recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
*Về trận chiến năm 1503 với cùng tên gọi, xem thêm* Trận Garigliano (1503)*.*

**Trận Garigliano** diễn ra vào năm 915 giữa quân Kitô giáo và nhà Fatima. Đích thân Giáo hoàng John X dẫn đầu liên quân Kitô giáo tham chiến.

Bối cảnh
--------

Sau một loạt các cuộc tấn công tàn phá những vị trí trọng yếu của Lazio vào nửa sau thế kỷ 9, nhà Fatima đã cho thành lập một thuộc địa bên cạnh thành phố cổ Minturnae, gần sông Garigliano. Tại đây, người Saracen thậm chí còn thiết lập liên minh với các vương công Kitô giáo lân cận (đặc biệt là hypati xứ Gaeta), lợi dụng sự chia rẽ giữa họ để chiếm lấy ưu thế.

Tuy vậy Giáo hoàng John X đã tìm cách tái hợp nhất số vương công này trong một liên minh nhằm mục đích đánh đuổi người Saracen ra khỏi cứ điểm nguy hiểm của họ. Quân đội Kitô giáo đoàn kết cùng giáo hoàng với một số vương công Lombard hoặc gốc gác Hy Lạp ở miền nam Ý, bao gồm Guaimar II xứ Salerno, hai cha con John I xứ Gaeta và Docibilis, hai cha con Gregory IV của Napoli và John, cùng Landulf I của Benevento và Capua. Vua của Ý là Berengar I đã gửi quân tiếp viện từ Spoleto và Marche dưới sự chỉ huy của Alberic I, công tước Spoleto và Camerino. Đế quốc Đông La Mã cũng tham gia bằng cách gửi một đạo tinh binh từ Calabria và Apulia dưới quyền thống soái của *strategos* xứ Bari là Nicholas Picingli. Đích thân John X thống lĩnh một số đạo quân từ Lazio, Toscana và Roma.

Trận chiến
----------

Hành động đầu tiên đã diễn ra ở miền bắc Lazio, nơi các toán quân cướp bóc nhỏ bị đánh úp và tiêu diệt toàn bộ. Lực lượng Kitô giáo đạt được hai chiến thắng quan trọng hơn tại Campo Baccano, trên đường công lộ Via Cassia, và tại vùng Tivoli và Vicovaro. Sau những thất bại, quân Hồi giáo đã chiếm Narni và các đồn lũy khác đã di chuyển trở lại tiền đồn chính của Fatima trên sông Garigliano: đây là một khu định cư có tường thành vây quanh (*kairuan*) mà địa điểm này vẫn chưa được xác định một cách chắc chắn. Cuộc vây hãm bắt đầu vào tháng 6 năm 915.

Sau khi bị đẩy ra khỏi doanh trại kiên cố, quân Saracen đã rút lui về ngọn đồi gần đó. Tại đây họ chống trả lại những đợt tấn công của Alberic và Landulf. Tuy nhiên do quân lương đã bị cướp đi và nhận thấy tình hình đã trở nên tuyệt vọng nên vào tháng 8 cùng năm, quân Saracen đã cố phá vây mở đường tiếp cận bờ biển và trốn thoát đến Sicilia. Theo biên niên sử thì toàn bộ quân Hồi giáo đã bị bắt sống và đem đi xử tử.

Hậu quả
-------

Berengar đã được tưởng thưởng với sự ủng hộ của giáo hoàng và cuối cùng đoạt lấy ngôi vị đế chế, trong khi uy tín của Alberic sau khi trận toàn thắng đã ban cho ông một vai trò ưu việt trong lịch sử tương lai của thành Roma. John I xứ Gaeta có thể mở rộng lãnh thổ công quốc của mình đến tận Garigliano, và đón nhận danh hiệu *patrikios* từ Byzantium đã dẫn gia tộc của ông đi đến chỗ tự xưng là"công tước".

Tham khảo
---------

* Ekkehart Rotter: *Abendland und Sarazenen*. Berlin 1986, ISBN ngày 3 tháng 11 năm 9880-6
**Trận chiến Fehrbellin** là một trận đánh trong cuộc Chiến tranh Bảy Năm, diễn ra tại Fehrbellin giữa Quân đội Phổ và Thụy Điển vào ngày 28 tháng 9 năm 1758.

Quân đội Phổ do Tướng Carl Heinrich von Wedel chỉ huy quyết định chấm dứt cuộc tiến công của quân Thụy Điển vào Brandenburg. Quân đội Thụy Điển trấn giữ thị trấn này, và cứ mỗi cánh cổng trong số ba cánh cổng thành Brandenburg thì bọn họ đặt một khẩu đại pháo.

Quân Phổ tiến công và đánh phá cửa Tây (*Mühlenthor*), quân Thụy Điển bị áp đảo về quân số, đại bại chạy toán loạn trên khắp đường phố. Tuy nhiên, viện binh Thụy Điển kéo đến, và do quân Phổ không thể đốt cháy cầu, họ phải rút quân.

Tham khảo
---------

* 28 tháng 9 năm 1758\_-\_Assault\_on\_Fehrbellin Kronoskaf site[*liên kết hỏng*]
* Grimberg C, Uddgren H, "Svenska Krigarbragder", Stockholm, 1914.
* Säwe, Teofron, "Sveriges deltagande i Sjuåriga Kriget Åren 1757-1762", trang 194 ff. Stockholm, 1915.
* Schantz, G von, "Försök till en historia öfver det förra Pommerska kriget", page 40 ff. Stockholm, 1811.

Tham khảo
---------


  

Bản mẫu:Battle-stub
**Tteok (떡)** (phát âm tiếng Hàn: [t ͈ ʌk]); cũng đánh vần ***ddeock***, ***dduk***, ***ddeog*** hoặc ***thuck*** chỉ một thể loại bánh truyền thống của người Hàn Quốc làm từ bột gạo nếp (tiếng Hàn Quốc gọi gạo này là *chapssal*). Một số loại tteok có thể làm từ bột gạo thường. Có hàng trăm loại khác nhau của *tteok* ăn quanh năm với vô số màu sắc, hương vị, hình dạng và nguyên liệu. Ở Hàn Quốc có tập quán ăn tteok guk (canh bánh tteok mặn) vào ngày Tết, tteok ngọt vào trong lễ cưới về lễ mừng sinh nhật. Một số nguyên liệu hay được dùng để chế biến *tteok* là đỗ xanh, kê, ngải cứu Triều Tiên, táo tàu và hoa quả khô khác, vừng, dầu ăn, đường, và hạt thông.

Các loại
--------

Tteok thường được chia ra làm 4 loại là bánh hấp (찌는 떡), bánh giã (치는 떡), bánh nhồi nặn và bánh rán. Loại bánh hấp dùng bột sống tạo hình xong sau đó đem hấp chín bằng nồi và chõ mà tiêu biểu là loại nồi siru (시루) nên đôi khi bánh tteok hấp còn gọi *Sirutteok* (시루떡). Bánh Tteok giã thường dùng gạo đồ chín rồi giã nhuyễn. Bánh Tteok nhồi nặn thì hấp chín bột sau đó mới nhồi nặn và tạo hình. Bánh tteok rán thì rán bằng chảo và dầu.

Bánh tteok hấp *Sirutteok* (시루떡):

* *Duteop tteok* (두텁떡)
* *Baekseolgi* (백설기)
* *Kongtteok* (콩떡)
* *Jeungpyeon* (증편)
* *Mujigae tteok* (무지개떡)

Bánh tteok giã:

* *Injeolmi* (인절미): *Pat injeolmi* (팥인절미), *Kkaeinjeolmi* (깨인절미), *Kkaeinjeolmi* (깨인절미), *Kkaeinjeolmi* (깨인절미)
* *Garaetteok* (가래떡; còn gọi *hwin tteok*, 흰떡)

Bánh tteok bột nhồi nặn:

* *Kkul tteok* (꿀떡)
* *Songpyeon* (송편)
* *Gochitteok* (고치떡)
* *Ssamtteok* (쌈떡)
* *Dalgal tteok* (닭알떡)
* *Gyeongdan* (경단)
* *Bupyeon* (부편)

Bánh tteok rán:

* *Hwajeon* (화전)
* *Bukkumi* (부꾸미)
* *Juak* (주악)

Loại khác

* *Ssuk tteok* (쑥떡)
* *Gaksaek pyeon* (각색편)

Tham khảo
---------

1. ↑  "떡의 종류, 펼치기 / 접기". *Namu.Wiki*.
2. ↑  "떡 - 한국민족문화대백과사전". *encykorea Hàn Quốc bách khoa thư*.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về ***Tteok***. |
**Tam Trinh** (22 TCN - 43), là tướng thời Hai Bà Trưng, đô vật nổi tiếng đương thời, được người dân khu vực Mai Động, quận Hoàng Mai, Hà Nội thờ làm thành hoàng làng.

