recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Lưu trữ Eiss** đề cập đến việc thu thập các tài liệu và các bản ghi nhớ liên quan ghi lại cuộc giải cứu của các nhà ngoại giao Ba Lan người Do Thái bị đe dọa bởi Holocaust trong Thế chiến II. Bản lưu trữ được đặt theo tên Chaim Yisroel Eiss, một Rabbi Do Thái  và nhà hoạt động đã cùng nhau thành lập Nhóm Ładoś.

Lịch sử
-------

Kho lưu trữ được đặt theo tên của Chaim Eiss, một nhà hoạt động người Do Thái, người trong Thế chiến II đồng sáng lập Nhóm Ładoś (còn gọi là Nhóm Bernese), một nhóm các nhà ngoại giao Ba Lan và các nhà hoạt động Do Thái do Đại sứ Ba Lan tại Thụy Sĩ dẫn đầu ở Bern, Aleksander Ładoś. Trong chiến tranh, nhóm này đã phát triển một hệ thống sản xuất bất hợp pháp hộ chiếu Mỹ Latinh nhằm cứu người Do Thái châu Âu khỏi Holocaust. Các tài liệu được cho là đã đến Israel với một trong những hậu duệ của Eiss sau Thế chiến II.

Các tài liệu hình thành nên bộ Lưu trữ đã được Bộ Văn hóa Ba Lan mua lại từ một nhà sưu tập tư nhân ở Israel vào năm 2018. Chúng được trưng bày trong đại sứ quán Ba Lan ở Thụy Sĩ vào tháng 1 năm 2019, và sau đó được chuyển đến Bảo tàng Nhà nước Auschwitz-Birkenau ở Ba Lan.

Nội dung
--------

Bộ sưu tập bao gồm tám hộ chiếu giả mạo công dân Paraguay cũng như thư từ giữa những người được giải cứu và các nhà ngoại giao Ba Lan và các tổ chức Do Thái, hình ảnh của người Do Thái đang tìm cách lấy tài liệu, và một danh sách hàng ngàn cá nhân, người Do Thái Ba Lan trong ghetto ở Ba Lan bị chiếm đóng, người tương ứng cùng các nhà hoạt động cứu hộ.

Hàm ý
-----

Các tài liệu trong kho lưu trữ Eiss đã giúp xác định rằng 330 người sống sót sau Holocaust do các hành động của Nhóm Ładoś. Bất chấp những nỗ lực của họ, 387 cá nhân tương ứng với nhóm được xác định là nạn nhân của Holocaust mặc dù họ đang giữ hộ chiếu giả mạo. Số phận của 430 người khác được biết là đã liên lạc với nhóm vẫn không được biết đến.

Xem thêm
--------

* Khách sạn Polski
* Chính nghĩa giữa các quốc gia

Tham khảo
---------

1. 1 2  Michał Potocki, Zbigniew Parafianowicz. "Forgotten righteous. Polish envoy in Bern saved hundreds of Jews from the Holocaust". *gazetaprawna.pl*. Dziennik Gazeta Prawna. Truy cập ngày 14 tháng 3 năm 2018.
2. ↑  "Karczewski: oddajemy cześć tym, którzy tworzyli łańcuch dobrych serc / we honor those who formed a chain of good hearts". *pap.pl* (bằng tiếng Ba Lan). Polish Press Agency. Truy cập ngày 14 tháng 3 năm 2018.
3. 1 2  "Poland obtains WWII-era archive showing diplomats' efforts to save Jews during Holocaust". *Jewish Telegraphic Agency* (bằng tiếng Anh). ngày 7 tháng 8 năm 2018. Truy cập ngày 12 tháng 2 năm 2019.
4. 1 2  "Poland obtains archive of Bern diplomats' efforts to save Jews". *SWI swissinfo.ch* (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 12 tháng 2 năm 2019.
5. 1 2  "Documents from the Eiss Archive on exhibition at the UN Office in Geneva". *auschwitz.org*. ngày 26 tháng 1 năm 2019. Truy cập ngày 12 tháng 2 năm 2019.
**Lễ hội nhảy lửa** là một lễ hội của đồng bào dân tộc Pà Thẻn. Một sinh hoạt văn hóa mang tính tâm linh, có sức mạnh phi thường dám đương đầu với nguy hiểm, xua đuổi tà ma, bệnh tật.

Thời gian
---------

Lễ nhảy lửa thường được tổ chức vào cuối năm, khi thời tiết đang bước vào thời kỳ khắc nghiệt nhất của mùa đông.

Chuẩn bị
--------

Thầy mo ngồi trên một chiếc ghế dài để cúng thần linh. Gõ hai vật bằng sắt, phát ra những âm thanh gấp gáp, liên tục. Liên tục từ năm đến bảy giờ đồng hồ như vậy. Thường trước mỗi buổi lễ, thầy mo phải cúng thần linh, để cho phép người Pà Thẻn có được sức mạnh phi thường để nhảy vào đống lửa.

Thông thường, việc cúng phải bắt đầu trước lễ nhảy lửa khoảng bốn giờ đồng hồ. Đống lửa sẽ giúp mang lại sự ấp áp, mừng cho một vụ thu hoạch hoa màu vừa kết thúc và cầu thần linh phù hộ cho an khang thịnh vượng cũng như xua đuổi tà ma, bệnh tật và cầu cho vụ mùa mới bội thu.

Phần lễ hội
-----------

Có một vòng người trên chiếc sân rộng. Đống lửa đang cháy rừng rực ở giữa sân. Tiếng gõ của ông thầy mo vẫn vang lên mỗi lúc một gấp gáp hơn. Nhiều thanh niên Pà Thẻn bắt đầu tụ tập xung quanh thầy mo và lần lượt thay nhau ngồi lên chiếc ghế dài. Trong phút chốc, họ rung bần bật, người cúi xuống và bắt đầu nhảy lên từng lần một, cùng lúc bằng cả hai chân. Trong khi đó, một người khác thì chạy vòng xung quanh sân, thỉnh thoảng lại bốc lên tay một viên than hồng cho vào miệng nhai, người này luôn ăn than và khi đã đến một độ nào đó, mới nhảy vào luôn.

Những thanh niên cúi gập người, nhảy lò cò bằng cả hai chân trên cát xung quanh đống lửa. Họ bắt đầu từ việc đưa tay vào bới đống lửa. Nhảy hẳn vào đống lửa và lại nhảy ra trong tiếng hò reo cuồng nhiệt của mọi người. Than đỏ văng tứ tung ra chung quanh. Ngọn lửa như lại bốc cao hơn, ngùn ngụt bởi những tàn than đỏ đang bay lên. Cứ như thế liên tục, những thanh niên, trong tiếng gõ của thầy mo nhảy vào lửa và có người còn nằm hẳn trên đống lửa rồi mới nhảy ra ngoài.

Người Pà Thẻn cho biết: bất cứ người dân Pà Thẻn nào cũng có thể nhảy vào lửa miễn là thầy mo đã cúng và nhập cho họ một sức mạnh nào đó. Sức mạnh của thần linh sẽ che chở và bảo vệ họ không bị bỏng.

Liên kết ngoài
--------------

* Độc đáo lễ hội nhảy lửa Pà Thẻn - Hà Giang[*liên kết hỏng*]

| * x
* t
* s
Lễ hội các dân tộc Việt Nam |
| --- |
| Người Ba Na • Người Chăm • Người Chơ Ro • Người Cống • Người Dao • Người Ê Đê • Người Giáy • Người Hà Nhì • Người H'Mông • Người Hoa • Người Khmer • Người Kháng • Người Khơ Mú • Người La Ha • Người Lô Lô • Người Lự • Người Mường • Người Nùng • Người Pà Thẻo • Người Pu Péo • Người Sán Dìu • Người Xơ Đăng • Người Tà Ôi • Người Tày • Người Thái • Người Vân Kiều • Người Xinh Mun • Người Xtiêng • ... |
***Eviota piperata***, tên thông thường là **peppered dwarfgoby**, là một loài cá biển thuộc chi *Eviota* trong họ Cá bống trắng. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 2014.

