recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Đài phun nước Wrocław** - **Đài phun nước** **đa phương tiện Wrocław**, - tiếng Ba Lan: *Wrocławska Fontanna*, là một đài phun nước âm nhạc đa phương tiện và là một cái ao trang trí ở Wrocław, miền tây Ba Lan. Đài phun nước chỉ hoạt động trong mùa hè - từ cuối tuần cuối tháng tư hoặc cuối tuần đầu tiên của tháng năm đến cuối tháng mười.

Miêu tả
-------

Đài phun nước Wrocław nằm trong khu triển lãm Wrocław lịch sử. Nó nằm cạnh Cung Thế kỷ hiện đại đầu tiên, và được bao quanh trong Vườn dây leo Wrocław.

Được xây dựng vào năm 2009, nó hiện là một trong những đài phun nước hoạt động lớn nhất ở châu Âu.

### Chương trình đa phương tiện

Đài phun nước rộng 1 hécta (110.000 foot vuông) này kết hợp hơn 300 máy bay phản lực để tạo ra màn hình nước nhảy múa. Chúng được sử dụng, với âm nhạc và ánh sáng, bởi một chương trình đa phương tiện được điện toán hóa cho các chương trình nước hoạt hình .

Ban ngày đài phun nước không có gì ấn tượng. Tuy nhiên ban đêm nơi đây là địa điểm tổ chức những chương trình hàng đêm ngoạn mục. Đài phun nước được chiếu sáng vào ban đêm bởi 800 đèn màu được lập trình trên máy tính.

Trượt băng
Khi bị đóng băng vào mùa đông, Đài phun nước Wrocław sẽ được rút nước và trở thành sân trượt băng rộng 4.700 mét vuông (51.000 foot vuông) chiếm một phần không gian của nó.

Hình ảnh
--------

* Đài phun nước Wrocław vào ban ngày, với Cung Thế kỷ lịch sửĐài phun nước Wrocław vào ban ngày, với Cung Thế kỷ lịch sử
* Đài phun nước đa phương tiện Wrocław được chiếu sáng vào ban đêm trong một chương trìnhĐài phun nước đa phương tiện Wrocław được chiếu sáng vào ban đêm trong một chương trình
* Đài phun nước Wrocław vào ban đêmĐài phun nước Wrocław vào ban đêm
* Đài phun nước Wrocław vào ban đêmĐài phun nước Wrocław vào ban đêm

Xem thêm
--------

* Đài phun nước tuần tự
* Cung Thế kỷ (1913) - *Di sản thế giới hiện đại của UNESCO*.
* Chỉ số: Đài phun nước ở châu Âu

Liên kết ngoài
--------------

* Trang web chính thức của **Wrocław Fountain** Lưu trữ 2020-02-22 tại Wayback Machine - *(Classicalclawska Fontanna - bằng tiếng Ba Lan, tiếng Anh)*
* Trang web chính thức của thành phố Wrocław: Đài phun nước Wrocław
* Tạp chí LEDS - Đài phun nước Wrocław nổi bật
* Warsaw: Ba Lan: The. Warsaw. Đài phun nước. Đa phương tiện. Show.html TripAdvisor: "Chương trình đa phương tiện"

Video
* YouTube: Wrocławska Fontanna Multimedialna - *trực quan đa phương tiện*.

Tham khảo
---------

1. ↑  "Multimedia Fountain: special shows in 2018 season | go.wroclaw.pl".  (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 8 tháng 5 năm 2019. Liên kết ngoài trong `|website=` (trợ giúp)
**Newton mét** (cũng là **newton-mét**, ký hiệu **N m** hoặc **N⋅m)** là một đơn vị của mô men lực (hay còn gọi là mô men) trong hệ SI. Một newton mét bằng với mô-men lực do một lực tương đương một newton được đặt vuông góc với phần cuối của một cánh tay đòn dài một mét.

Nó cũng được sử dụng ít phổ biến hơn như một đơn vị đo công, hoặc năng lượng, trong trường hợp đó nó tương đương với đơn vị năng lượng SI phổ biến và tiêu chuẩn joule. Trong cách sử dụng này, thuật ngữ mét biểu thị khoảng cách di chuyển hoặc dịch chuyển theo hướng của lực và không phải là khoảng cách vuông góc với điểm tựa như khi sử dụng để biểu thị mô men lực. Việc sử dụng này thường không được khuyến khích, vì nó có thể dẫn đến sự nhầm lẫn về việc liệu một đại lượng nhất định được biểu thị bằng newton mét dùng để nói về mô men lực hay một lượng năng lượng. Tuy nhiên, vì mô men lực đại diện cho năng lượng được truyền hoặc tiêu tốn trên mỗi góc của vòng quay, một mét mô men lực tương đương với một joule trên mỗi radian.

Newton mét và joule tương đương về phân tích thứ nguyên theo nghĩa là chúng có cùng biểu thức trong các đơn vị cơ sở SI:

{\displaystyle 1\,{\text{N}}{\cdot }\mathrm {m} =1{\frac {{\text{kg}}{\cdot }{\text{m}}^{2}}{{\text{s}}^{2}}}\quad ,\quad 1\,\mathrm {J} =1{\frac {\mathrm {kg} {\cdot }\mathrm {m} ^{2}}{\mathrm {s} ^{2}}}}
Một lần nữa, N⋅m và J được phân biệt để tránh những hiểu lầm khi một mô men lực bị nhầm với năng lượng hoặc ngược lại. Các ví dụ tương tự của các đơn vị tương đương thứ nguyên bao gồm Pa so với J/m³, Bq so với Hz và ohm so với điện trở mặt.

Chuyển đổi
----------

* Máy đo lực 1 kilôgam = 9,80665 N ⋅ m
* 1 mét newton ≈ 0,73756215 pound-lực-chân (thường là "foot-pound")
* 1 pound-foot (thường là "foot-pound") 1 pound-force- feet ≈ 1.35581795 N ⋅ m
* 1 ounce-inch (thường là "inch-ounce") 1 ounce-lực -inch ≈ 7.06155181   mN ⋅ m (milliNewtons-mét)
* 1 dyne -centimetre = 10 7 N ⋅ m
* 1 joule = 1 N ⋅ m

Tham khảo
---------

1. ↑  BIPM – unit symbols
2. ↑  For example: Eshbach's handbook of engineering fundamentals - 10.4 Engineering Thermodynamics and Heat Transfer "In SI units the basic unit of energy is newton-metre".
3. ↑  Fundamentals of Physics, 9th edition by Halliday Resnick Ralker, p. 309. "The SI unit of torque is the newton-meter. In our discussion of energy we called this combination the joule. But torque is *not* work and torque should be expressed in newton-meters, *not* joules. google books link
4. 1 2  BIPM - special names
5. ↑  *Mechanical Engineering Formulas Pocket Guide*, p6
6. ↑  *Concise encyclopedia of plastics*, by Donald V. Rosato, Marlene G. Rosato, Dominick V. Rosato, p621
**FN P90** (*Project 90*) là một loại súng tiểu liên thuộc loại vũ khí phòng vệ cá nhân được thiết kế bởi nhà sản xuất vũ khí FN Herstal của Bỉ vào cuối thập niên 1980 và đầu thập niên 1990. Tên của vũ khí là viết tắt của dự án 90 (Project 90), dùng để xác định một hệ thống vũ khí mới cho năm 1990. P90 ban đầu được thiết kế như là một súng cầm tay nhỏ gọn nhưng mạnh mẽ cho những người lái xe, những người điều hành các nhóm phục vụ quân nhu, hỗ trợ nhân viên, lực lượng đặc nhiệm và các đơn vị chống khủng bố.