Thân thế
--------

Tam Trinh sinh trưởng vào đầu Công nguyên, quê ở huyện Đông Sơn, tỉnh Thanh Hóa, cũng có tài liệu nói ông quê ở Long Biên, không rõ họ Nguyễn hay họ Triệu (theo thần tích ông mang họ Triệu nhưng nhiều người làng Mai Động nói ông họ Nguyễn).
Ông là đô vật giỏi, lại có ít vốn chữ nghĩa. Từ quê nhà, ông ngao du xứ Bắc và dừng chân ở hương Cổ Mai (nay là khu vực làng Mai Động và phụ cận). Tại đây, ông đã dạy văn, dạy võ cho người dân địa phương, lại truyền nghề làm đậu phụ cho dân làng. Ông được tôn làm Châu trưởng.

Khi Hai Bà Trưng truyền hịch kêu gọi dân chúng đứng lên cứu nước, diệt Thái thú Tô Định của nhà Đông Hán, ông đã tập hợp được 3000 dân binh (có tài liệu nói hơn 5000 người) tham gia khởi nghĩa. Ông được giao tiến đánh Luy Lâu (nay thuộc Thuận Thành, Bắc Ninh) và cùng các cánh quân khác đã hạ được thành. Khi Hai Bà xưng vua, ông được phong tước hầu và giữ chức phụ chính.

Năm 42, vua Đông Hán sai Mã Viện kéo đại quân sang đánh, mùa hè năm 43 đã đến Cổ Loa. Trước thế giặc mạnh, quân của Tam Trinh đã lui về Mai Động đào hào đắp lũy chống giặc. Không lâu sau khi Hai Bà Trưng tuẫn tiết ở Hát Môn, quân Tam Trinh cũng thua trận. Tam Trinh ngửa mặt lên trời mà than rằng: "Than ôi ! Cơ đồ vua Trưng đã mất, nên bầy tôi cũng chỉ có về trời !". Nói xong, ông bèn cưỡi ngựa lên núi rồi hoá. Theo thần tích ở Mai Động, ông mất vào đêm ngày 10 tháng 2 năm Quý Mão (43).

Ghi danh
--------

Sau này, dân làng Mai Động đã lập đền và đình thờ, tôn Tam Trinh làm thành hoàng, tổ sư nghề vật. Hiện nay, Tam Trinh được thờ ở Đình Mai Động, nghè Mai Động, đình Mơ Táo... Tên ông cũng được đặt cho một đường phố ở khu vực này, dọc theo sông Kim Ngưu. Đường Tam Trinh dài 800 m, từ cầu Mai Động (giao cắt với đường Minh Khai) về phía Lĩnh Nam. Đường này được đặt tên năm 1990 với tên là Nguyễn Tam Trinh, từ năm 1999 gọi là đường Tam Trinh.

Hàng năm, hội vật Mai Động được tổ chức vào các ngày từ mùng 4 đến ngày mùng 6 tháng giêng âm lịch.

Chú thích
---------

1. 1 2 3 4 5  Lê Trung Vũ, Lê Hồng Lý. *Lễ hội Việt Nam*. Nhà xuất bản Văn hóa thông tin. tr. 11–12.
2. 1 2 3  *Đường phố Hà Nội*. tr. 449.
3. 1 2  Bùi Thiết (1985). *Làng xã ngoại thành Hà Nội*. Nhà xuất bản Hà Nội. tr. 117.
4. ↑  "Hà Nội: Nhớ về sới vật của làng Mai Động". Truy cập ngày 3 tháng 2 năm 2015.
**Trần Công Lại** (陳公賴, ?-1824) là võ tướng từ thời chúa Nguyễn Phúc Ánh (sau này là vua Gia Long) trong lịch sử Việt Nam.

Tiểu sử
-------

**Trần Công Lại** sinh trưởng ở huyện Thụy Nguyên, tỉnh Thanh Hóa. Khoảng cuối đời Hậu Lê, ông đầu quân, nhưng sau bỏ về quê, làm nghề buôn bán hoa quả để kiếm sống.

Không rõ năm nào Trần Công Lại di cư vào ở Vĩnh Bình, trực thuộc dinh Long Hồ (Vĩnh Long). Nhưng theo tài liệu thì nhân có việc bất bình với người anh rể, Trần Công Lại bèn bỏ nhà đi đầu quân chúa Nguyễn Phúc Ánh vào năm Bính Thân (1776. Nhờ có học, ông được bổ chức cai đội trong quân ngũ của tướng Châu Văn Tiếp, và năm sau (1777) thì ông được giữ đồn Giác Ngư bên bờ sông Sài Gòn.

Ông tham gia nhiều trận đánh nhau với quân Tây Sơn, lập được nhiều công, thăng dần đến chức Đô thống chế, tòng sự dưới quyền của Tả quân Lê Văn Duyệt.

Năm 1801, ông theo Lê Văn Duyệt ra tấn công Thị Nại, lập được công to.

Năm 1802, chúa Nguyễn Phúc Ánh tiêu diệt được nhà Tây Sơn, lên ngôi vua lấy hiệu là Gia Long.

Tổ chức việc cai trị, nhà vua cử Trần Công Lại làm Trấn thủ Sơn Nam Hạ, rồi đổi vào Nghệ An. Lãnh nhiệm bảo an dân chúng, ông lo việc tảo trừ trộm cướp, trừng trị cường hào ác bá, nên rất được lòng dân.

Năm 1810, Lê Chất làm Hiệp Tổng trấn Bắc Thành, Trần Công Lại được cử ra phụ việc.

Năm 1913, ông lại trở vào làm trấn thủ Thanh Hóa, vì phạm lỗi buộc phải xin từ chức.

Năm 1822, vua Minh Mạng cứu xét công lao, bổ ông làm Vệ úy trấn Vĩnh Thanh (lúc bấy giờ gồm An Giang và Vĩnh Long).

Làm việc siêng năng, tận tụy, lại có công đốc suất việc đào kênh Vĩnh Tế, ông được nhà vua cho phục chức thống chế như cũ. Theo tài liệu thì ông đã tham gia chỉ huy (chỉ huy chính là Nguyễn Văn Thoại) đào con kênh này vào giai đoạn 2 (tháng 2 năm 1823-tháng 4 năm 1823) và giai đoạn 3 (tháng 2 năm 1824-tháng 5 năm 1824), tức là giai đoạn hoàn thành công trình .

Kênh đào xong, thì Trần Công Lại mất (Giáp Thân, 1824), được truy tặng chức Đô thống.

Mộ phần ông hiện vẫn còn trong khuôn viên nhà dòng họ đạo Cái Nhum (ông theo đạo Công giáo, mang tên thánh Nicolas), thuộc xã Long Thới, huyện Chợ Lách, tỉnh Bến Tre.

Chú thích
---------

1. ↑  *Đại Nam chính biên liệt truyện* (tờ 6b, 8b. Dẫn theo Nguyễn Văn Hầu, tr. 193) và sách *Vĩnh Long xưa*.
2. ↑  Theo Châu Hữu Hầu, *Kỷ yếu*, tr. 57.

Sách tham khảo chính
--------------------

* Huỳnh Minh, *Vĩnh Long xưa*. Nhà xuất bản Thanh Niên in lại năm 2002.
* Nguyễn Văn Hầu,  *Thoại Ngọc Hầu và những cuộc khai phá miền Hâu Giang*. Nhà xuất bản Hương Sen, Sài Gòn, không ghi năm xuất bản.
* Nhiều tác giả, *Kỷ yếu Hội thảo khoa học danh nhân Thoại Ngọc Hầu* do Hội khoa học Lịch sử Việt Nam, UBND tỉnh An Giang và UBND thành phố Đà Nẵng phối hợp tổ chức và ấn hành năm 2009. Trong bài viết tắt là "Kỷ yếu".
***Rocky*** là một loạt phim truyền hình quyền Anh Mỹ. Bộ phim đầu tiên, *Rocky* (1976), và năm phần tiếp theo của nó tập trung vào sự nghiệp quyền anh của nhân vật hư cấu cùng tên, Rocky Balboa (Sylvester Stallone đóng). Đối với phần bảy và phần tám, là các phần spinoff tiếp theo *Creed* (2015) và *Creed II* (2018), loạt phim đã chuyển sang kể về Adonis Creed (Michael B. Jordan đóng), con trai của đối thủ đã chết của Rocky và người bạn Apollo Creed (Carl Weathers đóng), với tư cách là một võ sĩ quyền anh với Rocky hiện đã nghỉ hưu xuất hiện với tư cách là huấn luyện viên của mình. Tất cả các bộ phim trong loạt phim này đều được Stallone viết hoặc đồng sáng tác trừ *Creed*, được viết bởi Ryan Coogler và Aaron Covington. Bộ phim gốc và phần thứ năm được đạo diễn bởi John G. Avildsen, *Creed* được đạo diễn bởi Coogler, *Creed II* được Steven Caple Jr.đạo diễn, và phần còn lại do Stallone đạo diễn. Vào tháng 7 năm 2019, Stallone nói rằng một phần tiếp theo của thương hiệu *Rocky* đang được phát triển và đã có những cuộc thảo luận liên tục về một loạt phim truyền hình tiền truyện dựa trên những năm đầu của Rocky Balboa.

