recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Stefanie de Roux Martin** (sinh ngày 5 tháng 8 năm 1982) là một người mẫu, người dẫn chương trình truyền hình và thí sinh cuộc thi sắc đẹp người Panama. Cô là người chiến thắng trong cuộc thi Señorita Panamá 2002, và đại diện cho Panama tại Hoa hậu Hoàn vũ 2003 (lọt Top 15) và Hoa hậu Trái Đất 2006 (lọt Top 8).

Đầu đời
-------

De Roux bắt đầu quá trình kinh doanh của mình từ rất sớm, khi cô 15 tuổi. Mọi chuyện bắt đầu khi cô tham gia một chương trình thời trang từ thiện để giúp nghiên cứu ung thư. Ngay sau đó, cô đã được một cơ quan tiếp cận và bắt đầu làm người mẫu. Cô tốt nghiệp ngành Truyền thông Doanh nghiệp tại Đại học Southern Methodist (SMU) ở Dallas, Texas. Stefanie là giám đốc hiện tại của một trường mẫu.

Señorita Panamá 2002
--------------------

De Roux cao 5 ft (1,78 m), tham gia và thắng cuộc thi sắc đẹp quốc gia Señorita Panamá 2002. Cô tham gia cuộc thi này với tư cách là thí sinh đại diện cho bang Panamá Centro.

Hoa hậu Hoàn vũ 2003
--------------------

Cô đại diện cho Panama tham gia cuộc thi Hoa hậu Hoàn vũ 2003 được tổ chức tại Thành phố Panama, Panama, cuộc thi mà cô là một thí sinh vào đến vòng Bán kết (Top 15).

Hoa hậu Trái Đất 2006
---------------------

Cô cũng là đại diện của đất nước mình tham gia cuộc thi sắc đẹp Hoa hậu Trái Đất 2006, được tổ chức vào ngày 26 tháng 11 năm 2006 tại Manila, Philippines. Cô lọt vào Top 8. Đến thời điểm hiện tại, cô là đại diện của Panama tiến sâu nhất tại cuộc thi Hoa hậu Trái Đất.

Sau khi lọt vào Top 8 cuộc thi, cô được đưa vào danh sách các cựu sinh viên xuất sắc của Đại học Southern Methodist.

Tham khảo
---------

1. ↑
2. ↑
3. ↑  "'Miss Panama' juggles schoolwork, royal duties - News". Bản gốc lưu trữ ngày 16 tháng 7 năm 2011. Truy cập ngày 10 tháng 7 năm 2018.
4. ↑
5. ↑  //mymdqueens.com/topic/53849-recordando-a-sthephanie-de-roux-miss-panama-2002/
6. ↑  "Bản sao đã lưu trữ". Bản gốc lưu trữ ngày 8 tháng 5 năm 2013. Truy cập ngày 10 tháng 7 năm 2018.
7. ↑  Chile beauty is Miss Earth - INQUIRER.net, Philippine News for Filipinos Lưu trữ 23 Tháng 8 2011 tại Wayback Machine
8. ↑  "Philippines News - Manila Standard Today - Chile's charmer wins Miss Earth crown - nov30\_2006". Bản gốc lưu trữ ngày 4 tháng 9 năm 2009. Truy cập ngày 10 tháng 7 năm 2018.
9. ↑
**Tuân Sảng** (tiếng Trung: 荀爽; bính âm: *Xún Shuǎng*, 128-190) còn có tên khác là **Tuân Hứa**, là đại thần nhà Đông Hán trong lịch sử Trung Quốc.

Thân thế
--------

Xem thêm: Thế phả họ Tuân ở Dĩnh Xuyên
Tuân Sảng tên tự là **Tư Minh** (思明), người huyện Dĩnh Âm quận Dĩnh Xuyên. Cha ông là Tuân Thục (荀淑) làm tới chức huyện lệnh. Tám anh em Tuân Sảng đều là tài tử, được gọi là Bát long (tám con rồng). Anh cả Tuân Côn (荀緄) từng làm tướng quốc nước Tế Nam.

Sự nghiệp
---------

Tuân Sảng hồi nhỏ rất hiếu học, năm 12 tuổi đã có thể thông hiểu sách Xuân Thu và Luận ngữ.

Cuối thời Hán Hoàn Đế, Tuân Sảng được làm chức Lang trung. Năm 169 ông bị cấm làm quan, trở về ẩn cư bên sông Hán Thủy trong hơn 10 năm. Trong thời gian này ông chuyên tâm công việc soạn sách.

Năm 189, Đổng Trác phế Hán Thiếu Đế lập Hán Hiến Đế lên ngôi. Để lấy lòng thiên hạ, sau khi lĩnh chức tướng quốc, Đổng Trác chỉnh lý một loạt nhân sự, đề bạt những người có danh vọng bất đắc chí trước đây, trong đó có Tuân Sảng. Ông được làm tướng quốc nước Bình Nguyên. Trên đường đi nhận chức lại được đổi làm Quang lộc huân, rồi khi mới giữ chức 3 ngày lại được thăng làm Tư không. Từ khi Tuân Sảng trở lại làm quan tới khi được thăng lên ngôi Tam công chỉ có 95 ngày.

Trong thời gian giữ chức, Tuân Sảng tuyển chọn và đề bạt nhiều người có tài năng cho triều đình.

Đổng Trác thao túng triều đình, tàn ác giết hại nhiều người vô tội khiến thiên hạ bất bình. Thái thú Đông quận (thuộc Duyện châu) là Kiều Mạo lại giả nhân danh Tam công trong triều là Tư đồ Dương Bưu, Tư không Tuân Sảng và Thái úy Hoàng Uyển, phát hịch kể tội Đổng Trác, kêu gọi mọi người hãy cứu thiên tử Hán Hiến Đế. Mọi người nhất trí tôn Viên Thiệu làm minh chủ để chống Đổng Trác.

Đổng Trác thua trận, mang triều đình rời khỏi Lạc Dương về Trường An, còn Viên Thiệu cũng không quyết tâm đánh Đổng Trác. Các chư hầu ly tán mưu phát triển lực lượng riêng.

Tuân Sảng và Tư đồ Vương Doãn bàn mưu giết Đổng Trác. Tuy nhiên hai người đang mưu sự chưa thành thì Tuân Sảng qua đời năm 190. Lúc đó ông 63 tuổi.

Các tác phẩm của Tuân Sảng được hợp lại thành Tân thư gồm 100 quyển, nay đã thất truyền.

Người cháu gọi chú của ông (con Tuân Côn) là Tuân Úc (荀彧) sau này trở thành mưu thần đắc lực cho Tào Tháo – người trở thành thừa tướng thay thế vai trò Đổng Trác điều hành triều chính nhà Hán. Một người chắt của ông là Tuân Húc (荀勖) làm quan cuối đời Ngụy đầu thời Tấn đến chức Thượng thư lệnh.

Xem thêm
--------

* Tuân Úc (Tam Quốc)
* Tuân Úc (nhà Tấn)
* Đổng Trác
* Vương Doãn

Tham khảo
---------

* Lê Đông Phương, (2007), *Kể chuyện Tam Quốc,* Nhà xuất bản Đà Nẵng
* Chu Thiệu Hầu (2003), *Tổng tập lược truyện các Tể tướng trong lịch sử Trung Quốc*, tập 1, Nhà xuất bản Văn hóa thông tin

Chú thích
---------

1. 1 2  Chu Thiệu Hầu, sách đã dẫn, tr 325
2. ↑  Lê Đông Phương, sách đã dẫn, tr 43
Electropherogram printout from automated sequencer showing part of a DNA sequence
Trong di truyền học, một **trình tự axit nucleic**, **trình tự ADN** hay **trình tự di truyền** là chuỗi các ký tự liên tiếp nhau nhằm biểu diễn cấu trúc chính của một dải hay phân tử ADN thực hoặc tổng hợp, mà có khả năng mang thông tin về gen và di truyền.