Từ nguyên
---------

Danh pháp của *E. piperata* theo tiếng Latinh có nghĩa là "hạt tiêu", ám chỉ sự xuất hiện của nhiều tế bào sắc tố màu nâu đen (melanophore) trên đầu và khắp cơ thể của chúng.

Phạm vi phân bố và môi trường sống
----------------------------------

*E. piperata* ban đầu được phát hiện rộng khắp các vùng biển bao quanh các đảo và bãi đá tại Palau. Năm 2016, loài cá này đã được ghi nhận thêm ở xung quanh quần đảo Raja Ampat và Moluccas (Indonesia); ngoài khơi phía bắc Papua New Guinea; từ đảo Đài Loan trải dài về phía nam đến rạn san hô Apo của Philippines; và đảo Yap (Liên bang Micronesia). Chúng được thu thập gần các rạn san hô ở khu vực có đáy cát, độ sâu khoảng từ 6 đến 9 m.

Mô tả
-----

Chiều dài cơ thể tối đa được ghi nhận ở *E. piperata* là 2 cm. Đầu và thân có màu nâu nhạt. Đầu sẫm màu hơn cơ thể, có nhiều tế bào sắc tố đen lớn, tập trung nhiều hơn ở phía rìa trước của mang, dưới mắt, sau hàm và dưới đầu. Mống mắt màu vàng với các vạch màu cam bao quanh đồng tử. Cơ thể có 6 vạch màu sẫm bên dưới da, và 5 đốm đen ở thân dưới (dọc theo gốc vây hậu môn đến cuống đuôi). Vây đuôi và vây hậu môn màu nâu, có nhiều tế bào sắc tố màu nâu đen. Vây lưng thứ nhất màu nâu pha chút màu cam, vùng cận rìa sẫm màu hơn. Vây lưng thứ hai màu nâu, có nhiều tế bào sắc tố, nhạt màu hơn ở vùng cận rìa. Các gai và tia vây lưng đều có đốm đen. Vây ngực và vây bụng sáng màu hơn các vây khác.

Số gai ở vây lưng: 7; Số tia vây ở vây lưng: 8; Số gai ở vây hậu môn: 1; Số tia vây ở vây hậu môn: 8; Số tia vây ở vây ngực: 16 - 17.

Tham khảo
---------

* D.W. Greenfield; R. Winterbottom (2014). "*Eviota piperata*, a new gobiid species from Palau (Teleostei: Gobiidae)" (PDF). *Zootaxa*. **3755** (3): 295–300. doi:10.11646/zootaxa.3755.3.7.

Chú thích
---------

1. 1 2 3  D. Greenfield; H. Larson; J.T. Williams (2016). "*Eviota piperata*". *Sách đỏ IUCN*. **2016**: e.T68329954A68333704. doi:10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T68329954A68333704.en. Truy cập ngày 11 tháng 10 năm 2020.
2. 1 2 3  Greenfield & Winterbottom, sđd, tr.298
3. ↑  Froese Rainer, và Daniel Pauly (chủ biên) (2019). *Eviota piperata* trong FishBase. Phiên bản tháng 2 2019.
4. ↑  Greenfield & Winterbottom, sđd, tr.296

|  |  |
| --- | --- |
| Thẻ nhận dạng đơn vị phân loại | 
* Wikidata: Q21259142
* Wikispecies: Eviota piperata
* FishBase: 67244
* GBIF: 7391827
* iNaturalist: 614532
* IUCN: 68329954
* WoRMS: 890482
* ZooBank: F5E48CE3-A4F8-4089-96A2-DFC44A7ECFA8

 |
***Eviota pamae***, tên thông thường là **Pam's dwarfgoby**, là một loài cá biển thuộc chi *Eviota* trong họ Cá bống trắng. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 2013.

Từ nguyên
---------

*E. pamae* được đặt theo tên của Pamela Scott Rorke, vợ của nhà ngư học William Mathews Brooks (tác giả mô tả thứ hai của *E. pamae*), và là một thợ lặn năng nổ trong cuộc khám phá ra loài mới này.

Phạm vi phân bố và môi trường sống
----------------------------------

*E. pamae* chỉ được tìm thấy ở vùng biển ngoài khơi phía đông bắc đảo Kai Besar (thuộc quần đảo Kai của Indonesia). Loài cá này được thu thập gần các rạn san hô ở độ sâu khoảng từ 13 đến 20 m.

Bị đe dọa
---------

Môi trường sống của *E. pamae* đang bị suy giảm do những tác động của sự thay đổi hải dương học gây ra, liên quan đến việc biến đổi khí hậu. Ngoài ra, sự phát triển các khu vực ven biển cũng góp phần gây ảnh hưởng đến loài cá này. Vì thế mà *E. pamae* được xếp vào Loài sắp nguy cấp.

Mô tả
-----

Chiều dài cơ thể tối đa được ghi nhận ở *E. pamae* là gần 1,8 cm. Cơ thể có màu hồng cam với một dải sọc màu vàng tươi trải dài từ sau mắt đến giữa gốc vây đuôi. Vùng mõm có màu vàng kim. Phần trên của mống mắt màu vàng tươi, còn phần dưới cùng có màu xanh lam. Vây trong mờ với các tia vây màu nâu đỏ nhạt, ngoại trừ màng của vây lưng thứ hai và vây hậu môn thường có màu xám đen.

Số gai ở vây lưng: 7; Số tia vây ở vây lưng: 8 - 9; Số gai ở vây hậu môn: 1; Số tia vây ở vây hậu môn: 8 - 9; Số tia vây ở vây ngực: 14 - 15.

Tham khảo
---------

* G.R. Allen; W.M. Brooks; M.V. Erdmann (2013). "*Eviota pamae*, a new species of coral reef goby (Gobiidae) from Indonesian seas" (PDF). *aqua, Intl. J. Ichthyology*. **19** (2): 79–84.[*liên kết hỏng*]

Chú thích
---------

1. 1 2 3  H. Larson (2020). "*Eviota pamae*". *Sách đỏ IUCN*. **2020**: e.T141483531A149859101. doi:10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T141483531A149859101.en. Truy cập ngày 8 tháng 10 năm 2020.
2. ↑  Allen, Brooks & Erdmann, sđd, tr.84
3. ↑  Allen, Brooks & Erdmann, sđd, tr.83
4. ↑  Froese Rainer, và Daniel Pauly (chủ biên) (2019). *Eviota pamae* trong FishBase. Phiên bản tháng 2 2019.
5. ↑  Allen, Brooks & Erdmann, sđd, tr.82
6. ↑  Allen, Brooks & Erdmann, sđd, tr.80

|  |  |
| --- | --- |
| Thẻ nhận dạng đơn vị phân loại | 
* Wikidata: Q21259128
* Wikispecies: Eviota pamae
* BOLD: 683389
* FishBase: 67272
* GBIF: 8056323
* iNaturalist: 614528
* IUCN: 141483531
* NCBI: 1579416
* WoRMS: 835064

 |
***Eviota punyit*** là một loài cá biển thuộc chi *Eviota* trong họ Cá bống trắng. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 2016.

Từ nguyên
---------

*E. punyit* được đặt theo tên của đảo Pulau Punyit (Brunei), nơi loài cá này lần đầu tiên được công nhận là khác biệt với loài họ hàng *Eviota sebreei*.

Phạm vi phân bố và môi trường sống
----------------------------------

*E. punyit* có phạm vi phân bố rải rác ở vùng biển Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Loài cá này được tìm thấy ở ngoài khơi phía bắc Biển Đỏ và phía nam vịnh Oman, băng qua Seychelles và Maldives, về phía đông đến vùng biển ngoài khơi Brunei; phía nam quần đảo Ryukyu (Nhật Bản); đảo Halmahera và quần đảo Raja Ampat (Indonesia), cũng như dọc theo rạn san hô Great Barrier của Úc. *E. punyit* sinh sống gần các rạn san hô ở độ sâu khoảng từ 12 đến 45 m.