Loạt phim đã thu về hơn 1,7 tỷ đô la Mỹ tại các phòng vé trên toàn thế giới. Bộ phim đầu tiên, thứ ba và thứ bảy đã nhận được đề cử giải Oscar. Bộ phim đầu tiên giành giải Phim hay nhất, Đạo diễn xuất sắc nhất và Biên tập phim hay nhất. Stallone đã nhận được đề cử giải Oscar cho vai diễn Rocky, trong bộ phim đầu tiên và thứ bảy. Nhạc phim của loạt phim cũng đã nhận được đề cử cho các bộ phim đầu tiên và thứ ba.

Tham khảo
---------

1. ↑  "STALLONE SAYS ROCKY MAY RIDE AGAIN WITH TALK OF A SEQUEL AND PREQUEL". *joblo.com*. Truy cập ngày 23 tháng 7 năm 2019.
Robert Raikes
**Robert Raikes** (1735-1811) là nhà từ thiện người Anh và là tín hữu Anh giáo, người khởi xướng Phong trào Trường Chúa Nhật. Sinh tại Gloucester, ông thừa hưởng từ cha một cơ ngơi trong ngành xuất bản, năm 1757, trở nên sở hữu chủ Nhật báo Gloucester.

Phong trào Trường Chúa Nhật khởi đầu với một trường học cho trẻ em trai trong các khu nhà ổ chuột (*slum*). Trước đó Raikes đã có cơ hội tiếp xúc với những người bị cầm giữ trong khu vực *Poor Law* (một phần của nhà tù vào thời ấy) và nhận ra rằng ngăn ngừa các loại tội phạm tốt hơn là đợi đến khi xảy ra rồi mới xử lý.
Ông cũng nhận thấy trường học là biện pháp hữu hiệu nhất. Thời gian tốt nhất để đem bọn trẻ vào lớp học là vào ngày Chúa nhật, vì chúng phải làm việc sáu ngày mỗi tuần trong các hãng xưởng. Giáo viên khả dụng là các tín hữu (*lay people*). Sách giáo khoa là Kinh Thánh. Trong thời gian đầu, giáo trình được bắt đầu với việc học đọc rồi mới học giáo lý.

Raikes sử dụng tờ báo ông làm chủ để quảng bá trường chúa nhật, trong những năm đầu ông bỏ tiền túi để trang trải các chi phí. Phong trào khởi đầu từ tháng 7 năm 1780 tại nhà Bà Meredith. Lúc đầu chỉ có trẻ em trai đến học nhưng về sau có thêm học sinh nữ. Trong vòng hai năm, trong và quanh Gloucester mở thêm vài trường học. Ngày 3 tháng 11 năm 1783, Raikes cho phổ biến trên nhật báo Gloucester bảng tường trình về Trường Chúa Nhật, rồi những thông tin về trường chúa nhật được đăng tải trên tạp chí Gentleman’s Magazin, đến năm 1784 trên báo *Arminian Magazine*.

Năm 1831, các lớp học Trường Chúa Nhật ở Anh quốc mỗi tuần dạy Kinh Thánh cho khoảng 1.250.000 trẻ em, xấp xỉ 25% dân số nước Anh. Trường Chúa Nhật được xem là tiền thân của các trường công lập, đôi khi được xem là tiền thân của hệ thống trường học Anh.

Xem thêm
--------

* Trường Chúa Nhật
* Phong trào Tin Lành

Tham khảo
---------

Liên kết ngoài
--------------

* Details of Robert Raikes on the Gloucester City Council website
Sông **Wieprz** (tiếng Ba Lan: [ˈvjɛpʂ] (nghe) liên\_kết=| Về âm thanh này n.đ. '"Boar"' "Lợn"; tiếng Ukraina: Вепр, chuyển tự *Vepr* tiếng Ukraina: Вепр, chuyển tự *Vepr*) là một con sông ở miền trung đông Ba Lan, một nhánh của sông Vistula. Đây là con sông dài thứ chín của đất nước, với tổng chiều dài 349   km và diện tích lưu vực là 10,497   km², toàn bộ dòng sông nằm trong lãnh thổ Ba Lan. Dòng chảy của nó gần thị trấn Łęczna bao gồm khu vực được bảo vệ được gọi là Công viên Cảnh quan Wieprz.

Con sông này có đầu nguồn ở hồ Wieprz, gần Tomaszow Lubelski và chảy vào sông Vistula gần Deblin. Wieprz được kết nối với một con sông khác, Krzna, qua Kênh Wieprz-Krzna dài 140 km, được xây dựng vào năm 1954 - 1961. Bởi vì Wieprz với thung lũng rộng của nó chưa được điều hòa, nên bản chất của nó rất đa dạng. Con sông uốn khúc với những hồ oxbow của nó là nơi sinh sống của nhiều loài chim, rái cá châu Âu và hải ly Á-Âu.

Trong Chiến tranh Ba Lan-Liên Xô, các đơn vị của Quân đoàn 4 Ba Lan tập trung dọc theo sông Wieprz, sẵn sàng cho Trận chiến Warsaw. Vào tháng 9 năm 1939, trong cuộc xâm lược Ba Lan, Trận chiến Tomaszow Lubelski đã diễn ra tại Wieprz.

Thị trấn trên Wieprz
--------------------

* Krasnobród
* Zwierzyniec
* Szczebrzeszyn
* Krasnystaw
* Łęczna
* Lubartów
* Dblin

Xem thêm
--------

* Danh sách các con sông ở Ba Lan

Tham khảo
---------

1. ↑  Statistical Yearbook of the Republic of Poland 2017, Statistics Poland, p. 85-86
Trong toán học, **số quay** là một bất biến gắn với một phép đồng phôi của đường tròn.

Định nghĩa
----------

Giả sử *f*: *S* 1 → *S* 1 là một phép đồng phôi bảo toàn định hướng của đường tròn *S*1=**R**/**Z**. Thế thì *f* có thể được nâng lên thành một phép đồng phôi duy nhất *F*:**R**→**R** của đường thẳng thực, thỏa mãn

{\displaystyle F(x+m)=F(x)+m}
với mọi số thực *x* và mọi số nguyên *m*.

**Số quay** của *f* được xác định bởi:

{\displaystyle \omega (f)=\lim \_{n\to \infty }{\frac {F^{n}(x)-x}{n}}.}
Henri Poincaré đã chứng minh rằng giới hạn này tồn tại và độc lập với sự lựa chọn điểm bắt đầu *x*. Số quay là một phần tử của **R**/**Z.** Một cách trực quan, nó đo góc quay trung bình dọc theo quỹ đạo của *f*.

Ví dụ
-----

Nếu *f* là một phép quay với góc *2πθ* (trong đó *0≤θ <1*), thì

{\displaystyle F(x)=x+\theta ,}
do đó số quay của *f* là *θ.*

Tính chất
---------

Số quay là bất biến dưới liên hợp tôpô: nếu *f* và *g* là hai phép đồng phôi của đường tròn và

{\displaystyle h\circ f=g\circ h}
với một ánh xạ liên tục đơn điệu *h* từ đường tròn vào chính nó (không nhất thiết là đồng phôi) thì *f* và *g* có cùng số quay.

Số quay được Poincaré và Arnaud Denjoy sử dụng để phân loại các phép đồng phôi của đường tròn. Có hai khả năng:

* Số quay *f* là số hữu tỷ *p*/*q* (phân số tối giản). Khi đó *f* có quỹ đạo tuần hoàn, mọi quỹ đạo đều có chu kỳ *q*.
* Số quay của *f* là một số vô tỷ *θ.* Thế thì *f* không có quỹ đạo tuần hoàn. Có hai trường hợp con:

1. Có một quỹ đạo trù mật.
2. Tồn tại một tập hợp Cantor *C* bất biến dưới tác động của *f*.

Số quay là một ánh xạ *liên tục* từ nhóm các phép đồng phôi (với tô pô {\displaystyle C^{0}}) của đường tròn vào đường tròn.

