Hakama của miko
Hakama của môn Aikido đang được gấp lại
***Hakama*** (袴(khố), ****Hakama****? nghĩa là "cái quần") là một loại trang phục truyền thống của người Nhật Bản. Những loại quần ống cụt đã được sử dụng ở triều đình Trung Quốc vào thời nhà Tuỳ và Đường, và phong cách này được tiếp nhận bởi người Nhật trong kiểu dáng của *hakama* có nguồn gốc từ thế kỷ thứ sáu. *Hakama* được buộc ở hông và kéo dài cho đến mắt cá chân. Chúng được mặc bên ngoài một bộ *kimono* (*hakamashita*).

Có hai loại *hakama*, loại có chia *umanori* (馬乗り(mã thặng), **umanori**? nghĩa đen là *hakama* cưỡi ngựa) và loại không chia *andon hakama* (行灯袴(hàng đăng khố), **andon hakama**? nghĩa đen là *hakama* dạng đèn lồng). Loại *umanori* có chia ống quần, tương tự như quần thường. Cả hai loại này nhìn bề ngoài đều giống nhau. Một loại "miền núi" hoặc "đồng ruộng" của *umanori* *hakama* theo truyền thống được mặc bởi nông dân hoặc tiều phu trong rừng. Chúng lỏng hơn ở eo và thắt lại ở mắt cá chân.

*Hakama* được cố định bởi bốn dây đai (*himo*): hai đai *himo* dài hơn buộc vào hai bên của mặt trước trang phục, và hai đai *himo* ngắn hơn buộc vào hai bên của mặt sau. Mặt sau của trang phục có một bộ phận cứng hình thang, gọi là một koshi-ita (腰板(yêu bản), *koshi-ita*?). Phía dưới ở bên mặt trong là một *hakama-tome* (袴止め(khố chỉ), **hakama-tome**?) (một cấu tạo dạng hình muỗng đôi khi được nhắc đến như một *hera*) được giấu vào trong *obi* hoặc *himo* ở mặt sau, và giúp cố định vị trí của *hakama*.

*Hakama* có bảy nếp gấp dày, hai ở phía sau và năm ở phía trước. Các nếp gấp được cho là đại diện cho bảy đức hạnh của võ sĩ đạo, được coi là cần thiết trên con đường làm một samurai. Mặc dù chúng xuất hiện ở tư thế cân đối, các nếp gấp phía trước (ba bên phải, hai bên trái) được sắp xếp bất đối xứng với nhau, và điều này là một ví dụ của sự bất đối xứng trong thẩm mỹ Nhật Bản.

*Hakama* dành cho nam
---------------------

Kikko kobakama, loại quần ống cụt ngắn với giáp kikko khâu vào miếng vải của mặt trước, một loại yoroi hakama (giáp quần).
Loại *hakama* trang trọng nhất của nam giới được may từ lụa cứng có sọc, thường là màu đen và trắng, hoặc màu đen và màu xanh hải quân. Chúng được mặc với bộ *montsuki* *kimono* màu đen (*kimono* với một, ba hoặc năm gia huy ở trên lưng, ngực và vai), đeo *tabi* trắng (tất tách ngón), áo *nagajuban* trắng (áo lót cho *kimono*) và các loại giày dép. Trong thời tiết lạnh, một *montsuki* *haori* (áo khoác dài) với một *haori-himo* màu trắng (dây cố định hai vạt áo *haori*) hoàn thiện tổng thể trang phục.

*Hakama* có thể được mặc với bất kỳ loại kimono nào ngoại trừ *yukata* (*kimono* từ sợi cotton mặc mùa hè, thường mặc để thư giãn, để ngủ, hoặc tại các lễ hội hoặc đi chơi mùa hè). Trong khi *hakama* sọc thường được mặc với *kimono* trang trọng, sọc với màu khác màu đen, xám hoặc trắng có thể được mặc với trang phục kém trang trọng hơn. Các màu đồng nhất và màu chuyển (graduated) cũng khá phổ biến.

Trong khi *hakama* từng là một phần bắt buộc của trang phục phái nam, ngày nay nam giới Nhật Bản thường chỉ mặc *hakama* vào những dịp vô cùng trang trọng và tại các buổi thưởng trà, lễ cưới và đám tang. *Hakama* cũng thường được mặc thường xuyên bởi các học viên của một loạt các môn võ thuật, chẳng hạn như Kendo, Iaido, Taido, Aikido, Jodo, Ryu-te và Kyudo. Các đô vật sumo, những người không mặc *hakama* trong các trận thi đấu môn thể thao của họ, tuy nhiên, bị bắt buộc phải mặc trang phục đặc trưng truyền thống của Nhật Bản bất cứ khi nào họ xuất hiện trước công chúng. Khi *hakama* là một trong những phần quan trọng nhất của trang phục nam giới đặc trưng truyền thống, đô vật sumo thường được thấy mặc *hakama* khi tham dự các buổi lễ trang trọng.

