recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
*Hải chiến Chios (Chesma)*, hoạ phẩm của Ivan Konstantinovich Aivazovsky (1848)
**Cuộc nổi dậy Orlov** (1770) là tiền thân của chiến tranh giành độc lập Hy Lạp sau này (1821). Với sự giúp đỡ của Bá tước Aleksey Grigoryevich Orlov, thống lĩnh Hải quân Đế quốc Nga trong cuộc chiến tranh Nga-Thổ Nhĩ Kỳ, nhân dân Hy Lạp phất cờ nổi dậy chống lại ách đô hộ của Đế quốc Ottoman. Tại Hy Lạp, người ta gọi vụ việc này là **những sự kiện Orlo** (tiếng Hy Lạp: Ορλωφικά).

Đế quốc Nga đã hứa sẽ hạ đo ván Đế quốc Ottoman và thành lập một quốc gia thân Nga của người Hy Lạp tại vùng Balkan. Giữa thập niên 1760, các nhóm phái viên Nga đến bán đảo Mani, để thiết lập liên minh với các thủ lĩnh địa phương, những người thống lĩnh một đạo quân hùng mạnh nhất tại Hy Lạp trong thời gian đó. Vào năm 1769, trong cuộc chiến tranh Nga-Thổ Nhĩ Kỳ, một hạm đội gồm 14 chiến thuyền do Bá tước Aleksey Grigoryevich Orlov chỉ huy lên đường từ biển Baltich tới Địa Trung Hải. Hạm đội này đến Mani vào tháng 2 năm 1770, thúc đẩy người dân Mani giương cao lá cờ khởi nghĩa. Trong khi Hạm đội này tiến về biển Agean, 50 quân Nga ở lại giúp đỡ quân khởi nghĩa Mani.

Ban đầu, quân nổi dậy Hy Lạp giành được thế thượng phong, họ nhanh chóng giải phóng những phần đất lớn của Morea. Tuy nhiên, họ đã không thể lan rộng trên khắp Hy Lạp. Với sự giúp đỡ của người dân Hy Lạp trên đảo, Hải quân Nga giành chiến thắng lẫy lừng trước Hải quân Ottoman trong trận chiến Cesme; song, họ không hề hỗ trợ quân nổi dậy Hy Lạp tại Morea. Cuối cùng, chính phủ Ottoman đã dập tắt cuộc nổi dậy. 
Bản mẫu:Campaignbox Russo-Turkish War, 1768-1774

Nhận định
---------

Theo quan điểm của Nga, Bá tước Aleksey Grigoryevich Orlov đã hoàn thành nhiệm vụ, huỷ hoại Hải quân Ottoman, đánh đuổi quân Thổ về phía Nam và cống hiến cho chiến thắng quyết định của nước Nga, dẫn tới việc ký kết Hiệp ước Kuchuk-Kainarji.

Ngược lại, đối với người Hy Lạp, cuộc nổi dậy Orlov đã thất bại với biết bao người đã ngã xuống (kể cả trong chiến trận, và những đợt trả đũa của "bọn Thổ" về sau). Hơn nữa, người Hy Lạp hoàn toàn bị lãng quên trong Hiệp ước Kuchuk-Kainarji, và họ ngày càng trở nên bất mãn với Đế quốc Nga. Trong khi mối quan hệ Hy Lạp - Nga vẫn tốt đẹp (một phần nhờ ảnh hưởng của những người Hy Lạp tài giỏi tại Nga), nhiều người trong thế hệ sau của phong trào Cách mạng Hy Lạp (chẳng hạn như Petrobey hay Kolokotronis) sẽ tìm kiếm một liên minh với các liệt cường phương Tây.

Chú thích
---------

1. ↑  historyorb.com

* Cổng thông tin Quân sự
* Cổng thông tin Nga
* Cổng thông tin Thổ Nhĩ Kỳ
***Cuộc chiến với hành tinh Fantom*** là tiểu thuyết giả tưởng của Việt Nam, viết bởi Nguyễn Bình và phát hành năm 2011 bởi Nhà xuất bản Trẻ.

Tác giả
-------

Tác giả của bộ tiểu thuyết là Nguyễn Bình, hiện học lớp 5 - Trường Tiểu học Nghĩa Tân (Cầu Giấy - Hà Nội). Lúc viết sách, Bình mới 10 tuổi. 
Khi cậu bé xuất bản bộ truyện này, Nguyễn Bình đã vào Thành phố Hồ Chí Minh để giao lưu với độc giả.

Nội dung
--------

Lấy bối cảnh nước Mỹ ở tương lai, bộ tiểu thuyết kể về chuyến phiêu lưu của nhóm bạn Earth ở thành phố Philadelphia, Hoa Kỳ chống lại những kẻ xâm lược xấu xa đến từ hành tinh Fantom. Nhân vật chính của tiểu thuyết là Frank William Wells, vốn là hậu duệ của nhà văn Anh nổi tiếng H. G. Wells.

**Tập 1**
Từ một buổi sáng mùa hè trên hòn đảo Hydra cho đến khi cả nhóm bạn Earth phát hiện ra đám mây UFO ở ngoài khơi, họ đã nhanh chóng trở về Florida (Mỹ) để bắt đầu cuộc chiến trực diện với bọn hành tinh Bóng Ma (Fantom), bảo vệ Trái Đất. Cả nhóm trải qua các cuộc đấu trí tại Venice, Philadelphia với nhiều khó khăn và thử thách. Nguyễn Bình đã khéo léo dẫn dắt người đọc vào một chuyến phiêu lưu đầy kịch tính đến những miền đất rộng lớn với những nền văn minh xa lạ.

Các nhân vật trong tiểu thuyết
------------------------------

1. Frank William Wells - người dẫn chuyện, trưởng nhóm Earth. Cậu sinh ngày 11 tháng 12 năm 2005, là hậu duệ của đại văn hào H. G. Wells. Cậu là nguyên do khiến quân Bóng Ma trả thù.
2. Louis Depardieu - phó nhóm. Cậu sinh ra trong một gia đình khá giả, không biết xác định phương hướng.
3. Sarah Margaret Adams là người sắc sảo nhất nhóm.
4. Philippe Justice là người nhát gan nhất.
5. George và Charles là cặp đôi quậy phá của nhóm. George có tài giả tiếng các động vật, đặc biệt là loài chó.
6. Michael là một thành viên của nhóm Earth, người luôn mơ tưởng mình là Thánh Michael, một vị thánh trong Kitô giáo
7. Emily
8. Robert là người lái các phương tiện riêng của nhóm. Sau khi chiếc SR-71 Blackbird bị nhóm Earth cướp ở Mỹ, Robert đã trở thành cơ trưởng của chiếc máy bay, còn Louis là cơ phó.

Chú thích
---------

1. ↑  Có một "Thần đồng tiểu thuyết"?

Liên kết ngoài
--------------

* Có một "Thần đồng tiểu thuyết"?
* Thần đồng thơ (Trần Đăng Khoa) nói về "Thần đồng tiểu thuyết"…
* Cậu bé 10 tuổi xuất bản tiểu thuyết giả tưởng
Lộ trình của cuộc hành quân tử thần. Đoạn đường từ San Fernando đến Capas đi bằng ô tô ray (rail car).
**Cuộc hành quân chết chóc Bataan** (Tagalog: **Martsa ng Kamatayan sa Bataan**, tiếng Nhật: ***Batān Shi no Kōshin* (バターン死の行進, **Batān Shi no Kōshin**?)**) được bắt đầu vào ngày 9 tháng 4 năm 1942, là một cuộc di chuyển cưỡng ép 60-80.000 tù binh chiến tranh Philippines và Mỹ được thực hiện bởi quân đội Nhật sau trận Bataan (trên lãnh thổ Philippines) trong Thế chiến thứ hai Có khoảng 2.500–10.000 tù binh Philippines và 100-650 tù binh Hoa Kỳ chết trước khi tới được địa điểm cuối cùng là Trại O'Donnell.. Khó có thể đưa ra con số chính xác cho số người chết, đặc biệt là với tù binh người Philippines bởi vì các sử gia không thể xác định có bao nhiêu tù binh đã trà trộn vào dân thường và trốn thoát. Hành trình từ Mariveles, Bataan đến San Fernando, Pampanga là đi bộ; còn từ San Fernando, những người sống sót được đưa lên xe lửa và chuyển đến Trại O'Donell ở Capas, Tarlac.