Tham khảo
---------

* M.R. Herman, *Sur la conjugaison différentiable des difféomorphismes du cercle à des rotations*, Publ. Math. IHES, 49 (1979) pp. 5–234
* Sebastian van Strien, *Rotation Numbers and Poincaré's Theorem* (2001)

Liên kết ngoài
--------------

* Michał Misiurewicz (ed.). "Rotation theory". Scholarpedia
* Weisstein, Eric W. "Map Winding number" Từ MathWorld - Tài nguyên web Wolfram
**Sân bay Ibiza** (IATA: **IBZ**, ICAO: **LEIB**) (Catalan: *Aeroport d'Eivissa*, tiếng Tây Ban Nha: *Aeropuerto de Ibiza*) là sân bay phục vụ quần đảo Balearic Ibiza và Formentera ở Tây Ban Nha, được sử dụng bởi 95% của tất cả những người đến hay khởi hành từ hai hòn đảo này.
Sân bay này nằm 7 km (4,3 mi) về phía tây nam của thị xã Ibiza. Do hòn đảo là một địa điểm du lịch lớn của châu Âu, sân bay phục vụ một số tuyến bay nội địa quanh năm cũng như một vài chục tuyến bay mùa hè theo mùa với các thành phố trên khắp châu Âu. Nó cũng được sử dụng như là một trung tâm theo mùa hè của Vueling.

Lịch sử
-------

Sân bay này ban đầu được thiết lập làm một sân bay quân sự tạm thời trong cuộc nội chiến Tây Ban Nha, và vẫn mở sau khi xung đột sử dụng như là một sân bay cấp cứu.
Năm 1949, nơi này đã được sử dụng cho một số chuyến bay du lịch trong nước và quốc tế, nhưng sau đó đã bị đóng cửa vào năm 1951.
Mãi cho đến năm 1958 sân bay này bắt đầu để mở lại cho các chuyến bay dân dụng để đáp ứng sự phát triển nhanh chóng của thị trường du lịch tại quần đảo Balearic, đặc biệt là ở Majorca láng giềng. Sân bay được mở cửa trở lại vào ngày 01 tháng 4 năm 1958 với điểm đến đầu tiên trong năm đó bao gồm Ibiza, Palma de Mallorca, Barcelona, ​​Valencia và Madrid.

Sân bay được mở rộng dần dần trong các thập kỷ tiếp theo với đường băng, đường lăn, sân đỗ và nâng cấp nhà ga được thiết kế để đáp ứng với các thị trường du lịch bằng đường hàng không ngày càng tăng mà vào cuối năm 1990 đã tạo ra hơn 3,6 triệu lượt hành khách một năm tại sân bay.

Năm 2011 sân bay tạm thời phục vun hơn 5,6 triệu hành khách và khoảng 61.000 chuyến bay, tăng 11,9% và 8,4% tương ứng so với năm 2010.

Tham khảo
---------

1. 1 2  AENA passenger statistics and aircraft movements
2. 1 2  Spanish AIP (AENA)

| * x
* t
* s
Tây Ban Nha Các sân bay ở Tây Ban Nha |
| --- |
| Sân bay quốc tế chính | 
* Alicante
* Barcelona–El Prat
* Gran Canaria
* Madrid–Barajas
* Málaga
* Palma de Mallorca
* Reina Sofía

 |
| Sân bay quốc  tế nhỏ | 
* A Coruña
* Almería
* Asturias
* Bilbao
* Fuerteventura
* Girona
* Granada
* Ibiza
* Jerez
* La Palma
* Lanzarote
* Lleida
* Menorca
* Murcia–San Javier
* Reus
* Santander
* Santiago de Compostela
* Sevilla
* Tenerife Norte
* Valencia
* Valladolid
* Vigo
* Zaragoza

 |
| Nội địa | 
* Sân bay trực thăng Algeciras
* Badajoz
* Burgos
* Sân bay trực thăng Ceuta
* El Hierro
* La Gomera
* León
* Logroño
* Melilla
* Pamplona
* Salamanca
* San Sebastián

 |
| Không thường lệ | 
* Albacete
* Castellón
* Castellón–Costa Azahar
* Ciudad Real
* Córdoba
* Huesca
* La Seu d'Urgell
* Madrid–Cuatro Vientos
* Madrid–Torrejón
* Murcia–Corvera
* Palma de Mallorca–Son Bonet
* Sabadell
* Teruel
* Vitoria

 |
Đây là một trận đánh trong cuộc Chiến tranh thế giới thứ hai, diễn ra vào năm 1940. Liệu bạn đang tìm 3 trận sông Aisne trong Chiến tranh thế giới thứ nhất ?
**Lỗi Lua trong Mô\_đun:Location\_map tại dòng 495: Không có giá trị kinh độ.**

| * x
* t
* s
Trận chiến nước Pháp |
| --- |
| **Luxembourg**
**Hà Lan**Maastricht •  Hague •  Rotterdam •  Grebbeberg •  Afsluitdijk •  Ném bom Rotterdam •  Zeeland
**Bỉ**Eben-Emael •  Hannut •  Gembloux •  Louvain •  Lys
**Pháp**Sedan •  Dinant •  Monthermé •  Stonne •  La Horgne •  Montcornet •  Aisne •  Ailette •  Amiens •  Arras •  Lille •  Boulogne •  Calais •  Abbeville •  *Paula* •  Dunkerque •  Chiến dịch Dynamo •  Pont-de-l'Arche •  Ý xâm chiếm Pháp •  Saumur |

**Trận sông Aisne** là một trận đánh trong Chiến dịch nước Pháp năm 1940 trên Mặt trận phía Tây trong cuộc Chiến tranh thế giới thứ hai. Vào đầu tháng 6 năm 1940, quân đội Đức Quốc xã đã chọc thủng phòng tuyến của quân đội Pháp tại sông Aisne.

Quân đội Đức Quốc xã đã thâm nhập Khu hành chính Aisne của Pháp vào ngày 15 tháng 5 năm 1940.

Sư đoàn tăng (*Panzer*) số 6 của Đức – đội quân đã tiến chiếm Monthermé (Ardennes) tại mặt trận Meuse của Tập đoàn quân số 6 của Pháp vào buổi sáng ngày 15 tháng 5, đánh chiếm được Rozoy nằm về hướng đông bắc khu hành chính Aisne và Montcornet vào buổi tối.

Sau đó, 3 trận đánh liên tiếp đã diễn ra giữa quân đội Đức và Pháp:

* **Trận Montcornet**, bùng nổ tại Montcornet (Aisne) vào ngày 17 tháng 5 năm 1940.

Bài chi tiết: Trận Laon (1940)
* **Trận sông Ailette**, bùng nổ tại kênh Ailette (Aisne) và Chemin des Dames (Aisne) từ ngày 18 tháng 5 cho đến ngày 7 tháng 6 năm 1940.

Bài chi tiết: Trận sông l'Ailette (1940)
* **Trận sông Aisne**, diễn ra tại sông Aisne từ ngày 17 tháng 5 cho đến ngày 10 tháng 6 năm 1940 và tiếp diễn ở phía nam con sông cho đến ngày 12 tháng 6.

Giao chiến tại sông Aisne
-------------------------

Tập đoàn quân số 6 của Pháp dưới quyền chỉ huy của tướng Robert-Auguste Touchon đã thiết lập vị trí phòng ngự tại sông Aisne sau khi mặt trận của quân Pháp tại Meuse bị quân Đức chọc thủng.

Quân đội Đức Quốc xã đã tiến công mặt trận Aisne vào ngày 9 tháng 6. Cho đến đêm ngày 10 tháng 6 năm 1940, tình hình đã cho thấy là sự thất bại trong trận chiến sông Aisne thuộc về quân đội Pháp.

Về phía nam sông Aisne
----------------------

Sau đó, giao tranh đã tiếp diễn dọc theo hướng nam sông Aisne.