Mô tả
-----

Chiều dài cơ thể tối đa được ghi nhận ở *E. punyit* là 1,9 cm. Đầu và thân có một dải sọc màu đỏ nổi bật trải dài từ mõm sau đến cuối cuống đuôi; càng về đuôi, sọc này càng sẫm màu, đôi khi là màu hạt dẻ hoặc hơi nâu. Dọc theo rìa trên của dải đỏ này là các vạch đốm màu trắng. Nửa phía trước của gáy hơi có màu đỏ với dải sọc trắng. Nửa trên của đầu màu nâu đỏ, nửa dưới màu trắng nhạt. Hai sọc khác màu băng qua mắt: sọc trên màu trắng sáng và sọc dưới màu vàng, giáp với rìa của đồng tử. Gốc vây đuôi có một đốm đen, được bao quanh bởi một đốm màu ánh vàng với rìa ánh màu trắng. Tất cả các vây đều trong suốt.

Số gai ở vây lưng: 7; Số tia vây ở vây lưng: 8 - 9; Số gai ở vây hậu môn: 1; Số tia vây ở vây hậu môn: 7 - 8; Số tia vây ở vây ngực: 15 - 17.

Tham khảo
---------

* L. Tornabene; S. Valdez; M.V. Erdmann; F.L. Pezold (2016). "Multi-locus sequence data reveal a new species of coral reef goby (Teleostei: Gobiidae: *Eviota*), and evidence of Pliocene vicariance across the Coral Triangle". *Journal of Fish Biology*. **88** (5): 1811–1834. doi:10.1111/jfb.12947.

Chú thích
---------

1. 1 2  H. Larson (2019). "*Eviota punyit*". *Sách đỏ IUCN*. **2019**: e.T141483580A150064399. doi:10.2305/IUCN.UK.2019-3.RLTS.T141483580A150064399.en. Truy cập ngày 11 tháng 10 năm 2020.
2. 1 2 3  Tornabene, Valdez, Erdmann & Pezold, sđd
3. ↑  Froese Rainer, và Daniel Pauly (chủ biên) (2019). *Eviota punyit* trong FishBase. Phiên bản tháng 2 2019.

|  |  |
| --- | --- |
| Thẻ nhận dạng đơn vị phân loại | 
* Wikidata: Q25353115
* Wikispecies: Eviota punyit
* FishBase: 68283
* GBIF: 8935665
* iNaturalist: 623887
* IUCN: 141483580
* NCBI: 1689945
* WoRMS: 1042746

 |
**Đảo Malta** là đảo lớn nhất trong số ba hòn đảo lớn tạo nên quần đảo Malta. Nó có thể được gọi là **Valletta** để phân biệt với toàn Malta. Malta nằm ở giữa Địa Trung Hải, ngay phía nam của Italia và phía bắc của Libya. Đảo dài 27 kilômét (17 mi) và rộng 14,5 kilômét (9 mi), với tổng diện tích 246 kilômét vuông (95 dặm vuông Anh). Thủ phủ là Valletta, và thành phố lớn nhất là Birkirkara. Hòn đảo được tạo nên từ nhiều thị trấn nhỏ, mà cùng nhau tạo nên "khu đại đô thị" với dân số là 409.259. Cảnh quan đảo này có điểm đặc trưng là những ngọn đồi thấp với ruộng bậc thang.

Lịch sử
-------

Ħaġar Qim
Con người đã cư ngụ trên đảo từ năm 5200 TCN, họ là những thợ săn hoặc nông dân thời đồ đá, đến từ Sicilia. Những điểm dân cư thời đại đồ đá mới đã được phát hiện tại cả những vùng trống trãi và hang động, như Għar Dalam. Khoảng 3500 TCN, một nền vắn hóa với những thợ xây đền cự thạch xuất hiện. Họ đã xây dựng những ngôi đền cự thạch vào loại cổ nhất thế giới, nằm ở Ħaġar Qim và Mnajdra. Sau năm 2500 TCN, Malta ít dân đi dần, nhưng rồi lại trở thành nơi cư ngụ của các cư dân thời đại đồ đồng, cư ngụ tại nơi như Borġ in-Nadur. Họ đã xây những pháo đài đầu tiên của Malta.

Malta từng được cai trị bởi người Phoenicia, người Carthaginia, người La Mã, người Byzantine và người Ả Rập trước khi nó bị đánh chiếm bởi Bá quốc Sicilia năm 1091. Hòn đảo từ đó trở thành một phần của Vương quốc Sicilia trước khi được trao cho Dòng Toàn quyền Thánh Gioan cùng với Gozo và Tripoli năm 1530. Năm 1565, Dòng Toàn quyền và người Malta chống lại cuộc xâm lược lớn của đế quốc Ottoman, mà sau đó được gọi là cuộc Đại Vây hãm Malta. Dòng Toàn quyền cai trị Malta trong hơn 250 năm và xây nên nhiều công trình kiến trúc, gồm cả thủ đô Valletta. Năm 1798, Pháp, dưới sự chỉ huy của Napoléon chiếm Malta và cai trị trong khoảng thời gian 1798-1800. Pháp bị đánh bật khỏi đây sau khi người Malta nổi dậy chống lại họ. Năm 1800, người Anh quản lý toàn Malta và nơi này trở thành một xứ bảo hộ thuộc Anh, và rồi thành một thuộc địa vài năm sau đó. Người Anh thống trị trong khoảng 150 năm, và Malta chính thức độc lập năm 1964. Mười năm sau, Nhà nước Malta trở thành Cộng hòa Malta. Malta tham gia Liên minh châu Âu năm 2004 và tiếp nhận đồng Euro bốn năm sau đó.

Tham khảo
---------

1. ↑  Robin Skeates (2010). *An Archaeology of the Senses: Prehistoric Malta*. Oxford University Press. tr. 124–132. ISBN 978-0-19-921660-4.
2. ↑  "Archaeology and prehistory". Aberystwyth, The University of Wales. Bản gốc lưu trữ ngày 12 tháng 12 năm 2008. Truy cập ngày 25 tháng 8 năm 2014.
3. ↑  "Borg in-Nadur". Tourist Link. Bản gốc lưu trữ ngày 30 tháng 12 năm 2014. Truy cập ngày 25 tháng 8 năm 2014.
4. ↑  "Cyprus and Malta set to join eurozone in 2008". *Euractiv*. ngày 18 tháng 5 năm 2007. Truy cập ngày 25 tháng 8 năm 2014.
Người **Machelones** (tiếng Gruzia: მახელონები) (Machelônes, Machelonoi; tiếng Hy Lạp: Μαχελῶνες) là một bộ lạc người Colchis nằm xa về phía nam của Phasis (ngày nay là sông Rioni, miền tây Georgia). Họ được nhắc đến một vài lần trong các nguồn cổ đại. Tộc người này có thể là người Machorones của Pliny (NH 6.4.11), ông ta đặt họ nằm ở khu vực giữa sông Ophis (ngày nay thuộc Thổ Nhĩ Kỳ) và Prytanis.

Nhà văn thế kỷ thứ I CN, Lucian cũng ghi chú về người Machlyai và vị vua của họ, nhưng bài tường thuật này dường như hoàn toàn hư cấu. Ptolemy, vào giai đoạn đầu thế kỷ thứ II CN, đề cập tới thị trấn của người Mechlessos nằm ở biên giới của Colchis, nhưng ngoài ra lại không nói thêm điều gì khác. Vị tác giả cùng thời với ông ta, Arrian, liệt kê theo hướng từ tây sang đông các tộc người Sannoi, Drilae, Machelonoi, Heniochoi, Zudreitai, và Lazoi (*Perip*. 1 1.1-2). Khi đang viết về một sự kiện diễn ra vào khoảng 100 năm trước đó (117 SCN) trong giai đoạn đầu thế kỷ thứ III, Dio Cassius (68.19) nói rằng người Machelonoi và người Heniochoi láng giềng được cai trị bởi một vị "vua" duy nhất, Anchialos, ông ta đã quy phục hoàng đế Trajan. Có một sự đề cập được biệt trong tác phẩm *Periplus Ponti Evcines* của tác giả vô danh (có thể là vào cuối thế kỷ thứ IV) rằng người Machelones và Heniochoi đã từng được gọi là người Ekcheireis. Xứ sở được gọi là Machelonia, một chư hầu của nhà Sassan, miêu tả trong cái gọi là *Res Gestae Divi Saporis* (Ka'ba-i Zartosht), bản khắc đá bằng ba ngôn ngữ vào giữa thế kỷ thứ III liên quan đến các hoạt động chính trị, quân sự và tôn giáo của Shapur I, và dường như trong trường hợp này được dùng để chỉ Colchis.

