recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Chuyển động beta** (Tiếng Anh: **Beta movement**) là một ảo giác được mô tả lần đầu tiên bởi Max Wertheimer vào năm 1912, theo đó một loạt các hình ảnh tĩnh trên một màn hình tạo ra ảo giác chuyển động mượt mà. Điều này xảy ra khi tỷ lệ khung hình  lớn hơn từ 10 đến 12 hình ảnh riêng biệt mỗi giây. Những ảo giác do hoạt hình gây ra dựa trên chuyển động beta và hiện tượng phi, nhưng nguyên nhân chính xác vẫn còn chưa rõ ràng. Các hình ảnh tĩnh không thay đổi về mặt vật lý, nhưng tạo sự xuất hiện của chuyển động vì được nhanh chóng thay đổi nhanh hơn mắt có thể nhìn thấy.

Ảo giác này gây ra bởi thực tế là dây thần kinh thị giác đáp ứng với sự thay đổi ánh sáng ở khoảng 10 chu kỳ/giây, do đó những thay đổi  này được coi như chuyển động chứ không phải là những hình ảnh khác biệt riêng biệt.

Ví dụ
-----

a diagram of LEDs turning on and off, making the pattern of a snakeVí dụ về hiệu ứng  chuyển động beta
Một ví dụ về hiệu ứng chuyển động beta là một bộ đèn LED, như thể hiện ở hình bên phải. Các đèn LED được điều khiển riêng lẻ, nhưng đôi mắt và não của chúng ta nhận thức chúng như một con rắn chạy theo chiều kim đồng hồ xung quanh bốn cạnh của hình vuông. Điều này cũng thường thấy trên màn hình LED.

Thí nghiệm
----------

Thử nghiệm hiện tượng beta cổ điển liên quan tới một người xem nhìn vào màn hình, theo đó người thí nghiệm chiếu hai hình ảnh liên tiếp. Hình ảnh đầu tiên mô tả một quả bóng ở bên trái khung. Hình ảnh thứ hai mô tả một quả bóng ở bên phải khung. Trong thí nghiệm, các hình ảnh đầu tiên được giữ ổn định, sau đó thì chuyển giữa hai khung. Người thử nghiệm hỏi khán giả họ nghĩ đã nhìn thấy gì.

Hiện tượng phi
--------------

Hiện tượng beta thường bị nhầm lẫn với hiện tượng phi nhưng chúng có sự khác nhau về sinh lý học. Hiện tượng phi có thể được coi là một chuyển động rõ ràng gây ra bởi các xung ánh sáng theo trình tự, (nghĩa là đèn bật và tắt theo khoảng thời gian đều đặn), trong khi chuyển động beta là một chuyển động rõ ràng gây ra bởi ánh sáng mà không di chuyển nhưng trông giống.

Beta và phi
-----------

Tên beta và phi đơn giản chỉ là chữ "b" và "ϕ" từ trong bảng chữ cái Hy Lạp, và không có ý nghĩa đặc biệt ngoài việc phân biệt hai hiện tượng trên.

Tham khảo
---------

1. ↑  Wertheimer, M. (1912). Experimentelle Studien über das Sehen von Bewegung. Zeitschrift für Psychologie, 61, 161–265.
2. ↑  "Phi is not Beta (Phi không phải là Beta)". *www.psych.purdue.edu*. Truy cập 14 tháng 7 năm 2011.
**Christine O'Grady** "**Chris**" **Gregoire** (phát âm /ˈɡrɛɡwɑr/; sinh ngày 24/3/1947) là một nhà chính trị Hoa Kỳ. Bà là Thống đốc thứ 22 tiểu bang Washington, Hoa Kỳ. Bà thuộc Đảng Dân chủ Hoa Kỳ
Chris O'Grady lớn lên ở Auburn, Washington cùng với mẹ là người làm nghề nấu ăn thức ăn nhanh. Sau khi tốt nghiệp trường trung học Auburn, cô học tại Đại học Washington ở Seattle, tốt nghiệp năm 1969 với bằng cử nhân. Cô theo học trường luật tại Đại học Gonzaga ở Spokane, nhận bằng Juris Doctor vào năm 1977.

Cô đã làm như một trợ lý tổng chưởng lý tại văn phòng của Tổng chưởng lý bang Slade Gorton, một Đảng viên Đảng Cộng hòa. Là một trợ lý tổng chưởng lý, Gregoire tập trung vào các trường hợp lạm dụng trẻ em, phối hợp với các nhân viên xã hội để đưa trẻ em ra thoát khỏi tình trạng gia đình lạm dụng và đưa chúng đến với người thân hoặc gia đình nuôi. Đứa con đầu của Gregoire, Courtney, được sinh ra ở Spokane vào năm 1979. con gái thứ hai của cô, Michelle, sinh năm 1984. Michelle chơi bóng đá cho các trường đại học Willamette ở Salem, Oregon.

Khi không ở Olympia, Gregoire sinh sống ở ngoại ô Lacey gần đó cùng với Michael chồng bà, hai vợ chồng cũng dành một phần của hầu hết các mùa hè tại một cabin bên bờ hồ Hayden, Idaho mà gia đình đã mua lại vào năm 1979. con gái của họ, Michelle và Courtney, cả hai đều tốt nghiệp trường trung học Olympia Olympia, Washington.

Năm 2003, cô được chẩn đoán bị ung thư vú ở giai đoạn đầu sau khi kiểm tra thường xuyên lên chụp quang tuyến vú. Cô đã phẫu thuật và hồi phục. Cô ấy đề cập đến cuộc chiến của cô với bệnh ung thư trong bài phát biểu về chăm sóc sức khỏe.

Tham khảo
---------



| * x
* t
* s
 Thống đốc Washington |
| --- |
| Lãnh thổ (1853–1889) | 
* Stevens
* McMullen
* Gholson
* Wallace
* Pickering
* Cole
* M. F. Moore
* Flanders
* Salomon
* Ferry
* Newell
* Squire
* Semple
* M. C. Moore

 |  |
| Tiểu bang (từ 1889) | 
* Ferry
* McGraw
* Rogers
* McBride
* Mead
* Cosgrove
* Hay
* Lister
* Hart
* Hartley
* Martin
* Langlie
* Wallgren
* Langlie
* Rosellini
* Evans
* Ray
* Spellman
* Gardner
* Lowry
* Locke
* Gregoire
* Inslee

 |
Hộp sọ chó sói quần đảo Alexander
**Chó sói quần đảo Alexander** (*Canis lupus ligoni*) là một phân loài của sói thung lũng Mackenzie (*C. l. occidentalis*). Loài sói này sinh sống ở vùng duyên hải ven biển phía đông nam Alaska, bao gồm Quần đảo Alexander và một dải bờ biển hẹp có địa hình gồ ghề, bị cô lập về mặt sinh học so với Bắc Mỹ bởi dãy núi Coast.

Rừng quốc gia Tongass chiếm phần lớn diện tích phân bố của loài, lên đến 80% diện tích khu vực. Năm 1993, một bản kiến ​​nghị đề nghị bổ sung sói Alexander Archipelago vào danh sách các loài bị đe dọa theo Đạo luật về các loài có nguy cơ tuyệt chủng của Hoa Kỳ đã được nộp cho Cục Cá và Động vật hoang dã Hoa Kỳ. Năm 1997, Cục này quyết định không bổ sung loài này vào danh sách vì chưa được cấp phép.

Năm 2011, một bản kiến ​​nghị thứ hai liệt kê các loài bị đe dọa hoặc có nguy cơ tuyệt chủng đã được đệ trình lên Cục Cá và Động vật hoang dã Hoa Kỳ. Nó tham chiếu các nghiên cứu khoa học và thông tin khác đã được công bố trong 14 năm trước đó. Vào tháng 3 năm 2014, để đáp lại kiến ​​nghị này, Cục này đã có một hành động tuyên bố lần đầu tiên rằng việc liệt kê các loài bị đe dọa hoặc có nguy cơ tuyệt chủng "có thể được cấp phép" và các loài trên sẽ chuẩn bị được đánh giá tình trạng chính thức.

