**Trung đoàn Bộ binh 1** hay thường gọi là **trung đoàn Gia Định**, là một đơn vị quân sự cấp Trung đoàn trực thuộc Bộ Tư lệnh Thành phố Hồ Chí Minh, Quân đội nhân dân Việt Nam.

Lịch sử
-------

Đơn vị tự vệ đầu tiên của quân khu Sài Gòn - Gia Định hình thành vào ngày 30 tháng 5 năm 1959 tại xã An Nhơn Tây, huyện Củ Chi trước yêu cầu, nhiệm vụ hỗ trợ phong trào đấu tranh chính trị của quần chúng, bảo vệ căn cứ địa cách mạng và Khu ủy Sài Gòn - Gia Định. Đơn vị đầu tiên của trung đoàn là Tiểu đội bảo vệ Y4 – Khu ủy Sài Gòn – Gia Định, sau chuyển thành C13. Đơn vị được tăng cường 1 trung đội của QK7, 1 trung đội ở Nhà Bè

Đây là đơn vị chủ lực đầu tiên của Sài Gòn - Gia Định trong chiến tranh Việt Nam. Nhằm đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ, Khu 7 và Khu ủy Sài Gòn - Gia Định quyết định phát triển C13 lên thành K17 (1962) với quy mô trên 1 đại đội. Sau biến cố đảo chính Diệm, vũ khí được vận chuyển vào địa bàn này nhiều hơn, thanh thiếu niên ở Củ Chi mộ quân vào bộ đội nhiều, đã phát triển K17 lên cấp tiểu đoàn.

> Từ năm 1963, đơn vị lần lượt được đặt tên là Đoàn Quyết Thắng (1963), Tiểu đoàn Quyết Thắng (1965), Trung đoàn Gia Định 1 (1968). Tuy nhiên, phải đến ngày 1/4/1975, đơn vị mới chính thức mang tên Trung đoàn Gia Định.
> 
> 

Trong Chiến tranh Việt Nam, với tên gọi tiểu đoàn 1 Quyết Thắng đã lập nên những chiến thắng gắn liền với các địa danh của thành phố Sài Gòn – Gia Định như Bàu Lách, An Nhơn, Ba Sòng, Phú Hòa Đông, Suối Cụt, Dân Hàn, Gò Nổi.

* Điển hình là trận Bàu Lách (9-5-1965) - trận đánh lịch sử, bởi lần đầu tiên trên chiến trường Bắc Gia Định, một tiểu đoàn QGP đánh thắng một trung đoàn VNCH;
* Tham gia chiến dịch Grimp (1-1966) chống càn và đối chọi trực tiếp với thiết giáp Hoa Kỳ
* Chiến thắng Gò Nổi (25-2-1966) với lối đánh "nở hoa trong lòng địch" làm mất tác dụng của hệ thống bom pháo hiện đại của Hoa Kỳ
* Chiến thắng Suối Cụt (23-7-1966) đánh thắng 1 tiểu đoàn biệt kích Hoa Kỳ
* Tham gia đánh bại Chiến dịch Cedar Falls (1-1967) và Chiến dịch Junction City (2-5-1967) làm phá sản mô hình bẻ gãy xương sống quân chủ lực miền Đông Nam Bộ.
* Đánh thắng tiểu đoàn Cọp Đen QLVNCH tại ấp chiến lược Suối Cụt, ngã tư Tỉnh lộ 7- Quốc lộ 22, ngày 26-6-1967

Trong chiến dịch Tết Mậu Thân 1968, lần đầu tiên đơn vị được phát triển thành quy mô cấp trung đoàn, được tăng cường 2 tiểu đoàn chủ công. Có khoảng 6 tiểu đoàn được tổ chức thành 2 trung đoàn cùng mang tên Gia Định:

* Trung đoàn Gia Định 1: Tiểu đoàn 1 Quyết Thắng, Tiểu đoàn 2 Gò Môn, Tiểu đoàn 3 Dĩ An,
* Trung đoàn Gia Định 2: Tiểu đoàn 4 Thủ Đức, Tiểu đoàn 5 Nhà Bè, Tiểu đoàn 6 Bình Tân.