Trên tuyến đường dài 128 km (80 dặm) đã thường xuyên diễn ra những vụ giết chóc và lạm dụng vũ lực gây ra bởi quân Nhật. Kết quả là có rất nhiều tù nhân cũng như thường dân đã bị chết mà sau này Hội đồng Quân sự Đồng Minh đã coi đó là tội ác chiến tranh của Nhật Bản trong Thế chiến thứ hai.

Tham khảo
---------

1. ↑  Hubbard, Preston John (1990). *Apocalypse Undone: My Survival of Japanese Imprisonment During World War II*. Vanderbilt University Press. tr. 87. ISBN 978-0-8265-1401-1.
2. ↑  Bilek, Anton (Tony) (2003). *No Uncle Sam: The Forgotten of Bataan*. Kent State University Press. tr. 51. ISBN 0-87338-768-6.
3. ↑  "Bataan Death March. Britannica Encyclopedia Online". Britannica.com. ngày 9 tháng 4 năm 1942. Truy cập ngày 17 tháng 12 năm 2012.
4. 1 2  Falk, Stanley L. (1962). *Bataan: The March of Death*. New York: W. W. Norton & Company. OCLC 1084550.
5. ↑  Lansford, Tom (2001). "Bataan Death March". Trong Sandler, Stanley (biên tập). *World War II in the Pacific: an encyclopedia*. Taylor & Francis. tr. 159–160. ISBN 978-0-8153-1883-5.
6. ↑  Norman, Michael and Norman, Elizabeth (2009). *Tears in the Darkness*. Farrar, Straus and Giroux. ISBN 978-0374272609.Quản lý CS1: nhiều tên: danh sách tác giả (liên kết)
Một xuất bản phẩm của Paganini từ thế kỉ trước.
**Bản hòa tấu vĩ cầm số 2 cung Si thứ** của Nicôlô Paganini có tên trong tiếng Anh là "Concerto for violin No. 2". Tên đầy đủ của nhạc phẩm này là *Violin Concerto N°2 in B Minor*, Op. 7 (bản hòa tấu vĩ cầm số 2 cung Si thứ, ôput 7) mà ông sáng tác ở Ý, gồm ba chương. Bản nhạc này được ông hoàn thành biên soạn vào năm 1826, công diễn toàn bộ vào năm sau, tại La Scala thuộc Milanô, do chính tác giả là nghệ sĩ độc tấu vĩ cầm. 

Nhạc phẩm này thường được nhắc đến trong giới âm nhạc vì đòi hỏi trình độ biểu diễn vĩ cầm rất kỹ thuật điêu luyện, đồng thời có giai điệu đẹp, nhất là chương 3 của tác phẩm được Liszt chuyển thể và biến tấu thành tác phẩm nổi tiếng cho độc tấu dương cầm, được gọi là La Campanella.

Như trong hầu hết các sáng tác của Paganini, khi biểu diễn nhạc phẩm này, nghệ sĩ chơi vĩ cầm cần sử dụng các ngón tay rất linh hoạt, kết hợp với kéo cung (archet/bow) khéo léo và phức tạp, nhiều lần dừng lại dùng ngón tay búng dây (pizzicato) hoặc hợp âm cả bốn dây.

Cấu trúc
--------

Nhạc phẩm gồm ba chương (movements):

1. Allegro maestoso (in B minor, ending in B major)
2. Adagio (in D major)
3. Rondo à la clochette (in B minor)
Riêng chương thứ ba viết theo điệu rondo có biệt danh là "La Clochette" (tiếng Pháp) hoặc "La Campanella" (tiếng Ý) mà Paganini muốn mô tả tiếng chuông nhỏ. Bởi thế, chương ba còn gọi là "Rondo a la clochette" (điệu rôngđô tiếng chuông nhỏ). Cũng có người còn gọi toàn bộ nhạc phẩm này là *La Campanella của Paganini*, mặc dù gọi như vậy là chưa đầy đủ.

Liên kết ngoài
--------------

* Tác phẩm được nhạc sĩ vĩ cầm Ilya Kaler trình tấu với sự phụ họa của Dàn Hòa Tấu Radio Quốc gia Ba Lan do Stephen Gunzenhauser chỉ huy:
* Bản nhạc do Evgeny Kissin người Nga biểu diễn:


1. ↑  Maddy Shaw Roberts. "These are the hardest pieces ever written for the VIOLIN".
2. ↑  "List of works by Niccolò Paganini".
3. 1 2  Betsy Schwarm. "La campanella work by Paganini". line feed character trong `|tựa đề=` tại ký tự số 14 (trợ giúp)
***Coradion melanopus*** là một loài cá biển thuộc chi *Coradion* trong họ Cá bướm. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1831.

Từ nguyên
---------

Từ định danh của loài cá này được ghép bởi hai từ trong tiếng Hy Lạp cổ đại, *mélanos* (μέλανος; "đen") và *poús* (πούς; "chân"), hàm ý đề cập đến vây bụng có màu đen ở loài cá này.

Phạm vi phân bố và môi trường sống
----------------------------------

*C. melanopus* được phân bố giới hạn trong khu vực Tam giác San Hô, từ Philippines (trừ đảo Palawan) trải dài về phía nam đến Papua New Guinea và quần đảo Bismarck, rải rác tại các đảo Sulawesi, Halmahera, Seram và tỉnh Tây Papua (Indonesia).

*C. melanopus* thường sống trên các rạn viền bờ có sự phát triển phong phú của hải miên và thủy tức, hoặc trong các đầm phá mà san hô phát triển thưa thớt, được tìm thấy ở độ sâu khoảng 2–50 m.

Mô tả
-----

Chiều dài lớn nhất được ghi nhận ở *C. melanopus* là 15 cm. *C. melanopus* cũng có bốn dải sọc như *Coradion altivelis* và *Coradion chrysozonus*, với cặp sọc chữ V màu nâu sẫm kéo dài xuống vị trí vây bụng, một sọc nâu khác ở trên đầu và băng qua mắt, sọc ở thân sau có thêm viền cam. Thân sau ở cá trưởng thành có tới hai đốm đen viền trắng xanh, một trên vây lưng và một trên vây hậu môn. Mõm ngắn và nhọn. Vây bụng có màu nâu đen. Vây đuôi trong mờ; cuống đuôi có một vạch đen.

Số gai ở vây lưng: 10; Số tia vây ở vây lưng: 24–27; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 17–18; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5.

Sinh thái học
-------------

Thức ăn chủ yếu của *C. melanopus* là hải miên (bọt biển), thường thấy nhất đối với bọt biển của chi *Xestospongia*. *C. melanopus* sống đơn độc và ghép cặp vào mùa sinh sản.

Thương mại
----------

*C. melanopus* ít được xuất khẩu trong ngành buôn bán cá cảnh.

Tham khảo
---------

1. 1 2 3 4  Allen, G. R.; Fricke, R.; Pratchett, M. & Myers, R. (2010). "*Coradion melanopus*". *Sách đỏ IUCN về các loài bị đe dọa*. **2010**: e.T155193A4741682. doi:10.2305/IUCN.UK.2010-4.RLTS.T155193A4741682.en. Truy cập ngày 2 tháng 1 năm 2022.Quản lý CS1: sử dụng tham số tác giả (liên kết)
2. ↑  Scharpf, Christopher; Lazara, Kenneth J. (2021). "Order Acanthuriformes (part 1): Families Lobotidae, Pomacanthidae, Drepaneidae and Chaetodontidae". *The ETYFish Project Fish Name Etymology Database*. Truy cập ngày 2 tháng 1 năm 2022.
3. 1 2 3  Ranier Froese và Daniel Pauly (chủ biên). Thông tin *Coradion melanopus* trên *FishBase*. Phiên bản tháng 2 năm 2023.
4. ↑  R. Pyle (2001). "Chaetodontidae". Trong K. E. Carpenter; V. H. Niem (biên tập). *The living marine resources of the Western Central Pacific. Volume 5. Bony Fishes Part 3 (Menidae to Pomacentridae)* (PDF). FAO Species Identification Guide for Fishery Purposes. FAO. tr. 3259. ISBN 978-9251045879.

|  |  |
| --- | --- |
| Thẻ nhận dạng đơn vị phân loại | 
* Wikidata: Q2879683
* ADW: Coradion\_melanopus
* FishBase: 10287
* GBIF: 2385657
* iNaturalist: 98392
* IRMNG: 10574082
* ITIS: 610331
* IUCN: 155193
* NCBI: 466128
* uBio: 2300779
* WoRMS: 280392

 |
**Cuộc Chiến Hôn Nhân** (tên tiếng Thái: **วิวาห์ว้าวุ่น**, phiên âm: Wiwa Wah Woon) hay *Đám Cưới Hỗn Loạn* là bộ phim truyền hình Thái Lan phát sóng vào năm 2010 và chiếu trên đài Channel 3 (CH3). Phim với sự tham gia của Theeradej Wongpuapan và Araya A. Hargate.