Tham khảo
---------

1. ↑  Weckworth, Byron V.; Talbot, Sandra L.; Cook, Joseph A. (2010). "Phylogeography of wolves (Canis lupus) in the Pacific Northwest". *Journal of Mammalogy*. **91** (2): 363–375. doi:10.1644/09-MAMM-A-036.1.
2. ↑  Tongass Land Management Plan FEIS, 2008.
3. ↑  12-Month Finding on Petition to List the Alexander Archipelago Wolf under Provisions of the Endangered Species Act, ngày 28 tháng 8 năm 1997. U.S. Fish and Wildlife Service. 15pp.
4. ↑  Notice of the ngày 28 tháng 8 năm 1997 12-Month Finding, Federal Register Vol. 62, No. 171 ngày 4 tháng 9 năm 1997. p.46710. 2pp.
5. ↑  "Petition To List The Alexander Archipelagowolf (*Canis lupus ligoni*) As Threatened Or Endangered Under The United States Endangered Species Act." Lưu trữ 2012-05-14 tại Wayback Machine Center for Bioligical Diversity and Greenpeace (ngày 10 tháng 8 năm 2011).
6. ↑  Federal Register (ngày 31 tháng 3 năm 2014)
Endangered and Threatened Wildlife and Plants; 90-Day Finding on a Petition To List the Alexander Archipelago Wolf as Threatened or Endangered.
**Christian Peter Coulson** (sinh ngày 3 tháng 10 năm 1978) là một diễn viên người Anh nổi tiếng với vai Tom Marvolo Riddle 16 tuổi trong *Harry Potter và Phòng chứa bí mật*.

Tuổi thơ
--------

Coulson được sinh ra ở Manchester. Anh theo học trường dự bị Arnold House ở London, trước khi theo học tại trường Westminster với học bổng học thuật. Anh là thành viên của Nhà hát Âm nhạc Trẻ Quốc gia Vương quốc Anh từ năm 1990-1997, và vào Đại học Cambridge, nơi anh nhận bằng tiếng Anh của Clare College vào năm 2000. Khi còn ở trường đại học, anh là MC (người dẫn chương trình) trong *Cabaret*, Arturo Ui trong *The resistible Rise of Arturo Ui* và Claire trong *The Maids*, cũng như xuất hiện trong phim và truyền hình.

Sự nghiệp
---------

Coulson đã thu hút sự chú ý và phổ biến trên toàn thế giới cho vai diễn trong *Harry Potter và Phòng chứa bí mật* năm 2002, trong đó anh đóng vai Tom Riddle 16 tuổi, mặc dù Coulson lúc đó 24 tuổi. Tuy nhiên, vào năm 2007, đạo diễn David Yates đã kể trên *MTV* rằng Coulson sẽ không tiếp tục vai trò của anh trong *Half-Blood Prince*, vì lúc đó anh đã 29 và quá già so với vai này.

Anh cũng đã viết lời và cuốn sách cho một vở nhạc kịch rock tên là *The Fallen* được trình diễn tại Bedford Modern School năm 1998. [*cần dẫn nguồn*]

Tính đến năm 2010, Coulson hiện đang cư trú và làm việc tại thành phố New York  với tư cách là một diễn viên và đạo diễn.

Tham khảo
---------

1. ↑  Suhas, Maitri. "What Happened To Cute Voldemort?". *Bustle*.
2. ↑  Vineyard, Jennifer (ngày 25 tháng 6 năm 2007). "'Harry Potter' Casting Call Could Help Ron Weasley Find Perfect Shade Of Lavender / Director David Yates also hopes to fill role of Tom Riddle at another open casting call". MTV. Bản gốc lưu trữ ngày 27 tháng 6 năm 2007. Truy cập ngày 11 tháng 5 năm 2009.
3. ↑  "Coulson Photography". Bản gốc lưu trữ ngày 25 tháng 12 năm 2010.
**Cá vây cung** (*Amia calva*) là một loài cá xương có quan hệ xa với cá láng trong liên thứ bộ Holostei. Trong tiếng Anh, nó có các tên gọi như bowfin, mudfish, mud pike, dogfish, griddle, grinnel, swamp trout, choupique. Đây là loài còn sinh tồn duy nhất của bộ Amiiformes, xuất hiện từ kỷ Jura, tồn tại đến nay. Dù cá vây cung đã tiến hoá đáng kể, nó vẫn hay được coi là một loài "cá nguyên thủy" do sự lưu giữ một vài đặc điểm hình thái học từ loài tổ tiên.

Cá vây cung là cá tầng đáy nước ngọt bản xứ Bắc Mỹ. Bằng chứng hoá thạch cho thấy bộ Amiiformes từng hiện diện ở cả môi trường nước ngọt lẫn nước mặn với phạm vi phân bố rộng khắp châu Mỹ, châu Âu, châu Á và châu Phi. Ngày nay phạm vi phân bố của chúng co lại còn miền đông Hoa Kỳ, cùng vùng lân cận ở Canada, bao gồm lưu vực sông Mississippi, Ngũ Đại hồ cùng nhiều con sông đổ ra Đông Duyên hải Hoa Kỳ và vịnh Mexico. Môi trường sống ưa thích là bãi ngập có cây cối mọc, sông hồ vùng đồng bằng, nơi đầm lầy và nước đọng; đôi khi nó cũng sống ở nước lợ. Đây là loài nằm chờ phục kích con mồi, bơi đến chỗ nước nông vào ban đêm để săn cá hay động vật không xương sống như tôm hùm đất, thân mềm và côn trùng thủy sinh.

Giống cá láng, cá vây cung có thể thở cả trong không khí lẫn trong nước. Mang cho phép nó lấy oxy từ trong nước, nhưng nó cũng có bong bóng vừa giúp nó nổi vừa giúp nó thở không khí, thông qua một ống hơi nối ruột trước với bong bóng. Nó có thể trồi lên mặt nước lấy khí, giúp nó sống trong môi trường nước nghèo oxy đến mức đủ giết các loài cá khác.

Cá vây cung trong bể.

Ghi chú
-------

1. ↑  Bản mẫu:Chú thích website
2. ↑  Bản mẫu:Chú thích website

Liên kết ngoài
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Wikispecies** có thông tin sinh học về **Cá vây cung** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về ***Cá vây cung***. |
Khác biệt giữa ngày thiên văn và ngày mặt trời
**Chu kỳ giao hội** là khoảng thời gian mà một thiên thể cần để xuất hiện lại tại cùng một vị trí trên bầu trời so với vị trí của Mặt Trời khi quan sát từ Trái Đất. Đây chính là khoảng thời gian giữa hai lần giao hội (hoặc xung đối) liên tiếp của thiên thể với Mặt Trời và là chu kỳ quỹ đạo biểu kiến của thiên thể khi quan sát từ Trái Đất. Sở dĩ chu kỳ giao hội khác chu kỳ theo sao (chu kỳ quỹ đạo thật sự) là vì Trái Đất quay xung quanh Mặt Trời.

Các hành tinh
-------------

Đối với các hành tinh trong (ở gần Mặt Trời hơn Trái Đất), chu kỳ giao hội là khoảng thời gian giữa hai lần giao hội dưới (hoặc giao hội trên) liên tiếp với Mặt Trời.

Đối với các hành tinh ngoài (ở xa Mặt Trời hơn Trái Đất), chu kỳ giao hội là khoảng thời gian giữa hai lần giao hội (hoặc xung đối) liên tiếp với Mặt Trời.

Chu kỳ giao hội của các hành tinh trong Hệ Mặt Trời là (tính bằng ngày Trái Đất hoặc năm Trái Đất):

* Sao Thủy: 115,88 ngày hay 0,317 năm
* Sao Kim: 583,92 ngày hay 1,599 năm
* Sao Hỏa: 779,94 ngày hay 2,135 năm
* Sao Mộc: 398,88 ngày hay 1,092 năm
* Sao Thổ: 378,09 ngày hay 1,035 năm
* Sao Thiên Vương: 369,66 ngày hay 1,012 năm
* Sao Hải Vương: 367,49 ngày hay 1,006 năm
* Sao Diêm Vương: 366,74 ngày hay 1,004 năm

Mặt Trăng
---------

Xem thêm: Mặt Trăng § Chuyển động biểu kiến

Quan hệ giữa chu kỳ theo sao và chu kỳ giao hội
-----------------------------------------------

Nicolaus Copernicus đã đề xuất công thức toán để tính chu kỳ theo sao của một hành tinh theo chu kỳ giao hội của nó.