Người Machelones có mối liên quan mật thiết về mặt chủng tộc với người Macrones láng giềng (một bộ lạc được cho là tổ tiên của người Mingreli), họ được biết đến sớm nhất là từ thế kỷ thứ V TCN.

Chú thích
---------

1. 1 2  Edwards, Robert W. (1988), The Vale of Kola: A Final Preliminary Report on the Marchlands of Northeast Turkey, pp. 129-131. *Dumbarton Oaks Papers*, Vol. 42.
**Mary Jackson** (Nhũ danh **Winston**; 9 tháng 4 năm 1921 – 11 tháng 2 năm 2005) là một nhà toán học nữ và kỹ sư hàng không vũ trụ người Hoa Kỳ. Bà được Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Hoa Kỳ (NASA) bổ nhiệm vào làm tại Ủy ban Cố vấn Hàng không Quốc gia Hoa Kỳ vào năm 1958. Phần lớn sự nghiệp, bà làm việc tại Trung tâm Nghiên cứu Langley ở Hampton, Virginia. Mary Jackson bắt đầu công việc tính toán tại Khu vực Tính toán phía Tây tách biệt trong thời kỳ phân biệt chủng tộc vào năm 1951. Bà theo học các lớp kỹ sư nâng cao và vào năm 1958, trở thành nữ kỹ sư da đen đầu tiên của NASA.

Sau 34 năm làm việc tại NASA, Mary Jackson đã giành được danh hiệu kỹ sư cao cấp nhất của cơ quan. Bà nhận ra rằng mình không thể thăng tiến hơn nữa nếu không trở thành giám sát viên và chấp nhận bị cách chức để trở thành giám sát của Chương trình Phụ nữ Liên bang, trong Văn phòng NASA về các Chương trình Cơ hội Bình đẳng và Hành động Khẳng định. Với vai trò này, bà đã làm việc để tác động đến việc tuyển dụng và thăng tiến của những người phụ nữ trong sự nghiệp khoa học, kỹ thuật và toán học của NASA.

Câu chuyện của bà được phi hình tượng hóa trong tác phẩm văn học *Hidden Figures*. Hình ảnh của bà cũng được khắc họa trong bộ phim chuyển thể *Hidden Figures* ra mắt cùng năm. Năm 2019, bà được Quốc hội Hoa Kỳ trao danh hiệu Huy chương vàng. Năm 2021, trụ sở chính của NASA ở Washington được đổi tên thành Trụ sở NASA Mary W. Jackson với một buổi lễ được tổ chức cho việc này.

Tham khảo
---------

1. ↑  "Mary Jackson". *Encyclopædia Britannica*. Encyclopædia Britannica, Inc. 5 tháng 4 năm 2019. Truy cập ngày 11 tháng 6 năm 2019.
2. ↑  "H.R.1396 – Hidden Figures Congressional Gold Medal Act". *Congress.gov*. 8 tháng 11 năm 2019. Truy cập ngày 9 tháng 11 năm 2019.
3. ↑  NASA (26 tháng 2 năm 2021). "NASA ceremony to name headquarters after Hidden Figure Mary W. Jackson". *YouTube*. Truy cập ngày 26 tháng 2 năm 2021.

Liên kết ngoài
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về ***Mary Jackson***. |

* "The Human Computer Project". Bản gốc lưu trữ ngày 6 tháng 8 năm 2016. Truy cập ngày 2 tháng 2 năm 2017.
* Mary Winston Jackson tại *Find a Grave*
***Eviota ocellifer*** là một loài cá biển thuộc chi *Eviota* trong họ Cá bống trắng. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 2005.

Từ nguyên
---------

Từ *ocellifer* trong danh pháp của *E. ocellifer* được ghép từ 2 âm tiết trong tiếng Latinh: *ocellus* ("mắt nhỏ") và *fero* ("mang theo"), ám chỉ đốm đen trên vây lưng của loài cá này.

Phạm vi phân bố và môi trường sống
----------------------------------

*E. ocellifer* chỉ được tìm thấy ở ngoài cửa sông Urauchi-gawa của đảo Iriomote-jima (thuộc quần đảo Ryukyu, Nhật Bản). Có thể bắt được loài cá này ở gần các rạn san hô và trong các hốc đá ngầm ở độ sâu khoảng từ 1 đến 1,5 m.

Bị đe dọa
---------

Sông Urauchi-gawa và những khu vực lân cận đang gặp phải những lo ngại về ô nhiễm nguồn nước. Một lượng lớn nitơ đã được phát hiện trong nguồn nước ngầm và đã làm suy giảm số lượng trai sò sinh sống trong đó, cũng như gia tăng các bệnh ngoài da và ký sinh trùng trên cá. Vì thế mà *E. ocellifer* được xếp vào danh sách Loài cực kỳ nguy cấp.

Mô tả
-----

Chiều dài cơ thể tối đa được ghi nhận ở *E. ocellifer* là 1,8 cm. Cơ thể có màu nâu nhạt; má và mang có một số đốm màu nâu đen. Mống mắt màu đồng hoặc nâu sẫm, với các vạch màu nâu đen bao quanh đồng tử. Hai bên thân có các vạch đen.

Số gai ở vây lưng: 7; Số tia vây ở vây lưng: 8 - 9; Số gai ở vây hậu môn: 1; Số tia vây ở vây hậu môn: 8; Số tia vây ở vây ngực: 15 - 16.

Tham khảo
---------

* K. Shibukawa; T. Suzuki (2005). "Two new species of the gobiid fish genus *Eviota* (Teleostei, Perciformes, Gobioidei) from the Western Pacific" (PDF). *Bull. Natl. Sci. Mus. Ser A*. **31** (2): 65–76.

Chú thích
---------

1. 1 2 3  H. Larson; K. Watanabe; Y. Taniguchi; T. Mukai (2019). "*Eviota ocellifer*". *Sách đỏ IUCN*. **2019**: e.T114823717A114823743. doi:10.2305/IUCN.UK.2019-3.RLTS.T114823717A114823743.en. Truy cập ngày 7 tháng 10 năm 2020.
2. ↑  Shibukawa & Suzuki, sđd, tr.74
3. ↑  Froese Rainer, và Daniel Pauly (chủ biên) (2019). *Eviota ocellifer* trong FishBase. Phiên bản tháng 2 2019.
4. ↑  Shibukawa & Suzuki, sđd, tr.73-74
5. ↑  Shibukawa & Suzuki, sđd, tr.72

|  |  |
| --- | --- |
| Thẻ nhận dạng đơn vị phân loại | 
* Wikidata: Q6429918
* FishBase: 65014
* GBIF: 2376189
* iNaturalist: 614526
* IRMNG: 11776668
* IUCN: 114823717
* NCBI: 2301492
* Plazi: 01E3B57F-F0B7-89B5-2AA3-2CD3C1586F55
* WoRMS: 389332
* ZooBank: E1AF70B0-2CC7-405C-9F9B-AF9650266B4E

 |
***Eviota oculopiperita***, tên thông thường là **pepperminteye dwarfgoby**, là một loài cá biển thuộc chi *Eviota* trong họ Cá bống trắng. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 2014.

Từ nguyên
---------

Từ *oculopiperita* trong danh pháp của *E. oculopiperita* được ghép từ *oculus* ("mắt") trong tiếng Latinh, và *piperita* trong danh pháp của bạc hà Âu (*Mentha piperita*), ám chỉ mắt của loài cá này có màu giống với que kẹo gậy vị bạc hà.

Phạm vi phân bố và môi trường sống
----------------------------------

*E. oculopiperita* có phạm vi phân bố tại Biển Đỏ, và được tìm thấy ở ngoài khơi Ả Rập Xê Út. Các mẫu vật được thu thập gần các rạn san hô ở độ sâu khoảng 2 – 10 m.