Để tương ứng với bốn loại nucleotide, người ta dùng 4 ký tự để phân biệt *A*, *X* (dùng ở Việt Nam, chữ *C* được dùng ở các tài liệu tiếng Anh), *G*, và *T*- tương ứng với tên của 4 gốc **A**denin, **X**itosin (***C**ytosine*), **G**uanin, **T**imin được liên kết hóa trị với mạch chính phosphor. Trong trường hợp chung, các chuỗi được ghi lên kế nhau không có khoảng trống (*gap*) chèn vào, ví dụ chuỗi AAAGTXTGAX, đi từ đầu 5' đến 3' tính từ trái sang phải. Nếu có khoảng trống, người ta dùng ký hiệu gạch ngang (-) để làm đại diện, ví dụ ATX-G--X. Bất cứ chuỗi ký tự nào của các nucleotide mà dài hơn 4 đều có thể gọi là trình tự ADN. Mặt khác, tùy vào chức năng sinh học, và ngữ cảnh, mà một trình tự có thể mang mang mã hoặc không mang mã (*noncoding DNA*). Các trình tự ADN cũng có thể chứa "DNA rác" (*junk DNA*).

Việc xác định trình tự DNA là tâm điểm của dự án bản đồ gene người. Các trình tự/chuỗi này có thể được trích rút ra từ dữ liệu thô trong sinh học thông qua quá trình gọi là Phương pháp sắp xếp chuỗi DNA (*DNA sequencing*).

Trong một số trường hợp, trong chuỗi có thể xuất hiện các ký tự khác A, T, X, và G. Chúng biểu diễn cho sự đại diện không rõ ràng, có nghĩa là tại vị trí đó, có thể có hơn một loại nucleotide. Đây là quy ước của **Hiệp hội Hóa học thuần túy và Hóa học ứng dụng Quốc tế** (IUPAC - *International Union of Pure and Applied Chemistry*):

```
       A = adenine           
       C = cytosine            
       G = guanine             
       T = thymine           
       R = G A (purine)        
       Y = T C (pyrimidine)    
       K = G T (keto)    
       M = A C (amino)
       S = G C (strong bonds)
       W = A T (weak bonds)
       B = G T C (all but A)
       D = G A T (all but C)
       H = A C T (all but G)
       V = G C A (all but T)
       N = A G C T (any)
```

Xem thêm
--------

* Di truyền học
* DNA
* DNA motif
* Single nucleotide polymorphism (SNP)

Tham khảo
---------

**^**  Lưu trữ 2008-01-07 tại Wayback Machine
**Tạp chí Công nghệ Hóa học Ba Lan** là một tạp chí khoa học Quốc tế dành cho các vấn đề của công nghệ hóa học và hóa học cơ bản, kỹ thuật hóa học và công nghệ sinh học, đã lọt vào danh sách các tạp chí của Philadelphia vào năm 2008, chỉ số IF năm 2019 của tạp chí là 1.193. Tạp chí được xuất bản bởi Viện Công nghệ và Kỹ thuật Môi trường của Đại học Công nghệ Tây Pomeranian ở Szczecin từ những năm 1999 (bản in) và đến năm 2007, tạp chí đã có bản điện tử, chỉ số xuất bản là e-ISSN: 1899-4741. Các bản đăng hoàn toàn bằng tiếng Anh.

Các chỉ số của tạp chí
----------------------

* Hệ số ảnh hưởng: 1.193
* Điểm trích dẫn: 1.8
* Giá trị Copernicus: 141,65
* Xếp hạng Tạp chí SCImago: 0.282

Ban biên tập
------------

### Tổng biên tập

Ryszard Józef Kaleńczuk, Đại học Công nghệ West Pomeranian, Szczecin, Vật liệu nano Hóa lý

### Phó tổng biên tập

Beata Zielińska, Đại học Công nghệ West Pomeranian, Szczecin, Vật liệu nano Hóa lý

### Ban Cố vấn Biên tập

Neal Tai-Shung Chung, Khoa Kỹ thuật Hóa học & Phân tử Sinh học, Đại học Quốc gia Singapore, Singapore

Enrico Drioli, Viện Công nghệ màng (ITM -CNR), Đại học Calabria, Ý

Roman Dziembaj, Đại học Jagiellonian, Kraków, Ba Lan

Lidietta Giorno, Viện Công nghệ màng (ITM -CNR), Đại học Calabria, Ý

Michio Inagaki, Học viện Công nghệ Aichi, Yakusa, Nhật Bản

Zdzisław Jaworski, Đại học Công nghệ Tây Pomeranian, Szczecin, Viện Kỹ thuật Hóa học và Quy trình Bảo vệ Môi trường, Ba Lan

Kang Li, Đại học Hoàng gia London, Vương quốc Anh

Riccardo Manzini, Đại học di Bologna, Ý

Andrzej W.Pacek, Đại học Birmingham, Trường Kỹ thuật, Birmingham, Vương quốc Anh

Martin I. Pech-Canul, Đại học Cinvestav IPN-Saltillo, Mexico

Juliusz Pernak, Đại học Công nghệ Poznan, Poznań, Ba Lan

Mark H. Rümmeli, Viện nghiên cứu vật liệu và trạng thái rắn Leibniz Dresden, Đức

Gražyna Simha Martynková, Trung tâm Công nghệ nano, VŠB- Đại học Kỹ thuật Ostrava, Cộng hòa Séc

Janusz Szymczyk, Đại học Khoa học Ứng dụng, Stralsund, Đức

Masahiro Toyoda, Đại học Oita, Oita, Nhật Bản

Adam Voelkel, Đại học Công nghệ Poznan, Poznań, Ba Lan

Antoni W. Morawski, Đại học Công nghệ Tây Pomeranian, Szczecin, Viện Kỹ thuật Hóa học và Môi trường, Ba Lan

Sylwia Mozia, Đại học Công nghệ Tây Pomeranian, Szczecin, Viện Kỹ thuật Hóa học và Môi trường, Ba Lan

Jacek Przepiórski, Đại học Công nghệ Tây Pomeranian, Szczecin, Viện Kỹ thuật Hóa học và Môi trường, Ba Lan

Magdalena Cudak, Đại học Công nghệ Tây Pomeranian, Szczecin, Viện Kỹ thuật Hóa học và Quy trình Bảo vệ Môi trường, Ba Lan

Tadeusz Spychaj, Đại học Công nghệ Tây Pomeranian, Szczecin, Viện Polymer, Ba Lan

Beata Michalkiewicz, Đại học Công nghệ Tây Pomeranian, Szczecin, Viện Kỹ thuật Hóa học và Môi trường, Ba Lan

Beata Schmidt, Đại học Công nghệ Tây Pomeranian, Szczecin, Ba Lan

Agnieszka Wróblewska, Đại học Công nghệ Tây Pomeranian, Szczecin, Viện Công nghệ Hóa học Hữu cơ, Ba Lan

Liên kết ngoài
--------------

Trang web của tạp chí

Tham khảo
---------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
**Vườn quốc gia Alberto de Agostini** (tiếng Tây Ban Nha phát âm: [alβerto ðe aɣostini]) là một vườn quốc gia nằm ở Chile, một phần của nó nằm trên đảo Tierra del Fuego. Nó có diện tích 14.600 km² (5.637 dặm vuông) và bao gồm các phần của dãy núi Cordillera Darwin. Vườn quốc gia này được đặt theo tên của Alberto Maria De Agostini, một nhà truyền giáo người Ý đã đến thám hiểm khu vực này. Các đặc trưng chủ yếu của vườn quốc gia bao gồm các sông băng, vịnh hẹp dốc, cùng các đảo như: Gordon, Cook, Londonderry và một phần của đảo Hoste (không bao gồm bán đảo Hardy và các đảo khác).

Lịch sử
-------

Khu vực từng là nơi được Charles Darwin viếng thăm. Với những cảnh quan vô cùng ngoạn mục và đẹp như tranh vẽ như vịnh hẹp Agostini, Darwin Sound.

Vườn quốc gia Alberto de Agostini cùng vườn quốc gia Cabo de Hornos đã được chỉ định một khu dự trữ sinh quyển thế giới của UNESCO vào năm 2005, với tên gọi chung là Khu dự trữ sinh quyển Cabo de Hornos.