Nội dung
--------

Pawee - một chàng "play boy" giàu có, điển trai và vây quanh anh là những cô nàng xinh đẹp và vô cùng gợi cảm. Ấy thế mà, Pawee không ngờ rằng có ngày anh lại rơi vào bẫy tình của Airada - một cô nàng xinh đẹp nhưng lại là một thầy bói và một "bad girl" chính hiệu. Cô nàng đã lừa Pawee kết hôn với mình để có được tiền của anh ấy. Đây cũng chính là điều khiến Pawee tìm mọi cách để li dị với Airada.

Nhưng rắc rối ở chỗ là nếu Pawee đơn phương ly hôn với Airada trước thì anh phải trả cho cô 40 triệu baht (1,2 triệu đôla). Còn nếu Airada không thể chịu đựng được Pawee và đề nghị ly dị trước thì anh sẽ không phải trả cho cô một đồng nào. Cũng chính vì thế mà cuộc hôn nhân của cả hai như là một lời tuyên chiến, một cuộc so tài thực sự, xem ai sẽ là người phá vỡ lời cam kết và đòi ly hôn trước. Airada muốn có 40 triệu baht còn Pawee thì muốn tự do mà không phải mất tài sản. Bên cạnh đó, ba mẹ hai bên thì luôn cố gắng vung vén cho cặp đôi "bất đắc dĩ" này.

Liệu rằng cuộc hôn nhân của Pawee và Airada có bền vững và tình cảm của họ sẽ đi đến đâu khi trong tim cả hai vẫn đang vấn vướng về một hình bóng khác?

Diễn viên
---------

* Theeradej Wongpuapan as Pawee "Wee" Sajjapongpan
* Araya A. Hargate as Airada
* Rawit Terdwong as Ruj
* Sunisa Jett as Matthika
* Apinun Prasertwattanakul as Tul
* Panchanida Seesaamram as Mesa
* Sorawit Suboon as Tharadon
* Rattanarat Aurthaveekul as Pooky
* Savitree Samipak as Pojanee
* Dilok Thong wattana as Payoot
* Passorn Boonyakiat as Nuanthong
* Sombat Kajornchaikul as Preecha
* Jason Young as Thee
* Nui Chernyim as Character name
* Siriporn Yooyord as Character name
* Fundee Janyathanakorn as Character name
* Funden Janyathanakorn as Character name
* Paweena Thansrisuroj as Character Name
* Daraneenuch Pohpiti as

Ca khúc nhạc phim
-----------------

* วิวาห์ว้าวุ่น / Wiwa Wah Woon - Namcha & Techin
* คนไม่รู้ตัว / Kon Mai Roo Tua - Techin Chayuti

Tham khảo
---------

1. ↑
2. ↑  "Wiwa Wah Woon". Truy cập 25 tháng 12 năm 2018.
***Cypho purpurascens***, thường được gọi là **cá đạm bì sọc xiên**, là một loài cá biển thuộc chi *Cypho* trong họ Cá đạm bì. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1884.

Phân bố và môi trường sống
--------------------------

*C. purpurascens* chỉ được phân bố ở phía tây nam Thái Bình Dương, từ rạn san hô Great Barrier và Papua New Guinea về phía đông đến Tonga, phía bắc đến quần đảo Admiralty, phía nam đến rạn san hô Elizabeth. Chúng cũng được ghi nhận tại Fiji, Vanuatu và quần đảo Solomon.

*C. purpurascens* thường sống trong các rạn san hô và những hốc đá ngầm, hoặc trong các hồ thủy triều hoặc đầm phá, ở độ sâu khoảng 40 m trở lại.

Mô tả
-----

*C. purpurascens* trưởng thành dài khoảng 7,5 cm và là loài dị hình giới tính. Thân của *C. purpurascens* đực có màu đỏ đến màu hồng đậm, trong khi *C. purpurascens* mái có màu xanh tím ở đầu và chuyển thành màu vàng cam ở thân sau. Cả hai giới đều có các đường sọc chéo màu xanh lam đặc trưng trên cơ thể với viền màu lam sáng ở sau mắt. Đầu của chúng có thể có những chấm màu lam. Cá đực đôi khi có thể có đốm đen trên vây lưng. Chúng rất nhát.

Số ngạnh ở vây lưng: 3; Số vây tia mềm ở vây lưng: 22 - 24; Số ngạnh ở vây hậu môn: 3; Số vây tia mềm ở vây hậu môn: 13 - 15.

Thức ăn của *C. purpurascens* có lẽ là rong tảo và các sinh vật phù du. Chúng thường sống đơn độc hoặc theo cặp vào mùa sinh sản.

*C. purpurascens* được đánh bắt để phục vụ cho ngành thương mại cá cảnh.

Chú thích
---------

1. 1 2 3 4  "Cypho purpurascens". *Sách Đỏ IUCN*.
2. 1 2 3 4  "Cypho purpurascens (De Vis, 1884)". *Fishbase*.
3. 1 2  John E. Randall, Gerald R. Allen, Roger C. Steene (1997), *Fishes of the Great Barrier Reef and Coral Sea*, Nhà xuất bản University of Hawaii Press, tr.124 ISBN 9780824818951
4. ↑  "Cypho purpurascens". *Reef Life Survey*.
5. ↑  "Lavender Dottyback, Cypho purpurascens (De Vis 1884)". *Fishes of Australia*.
Không nên nhầm lẫn với  1996 TP66 hoặc  1996 TL66.
**(20161) 1996 TR66**, cũng viết là **(20161) 1996 TR66** là một thiên thể ngoài Sao Hải Vương quỹ đạo ngoài Sao Diêm Vương trong vành đai Kuiper của vùng ngoài cùng của Hệ Mặt Trời, đường kính khoảng 139 km (86 dặm). Nó được phát hiện vào ngày 8 tháng 10 năm 1996, bởi các nhà thiên văn học David Jewitt, Chad Trujillo, Jane Lưu và Jun Chen tại Đài thiên văn Mauna Kea, Hawaii, Hoa Kỳ. Đó là phát hiện đầu tiên của một twotino.

Quỹ đạo và đặc điểm
-------------------

Nó quay xung quanh Mặt Trời ở khoảng cách 28,6 - 66,6 AU cứ sau 328 năm và 8 tháng (120.032 ngày). Quỹ đạo của nó có độ lệch tâm 0,40 và độ nghiêng 12 ° so với đường hoàng đạo. Gần perihelion, nó đến gần Mặt Trời hơn Sao Hải Vương (29,7 AU). Nó có một bán trục lớn (khoảng cách trung bình từ Mặt Trời) gần rìa của vành đai cổ điển.

Xem thêm
--------

* Twotino
* Thiên thể cộng hưởng quỹ đạo bởi Sao Hải Vương

Tham khảo
---------
***Cypho zaps***, thường được gọi là **cá đạm bì ca rô**, là một loài cá biển thuộc chi *Cypho* trong họ Cá đạm bì. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 2004.

*Zaps* trong tiếng Hy Lạp có nghĩa là "bão", ám chỉ đến thời tiết giông bão khi mẫu vật của loài này được thu thập.

Phân bố và môi trường sống
--------------------------

*C. zaps* chỉ được phân bố rải rác ở phía tây Thái Bình Dương, cụ thể là tại quần đảo Ryukyu (miền nam Nhật Bản), quần đảo Batanes và Luzon của Philippines, cực nam của Đài Loan và đông bắc Indonesia. Loài này cũng được ghi nhận tại Halmahera ở Tây Papua.

*C. zaps* thường sống trong các rạn san hô và những hốc đá ngầm ở độ sâu khoảng 35 m trở lại.

Trong khi đó, loài cuối cùng của chi *Cypho*, *Cypho purpurascens*, lại phổ biến ở tây nam Thái Bình Dương. Cả hai loài không trùng lặp về phạm vi phân bố, và dễ dàng phân biệt qua hình dáng cơ thể.

Mô tả
-----

*C. zaps* trưởng thành dài khoảng 5 cm. Thân của *C. zaps* có màu đỏ cam với viền xanh lam ở vây lưng, vây hậu môn và vây đuôi. Vây đuôi bo tròn. Màu sắc của nó khá giống với *C. purpurascens* đực, tuy nhiên các chấm xanh lam trên vảy của *C. zaps* lại không nối thành các đường xiên như *C. purpurascens* mà lại rời nhau.