Mô tả
-----

Chiều dài cơ thể tối đa được ghi nhận ở *E. oculopiperita* là 1,2 cm. Đầu và thân trong mờ ánh màu xanh lục, các vảy có viền màu nâu vàng. Một đường sọc màu trắng chạy dọc theo cột sống, từ sau đầu kéo dài đến gốc vây đuôi, bị đứt đoạn bởi các vạch màu nâu sẫm; các vạch này trải dài về phía bụng và chuyển thành màu vàng nâu. Hai đốm lớn màu nâu đỏ chứa các chấm đen nằm ở phía trên bụng; một vết nhỏ hơn tương tự nằm phía trên gốc vây hậu môn. Vùng lưng có các vệt màu nâu và một vài đốm màu trắng. Hai bên đầu có đốm màu nâu sẫm tương tự như ở bụng. Một đốm trắng ở gốc vây ngực, lan ra đến vây ngực. Vùng gáy có màu trắng, lốm đốm những vệt nâu đỏ. Mắt đen, mống mắt màu trắng với các vạch màu nâu đỏ và đỏ tươi bao quanh đồng tử, tựa như các sọc màu đỏ và trắng quấn quanh kẹo gậy. Các vây trong suốt

Số gai ở vây lưng: 7; Số tia vây ở vây lưng: 8; Số gai ở vây hậu môn: 1; Số tia vây ở vây hậu môn: 8; Số tia vây ở vây ngực: 15.

Tham khảo
---------

* D.W. Greenfield; S.V. Bogorodsky; A.O. Mal (2014). "Two new Red Sea dwarfgobies (Teleostei, Gobiidae, *Eviota*)" (PDF). *Journal of the Ocean Science Foundation*. **10**: 1–10.

Chú thích
---------

1. 1 2  Larson, H. (2019). "*Eviota oculopiperita*". *Sách đỏ IUCN*. **2019**: e.T117044031A1170443222. doi:10.2305/IUCN.UK.2019-3.RLTS.T117044031A1170443222.en. Truy cập ngày 3 tháng 10 năm 2020. Chú thích có tham số trống không rõ: `|1=` (trợ giúp)
2. 1 2 3 4  Greenfield, Bogorodsky & Mal (2014), sđd, tr.3
3. ↑  Froese Rainer, và Daniel Pauly (chủ biên) (2019). *Eviota oculopiperita* trong FishBase. Phiên bản tháng 2 2019.

|  |  |
| --- | --- |
| Thẻ nhận dạng đơn vị phân loại | 
* Wikidata: Q21259113
* Wikispecies: Eviota oculopiperita
* EoL: 43488731
* FishBase: 67245
* GBIF: 8118484
* iNaturalist: 614527
* IUCN: 117044031
* WoRMS: 1007171
* ZooBank: F4BCED81-CE84-405A-A992-585B6574E213

 |
***Eviota notata***, tên thông thường là **barhead dwarfgoby**, là một loài cá biển thuộc chi *Eviota* trong họ Cá bống trắng. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 2012.

Từ nguyên
---------

Từ *notata* trong danh pháp của *E. notata* bắt nguồn từ *nota* trong tiếng Latinh, nghĩa là "dất vết", ám chỉ các vệt đốm lớn sẫm màu trên đầu và gáy ở loài cá này.

Phạm vi phân bố và môi trường sống
----------------------------------

*E. notata* có phạm vi phân bố ở Tây Nam Ấn Độ Dương. Loài cá này được tìm thấy ở Seychelles và quần đảo Amirante; Mauritius, quần đảo Mascarene và bãi cạn Saint Brandon; cũng như tại quần đảo Chagos. Các mẫu vật của chúng được thu thập gần các rạn san hô ở độ sâu khoảng 15 m.

Mô tả
-----

Chiều dài cơ thể tối đa được ghi nhận ở *E. notata* là 1,5 cm. Màu sắc khi mẫu vật còn tươi: Đầu và thân trong mờ, có màu trắng. Một dải màu vàng kéo dài từ phía trước mắt xuống dưới đầu. Vùng màu vàng thứ hai và thứ ba nằm trên mang và trên gốc vây ngực. Vùng gáy có những vệt đen rõ rệt. Hai bên thân hơi có màu vàng nhạt, trải dài từ gốc vây hậu môn đến gốc vây đuôi. Con ngươi có màu xanh da trời, mống mắt có hai đốm đỏ ở trên. Một mảng màu đỏ nhạt nằm ở nửa sau của hàm trên. Vây lưng, vây hậu môn và vây đuôi có màu hơi vàng, được phủ một lớp tế bào sắc tố đen.

Số gai ở vây lưng: 7; Số tia vây ở vây lưng: 6 - 7; Số gai ở vây hậu môn: 1; Số tia vây ở vây hậu môn: 6 - 7; Số tia vây ở vây ngực: 14 - 16.

Tham khảo
---------

* D.W. Greenfield; S.L. Jewett (2012). "Two new gobiid fishes of the genus *Eviota* from the Indian Ocean (Teleostei: Gobiidae)" (PDF). *Zootaxa*. **3515**: 67–74. doi:10.11646/zootaxa.3515.1.5.

Chú thích
---------

1. 1 2  Larson, H. (2020). "*Eviota notata*". *Sách đỏ IUCN*. **2020**: e.T47403021A116924887. doi:10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T47403021A116924887.en. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2020.
2. 1 2 3  Greenfield & Jewett, sđd, tr.71
3. ↑  Froese Rainer, và Daniel Pauly (chủ biên) (2019). *Eviota notata* trong FishBase. Phiên bản tháng 2 2019.
4. ↑  Greenfield & Jewett, sđd, tr.68

|  |  |
| --- | --- |
| Thẻ nhận dạng đơn vị phân loại | 
* Wikidata: Q5604260
* Wikispecies: Eviota notata
* FishBase: 66625
* GBIF: 7193155
* iNaturalist: 614524
* IRMNG: 11767227
* IUCN: 47403021
* WoRMS: 712870
* ZooBank: 0FE0D09D-D46A-4055-B1AB-5CD5BED12561

 |
**Esther Nirina** (nhũ **danh Ranirinaharitafika**, 1932-2004), là một nhà thơ Malagasy. Sinh năm 1932 tại Madagascar, bà sống ở Orleans, Pháp từ năm 1953 đến 1983, làm thủ thư, trước khi trở về Madagascar và trở thành một nhà thơ. Trong sự nghiệp của mình, Nirina là thành viên của Académie Malagache, và là người đứng đầu Hiệp hội các nhà văn Ấn Độ Dương (SEROI). Tập thơ của bà Chuyến đi *đơn giản* đã được trao giải thưởng ADELF Grand Prix Littérature de Madagascar.

Đời sống
--------

Nirina là một đứa trẻ duy nhất và bà đã nói trong các cuộc phỏng vấn rằng tên của bà có nghĩa là "mong muốn" bởi vì cha mẹ bà muốn có một đứa trẻ rất tệ. Bà lớn lên ở Antananarivo, thủ đô của Madagascar, nơi cha bà làm công chức, nhưng gia đình bà thường đến thăm ngôi làng ở đất nước nơi cha bà được nuôi dưỡng.

Nirina chuyển đến Pháp vào năm 1953, theo chồng, người đã hoàn thành việc học ở đó. Khi ở Orleans, bà bắt đầu làm thủ thư. Bà làm việc cùng với Hélène Cadou, vợ của Réné-Guy Cadou. Hélène Cadou đã quan tâm đến Nirina sau khi đọc một bài thơ bà viết, và thúc đẩy bà tiếp tục viết. Năm 1975, tập thơ đầu tiên của Nirina, *Silencieuse respiration*, được phát hành bởi nhà xuất bản Orleans Sergent. *Chuyến* đi *đơn giản* tiếp theo vào năm 1980, từ cùng một nhà xuất bản.

Madagascar đã giành được độc lập vào năm 1960 và gia đình của Nirina đã chọn ở lại Pháp. Bà và chồng vẫn ở Orleans cho đến khi các con đi học đại học. Nirina và chồng đã đi du lịch một số nơi, trước khi trở về Madagascar năm 1990 để cải tạo nhà ở Antananarivo và đất nước để họ có một nơi để nghỉ hưu, bà nói. bà mất năm 2004.

Phong cách
----------

Phong cách của Nirina kết hợp di sản và tuổi trẻ của bà ở Madagascar với những trải nghiệm của bà khi sống ở Pháp. Bà sử dụng các hình thức thơ truyền thống của Malagasy như hainteny, nhưng cũng thu hút được những ảnh hưởng quốc tế như Pablo Neruda và George Bataille. Thơ của bà được đánh dấu bằng nỗi nhớ cũng như các tài liệu tham khảo triết học và tính đa nghĩa trong lựa chọn từ ngữ của bà.