Nếu gọi:

* *E* = chu kỳ theo sao của Trái Đất (còn gọi là năm sao)
* *P* = chu kỳ theo sao của một hành tinh khác
* *S* = chu kỳ giao hội của một hành tinh đó (nhìn từ Trái Đất)

Trong khoảng thời gian S, Trái Đất di chuyển được một góc (360°/*E*)×*S* (giả định quỹ đạo Trái Đất hình tròn), còn hành tinh đang xét di chuyển được một góc (360°/*P*)×*S*.

Trong trường hợp của hành tinh trong, hành tinh này sẽ quay được hơn một vòng quỹ đạo trước khi nó và Trái Đất lại có cùng tương quan vị trí so với Mặt Trời. Do đó ta có:

{\displaystyle {\frac {S}{P}}360^{\circ }={\frac {S}{E}}360^{\circ }+360^{\circ }}
Sau khi biến đổi ta được kết quả:

{\displaystyle P={\frac {1}{{\frac {1}{E}}+{\frac {1}{S}}}}}
Đối với hành tinh ngoài với suy luận tương tự ta thu được kết quả:

{\displaystyle P={\frac {1}{{\frac {1}{E}}-{\frac {1}{S}}}}}
Công thức trên sẽ trở nên dễ hiểu nếu xem xét các vận tốc góc của Trái Đất và hành tinh: vận tốc góc biểu kiến của hành tinh bằng vận tốc góc thực (theo sao) của nó trừ đi vận tốc góc của Trái Đất và chu kỳ giao hội của nó sẽ là một vòng quỹ đạo chia cho vận tốc góc biểu kiến đó.

Xem thêm
--------

* Chu kỳ theo sao

Tham khảo
---------
|  |
| --- |
| Loạt bài **Sóng kinh tế**
(Xem Chu kỳ kinh tế) |
| Tên chu kỳ/sóng | Thời gian |
| Hàng tồn kho Kitchin | 3–5 |
| Đầu tư cố định Juglar | 7–11 |
| Đầu tư cơ sở hạ tầng Kuznets | 15–25 |
| Sóng Kondratiev | 45–60 |

**Chu kỳ Kitchin** là một chu kỳ kinh doanh ngắn, kéo dài khoảng 40 tháng, được nhà kinh tế học người Anh là Joseph Kitchin phát hiện trong thập niên 1920.

Bản thân Kitchin giải thích sự tồn tại của các chu kỳ ngắn hạn (mà ông cho là bằng 3 năm 4 tháng) bằng sự dao động của các nguồn dự trữ vàng trên thế giới, tuy nhiên ngày nay thì giải thích như vậy không thể coi là thỏa đáng. Trong học thuyết của kinh tế học hiện đại thì cơ chế phát sinh các chu kỳ này thường gắn với độ trễ thời gian trong chuyển động của thông tin có ảnh hưởng tới việc ra quyết định của các hãng kinh doanh. Các công ty kinh doanh phản ứng với sự cải thiện tình thế thương mại thông qua sự gia tăng sản phẩm đầu ra bằng việc sử dụng hết công suất các nguồn lực chiếm hữu (như vốn cố định, vốn lưu động và nguồn nhân lực). Kết quả là trong một khoảng thời gian nhất định nào đó (từ vài tháng tới vài năm) thị trường dần dần tràn ngập hàng hóa với số lượng ngày càng trở nên dư thừa. Cầu giảm, dẫn tới giá giảm, và hàng hóa đã sản xuất ra tồn đọng trong các kho hàng dự trữ, điều này thông báo cho các nhà sản xuất-kinh doanh về sự cần thiết phải giảm công suất. Tuy nhiên, quá trình này phải mất một khoảng thời gian. Phải mất một khoảng thời gian để thông tin cho rằng cung đã vượt cầu một cách đáng kể tới được các doanh nhân này. Tiếp theo, họ phải mất một khoảng thời gian nhất định để kiểm tra thông tin này và ra quyết định giảm sản xuất, cũng như một khoảng thời gian để hiện thực hóa quyết định này (đó chính là độ trễ thời gian sinh ra chu kỳ Kitchin). Một độ trễ liên quan khác là độ trễ giữa việc hiện thực hóa quyết định nói trên (để các nguồn lực chiếm hữu làm việc dưới mức toàn dụng) và sự giảm xuống của lượng hàng hóa dư thừa đã tồn kho. Tuy nhiên, sau khi sự suy giảm này diễn ra thì người ta có thể quan sát thấy các điều kiện cho một pha mới của sự tăng cầu, giá cả, sản lượng đầu ra v.v..

Ghi chú
-------

1. ↑  Kitchin, Joseph (1923). "Cycles and Trends in Economic Factors". *Review of Economics and Statistics*. **5** (1): 10–16. Truy cập ngày 3 tháng 5 năm 2011.
2. ↑  Типы экономических циклов (Các kiểu chu kỳ kinh tế) trong ucheba.ru[*liên kết hỏng*]
3. ↑  Korotayev Andrey V. Tsirel Sergey V. 2010, A Spectral Analysis of World GDP Dynamics: Kondratieff Waves, Kuznets Swings, Juglar and Kitchin Cycles in Global Economic Development, and the 2008–2009 Economic Crisis. *Structure and Dynamics*. 4(1):3-57.
Một dao động tinh thể quân sự 1000 kilô chu kỳ có chân bát phân.
**Chu kỳ trên giây** hoặc **chu kỳ mỗi giây** (tiếng Anh: *cycle per second*, viết tắt **c.p.s**, **c/s**, **~**, hoặc đơn giản là **chu kỳ**) từng là tên gọi phổ biến cho đơn vị tần số hiện được gọi là hertz (Hz). Người ta từng sử dụng thuật ngữ này vì sóng âm thanh có tần số đo được theo số lượng dao động hoặc *chu kỳ* trong một giây.

Với việc thành lập Hệ thống các đơn vị quốc tế vào năm 1960, chu kỳ mỗi giây đã chính thức được thay thế bằng hertz hoặc giây nghịch đảo, ("s-1" hoặc "1/s"). Đơn vị "chu kỳ trên giây" có ký hiệu "chu kỳ/giây", trong khi hertz có ký hiệu "Hz" hoặc "s-1".

Đối với tần số cao hơn, *kilô chu kỳ* (*kilocycle*, kc) là dạng viết tắt của *kilô chu kỳ trên giây* (*kilocycle per second*), thường được sử dụng trên các thành phần hoặc thiết bị. Các đơn vị cao hơn khác như *mêga chu kỳ* (*megacycle*, Mc) và hiếm hơn là *kilô mêga chu kỳ* (*kilomegacycle*, kMc) đã được sử dụng trước năm 1960 và trong một số tài liệu sau này. Chúng có các đơn vị tương đương hiện đại như kilôhertz (kHz), mêgahertz (MHz), và gigahertz (GHz).

Tốc độ xảy ra các sự kiện theo chu kỳ hoặc ngẫu nhiên có thể được biểu diễn bằng becquerel (như trong trường hợp phóng xạ), chứ không phải hertz. Mặc dù cả hai đều giống nhau về mặt toán học, nhưng theo quy ước hertz ngụ ý tính đều đặn, trong khi becquerel ngụ ý yêu cầu phép lấy trung bình theo thời gian. Thành thử một becquerel là một sự kiện *trung bình* trong mỗi giây, trong khi một hertz là một sự kiện trong mỗi giây trên một chu kỳ thông thường.

