** (慈惠). Lăng của bà được gọi là lăng Vĩnh Thanh (nay thuộc phường Hương Hồ, thị xã Hương Trà, Huế).

Năm Giáp Tý (1744), Vũ vương Nguyễn Phúc Khoát gia tặng cho tổ mẫu làm **Từ Huệ Cung Thục Ý Đức Kính phi** (慈惠恭淑懿德敬妃).

Năm Gia Long thứ 5 (1806), vua truy tôn cho bà làm **Từ Huệ Cung Thục Ý Đức Kính Mục Hiếu Minh Hoàng hậu** (慈惠恭淑懿德敬穆孝明皇后), phối thờ cùng Hiển Tông Nguyễn Phúc Chu tại Thái Miếu, ở án thứ ba bên trái. Bài sách văn tấn tôn có lời rằng:

"*Đón quẻ Kiền là quẻ Khôn sánh với đế gọi là hậu. Lễ đặt bởi nghĩa, kính với người tôn, là để tỏ lễ nhà tôn miếu. Kính nghĩ, Từ Huệ Cung Thục Ý Đức Tống Kính Phi điện hạ: dáng đẹp nổi trâm cài hoa giắt, đức tốt như ngọc cư, ngọc hành. Thùy mị đề tiên phòng gương mẫu ưu cần giúp chúa như thơ Kê minh* *chung đúc điềm Hoa chử* *tốt lành, thịnh vượng về sau thơ Lân chỉ**. Cho nên nay trên đội ơn thừa, mở mang nghiệp lớn. Bèn xét lẽ văn, tán dương đức tốt. Cẩn tín sách vàng dâng tôn hiệu là: Từ Huệ Cung Thục Ý Đức Kính Mục Hiếu Minh Hoàng Hậu, thờ chung vào gian tả tam nhà Thái Miếu.*"

Tham khảo
---------

* Hội đồng trị sự Nguyễn Phúc Tộc (1995), *Nguyễn Phúc Tộc thế phả Lưu trữ 2020-09-27 tại Wayback Machine*, Nhà xuất bản Thuận Hóa
* Quốc sử quán triều Nguyễn (2006), *Đại Nam liệt truyện tiền biên*, Tổ Phiên dịch Viện Sử học dịch, Nhà xuất bản Thuận Hóa

Chú thích
---------

1. 1 2 3 4 5  *Nguyễn Phúc tộc thế phả*, tr.152
2. 1 2 3 4 5 6  *Đại Nam liệt truyện*, tập 1, quyển 1 – phần *Hiển Tông Hiếu Minh Hoàng Hậu họ Tống*
3. ↑  *Kê minh*: Một thơ ở thiên *Tô phong* nằm trong Kinh Thi nói hiền phi đời xưa khuyên vua dậy sớm coi chầu.
4. ↑  *Hoa chử*: Mẹ vua Phục Hy ở bên Hoa Tư, cảm khí cầu vồng vòng quanh mình bèn có thai, sinh ra Phục Hy.
5. ↑  *Lân chỉ*: Một thơ ở thiên Thiệu nằm trong Kinh Thi khen Hậu phi sinh nhiều con cháu có đức tốt như con lân.
Bài này viết về một trận chiến diễn ra vào tháng 10 năm 1894 trong cuộc Chiến tranh Giáp Ngọ. Đối với Trận sông Áp Lục, xem Trận sông Áp Lục (tháng 10/1894) (định hướng).

| * x
* t
* s
Chiến tranh Thanh-Nhật |
| --- |
| P'ungto – Sŏnghwan –Bình Nhưỡng – Hải chiến Hoàng Hải – Áp Lục – Lữ Thuận Khẩu – Uy Hải Vệ – Dinh Khẩu |

**Trận sông Áp Lục** (tiếng Nhật: 鴨緑江作戦, "Áp Lục giang tác chiến) là một trận nhỏ trên bộ trong Chiến tranh Giáp Ngọ giữa quân đội Đế quốc Nhật Bản và nhà Thanh Trung Quốc. Nó đôi khi được gọi là "Trận sông Áp Lục", điều này thường tạo ra sự nhầm lẫn với trận hải chiến trước đó có cùng tên, và trận hải chiến và bộ chiến sau này trong Chiến tranh Nga-Nhật, có cùng tên và diễn ra cùng địa điểm.

Trận đánh
---------

Sau chiến thắng trên biển trước Hạm đội Bắc Dương trong Trận sông Áp Lục (1894) ngày 17 tháng 9 1894, 10.000 lính Lục quân Đế quốc Nhật Bản dưới sự chỉ huy chung của Nguyên soái Yamagata Aritomo vượt sông Áp Lục tiến vào phía Nam Mãn Châu Lý.