Chú thích
---------

1. ↑  Julian Jackson, *The Fall of France:The Nazi Invasion of 1940: The Nazi Invasion of 1940*, trang 101
2. ↑  John Williams, *France: summer 1940*, trang 117

Liên kết ngoài
--------------

* **(tiếng Pháp)** Les combats de 1940 dans l'Aisne - 18e RTA 1940
* **(tiếng Pháp)** Picardie 1939-1945

* Cổng thông tin Lịch sử
* Cổng thông tin Quân sự
* Cổng thông tin Đức
* Cổng thông tin Pháp
* Cổng thông tin Chiến tranh thế giới thứ hai
**Roth-Krnka M.7** là loại súng ngắn bán tự động đầu tiên trong dòng súng này từng được thông qua để phục vụ trong bất kỳ lực lượng quân đội lớn nào trên thế giới mà trong trường hợp này là lực lượng kỵ binh Kaiserliche und Koenigliche Armee của đế quốc Áo-Hung trong khi các nơi khác vẫn sử dụng súng ngắn ổ xoay. Súng được phát triển dựa trên thiết kế của hai nhà thiết kế súng nổi tiếng là Georg Roth và Karel Krnka. M.7 đã được chế tạo từ năm 1908 đến năm 1917 và khoảng 90.000 khẩu đã được sản xuất tại nhà máy vũ khí Steyr và FEG nên nó thường được gọi là **Roth-Steyr M1907**.

Thiết kế
--------

Roth-Krnka M.7 sử dụng cơ chế nạp đạn bằng độ giật lùi nòng ngắn, nòng xoay tại chỗ cùng hai bộ móc khóa với hai móc lớn mỗi bộ để khóa cố định nòng với một đặc điểm thú vị là thoi nạp đạn rất dài. Bộ khóa nằm phía trước được đặc khớp vào hai rãnh xoắn khắc trong ống bao quanh nòng súng, nó sẽ làm nòng súng xoay 90 độ khi lùi lại. Bộ khóa phía sau sẽ móc vào thoi nạp đạn để khóa cố định, khi nòng xoay lúc lùi lại nó sẽ mở khóa thoi nạp đạn và cung cấp động lực để đẩy thoi nạp đạn lùi lại bắt đầu chu kỳ nạp đạn. Nòng sẽ ngừng lại và giữ cố định trong khi thoi nạp đạn lùi về phía sau để nhả vỏ đạn, nó sẽ chỉ trở về chỗ cũ khi thoi nạp đạn được lò xo đẩy trở về khớp với các móc và đẩy nòng súng lên cũng như xoay để khóa cố định.

Hệ thống nhắm cơ bản của súng là điểm ruồi. Hộp đạn của súng được đặc cố định trong tay cầm của súng và xạ thủ sẽ dùng một cái kẹp đạn thiết kế cho súng để đẩy đạn vào hộp đạn thông qua khe nhả vỏ đạn phía trên lúc thoi nạp đạn được khóa giữ cố định phía sau. Sau khi đẩy đạn vào xong xạ thủ sẽ nhấn một nút ở phía bên thân súng để thoi nạp đạn được đẩy lên trên trở về vị trí cũ nạp đạn và chuẩn bị bắn. Nếu cần lấy đạn ra khỏi súng thì xạ thủ sẽ kéo thoi nạp đạn về phía sau và nhấn vào nút nhả đạn thì lò xo trong hộp đạn sẽ đẩy tất cả đạn trong nó ra ngoài.

Tham khảo
---------

Liên kết ngoài
--------------

* Lưu trữ 2012-11-05 tại Wayback Machine
* 
* Giới thiệu sơ Roth-Krnka M.7
* Tháo ráp Roth-Krnka M.7
**Tu chính án Jackson–Vanik** là một điều khoản năm 1974 trong luật liên bang Hoa Kỳ nhằm mục đích ảnh hưởng đến quan hệ thương mại của Hoa Kỳ với các quốc gia không nền kinh tế thị trường (ban đầu, các quốc gia của Khối Cộng sản) hạn chế quyền tự do của di cư và nhân quyền khác.

Việc sửa đổi, được đặt theo tên của các nhà đồng tài trợ chính Henry M. "Scoop" Jackson của Washington trong Thượng viện và Charles A. Vanik của Ohio trong Hạ viện, cả Dân chủ, được nêu trong Tiêu đề IV của Đạo luật thương mại năm 1974. Đạo luật Thương mại năm 1974 đã được hai viện Quốc hội Hoa Kỳ thông qua và được Tổng thống Gerald Ford đã ký dự luật thành luật với sửa đổi được thông qua vào ngày 3 tháng 1 năm 1975. Theo thời gian, một số quốc gia đã được cấp các quan hệ thương mại bình thường có điều kiện để xem xét hàng năm, và một số quốc gia đã được giải phóng khỏi sửa đổi.

Vào tháng 12 năm 2012, Đạo luật Magnitsky đã được Tổng thống Obama ký thành luật, bãi bỏ Tu chính án Jackson–Vanik.

Ảnh hưởng
---------

Các quốc gia thuộc phạm vi áp dụng của tu chính án này bao gồm Liên Xô (và sau đó là các nước hậu Xô viết), Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, Romania, Hungary, Tiệp Khắc, Đông Đức, Bulgaria, Mông Cổ, Albania, Campuchia, Lào và Việt Nam.

Trong số các quốc gia Khối Xô Viết, Ba Lan đã được miễn sửa đổi, nhưng từ năm 1982 đến 1987, tình trạng MFN vô điều kiện của nó đã bị đình chỉ do các hành động chống lại Solidarność. Nam Tư cũng được miễn; tuy nhiên, vào năm 1991 - 1992, do các sự kiện bạo lực ở Nam Tư cũ, tình trạng MFN của Serbia và Montenegro đã bị đình chỉ.

Tham khảo
---------

1. ↑  "Obama Signs Magnitsky Bill". *The Moscow Times*. Reuters. ngày 17 tháng 12 năm 2012. Truy cập ngày 26 tháng 12 năm 2012.
2. 1 2  *Overview and Compilation of U.S. Trade Statutes*. Government Printing Office, 2001. pp. 250–259.
**Tu viện Thủ Thiêm** là một tu viện của các nữ tu Dòng Mến Thánh Giá tọa lạc tại phường Thủ Thiêm, Thành phố Thủ Đức, Thành phố Hồ Chí Minh. Được thành lập năm 1840, đây là tu viện đầu tiên của nhà dòng này tại Sài Gòn, và là thứ hai tại Miền Nam Việt Nam, sau Dòng Mến Thánh Giá Cái Nhum (thành lập năm 1800).

Lịch sử
-------

Theo các tài liệu xưa, sau cuộc nổi dậy Lê Văn Khôi vào năm 1833, triều đình vua Minh Mạng ra chỉ dụ bắt đạo Công giáo. Các nhà thờ, tu viện bị tàn phá; linh mục, tu sĩ, giáo dân ly tán khắp nơi, trong số đó có các nữ tu Dòng Mến Thánh Giá. Trong hoàn cảnh chạy loạn, một số nữ tu Dòng Mến Thánh Giá đã đến dừng chân ở Thủ Thiêm và họ bắt đầu lập tu viện ở đây vào năm 1840. Ban đầu, gọi tu viện nhưng đó chỉ là ngôi chòi lá dựng gần gốc cây. Thủ Thiêm ngày ấy là một khu rừng hoang vắng, dân cư sống rải rác, chỉ có vài ngôi chùa, miễu của người Miên và người Thổ. Lo ngại thú rừng, các nữ tu tạm rời ngôi chòi cạnh gốc cây này để men theo kinh Lắp đến tá túc tại chợ Vải, Bến Thành. Trong giai đoạn này, nhà thờ Giáo xứ Thủ Thiêm cũng được thành lập vào năm 1859 nên đến năm 1863, sau khi tạm trú tại Bến Thành, các nữ tu quay về Thủ Thiêm và dựng lại tu viện bên cạnh nhà thờ này để tiện đi tham dự thánh lễ. Nhờ sự hỗ trợ của các chủng sinh tại Xóm Chiếu, họ xây dựng được một nhà nguyện mái tranh vách ván và một dãy nhà được ngăn ra nhiều gian để ở. Họ bắt đầu có phương tiện sinh sống như nuôi tằm, kéo sợi, dệt vải, dệt chiếu, làm ruộng, vườn...

Đến thập niên 1960, Dòng Mến Thánh Giá Thủ Thiêm đã xây dựng lên ba trường học gồm trường Nữ Thủ Thiêm, trường Nam Thủ Thiêm và trường Nữ thánh Anna với tổng diện tích 4000m². Sau năm 1975, Giáo phận Sài Gòn cam kết "sẵn sàng để Nhà nước sử dụng các cơ sở tư thục Công giáo trong Giáo phận Sài Gòn vào công tác giáo dục", theo nội dung một văn bản của Tổng giám mục Sài Gòn Phaolô Nguyễn Văn Bình ký. Nhưng kể từ cuối 2011, với dự án xây dựng khu đô thị mới Thủ Thiêm của Quận 2, ba ngôi trường này đã ngưng hoạt động, không còn được sử dụng cho mục đích giáo dục như cam kết nữa, và do đó Dòng Mến Thánh Giá viết đơn yêu cầu chính quyền trả lại.