P90 có thiết kế báng súng nhỏ gọn, tay cầm làm bằng polymer và hợp kim gia cố. Vũ khí chứa một số tính năng cải tiến trong đó có băng đạn gắn phía trên và đạn 5.7x28mm còn biết với tên SS90 dành riêng cho loại súng này để có thể tăng khả năng xuyên thủng qua áo giáp hơn đạn của súng ngắn thông thường. Ngoài ra loại đạn này còn được sử dụng bởi khẩu Five Seven

P90 hiện đang được sử dụng trong quân đội và lực lượng cảnh sát tại hơn 40 quốc gia trên toàn thế giới cũng như bởi hơn 200 đơn vị thực thi luật pháp cùng một số lực lượng bí mật tại Hoa Kỳ. Kiểu PS90 dùng trong thể thao này cũng trở nên phổ biến với các xạ thủ là dân thường.
)

Thiết kế
--------

P90 sử dụng cơ chế nạp đạn máy lùi tự do với khóa nòng đóng. Để giảm trong lượng và chiều dài P90 sử dụng thiết kế bullpup và khung cùng hầu hết các chi tiết làm bằng nhựa chịu lực. Hộp đạn chứa được 50 viên với hai hàng. Và để súng trở nên nhỏ nhất có thể P90 sử dụng thiết kế đặt hộp đạn nằm dọc trên thân súng với đạn được xếp nằm ngang theo chiều rộng của súng. Hộp đạn có một rãnh xoắn ốc ở đầu để viên đạn theo đó được đẩy xoay 90 độ xuống khoang chứa đạn.

Hộp đạn P90
Súng được thiết kế để bắn thuận cả hai tay. Khe nhả đạn của súng nằm ở bên dưới thân súng và phía sau cò súng để vỏ đạn không văng trúng mặt xạ thủ dù sử dụng tay nào. Nút chọn chế độ bắn nằm ngay dưới cò súng trong vòng bảo vệ để xạ thủ có thể điều chỉnh bằng cả hai tay. P90 không có báng phần nhô ra phía sau để nhả vỏ đạn cũng là phần tỳ vào vai xạ thủ để tiết kiệm không gian. Các bộ phận của súng được thiết kế theo kiểu từng khối để dễ dàng tháo ráp và bảo trì với bốn khối chính.

Hệ thống nhắm cơ bản của súng là hệ thống nhắm chuẩn trực với điểm ruồi dự phòng. Phiên bản P90 USG có hai thanh răng để gắn các hệ thống nhắm thích hợp.

Sử dụng
-------

* Bỉ
* Việt Nam: Lực lượng Đặc công Việt Nam từng có cơ hội trải nghiệm sức mạnh của mẫu súng tiểu liên FN P90 khi tham gia diễn tập đột kích chống khủng bố cùng đặc nhiệm 15 nước ADMM+ tại Trung tâm huấn luyện đặc nhiệm Sarimbun, Singapore hồi năm 2016.

Liên kết ngoài
--------------

* Trang web chính thức
* Trang web chính thức — FNH USA
* PS90 Owner's Manual Lưu trữ 2012-03-31 tại Wayback Machine
* *Experiences with the FN P90*Lưu trữ 2011-07-11 tại Wayback Machine — Tactical Response
* *FN PS90 5.7mm Carbine* Lưu trữ 2012-02-24 tại Wayback Machine — Law & Order
* Giới thiệu FN P90
* FN P90 đang bắn
* Mô phỏng hoạt động của FN P90
Lisa Shoman vào năm 2015
**Lisa Shoman** (sinh năm 1964) là một luật sư và chính trị gia người Belize và Bộ trưởng Ngoại giao Belize từ năm 2007 đến 2008. Bà từng là Đại diện thường trực của Belize cho Tổ chức các quốc gia châu Mỹ và đồng thời là Đại sứ Hoa Kỳ từ ngày 24 tháng 8 năm 2000 cho đến ngày 5 tháng 6 năm 2007, khi bà được bổ nhiệm làm Bộ trưởng Ngoại giao. Bà là nữ đại sứ đầu tiên của Belize đến Hoa Kỳ. Đồng thời, bà đã được thực hiện một thành viên của Thượng viện Belize theo đề nghị của Thủ tướng Said Musa.

Đầu đời
-------

Lisa Shoman sinh năm 1964. Bà là con cả trong ba người con gái sinh ra trong phi công thương mại / doanh nhân Yasin Shoman và Hilda Shoman (nhũ danh Hoy). Bà đã hoàn thành chương trình giáo dục tiểu học và trung học ở quê hương Belize, theo sau là các nghiên cứu pháp lý tại Đại học Tây Ấn (Mona Campus) và Trường Luật Norman Manley ở Jamaica.

Sự nghiệp
---------

Shoman đã được gọi đến quầy bar vào tháng 10 năm 1988, và bổ nhiệm Crown Counsel trong Văn phòng Giám đốc Công tố (tháng 7 năm 1988), phục vụ hơn một năm trước khi vào thực hành tư nhân. Bà được bầu làm chủ tịch nữ đầu tiên của Hiệp hội Bar Belize năm 1996. Trong thời gian giữa tuổi 30, Shoman được bổ nhiệm làm Chủ tịch Hội đồng Quản trị của Công ty TNHH Viễn thông Belize (1998–2000). Vào tháng 12 năm 2009, bà được nâng lên cấp bậc Cố vấn cao cấp của Chánh án tòa Belize, Tiến sĩ Abdulai Conteh.

Cuộc hẹn quốc gia đầu tiên của bà vào năm 2000 khi bà trở thành Đại sứ / Đại diện thường trực của Belize cho Tổ chức các quốc gia Hoa Kỳ vào ngày 25 tháng 8 năm 2000, và bà từng là Ủy viên cao cấp của Belize đến Canada cho đến năm 2003. Bà cũng được bổ nhiệm làm Đại sứ của Belize Hoa Kỳ vào tháng 8 năm 2000. Trong nhiệm kỳ của mình, Shoman từng là Phó Chủ tịch Hội đồng Thường trực của OAS.

Tháng 6 năm 2007, Thủ tướng Said Musa đã bổ nhiệm bà vào Thượng viện, và trở thành Bộ trưởng Ngoại giao và Ngoại thương đầu tiên của đất nước. Shoman giữ vị trí này cho đến khi đảng của Musa, Đảng Nhân dân, nhượng lại quyền lực trong năm 2008, khi bà trở lại thực hành tư nhân.

Shoman vẫn là một người ủng hộ tích cực, nhóm các nhóm pháp lý thách thức những thay đổi Hiến pháp gây tranh cãi được đề xuất bởi Đảng Liên hiệp Dân chủ cầm quyền. Khi Thủ tướng Dean Barrow cáo buộc rằng người tiền nhiệm của ông, Said Musa đã bí mật chuyển hướng quỹ công và buộc tội ông với hành vi trộm cắp, Shoman đã vào đội pháp lý đảm bảo sự tha bổng của Musa.

Lãnh đạo của phe đối lập Johnny Briceño đã bổ nhiệm Shoman làm thượng nghị sĩ lần thứ hai vào năm 2009.

Cuộc sống cá nhân
-----------------

Trong năm 2009, Shoman kết hôn với nhà văn Caribbean Joey Clarke.

Tham khảo
---------

* Tưởng nhớ Lisa Shoman về cuộc hẹn của cô với Bộ trưởng Ngoại giao Belize[*liên kết hỏng*]
* 
* Lưu trữ 2018-07-04 tại Wayback Machine
* Trang trí của thứ tự Mexico của Aztec Eagle
Bộ đồ của luật sư Pháp, sách gia đình Bắc Âu.
**Nhà luật học** (tiếng Anh: *jurist*) là người nghiên cứu lý thuyết về luật (luật học). Một người như vậy có thể là một học giả pháp lý, ký giả luật hoặc giảng viên luật. Như vậy, *nhà luật học* với tư cách một người nghiên cứu, phân tích và nhận xét về pháp luật thì trái ngược với *luật sư*, một người được thân chủ ủy quyền tranh tụng và nghĩ về luật một cách thực dụng.