Bờ Trung Quốc của con sông đối diện với thị trấn biên giới Triều Tiên Wiju (nay là Ŭiju) được củng cố bằng 16 km với hàng trăm đồn nhỏ và hầm hào. Tướng Tống Khánh của Lục quân Bắc Dương Trung Quốc phòng ngự con sông với 23.000 lính.

Tuy vậy, trong đêm này 24 tháng 10 1894 quân Nhật đã vượt được qua sông Áp Lục mà không bị phát hiện nhờ bắc một cầu phao, ngay lập tức đối mặt với các công sự Trung Quốc. Quân Nhật mở một cuộc tấn công đêm vào lúc 5 giờ chiều ngày 25 tháng 10 1894 và sau 3 giờ kháng cự, quân lính thủ thành Trung Quốc bỏ vị trí của mình.

Thương vong của quân Nhật trong trận này có 4 chết và 140 bị thương.

Sau trận đánh
-------------

Thủ phủ An Đông (ngày nay là Đan Đông, tỉnh Liêu Ninh, Trung Quốc) bị chiếm ngày hôm sau mà không có kháng cự, và cơ quan quản lý dân sự lâm thời Nhật Bản do Nam tước Komura Jutaro (và sau này là Trung tướng Yasumasa Fukushima) điều hành được thiết lập.

Sau trận Áp Lục, Quân đoàn 1 Nhật Bản chia làm hai đường. Một hướng, do Trung tướng Katsura Taro đuổi theo Lục quân Bắc Dương Trung Quốc tháo chạy, tiêu diệt quân đội Trung Quốc trong vài trận chạm súng lẻ tẻ trong tháng 11 và 12, và cắt đứt con đường đến cảng chiến lược Lữ Thuận (*Cảng Arthur*).

Hướng thứ hai do Trung tướng Oku Yasukata chỉ huy hành quân lên phía Bắc trong điều kiện mùa đông khắc nghiệt để tấn công thủ phủ Thẩm Dương (*Mukden*) của Mãn Châu Lý.

Tham khảo
---------

* Chamberlin, William Henry. *Japan Over Asia*, 1937, Little, Brown, and Company, Boston, 395 pp.
* Kodansha *Japan An Illustrated Encyclopedia, 1993, Kodansha Press, Tokyo ISBN 4-06-205938-X*
* Lone, Stewart. *Japan's First Modern War: Army and Society in the Conflict with China, 1894-1895,* 1994, St. Martin's Press, New York, 222 pp.
* Paine, S.C.M. *The Sino-Japanese War of 1894-1895: Perception, Power, and Primacy,* 2003, Cambridge University Press, Cambridge, MA, 412 pp.
* Warner, Dennis and Peggy. *The Tide At Sunrise*, 1974, Charterhouse, New York, 659 pp.
Bản mẫu:Campaignbox Fourth Century Roman Civil Wars

**Trận sông Frigidus**, cũng được gọi là **Trận sông Frigid**, diễn ra từ ngày 5 cho đến ngày 6 tháng 9 năm 394 giữa quân Đông La Mã dưới quyền Hoàng đế Theodosius I và quân Tây La Mã dưới quyền kẻ tiếm ngôi Eugenius. Trận này kết thúc với chiến thắng của quân Đông La Mã, và, để giúp cho Đông La Mã có được thắng lợi ấy, quân Goth phải chịu tổn thất rất lớn.

Thất bại của Eugenius và viên Tổng chỉ huy (*magister militum*) người Frank của ông là Arbogast, đã đánh dấu lần cuối cùng trong lịch sử mà toàn bộ đế quốc nằm dưới sự thống trị của một vị Hoàng đế duy nhất. Nổi bật hơn cả, trận đánh này là nỗ lực cuối cùng để phản kháng sự truyền bá Ki-tô giáo trong đế quốc; kết quả của nó - là thắng lợi của người Ki-tô giáo trước Đa Thần giáo - đã quyết định cho số mệnh của Ki-tô giáo ở Đế quốc Tây La Mã.

Bối cảnh
--------

Trong hơn hai thế hệ, kể từ khi Constantine I đã công nhận đức tin Kitô giáo và Theodosius I đã biến nó thành tôn giáo chính thức của đế quốc với sắc lệnh Thessalonica, các cuộc xung đột âm ỉ giữa viện nguyên lão La Mã, nhiều người trong số họ không phải là tín đồ Kitô, và các vị hoàng đế ở Constantinopolis và Milan chính thức ủng hộ đối với giáo lý Kitô giáo. Các nguyên lão đã viết thư và lập luận cho một sự trở lại niềm tin truyền thống La Mã, thường nhấn mạnh việc bảo vệ và may mắn mà các vị thần La Mã cũ đã ban cho Roma kể từ khi khởi đầu của nó như là một thành bang nhỏ. Về phần mình, các hoàng đế Kitô giáo nhấn mạnh tính ưu việt của Kitô giáo, mặc dù không phải tất cả đã làm như vậy với cùng mức độ. Đụng độ giữa hai tôn giáo chính của thế giới La Mã này phần lớn chỉ đơn thuần là một cuộc tranh luận học thuật, mà không có mối đe dọa của các cuộc nổi dậy vũ trang, mặc dù bạo lực quy mô nhỏ luôn phổ biến rộng rãi.