Tác phẩm đáng chú ý
-------------------

* *Silencieuse respiration* (1975)
* *Simple voyelle* (1980)
* *Lente spirale* (1990)
* *Multiple solitude* (1997)
* *Rien que lune: Oeuvres poétiques* (1998)
* *Mivolana an-tsoratra / Le dire par écrit* (2004)

Tham khảo
---------

1. 1 2  "Esther Nirina". *Words Without Borders*. Amazon.com. Truy cập ngày 22 tháng 6 năm 2015.
2. 1 2  Vidya, G (tháng 12 năm 2012). "Issues Confronting Postcolonial Societies in the Select Poems of Esther Nirina and Lila Ratsifandriamanana". *Language in India*. **12** (12): 250–256.
3. 1 2 3  Beckett, Carole (2003). "Esther Nirina Speaks to Carole Beckett". *Research in African Literatures*. **34** (2): 175–182. Truy cập ngày 22 tháng 6 năm 2015.
4. 1 2  Raharimanana. "Esther Nirina". *île en île*. Truy cập ngày 22 tháng 6 năm 2015.
**Magdalena Sauer** (6 tháng 5 năm 1890 - 10 tháng 10 năm 1983) là người phụ nữ đầu tiên đủ điều kiện hành nghề kiến trúc sư ở Nam Phi.

Tuổi thơ và giáo dục ban đầu
----------------------------

Magdalena Gertruide Sauer sinh ra ở Kenilworth, Cape Town, con gái của Jacobus Wilhelmus Sauer và Mary Cloete Sauer. Cha bà là một chính trị gia nổi tiếng, còn mẹ bà là bạn thân của tác giả Olive Schreiner. Anh trai của bà, Paul Oliver Sauer, cũng trở thành một chính trị gia; Ủy ban Sauerđược đặt theo tên ông. Bà lớn lên ở Kenilworth và tại trang trại của gia đình gần Stellenbosch. Bà theo học Đại học Cape Town, lấy bằng khoa học vào năm 1911, sau đó được đào tạo thêm về kiến trúc khi còn là thực tập sinh ở Durban và ở Anh tại Trường Kiến trúc Hiệp hội Kiến trúc ở London.

Sự nghiệp
---------

Cape Town Bo-Kaap 188 đến 200 Longmarket St với Nhà thờ Hồi giáo; Một số tòa nhà trong bức ảnh này đã được Magda Sauer khôi phục vào những năm 1940
Sau khi hoàn thành khóa đào tạo kiến trúc, Sauer đã đăng ký với Viện Kiến trúc sư Nam Phi vào năm 1927. Bà tập trung vào kiến trúc nhà ở và phục hồi các tòa nhà cũ. Trong số các dự án của Sauer có sự phục hồi các tòa nhà trên các đường Shortmarket, Longmarket, Rose và Chiappini ở Bo-Kaap của Cape Town (sau đó gọi là Khu phố Malay) vào những năm 1940 (với Reg de Smit), Bảo tàng Lịch sử từ tòa nhà Tòa án Tối cao cũ vào những năm 1960 (tòa nhà đã đặt bảo tàng Slave Lodge từ năm 1998). Sauer đã nghỉ làm việc kiến trúc vào năm 1965. Cả hai dự án đã được tuyên bố là các di tích lịch sử được bảo vệ.

Sauer đã viết phê bình nghệ thuật cho tờ báo *Die Burger* như một nghề tay trái.

Đời tư
------

Sauer đã kết hôn một thời gian ngắn với Trygve Strömsöe, kỹ sư người Na Uy, người đã thiết kế tuyến cáp treo trên núi Table Mountain. Con gái của họ, Karin Strömsöe, sinh năm 1924, trở thành một họa sĩ và họa sĩ minh họa sách. Magdalena Sauer qua đời năm 1983, hưởng thọ 93 tuổi.

Tham khảo
---------

1. ↑  "Julian Wilhelmus Sauer", *The Olive Schreiner Letters Online*.
2. 1 2  EJ Verwey, biên soạn, *Từ điển mới về tiểu sử Nam Phi*  (Báo chí HSRC 1995): 223-224.
3. ↑  "Bo-Kaap Walk" Lưu trữ 2017-06-08 tại Wayback Machine *Lịch sử Cape Town: Hướng dẫn du lịch*.
4. ↑  "Bảo tàng Iziko - Slave Lodge - Tòa án tối cao" *Artefacts.co.za*.
5. ↑  Thành phố Cape Town, "Lớp phủ bảo vệ lịch sử Bo-Kaap" Lưu trữ 2016-10-23 tại Wayback Machine (tháng 11 năm 2015).
6. ↑  "Ngày này trong lịch sử" Lịch sử Lưu trữ 2016-10-22 tại Wayback Machine *Nam Phi trực tuyến*.
**Maltitol** là một loại polyol, được sử dụng như một chất thay thế cho đường. Độ ngọt của nó bằng 90% độ ngọt của sucrose (đường cát) và cũng các tính chất cũng tương tự, chỉ trừ màu nâu.

Maltitol được dùng đề thay thế đường cát vì nó chứa ít calories hơn, không gây sâu răng và ít gây ảnh hưởng lên lượng glucose máu. Đáng tiếc maltitol nổi tiếng là chất gây đau dạ dày, đặc biệt nếu dùng với lượng lớn.

Về mặt hóa học, maltitol có công thức 4-O-α-glucopyranosyl-D-sorbitol. Trên thị trường, Maltitol còn có tên khác l2 Maltisorb và Maltisweet.

Sản xuất và sử dụng
-------------------

Maltitol là một đường đôi sản xuất bởi các công ty Corn Products Specialty (trước đây là SPI Polyols), Cargill, Roquette, Towa, và một số các công ty khác. 
Maltitol được tạo thành từ sự hydro hoá maltose lấy từ tinh bột. Độ ngọt cao giúp nó được sử dụng mà không cần trộn lẫn với các chất làm ngọt khác. Maltitol có tác dụng làm mát không đáng kể nếu đem so sánh với các loại đường rượu khác và có hiệu quả làm mát tương tự như sucrose. Nó được dùng nhiều đặc biệt trong sảnh xuất các loại bánh kẹo: kẹo cứng không đường, chewing-gum, socola, các món nướng và kem lạnh.

Chuyển hoá
----------

Maltitol không chuyển sang màu nâu và biến thành caramen sau khi hoá lỏng do phơi dưới nhiệt độ cao. Nó không bị chuyển hóa bởi vi khuẩn trong miệng, bởi vậy không gây sâu răng. Được hấp thu hơi chậm hơn so với sucrose nên thích hợp với người bệnh đái tháo đường hơn sucrose. Mang năng lượng 2100cal/g (8,8kJ/g) (sucrose là 4000 cal/g).

Cũng bởi sự hấp thụ chậm này nên nếu dùng maltitol với lượng thừa sẽ gây nên tác dụng nhuận tràng và đôi khi gây đầy hơi và sình bụng. Nhà sản xuất thường dễ sử dụng maltitol với lượng lớn vì nó rất giống đường, kết cục là người tiêu dùng thường phải dùng nhiều đường rượu hơn khả năng cơ thể. Điều này đồng nghĩa với việc maltitol đặc biệt có liên quan đến các vấn đề về dạ dày.

Ở các nước như Úc và New Zealand, sản phẩm maltitol được dán những cảnh báo như "Có thể gây tác dụng nhuận tràng nếu dùng dư". Ở Mỹ, nó là một chất đã nhận định là an toàn (GRAS), với cảnh bào đề nghị về khả năng nhuận tràng của nó khí dùng hơn 100 g mỗi ngày.