Ngoài các võ sĩ, *hakama* cũng là một phần của trang phục thường ngày của các kannushi Thần đạo, là các thầy tu đảm trách và phục vụ tại các Thần xã.

### Kamishimo, kataginu và naga-bakama

Một chiếc quần *kamishimo* thời kỳ Edo.
*Hakama* theo truyền thống tạo nên một phần của một bộ trang phục hoàn chỉnh - được gọi là một *kamishimo* (上下 hoặc 裃(thượng hạ), **kamishimo**?). Được mặc bởi samurai và triều thần trong thời kỳ Edo, bộ trang phục này bao gồm một bộ *kimono* trang trọng, *hakama*, và một chiếc áo khoác không tay với vai làm phồng lên gọi là *kataginu* (xem hình).

Samurai viếng thăm các shōgun và các daimyo đẳng cấp cao khác tại triều đình đôi khi phải mặc một loại hakama rất dài được gọi là *naga-bakama* (*hakama* dài). Những loại này gần như giống hệt *hakama* thường, trừ việc dài đáng kể ở cả mặt sau *và* trước, tạo nên một đoạn kéo dài tầm 60 cm và cản trở việc đi lại bình thường, do đó giúp ngăn chặn một cuộc tấn công bất ngờ hay âm mưu ám sát (xem hình ảnh tại đây). *Naga-bakama* hiện tại chỉ được mặc đặc biệt trong các vở kịch Noh (bao gồm kyōgen), kịch kabuki và nghi lễ Thần đạo.

### Karusan-bakama

Một vài loại *hakama* trong thời kỳ Sengoku có phần viền làm hẹp hơn so với phần thân quần, bắt chước loại quần ống phình to mặc bởi người Bồ Đào Nha. Phong cách này tồn tại tới thời kỳ Edo và bắt đầu được gọi là *karusan-bakama*. Ngoài ống côn, chúng còn có một đai buộc giữ dáng quần, trông giống như một chiếc quần được may phần viền ống xung quanh cổ chân, do đó phần vải phình to sẽ không bung ra như hakama thông thường. Loại này cũng thường được gọi là *tattsuke-hakama*.

### Sashinuki hakama

*Sashinuki* là một loại *hakama* có ý nghĩa là được mặc theo cách gấp ống quần vào bên trong và để lộ cẳng chân. Để làm điều này, chúng có phần dài hơn *hakama* thường, và một sợi dây được luồn qua viền ống quần và được thắt chặt, tạo một hiệu ứng "phình to". Để cho phép vừa với kích cỡ cơ thể, các *sashinuki* trang trọng hơn là loại *hakama* sáu vạt hơn là bốn vạt. Về mặt kỹ thuật, sợi dây quấn quanh mắt cá này tạo cho *sashinuki* một dáng *kukuri* (bị buộc) *hakama*. Hình thức sớm nhất của *sashinuki* được cắt như hakama thường (mặc dù dài hơn một chút) và có một sợi dây luồn qua viền ống quần mỗi chân. Những sợi dây được kéo chặt và cột lại ở mắt cá chân. Đây là hình thức thường được mặc trong thời kỳ Heian. Sashinuki được mặc bởi triều thần với nhiều loại trang phục thoải mái hoặc bán chính thức.

### Yoroi hakama

*Yoroi hakama* (giáp quần) có các tấm áo giáp nhỏ hoặc giáp dạng ống được may vào hakama. Nó được mặc bởi các chiến binh samurai.

*Hakama* của nữ giới
--------------------

*Hakama* của nữ giới khác với nam giới theo nhiều cách khác nhau, đặc biệt nhất là về thiết kế hoạ tiết của vải và cách thắt dây.

Trong khi hakama của nam giới có thể được mặc ở cả các dịp trang trọng và không trang trọng, phụ nữ hiếm khi mặc hakama, ngoại trừ tại lễ tốt nghiệp và các môn thể thao truyền thống của Nhật Bản như kyudo, một vài nhánh của aikido và kendo. Chỉ có một trường hợp rất hiếm là *hakama* được phụ nữ mặc trong tiệc thưởng trà.[*cần giải thích*] Những hình ảnh của người phụ nữ trong bộ *kimono* và *hakama* có liên quan về mặt văn hóa với giáo viên. Cũng như các giáo sư đại học ở các nước phương Tây đeo mũ và mặc áo cử nhân khi sinh viên của họ tốt nghiệp, nhiều giáo viên nữ tại Nhật Bản tham dự lễ tốt nghiệp hàng năm trong bộ *kimono* truyền thống với *hakama*.