Có sự khác biệt cơ bản giữa công việc của một luật sư và của một nhà luật học. Nhiều học giả và tác giả sách viết về luật giải thích rằng một người có thể vừa là luật sư vừa là nhà luật học, nhưng nhà luật học thì không nhất thiết phải là luật sư, cũng như luật sư thì không nhất thiết phải là nhà luật học. Công việc của nhà luật học là nghiên cứu, phân tích và sắp xếp luật; công việc của họ do vậy có thể gói gọn hoàn toàn trong phạm vi thư viện. Trong khi đó, công việc của luật sư là thỏa mãn mong muốn của những con người cụ thể khi họ cần trợ giúp pháp lý, và công việc này đòi hỏi luật sư trong một chừng mực nào đó phải có sự tiếp xúc với người trong văn phòng, trong phòng xử án hoặc ngoài xã hội.

Tham khảo
---------

1. ↑  "Jurist". *Oxford English Dictionary Second Edition on CD-ROM*. Oxford: Oxford University Press. 2009.
2. ↑  Vieto Piergiovanni (2000). *Comparative Studies in Continental and Anglo-American Legal History*. Germany: Duncker & Humblot. tr. 236. ISBN 978-3428097562.
3. ↑  Cusack, Warren (2015). *Literature and the Law of Nations*. Oxford, UK: Oxford University Press. ISBN 978-0198719342.
4. ↑  Melville Madison Bigelow, *Centralization and the Law: Scientific Legal Education* (1906), tr. 219.
**Nguyễn Văn Tuấn** (sinh năm 1954) là một chính khách người Việt Nam. Ông từng là Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Nam Định.

Tiểu sử
-------

Ông Nguyễn Văn Tuấn sinh ngày 1 tháng 6 năm 1954, quê quán xã Hải An, huyện Hải Hậu, tỉnh Nam Định.
Ông có 2 người con gái. Sau khi nghỉ hưu thì chuyển về quê Hải An sống

Giáo dục
--------

Ông có trình độ Đại học Tài chính Kế toán, Cao cấp lí luận chính trị.

Sự nghiệp
---------

Ông Nguyễn Văn Tuấn tham gia bộ đội, trực tiếp tại chiến trường Quảng Trị 1972. Khi thống nhất đất nước, ông giải ngũ và học tại trường Đại học Tài chính Kế toán, tốt nghiệp ông công tác tại Sở Tài chính Vật giá Hà Nam Ninh.

Ông giữ các chức vụ Trưởng phòng Ngân sách Sở Tài chính, Phó Giám đốc Sở Tài chính. Sau đó, chuyển làm Cục trưởng cục doanh nghiệp. Khi cục doanh nghiệp sát nhập thì về Phó Giám đốc Sở Tài chính.
Năm 2000, ông được bầu làm Tỉnh ủy viên, giám đốc Sở Tài chính.
Năm 2003, ông được điều chuyển Bí thư huyện Giao Thủy. Năm 2004, ông được bầu Phó Chủ tịch Ubnd tỉnh kiêm Trưởng ban quản lý các khu công nghiệp tỉnh Nam Định.
Năm 2006, ông được bầu vào Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch thường trực UBND tỉnh Nam Định. 

Sáng ngày 27 tháng 10 năm 2009, tại phiên họp bất thường HĐND tỉnh Nam Định, ông Nguyễn Văn Tuấn, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch thường trực UBND tỉnh Nam Định đã được bầu làm Chủ tịch UBND tỉnh khóa XVI nhiệm kỳ 2004-2011.

Ngày 11 tháng 7 năm 2013, HĐND tỉnh Nam Định công bố kết quả bỏ phiếu tín nhiệm với các chức danh do HĐND bầu. Trong 9 chức danh của UBND tỉnh Nam Định được 63 đại biểu HĐND bỏ phiếu, Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Văn Tuấn nhận nhiều phiếu *tín nhiệm thấp* nhất, với 10 phiếu, tỷ lệ 15,4%, đứng sau là ông Đoàn Hồng Phong, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, với 5 phiếu *tín nhiệm thấp*. Ông Phạm Hồng Hà, Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh, được số phiếu *tín nhiệm cao* tuyệt đối là 63/63.

Sáng ngày 23 tháng 6 năm 2014, Hội đồng Nhân dân tỉnh Nam Định khóa XVII nhiệm kỳ 2011-2016 đã miễn nhiệm chức danh Chủ tịch UBND tỉnh nhiệm kỳ 2011-2016 đối với ông Nguyễn Văn Tuấn, nghỉ chế độ theo quy định của pháp luật từ ngày 1/7/2014.

Ngày 1 tháng 7 năm 2014, UBND tỉnh Nam Định đã tổ chức lễ bàn giao nhiệm vụ Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh nhiệm kỳ 2011-2016 kể từ ngày 1 tháng 7 năm 2014 từ ông Nguyễn Văn Tuấn sang ông Đoàn Hồng Phong.

Xem thêm
--------

Chú thích
---------

1. 1 2 3  Theo dangcongsan.vn, Nhân sự mới[*liên kết hỏng*], *Công an nhân dân Online*, 15:05 04/11/2009, truy cập 27/11/2020.
2. ↑  Theo Thanh niên, Chủ tịch UBND tỉnh Nam Định nhận nhiều phiếu tín nhiệm thấp nhất, *Giáo dục Việt Nam*, 12/07/2013 07:18, truy cập 3/12/2020.
3. ↑  TTXVN, Ông Đoàn Hồng Phong được bầu làm Chủ tịch UBND tỉnh Nam Định, *Tuyên giáo*, Thứ Hai, 23/6/2014 14:47'(GMT+7), truy cập 3/12/2020.
4. ↑  Tin, ảnh: Xuân Thu, Tổ chức lễ bàn giao nhiệm vụ Chủ tịch UBND tỉnh nhiệm kỳ 2011-2016[*liên kết hỏng*], *báo Nam Định*, truy cập 3/12/2020.

Tham khảo
---------

* Đồng chí Nguyễn Văn Tuấn, Phó Bí thư Tỉnh uỷ, Chủ tịch UBND tỉnh làm việc với huyện Giao Thủy Lưu trữ 2013-12-03 tại Wayback Machine

Liên kết ngoài
--------------
***Mesembryanthemum crystallinum*** là một loài cây bò mọng nước bản địa châu Phi, Sinai, Nam Âu, tự nhiên hóa ở Bắc Mỹ, Nam Mỹ và Úc. Loài cây có tế bào đựng nước lớn, trơn bóng.

Description
-----------

Tế bào túi nước chụp gần
*Mesembryanthemum crystallinum* phủ những "túi nước" - tế bào biểu bì phình to. Mục đích chính của chúng là dự trữ nước.

Cây trổ hoa vào xuân-đầu hè. Hoa nở lúc sáng, khép lại khi trời tối. Việc thụ phấn nhờ vào côn trùng.

Chúng có thể là cây một năm, hai năm hay lâu năm, tùy vào điều kiện sống, nhưng vòng đời thường chỉ dài vài tháng.

Môi trường sống
---------------

*Mesembryanthemum crystallinum* sống được trong nhiều thứ đất, từ đất cát (chẳng hạn đụn cát), đất mùn tới đất sét. Nó chịu được đất mặn và đất nghèo dưỡng chất. Như nhiều loài du nhập, nó mọc ở cả nơi xáo động như vệ đường, bãi rác hay vườn nhà.

Công dụng
---------

Một cây non ở Lanzarote
Lá cây và hạt ăn được. Lá đập nát có thể làm xà bông thay thế và có một số công dụng y dược. Nó hầu như chẳng bao giờ là thức ăn cho gia súc.

Nó còn được trồng làm cây cảnh.