Chu kỳ cũng có thể là một đơn vị đo mức độ sử dụng các máy pittông, đặc biệt là máy ép, trong trường hợp này *chu trình* đề cập đến sự quay vòng hoàn chỉnh của cơ chế được đo (tức là trục của động cơ pittông).

Các đơn vị phát sinh bao gồm **chu kỳ trên ngày** (*cycle per day*, **cpd**) và **chu kỳ trên năm** (*cycle per year*, **cpy**).

Tham khảo
---------

1. ↑  Henry Lee Ewbank, Sherman Paxton Lawton, *Projects for Radio Speech: A Manual for the Student* (1940), p. 151.
2. ↑  Taylor, B. N. (2008). *International System of Units (SI) (rev. 2008 Ed.)*. DIANE Publishing. tr. 27. ISBN 9781437915587.
3. ↑  George Grammer (tháng 1 năm 1933). "Rationalizing the Autodyne". *QST*. The 7000- and 14,000-kc. grid coils are wound with No. 18 enameled wire...
4. ↑  Ronald E. Guentzler (tháng 4 năm 1967). "The "Monode: Noise Generator". *QST*. The Monode described here is usable at frequencies below 144 Mc. with slight modification.
**PDCA** hay **Chu trình PDCA** (Lập kế hoạch – Thực hiện – Kiểm tra – Cải tiến) là chu trình cải tiến liên tục được Tiến sĩ Deming giới thiệu cho người Nhật trong những năm 1950. Mặc dù lúc đầu ông gọi là Chu trình Shewart để tưởng nhớ Tiến sĩ Walter A. Shewart - người tiên phong trong việc kiểm tra chất lượng bằng thống kê ở Mỹ từ những năm cuối của thập niên 30. Tuy nhiên Người Nhật lại quen gọi nó là chu trình Deming hay vòng tròn Deming.

Nội dung của các giai đoạn của chu trình này có thể tóm tắt như sau:

Chu trình PDCA
Cải tiến chất lượng liên tục với PDCA
Plan: Lập kế hoạch, xác định mục tiêu, phạm vi, nguồn lực để thực hiện, thời gian và phương pháp đạt mục tiêu.

Do: Đưa kế hoạch vào thực hiện.

Check: Kiểm tra lại kế hoạch và kiểm tra kết quả thực hiện kế hoạch.

Act: Dựa trên kết quả kiểm tra, tiến hành cải tiến chương trình.

Với hình ảnh một đường tròn lăn trên một mặt phẳng nghiêng (theo chiều kim đồng hồ), chu trình PDCA cho thấy thực chất của quá trình quản lý chất lượng là sự cải tiến liên tục và không bao giờ ngừng. Trên thực tế việc thực hiện chu trình PCDA phức tạp hơn nhiều so với tên của nó. Tuy nhiên, chu trình PDCA là nền tảng cho các chu trình cải tiến trong ISO 9001. Khi một tổ chức thực hiện được chu trình PDCA cũng sẽ làm chủ được hệ thống quản lý chất lượng theo tiêu chuẩn ISO 9001.

Đâu là khâu quan trọng nhất trong chu trình PDCA:

Trong quy trình PDCA, các giai đoạn Plan, Do, Check, và Act là 4 yếu tố trụ cột của mô hình và cần phải thực hiện các bước này một cách chính xác và theo một trình tự để mang lại sự thành công của quy trình cải tiến.

Tuy nhiên, nói về sự quan trọng thì bước Plan (lập kế hoạch) được xem là quan trọng nhất vì bước này được xem là bước xây dựng nền móng cho toàn bộ chu trình PDCA. Trong khâu Plan, doanh nghiệp cần phải xây dựng các mục tiêu và chỉ tiêu đo lường hiệu quả cụ thể của quá trình cải tiến để có được những đánh giá chính xác nhất. Nếu doanh nghiệp không thực hiện đúng bước này thì toàn bộ quy trình cải tiến liên tục có thể không mang lại hiệu quả như mong muốn.

Xem thêm
--------

* AIDA (marketing)
* COBIT
* DMAIC

Chú thích
---------

Đọc thêm
--------

* Shewhart, Walter Andrew (1980). *Economic Control of Quality of Manufactured Product/50th Anniversary Commemorative Issue*. American Society for Quality. ISBN 0-87389-076-0.
* The Improvement Guide: A Practical Approach to Enhancing Organizational Performance, 2nd Edition by Gerald J. Langley, Ronald Moen, Kevin M. Nolan, Thomas W. Nolan, Clifford L. Norman, Lloyd P. Provost Published by Jossey-Bass ISBN 978-0-470-19241-2
* Shewhart, Walter Andrew (1939). *Statistical Method from the Viewpoint of Quality Control*. New York: Dover. ISBN 0-486-65232-7.
* Deming, W. Edwards (1986). *Out of the Crisis*. MIT Center for Advanced Engineering Study. ISBN 0-911379-01-0.

Liên kết ngoài
--------------

* PDCA Guidance

]
**Christine Hellen Amongin Aporu** là một nhà giáo dục và chính trị gia người Uganda. Bà từng là Bộ trưởng Bộ Các vấn đề về Teso trong Văn phòng Thủ tướng tại Nội các của Uganda. Bà được bổ nhiệm vào vị trí đó vào ngày 27 tháng 5 năm 2011  Bà đại diện cho quận Kumi trong Quốc hội với tư cách là đại diện của phụ nữ 

Aporu sinh ra ở quận Kumi vào ngày 22 tháng 5 năm 1958. Bà học trường tiểu học Nabuyanga và trường trung học Soroti, sau đó học tại Đại học Sư phạm St. Aactsius, ở quận Ngora, tốt nghiệp với Chứng chỉ giảng dạy cấp III, năm 1979. Năm 1986, bà tốt nghiệp Học viện Giáo dục Kyambogo, hiện là một phần của Đại học Kyambogo, với Văn bằng Giáo dục. Aporu có bằng Cử nhân Giáo dục, lấy từ Đại học Makerere năm 1996, và sau đó có bằng tốt nghiệp sau đại học về Quản lý từ Học viện Quản lý Uganda (UMI), được trao năm 2005. Bà được trao bằng thạc sĩ Quản lý nguồn nhân lực tại UMI năm 2009.

Nghề nghiệp
-----------

Amongin Aporu bắt đầu sự nghiệp với tư cách là một giáo viên tiểu học vào năm 1980, phục vụ trong cương vị đó cho đến năm 1984. Sau khi tốt nghiệp ITEK năm 1986, bà trở thành giảng viên tại một trường cao đẳng đào tạo giáo viên, phục vụ trong cương vị đó cho đến năm 1996. Aporu lần đầu tiên được bầu làm đại diện cho quận Kumi vào năm 1996. Từ năm 2001 đến 2006, Aporu là Bộ trưởng Nhà nước. Bà là thành viên của Đội Tái định cư xuất ngũ của Ủy ban Ân xá, sau sự ra đi của LRA trả lại đất cho Uganda. Sau cuộc bầu cử quốc gia năm 2011, bà được bổ nhiệm làm Bộ trưởng Bộ Ngoại giao.

Tham khảo
---------

1. ↑  Mukasa, Henry (28 tháng 5 năm 2011). "Museveni Names New Cabinet". Bản gốc lưu trữ ngày 11 tháng 12 năm 2014. Truy cập ngày 15 tháng 2 năm 2015.
2. 1 2 3  POU,. (2011). "Amongin Aporu Christine Hellen, Member of Parliament Woman Representative, Kumi District". Parliament of Uganda (POU). Bản gốc lưu trữ ngày 4 tháng 3 năm 2016. Truy cập ngày 15 tháng 2 năm 2015.Quản lý CS1: tên số: danh sách tác giả (liên kết)
3. ↑  Among, Salume (7 tháng 7 năm 2014). "St. Aloysius Core Primary Teachers College Hit by Acute Water Shortage". Uganda Radio Network (URN). Truy cập ngày 15 tháng 2 năm 2015.
4. ↑  Monitor Team,. (28 tháng 5 năm 2011). "Full List of Ugandan Ministers Appointed by President Museveni". Truy cập ngày 15 tháng 2 năm 2015.Quản lý CS1: tên số: danh sách tác giả (liên kết)
**Chỉ số giảm phát GDP** (t*GDP deflator*), còn gọi là **Chỉ số điều chỉnh GDP** thường được ký hiệu là ***D***GDP, là chỉ số tính theo phần trăm phản ánh mức giá chung của tất cả các loại hàng hoá, dịch vụ sản xuất trong nước. Chỉ số điều chỉnh GDP cho biết một đơn vị GDP điển hình của kỳ nghiên cứu có mức giá bằng bao nhiêu phần trăm so với mức giá của năm cơ sở. (Số liệu thống kê của Việt Nam công bố đang tính GDP theo giá của năm 1994).