Hình ảnh mang tính biểu tượng nhất của phụ nữ mặc *hakama* là các miko, hoặc vu nữ, những người trợ giúp trong việc duy trì thờ phụng và các buổi lễ. Đồng phục của một *miko* gồm một bộ *kimono* trắng có *hakama* màu đỏ tươi, đôi khi là một naga-bakama màu đỏ trong các buổi lễ trang trọng.

Phụ nữ tại một buổi lễ tốt nghiệp, gồm *hakama* với hoa thêu, và có mặt đai quấn quanh eo.
Trong khi *hakama* trang trọng của nam được may bởi loại vải sọc, *hakama* trang trọng của phụ nữ có cả màu đồng nhất hoặc được nhuộm chuyển màu. *Hakama* cho phụ nữ trẻ đôi khi được trang trí thưa thớt với hoa thêu như hoa anh đào. Phụ nữ thường mặc *hakama* chỉ ngay bên dưới bầu ngực, trong khi nam giới mặc chúng ở phần hông.

Thắt đai cố định cho hakama
---------------------------

Có nhiều cách thắt *hakama* cho nam giới. Đầu tiên, *obi* được thắt bằng một nút đặc biệt (một "nút thắt hakama bên dưới") ở sau lưng. Bắt đầu với phía trước, các sợi dây được buộc quanh thắt lưng và vắt lên phía trên nút thắt của *obi*. Những sợi dây được đưa lên phía trước và vắt qua phía dưới thắt lưng, sau đó buộc ở phía sau, phía dưới nút thắt của *obi*. *Hakama-dome* sau đó được giấu đằng sau *obi*, *koshi-ita* được điều chỉnh, và nút thắt sau lưng được xoay về phía trước và thắt lại theo một vài cách khác. Cách làm trang trọng nhất với một nút thắt tương tự như hai chiếc nơ bắt chéo nhau thành hình chữ thập.

Phương pháp thắt những loại nút này cũng rất khác nhau, với *hakama* của nữ giới được thắt một nút đơn giản hơn hoặc một nút thắt nơ. Như với *hakama* của nam, nút thắt phía trước đầu tiên được đem về phía sau, sau đó mang lại về phía trước, sau đó thắt lại ở phía sau với một nút thắt. Sau đó, *himo* ở lưng được mang vòng về phía trước. Ở điểm này, chúng nên được thắt với một nút thắt nơ ở hông trái, chỉ ngay trước phần mở đầu, với phần kết thúc nút có cùng độ dài tương tự. Nếu muốn chắc chắn hơn, nút thắt có thể được quấn một vòng ở giữa phía trước quần, rồi sau đó thắt lại bên trong đằng sau.

Gấp hakama
----------

Một *hakama* đã được gấp
Giống như tất cả các loại quần áo truyền thống của Nhật Bản, việc gấp và cất giữ *hakama* đúng có vai trò quan trọng trong việc tránh hỏng và kéo dài thời gian sử dụng trang phục, đặc biệt là với những loại may bằng lụa. Với *hakama*, điều này vô cùng quan trọng, khi mà *hakama* có rất nhiều nếp gấp có thể dễ dàng bị mất; việc hồi phục lại đúng các nếp gấp đó đòi hỏi sự chú ý của chuyên gia trong các trường hợp nghiêm trọng.

*Hakama* thường được coi là đặc biệt khó khăn để học cách gấp đúng, một phần vì các nếp gấp của chúng, và một phần vì nút thắt dài của chúng phải được vuốt phẳng một cách chính xác và xếp cùng với nhau trước khi được buộc vào các chi tiết cụ thể.

Nhiều truyền thống của các môn võ thuật cho học viên mặc *hakama* đã quy định phương pháp gấp của *hakama*. Điều này thường được coi là một phần quan trọng của nghi thức.

Trong một vài môn võ thuật, vẫn tồn tại một truyền thống cổ rằng đồ đệ có thứ bậc cao nhất chịu trách nhiệm gấp *hakama* của sư phụ như là một dấu hiệu của sự tôn trọng.

Liên hệ giữa các nếp gấp và ý nghĩa trong võ sĩ đạo
---------------------------------------------------

Trong cuốn Principles of Aikido, Saotome Mitsugi viết rằng, bảy nếp gấp của *hakama* đại diện cho bảy đức hạnh của võ sĩ đạo. Điều này, trên thực tế có một mức độ tin tưởng có thể chấp nhận được. Trong lịch sử, *hakama* được may với số lượng nếp gấp khác nhau. 