Vụ tranh chấp đất Nhà Dòng
--------------------------

Soeur Đặng Thị Mỹ Hạnh, thư ký Dòng Mến Thánh Giá Thủ Thiêm, ngày 17 tháng 1 năm 2017 cho biết Tu viện đã đề nghị chính quyền bồi thường ngôi trường trong diện bị phá dỡ để làm đường vào năm 2015. Chính quyền địa phương tuy nhiên chỉ chịu bồi thường nếu cả cơ sở nhà dòng chịu dời đi, và đã làm áp lực nhiều lần, nhưng phía tu viện không chấp nhận.

Xem thêm
--------

* Khu đô thị mới Thủ Thiêm
* Chùa Liên Trì (Thành phố Hồ Chí Minh)

Chú thích
---------

1. 1 2  175 năm Hội Dòng Mến Thánh Giá Thủ Thiêm
2. ↑  ‘Ngưng phá’ cơ sở tôn giáo ở Thủ Thiêm
3. ↑  Tu viện cổ ở Thủ Thiêm vẫn bị ép phải di dời để xây khu đô thị mới, www.voatiengviet.com, 17.01.2017
**Sâu chít** là ấu trùng của loài bướm *Brihaspa atrostigmella*, sống ký sinh bên trong thân cây chít, cây le, cây đót vào mùa đông mọc hoang nhiều tại khu vực Trung du và miền núi phía Bắc, được dân gian xem như là Đông trùng hạ thảo của Việt Nam. Sâu chít được bắt về thường được người dân chế biến thành thức ăn và đặc biệt là ngâm rượu.

Đặc điểm của sâu chít
---------------------

Sâu chít thường dài khoảng 35mm, màu vàng ngà, chúng sống ký sinh vào thân cây vào mùa đông và cắn đục thân cây làm cây ngừng sinh trưởng. Đến mùa lá, chồi cây mọc lại thành cây thảo (giống hiện tượng của vị thuốc đông trùng hạ thảo). Người dân vùng Tây Bắc thường tìm bắt sâu chít vào tháng 11 và 12 hàng năm, những mùa khác cũng có nhưng với số lượng ít hơn. Tại Việt Nam cũng có nhiều đơn vị nuôi cấy sâu chít với nấm đông trùng hạ thảo lớn có đưa bán ra thị trường như: , Học viện Hậu cần; Đà Lat Farm,

Tên gọi
-------

Sâu chít là tên gọi thông dụng của người Kinh, có lẽ vì loài sâu này ký sinh trong cây chít nhiều và có chất lượng tốt hơn. người H'Mông gọi sâu chít là sâu song, người Dao gọi là sâu thau...

Công dụng chữa bệnh
-------------------

Số liệu khảo cứu cho thấy loài "đông trùng hạ thảo" có hàm lượng protein chiếm 25-32% trong cơ thể, trong đó có 6 amino acid, còn sâu chít cũng có hàm lượng protein tương đương nhưng thành phần amino acid được xác định lên đến 17/20 loại cần cho cơ thể.

Kết quả nghiên cứu đã khẳng định, loài côn trùng này có nhiều tác dụng đối với sức khoẻ con người, đặc biệt là khả năng phục hồi thương tổn hệ miễn dịch sau chiếu xạ. Sâu chít còn giúp phục hồi các chỉ số sinh sản và bước đầu có tác dụng hỗ trợ điều trị bệnh nhân ung thư có xạ trị. Đặc biệt, một kết luận cũng khá thú vị khác là, sâu chít có tác dụng gây "độc" tế bào ung thư người. Sâu chít cũng được khẳng định là không độc với cơ thể, nên hoàn toàn có thể sử dụng làm thực phẩm và dược liệu tốt.

Sâu chít ở dạng sấy khô, tán bột có vị cam ngọt, tính ôn được dùng thay thế vị "Đông trùng hạ thảo", công dụng như "Đông trùng hạ thảo" – còn gọi là sâm chít. Nó có tác dụng bổ phế, bổ thận, tráng dương khí, an thần, dễ ngủ, chữa thận âm (nóng hầm hầm, ra mồ hôi trộm, đau lưng, tiểu xẻn đỏ vàng), liệt dương, mỏi gối, di tinh, hoạt tinh…

Thực trạng khai thác
--------------------

Sau khi được công bố về những tác dụng tích cực của sâu chít, người dân thi nhau lên rừng tìm bắt sâu chít và cách khai thác vô tội vạ đã khiến những đám lau, chít chưa có sâu bị chặt phá sạch.

Tham khảo
---------

1. ↑  "Sâu chít - "Đông trùng hạ thảo" Việt Nam". Báo điện tử Dân Trí. Truy cập 2 tháng 10 năm 2015.
2. ↑  "Tác Dụng Của Đông trùng hạ thảo". Thảo Tâm An. Truy cập 2 tháng 9 năm 2021.

Liên kết ngoài
--------------

* Sâu chít hay "Đông trùng hạ thảo" của Việt Nam - Đài truyền hình kỹ thuật số VTC (line:).
* Sâu chít hay "Đông trùng hạ thảo" của Việt Nam - dantri.com.vn (line: ).
Bản mẫu:Infobox athlete

**Taonere Banda** (sinh ngày 5 tháng 6 năm 1996) là một vận động viên thể thao khuyết tật cự ly trung bình, đến từ Malawi và là người thi đấu chủ yếu trong các cự ly tầm trung trong danh mục T13. Vào năm 2016, Banda đã trở thành vận động viên đầu tiên đại diện cho Malawi tại Paralympic Games khi cô được chọn thi đấu tại 2016 Summer Paralympics ở Rio de Janeiro.

Tiểu sử cá nhân
---------------

Banda sinh ở Malawi năm 1996. Cô được sinh ra đã bị khiếm thị.

Sự nghiệp
---------

Banda, được huấn luyện bởi George Luhanga, được xếp vào đã được phân loại là một vận động viên T13 trước Paralympics mùa hè 2012 tại London. Cô đủ tiêu chuẩn tham dự Paralympic London, nhưng không thể tham dự sau những vấn đề tài trợ vào phút cuối.

Bốn năm sau, cô đủ điều kiện tham gia Paralympics mùa hè 2016 tại Rio, thi đấu nội dung 1500 mét nữ (T13). Trong quá trình tham gia Thế vận hội, cô có cơ hội tham dự một trại huấn luyện, và kinh phí cho phép cô và huấn luyện viên của mình đến Brazil để trở thành vận động viên Paralympic đầu tiên của Malawi. Tầm quan trọng của thành tích của cô đã được Ủy ban Paralympics của Malawi, người đã xác nhận đã chọn Banda tham dự một sự kiện đặc biệt tại Hội đồng Thể thao Quốc gia tại Blantyre vào ngày 4 tháng 7 năm 2016. Cô đã dành 60 ngày để tham gia khóa đào tạo ở Rio cho sự kiện này, nhưng các cơ sở vật chất ở Malawi không hoàn hảo và cô được đào tạo trên một đường chạy bụi bặm, không bằng phẳng mà không có làn đường đạt tiêu chuẩn.

Ở Rio, Banda tham dự sự kiện khai mạc, và là đại diện duy nhất của đất nước, cô đã tham gia với tư cách là người mang cờ. Trong cuộc đua 1500 mét tại Rio, Banda đã bị loại trong vòng loại đầu tiên. Cô bước vào vòng đua đầu tiên một cách mạnh mẽ chiếm lấy vị trí dẫn đầu, nhưng tốc độ ban đầu của cô bị giảm ở giai đoạn sau và cô đã mất vị trí dẫn đầu trong 600 mét cuối cùng của cuộc đua để về đích thứ 4. Nỗi thất vọng hơn nữa là theo Banda khi sau cuộc đua, cô bị loại khỏi cuộc đua vì rời khỏi làn đường đua của mình.

