***Oculudentavis*** là một chi đã tuyệt chủng trong sauria với vị trí phân loại chắc chắn, ban đầu được xác định là một chi khủng long avialan (theo nghĩa rộng là "khủng long chim"). Nó chứa một loài duy nhất được biết đến, ***Oculudentavis khaungraae***. Hóa thạch *Oculudentavis* duy nhất được tìm thấy bao gồm một hộp sọ hoàn chỉnh được bảo quản trong hổ phách Miến Điện. Hộp sọ dài 1,4 xentimét (0,55 in), chỉ ra rằng *Oculudentavis* sẽ có kích thước tương đương với một con chim ruồi ong hiện đại nếu nó là một loài Avialae (một nhóm các khủng long biết bay, bao gồm cả chim hiện đại). Mẫu vật hổ phách được lấy từ các lớp đất 99 triệu năm tuổi của lưu vực Hukawng ở bang Kachin, miền bắc Myanmar. Mẫu vật bị lôi kéo vào cuộc tranh cãi liên quan đến danh tính của nó và các vấn đề đạo đức xung quanh việc mua lại và nghiên cứu hổ phách Miến Điện.

Khám phá và đặt tên
-------------------

*Oculudentavis* được biết đến từ một hộp sọ hoàn chỉnh được bảo quản trong hổ phách Miến Điện, được tìm thấy tại địa điểm Angbamo ở thị trấn Tanai, bang Kachin, miền bắc Myanmar. Tên chi *Oculudentavis* đã được chọn từ sự kết hợp của các từ *oculus*, *nha*, và avis. Những từ tiếng Latinh này có nghĩa lần lượt là "mắt", "răng" và "chim". Tên loài là để vinh danh Khaung Ra, người phụ nữ đã tặng mảnh hổ phách cho Bảo tàng Hổ phách Hupoge để phục vụ cho việc nghiên cứu. Hiện tại, mẫu vật này được phân loại là HPG-15-3 trong Bảo tàng Hổ phách Hupoge.

Miêu tả
-------

Hộp sọ của *Oculudentavis* dài 1,4 xentimét (0,55 in), chỉ ra rằng *Oculudentavis* là một loài khủng long sống trong thời kỳ Đại Trung sinh nhỏ nhất được biết đến, nếu việc nhận dạng như vậy là chính xác. Con vật có thể có kích thước tương đương với chim ruồi ong (*Mellisuga helenae*) hiện đại, loài khủng long sống nhỏ nhất từng được biết đến.

Nó có mõm thon và mái sọ hình bóng đèn, cũng như một hàng răng dài gồm 23 răng. Nó có hốc mắt rất lớn và có một vòng xơ cứng dày được hình thành từ các quầng xơ cứng hình muỗng bất thường. Điều này chỉ ra rằng nó có khả năng là một động vật sống ban ngày, tức là chúng hoạt động chủ yếu vào ban ngày. Đôi mắt lồi sang một bên theo một mắt hếch (xương gò má) hướng ra ngoài, cho thấy nó không sở hữu thị giác hai mắt. Nó có thể sở hữu một cú cắn tương đối mạnh và chế độ ăn chuyên biệt của động vật không xương sống nhỏ, dựa trên hàm răng sắc nhọn, da miệng có kết cấu rộng, xương hàm dưới phát triển và hộp sọ mạnh mẽ, không linh hoạt.

*Oculudentavis* có một bộ sưu tập đặc tính của plesiomorphic ("nguyên thủy") và các đặc điểm tiên tiến so với các loài chim Đại Trung Sinh khác. Ví dụ, nó vẫn giữ riêng trán, xương đỉnh, xương phía sau hốc mắt, và xương thái dương, được hợp nhất với nhau hoặc bị mất đi trong các loài chim hiện đại. Mặt khác, nó thiếu một cửa sổ trước hố mắt riêng biệt và xương của mõm được kéo dài và hợp nhất. Những đặc điểm này là phổ biến hơn trong số các loài chim hiện đại. Một số đặc điểm, chẳng hạn như răng acrodont (răng nhọn, không có chân răng sâu) hoặc pleurodont (răng có chân nhỏ, nằm một bên) và xương xơ cứng hình thìa là chưa từng có đối với khủng long nói chung nhưng thay vào đó lại phổ biến trong các loài thằn lằn hiện đại. Một mảng da dường như có vảy xảy ra ở gần đáy hộp sọ, không bình thường đối với một con chim, nhưng phù hợp với đặc tính của loài lepidosaur. Số lượng răng cao và cửa sổ trước hố mắt bị thiếu rõ ràng hay xương tứ giác cũng đã được sử dụng để tranh luận, chống lại đặc tính của avialan.