Số ngạnh ở vây lưng: 3; Số vây tia mềm ở vây lưng: 22 - 24; Số ngạnh ở vây hậu môn: 3; Số vây tia mềm ở vây hậu môn: 14.

Thức ăn của *C. zaps* có lẽ là rong tảo và các sinh vật phù du. Chúng thường sống đơn độc hoặc theo cặp vào mùa sinh sản.

*C. zaps* không được đánh bắt để phục vụ cho ngành thương mại cá cảnh.

Chú thích
---------

1. 1 2 3 4 5  "Cypho zaps (Gill, 2004)". *Fishbase*.
2. 1 2 3 4  "*Pseudochromis colei* and *Cypho zaps*, two rare dottybacks from the Philippine archipelago". *Reefs.com*.
3. ↑  "Cypho zaps". *Reef Life Survey*.
**Cornelius Sim** (1951 - 29/05/2021) là một Hồng y người Brunei của Giáo hội Công giáo Rôma. Ông hiện là Đại diện Tông Tòa Hạt Đại diện Tông Tòa Brunei và Phó Chủ tịch Hội đồng Giám mục Malaysia, Singapore và Brunei.Ông nguyên là Phủ doãn Tông Tòa Hạt Đại diện Tông Tòa Brunei và Tổng Thư kí Hội đồng Giám mục Maylaysia, Singapore và Brunei. Ông được tuyên bố vinh thăng Hồng y vào ngày 25 tháng 10 năm 2020.

Tiểu sử
-------

Đại diện Tông Tòa Cornelius Sim sinh ngày 16 tháng 9 năm 1951 tại Seria, thuộc Brunei. Sau quá trình tu học dài hạn tại các cơ sở chủng viện theo quy định từ Giáo luật Công giáo, ngày 26 tháng 11 năm 1989, Phó tế Sim, khi ấy đã 38 tuổi, tiến đến việc được truyền chức linh mục. Nghi lễ truyền chức được cử hành bởi Giám mục Anthony Lee Kok Hin, Giám mục chính tòa Giáo phận Miri, thuộc Malaysia. Sau tám năm phục vụ trong các công tác mục vụ, ngày 21 tháng 11 năm 1997, Tòa Thánh chỉ định linh mục Sim là Phủ doãn Tông Tòa Hạt Phủ doãn Tông Tòa Brunei. Tân Phủ doãn Tông Tòa nhận nhiệm vụ vào ngày 22 tháng 2 năm 1998.

Sau mười lăm măm trên sứ vụ là một linh mục, đặc biệt có bảy năm là Phủ doãn Tông Tòa, người quản lí Hạt Phủ doãn Tông Tòa Brunei, ngày 20 tháng 10 năm 2004, tin tức từ Tòa Thánh loan đi hai tin vui cho Giáo hội Công giáo tại quốc gia Brunei bé nhỏ, đó là Giáo hoàng quyết định nâng cấp Hạt Phủ doãn Tông Tòa Brunei thành Hạt Đại diện Tông Tòa Brunei và một lần nữa tái bổ nhiệm linh mục Cornelius Sim làm người quản lý địa phận, với chức Giám mục và Danh hiệu Giám mục Đại diện Tông Tòa Brunei, Giám mục Hiệu tòa Putia in Numidia.

Các nghi thức truyền chức cho vị tân giám mục được cử hành sau đó vào ngày 21 tháng 1 năm 2005, với sự tham dự của 3 giáo sĩ cao cấp chủ sự nghi thức truyền chức. Chủ phong cho tân giám mục là Tổng giám mục Salvatore Pennacchio, Khâm sứ Tòa Thánh tại Brunei. Hai giáo sĩ khác trong vai trò phụ phong, gồm có Giám mục Anthony Lee Kok Hin, Giám mục chính tòa Giáo phận Miri, Malaysia và Tổng giám mục chính tòa Tổng giáo phận Kuching, Malaysia là John Ha Tiong Hock. Tân giám mục chọn cho mình câu châm ngôn:*Duc in altum*.

Giám mục Sim cũng tham dự chuyến hành hương đến Tòa Thánh Ad Limina tổ chức vào tháng 6 năm 2008, cùng Giám mục đoàn Malaysia.

Ngoài các chức danh chính thức từ Tòa Thánh, Giám mục Sim còn kiêm nhiệm nhiều vị trí khác như Tổng Thư kí Hội đồng Giám mục Malaysia, Singapore và Brunei từ ngày 1 tháng 1 năm 2015 đến ngày 1 tháng 1 năm 2017, thì được bầu chọn làm Phó Chủ tịch Hội đồng Giám mục này.

Ngày 25 tháng 10 năm 2020, Giáo hoàng Phanxicô công bố vinh thăng ông tước vị Hồng y.

Ngày 29/05/2021, Hồng y Sim qua đời vì bệnh ung thư

Tham khảo
---------

1. 1 2 3  ĐTC công bố tên 13 tân Hồng y
2. 1 2  Apostolic Vicariate of Brunei - Brunei
3. 1 2 3 4 5 6  Bishop Cornelius Sim - Vicar Apostolic of Brunei - Titular Bishop of Putia in Numidia
4. ↑  "ĐHY Sim, Hồng y đầu tiên của Brunei, qua đời ở tuổi 70".
**Cá lăng ki** (tên khoa học: ***Hemibagrus wyckii***) là một loài cá lăng của họ Bagridae. Trong tiếng Anh, đôi khi nó được gọi là crystal eyed catfish (cá lăng mắt pha lê).

Phân bố
-------

Loài này có nguồn gốc châu Á, từ Thái Lan tới Indonesia. Nó cũng có trong lưu vực sông Mê Kông và sông Chao Phraya tại miền trung Đông Dương. Tại Indonesia, nó có trong lưu vực sông Batang Hari và sông Musi trên đảo Sumatra, sông Pahang tại Malaysia bán đảo, sông Citarum trên đảo Java và sông Baram, sông Rejang, sông Kapuas và sông Barito trên đảo Borneo.

Bề ngoài và giải phẫu
---------------------

*H. wyckii* có màu đen với một vài đốm trắng trên vây đuôi và vây lưng, và đôi mắt xanh da trời. Nó dài tới khoảng 71 cm (28 inch). Đầu vô cùng dẹp và rộng. Đuôi có màu xám sẫm. Gai vây lưng có 10-12 khía răng cưa trên rìa sau.

*H. wyckii* trông giống như *H. wyckioides*, tuy nhiên *H. wyckioides* thiếu khía răng cưa trên gai vây lưng, gốc vây lưng ngắn hơn và râu hàm trên ngắn hơn.

Sinh thái
---------

*H. wyckii* dường như chỉ hạn chế ở trung lưu các con sông lớn nơi nó sinh sống. Loài này ăn côn trùng, tôm và cá. Loài cá này hung dữ và có thể tấn công các con vật có kích thước tương đương; và từng có tuyên bố cho rằng nó là "loài cá nước ngọt duy nhất không sợ người".

Tại châu Á, nó được sử dụng ở dạng tươi sống làm thực phẩm. *Hemibagrus wyckii* được nuôi ở nhiều nước châu Á.

*H. wyckii* và *Hemibagrus wyckioides* là 2 loài của chi này được nhập khẩu vào Mỹ làm cá cảnh. Loài cá này có thể cắn và làm hư hại các vật có trong bể cảnh. Do bản chất hung hãn và săn mồi của nó, loài này chỉ nên được nuôi riêng lẻ một mình.

Chú thích
---------

1. 1 2 3 4  "PlanetCatfish::Catfish of the Month::December 2002". ngày 10 tháng 8 năm 2006. Truy cập ngày 18 tháng 5 năm 2007.
2. 1 2 3 4 5  Ranier Froese và Daniel Pauly (chủ biên). Thông tin *Hemibagrus wyckii* trên *FishBase*. Phiên bản tháng 2 năm 2007.
3. 1 2 3  Heok Hee Ng & Rainboth Walter J. (1999). "The Bagrid Catfish Genus *Hemibagrus* (Teleostei: Siluriformes) in Central Indochina with a New Species from the Mekong River" (PDF). *The Raffles Bulletin of Zoology*. **47** (2): 555–576. Bản gốc (pdf) lưu trữ ngày 17 tháng 6 năm 2007. Truy cập ngày 20 tháng 10 năm 2013.Quản lý CS1: sử dụng tham số tác giả (liên kết)
4. 1 2 3 4  Linder, R. Shane (tháng 6 năm 2000). "The Catfishes of Asia Family Bagridae part two" (PDF). *Cat Chat*. **1** (2). Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 20 tháng 8 năm 2007. Truy cập ngày 20 tháng 10 năm 2013.