Địa lý
------

Sông băng Romanche
Bờ biển của vườn quốc gia bao gồm các fio (vịnh hẹp) khắc sâu vào trong đất liền. Trung tâm của vườn quốc gia là dãy núi Cordillera Darwin có các sườn núi dốc đứng xuống biển. Vượt cao hơn cả trong dãy núi là các đỉnh Darwin và Sarmiento. Các sông băng che phủ các thung lũng được cũng như các cao nguyên nhỏ. Khí hậu tại đây là khí hậu đại dương cận địa cực.

Địa chất
--------

Phần lớn cảnh quan của vườn quốc gia do các sông băng hình thành nên. Sông băng lớn nhất tại đây là Marinelli, đang ở trạng thái thoái lui kể từ năm 2008. Một trong những phần đẹp nhất của vườn quốc gia là Seno Pia, một vũng trong eo biển Beagle. Ngoài ra, rất nhiều các sông băng khác cũng tạo thành cảnh quan vô cùng ngoạn muc như: España, Romanche, Alemania (còn gọi là Roncagli), Italia, Francia và Holanda.

Động thực vật
-------------

Seno Pía
Vườn quốc gia là một phần của khu rừng ở vùng sinh thái cận địa cực Magellan. Hệ sinh thái ven biển ban sơ này là nơi có nhiều loài cây như Sồi Magallan và Canelo.

Động vật hoang dã bao gồm Rái cá biển, Sư tử biển Nam Mỹ và hải cẩu voi phương Nam.

Tham khảo
---------

1. ↑  UNESCO Lưu trữ 2006-10-09 tại Wayback Machine - Park description at UNESCO World Biosphere Reserve.
2. ↑  C. Michael Hogan. 2008 *Bahia Wulaia Dome Middens*, Megalithic Portal*, ed. Andy Burnham*
3. ↑  USGS. "P 1386-I -- Chile and Argentina - Wet Andes". Bản gốc lưu trữ ngày 19 tháng 9 năm 2007. Truy cập ngày 9 tháng 10 năm 2007.

| * x
* t
* s
Vườn quốc gia tại Chile |
| --- |
| 
* Alberto de Agostini
* Alerce Andino
* Alerce Costero
* Quần đảo Juan Fernández
* Bernardo O'Higgins
* Bosque de Fray Jorge
* Cabo de Hornos
* Chiloé
* Conguillío
* Corcovado
* Hornopirén
* Huerquehue
* Guamblin
* Magdalena
* La Campana
* Hồ Laja
* Hồ San Rafael
* Las Palmas de Cocalán
* Lauca
* Llanos de Challes
* Llullaillaco
* Morro Moreno
* Nahuelbuta
* Nevado Tres Cruces
* Pali Aike
* Pan de Azúcar
* Puyehue
* Queulat
* Radal Siete Tazas
* Rapa Nui
* Salar del Huasco
* Tolhuaca
* Torres del Paine
* Vicente Pérez Rosales
* Villarrica
* Núi lửa Isluga
* Yendegaia

 |
**Tâm thất** là một trong hai buồng tim lớn hướng về đáy tim, thu nhận và đẩy máu từ tâm nhĩ ra ngoại vi và phổi. Tâm nhĩ (buồng tim nằm trên, nhỏ hơn tâm thất) cung cấp máu cho tâm thất.

Trong tim bốn buồng, như ở người, có hai tâm thất tạo thành hai hệ tuần hoàn: tâm thất phải bơm máu vào tuần hoàn phổi để đến phổi và tâm thất trái bơm máu vào tuần hoàn hệ thống qua động mạch chủ.

Thuật nghĩ "liên thất" có nghĩa là giữa hai tâm thất (ví dụ như vách liên thất), còn "tại thất" nghĩa là trong một tâm thất (ví dụ block tại thất).

Cấu trúc
--------

Mặt cắt tim cho thấy tâm thất và vách liên thất
Hai tâm thất có thành dày hơn tâm nhĩ và tạo ra huyết áp cao hơn. Gánh nặng sinh lý lên tâm thất để bơm máu ra toàn cơ thể và phổi lớn hơn nhiều so với áp lực tạo ra bởi tâm nhĩ để đổ đầy máu vào tâm thất. Ngoài ra, tâm thất trái có thành dày hơn tâm thất phải do nó cần bơm máu đến gần như toàn cơ thể còn tâm thất phải chỉ cần bơm máu đến phổi.

Thành trong của tâm thất có các bó cơ không đều gọi là các bè cơ che phủ mặt trong toàn bộ tâm thất ngoại trừ phễu động mạch phổi ở tâm thất phải. Có ba loại cơ: các gờ, các cầu và cột cơ (cơ nhú). Loại cơ thứ ba, cơ nhú có các đỉnh cho thừng gân bám vào mép van ba lá và van hai lá.

Ước lượng trên cộng hưởng từ tâm thất trái có trọng lượng khoảng 143 g ± 38,4 g, từ 87–224 g.

Tham khảo
---------

1. ↑  Schlosser T, Pagonidis K, Herborn CU, Hunold P, Waltering KU, Lauenstein TC, Barkhausen J (tháng 3 năm 2005). "Assessment of left ventricular parameters using 16-MDCT and new software for endocardial and epicardial border delineation". *AJR. American Journal of Roentgenology*. **184** (3): 765–73. doi:10.2214/ajr.184.3.01840765. PMID 15728595.

Liên kết ngoài
--------------

* Photo of dissection at uc.edu
* Left Ventricle - Cell Centered Database
* Anatomy photo:20:05-0102 at the SUNY Downstate Medical Center
**Vườn quốc gia Alerce Costero** (tiếng Tây Ban Nha: *Parque Nacional Alerce Costero*, phát âm tiếng Tây Ban Nha: [aˈlerse kosˈteɾo]) là một khu vực hoang dã được bảo vệ nằm trong dãy Cordillera Pelada thuộc tỉnh Ranco, nằm cách Valdivia khoảng 137 km và 49 km từ La Unión. *Fitzroya cupressoides* có tên địa phương là *Alerce* là loài cây phát triển và được bảo vệ khu vực cũng là nguồn gốc tên của vườn quốc gia này. Alerce Costero dịch như là "Alerce ven biển". Nó có tổng diện tích là 24.000 ha.

Lịch sử
-------

Ngày 3 tháng 1 năm 1987 chính phủ Chile thành lập **Di tích thiên nhiên Alerce Costero**. Năm 2012, khu vực này được nâng cấp lên thành vườn quốc gia, do Cục Lâm nghiệp Chile quản lý. Vườn quốc gia này nằm liền kề với Khu dự trữ duyên hải Valdivia..

Tự nhiên
--------

Vườn quốc gia nằm trong khu vực có khí hậu ôn đới nhiều mưa, với thời tiết mưa quanh năm. Nó có nhiệt độ ấm hơn so với phần còn lại của vùng Los Ríos, với nhiệt độ trung bình hàng năm là 12 °C, cao nhất là 17,2 °C vào tháng 1 và thấp nhất đạt 7,6 °C trong tháng 7.

Điểm cao nhất tại vườn quốc gia đạt 1.048 mét. Nơi đây là một phần của vùng sinh thái Rừng mưa ôn đới Valdivia, thuộc các thị trấn ven biển Corral và La Unión.

Các loài thực vật đáng chú ý tại đây ngoài *Alerce* còn có *Canelo*, *Ciprés de las Guaitecas* (bách Guaitecas), *Tineo*, *Rocio del sol*, *Violeta del Pantano* và loài Cử Chiloé (*Nothofagus nitida*). Về động vật, đây là nhà của một số loài đáng chú ý tại Nam Mỹ bao gồm Mèo Kodkod, Báo sư tử, Chồn Nam Mỹ, Pudu và Gõ kiến Magellan.