Tuy nhiên vào ngày 15 tháng 5 năm 392, vị hoàng đế phía Tây Valentinian II đã mất đột ngột tại nơi cư trú của mình ở Vienne, Gaul. Valentinian, trong một thời gian đã cho thấy thiên hướng ủng hộ đối với giáo phái Arian, đã tiếp tục chính sách đàn áp quyền lợi của các tín đồ đa thần giáo cũ trong khi ủng hộ các tín đồ Kitô. Chính sách này đã dẫn đến những căng thẳng ngày càng tăng giữa hoàng đế và các nguyên lão.

Khi Hoàng đế phía đông, Theodosius nghe tin về cái chết của Valentinian, Arbogast, người lúc này là Magister militum và cũng là người nắm thực quyền cai trị của Đế chế Tây La Mã, thông báo với ông rằng vị hoàng đế trẻ tuổi đã tự tử.

Chú thích
---------

1. 1 2 3  Christoph Flüeler, Martin Rohde, *Laster Im Mittelalter*, trang 37
2. ↑  John Julius Norwich, *Byzantium: The Early Centuries*, 115
3. ↑  *The Dynasty of Valentinian and Theodosius the Great*, Norman H. Baynes, **The Cambridge Medieval History**, Vol.1, Ed. H.M.Gwatkin and J.P. Whitney, (Cambridge University Press, 1911), 247.

Tham khảo
---------

* Roberts, Walter, "Flavius Eugenius (392-394)", *De Imperatoribus Romanis*
* Web - site of Theodosius
**Tsuru no Ongaeshi** (鶴の恩返し, ***Tsuru no Ongaeshi***?) - *Tiên hạc đền ơn* là một truyện dân gian Nhật Bản nói về một con hạc đã quay về để đền ơn cho người cứu nó. Một dị bản câu chuyện là một chàng trai đã kết hôn với con hạc mang tên **Tsuru Nyōbō** (鶴女房, *"Người vợ hạc"*?).

Nội dung
--------

Ngày xửa ngày xưa, có một đôi vợ chồng già sống với nhau. Trong một ngày đông tuyết phủ khắp nơi, ông cụ vào thị trấn để bán củi, ông đã nhìn thấy một con hạc sập vào bẫy của thợ săn. Thấy thương nó, ông quyết định gỡ bẫy thả nó ra. Trong đêm đó một cơn bão tuyết xảy ra, một cô gái xinh đẹp đến nhà ông bà lão. Theo lời của cô gái, ba mẹ cô qua đời, cô phải đi tìm những người thân chưa từng gặp trước đây nhưng không may lạc đường và xin ông bà cho cô nghỉ lại một đêm. Ông bà lão sẵn lòng mời cô vào. Ngày hôm sau tuyết vẫn không ngừng rơi và cô gái vẫn ở đó. Cô gái chăm lo cho ông bà chu đáo nên ông bà rất vui. Một ngày, cô gái muốn giã từ ông bà lão để đi gặp người thân nhưng ông bà xin cô gái ở lại và trở thành con gái ông bà. Cô gái chấp nhận

Một ngày, cô gái nhờ ông bà: "Con muốn may một bộ đồ hãy đi mua cho con sợi". Cô gái cũng dặn: "Xin đừng bao giờ nhìn vào căn phòng"; sau đó cô gái đóng cửa kín mít và ở đó cho đến ba ngày. Cô gái bước ra và nói "Ông bà hãy đem đi bán và mua thật nhiều sợi về". Bộ đồ khi đem đi bán được mọi người khen tấm tấc và bán với giá rất cao. Với những sợi mới cô gái đã may rất khéo léo khi bán giá càng ngày càng cao khiến cuộc sống ông bà sung túc hơn.

Tuy nhiên, khi cô gái thu mình trong phòng để dệt tấm thứ ba khiến ông bà không khỏi tò mò làm sao cô gái có thể dệt được như vậy. Ông bà cố gắng giữ lời hứa nhưng không được bởi sự hiếu kỳ nên đã lén nhìn vào bên trong căn phòng thì ra cô gái chính là con hạc. Con hạc đã nhổ hết lông của mình để làm trang phục và hiện thật đáng thương. Khi thấy ông bà vô cùng bất ngờ, con hạc nói là dự định ở luôn với ông bà nhưng giờ bị lộ nên không được và con hạc bay đi khiến ông bà luyến tiếc.