* ***D***GDP phản ánh sự biến động GDP danh nghĩa do sự biến động của giá (cơ sở để đánh giá lạm phát).

Công thức tính chỉ số giảm phát GDP
-----------------------------------

Người ta tính chỉ số giảm phát GDP theo công thức sau:

|  |  |
| --- | --- |
| Chỉ số giảm phát GDP = 100 x | GDP danh nghĩa |
| GDP thực tế |

* Chỉ số giảm phát GDP là một phương pháp để tính tỷ lệ lạm phát (phương pháp kia là dùng CPI). Chẳng hạn, tỷ lệ lạm phát năm 2011 theo chỉ số giảm phát GDP được tính theo công thức:

|  |  |
| --- | --- |
| Tỷ lệ lạm phát 2011 = 100 x | Chỉ số giảm phát GDP 2011 - Chỉ số giảm phát GDP 2010 |
| Chỉ số giảm phát GDP 2010 |

So sánh Chỉ số giảm phát GDP và CPI
-----------------------------------

Khác với  Chỉ số giá tiêu dùng CPI, **D**GDP được tính trên giỏ hàng hoá thay đổi do vậy nó phản ánh được sự thay thế giữa các hàng hoá, dịch vụ với nhau. Mặc dù vậy nó lại không phản ánh được sự giảm sút phúc lợi của người tiêu dùng trong trường hợp phải tiêu dùng ít hơn một loại hàng nào đó. Ví dụ: do sau dịch cúm gà, giá gà trở nên quá đắt so với giá thịt lợn nên người tiêu dùng sẽ mua ít thịt gà hơn và mua nhiều thịt lợn hơn. Phúc lợi của người tiêu dùng đã giảm xuống do họ phải tiêu dùng thịt gà ít hơn nhưng **D**GDP không phản ánh được điều này cho dù nó phản ánh được sự thay thế giữa thịt gà và thịt lợn.

CPI chỉ phản ánh mức giá của hàng tiêu dùng còn **D**GDP phản ánh giá của cả hàng hoá do doanh nghiệp, chính phủ mua. Vì thế **D**GDP được coi là phản ánh đúng hơn mức giá chung.

**D**GDP chỉ phản ánh mức giá của những hàng hoá sản xuất trong nước (vì GDP chỉ tính sản phẩm trong nước) còn CPI phản ánh mức giá của cả hàng hoá nhập khẩu. Ví dụ: khi giá một chiếc xe ô tô Toyota nhập khẩu tăng thì nó được phản ánh ở CPI nhưng không được phản ánh ở **D**GDP.

Tuy nhiên, trên thực tế, số liệu thống kê cho thấy sự khác biệt giữa CPI và **D**GDP không lớn.

Xem thêm
--------

Chỉ số giá tiêu dùng - CPI

Liên kết ngoài
--------------

* So sánh chỉ số lạm phát tính theo CPI và chỉ số giảm phát GDP Lưu trữ 2011-01-05 tại Wayback Machine

Tham khảo
---------

* Gregory N. Mankiw (1997), *Kinh tế học vĩ mô*, Nhà xuất bản Thống kê và Đại học Kinh tế quốc dân, Hà Nội.
**Cyril Takayana** (sinh ngày 27 tháng 11 năm 1973) là một ảo thuật gia người Mỹ-Nhật Bản gốc Pháp. Cyril nổi tiếng nhất là biểu diễn ảo thuật tại Nhật Bản.

Tiểu sử
-------

Cyril Takayama sinh ra và lớn lên ở California, Hoa Kỳ. Cha của Cyril là một người Nhật đến từ Okinawa, Nhật Bản trong khi đó mẹ anh là người Pháp-Morocco, cả hai đều là người có chuyên môn về sắc đẹp. Cyril Takayama đã có một cuộc sống sôi nổi nhưng gặp đầy khó khăn. Trong báo Magic (Tạp chí dành cho các Ảo thuật gia) có nói đến việc Cyril bị trục xuất khỏi trường học vào năm 15 tuổi và sau đó bỏ học ở tuổi 16. Cha của anh đã rất thất vọng về những hành vi của con trai mình nên đã gửi anh đến Nhật Bản. Trong khi đi du lịch, Cyril đã ra khỏi máy bay ở một trạm dừng tại Tokyo và không bao giờ trở lại. Cyril bắt đầu công việc bằng nghề hát rong trên đường phố ở Shinjuku, lúc đó anh chỉ có tiền để ăn một bữa một ngày. Anh đã cố gắng liên hệ với giới Ảo thuật gia Nhật Bản mặc dù họ xem anh như người ngoài cuộc. Đến tuổi 17, Cyril đã gặp một thương nhân giàu có người Nhật Bản người đã nhìn thấy tài năng của anh và thuê Cyril làm việc trong khách sạn của mình 4 - 5 ngày một tuần. Trong hai năm Cyril đã biểu diễn ảo thuật trong nhiều đám cưới & tiệc. Trong vòng hai tháng Cyril tạo show riêng cho mình. Ito đã ấn tượng với sự tiến bộ của Cyril, đã gửi Cyril đến hội đồng Ảo thuật gia và những cuộc thi Ảo thuật. Năm 1991, Cyril bắt đầu sự cống hiến cho Ảo thuật của mình. Anh nhận giải thưởng cao nhất của Liên đoàn Ảo thuật quốc tế (the International Federation of Magic Societies) vào năm 1994. Năm 1992, anh gia nhập Tổ chức Ảo thuật hữu nghị quốc tế (International Brotherhood of Magicians). Năm 2001, anh và cộng sự của mình - Jane - thắng giải Sư Tử Vàng (the Golden Lion Award) ở Siegfried và Hội thảo Ảo thuật thế giới (Roy’s World Magic Seminar) ở Las Vegas. Anh còn là diễn viên của series phim ngắn T.H.E.M (2004). Năm 2007 anh giành giải nhất trong Giải thưởng Magic Woods The Magic Woods Awards, với danh hiệu Ảo thuật gia xuất sắc nhất.

Công việc
---------

Cyril yêu thích Ảo thuật khi anh chỉ sáu tuổi, lúc đó anh đã đến một buổi trình diễn Ảo thuật ở Las Vegas nơi anh thấy một nhà ảo thuật tự cắt mình ra làm hai. Lần đầu tiên Cyril biểu diễn ảo thuật trước đám đông là trong Show Diễn Tài Năng ở trường trung học. Ở tuổi 12, anh tham gia vào chương trình học cơ sở tại Lâu đài Ảo Thuật ở Hollywood.

Tham khảo
---------

Liên kết ngoài
--------------

Website chính thức của Cyril
**Chu Điên** (chữ Hán: 周顛), không rõ năm sinh năm mất, không rõ tên, vì hành vi điên dại mà gọi như vậy, người Kiến Xương , không rõ là đạo sĩ hay tăng nhân, hoạt động vào cuối đời Nguyên, đầu đời Minh, được Minh Thái Tổ ca ngợi là tiên.

Cuộc đời
--------

Ông là hậu duệ của Chu Đôn Di. Năm 14 tuổi, phát bệnh rồ, đi ăn xin trong chợ ở Nam Xương, nói năng lung tung, mọi người cho là kẻ điên. Khi trưởng thành, ra vẻ kỳ lạ, đến gặp quan viên địa phương, nói "*Cáo thái bình*". Bấy giờ thiên hạ còn yên, nên mọi người không hiểu gì cả.