Hình ảnh
--------

* 
* 
* 
*

Chú thích
---------

1. 1 2 3  "Taxon: *Mesembryanthemum crystallinum* L.". *Germplasm Resources Information Network (GRIN)*. United States Department of Agriculture, Agricultural Research Service. Truy cập ngày 22 tháng 6 năm 2017.
2. 1 2 3 4 5  "*Mesembryanthemum crystallinum* L.". *Water for a Healthy Country*. CSIRO. Truy cập ngày 14 tháng 4 năm 2014.

Liên kết ngoài
--------------

* Tư liệu liên quan tới Mesembryanthemum crystallinum tại Wikimedia Commons
* Dữ liệu liên quan tới Mesembryanthemum crystallinum tại Wikispecies
* Vườn thực vật hoàng gia Kew; Đại học Harvard; Australian Plant Name Index (biên tập). "Mesembryanthemum crystallinum". *International Plant Names Index*.
**Pin quả chanh** được làm từ một quả chanh và hai điện cực bằng kim loại khác nhau như đồng xu hay dây đồng và một cây đinh bằng kẽm hay tráng kẽm. Trên thực tế, một trái chanh thì không đủ sức thắp sáng một chiếc bóng đèn; người ta phải dùng tới 500 quả mắc nối tiếp mới có thể khiến bóng đèn tiêu chuẩn cháy sáng.
**Pin quả chanh** là một thiết bị dùng trong thí nghiệm được trình bày trong nhiều quyển sách về khoa học trên khắp thế giới. Nó bao gồm hai vật bằng kim loại, như cây đinh tráng kẽm và đồng xu bằng đồng, ghim vào một quả chanh. Đồng xu đóng vai trò điện cực dương (cathode) còn cây đinh thì đóng vai trò điện cực âm (anode). Hai điện cực này tạo ra một phản ứng điện hóa dẫn đến hình thành một hiệu điện thế.

Mục đích của thí nghiệm này là giúp cho sinh viên hiểu được cách hoạt động của pin điện hóa. Sau khi mẫu pin đã được gắn kết, một máy đo điện sẽ được dùng để đo đạc hiệu điện thế sinh ra. Để có một hiệu ứng trực quan hơn, vài quả chanh được mắc nối tiếp có thể được dùng để thắp sáng một bóng đèn LED tiêu chuẩn. Đèn dây tóc thường không được sử dụng bởi vì pin quả chanh không thể tạo ra được cường độ dòng điện đủ lớn cho bóng đèn loại này. Đồng hồ điện tử cũng hoạt động tốt, và một số nhà sản xuất đồ chơi cũng cung cấp các bộ đồ chơi có đồng hồ chạy bằng hai viên pin quả chanh hay pin khoai tây.

Năng lượng cung cấp cho mạch điện có từ việc khử các ion kim loại trên điện cực. Một cách đơn giản, trái chanh đã cung cấp điều kiện cho phản ứng xảy ra. Trong pin trái chanh, cả hai quá trình oxy hóa và khử đều diễn ra. Ta xét ví dụ về pin chạy bằng đồng và kẽm. Ở anode, kẽm bị oxy hóa như sau:

Zn → Zn2+ + 2 e-.
Ở cathode, hydro bị khử:

2H++ 2e- → H2.
Khoai tây, táo, hay bất kỳ loại hoa quả nào có chứa acid hay chất điện phân đều có thể dùng được, nhưng thường nhất là chanh vì nó chứa nhiều acid hơn hết.. Một số cặp kim loại khác, như magnesi-đồng, có hiệu năng cao hơn: ví dụ, dùng một mảnh magnesi thay cho kẽm sẽ giúp tăng điện áp từ 1.1 V lên 1.6 V. (Mức điện áp còn tùy thuộc vào loại chanh.) Song, kẽm và đồng được dùng nhiều hơn cả vì chúng an toàn hơn và dễ kiếm hơn.

Mô tả bằng video
----------------

* Lemon Battery
* Orange Battery Lưu trữ 2021-04-18 tại Wayback Machine
* Potato Battery

Xem thêm
--------

* Pin điện hóa

Tham khảo
---------

1. ↑  Beatty, William J. "Recurring science misconceptions in K-6 textbooks". Truy cập 2007-06-08.
2. ↑  Lemon Battery
3. ↑  "Potato Battery". Bản gốc lưu trữ ngày 15 tháng 4 năm 2009. Truy cập ngày 26 tháng 4 năm 2009.
4. ↑  Food Batteries

Liên kết ngoài
--------------

* EduMation Lưu trữ 2009-02-06 tại Wayback Machine
* Potato battery Lưu trữ 2008-04-12 tại Wayback Machine
**Phượng Hoàng Truyền Kỳ** (tiếng Anh: *Phoenix Legend*; giản thể: 凤凰传奇; phồn thể: 鳳凰傳奇; bính âm: *Fènghuáng Chuánqí*) là một bộ đôi nhạc nhẹ tiếng Hoa của Trung Quốc, bao gồm giọng ca nữ Dương Ngụy Linh Hoa (杨魏玲花) và giọng ca nam Tăng Nghị (曾毅). Âm nhạc của họ pha trộn dân ca với các yếu tố rap và hip hop. Tháng 5 năm 2012, Phượng Hoàng Truyền Kỳ được đề cập trên báo China Daily rằng họ đã tiêu thụ được hơn 6 triệu album tại thị trường Trung Quốc kể từ năm 2005, và 10 ca khúc lấy từ 4 trong số các album của họ đã đạt kỷ lục 1 tỷ lượt hit trực tuyến.

Ca khúc "Nguyệt Lượng Chi Thượng" (tiếng Trung: 月亮之上; bính âm: *Yuèliàng Zhī Shàng*) đã mang về cho nhóm sự chú ý toàn quốc sau khi họ biểu diễn bài này trên sóng chương trình truyền hình *Tinh Quang Đại Đạo*.

Nhạc sĩ Zhang Chao cũng tham gia viết lời cho 3 ca khúc nổi tiếng của nhóm nhạc Phượng Hoàng Truyền Kỳ, bao gồm *Tối Huyễn Dân Tộc Phong* và *Moon Over the Lotus Pond*.

Danh sách đĩa nhạc
------------------

### Album phòng thu

* *Nguyệt Lượng Chi Thượng* (月亮之上) (2005)
* *Cát Tường Như Ý* (吉祥如意) (2007)
* *Tối Huyễn Dân Tộc Phong* (最炫民族风) (2009)
* *Đại Thanh Xướng* (大聲唱) (2011)
* *Thời Đại Tuyệt Vời Nhất* (最好的时代) (2014)

### Đĩa đơn

* "Trung Quốc Vị Đạo" (中国味道) (2012)

Nhạc cover tại Việt Nam
-----------------------

| Tên gốc bài hát tiếng Trung (bính âm + tiếng Việt) | Tên tiếng Anh | Năm phát hành | Quốc gia phát hành | Tên bài hát phiên bản Việt Nam |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 全是爱 Quán Shì Ài (Tình Yêu Ngập Tràn) |  |  |  Trung Quốc | Nghi Ngờ - Ngô Kiến Huy ft. Đông Nhi |

Tham khảo
---------

1. ↑  "Phoenix Legend soars in international skies". *www.chinadaily.com.cn*. ngày 17 tháng 5 năm 2012. Bản gốc lưu trữ ngày 5 tháng 9 năm 2012. China Daily

Liên kết ngoài
--------------

* Trang web chính thức Lưu trữ 2019-02-15 tại Wayback Machine
* Giới thiệu Phượng Hoàng Truyền Kỳ và âm nhạc của nhóm
* Website trên Iting, trang âm nhạc của Trung Quốc

|  |  |
| --- | --- |
| Tiêu đề chuẩn Sửa dữ liệu tại Wikidata | 
* MBA: 93840d78-9c8b-42f7-8682-41f642455209

 |
**Nhóm nitơ**, còn được IUPAC giới thiệu như là **nhóm nguyên tố 15**, là bất kỳ nguyên tố hóa học thuộc nhóm 15 của bảng tuần hoàn. Các nguyên tố thuộc nhóm này là nitơ (N), phosphor (P), arsenic (As), antimon (Sb), bismuth (Bi) và moscovi (Mc).