Xem thêm
--------

* Danh sách các vườn quốc gia tại Chile

Tham khảo
---------

1. ↑  Alerce costero National Park CONAF Chile, tra cứu tháng 2 năm 2014
2. ↑  Chile debuts national park to protect ancient alerce forests Lưu trữ 2014-02-27 tại Wayback Machine thisischile.cl 07-02-2012. Tra cứu 11-02-2014
3. ↑  Crean nuevo Parque Nacional Alerce Costero Lưu trữ 2014-11-09 tại Wayback Machine *La Tercera*. 03-02-2012. Tra cứu 03-02-2012
4. ↑  Website chính thức của Reserva Costera Valdiviana  Tra cứu 10-02-2014

| * x
* t
* s
Vườn quốc gia tại Chile |
| --- |
| 
* Alberto de Agostini
* Alerce Andino
* Alerce Costero
* Quần đảo Juan Fernández
* Bernardo O'Higgins
* Bosque de Fray Jorge
* Cabo de Hornos
* Chiloé
* Conguillío
* Corcovado
* Hornopirén
* Huerquehue
* Guamblin
* Magdalena
* La Campana
* Hồ Laja
* Hồ San Rafael
* Las Palmas de Cocalán
* Lauca
* Llanos de Challes
* Llullaillaco
* Morro Moreno
* Nahuelbuta
* Nevado Tres Cruces
* Pali Aike
* Pan de Azúcar
* Puyehue
* Queulat
* Radal Siete Tazas
* Rapa Nui
* Salar del Huasco
* Tolhuaca
* Torres del Paine
* Vicente Pérez Rosales
* Villarrica
* Núi lửa Isluga
* Yendegaia

 |
Chu kỳ tim tại điểm bắt đầu tâm thu thất, hoặc co lại: 1) máu mới được oxy hóa (mũi tên màu đỏ) ở tâm thất trái bắt đầu đập qua van động mạch chủ để cung cấp tất cả các hệ thống cơ thể; 2) máu bị cạn kiệt oxy (mũi tên màu xanh) ở tâm thất phải bắt đầu đập qua van phổi đi vào phổi để tái tạo oxy hóa.
Sóng điện theo dõi tâm thu (một cơn co thắt) của tim. Điểm cuối của sóng sóng P là sự khởi đầu của giai đoạn tâm nhĩ của tâm thu. Giai đoạn tâm thất thất bắt đầu ở đỉnh R của phức hợp sóng phức hợp QRS; sóng T cho biết kết thúc co thắt tâm thất, sau đó bắt đầu giãn tâm thất (tâm thất thất).
**Tâm thu** là một phần của chu kỳ tim trong đó một số khoang của cơ tim co lại sau khi đổ máu. Thuật ngữ "systole" trong tiếng Anh bắt nguồn từ tiếng Latin mới qua tiếng Hy Lạp cổ đại sολή (sustolē): từ συστέλλειν (sustellein, "làm co rút") qua [σύν (syn, "cùng nhau") + στέλλειν (stellein, "send"). Việc sử dụng systole, "co rút", rất giống với việc sử dụng thuật ngữ tiếng Anh "co".

Trái tim động vật có vú có bốn khoang: tâm nhĩ trái phía trên tâm thất trái (hồng nhạt hơn, xem đồ họa), hai cái được nối với nhau qua van hai lá (hoặc bicuspid); và tâm nhĩ phải phía trên tâm thất phải (màu lam nhạt hơn), được nối với nhau qua van ba lá. Tâm nhĩ là các buồng tiếp nhận lưu thông máu và tâm thất là các buồng xả.

Khi, trong tâm trương thất muộn, các khoang tâm nhĩ co lại, chúng gửi máu xuống các buồng tâm thất lớn hơn và thấp hơn. Khi dòng chảy bình thường được hoàn thành, các tâm thất được lấp đầy và các van tới tâm nhĩ được đóng lại. Các tâm thất bây giờ thực hiện systole isovolumetrically, đó là co trong khi tất cả các van được đóng lại, kết thúc giai đoạn đầu tiên của tâm thu. Giai đoạn thứ hai tiến hành ngay lập tức, bơm máu oxy từ tâm thất trái qua van động mạch chủ và động mạch chủ đến tất cả các hệ thống cơ thể, và đồng thời bơm máu nghèo oxy từ tâm thất phải qua van pulmonic và động mạch phổi đến phổi. Do đó, các cặp buồng (tâm nhĩ trên và tâm thất dưới) co lại theo trình tự xen kẽ với nhau. Thứ nhất, hai tâm nhĩ đưa máu đồng thời vào tâm thất, trong đó hai, co lại với nhau, sau đó bơm máu ra khỏi tim đến các hệ thống cơ thể, bao gồm cả phổi để tiếp tế oxy.

Systole tim là sự co thắt của cơ tim để đáp ứng với một kích thích điện hóa cho các tế bào của tim (cardiomyocytes).

Lưu lượng tim (CO) là thể tích máu được bơm bởi tâm thất trái trong một phút. Phân số tống máu (EF) là thể tích máu được bơm chia cho tổng lượng máu trong tâm thất trái.

Tham khảo
---------

1. ↑  Topol, Eric J (2000). *Cleveland Clinic Heart Book*. New York: Hyperion. tr. 134–35. ISBN 0-7868-6495-8.
2. ↑  Simmers, Louise (2004). *Introduction to Health Science Technology*. Australia: Thomson/Delmar Learning. tr. 169. ISBN 9781401811280.
3. ↑  Lang RM, Bierig M, Devereux RB, và đồng nghiệp (tháng 3 năm 2006). "Recommendations for chamber quantification". *Eur J Echocardiogr*. **7** (2): 79–108. doi:10.1016/j.euje.2005.12.014. PMID 16458610.
Vườn bách thảo
Các loài hoa trong vườn
Các loài cây trong vườn
**Vườn bách thảo của Đại học Jagiellonian** (tiếng Ba Lan: *Ogród Botaniczny Uniwersytetu Jagiellońskiego*) là một vườn bách thảo rộng 9,6 ha thuộc Đại học Jagiellonian và được xếp là một địa điểm lịch sử. Vườn bách thảo tọa lạc tại số 6 Phố Copernicus, ở phía đông Khu Phố Cổ Kraków.

Lược sử hình thành
------------------

Vườn bách thảo của Đại học Jagiellonian được thành lập vào năm 1783 tại Kraków, đây là vườn bách thảo lâu đời nhất còn tồn tại ở Ba Lan.

Vị trí của Vườn bách thảo ban đầu thuộc sở hữu của gia đình Czartoryski, sau được các tu sĩ Dòng Tên mua lại vào năm 1752. Sau khi giải thể Dòng, tài sản này được chuyển giao cho Ủy ban Giáo dục Quốc gia và trở thành một phần của kế hoạch thành lập một vườn bách thảo phụ trợ cho Khoa Hóa học và Lịch sử Tự nhiên của Học viện Kraków. Lúc đầu, khu vực này có diện tích khoảng 2,4 ha, được thiết kế như một công viên theo kiểu baroque của Pháp gồm các bộ sưu tập cây thuốc và vật trang trí. Công việc chuẩn bị bắt đầu vào năm 1783. Bốn năm sau, nhà kính đầu tiên được dựng lên. Theo thời gian, diện tích bao phủ của Vườn bách thảo đã mở rộng gấp mấy lần và có được diện tích hiện tại vào thập niên 1950.

Bộ sưu tập
----------

Hiện tại, bộ sưu tập thực vật của Vườn bách thảo của Đại học Jagiellonian có khoảng 5000 loài và giống từ khắp nơi trên thế giới, bao gồm các loại cây, cây bụi và cây trồng trong nhà kính.

Giờ mở cửa
----------

Vườn bách thảo của Đại học Jagiellonian chỉ mở cửa cho khách tham quan vào mùa hè, cụ thể là từ giữa tháng 4 đến giữa tháng 10. Du khách phải trả phí vào cửa.

Tham khảo
---------

1. ↑  Jan Adamczewski, *Kraków od A do Z*, Kraków: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1992, ISBN 83-03-03234-8, OCLC 69476221.
2. ↑  Michał Rożek, *Przewodnik po zabytkach i kulturze Krakowa*, Warszawa–Kraków: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1993, ISBN 83-01-10989-0.
3. ↑  Ambroży Grabowski *Kraków i jego okolice*, Kraków, 1866.