Tham khảo
---------

1. ↑  "Banda, Taonere". Paralympic.org. Truy cập ngày 16 tháng 10 năm 2016.
2. 1 2 3  "Rio 2016: Malawi's first and only Paralympian". *BBC Sport*. ngày 15 tháng 9 năm 2016. Truy cập ngày 16 tháng 10 năm 2016.
3. 1 2 3  "Sightsavers sponsors Malawian Paralympic hopeful". *sightsavers.org*. ngày 6 tháng 7 năm 2016. Bản gốc lưu trữ ngày 18 tháng 10 năm 2016. Truy cập ngày 16 tháng 10 năm 2016.
4. ↑  "A remarkable race". *sightsavers.org*. ngày 8 tháng 9 năm 2016. Bản gốc lưu trữ ngày 18 tháng 10 năm 2016. Truy cập ngày 16 tháng 10 năm 2016.
5. ↑  Tejada, Chloe (ngày 19 tháng 9 năm 2016). "Athlete Makes History By Becoming Malawi's First-Ever Paralympian". *huffingtonpost.ca*. Truy cập ngày 16 tháng 10 năm 2016.
***Rhinecanthus lunula*** là một loài cá biển thuộc chi *Rhinecanthus* trong họ Cá bò da. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1983.

Từ nguyên
---------

Danh từ định danh *lunula* trong tiếng Latinh có nghĩa là "hình bán nguyệt", hàm ý đề cập đến vệt hình lưỡi liềm trên vây đuôi của loài này.

Phạm vi phân bố và môi trường sống
----------------------------------

*R. lunula* có phân bố tương đối hẹp ở Nam Thái Bình Dương, từ ngoài khơi bờ đông Úc (gồm cả rạn san hô Great Barrier) trải dài đến quần đảo Pitcairn ở phía đông.

*R. lunula* ít khi được nhìn thấy, thường sống ở độ sâu khoảng 10–30 m trên các rạn san hô.

Mô tả
-----

Chiều dài cơ thể lớn nhất được ghi nhận ở *R. lunula* là 28 cm. Lưng màu vàng xám, trắng hơn ở thân dưới. Một đốm đen quanh hậu môn. Có 4 sọc xanh lơ nối giữa hai mắt, xen kẽ là các sọc đen. Dưới mắt có 3 sọc xanh kéo dài xuống gốc vây ngực, cũng có 2 dải đen xen kẽ bên trong. Gốc vây ngực có đốm đen. Một sọc vàng ở môi trên, và một sọc vàng dài hơn ở ngang má, đứt đoạn ở gốc vây ngực kéo dài ngang lườn. Cuống đuôi có vạch đen viền trắng xanh. Thân sau có sọc vòng cung tròn màu đen viền trắng xanh. Vây đuôi cá trưởng thành có vệt lưỡi liềm đen, ngay sau vùng vàng; cá con không có đặc điểm này. Vây lưng trước có màu đen. Cuống đuôi có 3 hàng gai nhỏ.

Số gai ở vây lưng: 3; Số tia vây ở vây lưng: 25–26; Số gai ở vây hậu môn: 0; Số tia vây ở vây hậu môn: 22–24; Số tia vây ở vây ngực: 13–14.

Sinh thái học
-------------

Thức ăn chủ yếu của *R. lunula* là các loài thủy sinh không xương sống tầng đáy và cá nhỏ, cũng bao gồm tảo và vụn hữu cơ.

Tham khảo
---------

1. ↑  Christopher Scharpf biên tập (2022). "Order Tetraodontiformes (part 2)". *The ETYFish Project Fish Name Etymology Database*.
2. ↑  Paolo, Parenti (2021). "Annotated Checklist of Fishes of the Family Balistidae". *International Journal of Zoological Investigations*. **7** (2): 647–672. doi:10.33745/ijzi.2021.v07i02.049. ISSN 2454-3055.
3. 1 2  Ranier Froese và Daniel Pauly (chủ biên). Thông tin *Rhinecanthus lunula* trên *FishBase*. Phiên bản tháng 2 năm 2023.
4. ↑  Randall, John E.; Allen, Gerald R.; Steene, Roger C. (1998). *Fishes of the Great Barrier Reef and Coral Sea*. Đại học Hawaii. tr. 456. ISBN 0-8248-1895-4.
5. ↑  Bray, D. J. (2018). "Halfmoon Triggerfish, *Rhinecanthus lunula* Randall & Steene 1983". *Fishes of Australia*. Truy cập ngày 27 tháng 8 năm 2022.
6. ↑  Matsuura, Keiichi; Shiobara, Yoshihisa (1989). "A new triggerfish, *Rhinecanthus abyssus*, from the Ryukyu Islands" (PDF). *Japanese Journal of Ichthyology*. **36** (3): 317. doi:10.1007/BF02905615. ISSN 0021-5090.

|  |  |
| --- | --- |
| Thẻ nhận dạng đơn vị phân loại | 
* Wikidata: Q2415789
* AFD: Rhinecanthus\_lunula
* BOLD: 89340
* FishBase: 13774
* GBIF: 2407243
* iNaturalist: 516526
* IRMNG: 10154628
* ITIS: 646175
* IUCN: 193761
* NCBI: 480296
* WoRMS: 277182

 |
**Ruth Jennifer Ondo Mouchita** (sinh năm 1992) là chủ nhân cuộc thi sắc đẹp của Gabon, người đã đăng quang cuộc thi Hoa hậu Gabon 2013 và đại diện của Gabon tại cuộc thi Hoa hậu Hoàn vũ 2013.

Hoa hậu Gabon 2013
------------------

Là đại diện của tỉnh Haut-Ogooué, Jennifer Ondo Mouchita đã đăng quang Hoa hậu Gabon 2013 bởi Hoa hậu Gabon 2012 Marie-Noëlle Ada trong buổi dạ tiệc tại vòng chung kết của người phụ nữ đẹp nhất Gabon đã được tổ chức vào thứ Sáu, ngày 22 tháng 12 tại "Thành phố dân chủ" ở Libreville.

Hoa hậu Hoàn vũ 2013
--------------------

Jennifer Ondo đến từ Libreville, đã đại diện cho đất nước cô tại cuộc thi Hoa hậu Hoàn vũ 2013 tại Tòa thị chính Crocus ở Moscow, Nga vào ngày 9 tháng 11 sau khi cô được vinh danh là Người phụ nữ đẹp nhất Gabon nhưng không lọt vào top 15.

Chương trình truyền hình thực tế 2018
-------------------------------------

Năm 2018, Ruth Jennifer Ondo Mouchita đã tham gia vào buổi quay phim truyền hình thực tế có tên "*Les perles de Beverly Hills* "; Bộ phim vẫn đang được sản xuất.

Xuất hiện video âm nhạc
-----------------------

Cô đã xuất hiện nhiều lần trong các video âm nhạc. Cô xuất hiện trong video âm nhạc của ca sĩ Shan'L là "Tchizambengue" đạt 13 triệu lượt xem trên YouTube.

Tham khảo
---------

1. ↑  "Découvrez Jennifer Ondo Mouchita, Miss Gabon 2013". *La Nouvelle Tribune* (bằng tiếng Pháp). ngày 24 tháng 12 năm 2012. Bản gốc lưu trữ ngày 7 tháng 10 năm 2013. Truy cập ngày 16 tháng 1 năm 2013.
**Ruth First** (4 tháng 5 năm 1925 – 17 tháng 8 năm 1982) là một nhà hoạt động và học giả chống phân biệt chủng tộc người Nam Phi sinh ra ở Johannesburg, Nam Phi. Cô đã bị giết do một quả bom thư gửi riêng cho cô ở Mozambique, nơi cô làm việc lưu vong từ Nam Phi.

Gia đình và giáo dục
--------------------

Cha mẹ Do Thái của Ruth First, Julius First và Matilda Levetan, di cư đến Nam Phi từ Latvia năm 1906 và trở thành thành viên sáng lập của Đảng Cộng sản Nam Phi (CPSA), tiền thân của Đảng Cộng sản Nam Phi (SACP). Ruth First sinh năm 1925 và được nuôi dưỡng tại Johannesburg. Giống như cha mẹ của mình, cô gia nhập Đảng Cộng sản, liên minh với Đại hội Dân tộc Phi trong cuộc đấu tranh nhằm lật đổ chính phủ Nam Phi.

Khi còn là thiếu niên, lần đầu tiên học trường trung học dành cho nữ sinh Jeppe và sau đó trở thành người đầu tiên trong gia đình theo học đại học. Cô đã nhận bằng Cử nhân của Đại học Witwatersrand năm 1946. Khi còn ở trường đại học, cô phát hiện ra rằng "trong một khuôn viên Nam Phi, vấn đề sinh viên là vấn đề quốc gia". Cô đã tham gia vào việc thành lập Liên đoàn sinh viên tiến bộ, còn được gọi là Liên đoàn sinh viên tiến bộ, và được biết, trong số các sinh viên khác, Nelson Mandela, Tổng thống tương lai của Nam Phi, và Eduardo Mondlane, nhà lãnh đạo đầu tiên của phong trào tự do Mozambique FRELIMO.