Nhóm này có các đặc trưng xác định là mọi nguyên tố thành phần đều có 5 electron ở lớp vỏ electron ngoài cùng, trong đó 2 electron thuộc phân lớp s và 3 electron thuộc phân lớp p. Vì thế, trong trạng thái không bị ion hóa, chúng thiếu 3 electron để có thể lấp đầy lớp vỏ ngoài cùng. Nguyên tố quan trọng nhất trong nhóm này là nitơ (N), nguyên tố này trong dạng phân tử là thành phần cơ bản của khí quyển Trái Đất.

Đặc điểm
--------

### Hóa học

Giống như các nhóm khác, các nguyên tố thuộc nhóm này thể hiện các kiểu cấu hình electron tương tự nhau, đặc biệt là ở lớp vỏ ngoài cùng, dẫn đến xu hướng hoạt động hóa học tương tự nhau.

| *Z* | Nguyên tố | Electron trên mỗi lớp vỏ |
| --- | --- | --- |
| 7 | Nitơ | 2, 5 |
| 15 | Phosphor | 2, 8, 5 |
| 33 | Arsenic | 2, 8, 18, 5 |
| 51 | Antimon | 2, 8, 18, 18, 5 |
| 83 | Bismuth | 2, 8, 18, 32, 18, 5 |
| 115 | Moscovi | 2, 8, 18, 32, 32, 18, 5(dự đoán) |

Nhóm này có đặc điểm xác định là tất cả các nguyên tố thành viên đều có 5 electron ở lớp vỏ ngoài cùng, tức là 2 electron ở phân lớp s và 3 electron độc thân ở phân lớp p. Do đó, chúng còn thiếu 3 electron để lấp đầy lớp vỏ electron ngoài cùng ở trạng thái không bị ion hóa.

Tham khảo
---------

* Pnicogen

| * x
* t
* s
Bảng tuần hoàn |
| --- |
|  | 1 | 2 |  | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 |
| 1 | H |  | He |
| 2 | Li | Be |  | B | C | N | O | F | Ne |
| 3 | Na | Mg |  | Al | Si | P | S | Cl | Ar |
| 4 | K | Ca |  | Sc | Ti | V | Cr | Mn | Fe | Co | Ni | Cu | Zn | Ga | Ge | As | Se | Br | Kr |
| 5 | Rb | Sr |  | Y | Zr | Nb | Mo | Tc | Ru | Rh | Pd | Ag | Cd | In | Sn | Sb | Te | I | Xe |
| 6 | Cs | Ba | La | Ce | Pr | Nd | Pm | Sm | Eu | Gd | Tb | Dy | Ho | Er | Tm | Yb | Lu | Hf | Ta | W | Re | Os | Ir | Pt | Au | Hg | Tl | Pb | Bi | Po | At | Rn |
| 7 | Fr | Ra | Ac | Th | Pa | U | Np | Pu | Am | Cm | Bk | Cf | Es | Fm | Md | No | Lr | Rf | Db | Sg | Bh | Hs | Mt | Ds | Rg | Cn | Nh | Fl | Mc | Lv | Ts | Og |
|  |
**Thân vương quốc Nassau-Orange-Fulda** (tiếng Đức: *Fürstentum Nassau-Oranien-Fulda*), đôi khi còn được gọi là **Thân vương quốc Fulda và Corvey**, nó là một thân vương quốc thuộc Đế chế La Mã Thần thánh, tồn tại trong một thời gian ngắn từ năm 1803-1806. 

Thân vương quốc này được thành lập thông qua thoả thuận giữa Đệ nhất Tổng tài Napoleon Bonaparte của Đệ Nhất Cộng hòa Pháp với người đứng đầu Nhà Oranje-Nassau khi gia tộc này đồng ý từ bỏ vị trí *stadtholder* ở Hà Lan sau khi Cách mạng Batavia thành công vào năm 1795, dẫn đến thành lập Cộng hòa Batavia - một nhà nước vệ tinh của Pháp. Lãnh thổ mà Napoleon bồi thường bao gồm Thành bang đế chế tự do Dortmund, Tu viện vương quyền Corvey và Tu viện vương quyền Fulda. Mọi thoả thuận giữa các bên được hợp thức hoá thông qua Hiệp ước Amiens.

Vì nhà cai trị của Nassau-Orange-Fulda là Thân vương Willem Frederik từ chối tham gia việc thành lập Liên bang Rhein của Napoleon nên các lãnh thổ của ông dần dần bị mất và sáp nhập vào các đồng minh của Đệ Nhất Đế chế Pháp. Ngày 27/10/1806, quân Pháp chiếm đóng Fulda, lãnh thổ cuối cùng và dẫn đến Thân vương quốc Nassau-Orange-Fulda chấm dứt tồn tại.

Chú thích
---------

Tham khảo
---------

1. ↑  He acquired Fulda, Corvey, Weingarten and Dortmund. He lost the possessions again after changing sides from France to Prussia in 1806 when he refused to join the Confederation of the Rhine. Cf. J. and A. Romein 'Erflaters van onze beschaving', Querido, 1979
Công viên Bródnowski ở Warsaw vào mùa xuân (2019)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về ***Công viên Bródnowski, Warszawa***. |

**Công viên Bródnowski ở Warsaw** (hay **Công viên Bródno**, tiếng Ba Lan: *Park Bródnowski w Warszawie*) là một trong những công viên tuyệt đẹp nằm ở quận Targówek, Warsaw, Ba Lan, với diện tích tích khoảng 25 ha. Công viên được xây dựng theo thiết kế của Stefania Traczyńska trong giai đoạn 1976-1978.

Đặc điểm
--------

Công viên tiếp giáp với các phố: Kondratowicza, Chodecka, Wyszogrodzka và một tuyến đường dành cho người đi bộ (phần mở rộng của Phố Łabiszyńska).

Đây là một trong những khu công viên lớn nhất ở Warsaw với các hình thức giải trí khác nhau. Trong công viên có một hồ chứa nước với tổng diện tích 0,7 ha, khu sân chơi dành cho trẻ em và các sân thể thao (gồm bóng rổ, bóng chuyền và bóng đá), dốc trượt băng, bàn bóng bàn. Công viên còn sở hữu vô số cây xanh cùng nhiều cây bụi đầy màu sắc tạo nên một thiên đường tươi mát và trong lành. Cư dân nơi đây cũng như du khách có thể nghỉ ngơi, thư giãn, đọc sách, hẹn hò và chụp nhiều tấm ảnh với người thân để kỷ niệm.

Địa danh
--------

Công viên còn nổi tiếng với nhiều tác phẩm điêu khắc công cộng tuyệt đẹp đi đôi với dự án Công viên điêu khắc Bródno (Bródno Sculpture Park) từ năm 2009. Đây là một dự án dài hạn có sự tham gia của nhiều nghệ sĩ và Bảo tàng Nghệ thuật Hiện đại ở Warsaw. Dưới đây liệt kê một số tác phẩm điêu khắc nổi tiếng:

* Đài phun nước - Sylwia (2010) - tác giả: Paweł Althamer và Nowolipie Group
* Thiên thần hộ mệnh - Anioł Stróż (2013) - tác giả: Roman Stańczak
* Dòng chữ bằng gạch cao 16m - BRÓDNO (2011) - tác giả: Jens Haaning và Dania

Ảnh
---

* Sylwia Sylwia
* Anioł Stróż Anioł Stróż
* BRÓDNO BRÓDNO

 Toàn cảnh Công viên Bródnowski (nhìn từ cây cầu bắc qua hồ chứa nước)

Tham khảo
---------

1. 1 2  Park Bródnowski *- zielona.um.warszawa.pl*
2. ↑  Bródno Sculpture Park - *tripadvisor.com.vn*
3. ↑  Bródno Sculpture Park *- https://artmuseum.pl*
4. ↑  Park Rzeźby na Bródnie. Sztuka wśród wieżowców - *seeuinpoland.com*
**Phạm Thị Tuyết** (chữ Hán: 範氏雪; ? – 1812), còn có húy là **Hà**, phong hiệu **Nhị giai Gia phi** (二階嘉妃), là một cung tần của vua Minh Mạng nhà Nguyễn trong lịch sử Việt Nam.