Về sau Trần Hữu Lượng chiếm Nam Xương, ông tránh đi. Chu Nguyên Chương hạ được Nam Xương, ông đứng ở bên đường xin gặp. Nguyên Chương về Kim Lăng, ông cũng đi theo. Ngày kia, Nguyên Chương ra ngoài, ông xin gặp. Hỏi "Có việc gì?" thì đáp "Cáo thái bình", rồi nhiều lần làm vậy. Nguyên Chương ghét, đem bỏ vào chum, chất củi để đun. Củi cháy hết, mở chum thì thấy ông chẳng sao cả, trên đầu chỉ ra mồ hôi mà thôi. Nguyên Chương lấy làm lạ, cho ông ăn nhờ ở chùa Tương Sơn. Có tăng nhân đến báo ông cùng Sa di (chú tiểu) tranh cơm, giận mà không ăn đã nửa tháng. Nguyên Chương đi thăm, thấy ông không có vẻ đói. Nguyên Chương cho làm một bữa thật thịnh soạn, sau khi no nê thì đem giam trong một căn phòng trống, không cho ăn nữa. Một tháng sau, Nguyên Chương đi thăm, thấy ông vẫn vô sự. Các tướng sĩ tranh nhau dâng cơm rượu, ông đều nhổ vào, Nguyên Chương cùng ăn thì không nhổ.

Chu Nguyên Chương sắp đi đánh Trần Hữu Lượng, hỏi: "Việc này có làm được không?" Đáp: "Được!" Lại hỏi: "Hắn đã xưng đế, đánh có khó lắm không?" Ông ngửa lên nhìn trời, rồi nghiêm mặt đáp: "Trên trời không có chỗ dành cho ông ta." Nguyên Chương dắt theo quân, thuyền đến An Khánh, không có gió, sai sứ đến hỏi, đáp: "Đi ắt có gió!" Nguyên Chương mệnh cho kéo thuyền đi, trong chốc lát thì gió nổi lớn, đại quân thẳng tiến đến Tiểu Cô. Nguyên Chương lo ông nói càn làm rối lòng quân, sai người coi giữ. Đến Giang Đồn, ông giỡn nước mà nói: "Thủy quái xuất hiện, tổn thất nhiều người lắm." Người coi giữ báo lại, Nguyên Chương ghét lắm, ném ông xuống Chư Giang. Quân đến Hồ Khẩu, ông lại đến, xin ăn. Nguyên Chương cùng ăn với ông, ăn xong, lập tức chỉnh đốn y trang để đi xa, rồi từ biệt. Bình xong Hữu Lượng, Nguyên Chương sai sứ đi Lư Sơn để tìm, không được, ngờ là đã lên tiên. Năm Hồng Vũ thứ 26 (1393), Minh Thái Tổ đích thân chép lại cố sự về Chu Điên .

Tham khảo
---------

* Vĩnh Dung, Kỷ Quân (nhà Thanh) - **Tứ khố toàn thứ đề yếu** quyển 147, **Tử bộ**, **Đạo gia loại tồn mục**, **Ngự chế Chu Điên tiên truyện** (tức là truyện do đích thân Minh Thái Tổ Chu Nguyên Chương làm ra)
* Minh sử quyển 98, **Nghệ văn chí** 3
* Minh sử quyển 299, **Phương kỹ truyện, Chu Điên liệt truyện**

Chú thích
---------

1. ↑  Nay là Vĩnh Tu, Giang Tây
2. ↑  Vĩnh Dung, Kỷ Quân, sách đã dẫn: *Năm Hồng Vũ thứ 26, Thái Tổ đích thân làm ra truyện này, mệnh Trung thư xá nhân Chiêm Hi Dữu ghi lại, khắc đá Lư Sơn, người đời sau chép lại mà lưu hành*
**Cù kì** hay **cua sấm**, **cua đá**, **cùm vùm**
 **(tên khoa học:** *Myomenippe hardwickii***) là loài cua thuộc họ Menippidae.**

Phân bố
-------

Loài này phân bố ở những vùng biển ấm như Malaysia, Indonesia. Tại Việt Nam loài này phân bố ở bờ biển Quảng Ninh, Khánh Hòa nhưng cù kì có giá trị thực phẩm thì chỉ có ở Quảng Ninh.

Đặc điểm
--------

Loài cua này có thể dễ dàng được nhận ra bởi mai màu nâu, mắt màu xanh lá cây sáng và hai càng rất to. Nó sống trong khe đá, mảnh gỗ dọc theo các vách đá bờ biển và rừng ngập mặn, cũng như trong vỏ trai, trang trại nuôi trồng thủy sản, nhà bè và đê chắn sóng, nó rất chậm chạp, bám vào đá rất chắc chắn. Chúng có thể phát triển đến kích thước lớn (chiều rộng lên đến 12 cm), ăn các loài phù du, giáp xác nhỏ và là loài gây hại ở các trang trại nuôi trồng vẹm xanh.

Không chỉ ở Việt Nam mà ở các nước khác người ta cũng tin vào một điều không có cơ sỏ giải thích, là khi người bị cù kì dùng càng cắp vào thì nó chỉ nhả ra khi nào có một tiếng sấm vang lên mà thôi. Vì vậy trong tiếng Anh ngoài tên thường dùng là *Stone crab* (cua đá), người ta còn gọi nó là *Thunder crab* (cua sấm). Thực ra nó là một loài rất hung hăng và lì lợm. Nó cứ cắp chặt đối phương cho đến khi nào cảm thấy an toàn thì mới nhả ra.

Thực phẩm
---------

Loài cua này có giá trị thực phẩm và trở thành món ăn đặc sản ở Quảng Ninh (Bái Tử Long,Hạ Long và Móng Cái). Cù kỳ thường được dân đi biển ngoài đảo Vạn Gia đánh bắt mang về, tuy thịt không ngon ngọt như thịt cua nhưng ngon hơn ghẹ, giá cả lại rẻ hơn cua nên rất được ưa chuộng. Tuy nhiên thịt cù kỳ chỉ có ở hai càng, phần thân xốp và hầu như không có thịt. Cù kỳ cũng được chế biến theo nhiều cách khác nhau như nấu bún, hấp, rang me, nướng than hồng, gỡ thịt xào miến hay làm ruốc cho trẻ em.

Chú thích
---------

1. ↑  "Danh sách các loài giáp xác". Bản gốc lưu trữ ngày 17 tháng 2 năm 2015. Truy cập ngày 30 tháng 4 năm 2012.
2. 1 2
3. ↑
4. ↑  [*liên kết hỏng*]
Các cuộc **tấn công được thực hiện đồng thời trong quốc hội Iran và Lăng cố Giáo chủ Khomeini**, vào ngày 7 Tháng 6 2017, dẫn đến cái chết của 17 người dân và 43 người bị thương. Trong số 7 kẻ khủng bố, 6 người đã chết, 1 người bj bắt giữ. ISIS tự nhận chịu trách nhiệm cho các vụ tấn công. Một nhân viên cao cấp của hội đồng bảo an tối cao cho biết, những kẻ khủng bố là người Iran theo ISIS. Đây là cuộc khủng bố lớn đầu tiên tại nước này kể từ cuộc tấn công bằng bom tại Zahedan 2010.

Bối cảnh
--------

Chính phủ Iran đã được chiến đấu chống lại ISIL trong hơn ba năm với lực lượng bộ binh chiến đấu chống chiến binh ISIL ở cả Iraq và Syria. ISIL, mà tôn giáo được dựa trên học thuyết Wahhabi của Hồi giáo Sunni, xem người theo đạo Hồi Shiite, nhóm dân theo đạo Hồi lớn nhất lớn ở Iran, như là những người không theo đạo Hồi và những kẻ thù của Hồi giáo. Tuy nhiên, ISIL vẫn chưa thực hiện bất kỳ cuộc tấn công nào trong Iran. Trong những tháng trước cuộc tấn công, ISIL tăng cường nỗ lực tuyên truyền bằng tiếng Farsi để gây ảnh hưởng thiểu số Sunni của Iran.

