Đại Nhật Như Lai ở giữa, trái là Quán Thế Âm, phải là Kim Cương Thủ Vajrapani

**Đại Nhật Như Lai** (chữ Hán: 大日如来; tiếng Phạn: वैरोचन, Vairocana), hay **Tỳ-lư-xá-na Phật**, **Tỳ-lô-giá-na Phật** (毘盧遮那佛) là danh hiệu một vị Phật trong truyền thống Phật giáo Đại thừa. Theo Kinh Hoa nghiêm, *Tỳ-lô-giá-na Phật* chính là pháp thân của Thích-ca Mâu-ni. Trong Mạn-đà-la của Mật tông thì Đại Nhật Như Lai ở vị trí trung tâm. Ngài là biểu hiện của ánh sáng Trí Tuệ chiếu soi và diệt trừ bóng tối của vô minh.

Danh hiệu
---------

Nguyên văn tiếng Phạn, danh hiệu **Vairocana** (tiếng Phạn: वैरोचन), đôi khi được xưng tụng là **Mahavairocana**, Hán dịch là **Tịnh Mãn** (淨滿, *đầy sạch*), nghĩa là "các lầm không còn, các đức đầy đủ".

Ý nghĩa Pháp thân Đại Nhật Như Lai
----------------------------------

Theo quan điểm Đại Thừa thì Đức Phật có ba thân: pháp thân, báo thân, hóa thân. Sở dĩ có ba thân là do chỗ dụng khác nhau. Phật Thích Ca, là vị Phật lịch sử đã đản sinh và nhập diệt trên quả địa cầu này, chính là hóa thân của Phật. Trong khi đó, thân mà Phật Thích Ca đã chứng ngộ gọi là pháp thân, là Chân Như và đó là Đại Nhật Như Lai. Ý nghĩa pháp thân này vượt ngoài sự luận bàn của ngôn từ và chỉ có sự chứng ngộ thành Phật mới có thể biết.

Đại Nhật Như Lai trong Mạn Đà La
--------------------------------

Trong Kim Cương Giới Mạn Đà La, Đại Nhật Như Lai đại biểu cho Thức uẩn của Ngũ uẩn, Không đại của Ngũ đại, Pháp giới thể tính trí của Ngũ trí, và có chủng tử tự là VAṂ.

Trong Thai Tạng Giới Mạn Đà La, phần Trung Đài Bát Diệp Viện có hình tượng hoa sen Bi Tâm tám cánh, thì Đại Nhật Như Lai là nhụy sen biểu tượng cho căn bản của sự tu tập giải thoát cần phải lấy Đại Bi làm gốc. Ngài đại biểu cho tâm viên mãn, tối thắng của hoa sen trắng tinh khiết, trang nghiêm, thanh tịnh. Chủng tử tự là ĀḤ.

Ý nghĩa tên gọi Đại Nhật Như Lai
--------------------------------

Đại Nhật Như Lai được dịch từ *Vairocana*, theo tiếng Phạn có nghĩa là "biến chiếu". Trong Đại Nhật Kinh Nghĩa Thích do sư Nhất Hạnh thuật ký giải thích: "Chữ Tỳ Lô Giá Na (*vairocana*) là mặt trời, có nghĩa là soi sáng cùng khắp, diệt trừ mọi chỗ u ám. Tuy nhiên đối mặt trời của thế gian, sự chiếu sáng có phương phận, chiếu sáng bên ngoài mà chẳng chiếu sáng bên trong, chiếu sáng bên này, chẳng đến bên kia, lại chỉ sáng ban ngày, còn ban đêm không thấy chiếu. Huệ Nhật của Như Lai không như thế. Trí sáng của Phật chiếu khắp mọi nơi, chẳng kể trong ngoài, không phân phương hướng, góc cạnh, đêm ngày."

Hình ảnh
--------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Xem thêm
--------

* Tất-đạt-đa Cồ-đàm
* Tam thân
* Acala

Chú thích
---------

Tham khảo
---------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về ***Thích-ca Mâu-ni***. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về ***Đại Nhật Như Lai***. |

* Nhất Hạnh (thuật ký) *Đại Nhật Kinh Nghĩa Thích.* Taisho Tripitaka Vol. T18, No. 848
* Thiện Vô Úy và Nhất Hạnh *Đại Tỳ Lô Giá Na Thành Phật thần biến gia trì kinh*. Mật Tạng Bộ I, No.848.
* Huyền Thanh (dịch) *Đại Nhật Thành Phật thần biến gia trì kinh*. 2006
* Như Pháp Quân (dịch) *Nghiên cứu kinh Đại Nhật* theo bản tiếng Pháp của R.Tajima

| Bảng các chữ viết tắt |
| --- |
| **bo.**: Bod skad བོད་སྐད་, tiếng Tây Tạng | **ja.**: 日本語 tiếng Nhật | **ko.**: 한국어, tiếng Triều Tiên |**pi.**: Pāli, tiếng Pali | **sa.**: Sanskrit संस्कृतम्, tiếng Phạn | **zh.**: 中文 chữ Hán |

| * x
* t
* s
Tín ngưỡng Phật giáo Việt Nam |
| --- |
| Phật | 
* Thích Ca Mâu Ni (Bụt)
* A-di-đà
* Phật Dược Sư
* Đại Nhật Như Lai

 |  |
| Bồ Tát | 
* Quán Thế Âm (Quan Âm)
* Văn-thù-sư-lợi
* Phổ Hiền
* Địa Tạng Bồ Tát
* Đại Thế Chí
* Bát bộ Kim Cương
* Di-lặc
* Phật Mẫu Chuẩn Đề

 |
| Tăng già | 
* Ma-ha-ca-diếp
* A-nan-đà
* Mục Kiền Liên
* Bồ-đề-đạt-ma
* Huyền Trang

 |
| 
* Đại Thừa
* Tịnh độ tông
* Thiền
* Đát-đặc-la
* Thần thoại Việt Nam
* Tín ngưỡng Việt Nam

 |