Tiểu sử
-------

Gia phi Phạm Thị Tuyết nguyên quán ở Tuy Viễn, Bình Định. Phụ thân của bà là ông Phạm Văn Chẩn, sau được truy tặng chức *Quang lộc tự Thiếu khanh*. Bà theo hầu vua Minh Mạng từ khi ông còn là một hoàng tử.

Năm 1810, bà Tuyết hạ sinh cho hoàng tử Đảm (vua Minh Mạng sau này) người con trai thứ 3 là Nguyễn Phúc Miên Định (1810 – 1886), sau được phong dần làm *Thọ Xuân vương*, và cũng là người con duy nhất của bà.

Năm 1812, khi Miên Định chỉ vừa lên 3 thì bà Tuyết qua đời, không rõ thọ bao nhiêu tuổi. Mẹ mất sớm, hoàng tử Miên Định được bà nội là Nhân Tuyên Hoàng thái hậu nhận nuôi.

Năm 1821, Minh Mạng lên ngôi ra chiếu tặng cho bà Tuyết làm *Tu nghi* (修儀), thụy là **Đoan Lệ** (端禮). Phạm Tu nghi được thờ chung với bà Hồ Thị Hoa là mẹ của Hoàng tử trưởng Miên Tông (vua Thiệu Trị sau này), gọi là *Hồ Phạm Nhị tần từ*.

Sau khi cấp bậc hậu cung được định lại vào năm Minh Mạng thứ 17 (1836), Phạm Tu nghi được truy phong làm **Gia phi** (嘉妃) ở hàng Nhị giai, được thờ riêng ở *Gia phi từ*.

Tẩm mộ của bà Phạm Gia phi được táng tại xã Thủy Bằng, thị xã Hương Thủy, Thừa Thiên Huế.

Tham khảo
---------

* Hội đồng trị sự Nguyễn Phúc Tộc (1995), *Nguyễn Phúc Tộc thế phả Lưu trữ 2020-09-27 tại Wayback Machine*, Nhà xuất bản Thuận Hóa
* Quốc sử quán triều Nguyễn (2006), *Đại Nam liệt truyện Chính biên*, Tổ Phiên dịch Viện Sử học dịch, Nhà xuất bản Thuận Hóa

Xem thêm
--------

* Gia đình Minh Mạng

Chú thích
---------

1. 1 2 3 4 5  *Nguyễn Phúc tộc thế phả*, tr.243
**Joyce Nomafa Sikakane**, sau này là **Sikakane-Rankin** (sinh năm 1943), là một nữ nhà báo và nhà hoạt động người Nam Phi. Cô đã bị chính quyền Nam Phi Apartheid giam giữ 17 tháng vì hoạt động chống phân biệt chủng tộc của mình.

Tiểu sử
-------

### Tuổi thơ và giáo dục ban đầu

Sikakane sinh năm 1943 tại Jonathan Sikakane và Amelia Nxumalo tại Bệnh viện Phụ sản Bridgeman Tưởng niệm ở Johannesburg, Nam Phi. Cô lớn lên ở Soweto, con gái của một giảng viên tại Đại học Witwatersrand. Cô theo học tại Trường tiểu học Holy Cross cho đến khi Quốc hội Châu Phi (ANC) kêu gọi tẩy chay vì Đạo luật Giáo dục Bantu và trường học đã bị đóng cửa. Cha mẹ cô cuối cùng đã ly thân và cô bắt đầu theo học trường nội trú Inanda Seminary. Sikakane tham dự High School Orlando trong một thời gian sau khi mẹ cô đã đạt được giam giữ nhưng sau đó trở lại Inanda Chủng viện, từ đó cô tốt nghiệp vào năm 1963. Cô không muốn ghi danh trong bất kỳ trường đại học ở Nam Phi một lần nữa do sự Bantu Đạo luật giáo dục, thay vào đó cô quyết định trở thành một nhà báo. Sau đó, Sikakane đã lấy được bằng Cử nhân Khoa học danh dự tại Vương quốc Anh tại Đại học Mở.

### Sự nghiệp và hoạt động

Sikakane bắt đầu sự nghiệp của mình vào năm 1960 tại *The World*, một tờ báo chạy trắng phục vụ khán giả da đen. Năm 1968, cô rời *Thế giới* cho <i id="mwLg">tờ</i> <i id="mwLw">Rand Daily Mail</i>, nơi cô trở thành người phụ nữ da đen đầu tiên được tờ báo thuê. Tại Rand, Sikakane bắt đầu tập trung vào tác phẩm của mình về tác động của apartheid đối với người châu Phi ở Nam Phi.

Vào ngày 12 tháng 5 năm 1969, Sikakane bị cảnh sát giam giữ theo Đạo luật Khủng bố và bị đưa đến Nhà tù Trung tâm Pretoria, nơi cô bị thẩm vấn về Đại hội Dân tộc Phi (ANC). Cô bị buộc tội theo Đạo luật đàn áp Cộng sản và đứng ra xét xử vào ngày 1 tháng 12 năm 1969 cùng với 21 nhà hoạt động khác. Các cáo buộc đã được rút lại vào ngày 16 tháng 2 năm 1970 nhưng Sikakane và các nhà hoạt động khác đã bị giam giữ ngay sau đó. Sau khoảng 17 tháng bị giam giữ tổng cộng, cô được thả ra vào cuối năm 1970. Cuối cùng, Sikakane rời Nam Phi vào năm 1973 và tiếp tục làm việc cho Đại hội Dân tộc Phi (ANC) khi sống lưu vong.

Tham khảo
---------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  "Sikakane, Joyce Nomafa (1943—) | Encyclopedia.com". *www.encyclopedia.com* (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 25 tháng 11 năm 2018.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  Rajgopaul, Jeeva (ngày 8 tháng 10 năm 2011). "Joyce Sikhakhane-Rankin". *South African History Online* (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 25 tháng 11 năm 2018.
3. ↑  "Joyce Sikhakhane-Rankin | The Southern African Liaison Office". *www.salo.org.za* (bằng tiếng Anh). Bản gốc lưu trữ ngày 26 tháng 11 năm 2018. Truy cập ngày 25 tháng 11 năm 2018.
4. ↑  Jeeva (ngày 8 tháng 10 năm 2011). "Joyce Sikhakhane-Rankin". South Sfrican History Online. Truy cập ngày 30 tháng 10 năm 2017.
Giáo sư, viện sĩ, nhà giáo nhân dân **Phạm Minh Hạc** (sinh năm 1935) là một nhà nghiên cứu tâm lý học, giá trị học và con người; đồng thời cũng là một công chức thuộc bộ máy nhà nước Việt Nam, ông là nguyên Bộ trưởng Bộ Giáo dục Việt Nam, nguyên Viện trưởng Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam.

Tiểu sử
-------

Phạm Minh Hạc sinh năm 1935 tại Đông Mỹ, Thanh Trì, Hà Nội.