Sau khi tốt nghiệp, Ruth First đã làm trợ lý nghiên cứu cho Ban phúc lợi xã hội của Hội đồng thành phố Johannesburg. Năm 1946, vị trí của cô trong Đảng Cộng sản đã được tăng lên đáng kể sau khi một loạt các cuộc đình công của công nhân mỏ trong đó các thành viên hàng đầu của Đảng bị bắt giữ. Đầu tiên Ruth First trở thành tổng biên tập của tờ báo cấp tiến *The Guardian*, sau đó bị nhà nước Nam Phi cấm. Năm 1949, cô kết hôn với Joe Slovo, một nhà hoạt động và cộng sản chống phân biệt chủng tộc Nam Phi, hai người có ba cô con gái, Shawn, Gillian và Robyn.

Ngoài công việc của mình với *The Guardian* và những người kế nhiệm, năm 1955 Ruth First còn đảm nhận vị trí biên tập viên của một tạp chí chính trị cấp tiến có tên *Fighting Talk*. Tuy nhiên, báo chí không phải là lối thoát duy nhất cho hoạt động chính trị của cô chống lại phân biệt chủng tộc. Ruth và chồng Slovo cũng là thành viên của Quốc hội Châu Phi, ngoài Đảng Cộng sản. Cô cũng đóng một vai trò tích cực trong các cuộc bạo loạn rộng lớn trong những năm 1950.

Tham khảo
---------

1. 1 2 3 4  Marks, Shula (tháng 10 năm 1983). "Ruth First: A Tribute". *Journal of Southern African Studies*. **10** (1): 123–128. doi:10.1080/03057078308708071. JSTOR 2636820.
***Trinh nữ che mạng*** là một bức tượng bán thân bằng đá cẩm thạch Carrara được tạc tại Rome bởi nhà điêu khắc người Ý Giovanni Strazza (1818–1875), mô tả đức mẹ đồng trinh Mary che mặt. Không rõ ngày hoàn thành chính xác của tác phẩm, nhưng có lẽ là vào đầu những năm 1850. Tấm màn che có vẻ ngoài như trong suốt, nhưng trên thực tế được chạm khắc bằng đá cẩm thạch. Kỹ thuật này tương tự như bức tượng *Chúa Kitô che mạng* năm 1753 của Giuseppe Sanmartino ở Cappella Sansevero tại Naples.

Bức tượng được vận chuyển đến Newfoundland vào năm 1856, theo ghi chép vào ngày 4 tháng 12 trong nhật ký của Giám mục John Thomas Mullock: "Tiếp nhận một cách an toàn từ Rome, một bức tượng tuyệt đẹp của Đức Trinh Nữ Maria bằng đá cẩm thạch, bởi Strazza. Khuôn mặt được che đi nhưng tất cả các hình dáng và các chi tiết đều được nhìn thấy. Đây là một viên ngọc hoàn hảo của nghệ thuật ".

*Trinh nữ che mạng* được lưu giữ tại Tòa nhà Giám mục bên cạnh Nhà thờ Công giáo La Mã ở Nhà thờ Thánh Gioan Baotixita. Bức tượng bán thân kể từ đó vẫn được bảo quản bởi các thành viên dòng Presentation Sisters, tại Quảng trường Vương cung thánh đường.

Trong bối cảnh của sự kiện Risorgimento, *Trinh nữ đội khăn voan* được dùng để tượng trưng cho nước Ý.

Những bức tượng bán thân bằng đá cẩm thạch của những người phụ nữ che mặt là đề tài điêu khắc phổ biến của những nghệ nhân cùng thời với Strazza, trong đó nổi bật nhất là Pietro Rossi và Raffaelle Monti.

Xem thêm
--------

* *Vestal Virgin Tuccia*, tác phẩm điêu khắc năm 1743
* *Sự khiêm tốn*, tác phẩm điêu khắc 1752
* *Chúa Kitô che mạng*, tác phẩm điêu khắc 1753
* *Sơ che mạng*, c. 1863 tác phẩm điêu khắc
* *Rebecca che mạng*, tác phẩm điêu khắc năm 1863

Nguồn tham khảo
---------------

1. ↑  Willard, Ashton Rollins (1902). *History of Modern Italian Art* (ấn bản 2). Longmans, Green & Co. tr. 132.

* *The Veiled Virgin*, Newfoundland và Di sản Labrador
***Tautogolabrus adspersus***, tên thông thường là **cunner**, là loài cá biển duy nhất thuộc chi ***Tautogolabrus*** trong họ Cá bàng chài. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1792.

Từ nguyên
---------

Từ định danh của chi, *tautogolabrus*, được ghép từ tên chi *Tautoga* (một chi đơn loài ở Bắc Mỹ) và chi *Labrus* (chi điển hình của họ Cá bàng chài).

Từ định danh của loài, *adspersus*, theo tiếng Latinh có nghĩa là "lốm đốm/rải rắc", hàm ý đề cập đến các vệt màu vàng nâu như màu đồng thau trên đầu và lưng của chúng.

Phạm vi phân bố và môi trường sống
----------------------------------

*T. adspersus* có phạm vi phân bố ở Tây Bắc Đại Tây Dương. Loài cá này được tìm thấy dọc theo bờ biển phía đông của tỉnh Newfoundland và Labrador (Canada) cùng toàn bộ vịnh Saint Lawrence, trải dài về phía nam đến bờ biển bang New Jersey (Hoa Kỳ), và đôi khi được quan sát trải dài đến vịnh Chesapeake.

*T. adspersus* sống xung quanh các mỏm đá ở độ sâu khoảng từ 20 đến 120 m, nhưng loài này có xu hướng sống ở vùng nước nông gần bờ hơn.

Mô tả
-----

*T. adspersus* có chiều dài cơ thể tối đa được ghi nhận là 38 cm; trọng lượng tối đa là 1 kg. Tuổi thọ tối đa ở *T. adspersus* là 67 năm.

Loài cá này có màu nâu thuần nhất đến màu ô liu (xanh lục pha nâu), hoặc màu xanh lam xám.

Số gai ở vây lưng: 16–18; Số tia vây ở vây lưng: 9–11.

Sinh thái và hành vi
--------------------

Các giai đoạn phát triển của *T. adspersus* (từ cá bột đến cá trưởng thành)
*T. adspersus* sinh sản chủ yếu từ cuối mùa xuân đến đầu mùa hè. Trứng nổi trên mặt nước, trong suốt, đường kính từ 0,75 đến 0,85 mm. Vào mùa đông, *T. adspersus* trở nên chậm chạp và ẩn mình dưới những tảng đá ở vùng nước nông. Đầu và lưng lốm đốm các vệt màu vàng nâu.

*T. adspersus* thường bơi theo từng nhóm xung quanh cầu cảng, xác tàu đắm và các bụi rong biển.

Thương mại
----------

*T. adspersus* trước đây được xem là một loài hải sản và được đánh bắt nhiều, nhưng bây giờ chủ yếu được đánh bắt trong các hoạt động câu cá giải trí.

Tham khảo
---------

1. 1 2 3 4 5 6  J. H. Choat (2010). "*Tautogolabrus adspersus*". *Sách đỏ IUCN*. **2010**: e.T187448A8538221. doi:10.2305/IUCN.UK.2010-4.RLTS.T187448A8538221.en. Truy cập ngày 22 tháng 3 năm 2021.
2. 1 2 3  C. Scharpf; K. J. Lazara (2020). "Order LABRIFORMES: Family LABRIDAE (i-x)". *The ETYFish Project Fish Name Etymology Database*. Truy cập ngày 22 tháng 3 năm 2021.
3. 1 2 3 4  Froese Rainer, và Daniel Pauly (chủ biên) (2020). *Tautogolabrus adspersus* trong FishBase. Phiên bản tháng 2 2020.
4. 1 2  Edward O. Murdy; John A. Musick (2013). *Field Guide to Fishes of the Chesapeake Bay*. Nhà xuất bản JHU Press. tr. 262. ISBN 978-1421407685.

| Thẻ nhận dạng đơn vị phân loại |
| --- |
| *Tautogolabrus adspersus* | 
* Wikidata: Q1884642
* Wikispecies: Tautogolabrus adspersus
* ADW: Tautogolabrus\_adspersus
* BOLD: 34585
* FishBase: 3672
* GBIF: 2382945
* iNaturalist: 51390
* IRMNG: 10148903
* ITIS: 170481
* IUCN: 187448
* NCBI: 34787
* WoRMS: 159785

 |
| *Labrus adspersus* | 
* Wikidata: Q106407268
* IRMNG: 11122494
* ITIS: 614358
* WoRMS: 303572
* ZooBank: 95E88D94-2050-4589-8AA6-EDD89876E8D3

 |