Tuy nhiên chưa có tổ chức trung đoàn bộ mà vẫn thuộc bộ chỉ huy tiền phương chiến dịch. 6 tiểu đoàn phối hợp với các sư đoàn Miền tấn công vào thành phố SG trong suốt đợt 1 và đầu đợt 2 chiến dịch. Do chiến sự kéo dài, thương vong cao, phần lớn các đơn vị của đoàn Gia Định bị xóa sổ, những đơn vị còn bám trụ ở vòng ngoài được bổ sung quân tạm thời và rút về các vùng ven để dưỡng quân.

Sau năm 1969, khi tập hợp đủ những người sống sót quay về đơn vị, 3 tiểu đoàn được tái củng cố về chính trị, cấu trúc đơn vị, rồi phân tán về bảo vệ các căn cứ của QGP. Năm 1972, khi đang phân tán thành các tiểu đoàn lẻ, thì nhận được chỉ thị từ chiến dịch Nguyễn Huệ. Tiểu đoàn 1 Quyết Thắng với vai trò là bộ đội Khu 7 phối hợp tác chiến với 1 đơn vị bộ đội địa phương huyện, du kích các xã ở Củ Chi đánh căn cứ Trung Hòa để mở rộng vùng kiểm soát, phá các ấp chiến lược lân cận. Đầu năm 1975, bộ tư lệnh quân khu SG-GĐ tái lập lại 2 trung đoàn như cũ và phối thuộc cho quân đoàn 3.

Trong chiến dịch Hồ Chí Minh, Trung đoàn là mũi nhọn đột phá đánh chiếm các mục tiêu quan trọng ở cửa ngõ Tây, Tây Bắc Sài Gòn, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho các đơn vị chủ lực trên các hướng Tây Bắc tiến vào thành phố.  Kết thúc chiến tranh, 2 trung đoàn giảm quy mô còn 1 và trực thuộc bộ tư lệnh SG-GĐ.

Từ tháng 9/1977 đến tháng 1/1979, Trung đoàn Gia Định đã tham gia hàng trăm trận đánh lớn nhỏ bảo vệ biên giới Tây Nam. Trong làm nhiệm vụ quốc tế ở Campuchia, Trung đoàn đã thành nhiệm vụ chiến đấu cùng Quân tình nguyện Việt Nam tiêu diệt Khmer Đỏ với phiên hiệu Trung đoàn 742, Mặt trận 779.

Tháng 10/1989, trung đoàn trở về nước, bước vào thời kỳ củng cố, ổn định tổ chức biên chế, huấn luyện và xây dựng đơn vị theo hướng chính quy, hiện đại. Từ đó, Trung đoàn thực hiện nhiệm vụ huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu hai cấp cho Quân khu 7 và Thành phố Hồ Chí Minh.

Thành tích
----------

* Ngày 29 tháng 01 năm 1996, Trung đoàn đón nhận Danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân.
* Năm 2019, Trung đoàn Gia Định đã đón nhận Huân chương Bảo vệ Tổ quốc hạng Ba của Chủ tịch nước tặng thưởng; đón nhận Thư khen của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng và Cờ truyền thống của UBND TPHCM.

Tham khảo
---------

1. 1 2 3 4  "Trung đoàn Gia Định - 60 năm truyền thống vẻ vang". *Báo Quân khu 7 Online*. 29 tháng 5 năm 2019.
2. 1 2 3  "Trung đoàn Gia Định - Xứng danh đơn vị anh hùng". *Trang thông tin điện tử Đảng bộ Thành phố Hồ Chí Minh*. 29 tháng 5 năm 2017.
3. ↑  Trần Phước Lâm & Nguyễn Anh Hoàng (28 tháng 4 năm 2021). "TRUNG ĐOÀN GIA ĐỊNH ANH HÙNG". *truyenthongvaphattrien.vn*. Bản gốc lưu trữ ngày 18 tháng 11 năm 2021. Truy cập ngày 18 tháng 11 năm 2021.
4. ↑  "Trung đoàn Gia Định kỷ niệm 60 năm Ngày thành lập Trung đoàn". *Trang thông tin điện tử Đảng bộ Thành phố Hồ Chí Minh*. 30 tháng 5 năm 2019.