Năm 1954, ông tốt nghiệp trường THPT Nguyễn Thượng Hiền tại Liên khu 3, sau đó theo học trường Đại học Văn khoa Hà Nội trong các năm 1954-55. Năm 1962, ông tốt nghiệp ngành tâm lý học tại Đại học Tổng hợp Moskva; cũng tại đại học này, năm 1971, ông hoàn thành luận án tiến sĩ *"Cơ chế não của trí nhớ"*, năm 1977, ông hoàn thành luận án tiến sĩ khoa học *"Hành vi và hoạt động"*. Ông được Đại học Tổng hợp Moskva phong làm giáo sư tâm lý học vào năm 1984 và được Viện Hàn lâm Khoa học chính trị Nga công nhận là viện sĩ vào năm 1999.

Song hành với hoạt động nghiên cứu, ông tham gia giảng dạy và quản lý tại Đại học Sư phạm Hà Nội vào các năm 1971-72. Năm 1977-81, ông chuyển sang làm việc tại Viện Khoa học giáo dục (thuộc Bộ Giáo dục) với chức danh phó trưởng ban và trưởng ban Tâm lý học. Năm 1980, ông được thăng chức làm phó viện trưởng và từ năm 1981-87 là viện trưởng.

Các năm 1987-90, ông được bầu giữ chức Bộ trưởng Bộ Giáo dục thay bà Nguyễn Thị Bình. Sau đó tiếp tục đảm nhiệm chức vụ thứ trưởng thường trực dưới quyền bộ trưởng kế nhiệm Trần Hồng Quân.

Trong các năm 1991-2005, ông tham gia chủ nhiệm nhiều chương trình khoa học cấp nhà nước, cũng trong khoảng thời gian này, ông tham gia thành lập và là viện trưởng đầu tiên của Viện Nghiên cứu Con người (1999-2007, thuộc Viện Khoa học Xã hội Việt Nam)

Sự nghiệp khoa học
------------------

Trong sự nghiệp hoạt động nghiên cứu của mình (1970-2007), Phạm Minh Hạc đã xuất bản 18 cuốn sách với tư cách là tác giả và 40 cuốn sách với tư cách là đồng tác giả, chủ biên, đồng chủ biên về các đề tài tâm lý học, giáo dục học, nghiên cứu con người, giá trị học; trong đó có một cuốn xuất bản tiếng Nga tại Moskva, 3 cuốn bằng tiếng Anh tại Hà Nội và một cuốn bằng tiếng Pháp. Song song với đó, ông là tác giả của hơn 100 bài báo khoa học, phổ biến khoa học được đăng trên các tạp chí, báo trong và ngoài nước.

Giải thưởng
-----------

Ông đã được Nhà nước Việt Nam tặng thưởng các huân, huy chương sau:

Huân chương Độc lập Huân chương Độc lập hạng Nhất   
Huân chương Lao động Huân chương Lao động hạng Nhất   
Huy chương Kháng chiến hạng Nhì

Tham khảo
---------

1. ↑
2. ↑
3. ↑


| * x
* t
* s
Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Việt Nam Việt Nam |
| --- |
| 
* Vũ Đình Hòe (1945–1946)
* Đặng Thai Mai (1946)
* *Ca Văn Thỉnh* (1946)
* Nguyễn Văn Huyên (1946–1975)
* Nguyễn Văn Kiết¹ (*1969–1976*)
* Nguyễn Thị Bình (1976–1987)
* Phạm Minh Hạc (1987–1990)
* Trần Hồng Quân (1990–1997)
* Nguyễn Minh Hiển (1997–2006)
* Nguyễn Thiện Nhân (2006–2010)
* Phạm Vũ Luận (2010–2016)
* Phùng Xuân Nhạ (2016–2021)
* Nguyễn Kim Sơn (2021–)

 |
| *In nghiêng*: Quyền Bộ trưởng **·** ¹ Bộ trưởng Chính phủ Cộng hòa miền Nam Việt Nam |
**Vương Thị Ngọc Lan** (sinh năm 1971) là Bác sĩ y khoa, Phó Giáo sư-Tiến sĩ y học và là chuyên gia trong lĩnh vực thụ tinh trong ống nghiệm. Giúp cho ra đời hơn 10.000 đứa trẻ bằng phương pháp thụ tinh ống nghiệm. Năm 1998 được sự vinh danh tại giải thưởng Kovalevskaya vì công trình thụ tinh trong ống nghiệm đầu tiên tại Việt Nam .

Là Trưởng Khoa Y, kiêm Trưởng Bộ môn Phụ Sản - Đại Học Y Dược TP. HCM.

Xuất thân
---------

Là con gái của Giáo sư-Bác sĩ Nguyễn Thị Ngọc Phượng, nguyên Giám đốc BV Từ Dũ, người có đóng góp đối với sự cải thiện tình trạng sức khỏe sinh sản cho người phụ nữ Việt Nam .

Chồng là Thạc sĩ-Bác sĩ Hồ Mạnh Tường là tổng thư ký Hội Nội tiết Sinh sản và Vô sinh TP.HCM (HOSREM), nguyên là Trưởng khoa Hiếm muộn BV Từ Dũ và đồng thời là Bác sĩ trong lĩnh vực thụ tinh ống nghiệm.

Quá trình nghiên cứu và đóng góp
--------------------------------

**Học Bác sĩ đa khoa** khóa năm 1990 tại Trung tâm Đào tạo và bồi dưỡng cán bộ y tế TP.HCM (sau là **Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch**).

Học Thạc sĩ y học chuyên ngành Phôi học lâm sàng tại Đại học Quốc gia Singapore.

Bảo vệ thành công luận án Tiến sĩ y học chuyên ngành Sản phụ khoa tại Đại học Y dược Thành phố Hồ Chí Minh năm 2017.

Hiện tại đang là **Trưởng khoa Y trường Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh.**

Cùng chồng là người đã giúp Việt Nam thực hiện thành công kỹ thuật thụ tinh trong ống nghiệm vào năm 1998. Em bé sinh ra ai đó đặt tên ghép từ vợ chồng Lan vì sự đóng góp này nên Lan đã được sự vinh danh tại giải thưởng Kovalevskaya .

Hỗ trợ phát triển kỹ thuật thụ tinh ống nghiệm và giúp xây dựng các trung tâm thụ tinh trong ống nghiệm: IVF Từ Dũ, IVF An Sinh, IVF Vạn Hạnh, IVF Mỹ Đức, IVF Huế, IVF Cần Thơ,..... Nhờ việc phổ biến và phát triển phương pháp này mà có gần 10.000 trẻ được ra đời giúp cải thiện tình trạng hiếm muộn và vô sinh cho người Việt Nam.

Cùng chồng là người đã xây dựng chương trình "Ươm mầm hạnh phúc" giúp điều trị miễn phí cho các trường hợp hiếm muộn với kinh tế "khó khăn".

Chú thích
---------

1. ↑  . Bản gốc lưu trữ ngày 6 tháng 3 năm 2016. Truy cập ngày 27 tháng 2 năm 2016. `|title=` trống hay bị thiếu (trợ giúp)
2. ↑  . `|title=` trống hay bị thiếu (trợ giúp)
3. ↑  . `|title=` trống hay bị thiếu (trợ giúp)
4. ↑  . `|title=` trống hay bị thiếu (trợ giúp)
5. ↑  . `|title=` trống hay bị thiếu (trợ giúp)
6. ↑  . `|title=` trống hay bị thiếu (trợ giúp)
7. ↑  . `|title=` trống hay bị thiếu (trợ giúp)[*liên kết hỏng*]
8. ↑  . `|title=` trống hay bị thiếu (trợ giúp)
9. ↑  . `|title=` trống hay bị thiếu (trợ giúp)
10. ↑  . `|title=` trống hay bị thiếu (trợ giúp)
11. ↑  . `|title=` trống hay bị thiếu (trợ giúp)
12. ↑  . `|title=` trống hay bị thiếu (trợ giúp)
13. ↑  . `|title=` trống hay bị thiếu (trợ giúp)
**Cách mạng công nghiệp lần thứ nhất** diễn ra vào khoảng 1784 đến khoảng 1840, bắt đầu tại nước Anh. Đặc trưng nổi bật của cuộc cách mạng công nghiệp này là cơ khí máy móc (chạy bằng hơi nước và sức nước) ra đời và cải tiến, thay thế sức lao động thủ công, qua đó tăng sản lượng.