Tham khảo
---------

* Dữ liệu liên quan tới Hemibagrus wyckii tại Wikispecies
**Cá đuối ó** là tên gọi chỉ về một phân bộ cá đuối trong bộ Cá đuối ó (Myliobatiformes) là có liên hệ nhiều với cá mập. Chúng thuộc về phân bộ Myliobatoidei của bộ Myliobatiformes gồm 8 họ là Hexatrygonidae, Plesiobatidae, Urolophidae, Urotrygonidae, Dasyatidae, Potamotrygonidae, Gymnuridae và Myliobatidae. Những họ này gộp lại đều gọi chung là cá đuối. Nhiều loài trong số chúng là cá đuối gai độc, có thể tấn công gây tử vong cho con người.

Cá đuối này được đặt tên dựa theo cái gai nhọn, răng cưa nằm ở bên trên và xuôi về phía sau đuôi. Thường được bao bởi một lớp da và không dễ phát hiện, vũ khí phòng vệ hiệu quả này được làm bằng protein tổng hợp và đi kèm với nọc cực độc mà nó thường được tiết ra mỗi khi lớp da bị rách. Nếu bị gai đâm phải thì nó sẽ tạo ra vết rộp lớn và cảm giác rát bỏng.

Mặc dù cực kỳ đau đớn, vết "chích" hiếm khi nguy hiểm đến tính mạng ngoại trừ một vài ngoại lệ kỳ lạ mà nó xảy ra ở ngực gần với tim, sự cố được ghi nhận khi một ngư dân kéo con cá đuối vừa bắt được lên thuyền. May thay đối với người nuôi, cá đuối hiếm khi tỏ ra hung dữ kể cả với con to nhất, mặc dù chúng có khả năng tấn công mục tiêu rất chính xác bằng cách quất hay đâm bằng cái đuôi mạnh mẽ.

Ở Amazon, đa số tai nạn với cá đuối đều do đạp phải khi chúng ẩn mình dưới lớp cát để nghỉ ngơi hoặc săn mồi vào ban ngày và vì thế các vết chích đều xảy ra ở bàn chân hay từ đầu gối trở xuống. Bản thân cá đuối cũng thích tẩu thoát hơn là bị đạp phải do đó người dân địa phương biết cách lê chân hay dùng gậy dò nền cát phía trước mặt khi bước trong nước, nhờ vậy cá đuối có thể cảm nhận được sự chuyển động và rời khỏi đường đi trước khi gặp sự cố. Với người nuôi cá thì ngược lại, hầu hết tai nạn đều xảy ra ở tay và cánh tay khi họ làm vệ sinh hồ hay bắt cá. Đôi khi đó chỉ là tai nạn ngẫu nhiên nhưng cũng có khi là do bất cẩn khi tiếp xúc với cá. Thậm chí gai trên mình cá đuối đã chết vẫn còn chất độc và rất sắc.

Chú thích
---------

1. ↑  Nelson, J.S. (2006). *Fishes of the World*. John Wiley. tr. 76–82. ISBN 0-471-25031-7.

Tham khảo
---------

* Dữ liệu liên quan tới Myliobatoidei tại Wikispecies
**Công thúc Tọa** (公叔痤, ？－360 TCN）hay **Công tôn Tọa** (公孙痤) là tướng quốc nước Ngụy thời chiến quốc có công giúp nước Ngụy trở nên hùng mạnh cũng như đưa nước Ngụy góp mặt trong Thất hùng thời chiến quốc

Thân thế
--------

Công Thúc Tọa vốn nguyên tên là **Ngụy Tọa** (魏痤) thuộc dòng dõi công tộc nước Ngụy thời chiến quốc, vì là chú của Ngụy Huệ vương nên được ban họ **Công Thúc** (公叔), ông kết hôn với một công chúa nước Ngụy và cùng với Điền Văn (không phải Mạnh Thường quân) chấp trì chính sự nước Ngụy.

Làm tướng nước Ngụy
-------------------

Sau cái chết của Ngụy tướng Điền Văn, Ngụy Huệ vương chuẩn phong ông làm Ngụy tướng. Lúc bấy giờ trong triều có viên đại thần Ngô Khởi là quận thủ Hà Tây. Ngô Khởi có công đoạt lấy Hà Tây từ tay người Tần và đánh bại các cuộc phản công của quân Tần nên có uy tín rất cao trong nước; điều này làm Ngụy Toạ lo lắng về ngôi vị tướng quốc của mình. Trong nhà ông có người hầu hiến kế rằng Ngô Khởi là người rất trọng danh dự, có thể trước mặt Ngụy Huệ vương mà nói rằng nước Ngụy này quá nhỏ không đủ cho ông trổ tài. Khi Huệ vương hỏi ông về Ngô Khởi, thì ông hãy tâu với Ngụy vương ban hôn cho Ngô Khởi với một công chúa nước Ngụy, và nói nếu ông ta muốn ở lại nước Ngụy ắt sẽ đồng ý, còn nếu Ngô Khởi không muốn ở lại thì ắt sẽ từ hôn. Tiếp đó hãy giả mời Ngô Khởi và công chúa đến nhà ta là khách rồi tìm cách chọc giận công chúa làm công chúa xúc phạm Ngô Khởi khiến ông ấy từ hôn. Sau đó vì sợ Ngụy Huệ vương trách tội thì Ngô Khởi tự khắc sẽ rời nước Ngụy. Quả thật sau khi từ hôn Ngô Khởi sợ tội phải sang đất Sở.

Năm 362 TCN Hàn-Triệu liên quân phạt Ngụy, ông nhận lệnh lãnh binh nghênh địch và đại thắng, bắt sống tướng Triệu của liên quân hai nước tại chiến tuyến sông Quái Thủy. Ông được Ngụy vương tặng một vạn mẫu ruộng nhưng ông không nhận nói rằng đó là công của Ba Ninh và Thoán Tương, vốn là học trò của Ngô Khởi. Sau Ngụy vương quyết định trao thuởng hai vạn mẫu ruộng cho hai vị tướng quân.
Tại trận Thiếu Lăng nước Ngụy bại nước Tần, ông bị bắt nhưng sau được trả về.

Lúc cuối đời
------------

Lúc cuối đời trong triều có Vệ Ưởng nhận ông làm thầy, và được ông phong làm Trung thứ tử. Ông biết Vệ Ưởng có tài, muốn tiến cử lên vua Ngụy nhưng chưa có dịp. Đến khi bị bệnh sắp mất, vua Ngụy thân hành đến thăm, hỏi về người có thể nối chức Tướng quốc. Ông liền tiến cử Vệ Ưởng nhưng vua Ngụy không trả lời. Công Thúc Tọa bèn bảo:

*Nếu nhà vua không nghe tôi, không dùng Ưởng thì phải giết y đi chớ để cho y ra khỏi biên giới.*

Vua Ngụy nhận lời rồi ra về. Sau đó, Ông cho gọi Vệ Ưởng đến, nói việc mình tâu với vua Ngụy cho ông biết và bảo tìm đường mà trốn. Vệ Ưởng không nghe theo, vẫn ở lại nước Ngụy cho rằng vua Ngụy sẽ không nghe lời của Công Thúc Tọa và nếu không cho mình làm tướng thì cũng chẳng giết mình. Quả nhiên sau khi Công Thúc Tọa chết, Ngụy Huệ vương cũng không giết Vệ Ưởng.
Bài này viết về loài cá trong họ Cyprinidae. Đối với loài cá thuộc họ Chirocentridae, xem Cá lanh.
**Cá rựa** (Danh pháp khoa học: ***Macrochirichthys macrochirus***) là một loài cá phân bố ở vùng Đông Nam Á và là loài cá lấy thịt. Ở Việt Nam, cá sống ở một số nơi trong vùng biển ở miền Trung Việt Nam.

