| Phạm trù ngữ pháp |
| --- |
| Về danh từ
* Tính động vật
* Cách
	+ Kết cấu dữ cách
	+ Chuyển di dữ cách
	+ Chủ ngữ quanh co
* Loại từ
	+ Lượng từ
* Trạng thái kiến tạo
* Tính đếm được
	+ Danh từ đếm được
	+ Danh từ không đếm được
	+ Danh từ tập thể
* Tính xác định
* Giống
* Kết cấu sinh cách
	+ Sở hữu
	+ Chồng cách
* Lớp danh từ
* Số
	+ - Số đơn
		- Số phức
		- Số đôi
		- Số tam, v.v.
	+ Đơn lẻ, Tập thể, Phức hợp
* Tính đặc thù
* Universal grinder
 |
| Về động từ
* Chuyển động quan liên
* Bao hàm và loại trừ
* Biến ngôi
* Tính hữu chứng
* Tình thái
* Nhân xưng
* Tính hữu đích
* Thì–thể–thức
	+ Thể
	+ Thể từ vựng
	+ Thức
	+ Thì
* Thái
 |
| Đặc trưng chung
* Cảm tình
* Tính hữu giới
* So sánh
* Tính phức động (số động từ)
* Kính ngữ
* Tính lưỡng cực
* Tính tương hỗ
	+ Đại từ phản chỉ
	+ Động từ phản chỉ
 |
| Quan hệ cú pháp
* Tham tố
	+ Tính chuyển tác
	+ Ngữ trị
* Đường nhánh
* Kết cấu chuỗi động từ
* Ngữ pháp truyền thống
	+ Vị ngữ
	+ Chủ ngữ
	+ Tân ngữ
	+ Sung ngữ
	+ Biểu thức vị ngữ
 |
| Ngữ nghĩa học
* Tương phản
* Ý ngoại
* Vai ngữ nghĩa
	+ Tác thể
	+ Bị thể
* Đề và thuyết
	+ Tiêu điểm
* Ý nguyện
* Veridicality
 |
| Hiện tượng
* Phù ứng
	+ Phù ứng đa nhân xưng
* Biến cách
* Phạm trù rỗng
* Bao gộp
* Biến tố
* Tính có đánh dấu
 |
| * x
* t
* s
 |

Trong ngôn ngữ học, **bị thể** (tiếng Anh: patient) là 'thành phần tham gia' trong tình huống mà trong đó có hành động thực hiện lên trên thành phần đấy, bị thể là vai ngữ nghĩa mà trong hành động thì 'thành phần tham gia' có đóng vai đấy. Đôi khi, "bị thể" còn được gọi là "chủ đề" (theo góc nhìn ngữ nghĩa học).

Khi cần phân biệt kĩ, người ta dùng từ "bị thể" để chỉ 'tiếp thể' bị thay đổi trạng thái ("I *crushed* **the car**") và dùng từ "chủ đề" để chỉ 'tiếp thể' không bị thay đổi trạng thái ("I *have* **the car**"). Theo định nghĩa đó thì 'động từ tĩnh' là tác động lên chủ đề, còn 'động từ động' là tác động lên bị thể.

Lý thuyết
---------

Thông thường, tình huống được biểu hiện bằng câu, hành động trong câu thì được biểu hiện bằng động từ, và bị thể thì được biểu hiện bằng ngữ đoạn danh từ.

Ví dụ, trong câu "Jack ate the cheese", "the cheese" là bị thể. Trong những ngôn ngữ nhất định, bị thể được 'biến cách', còn không thì được đánh dấu để biểu thị vai ngữ pháp của nó. Ví dụ trong tiếng Nhật, bị thể thường hay được đặt phụ tố bằng trợ từ *o* (hiragana を) khi dùng với ngoại động từ chủ động, và bằng trợ từ *ga* (hiragana が) khi dùng với nội động từ bị động hoặc tính từ. Mặc dù tiếng Anh hiện đại không đánh dấu vai ngữ pháp cho danh từ (thay vào đó dùng trật tự từ), vai bị thể vẫn được thể hiện một cách bất quy tắc bằng nhiều cách khác; ví dụ, bằng các hình vị "-en", "-ed", hay "-ee", như trong "eaten", "used", hoặc "payed".

Bị thể hay bị nhầm lẫn với 'bổ ngữ trực tiếp'. Tuy nhiên, có sự khác biệt đáng kể. Bị thể là một tính chất ngữ nghĩa, được định nghĩa dựa theo ý nghĩa của ngữ đoạn; còn 'bổ ngữ trực tiếp' là một tính chất cú pháp, được định nghĩa dựa theo vai của ngữ đoạn trong cấu trúc của câu. Ví dụ, trong câu "The dog bites the man", "the man" vừa là bị thể vừa là bổ ngữ trực tiếp. Trái lại, trong câu "The man is bitten by the dog" có cùng nghĩa với câu vừa rồi nhưng lại có cấu trúc ngữ pháp khác, thì "the man" vẫn là bị thể, nhưng bây giờ lại đóng vai là chủ ngữ của câu; và "the dog" giờ không còn là chủ ngữ mà chỉ là chủ thể hoặc tác thể.

Ghi chú thuật ngữ
-----------------

1. ↑  Theme
2. ↑  Receiver
3. ↑  Stative verb
4. ↑  Dynamic verb
5. ↑  Noun phrase
6. ↑  Declension
7. ↑  Affix
8. ↑  Particle
9. ↑  Active transitive verb
10. ↑  Inactive intransitive verb
11. ↑  Word order
12. ↑  Direct object
13. ↑  Agent

Tham khảo
---------

1. ↑  Memidex.com[*liên kết hỏng*] Retrieved 2012-07-24.
2. ↑  William O' Grady, Michael Dobrovolsky, Mark Aronoff (1997). *Contemporary Linguistics*. ISBN 0-312-13749-4.Quản lý CS1: sử dụng tham số tác giả (liên kết) - sử dụng "theme", tức "chủ đề", với nghĩa chỉ 'tiếp thể' của hành động có thay đổi trạng thái, p. 265-66
3. ↑  A similar distinction is made here: 1.3.2 Predicates and arguments in *Basic English Syntax with Exercises* (ISBN 9639704709), see also the pop-up glossary for the terms in question