Phân loại
---------

Các đặc điểm tạo ra bởi kích thước nhỏ của *Oculudentavis* dẫn đến khó khăn trong việc đưa ra kết luận chính xác về phân loại của nó. Một phân tích phát sinh gen trong mô tả ban đầu hỗ trợ vị trí cơ bản cho *Oculudentavis* trong *Avialae*, chỉ hơi gần với các loài chim hiện đại hơn *Archaeopteryx*. Điều này cho thấy rằng một dòng dõi chim sống cách đây khoảng 50 triệu năm, tồn tại giữa Kỷ Jura muộn và Kỷ Phấn Trắng.

Ngay sau khi xuất bản bài báo, một số nhà cổ sinh vật học đã lên tiếng hoài nghi về việc *Oculudentavis* thậm chí có phải là một con khủng long hay không, do số lượng đặc điểm tương đồng với bò sát có vảy cao hơn nhiều so với khủng long. Hình dạng hộp sọ nói chung được coi là đối số lớn nhất trong mối quan hệ của chim, nhưng một số loài thằn lằn sống (*Meroles*, *Anolis*) và các loài bò sát đã tuyệt chủng (*Avicranium*, *Teraterpeton*) đã được biết là có hội tụ một hình dạng giống như hộp sọ. Việc sử dụng một phân tích phát sinh học tập trung vào chim (mà không xem xét thằn lằn) cũng đã bị chỉ trích. Các biên tập viên của ấn phẩm *Fanpu* của Viện Cổ sinh Động vật có xương sống và Cổ nhân loại học Trung Quốc đã xuất bản một bài xã luận tranh luận về việc giải thích *Oculudentavis* như một con thằn lằn chứ không phải là avialan.

Cổ sinh vật học của cuối kỷ Turia (90 triệu năm)  
 Bản đồ gốc bởi Ron Blakey
*Myanmymar aresconoides*
### Chỉ trích khoa học

Đáp lại nhận dạng phân loại của *Oculudentavis* của bài *báo*, các nhà phê bình như Wang *et al.* cũng đã lưu ý việc sử dụng ngôn ngữ mơ hồ của các tác giả - đặc biệt, tuyên bố rằng *Oculudentavis* là "giống như chim", trái ngược với việc là một con chim, và thừa nhận rằng "có một tiềm năng mạnh mẽ để dữ liệu mới thay đổi rõ rệt kết luận có hệ thống của họ". Quyết định của các tác giả cho rằng *Oculudentavis* là một loài chim *tiên nghiệm*, không thử nghiệm các vị trí có thể khác, vì mô tả hình thái và phân tích phát sinh học của chúng cũng được Wang *et al.* gọi là "phi logic", người lưu ý rằng việc bác bỏ giả thuyết này sẽ làm tổn hại đến kết luận và ý nghĩa của bài báo.

Tham khảo
---------

1. 1 2 3 4 5  Xing et al. 2020
2. 1 2 3  Wang et al. 2020

### Thư mục

*Oculudentavis*
* Xing, L.; O'Connor, J. K.; Schmitz, L.; Chiappe, L. M.; McKellar, R. C.; Yi, Q.; Li, G. (2020). "Hummingbird-sized dinosaur from the Cretaceous period of Myanmar". *Nature*. **579** (7798): 245–249. doi:10.1038/s41586-020-2068-4. PMID 32161388.
* Wang, W.; Zhiheng, L.; Hu, Y.; Wang, M.; Hongyu, Y.; Lu, J. (2020). "The "smallest dinosaur in history" in amber may be the largest mix-up in history" (bằng tiếng Trung). Institute of Vertebrate Paleontology and Paleoanthropology. Truy cập ngày 16 tháng 3 năm 2020. Chú thích journal cần `|journal=` (trợ giúp)
* Witton, Mark (2020). "The ugly truth behind Oculudentavis". *MarkWitton.com*. Truy cập ngày 16 tháng 3 năm 2020.