> Loại *hakama* rẻ tiền nhất được may bởi hai vạt (nghĩa là được may bởi hai miếng vải dài ngắn khác nhau, một ở mặt trước, một ở mặt sau) cho một chân. *Hakama* phổ thông hơn được may bởi bốn vạt, và những loại đầy đủ và sang trọng nhất được may từ sáu vạt. Càng ít vạt, ngoài việc hạn chế sự sung mãn, còn hạn chế số lượng các nếp gấp có thể may được.
> 
> …Theo Takada, bushi không ra ngoài mà không mặc *hakama* bên ngoài *kosode* của họ.
> 
> 

Vì vậy, chỉ có những người có cuộc sống sung túc nhất định mới có thể đủ khả năng may nhiều vạt và có nhiều nếp gấp cho *hakama* của họ, và bushi (nghĩa là samurai) luôn mặc *hakama* (và có lẽ là một *hakama* với nhiều nếp gấp) ở nơi công cộng. Không có cơ sở rõ ràng cho việc bảy nếp gấp ban đầu được dự định để đại diện cho bảy đức hạnh của *võ sĩ đạo* hoặc là mối quan hệ *bảy nếp gấp - bảy đức hạnh* Lưu trữ 2019-02-16 tại Wayback Machine được phát triển dựa trên mối tương quan giữa chi phí và số lượng các nếp gấp.

Bảy đức hạnh được nhắc đến của võ sĩ đạo là:

**yū** (勇(dũng), ***yū***?): lòng quả cảm, sự dũng cảm, tính gan dạ
**jin** (仁(nhân), ***jin***?): lòng nhân ái, khoan dung và rộng lượng
**gi** (義(nghĩa), ***gi***?): sự công bằng ngay thẳng và chính trực
**rei** (礼(lễ), ***rei***?): nghi lễ, lịch thiệp và lễ độ
**makoto** (誠信(thành tín), ***makoto***?): sự trung thành, trung thực
**chūgi** (忠義(trung nghĩa), ***chūgi***?): lòng trung thành, sự hi sinh
**meiyo** (名誉(danh dự), ***meiyo***?): danh dự, uy tín và vinh quang.

Tham khảo
---------

1. ↑
2. ↑  Noririn (15 tháng 1 năm 2007). "Tooshiya". *Casual Walk '07 photo album*. Photozou. Bản gốc lưu trữ ngày 3 tháng 3 năm 2016. Truy cập ngày 20 tháng 4 năm 2008.
3. ↑  Noririn (3 tháng 2 năm 2007). "Imayou Hounou". *Casual Walk '07 photo album*. Photozou. Bản gốc lưu trữ ngày 21 tháng 10 năm 2016. Truy cập ngày 20 tháng 4 năm 2008.
4. ↑  Yamanaka, Norio (1982). *The Book of Kimono*. Kodansha International, Ltd. tr. 35–39, 102, 103, 111–115. ISBN 978-0-87011-785-5.
5. ↑  Dalby, Liza (1993). *Kimono: Fashioning Culture*. Random House. tr. 32–8, 55, 69, 80, 83, 90, 149, 190, 214–5, 254. ISBN 978-0-09-942899-2.
6. ↑  "Bản sao đã lưu trữ". Bản gốc lưu trữ ngày 21 tháng 10 năm 2016. Truy cập ngày 20 tháng 10 năm 2016.

Đọc thêm
--------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về ***Hakama***. |

* Cách gấp hakama, Southern California Naginata Federation.
* Cách thắt hakama Lưu trữ 2007-09-27 tại Wayback Machine, Bu Jin Design Corporation.
* Cách làm sạch hakama, Kendo America.

| * x
* t
* s
Trang phục Nhật Bản |
| --- |
| Truyền thống | 
* Fundoshi
* Furisode
* Hanten
* Hakama
* Happi
* Haori
* Jinbei
* Jōe
* Jūnihitoe
* Kyahan
* Kosode
* Kimono
* Mawashi
* Samue
* Shitagi
* Sokutai
* Tomesode
* Uwagi
* Yukata

 |  |
| Đồ đeo / đội đầu | 
* Hachimaki
* Hitaikakushi
* Kanzashi
* Kasa
* Tokin
* Tsunokakushi

 |
| Thắt lưng / khăn quấn | 
* Netsuke
* Obi
* Uwa-obi

 |
| Giày dép | 
* Geta
* Jika-tabi
* Vớ thụng
* Okobo
* Tabi
* Uwabaki
* Waraji
* Zōri

 |