Liên kết ngoài
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về ***Vườn bách thảo của Đại học Jagiellonian***. |

* (tiếng Ba Lan) Homepage
Đối với các định nghĩa khác, xem Tân.

| Thiên can |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Ngũ hành | Mộc | Hỏa | Thổ | Kim | Thủy |
| Dương | Giáp | Bính | Mậu | Canh | Nhâm |
| Âm | Ất | Đinh | Kỷ | Tân | Quý |

 |
| Địa chi |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Dương | Tý | Dần | Thìn | Ngọ | Thân | Tuất |
| Âm | Sửu | Mão | Tỵ | Mùi | Dậu | Hợi |

 |

**Tân** là một trong số 10 can của Thiên can, thông thường được coi là thiên can thứ tám, đứng trước nó là Canh và đứng sau nó là Nhâm.

Về phương hướng thì Tân chỉ phương chính tây. Theo Ngũ hành thì Tân tương ứng với Kim, theo thuyết Âm-Dương thì Tân là Âm.

Thiên can gắn liền với chu kỳ sinh trưởng của thực vật. Tân tượng trưng cho sự khô héo của thực vật, đồng thời quả chín bị động vật (chim, thú) ăn và phát tán hạt ra các vùng đất mới, tạo tiền đề cho sự sống của thế hệ kế tiếp.

Năm trong lịch Gregory ứng với can Tân kết thúc là 1. Ví dụ 1971, 1981, 1991, 2001, 2011, 2021 v.v.

Các can chi Tân
---------------

* Tân Sửu
* Tân Mão
* Tân Tỵ
* Tân Mùi
* Tân Dậu
* Tân Hợi

Tham khảo
---------
Tranh của họa sĩ Vasily Kasyan minh họa cho bài thơ
**Vườn nhỏ anh đào bên mái tranh** (tiếng Ukraina: *Садо́к вишне́вий ко́ло ха́ти*) – là một bài thơ của Đại thi hào Taras Shevchenko. Bài thơ này nằm trong tập "*Thơ viết trong tù*". Bài thơ mô tả cảnh một buổi tối mùa xuân ở một ngôi làng Ukraina, là ước mơ của nhà thơ về hạnh phúc gia đình hòa quyện trong vẻ đẹp của thiên nhiên. Bài thơ về cảnh điền viên gợi nên hình ảnh của vườn địa đàng mà trong sự hình dung của Taras Shevchenko là bản chất sâu xa và đời đời của Ukraina. Đây là một trong những bài thơ mà Taras Shevchenko yêu thích nhất. Ông thường sẵn sàng ghi vào album ký tặng bạn bè.

Sáng tác và xuất bản
--------------------

Taras Shevchenko viết bài thơ này trong khoảng thời gian từ 19 – 30 tháng 5 năm 1847, khi còn ở trong nhà tù của Tổng cục III (một cơ quan Cảnh sát mật ngang Bộ) ở Saint Petersburg. Lần đầu tiên bài thơ "*Vườn nhỏ anh đào bên mái tranh*" được in ở tạp chí "*Народное чтение*" năm 1859, còn sau đó tạp chí "*Русское чтение*" in bài thơ này với tên gọi "*Вечер*" (Buổi chiều).

Phổ nhạc
--------

Năm 1875 nhạc sĩ Pyotr Ilyich Tchaikovsky phổ nhạc bài thơ này của Taras Shevchenko do Leo Meem dịch ra tiếng Nga. Nhạc phẩm này có tên gọi là "*Buổi chiều*". 
Thế kỷ XX nhạc sĩ Bogdan Ivanovich Vahnyanin viết bản hợp xướng dùng lời của bài thơ nổi tiếng này.

Bản dịch tiếng Việt
-------------------

|  |  |
| --- | --- |
| Садок вишневий коло хати
 
Садок вишневий коло хати,
Хрущі над вишнями гудуть.
Плугатарі з плугами йдуть,
Співають, ідучи, дівчата,
А матері вечерять ждуть.
 
Сем’я вечеря коло хати,
Вечірня зіронька встає.
Дочка вечерять подає,
А мати хоче научати,
Так соловейко не дає.
 
Поклала мати коло хати
Маленьких діточок своїх,
Сама заснула коло їх.
Затихло все, тілько дівчата
Та соловейко не затих. | Vườn nhỏ anh đào bên mái tranh
 
Vườn nhỏ anh đào bên mái tranh
Bọ cam ra rả gióng trên cành
Thợ cày trở về, bao thiếu nữ
Vừa đi vừa hát vang trên đường
Ở nhà đang chờ bao người mẹ.
 
Nhà nhà ăn tối bên mái tranh
Ngôi sao ban chiều đang nhô lên
Cô con gái nhỏ bày bữa tối
Người mẹ dường như bỗng cằn nhằn
Mà tiếng oanh vàng như cản lại.
 
Mẹ đặt con nằm bên mái tranh
Những đứa con thơ bé của mình
Bên con mẹ cùng thiêm thiếp ngủ
Tất cả lặng yên… còn thiếu nữ
Và tiếng dạ oanh vẫn không ngừng. |

*Bản dịch của Nguyễn Viết Thắng*

Xem thêm
--------

* Thơ viết trong tù
* Lời di chúc
* Người hát rong
* Ngày ấy tôi lên mười ba tuổi
* Kobzar
* Mộ Taras Shevchenko

Tham khảo
---------
Ngày 17 tháng 11 năm 1966, một chiếc máy bay ném bom chiến lược B-52 của Không quân Hoa Kỳ khi đang bay tuần tra thường lệ trên bầu trời Địa Trung Hải đã va chạm với máy bay tiếp dầu KC-135 làm rơi 3 quả bom nhiệt hạch xuống vùng đất gần ngôi làng Palomares và một quả rơi xuống biển.

Những chiếc máy bay B-52 thực hiện nhiều hành trình tại nhiều địa điểm khác nhau trên thế giới. Chiếc B-52 gặp nạn ở Palomares đang bay trên tuyến đường phía nam, lặp đi lặp lại hành trình từ bắc Carolina đi vòng quanh Địa Trung Hải thì bất ngờ đâm phải chiếc máy bay chở dầu đã cất cánh từ căn cứ gần đó ở phía nam Tây Ban Nha để tiếp nhiên liệu.
Ở độ cao hơn 9.000m, hai chiếc máy bay đâm mạnh vào nhau và bốc cháy. 3 thành viên trong phi hành đoàn 7 người của B-52 bị chết, toàn bộ 4 phi công của chiếc KC-135 thiệt mạng. Trước khi chiếc máy bay bốc cháy lao xuống biển, các phi công đã bấm nút hệ thống thả bom sự cố. Một quả bom nhiệt hạch rơi an toàn xuống cánh đồng trồng cà chua gần làng, hai quả khác bị ngòi nổ phi hạt nhân phá tung gây ra một trận mưa bụi plutonium và quả cuối cùng rơi xuống biển. Nhiều ngày sau tai nạn, người ta đã tiến hành tìm kiếm ở vùng bờ biển làng chài Palomares với sự tham gia của khoảng 700 binh sĩ cùng các nhà khoa học Mỹ và Tây Ban Nha. Họ nhanh chóng tìm được 3 quả bom rơi trên đất liền. Sở sĩ có hai quả bị ngòi nổ phi hạt nhân phá tung là do dù an toàn đã không bung ra khi phi công ấn nút thả bom sự cố. Các quả bom rơi xuống Palomares có năng lượng lượng nổ 25 megaton.

Trong số bốn quả bom H loại Mk28 mà máy bay B-52G chở, ba quả được tìm thấy trên đất gần làng đánh cá nhỏ Palomares trong khu tự quản Cuevas del Almanzora, Almería, Tây Ban Nha. Các chất nổ phi hạt nhân trong hai trong số những vũ khí phát nổ khi va chạm với mặt đất, dẫn đến sự ô nhiễm của một khu vực rộng 2 km vuông (490 mẫu Anh) (0,78 dặm vuông) bởi plutonium. Quả bom thứ tư, bị rơi vào biển Địa Trung Hải, được thu hồi nguyên vẹn sau thời gian tìm kiếm 2,5 tháng.

