**María của Navarra** (tiếng Tây Ban Nha: *María de Navarra*; tiếng Pháp: *Marie de Navarre*; tiếng Anh: *Maria of Navarre*; 1329 – 29 tháng 4 năm 1347), còn gọi là **Marie xứ Évreux** (tiếng Pháp: *Marie d'Évreux*) là vương hậu của Vương quốc Aragón từ năm 1338 cho đến khi bà qua đời với tư cách là người vợ đầu tiên trong số bốn người vợ của Pere IV của Aragon.

Tuổi thơ
--------

Maria là con thứ hai của Juana II của Navarra và Felipe III của Navarra, được sinh ra một năm sau khi họ lên ngôi. Cha mẹ cô, đã thành lập Vương tộc Évreux như một triều đại cai trị mới ở Vương quốc Navarra, và muốn cải thiện quan hệ với các nước láng giềng Iberia của họ. Năm 1333, họ thương lượng về việc hứa hôn giữa chị gái của María, Juana với Peter IV, người mà sau đó thừa kế ngai vàng của Aragon.Tuy nhiên, Peter, người lên ngôi vào tháng 1 năm 1336 đã bày tỏ sự ưa thích con gái thứ hai, điều này buộc chị gái cô là Joan phải từ bỏ quyền kế vị để ủng hộ cho Maria.

Làm Vương hậu
-------------

Hợp đồng hôn nhân được ký kết trong lâu đài của cha cô tại Anet vào ngày 6 tháng 1 năm 1336. Nó quy định rằng, nếu mẹ cô qua đời không để lại con trai, María hoặc các con của cô sẽ thừa kế vương miện của Navarra.Lễ cưới diễn ra gần Zaragoza vào ngày 25 tháng 7 năm 1337. Bất chấp những khó khăn trong việc trả của hồi môn, mối quan hệ của chồng Maria với cha mẹ cô rất êm đẹp.Như người hạ cấp, Maria đã nhận được từ Peter các thị trấn Jaca, Tarragona và Teruel. Năm 1338, nữ hoàng mới vui mừng đến Barcelona, ​​thủ đô của Vương quốc Aragón.

Vương hậu Maria rất ngoan đạo và là một người vợ hiền, nhưng có lẽ có rất ít điểm chung với chồng. Con đầu lòng của họ, Constance, sinh năm 1343, tiếp theo là Joanna năm 1344 và Maria vào năm 1345 hoặc 1346. Việc thiếu một người thừa kế nam giới trong suốt 9 năm của cuộc hôn nhân đã gây ra một vấn đề. Năm 1347, Peter cố gắng đảm bảo quyền kế vị cho con gái lớn của họ, nhưng bị anh trai James I, Bá tước Urgell, và Aragon Corts phản đối. Vào ngày 23 tháng 4 ở Valencia, Nữ hoàng Maria sinh một con trai, đặt tên là Peter, nhưng đứa trẻ chết ngày hôm sau. Maria qua đời vì biến chứng khi sinh con vào ngày 29 tháng 4. Trong di chúc, cô để lại quyền Navarre cho con trai và sau đó cho các con gái, và bày tỏ nguyện vọng được chôn cất tại Tu viện Poblet. Nhưng thay vào đó, cô đã được chôn cất trong Tu viện Saint Vincent ở Valencia. Người chồng goá vợ của cô nhanh chóng tái hôn trong vòng vài tháng.

Tổ tiên
-------

| Tổ tiên của María của Navarra |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |  |  |  | 8. Philippe III của Pháp |
|  |  |
|  |  |
|  |
|  | 4. Louis, Bá tước xứ Évreux |  |
|  |  |
|  |  |  |  |
|  |
|  | 9. Maria xứ Brabant |
|  |  |
|  |  |
|  |
|  | 2. Philip III của Navarre |  |
|  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |
|  | 10. Philip xứ Artois |
|  |  |
|  |  |
|  |
|  | 5. Marguerite xứ Artois |  |
|  |  |
|  |  |  |  |
|  |
|  | 11. Blanche xứ Brittany |
|  |  |
|  |  |
|  |
|  | 1. **Maria của Navarre** |  |
|  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |
|  | 12. Philippe IV của Pháp |
|  |  |
|  |  |
|  |
|  | 6. Louis X của Pháp |  |
|  |  |
|  |  |  |  |
|  |
|  | 13. Juana I của Navarra |
|  |  |
|  |  |
|  |
|  | 3. Juana II của Navarra |  |
|  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |
|  | 14. Robert II xứ Bourgogne |
|  |  |
|  |  |
|  |
|  | 7. Marguerite xứ Bourgogne |  |
|  |  |
|  |  |  |  |
|  |
|  | 15. Agnes của Pháp |
|  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |

 |

Chú thích
---------

1. ↑  Woodacre 2011, tr. 142.
2. ↑  Surget 2008, tr. 34.
3. 1 2  Surget 2008, tr. 35.
4. ↑  Miron 1913, tr. 178.
5. ↑  Miron 1913, tr. 180.

### Tài liệu

* Miron, E. L. (1913). *The queens of Aragon: their lives and times*. Brentano's.
* Surget, Marie-Laure (2008). *Mariage et pouvoir: réflexion sur le rôle de l'alliance dans les relations entre les Evreux-Navarre et les Valois au XIV siècle (1325–1376)*. Laboratoire d'éthnographie régionale.
* Woodacre, Elena (2011). *The Queen and her consort: succession, politics and partnership in the Kingdom of Navarre, 1274–1512*. Bath Spa University.
* Woodacre, Elena (2013). *The Queens Regnant of Navarre: Succession, Politics, and Partnership, 1274–1512*. Palgrave Macmillan. ISBN 978-1-137-33914-0.