Đặc điểm
--------

Cá rựa có hình dáng dài như cá hố, thân tròn, da có màu nâu xanh, sắc da không trắng mà xanh thân cá giống chiếc rựa, tên gọi cá rựa do ngư dân miền Trung Việt Nam gọi do có thể da cá màu xanh ánh bạc giống màu xanh thép đúng lửa, và hình dáng cá giống chiếc rựa (dao quắm) của người miền Trung

Trung bình mỗi con cá rựa to bằng bắp tay người lớn, dài khoảng 60 cm. Cá rựa thịt trắng, xương sống cứng, có nhiều xương dăm dọc theo sống lưng, thịt cá vừa dai vừa ngọt mềm Cá rựa khi to thì thân lắm xương xương bị cứng nhưng khi cá nhỏ thì thịt nhão ít ngon

Tại Việt Nam, loài cá này xuất hiện quanh năm nhưng nhiều nhất ở vùng biển miền Trung vào khoảng thời gian cuối mùa thu hay vào mùa hè và mùa thu. Ngư dân đánh được loại cá này ngoài khơi xa bằng cánh giăng lưới. Thịt cá rựa được dùng làm nguyên liệu để chế biến thành nhiều món ăn ngon như cá rựa bóp chanh, chả cá rựa, cháo cá rựa.... Cá rựa có thể được băm nhuyễn làm chả rồi tùy nhu cầu mà kho, nấu canh, chiên. Đặc biệt khi nấu cháo sẽ dậy vị ngọt lịm, béo bùi.

Chú thích
---------

1. 1 2  Nhớ chả cá rựa | Địa phương | Người Lao động Online
2. 1 2 3  Cá rựa bóp chanh | Thanh Niên Online
3. 1 2  Cháo cá rựa

Tham khảo
---------

* Dữ liệu liên quan tới Macrochirichthys macrochirus tại Wikispecies
* Tư liệu liên quan tới Macrochirichthys macrochirus tại Wikimedia Commons
* Ranier Froese và Daniel Pauly (chủ biên). Thông tin *Macrochirichthys macrochirus* trên *FishBase*. Phiên bản tháng 2 năm 2011.
* Biodiversity-Base Economy Development:BEDO (Thailand)[*liên kết hỏng*]
***Callionymus japonicus***, tên thông thường là **cá đàn lia Nhật Bản**, là một loài cá biển thuộc chi *Callionymus* trong họ Cá đàn lia. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1782.

Phân bố và môi trường sống
--------------------------

*C. japonicus* có phạm vi phân bố ở Tây Thái Bình Dương. Trước đây, loài này được biết đến ở ngoài khơi phía nam Nhật Bản, Hàn Quốc, và từ bờ đông Trung Quốc men dọc theo bờ biển Việt Nam đến vịnh Thái Lan, và từ Philippines trải dài xuống phía nam đến đảo Java. Sau này, phạm vi phân bố của *C. japonicus* mở rộng thêm tại Papua New Guinea, tây bắc Úc và tại quần đảo Chesterfield. *C. japonicus* sống trên đáy cát và bùn, được tìm thấy ở độ sâu khoảng từ 5 đến 208 m.

Mô tả
-----

Chiều dài tối đa được ghi nhận ở *C. japonicus* là khoảng 20 cm. Đầu và thân có màu nâu sẫm; vùng bụng có màu nâu nhạt hoặc trắng. Lưng được bao phủ bởi các đốm lớn sẫm màu; hai bên thân có một hàng những đốm nhỏ màu đen. Vây lưng thứ nhất có một đốm tròn đen trên màng vây thứ ba. Nửa dưới của vây hậu môn có dải sọc màu đen; phần còn lại màu trắng. Vây lưng thứ hai, vây đuôi, vây ngực và vây bụng có nhiều đốm và chấm màu nâu. *C. japonicus* là loài dị hình giới tính.

Số gai ở vây lưng: 4; Số tia vây mềm ở vây lưng: 9; Số gai ở vây hậu môn: 0; Số tia vây mềm ở vây hậu môn: 8; Số tia vây mềm ở vây ngực: 18 - 20; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây mềm ở vây bụng: 5.

Thức ăn của *C. japonicus* là các loài động vật giáp xác, thân mềm hai mảnh vỏ và ốc biển.

Tham khảo
---------

* Ronald Fricke (2000), Callionymidae of New Caledonia, with Remarks on Related Species and Descriptions of 10 New Species from New Caledonia, Australia, New Guinea, and Hawaii (Teleostei) Lưu trữ 2013-08-30 tại Wayback Machine, *Stuttg. Beitr. Naturk. Ser. A (Biol.)* **617**: 1 - 81.

Chú thích
---------

1. 1 2 3 4  "*Callionymus japonicus* (Houttuyn, 1782)". *FishBase*.
2. 1 2 3  Fricke, sđd, tr.56-57

* Hình ảnh của Cá đàn lia Nhật Bản trên Sealife Collection.

|  |  |
| --- | --- |
| Thẻ nhận dạng đơn vị phân loại | 
* Wikidata: Q2194987
* FishBase: 10362
* GBIF: 2386819
* iNaturalist: 609788
* IRMNG: 10799990
* ITIS: 171705
* IUCN: 214366032
* NCBI: 1503350
* Plazi: F1D85CDB-5D5F-F741-BE19-DBF26F0DC795
* WoRMS: 273191
* ZooBank: D9B28DCF-3560-4322-B5A1-988FBBC7207D

 |
**Bản concerto cho vĩ cầm số 1** cung Si giáng trưởng, K. 207, là một sáng tác bởi Wolfgang Amadeus Mozart, từng được cho là đã được sáng tác vào năm 1775 (khi Mozart 19 tuổi), cùng với bốn bản hòa tấu vĩ cầm đã được xác thực khác. Tuy nhiên, phân tích chữ viết tay và bản thảo trên đó bản concerto được viết cho thấy rằng ngày sáng tác của tác phẩm có thể là năm 1773. Tác phẩm này có cấu trúc nhanh - chậm - nhanh theo thông thường.

Concerto gồm những chương sau:

1. Allegro moderato
2. Adagio
3. Presto

\relative c''' { \set Score.tempoHideNote = ##t \tempo "Allegro moderato"  4 = 132
 \key bes \major
  <bes d,>4\f bes2 \grace c16( bes8) a16 g | g8( f) f2 \grace g16( f8) es16 d | d8( c) bes2( a4) | bes16(d) c(es) d(f) es(g) f4 r
}
Audio playback is not supported in your browser. You can download the audio file.Bản concerto này chứa đầy những đoạn nhạc tuyệt với kĩ thuật lướt nốt móc kép. Nó được đặc trưng chung và tóm gọn bởi tính tinh thần cao.

Rondo cung Si giáng trưởng, K. 269, dành cho violin và dàn nhạc, cũng được kết nối với bản concerto này. Bản nhạc được sáng tác để thay thế chương cuối, và được sáng tác để đáp ứng lời đề nghị của Antonio Brunetti, một nghệ sĩ vĩ cầm ở Salzburg vào thời điểm đó.

Tuy nhiên, thường thì bản concerto được biểu diễn với phần cuối nguyên gốc và Rondo K. 269 vẫn là một bản hòa tấu riêng biệt. 

|  |  |
| --- | --- |
|  | 
I. Allegro moderato


---

 
II. Adagio


---

III. Presto


---

 |
| *Trục trặc khi nghe các tập tin âm thanh này? Xem hướng dẫn.* |

Liên kết ngoài
--------------

* Violin Concerto No. 1 trên YouTube, Natalia Todorova, Academic State Orchestra, Milen Apostolov conducting
**Cá măng sữa** (danh pháp hai phần: ***Chanos chanos***), còn gọi là **cá măng biển**, **cá chua** (tên địa phương) hay ***cá chẽm***, là một loại cá thực phẩm quan trọng tại khu vực Đông Nam Á. Nó là loài duy nhất còn tồn tại trong họ **Chanidae** (hiện nay người ta đã biết có 7 loài khác đã tuyệt chủng trong 5 chi bổ sung khác).

Cá măng sữa nói chung có bề ngoài cân đối và dáng thuôn dài, dẹp hai bên, với vây đuôi chẻ khá lớn. Chúng có thể dài tới 1,7 m, nhưng thông thường chỉ khoảng 1 m. Chúng không có răng và nói chung ăn các loại tảo và động vật không xương sống.

Chúng có mặt ở Ấn Độ Dương và Thái Bình Dương, có khuynh hướng sống thành bầy xung quanh bờ biển và các đảo có đá ngầm. Các ấu trùng của chúng (cá bột) sống ở biển khoảng 2–3 tuần, sau đó chúng di cư vào các bãi lầy có đước, sú vẹt, các cửa sông và đôi khi là cả các hồ nước lợ, sau đó trở lại biển để trưởng thành và sinh sản.

Cá bột được vớt từ các cửa sông và nuôi trong các ao nuôi cá, tại đây chúng có thể ăn gần như bất kỳ thức ăn gì và lớn rất nhanh, sau đó được đem bán ở dạng hoặc là cá tươi, cá ướp đá, cá đóng hộp hay cá hun khói.