Địa chất và niên đại
* Shi, G.; Grimaldi, D. A.; Harlow, G. E.; Wang, J.; Wang, J.; Yang, M.; Lei, W.; Li, Q.; Li, X. (2012). "Age constraint on Burmese amber based on U-Pb dating of zircons" (PDF). *Cretaceous Research*. **469**: 155–163. doi:10.1016/j.cretres.2012.03.014. Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 21 tháng 7 năm 2020. Truy cập ngày 16 tháng 3 năm 2020.

* Westerweel, J.; Roperch, P.; Licht, A.; Dupont-Nivet, G.; Win, Z.; Poblete, F.; Ruffet, G.; Swe, H.; Kai Thi, M.; Wa Aung, D. (2019). "Burma Terrane part of the Trans-Tethyan Arc during collision with India according to palaeomagnetic data". *Nature Geoscience*. **12** (10): 863–868. Bibcode:2019NatGe..12..863W. doi:10.1038/s41561-019-0443-2. PMC 6774779. PMID 31579400. Truy cập ngày 16 tháng 3 năm 2020.
* Metcalfe, I. (2017). "Tectonic evolution of Sundaland". *Bulletin of the Geological Society of Malaysia*. **63**: 27–60. doi:10.7186/bgsm63201702.

Cổ sinh vật học
* Xing, L.; Stanley, E. L.; Bai, M.; Blackburn, D. C. (2018). "The earliest direct evidence of frogs in wet tropical forests from Cretaceous Burmese amber". *Scientific Reports*. **8** (1): Article number 8770. Bibcode:2018NatSR...8.8770X. doi:10.1038/s41598-018-26848-w. PMC 6002357. PMID 29904068.
* Poinar, G. (2018). "Burmese amber: evidence of Gondwanan origin and Cretaceous dispersion". *Historical Biology*: 1–6. doi:10.1080/08912963.2018.1446531.
* Matsumoto, R.; Evans, S. E. (2018). "The first record of albanerpetontid amphibians (Amphibia: Albanerpetontidae) from East Asia". *PLOS One*. **13** (1): e0189767. Bibcode:2018PLoSO..1389767M. doi:10.1371/journal.pone.0189767. PMC 5752013. PMID 29298317.
* Arnold, E. N.; Poinar, G. (2008). "A 100 million year old gecko with sophisticated adhesive toe pads, preserved in amber from Myanmar" (PDF). *Zootaxa*. **1847**: 62–68. doi:10.11646/zootaxa.1847.1.5. Truy cập ngày 16 tháng 3 năm 2020.

Xung đột Kachin
* Joel, L. (2020). "Some Paleontologists Seek Halt to Myanmar Amber Fossil Research". *The New York Times*. tr. 1. Truy cập ngày 13 tháng 3 năm 2020.
* Gammon, K. (2019). "The Human Cost of Amber". *The Atlantic*. Truy cập ngày 14 tháng 3 năm 2020.

Đọc thêm
--------

Sự tiến hóa của chim
* Padian, K.; Chiappe, Luis M. (1998). "The Origin of Birds and Their Flight". *Scientific American*. **278** (2): 38–47. Bibcode:1998SciAm.278b..38P. doi:10.1038/scientificamerican0298-38. PMID 9472492. Truy cập ngày 16 tháng 3 năm 2020.
* Dingus, L.; Rowe, T. (1997). *The Mistaken Extinction: Dinosaur Evolution and the Origin of Birds*. New York: W. H. Freeman and Company. ISBN 0-7167-2944-X.
* Olson, S.L (1985). "The fossil record of birds". Trong Farner, D. S.; King, J. R.; Parkes, Kenneth C. (biên tập). *Avian Biology*. **8**. New York: Academic Press. tr. 79–238. doi:10.1016/B978-0-12-249408-6.50011-X. ISBN 978-0-12-249408-6.

Liên kết ngoài
--------------

Thông cáo báo chí
* Press release about *Oculudentavis* - *Scientific American*
* Press release about *Oculudentavis* - Phys.org
* Press release about *Oculudentavis* - *National Geographic*

Các liên kết khác
* A Tetrapod Zoology article on *Oculudentavis,* including some discussion on the controversy
* *Oculudentavis* trên YouTube – *Nature* Video (3:32; ngày 11 tháng 3 năm 2020)

|  |  |
| --- | --- |
| Thẻ nhận dạng đơn vị phân loại | 
* Wikidata: Q87488035
* GBIF: 11187641
* ZooBank: 9E0E740E-4F24-4B68-81E4-A8DC365962B9

 |