Chú thích
---------

1. ↑  Hayes, Ron (ngày 17 tháng 1 năm 2007). "H-bomb incident crippled pilot's career". Palm Beach Post. Bản gốc lưu trữ ngày 18 tháng 5 năm 2011. Truy cập ngày 24 tháng 5 năm 2006.
2. ↑  Long, Tony (ngày 17 tháng 1 năm 2008). "Jan. 17, 1966: H-Bombs Rain Down on a Spanish Fishing Village". WIRED. Truy cập ngày 16 tháng 2 năm 2008.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về ***Vụ rơi máy bay B-52 tại Palomares năm 1966***. |
**Staraya Lagoda** (tiếng Nga: Ста́рая Ла́дога) là một ngôi làng Chính Thống giáo (selo), thuộc huyện Volkhovsky, tỉnh Leningrad, Liên Bang Nga.

Tên gọi
-------

Nhà sử học kiêm nhà thơ skald cổ Snorre Sturlason từng gọi ngôi làng này là *Aldeigjuborg*, theo ngôn ngữ Bắc Âu cổ.

Lịch sử
-------

Ngôi làng được hình thành vào khoảng năm 753 bởi người Viking Bắc Âu. Khi đó, làng Aldeigjurborg trở thành khu định cư đầu tiên của các di dân đến từ Scandinavia trên lãnh thổ nước Nga ngày nay.

Năm 862, một vị lãnh chúa người Varyag là Rurik dẫn đoàn tàu biển từ miền nam Thụy Điển đến định cư tại Aldeigjurbor và tạo dựng ngôi làng thành căn cứ hậu phương mới.

Sau đó, khi công quốc Rus Novgorod được thành lập, Aldeigjurbor chính thức trở thành thủ đô đầu tiên của công quốc cùng với thành Novgorod, được xem như thủ đô của nhà nước đầu tiên của nước Nga trung cổ. Phải đến 20 năm sau, thuộc tướng của Rurik là Oleg lên kế nhiệm, dời đô từ Novgorod đến Kiev, hình thành đại công quốc Rus\_Kiev vĩ đại trong lịch sử nước Nga.

Văn hóa
-------

### Tôn giáo

Lagoda là một trong những cái nôi của Chính Thống giáo Đông phương tại Nga. Nơi đây còn gìn giữ các di tích nhà thờ cổ được xây dựng từ nhiều thế kỷ trước, đến nay vẫn còn được bảo tồn nguyên vẹn.

Tham khảo
---------

1. 1 2 3 4 5  Oblast Law #32-oz
2. ↑
3. 1 2 3  Oblast Law #56-oz
4. ↑  "Об исчислении времени". *Официальный интернет-портал правовой информации* (bằng tiếng Nga). 3 tháng 6 năm 2011. Truy cập 19 tháng 1 năm 2019.
5. ↑  Почта России. Информационно-вычислительный центр ОАСУ РПО. (*Russian Post*). Поиск объектов почтовой связи (*Postal Objects Search*) **(tiếng Nga)**
**Siêu trí thông minh** hay **siêu trí tuệ** là một thực thể giả tưởng sở hữu trí thông minh vượt xa bất kỳ con người nào đã từng có. Siêu trí tuệ cũng có thể hiểu là có trí tuệ vượt xa một thực thể cho trước. Khái niệm này thường được thảo luận nhiều trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo. Trong khoa học viễn tưởng và tương lai học, các thực thể siêu thông minh cũng được tạo ra bằng kỹ thuật di truyền hoặc giao diện não-máy. Ngoài ra, trí tuệ tập thể cũng được cho là một con đường tiến tới siêu trí tuệ hay một hiện thực của hiện tượng siêu trí tuệ.

Định nghĩa
----------

Một định nghĩa về siêu trí tuệ của Nick Bostrom là "trí tuệ thông minh hơn những bộ não thông minh nhất của con người trong mọi lĩnh vực, bao gồm khoa học sáng tạo, trí tuệ nói chung và kỹ năng xã hội" Định nghĩa này không đề cập tới cách có thể tiến tới siêu trí tuệ: sinh học, kỹ thuật hay kết hợp cả hai. Nó cũng không yêu cầu siêu trí tuệ phải có khả năng tự ý thức hay nhận thức kinh nghiệm.

Trong một thảo luận của những người theo chủ nghĩa siêu nhân loại, siêu trí tuệ được phân chia thành hai loại "yếu" và "mạnh". Siêu trí tuệ loại yếu có cơ chế hoạt động tương đương não người nhưng với tốc độ cao hơn nhiều lần, trong khi loại cao hoạt động ở mức cao hơn, có sự biến đổi về chất, khác biệt giữa siêu trí tuệ loại cao với não người tương đương với khác biệt giữa não người và não chó.

Trong ngôn ngữ thông thường, siêu trí tuệ cũng dùng để chỉ những bộ não thiên tài hay nhà bác học.

Thực hiện
---------

Trong chủ nghĩa siêu nhân loại, có nhiều thảo luận về cách tạo ra một thực thể siêu trí tuệ. Chúng gồm 3 hướng chính sau:

* Một Trí tuệ nhân tạo mạnh, có thể học hỏi và tự phát triển, có thể tiến hóa thành siêu trí tuệ sau nhiều lần tự phát triển.
* Các cải biến sinh học (sinh sản, biến đổi gen, hay phương pháp y tế) trong một số tình huống có thể gây ra siêu trí tuệ hoặc các đặc điểm siêu nhân khác.
* Phát triển trong điều khiển học có thể làm tăng khả năng trí não của con người, ít nhất là về tốc độ và bộ nhớ. Kỹ thuật thần kinh kết nối người-máy đã bắt đầu trong lĩnh vực chân tay giả.

Đọc thêm
--------

* Não Matrioshka
* Kỳ dị công nghệ

Tham khảo
---------

1. ↑  
Bostrom, Nick (2006). "How long before superintelligence?". *Linguistic and Philosophical Investigations*. **5** (1): 11–30.
2. ↑  "Transhumanist Conference "Transvision": What is superintelligence?". Bản gốc lưu trữ ngày 23 tháng 6 năm 2013. Truy cập ngày 6 tháng 8 năm 2013.
3. ↑  "Michael Anissimov 2003: Forecasting Superintelligence: the Technological Singularity". Bản gốc lưu trữ ngày 14 tháng 12 năm 2013. Truy cập ngày 6 tháng 8 năm 2013.
4. ↑  "Paul Sajda et al.: In a Blink of an Eye and a Switch of a Transistor: Cortically Coupled Computer Vision" (PDF). Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 23 tháng 3 năm 2012. Truy cập ngày 6 tháng 8 năm 2013.

Liên kết ngoài
--------------

* Bài giảng video về siêu trí tuệ Lưu trữ 2011-10-07 tại Wayback Machine của Terrence McKenna
* Legg, Shane (tháng 6 năm 2008). "Machine Super Intelligence" (PDF). PhD thesis, University of Lugano.
***Xyrichtys splendens*** là một loài cá biển thuộc chi *Xyrichtys* trong họ Cá bàng chài. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1855.

Từ nguyên
---------

Từ định danh *splendens* trong tiếng Latinh có nghĩa là "sáng sủa, rực rỡ, nổi bật", vì loài này được Castelnau gọi là "jolie espèce" trong tiếng Pháp), mang ý nghĩa là "loài xinh đẹp".

Phạm vi phân bố và môi trường sống
----------------------------------

*X. splendens* có phạm vi phân bố rộng rãi ở Tây Đại Tây Dương. Loài này được tìm thấy từ phía nam bang Florida (Hoa Kỳ) và Bahamas (bao gồm cả Bermuda) trải dài đến khắp chuỗi đảo Antilles và bờ biển phía nam vịnh México, phía nam trải dài đến khắp bờ biển Caribe và bờ bắc Nam Mỹ, cũng như dọc theo bờ biển Brasil, bao gồm cả quần đảo Fernando de Noronha.