Tham khảo
---------
Exonuclease từ đầu 3' tới đầu 5' cùng với Pol I
**Exonuclease** là các enzym hoạt động bằng cách tách các từng nucleotide một từ đầu mút ("exo" có nghĩa là ngoài) của một chuỗi polynucleotide. Một phản ứng thủy phân phá vỡ liên kết phosphodiester tại đầu 3 'hoặc 5', tùy vào vị trí enzyme hoạt động. "Họ hàng" gần gũi của nó là endonuclease, giúp phân tách liên kết phosphodiester ở giữa ("endo" là bên trong) của chuỗi polynucleotide. Sinh vật nhân chuẩn và sinh vật nhân sơ có ba loại exonuclease tham gia vào quá trình xử lý bình thường của mRNA: exonuclease từ đầu 5' đến 3' (Xrn1), là một protein phân tách phụ thuộc; exonuclease từ đầu 3 'đến 5', một protein độc lập; và exonuclease từ đầu 3 'đến 5' đặc hiệu với poly (A).. Trong cả sinh vật nhân sơ và sinh vật nhân chuẩn, một trong những con đường chính của sự phân giải RNA được thực hiện bởi phức hợp exosome đa protein, bao gồm phần lớn các exoribonuclease từ đầu 3' đến đầu 5'

Ý nghĩa với polymerase
----------------------

RNA polymerase II được biết là có vai trò trong quá trình kết thúc phiên mã; nó hoạt động với 5 'exonuclease (mã hóa bới gen Xrn2 ở người) để làm phân giải bản phiên mã mới được hình thành ở xuôi dòng, để lại vị trí polyadenyl hóa và đồng thời đẩy polymerase. Quá trình này liên quan đến việc exonuclease bắt kịp với pol II và chấm dứt phiên mã.

Pol I sau đó tổng hợp các nucleotide DNA thay cho mồi RNA mà nó vừa loại bỏ. DNA polymerase I cũng có hoạt tính exonuclease cả theo hai chiều là 3' đến 5' và 5' đến 3', được sử dụng trong việc chỉnh sửa và "chữa lỗi" cho DNA. Nếu đi theo chiều 3 'đến 5' chỉ có thể loại bỏ một mononucleotide tại một thời điểm, tuy nhiên, hoạt động theo chiều 5' đến 3' có thể loại bỏ một mononucleotide hoặc lên đến mười nucleotide tại một thời điểm.

Chú thích
---------

1. ↑  Mukherjee D; và đồng nghiệp (2004). "Analysis of RNA Exonucleolytic Activities in Cellular Extracts". *Springer protocols*. **257**: 193–211. doi:10.1385/1-59259-750-5:193. ISBN 1-59259-750-5. PMID 14770007.
2. ↑  Pamela A. Frischmeyer; và đồng nghiệp (2002). "An mRNA Surveillance Mechanism That Eliminates Transcripts Lacking Termination Codons". *Science*. **295** (5563): 2258–61. doi:10.1126/science.1067338. PMID 11910109.
3. ↑  Hage A EL; và đồng nghiệp (2008). "Efficient termination of transcription by RNA polymerase I requires the 5′ exonuclease Rat1 in yeast". *Genes Dev*. **22** (8): 1068–081. doi:10.1101/gad.463708. PMC 2335327. PMID 18413717.
**Lý Khai Phục** hay ***Kai-Fu Lee*** (giản thể: 李开复; phồn thể: 李開復; bính âm: *Lǐ Kāifù*; sinh ngày 3 tháng 12 năm 1961) là một nhà tư bản, nhà quản trị, người viết sách, nhà khoa học máy tính, blogger người Trung Quốc trong lĩnh vực công nghệ thông tin. Gần đây, ông thường sống ở Bắc Kinh, Trung Quốc.

Ông là người đầu tiên trên thế giới phát triển hệ thống nhận diện lời nói liên tục, độc lập với người nói trong đề tài tiến sĩ của ông tại Đại học Carnegie Mellon. Sau đó ông trở thành nhà quản trị công nghệ cao tại Apple, SGI, Microsoft và Google.

Ông đã trở thành chủ đề tranh chấp pháp lý giữa Google và Microsoft (nơi làm việc cũ của ông) năm 2005 xoay quanh thỏa thuận phi cạnh tranh một năm mà ông đã ký với Microsoft năm 2000 khi ông đang làm phó tổng giám đốc công ty này.

Lý Khai Phục là một trong những nhân vật ảnh hưởng nhất trong mảng Internet tại Trung Quốc. Ông từng là giám đốc sáng lập của Google Trung Quốc, làm việc từ tháng 7 năm 2005 đến ngày 4 tháng 9 năm 2009. Ông đã tạo ra trang mạng cá nhân "Ngã Học Võng" (我学网) để giúp giới trẻ Trung Quốc vươn lên trong học vấn và sự nghiệp. Với trên 50 triệu người theo dõi, ông là một trong những blogger được theo dõi nhiều nhất tại Trung Quốc, cụ thể là trên trang Sina Weibo.

Tiểu sử
-------

Lý Khai Phục sinh ra tại Đài Bắc, Đài Loan. Ông là con trai của nhà lập pháp và sử gia Lý Thiên Dân, quê ở Tứ Xuyên, Trung Quốc.

Lý đã trình bày chi tiết cuộc sống cá nhân và con đường sự nghiệp của ông trong cuốn tự truyện *Making a World of Difference* viết bằng tiếng Anh và tiếng Trung xuất bản tháng 10 năm 2011 và hiện đã có trên Amazon.com.

Sự nghiệp
---------

### Giáo dục

Năm 1973, Lý Khai Phục tới Mỹ và học trung học tại Oak Ridge, Tennessee. Ông tốt nghiệp với bằng *summa cum laude* tại Đại học Columbia, nhận bằng cử nhân khoa học ngành khoa học máy tính năm 1983. Ông tiếp tục lấy bằng tiến sĩ khoa học máy tính tại đại học Carnegie Mellon năm 1988.

Tham khảo
---------

1. ↑  CNReviews: Google China's Kaifu Lee Resigns (ngày 4 tháng 9 năm 2009)
2. ↑  Chinese version On Amazon
3. ↑  "Bản sao đã lưu trữ". Bản gốc lưu trữ ngày 4 tháng 4 năm 2012. Truy cập ngày 7 tháng 11 năm 2013.
***Mamiya*** (tiếng Nhật: 間宮; phiên âm Hán-Việt: *Gian Cung*), tên được đặt theo eo biển Mamiya (tên quốc tế là eo biển Tatar), là một tàu tiếp tế lương thực phục vụ trong Hải quân Đế quốc Nhật Bản từ những năm 1920 cho đến Chiến tranh thế giới thứ hai.

Thiết kế và chế tạo
-------------------

Thiết kế ban đầu của *Mamiya* là một tàu tiếp dầu thay vì một tàu tiếp tế lương thực. Hải quân đã gửi con tàu đến xưởng tàu Kawasaki để trang bị cơ sở vật chất với khả năng dự trữ lương thực cho 18.000 người trong ba tuần cùng với nhà bếp có thể chế biến được một lượng lớn món ăn kể cả yōkan, manjū, tofu và konyaku. Có nhiều đầu bếp và nghệ nhân bánh ngọt phục trên tàu và *Mamiya* trở thành một phần của Hạm đội Liên hợp.

Lịch sử hoạt động
-----------------

Dù đã lỗi thời vào thời điểm chiến tranh bùng nổ, nhưng *Mamiya* vẫn tiếp tục là một thành phần trong các hoạt động của hải quân ở Thái Bình Dương. Ngày 12 tháng 10 năm 1943, nó bị tàu ngầm USS *Cero* của Hải quân Hoa Kỳ tấn công và gây thương tích gần Chichi-jima, sau đó vào ngày 6 tháng 5 năm 1944, *Mamiya* tiếp tục chịu thiệt hại bởi cuộc tấn công từ tàu ngầm USS *Spearfish* trên Biển Hoa Đông. Trong cả hai lần đó, con tàu đều được sửa chữa và có thể tiếp tục trở lại phục vụ. Cuối cùng, tại Biển Đông vào ngày 20 tháng 12 năm 1944, tàu ngầm USS *Sealion* đã chặn đầu *Mamiya* vừa đi ra từ cảng Sài Gòn và đang trên đường làm nhiệm vụ vận chuyển lương thực đến Manila, tấn công và làm thiệt hại con tàu, sau đó đánh chìm hẳn vào ngày hôm sau tại tọa độ 17°48′B 114°09′Đ﻿ / ﻿17,8°B 114,15°Đ﻿ / 17.800; 114.150.