Loài cá này là biểu tượng quốc gia của Philippines, tại đây nó được gọi là *bangus*. Do cá măng sữa có nhiều xương hơn so với các loại cá thực phẩm khác ở nước này, nên cá măng sữa rút xương hay "bangus không xương" rất phổ biến ở các siêu thị và chợ tại quốc gia này.

Chú thích
---------

1. ↑  Thái Thanh Dương (chủ biên), *Các loài cá thường gặp ở Việt Nam*, Bộ Thủy sản, Hà Nội, 2007. Tr.7.
2. ↑  Theo VietLinh.com, nó có cả tên gọi là cá chẽm, nhưng tên gọi này là phổ biến hơn cho các loài cá thuộc chi Lates, họ Latidae, bộ Perciformes.

Tham khảo
---------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về ***Cá măng sữa***. |

* Chanos chanos (TSN162838) Lưu trữ 2006-05-29 tại Wayback Machine ITIS, truy cập ngày 11 tháng 3 năm 2006.
* Chanidae, FishBase, Ranier Froese và Daniel Pauly chủ biên, phiên bản tháng 5 năm 2006. N.p.: FishBase, 2006.
* Chanos, FishBase, Ranier Froese và Daniel Pauly chủ biên, phiên bản tháng 5 năm 2006. N.p.: FishBase, 2006.
* Chanos chanos, FishBase, Ranier Froese và Daniel Pauly chủ biên, phiên bản tháng 5 năm 2006. N.p.: FishBase, 2006.
* Francisco José Poyato-Ariza, *A revision of the ostariophysan fish family Chanidae, with special reference to the Mesozoic forms* (Verlag Dr. Friedrich Pfeil, 1996)

Liên kết ngoài
--------------

* Mục từ cá măng sữa trong FishBase
* SEAFDEC Thông tin nuôi cá măng sữa Lưu trữ 2006-04-15 tại Wayback Machine
Một con cá được nhuộm màu
**Cá nhuộm màu** (*Painted fish*) là loài cá cảnh đã được nhuộm màu nhân tạo để thu hút thị hiếu của người tiêu dùng. Màu sắc nhân tạo này, còn được gọi là "*nước ép*" (juicing) hay thuốc nhuộm và có thể nhuốm màu cho những con cá cảnh này bằng một số phương pháp, chẳng hạn như tiêm trực tiếp vào thân cá bằng ống tiêm dưới da có chứa thuốc nhuộm màu huỳnh quang sáng, nhúng cá vào dung dịch thuốc nhuộm (ví dụ nhuộm màu cho cá trê vàng), hoặc cho cá ăn thức ăn nhuộm. Quá trình gây tranh cãi này thường được thực hiện để làm cho cá có màu sáng hơn và hấp dẫn hơn đối với người tiêu dùng. Màu sắc của cá được nhuộm không là vĩnh cửu, và thường mất dần sau sáu đến chín tháng.

Phương pháp
-----------

Nhiều người theo kinh nghiệm đã cho cá ăn những thức ăn giàu sắc tố trong tự nhiên như các loại tôm tép nhỏ, cá con hay tảo hay các loại thức ăn dạng viên đã được bổ sung sắc tố (xanthophyll) như Astaxanthin một nhóm sắc tố hiện diện trên một số loài thủy sản, tạo cho cơ, da và trứng thủy sản có màu vàng, cam hay đỏ, là nguồn sắc tố thiên nhiên tìm thấy nhiều trên cá hồi (cá có cơ và da màu đỏ), một số loài giáp xác. Hiện nay để nhuộm màu cơ, da hay làm cho cá lên màu vàng cam hay đỏ, trong thức ăn cá cảnh thường được bổ sung Astaxanthin hay Canthaxanthin để cá có màu sắc đẹp hơn và dễ tiêu thụ hơn. Cá khi được bổ sung astaxanthin vào khẩu phần ăn liên tục sau 7–10 ngày sẽ đạt màu sắc rực rỡ, sau một thời gian (tùy điều kiện nuôi và mật độ nuôi) màu sắc sặc sỡ của cá sẽ nhạt dần.

Với phương pháp hóa học thì những con cá sẽ được tẩy trắng với hydrogen peroxide (H2O2) để có thể nhìn thấy bộ xương bên trong sau khi nhuộm với Alcian Blue tạo màu xanh đậm và Alizarin Red biến các mô thành màu đỏ. Phần thịt của mẫu vật sẽ được hòa tan trong một loại enzyme tiêu hóa có tên là Trypsin để loại bỏ protein. Da và xương được giữ lại nguyên vẹn nhờ collagen, các mẫu cá sẽ được ngâm ngập trong glycerine với nhiều tư thế khác nhau, quá trình "nhuộm màu" cá tùy vào kích cỡ loài cá, nếu cá nhỏ chỉ mất khoảng 3 ngày để thực hiện, còn mẫu cá lớn có thể mất nhiều tháng mới hoàn thành.

Tham khảo
---------

* Dr Stan MacMahon and Dr Peter Burgess (March 1998). "Why it's cruel to dye". Practical Fishkeeping. Archived from the original on ngày 17 tháng 12 năm 2008. Truy cập ngày 20 tháng 4 năm 2009.
* "Company offers custom fish tattoos with laser". Practical Fishkeeping. 2006-02-23. Archived from the original on 2006-04-11. Truy cập 2006-05-19.
* "GloFish: First Genetically Modified Pet in U.S." The Pew Initiative on Food and Biotechnology. 2004. Archived from the original on 2007-07-14. Truy cập 2006-12-10.
* "Dyed fish to remain legal". Practical Fishkeeping. 2006-02-17. Archived from the original on 2006-03-03. Truy cập 2006-05-19.
*Heterotis niloticus*
**Cá rồng châu Phi** (tên khoa học ***Heterotis niloticus***), là một thành viên của gia đình Cá rồng. Mặc dù được gọi là một "cá rồng", cá rồng châu Phi là loài liên quan chặt chẽ với Cá hải tượng long hơn, thành viên duy nhất khác trong phân họ Heterotidinae. Chúng là loài chỉ ăn sinh vật phù du, cá rồng châu Phi có một miệng khác biệt hơn so với các loài khác của Họ Cá rồng (Osteoglossum và Scleropages).

Mô tả
-----

Cá rồng châu Phi là một loài cá có thân và lớn, vây lưng dài cùng vây hậu môn nằm khá xa trên cơ thể, trong khi vây đuôi lại tròn. Chiều cao của nó được báo cáo lên tới 100 cm (39 in) và nặng tới 10,2 kg (22 lb).

Chúng có cơ thể màu xám, nâu, hoặc màu đồng. Màu sắc đồng nhất ở cá thể trưởng thành, nhưng những con chưa trưởng thành có một cơ thể tối hơn.

Cá rồng châu Phi có cơ quan máy thở trên mang, cho phép nó tồn tại trong khu vực nước ít oxy.

Phân bố
-------

Loài này phát triển rộng khắp châu Phi, ở tất cả các lưu vực sông trong khu vực Sahelo-Sudan, Senegal và Gambia cũng như đại bộ phận Đông Phi. Phạm vi này bao gồm các lưu vực sông Corubal, Volta, Oueme, Niger, Bénoué, và sông Nile cũng như tại các khu vực hồ Chad và hồ Turkana. Nó đã được tìm thấy tại Bờ Biển Ngà, sông Cross ở Nigeria, sông Sanaga và Nyong ở Cameroon, sông Ogooué tại Gabon, lưu vực sông Congo, bao gồm sông Ubangui và Kasai. Nó cũng đã được nhân rộng ra ở Madagascar. Trong một số trường hợp, việc nhân rộng loài cá này cũng có một tác động tiêu cực đến hệ sinh thái địa phương.

Chú thích
---------

Tham khảo
---------

* Dữ liệu liên quan tới Heterotis niloticus tại Wikispecies
* Heterotis niloticus (TSN 649800) tại Hệ thống Thông tin Phân loại Tích hợp (ITIS).
* Ranier Froese và Daniel Pauly (chủ biên). Thông tin *Heterotis niloticus* trên *FishBase*. Phiên bản tháng 2 năm 2005.
**Crystle Danea Stewart** (sinh ngày 20 tháng 9 năm 1981) là một nữ hoàng sắc đẹp đến từ bang Texas, Mỹ.