Các cuộc tấn công
-----------------

Theo Bộ Nội vụ Iran, 4 kẻ khủng bố giả dạng đàn bà lẻn vào tòa nhà Quốc hội. 3 người sau đó bị bắn chết, người còn lại đã cho nổ bom tự sát. Ít nhất 7 người dân bị tử thương. Thông tấn xã Amaq của ISIL công bố đoạn phim tự nhận là từ một kẻ khủng bố khi ông ta đang tiến hành vụ nổ súng, quay bằng điện thoại thông minh của ông ta.

Tại Lăng Khomeini, trong số những kẻ khủng bố một người cũng cho nổ bom tự sát, một người bị bắt và một người khác bị bắn chết. Phía người dân, một người chết, 5 người bị thương.

Tham khảo
---------

1. 1 2 3  "Iran attacks: 'IS' hits Parliament and Khomeini mausoleum". *BBC*. 7 tháng 6 năm 2017. Truy cập ngày 8 tháng 6 năm 2017.
2. 1 2  Islamic State claims stunning attack in heart of Iran
3. ↑  Erdbrink, Thomas. "Islamic State Claims Deadly Iran Attacks on Parliament and Khomeini Tomb". *The New York Times*. Truy cập ngày 8 tháng 6 năm 2017.
4. ↑  "Shootings reported at Iranian parliament and Khomeini shrine". *The Guardian*. France-Presse Agence. Truy cập ngày 8 tháng 6 năm 2017.
5. ↑  "Iran shootings: Parliament and shrine attacked". *BBC*. 7 tháng 6 năm 2017.
6. ↑  Cumming, Jason; Abdelkader, Rima. "Iran Parliament, Khomeini's Mausoleum Attacked; ISIS Claims Responsibility". Truy cập ngày 8 tháng 6 năm 2017.
7. 1 2  Bozorgmehr, Shirzad; Dewan, Angela (7 tháng 6 năm 2017). "Iran attacks: Twin assaults on parliament and shrine rock Tehran". CNN. Truy cập ngày 8 tháng 6 năm 2017.
8. ↑  Wood, Graeme (tháng 3 năm 2015). "What ISIS Really Wants". *The Atlantic*. Truy cập ngày 8 tháng 6 năm 2017.
9. ↑  IS-Attentäter zünden Bomben in Teheran, /www.n-tv.de
**Chuối rẻ quạt** còn được gọi là cây **chuối quạt** hay **chuối cọ** (danh pháp hai phần: ***Ravenala madagascariensis***) là một loài thực vật thuộc họ Thiên điểu (Strelitziaceae), đặc hữu của Madagascar. Tuy vậy nó không phải là chuối (họ Musaceae) và cũng không phải là cọ (họ Arecaceae), Chuối rẻ quạt là loài duy nhất của chi Ravenala.

Tên gọi
-------

Tên **chuối rẻ quạt** được gọi theo hình dạng của nó giống cái quạt (loại quạt xòe) khi lá cây chỉ phát triển ra 2 bên trong một mặt phẳng. Khi cây lớn lên, các lá cũ rụng hoặc bị cắt đi, để lại phần gốc trông giống gốc cây cọ nên cũng được gọi là **chuối cọ**. Trong tiếng Anh, tên của cây có nghĩa là "*cây của lữ khách" (**traveller's tree)*** vì bẹ lá có thể giữ được nước mưa nên là nguồn nước quý giá cho lữ khách trong rừng (tránh nhầm lẫn với chất lỏng trong thân cây, dân ta hay gọi là *nhựa* có màu sẫm và không uống trực tiếp được). Tên khoa học của cây, từ *Ravenala* xuất phát từ một từ tiếng **Madagascar**, *ravinala* có nghĩa là *"lá của rừng"*.

Mô tả
-----

Cây có thân hóa gỗ, cao trung bình 7 mét (có thể tới 10 m). Lá hình bầu dục có cuống dài, xếp trật tự 2 bên thân tạo thành khối dẹt trông giống như chiếc quạt giấy màu xanh xòe ra. Khi lá rụng đi để lại vết sẹo và thân cây màu xám nâu. Hoa lớn màu trắng mọc ở kẽ lá, phần trên ngọn. Hoa có hình dạng tương tự như những loài khác cùng họ (hoa nở ra trông giống hình dáng con chim thiên đường nên đặt tên là họ **Thiên điểu**), mặc dù vậy hoa của chuối rẻ quạt không được đánh giá cao bởi màu sắc đài hoa là màu xanh giống bẹ lá, hơn nữa dù cả chùm hoa khá to nhưng phần cánh hoa nở ra lại tương đối nhỏ, màu trắng ít nổi bật. Ngoài ra hoa có mật ngọt thu hút ong, ruồi, kiến. Thường ra hoa vào mùa thu, tuy nhiên có sự sai khác do thời tiết.

Trồng trọt
----------

Cây đòi hỏi trồng ở vị trí thoáng rộng, có nhiều nắng (lúc nhỏ thì không cần nhiều nắng). Cây hấp thụ tốt phân bón, đặc biệt là lượng phân đạm cao trong thời kì phát triển. Cây phát triển tới chiều cao trung bình 7 mét và yêu cầu lượng nước trung bình.

Công dụng
---------

Nước mưa đọng ở đáy bẹ lá có thể dùng uống được khi không có nguồn nước. Ở Việt Nam, cây được trồng làm cảnh.

Hình ảnh
--------

* Quạt chuối ở Thảo Cầm Viên Sài GònQuạt chuối ở Thảo Cầm Viên Sài Gòn
* Chuối rẻ quạt ở ColombiaChuối rẻ quạt ở Colombia
* Chuối rẻ quạt tại Cần ThơChuối rẻ quạt tại Cần Thơ
* Chi tiết cấu trúc của lá Chi tiết cấu trúc của lá
* Hạt giốngHạt giống
* Thân câyThân cây
* Các cuống lá già khô màu nâuCác cuống lá già khô màu nâu

Tham khảo
---------

Liên kết ngoài
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về ***Chuối rẻ quạt***. |

* *Ravenala madagascariensis*
* *Ravenala madagascariensis*
**Chùa mới** dân bản địa thường gọi là *Wat Song Chrova Thmey* (tiếng Khmer: វត្តសង់ច្រវាថ្មី), tên gọi Pali là *Keo Padumapupphä Saravanna Samantarikārāma*  phiêm âm tiếng Khmer: វត្តកែវបទុមបុប្ផាសារាវ័នសមន្ដរិក (សង់ច្រវាថ្មី). Tên Khmer của chùa chính là tên địa danh của khu vực này. Từ "Song" trong tiếng Khmer nghĩa là "dựng", từ "Chrova" trong tiếng Khmer nghĩa "cây dầm" là dụng cụ dùng để bơi ghe xuồng trên sông nước miền Tây. Sở dĩ người dân gọi tên như vậy là vì khi xưa vùng đất này thường có nhiều thương thuyền các nơi khác dừng chân nơi đây nghỉ ngơi, dựng trại che mưa nặng bằng cây dầm. Thỉnh thoảng có nhiều tu sĩ đến đây làm lễ nghi tôn giáo. Cứ như vậy ngày qua tháng lại, cảnh tượng dựng trại bằng dầm thường xuyên xảy ra nên người dân địa phương gọi nơi đây là phum srok Song Chrova. Chùa Mới nằm trong phum srok Song Chrova nên tên địa danh được lấy làm tên chùa. Còn tên tiếng Việt là chùa Mới là tên mới xuất hiện sau này, khi trong vùng thành lập sau một ngôi chùa đã có trước đây. Vì vậy chùa Song Chrova trở chùa mới so với chùa cũ đã thành lập nên cư dân cứ gọi cho dễ phân biệt là chùa Mới, nghĩa là chùa có sau Chùa Cũ (Hựu Thành) đã thành lập.