Tham khảo
---------

### Chú thích

1. ↑  "Japanese Supply Ships *Mamiya*". Combinedfleet.com. Truy cập ngày 20 tháng 12 năm 2013.

### Tài liệu

* Shobō Ushio (tháng 12 năm 1979). *The Maru Special, Japanese Naval Vessels No.34 Japanese Auxiliary ships*. Nhật Bản. Mã sách: 68343-34
* Kōjinsha (tháng 12 năm 1993). *Collection of writings by Sizuo Fukui Vol.10, Stories of Japanese Support Vessels*. Nhật Bản. ISBN 4-7698-0658-2.

Bản mẫu:WWIIJapaneseAuxiliaryShips
**Tỉnh Farg'ona** (tiếng Uzbek: Farg'ona viloyati hay tỉnh Fergana tiếng Nga: Ферганский вилоят) là một viloyat (tỉnh) của Uzbekistan, nằm ở phía nam của thung lũng Fergana tại phần cực đông của quốc gia này. Nó có diện tích 6.800 km². Dân số ước tính khoảng 3.015.000 người, với trên 71% dân số sống trong khu vực nông thôn.

Hành chính
----------

Tỉnh Farg'ona được chia thành 15 đơn vị hành chính cấp huyện. Thủ phủ là thành phố Farg'ona (hay Fergana) với dân số khoảng 214.000 người, ở phía nam tỉnh. Các thành thị lớn khác còn có Besharik, Khamza, Kokand, Kuva, Kuvasay, Margilan và Rishdan.

Các đơn vị cấp huyện có: Bagdod, Besharik, Buvaida, Dangara, Ezevon, Oltiarik, Okhunboboev, Rishton, Sukh, Toshlok, Uchkuprik, Farg'ona, Furkat, Uzbekiston, Kuva.

Địa lý, khí hậu
---------------

Tỉnh Farg'ona có ranh giới với các tỉnh Namangan và Andijon của Uzbekistan ở phía bắc, cũng như đường biên giới với Kyrgyzstan ở phía nam và Tajikistan ở phía tây.

Khí hậu trong tỉnh này mang đặc trưng khí hậu lục địa điển hình với các khác biệt cực kỳ rõ nét giữa nhiệt độ mùa đông với nhiệt độ mùa hè, trong đói mùa hè cực kỳ nóng bức và mùa đông không lạnh quá.

Kinh tế
-------

Nông nghiệp là hoạt động kinh tế chính trong tỉnh Farg'ona, chủ yếu là trồng bông, nho, nuôi tằm, nghề làm vườn và sản xuất rượu vang. Nghề chăn thả gia súc chủ yếu tập trung vào sản xuất thịt và sữa.

Các nguồn tài nguyên thiên nhiên có các mỏ dầu, đất sét cho công nghiệp gốm sứ, và vật liệu xây dựng.

Các ngành công nghiệp trong tỉnh chủ yếu dựa vào lọc dầu, sản xuất phân hóa học và các sản phẩm hóa chất, dệt may và dệt lụa, công nghiệp nhẹ và gốm sứ. Khu vực này cũng là một trung tâm sản xuất của các ngành nghề mĩ nghệ truyền thống Uzbek, đặc biệt là đồ gốm sứ.

Vận tải
-------

Đường sắt nối liền Kokand, Margilan với các thành phố thủ phủ các tỉnh cận kề như Andijon và Namangan. Tổng chiều dài đường sắt chạy qua tỉnh này là trên 200 km. Chiều dài các tuyến đường bộ là trên 3.000 km. Tại Farg'ona và Kokand có các sân bay phục vụ cho các tuyến bay quốc nội.

Xem thêm
--------

* Đại Uyển

Ghi chú
-------

1. 1 2  "tỉnh Fergana trên website chính phủ Uzbekistan". Bản gốc lưu trữ ngày 14 tháng 2 năm 2009. Truy cập ngày 29 tháng 6 năm 2009.

| * x
* t
* s
Tỉnh của Uzbekistan |
| --- |
| Tỉnh |  Andijon **·**  Buxoro **·**  Farg'ona **·**  Jizzax **·**  Namangan **·**  Navoiy **·**  Qashqadaryo **·**  Samarqand **·**  Sirdaryo **·**  Surxondaryo **·**  Toshkent **·**  Xorazm | Uzbekistan |
| Cộng hòa tự trị | Qaraqalpaqstan |
**Magali Herrera** (1914-1992) là một nghệ sĩ người Uruguay tự học, đã viết, nhảy, diễn xuất và làm phim ngoài việc sản xuất các tác phẩm hội họa về Utopia, với chúng cô đã được biết đến.

Đời sống
--------

Magali Herrera sinh năm 1914 tại Rivera, Uruguay  trong một gia đình địa phương đáng chú ý. Cô ấy là một người tự học, làm việc với nhiều phương tiện truyền thông trước khi tạo ra các tác phẩm trực quan nổi bật, nhờ chúng mà cô ấy được biết đến. Cô là một nhà văn ban đầu, với những bài thơ và câu chuyện không bao giờ được xuất bản, và cũng viết cho một số tờ báo hàng ngày, làm việc như một nhà báo. Cô rất thích tổ chức những buổi tối đọc thơ và kết bạn với nữ thi sĩ nổi tiếng người Uruguay Juana de Ibarbourou  Cô bắt đầu vẽ liên tục trong đầu những năm 1950 nhưng phải đến năm 1965, sau một thời gian trầm cảm nặng, thì cô mới bắt đầu vẽ thường xuyên. Hoạt động này trở thành trung tâm cho sự tồn tại của cô với những giai đoạn làm việc sáng tạo mãnh liệt, trong đó cô sẽ vẽ cả ngày lẫn đêm. Trầm cảm, đôi khi dữ dội đến mức dẫn đến các lần toan tự tử, tiếp tục làm Herrera đau khổ và đến năm 1992, cô đã tự kết liễu đời mình.

Sưu tập và triển lãm
--------------------

Công trình của Magali Herrera chủ yếu được tổ chức tại bảo tàng Collection de l'Art Brut ở Lausanne, Thụy Sĩ. Các tác phẩm của cô đã được giới thiệu trong các triển lãm Collection de l'Art Brut bao gồm hồi tưởng năm 1996  và *Art Brut Biennial II: Architectures*, vào năm 2015  trong đó có một danh mục đi kèm của triển lãm *Architecture: Art Brut the Collection*, được xuất bản bởi 5 Continents Editions, đã được sản xuất  Một tập hợp các tác phẩm của cô đã được trình bày bởi Galerie Christian Berst (wiki fr) tại Art Paris 2010. Năm 2015, tác phẩm của cô đã được đưa vào triển lãm *Le Cahier Dessiné* tại Halle Saint-Pierre ở Paris.

Tham khảo
---------

1. 1 2  Maclagan, David (2009). *Outsider Art: From the Margins to the Marketplace*. Reaktion Books. tr. 181. ISBN 978-1861895219.
2. 1 2  "HERRERA MAGALI". Collection de L'Art Brut Lausanne. Truy cập ngày 10 tháng 3 năm 2018.
3. 1 2 3  Peiry, Lucienne (2001). *Art Brut: The Origins of Outsider Art*. Flammarion. tr. 283–302. ISBN 978-2080105844.
4. ↑  "100 years of Magalí Herrera". Arte Otro en Uruguay. tháng 11 năm 2014. Truy cập ngày 12 tháng 3 năm 2018.
5. 1 2  "Magali Herrera biography". Galerie Christian Berst. Truy cập ngày 12 tháng 3 năm 2018.
6. ↑  "Art Brut Biennial II: Architectures" in Lausanne". Bigmat International Architecture Agenda. 29 tháng 12 năm 2015. Bản gốc lưu trữ ngày 25 tháng 10 năm 2020. Truy cập ngày 11 tháng 3 năm 2018.
7. ↑  "Architecture: Art Brut the Collection". 5 Continents Editions. Truy cập ngày 11 tháng 3 năm 2018.
8. ↑  Peiry, Lucienne (16 tháng 1 năm 2015). "Exposition sur les Cahiers dessinés à la Halle Saint-Pierre, Paris". notesartbrut.ch. Truy cập ngày 15 tháng 3 năm 2018.