*X. splendens* sống trên nền đáy cát và trong các thảm cỏ biển, đặc biệt là những khu vực có nước trong, ở độ sâu đến 15 m.

Mô tả
-----

Cá con
Chiều dài cơ thể tối đa được ghi nhận ở *X. splendens* là 17,5 cm. Mống mắt đỏ. Cá con có màu vàng nâu lốm đốm với 3 dải sọc đứng màu nâu mỗi bên thân; 2 gai đầu tiên của vây lưng và gai vây bụng có màu nâu sẫm; cuống đuôi màu nâu sẫm. Cá cái có màu xám phớt hồng; đầu có các vệt sọc màu xanh lam ở mỗi bên má. Cá đực có màu xanh lục, trên mỗi vảy có một vệt màu xanh lam. Đầu có màu lam nhạt với các vệt sọc đứng màu cam ở mỗi bên má. Có đốm đen viền xanh ngay giữa thân, bao quanh bởi một đốm màu vàng/hồng nhạt (đôi khi xuất hiện thêm một đốm đen lớn ngay giữa vây lưng và đuôi). Vây lưng, vây đuôi và vây hậu môn màu đỏ, nhiều vạch sọc màu xanh óng.

Số gai ở vây lưng: 9; Số tia vây ở vây lưng: 12; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 13; Số tia vây ở vây ngực: 12.

Sinh thái và hành vi
--------------------

Thức ăn của *X. splendens* chủ yếu là các loài thủy sinh không xương sống nhỏ. *X. splendens* sống thành từng nhóm với duy nhất một con đực trưởng thành cùng với bầy cá cái trong hậu cung của nó.

Tham khảo
---------

1. 1 2  L. A. Rocha (2010). "*Xyrichtys splendens*". *Sách đỏ IUCN*. **2010**: e.T187670A8595808. doi:10.2305/IUCN.UK.2010-4.RLTS.T187670A8595808.en. Truy cập ngày 24 tháng 3 năm 2021.Quản lý CS1: sử dụng tham số tác giả (liên kết)
2. ↑  C. Scharpf; K. J. Lazara (2020). "Order LABRIFORMES: Family LABRIDAE (i-x)". *The ETYFish Project Fish Name Etymology Database*. Truy cập ngày 24 tháng 3 năm 2021.
3. 1 2  Froese Rainer, và Daniel Pauly (chủ biên) (2020). *Xyrichtys splendens* trong FishBase. Phiên bản tháng 2 2020.
4. 1 2  "Species: Xyrichtys splendens, Green razorfish". *Shorefishes of the Greater Caribbean online information system*. Truy cập ngày 24 tháng 3 năm 2021.
5. ↑  Simon C. Nemtzov (1994). "Intraspecific variation in sand-diving and predator avoidance behavior of green razorfish, *Xyrichtys splendens* (Pisces, Labridae): effect on courtship and mating success". *Environmental Biology of Fishes*. **41** (1): 403–414.

|  |  |
| --- | --- |
| Thẻ nhận dạng đơn vị phân loại | 
* Wikidata: Q2708663
* Wikispecies: Xyrichtys splendens
* BOLD: 64506
* FishBase: 3669
* GBIF: 2383030
* iNaturalist: 115194
* IRMNG: 10454280
* ITIS: 614546
* IUCN: 187670
* NCBI: 13766
* WoRMS: 273608

 |
**Was es ist** là một bài thơ tình của nhà thơ Áo Erich Fried, được dùng làm tựa cho tập thơ *Es ist was es ist*, xuất bản 1983. Nó là bài thơ phổ biến nhất và được ưa chuộng nhất của nhà thơ mà thường chuyên về làm thơ chính trị.

Hình thức
---------

Bài thơ bao gồm ba đoạn dài khác nhau. Đoạn đầu tiên có bốn, đoạn thứ hai và thứ ba có tám câu. Fried biện hộ cho tình yêu trong bài thơ không vần bằng một ngôn ngữ đơn giản và không bóng gió, chống lại lý trí, tính toán, sợ hãi, hiểu biết, kiêu ngạo, thận trọng và kinh nghiệm. Các lý luận phản biện cố gắng phủ nhận tính chính danh và vĩnh cửu của tình yêu: cho đó là vô nghĩa, mang lại bất hạnh và đau đớn; nó không có triển vọng, đáng chê cười, liều lĩnh và không thể chấp nhận.

Bài thơ này khêu gợi được người đọc nhờ lối lặp đi lặp lại như những câu cầu nguyện của một kết luận hầu như theo phép lặp thừa „Es ist was es ist". Với công thức súc tích này, tình yêu vượt qua mọi phản đối và các khả năng đối nghịch.

Bài thơ
-------

**Was es ist**

Es ist Unsinn

sagt die Vernunft

Es ist was es ist

sagt die Liebe

Es ist Unglück

sagt die Berechnung

Es ist nichts als Schmerz

sagt die Angst

Es ist aussichtslos

sagt die Einsicht

Es ist was es ist

sagt die Liebe

......

**Đó là gì**

Lý trí nói

đó là chuyện điên rồ

Tình yêu nói

nó là chính nó

Tính toán nói

nó là điều bất hạnh

Lo sợ nói

chả gì khác hơn là đau thương

Hiểu biết nói

không có triển vọng đâu

Tình yêu nói

nó là chính nó

Tự hào nói

đó là chuyện đáng cười

Thận trọng nói

một việc làm liều lĩnh

Kinh nghiệm nói

sẽ không thể xảy ra

Tình yêu nói

nó là chính nó

Cảm nhận
--------

„Was es ist" được coi là một gương mẫu của thơ tình hiện đại và được sử dụng từ những năm 1980 trong hầu hết các sách giáo khoa và các nghiên cứu giáo khoa để dạy thơ. Theo những ký ức của bà quả phụ Catherine Fried, được xuất bản năm 2008, bà không phải là người được nhận thơ tình này.

Thư mục
-------

* Erich Fried: *Es ist was es ist*. Liebesgedichte, Angstgedichte, Zorngedichte. Wagenbach, Berlin 1996, ISBN 9783803131188.
* Anna Mader: *Erich Frieds Gedichtband: „Es ist was es ist" (1983). Entstehung, Textanalysen, Rezeption*. Diplomarbeit. Philologisch-Kulturwissenschaftliche Fakultät der Universität Wien, 2013 (24 tháng 1 năm 2013\_0347277.pdf PDF-Datei; 2463 KB).
* Alexander von Bormann: *Von der Humanität der Tautologie.* In: Volker Kaukoreit (Hrsg.): *Interpretationen. Gedichte von Erich Fried* (= *Universal-Bibliothek Nr. 17507.*). Reclam, Stuttgart 1999, ISBN 3-15-017507-0, S. 51–60.

Nguồn
-----

* "Was es ist". *Lyrikkalender*. Deutschlandfunk. ngày 6 tháng 2 năm 2010. Bản gốc lưu trữ ngày 11 tháng 2 năm 2010. Truy cập ngày 7 tháng 2 năm 2010. Chú thích có tham số trống không rõ: `|kommentar=` (trợ giúp)

Chú thích
---------

1. ↑  Volker Weidemann: *Vom Froschkönig geliebt.* In: Frankfurter Allgemeine Zeitung, Nr. 46 vom 16. November 2008, S. 28.
|  |
| --- |
| **Wennefer bằng chữ tượng hình** |
|  |

**Wenennefer** (còn được viết là **Wennefer**, **Wennufer** hay **Unnefer**), là một Đại tư tế của Osiris tại Abydos đã phục vụ dưới triều đại của pharaon Ramesses II thuộc Vương triều thứ 19 trong lịch sử Ai Cập cổ đại. Ông đã kế nhiệm người cha là tư tế Mery ngay trong thời kỳ trị vì của Ramesses II.

Cái tên Wenennefer của ông có nghĩa là "*Người luôn làm bản thân hoàn hảo*", một tính ngữ mang ý nghĩa ám chỉ sức mạnh của thần Osiris, vua của cả cõi âm.