Trong không khí mát mẻ đầy bóng cây sao trên diện tích 10.000 mét vuông, thông mát trên tuyến đường xã Trà Côn.

| * x
* t
* s
Chùa Khmer nổi tiếng ở miền Nam Việt Nam |
| --- |
|   **TPHCM:** chùa Changtarangsay •  chùa Pothiwong •   **Tây Ninh:** chùa Botum Kirirangsay •  **Bình Phước:** chùa Sereyodom •  chùa Sóc Lớn •  **Sóc Trăng:** chùa Dơi •  chùa Sà Lôn •  chùa Kh'leang •  chùa Bốn Mặt •  chùa Chrôi Tưm Chắs •  **Bạc Liêu:** chùa Xiêm Cán •  chùa Buppharam  •  **Trà Vinh:** chùa Pisesaram •  chùa Âng •  chùa Vàm Ray •  chùa Cò •  **An Giang:** chùa Tà Pạ •  chùa Mới •  chùa Xà Tón •  **Kiên Giang:** chùa Sóc Xoài •  chùa Rạch Sỏi •  chùa Phật Lớn •  **Vĩnh Long:** chùa Kỳ Son •  chùa Phù Ly •  **Cần Thơ:** chùa Pothisomron •  chùa Pitu Khosa Ramgsay •  chùa Munirensay •  **Cà Mau:** chùa Monivongsa Bopharam •   |  |
***Cupid*** là một tác phẩm điêu khắc được nghệ sĩ thời Phục hưng Michelangelo sáng tác, mà ông cố tình làm nó cũ đi để làm cho nó trông giống như một tác phẩm đồ cổ theo lời khuyên của Lorenzo di Pierfrancesco. Chính tác phẩm điêu khắc này đã lần đầu tiên tạo ra sự chú ý của những người bảo trợ ở Rome. Tác phẩm này bây giờ đã thất truyền.

*Cupid đang ngủ*
----------------

 *Jupiter trẻ* của Giulio Romano trong Phòng trưng bày Quốc gia, London, có thể chứa một trích dẫn về *Cupid đang ngủ* của Michelangelo 
Vào năm 1496, Michelangelo đã tạo ra một nhân vật Cupid đang ngủ và xử lý nó bằng đất axit để làm cho nó có vẻ cổ xưa. Sau đó, ông đã bán nó cho một đại lý, Baldassare del Milanese, người sau đó đã bán nó cho Hồng y Riario của San Giorgio, người sau đó biết được sự gian lận và đòi lại tiền của mình. Tuy nhiên, Michelangelo được phép giữ lại tiền của mình. Khi Michelangelo đề nghị lấy lại tác phẩm điêu khắc từ Baldassarre, Baldassare đã từ chối, nói rằng ông thà phá hủy nó còn hơn.

*Cupid* là một công việc quan trọng trong việc tạo ra danh tiếng của Michelangelo, lúc đó chỉ mới 21 tuổi. Tác phẩm điêu khắc này sau đó được Cesare Borgia tặng cho Isabella d'Este, và có lẽ được Charles I của Anh sưu tập khi tất cả các bộ sưu tập Gonzaga được mua và đưa về London vào thế kỷ XVII.

Năm 1698, *Cupid* có lẽ đã bị phá hủy trong trận hỏa hoạn lớn ở Cung điện Whitehall, London.

*Cupid đứng*
------------

Một tác phẩm điêu khắc khác của Cupid, trong tư thế đứng, đã được tạo ra cho chủ ngân hàng của Riario, Jacopo Galli.

Tham khảo
---------

1. ↑  Entry on "Cupid," *The Classical Tradition* (Harvard University Press, 2010), p. 245; Stefania Macioe, "Caravaggio and the Role of Classical Models," in *The Rediscovery of Antiquity: The Role of the Artist* (Collegium Hyperboreum, 2003), pp. 437–438.
2. ↑  "Michelangelo's Cupid". Museum of Hoaxes. Truy cập ngày 3 tháng 1 năm 2010.
3. ↑  Rona Goffen (2004). *Renaissance rivals: Michelangelo, Leonardo, Rafael, Titian*. Yale University Press. tr. 409, note 83.
4. ↑  Deborah Parker, *Michelangelo and the Art of Letter Writing* (Cambridge University Press, 2010), p. 11; Rona Goffen, *Renaissance Rivals: Michelangelo, Leonardo, Raphael, Titian* (Yale University Press, 2002, 2004), p. 95.
5. ↑  Umberto Baldini, *Michelangelo scultore*, Rizzoli, Milano 1973, pp. 90-91.
**Nghị quyết Kentucky và Virginia** (hay **Các nghị quyết**) là các bản tuyên bố chính trị quan trọng ủng hộ các quyền của các tiểu bang. Chúng được bí mật soạn thảo bởi phó tổng thống Thomas Jefferson và James Madison (khi ấy đang nghỉ hưu) vào năm 1798. Các nghị quyết này được hai tiểu bang Kentucky và Virginia thông qua vì chúng đối lập với Đạo Luật Ngoại Kiều Và Phản Loạn (Alien and Sedition Acts). Dù hai nghị quyết này luôn được đề cập là một cặp trong các thảo luận lịch sử thời hiện đại, nhưng chúng thực sự là hai tài liệu riêng biệt. **Nghị quyết Kentucky** được biên soạn bởi Jefferson và được nghị viện lập pháp tiểu bang này thông qua vào ngày 16 tháng 11 năm 1798, với một nghị quyết nữa được thông qua trong năm sau vào ngày 3 tháng 12 năm 1799. **Nghị quyết Virginia** được Madison soạn thảo và được nghị viện lập pháp tiểu bang thông qua vào ngày 24 tháng 12 năm 1798. Jefferson và Madison cộng tác với nhau để viết hai văn bản này nhưng người ta không được biết ai là tác giả của chúng trong nhiều năm trời. Các nghị quyết này công kích Đạo luật trái ngược - một đạo luật mở rộng quyền của chính quyền liên bang vào các công việc riêng rẽ của các tiểu bang. Hai nghị quyết trên tuyên bố rằng Hiến pháp là một "khế ước." - có nghĩa rằng nó là một thỏa thuận giữa các tiểu bang. Chính quyền liên bang không có quyền thực thi quyền lực không được quy định giao phó rõ ràng cho mình; nếu chính quyền liên bang nắm lấy những quyền lực ấy, các hành vi của chính quyền liên bang sẽ bị vô hiệu. Do đó, các tiểu bang có quyền quyết định tính hợp hiến của các luật để được Quốc hội thông qua.

Hai nghị quyết này được trình lên các tiểu bang để được phê chuẩn nhưng không thu lại thành công. Ở tiểu bang New Hampshire, báo chí đã gọi chúng là các mối đe dọa quân sự và đã bắn trả lại các điềm xấu của nội chiến.

Ghi chú
-------

Tham khảo
---------

* Elkins, Stanley and Eric McKitrick. *The Age of Federalism* (1995)
* Gutzman, K[evin] R. Constantine, "'O, What a Tanled Web We Weave...': James Madison and the Compound Republic," \_Continuity 22 (1998), 19-29.
* Gutzman, Kevin R. "A Troublesome Legacy: James Madison and the 'Principles of '98,'" Journal of the Early Republic 15 (1995), 569-89.
* Gutzman, K[evin] R. Constantine, "The Virginia and Kentucky Resolutions Reconsidered: 'An Appeal to the \_Real Laws\_ of Our Country,'" Journal of Southern History 66 (2000), 473-96.
* Koch, Adrienne. and Harry Ammon. "The Virginia and Kentucky Resolutions: An Episode in Jefferson's and Madison's Defense of Civil Liberties," *William and Mary, Quarterly* tháng 4 năm 1948, pp. 145–76. online at JSTOR
* Koch, *Jefferson and Madison: The Great Collaboration* (1950), ch. 7.
* Watkins, William. *Reclaiming the American Revolution: The Kentucky and Virginia Resolutions and Their Legacy* (2004), an encomium of the resolutions.

Liên kết ngoài
--------------

* Toàn văn Các nghị quyết của tiểu bang Kentucky
* Toàn văn Các nghị quyết của tiểu bang Virginia