Tiểu sử
-------

Crystle Stewart đã nhiều lần tham dự cuộc thi Miss Texas USA. Năm 2003, cô chỉ lọt vào bán kết. Năm 2004, cô tiếp tục tham dự và đoạt ngôi á hậu 3. Những nỗ lực liên tục của cô tại cuộc thi Miss Texas USA 2006 và 2007 đều chỉ dừng lại ở ngôi á hậu 1. Và cuối cùng, cô đã chiến thắng cuộc thi Miss Texas USA 2008 vào ngày 1 tháng 7 năm 2007 và giành quyền đại diện cho tiểu bang Texas tham dự cuộc thi Miss USA vào mùa xuân năm sau.

Crystle Stewart và Hilary Cruz, Miss Teen USA 2007Ngày 11 tháng 4 năm 2008, cô đại diện cho bang Texas tham dự cuộc thi Miss USA 2008 diễn ra lại Las Vegas, Nevada. Cô xếp thứ 3 phần thi áo tắm, thứ 2 phần thi trang phục dạ hội và sau phần thi ứng xử, cô đã giành danh hiệu Miss USA. Với danh hiệu này, cô đại diện cho nước Mỹ tham dự cuộc thi Hoa hậu Hoàn vũ 2008 diễn ra tại Nha Trang, Việt Nam. Cô là người phụ nữ da đen thứ hai giành danh hiệu Miss Texas USA và là người phụ nữ da đen thứ hai liên tiếp (sau Rachel Smith) đăng quang Miss USA.

Stewart và Miss Teen USA 2008 Stevi Perry tại triển lãm Mercedes-Benz ở New York, tháng 9 năm 2008Tại cuộc thi Hoa hậu Hoàn vũ 2008, Crystle Stewart là một trong những thí sinh nổi bật nhất với việc lọt vào top 5 cuộc thi "Nữ hoàng Vinpearl". Trong đêm chung kết, cô không may bị ngã tại phần thi trang phục dạ hội nên chỉ dừng lại ở top 10 người đẹp nhất. Đồng thời, cô cũng lặp lại phải điều không may từng xảy ra với người tiền nhiệm Rachel Smith, người cũng bị trượt ngã tại phần thi trang phục dạ hội của cuộc thi Hoa hậu Hoàn vũ 2007. Khi bị ngã, cô đã đứng dậy và tự vỗ tay khích lệ mình hoàn thành nốt phần thi.

Stewart đã tốt nghiệp Đại học Houston chuyên ngành khoa học khách hàng và sản phẩm. Ngoài ra cô còn là một người mẫu chuyên nghiệp và một giáo viên trong một gia đình có truyền thống bốn đời làm nhà giáo. Cô từng tham gia dạy học trẻ tự kỷ tại hạt Fort Bend, Texas. Crystle Stewart đã sở hữu một công ty riêng với tên gọi Inside/Out nhằm tổ chức các hoạt động xã hội và phát triển nhân cách cộng đồng.

Trên cương vị Miss USA, cô tham gia nhiều hoạt động xã hội khác nhau trong đó có việc tuyên truyền ngăn chặn bệnh ung thư vú.

Tham khảo
---------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về ***Crystle Stewart***. |

1. ↑  Texas đăng quang Miss USA Theo Washington Post
2. ↑  Miss USA bị ngã tại Hoa hậu Hoàn vũ (USA Today)

Liên kết ngoài
--------------

* Trang chủ cuộc thi Miss USA Lưu trữ 2020-09-13 tại Wayback Machine
* Trang chủ cuộc thi Miss Texas USA

| Giải thưởng và thành tích |
| --- |
|
| Tiền nhiệm:**Magen Ellis** | **Miss Texas USA**2008 | Kế nhiệm:**Brook Daniels** |
|
| Tiền nhiệm:**Rachel Smith** | **Miss USA**2008 | Kế nhiệm:**Kristen Dalton** |

| * x
* t
* s
Tổ chức Hoa hậu Hoàn vũ (2008) |
| --- |
| 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **Hoa hậu Hoàn vũ**Dayana Mendoza | **Hoa hậu Mỹ**Crystle Stewart | **Hoa hậu Tuổi Teen Mỹ**Stevi Perry |

 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về ***Crystle Stewart***. |
***Crystal Triangle*** (禁断の黙示録 クリスタル・トライアングル, ****Crystal Triangle****?) còn được gọi là ***Crystal Triangle: The Forbidden (Final) Revelation*** (禁断の黙示録 クリスタル・トライアングル, *Kindan no Mokushiroku Crystal Triangle*?) là một OVA của Nhật Bản do Okuda Seiji làm đạo diễn được phát hành vào năm 1987. Phim lấy bối cảnh Chiến tranh Lạnh, pha trộn giữa khoa học viễn tưởng, chủ nghĩa thần bí và tôn giáo phương Đông và phương Tây, bộ phim này khắc họa rõ nét các chủ đề chinh phục quyền lực và tương lai của nhân loại.

Cốt truyện
----------

Trong bối cảnh Chiến tranh Lạnh vào những năm 1980, nhà khảo cổ học người Nhật Koichiro Kamishiro và nhóm của anh đang tìm kiếm một thông điệp thất truyền từ Chúa dành cho nhân loại. Họ phát hiện ra hai hình tam giác có khắc các dấu hiệu cổ xưa có lẽ là chìa khóa dẫn đến thông điệp này. Sau đó, một cuộc truy đuổi bắt đầu giữa CIA, KGB và một mạng lưới mật vụ của Nhật Bản để được chạm tay đầu tiên những cổ vật này và thông điệp của nó.

Trong khi đó, những tu sĩ Phật giáo từ bộ lạc Hih bí ẩn cũng đang cố gắng để có được thông điệp này trước bất kỳ ai khác. Khi các nhóm khác nhau hội tụ tại một địa điểm khảo cổ trên đảo Hokkaido, tình hình chuyển biến xấu dần khi không nhóm nào chịu nhượng bộ, và thế là từ một cuộc cãi vã bỗng chốc biến thành xung đột vũ trang đến mức ngỡ như một cuộc chiến tranh thế giới thứ ba.

Giới khảo cổ biết rằng cứ sau 26 triệu năm, một ngôi sao chết, Nemesis lại bay đến Trái Đất, gieo rắc sự hủy diệt hoàn toàn trên đường nó đi qua, như trong đợt tuyệt chủng của loài Khủng long. Đám tu sĩ Hih này thực ra là những người ngoài hành tinh xấu xa đang chờ đợi sự trở lại của Nemesis để áp đặt quyền thống trị lên Trái Đất một lần nữa. Di chỉ ở Hokkaido tiết lộ một con tàu vũ trụ cổ đại, che chở Chúa dưới hình dạng một ấu trùng ngoài hành tinh khổng lồ truyền thông điệp của nó đến Koichiro, qua một nữ đồng cốt, trước khi bị tiêu diệt mang lại hòa bình cho nhân loại.

Lồng tiếng
----------

* Tsukayama Masane: Koichiro Kamishiro
* Fujita Toshiko: Juno Cassidy
* Yara Yusaku: Grigori Yefimovich / Urga
* Yamamoto Yuriko: Miyabi Koto / Himiko
* Yao Kazuki: Isao Murakami
* Sho Mayumi: Mina Katsuki
* Nagai Ichiro: Kukai
* Katō Seizō: Ông già xứ Hakodate
* Fujimoto Yuzuru: Tư tế Bộ lạc Hih
* Wakamoto Norio: Ginji Iwagami
* Tokumaru Kan: Yoshioka
* Ginga Banjo: Dàrén
* Futamata Issei: Genpo
* Otaki Shinya: Numata
* Mikimoto Yuji: Chân sư Ubanishad
* Kobayashi Michitaka: Minato
* Ikeda Masaru: Người dẫn chuyện

Sản xuất
--------

Ashida Toyoo và Tadano Kazuko đều phụ trách khâu thiết kế nhân vật trong OVA này.

Chú thích
---------

1. ↑  禁断の黙示録　クリスタル・トライアングル(1987) (bằng tiếng Nhật). allcinema.net. Truy cập ngày 17 tháng 11 năm 2013.

Tham khảo
---------

* *The Anime Movie Guide*. H. McCarthy. Overlook Press (1997).
* *The Complete Anime Guide*. T.Ledoux et D. Ranney. Tiger Mtn Press (1997). P.89
* *Samurai from Outer Space: Understanding Japanese Animation*. A. Levi.Open Court (1996). P.61
* *The Japan Christian Review*, volumes 62-63 (1996). P.14-16

Liên kết ngoài
--------------

* *Crystal Triangle* (anime) tại từ điển bách khoa của Anime News Network