Tiểu sử
-------

Wenennefer là con trai của Đại tư tế Mery với phu nhân Maianuy. Wenennefer kết hôn với Tiy-Nefertari, con gái của *Người trông coi các mỏ đá* Qeni và phu nhân Wiay, sinh được ít nhất 2 người con trai là Hori và Yuyu đều trở thành Đại tư tế của Osiris.

Sau khoảng 35 năm đảm nhận chức vụ tư tế, Wenennefer đã giao lại vị trí này cho con trai là Hori, sau đó là Yuyu.

Chứng thực
----------

Wenennefer được biết đến thông qua nhiều vật dụng kỷ niệm của ông. Nhiều hiện vật trong số đó là nguồn chứng thực gia phả rõ ràng đối với gia đình của Wenennefer.

### Tượng đôi của Wenennefer và Mery

Bức tượng đôi của Wenennefer và người cha là tư tế Mery hiện đang được lưu giữ Bảo tàng Cairo (số hiệu JE 35257). Những dòng chữ trên tượng có nhắc đến tên của mẹ và vợ của Wenennefer (Maianuy và Tiy). Ngoài ra, tên ông bà nội, ngoại và cha mẹ vợ của Wenennefer cũng được đề cập đến trên tượng.

Mặt lưng của tượng liệt kê những cái tên, đều được gọi là con trai của Wenennefer: *Người trông coi gia súc* Ramose, *Tư tế của Isis* Yuyu, *Tư tế Đệ nhị của Osiris* Siese, *Tư tế của Horus* Hori, và *Tư tế của Osiris* Mery. Bên cạnh đó là danh sách những người con gái của Wenennefer: Sheritre, Wiay, Istnofret, Mutnofret, và Buia.

### Công trình kỷ niệm tại Abydos

Một khối gạch bằng đá vôi được phát hiện tại Abydos, là một phần của công trình kỷ niệm dành cho gia đình của Wenennefer, hiện đang được lưu giữ Bảo tàng Cairo (số hiệu JE 35258). Một cảnh khắc trên khối đá mô tả Wenennufer bị hai con chó rừng vây quanh; dòng chữ khắc cho biết, Wenennefer đi cùng với hai người đàn ông được gọi là "*anh em kết nghĩa*", tể tướng Prehotep I và tể tướng Nebamun.

Tên của Maianuy, Mery, Hat, Iuy và Siese (con của Wenennefer) cũng được đề cập đến trên khối đá. Khung cartouche của Ramesses II xuất hiện trên khắp các mặt của khối đá này.

Tham khảo
---------

* Kenneth Anderson Kitchen (2001), *Ramesside Inscriptions, Translated and Annotated Translations*, Nhà xuất bản Wiley ISBN 978-0631184287

Chú thích
---------

1. ↑  Mark Collier & Bill Manley (1998), *How to Read Egyptian Hieroglyphs*, Nhà xuất bản British Museum Press, tr.42 ISBN 978-0714119106
2. ↑  Kitchen (2001), sđd, tr.319
3. ↑  H Franzmeier (2014), *News from Parahotep: The small Finds from his Tomb rediscovered*, Journal of Egyptian Archaeology **100**(1): 151-179
4. ↑  Michael Rice (2002), *Who's who in ancient Egypt*, Nhà xuất bản Routledge, tr.219-220 ISBN 978-1134734207
5. ↑  Kitchen (2001), sđd, tr.318-327
6. 1 2  Kitchen (2001), sđd, tr.319-320
7. ↑  Kitchen (2001), sđd, tr.320
8. ↑  Kitchen (2001), sđd, tr.320-321
**Trịnh Hoàn công** (chữ Hán: 鄭桓公; trị vì: 806 TCN–771 TCN), tên thật là **Cơ Hữu** (姬友), là vị vua đầu tiên của nước Trịnh – chư hầu nhà Chu trong lịch sử Trung Quốc.

Trịnh Hoàn công là con nhỏ của Chu Lệ Vương – vua thứ 10 nhà Chu và em cùng mẹ của Chu Tuyên Vương. Năm 827 TCN, anh ông là Cơ Tĩnh lên ngôi, tức là Chu Tuyên vương. Năm 806 TCN, Chu Tuyên Vương phong ông làm vua chư hầu nước Trịnh Yển, kinh đô đóng tại Hoa huyện.

Vừa làm vua nước Trịnh, Trịnh Hoàn công còn được vua anh Tuyên vương phong làm khanh sĩ nhà Chu, đảm nhận công việc trong triều đình.

Di dời lãnh thổ
---------------

Do sự bất ổn trong thời kỳ trị vì của Chu U Vương, Trịnh Hoàn Công tới bày tỏ nguyện vọng của mình với Thái Sử Bá (太史伯) rằng ông muốn di dời lãnh thổ của mình về phía tây hoặc lưu vực sông Trường Giang. Thái Sử Bá nói rằng khó mà giữ vững được lãnh thổ nếu lập quốc ở phía Tây vì những người ở phía Tây vốn là những kẻ tham lam và thủ đoạn, và việc lập quốc ở lưu vực sông Trường Giang thì không có lợi lắm vì nước Sở ở phương Nam đang dần mở rộng lãnh thổ. Cuối cùng, Trịnh Hoàn Công nghe theo lời khuyên của Thái Sử Bá và dời đô đến phía đông của Lạc Dương, phía nam sông Hoàng Hà và Tế Thủy (濟水) và đặt tên cho nó là Tân Trịnh (新鄭).

Sau khi dời đô, những nước lân cận như nước Cối (鄶) và Đông Quắc tặng 10 thành cho Trịnh Hoàn Công và chúng đều được sát nhập vào lãnh thổ của nước Trịnh.

Bảo vệ Chu U Vương
------------------

Đến thời Chu U Vương, vua nhà Chu mê mỹ nhân Bao Tự, phế bỏ Thân hậu và thái tử Nghi Cữu, lập Bao Tự làm hậu và con Bao Tự là Bá Phục làm thái tử. Cha Thân hậu gọi quân Khuyển, Nhung vào đánh Cảo Kinh, giết chết Chu U vương. Trịnh Hoàn công theo bên cạnh U vương, dù chiến đấu rất anh dũng nhưng ông cũng bị quân Khuyển Nhung sát hại.

Trịnh Hoàn công ở ngôi được 36 năm. Người nước Trịnh lập con ông là Cơ Quật Đột lên nối ngôi, tức là Trịnh Vũ công.

Xem thêm
--------

* Chu Tuyên Vương
* Chu U Vương
* Trịnh Vũ công

Tham khảo
---------

* Sử ký Tư Mã Thiên, các thiên:
	+ *Chu bản kỷ*
	+ *Trịnh thế gia*
* Phương Thi Danh (2001), *Niên biểu lịch sử Trung Quốc*, Nhà xuất bản Thế giới[*cần dẫn nguồn*]

Chú thích
---------

1. ↑  Sử ký, Trịnh thế gia
2. ↑  Phương Thi Danh, sách đã dẫn, tr 12

| * x
* t
* s
Các đời vua nước Trịnh |
| --- |
| 
* Hoàn công
* Vũ công
* Trang công
* Chiêu công (lần 1)
* Lệ công (lần 1)
* Chiêu công (lần 2)
* Vỉ
* Tử Anh
* Lệ công (lần 2)
* Văn công
* Mục công
* Linh công
* Tương công
* Điệu công
* Thành công (lần 1)
* Nhu
* Li công (lần 1)
* Thành công (lần 2)
* Li công (lần 2)
* Giản công
* Định công
* Hiến công
* Thanh công
* Ai công
* Cung công
* U công
* Nhu công
* Khang công

 |
| 

---

* Chư hầu lớn thời Chu
* Tấn
* Sở
* Khương Tề
* Tần
* Yên
* Vệ
* Trịnh
* Tống
* Trần
* Lỗ
* Ngô
* Sái
* Tào
* Kỷ
* Hứa
* Đằng
* Hình
* Trâu
* Cử
* Tây Quắc
* Hàn
* Triệu
* Ngụy
* Điền Tề
* Việt
* Tây Chu
* Đông Chu
 |