Trong "Người vợ hạc", một chàng trai kết hôn với một cô gái hạc cải trang. Để kiếm tiền người vợ rứt lông mình để dệt thổ cẩm khiến hình dáng cô gái càng ngày càng xấu. Khi chàng trai biết được thân phận và bệnh tình cô gái đã rời xa anh. Ngoài ra còn rất nhiều truyện Nhật Bản khác nói về người đàn ông kết hôn với kitsune, hồn cáo cải trang thành người (như cô gái trong truyện), mặc dù việc tiết lộ thân phận thật sự cô gái là chuyện bí mật kể cả với chồng nhưng cô gái vẫn ở cho đến khi bị phát hiện.

Tham khảo
---------

Liên kết ngoài
--------------

* **(tiếng Nhật)**白鶴報恩 Digital EHON site
**Tsukuyomi** (月読, ***Tsukuyomi***?) là vị thần mặt trăng trong thần đạo và thần thoại Nhật Bản. Cái tên "Tsukuyomi" là từ ghép giữa hai từ tiếng Nhật cổ là *tsuku* (月, **tsuku**? "mặt trăng", tiếng Nhật hiện đại là *tsuki*) và *yomi* (読み, **yomi**? "đọc, đếm"). Nhật Bản thư kỷ viết bằng cách đánh vần khác là *Tsukuyumi* (月弓, **Tsukuyumi**?), nhưng *yumi* ở đây có thể là một biến thể phát âm của *yomi*. Một cách giải thích khác là, cái tên này được kết hợp giữa *tsukiyo* (月夜, **tsukiyo**? "đêm trăng sáng") và mi (見, *mi*? "ngắm nhìn").

Khác với những thần thoại của các quốc gia khác, thần mặt trăng của Nhật Bản là một vị nam thần. Điều này được nói rõ trong các thư tịch cổ như *Cổ sự ký* và *Vạn diệp tập*, trong đó tên của Tsukuyomi đôi khi được viết là **Tsukuyomi Otoko** (月讀壮士, ***Tsukuyomi Otoko***?) hoặc là **Tsukihito Otoko** (月人壮士, ***Tsukihito Otoko***?).

Thần thoại
----------

Tsukuyomi là người được sinh ra thứ hai trong "tam quý tử", ba vị thần được Izanagi sinh ra lúc đang tẩy uế sau khi rời hoàng tuyền. Theo đó, Tsukuyomi được sinh ra từ mắt phải của Izanagi. Tuy nhiên, trong một câu chuyện khác, Tsukuyomi được sinh ra từ một chiếc gương đồng trắng trong tay phải của Izanagi.

Sau khi leo lên thang trời, Tsukuyomi sống ở Cao thiên nguyên cùng với chị gái nữ thần mặt trời Amaterasu, người sau này trở thành vợ của anh.

Tsukuyomi đã chọc Amaterasu tức điên khi giết nữ thần thực phẩm Uke Mochi. Amaterasu phái Tsukuyomi đại diện cô đến dự bữa tiệc do nữ thần thực phẩm Uke Mochi tổ chức. Nữ thần đã tạo ra thức ăn bằng cách đối diện với biển cả rồi phun ra cá; đối diện với núi rừng rồi phun ra động vật; đối diện với bình nguyên rồi phun ra cơm. Bữa tiệc được trang trí tinh tế và trông ngon miệng, nhưng Tsukuyomi cảm thấy thật kinh tởm, "Thật là dơ bẩn ô bỉ! Ả dám dùng miệng phun ra đồ ăn mà chiêu đãi ta!", dứt lời liền rút kiếm chém chết Uke Mochi. Amaterasu nghe tin cả giận mà nói, "Hắn là ác thần! Chúng ta về sau sẽ không gặp lại nữa." Cho nên ban ngày cùng đêm tối liền tách ra.

Tham khảo
---------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về ***Tsukuyomi***. |

1. 1 2  *国語大辞典（新装版）* [*Đại từ điển Quốc ngữ Nhật Bản (bản sửa đổi)*] (bằng tiếng Nhật). Tōkyō: Shogakukan. 1988.
2. ↑  *Man'yōshū* (bằng tiếng Nhật). Quyển 7, bài thơ 1372. 759.
3. ↑  *Man'yōshū* (bằng tiếng Nhật). Quyển 10, bài thơ 2010. 759.
4. 1 2  Roberts, Jeremy (2010). *Japanese Mythology A To Z* (PDF) (ấn bản 2). New York: Chelsea House Publishers. ISBN 978-1-60413-435-3. Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 4 tháng 9 năm 2012. Truy cập ngày 11 tháng 10 năm 2019.