Dấu mốc và thành tựu nổi bật
----------------------------

**Ngành dệt may**: Lúc bấy giờ, các nhà máy dệt đều phải đặt gần sông để lợi dụng sức nước chảy. Năm 1784, James Watt phụ tá thí nghiệm của một trường đại học đã cải tiến máy hơi nước. Nhờ phát minh này, nhà máy dệt có thể đặt bất cứ nơi nào. Năm 1785, linh mục Edmund Cartwright cho ra đời một phát minh quan trọng trong ngành dệt là máy dệt vải. Máy này đã tăng năng suất dệt lên tới 40 lần.

Máy se sợi của Edmund Cartwright
**Ngành luyện kim**: Năm 1784, Henry Cort đã tìm ra cách luyện sắt "puddling". Mặc dù phương pháp của Henry Cort đã luyện được sắt có chất lượng hơn nhưng vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu về độ bền của máy móc. Năm 1885, Henry Bessemer đã phát minh ra lò cao có khả năng luyện gang lỏng thành thép, khắc phục được những nhược điểm của chiếc máy trước đó.

**Ngành giao thông vận tải**: Chiếc đầu máy xe lửa đầu tiên chạy bằng hơi nước được phát minh vào năm 1804. Đến năm 1829, vận tốc xe lửa đã lên tới 14 dặm/giờ. Thành công này đã làm bùng nổ hệ thống đường sắt ở Châu Âu và Mỹ. Năm 1807, Robert Fulton đã chế ra tàu thủy chạy bằng hơi nước thay thế cho những mái chèo hay những cánh buồm.

Xem thêm
--------

* Cách mạng công nghiệp
* Cách mạng công nghiệp lần thứ hai (1870-1914)
* Cách mạng công nghiệp lần thứ ba (1969 – 2000) hay còn gọi cách mạng kỹ thuật số
* Cách mạng công nghiệp lần thứ tư
* Cách mạng khoa học (Thế kỷ 16-17)
* Cách mạng khoa học kỹ thuật (1940-1970)

Tham khảo
---------

1. ↑  Kashyap, Vyas. *interestingengineering.com*. Đã bỏ qua tham số không rõ `|true=` (trợ giúp); `|title=` trống hay bị thiếu (trợ giúp)
2. ↑  "The First Industrial Revolution - How manufacturing changed in XVII-XVIII centuries" (PDF). *itcdeganutti.org*. Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 20 tháng 10 năm 2016.

  



[[Thể loại:Châu Âu hiện đại]
[[Thể loại:Lịch sử hiện đại Vương quốc Liên hiệp Anh]
**Thiên Đồng Tông Giác** (zh: 天童宗珏, ko: 천동종각 *Ch'ŏndong Chonggak*, ja: *Tendō Shūkaku,* 1091-1162), cũng được gọi là **Đại Hưu Tông Giác**, là Thiền sư Trung Quốc đời Tống, thuộc đời thứ 11 của Tào Động tông. Sư kế thừa Thiền sư Chân Yết Thanh Liễu, đệ tử nối pháp của sư có Thiền sư Tuyết Đậu Trí Giám.

Cơ duyên và hành trạng
----------------------

Sư họ Tôn, tự là Đại Lâm, quê ở Hòa Châu (nay là huyện Hòa, tỉnh An Huy, Trung Quốc).

Năm 16 tuổi, sư xuất gia. Hai năm sau, sư thọ giới cụ túc. Trước, sư tham vấn Thiền sư Tổ Chiếu Đạo Hòa (Vân Môn Tông, 1057-1124). Sau khi Thiền sư Tổ Chiếu viên tịch, sư đến yết kiến Thiền sư Chân Yết Thanh Liễu và đại ngộ, kế thừa pháp mạch của vị này.

Niên hiệu Thiệu Hưng thứ 2 (1132), sư đến trụ trì tại chùa Nhạc Lâm ở huyện Phụng Hoa, tỉnh Triết Giang trong khoảng thời gian 23 năm. Tiếp, sư đến trụ trì tại Tuyết Đậu Thiền Tự ở núi Tuyết Đậu trong khoảng thời gian 4 năm.

Năm 1159, sư đến trụ trì tại Thiên Đồng Thiền Tự ở Ninh Ba, Triết Giang cho đến cuối đời.

Sư nói kệ dạy chúng:

*Kiếp trước dạo chơi ngoài thế tục*
*Diệu khế không thể dùng ý nghĩ*
*Chân chứng nào mượn lời truyền*
*Đến chừng được: rỗng rang sáng suốt, thì mây trắng xua tan miền núi lạnh*
*Linh quang toả chiếu chừ trăng thanh dõi theo bóng thuyền đêm*
*Chính lúc đó phải làm sao nhỉ*
*Thiên chánh đâu từng lìa bản vị*
*Tung hoành nào mượn tiếng nhân duyên.*
Một hôm, có vị tăng hỏi: *"Thế nào là đạo?"*. Sư nói: *"Chớ dẹp bảng chỉ đường ở ngã tư!"*.

Năm 1162, sư thị tịch, trụ thế hơn 72 năm, hạ lạp 54 năm. Đệ tử trà tỳ xây tháp thờ tại Thiên Đồng Thiền Tự.

Chú thích
---------

1. 1 2  "宗珏". *Baidu Baike*. Truy cập ngày 8 tháng 9 năm 2023.
2. 1 2 3  Ferguson, Andrew E. (2000). *Zen's Chinese heritage: the masters and their teachings*. Wisdom Publications. tr. 438. ISBN 978-0-86171-163-5.
3. 1 2  "Tông Giác". *Thư viện Hoa Sen*. Truy cập ngày 8 tháng 9 năm 2023.
4. 1 2  Hư Vân (2012). *Phật Tổ Đạo Ảnh*. Nxb Hồng Đức.

Nguồn tham khảo
---------------

* *Fo Guang Ta-tz'u-tien* 佛光大辭典. Fo Guang Ta-tz'u-tien pien-hsiu wei-yuan-hui 佛光大辭典編修委員會. Taipei: Fo-kuang ch'u-pan-she, 1988. (Phật Quang Đại Từ điển. Phật Quang Đại Từ điển biên tu uỷ viên hội. Đài Bắc: Phật Quang xuất bản xã, 1988.)

* Dumoulin, Heinrich:

*Geschichte des Zen-Buddhismus* I. Indien und China, Bern & München 1985.
*Geschichte des Zen-Buddhismus* II. Japan, Bern & München 1986.
* Hư Vân. *Phật Tổ Đạo Ảnh*, Thư viện Huệ Quang.

| Bảng các chữ viết tắt |
| --- |
| **bo.**: Bod skad བོད་སྐད་, tiếng Tây Tạng | **ja.**: 日本語 tiếng Nhật | **ko.**: 한국어, tiếng Triều Tiên |**pi.**: Pāli, tiếng Pali | **sa.**: Sanskrit संस्कृतम्, tiếng Phạn | **zh.**: 中文 chữ Hán |
Đối với vườn quốc gia tại Hawaii, xem Vườn quốc gia Núi lửa Hawaii.

**Vườn quốc gia Núi lửa Rwanda** (tiếng Pháp: *Parc National des Volcans*) nằm ở Tây bắc đất nước Rwanda, gần với Vườn quốc gia Virunga (Cộng hòa Dân chủ Congo) và Vườn quốc gia Gorilla Mgahinga (Uganda). Vườn quốc gia này được biết đến như là một ngôi nhà của loài khỉ đột núi (*mountain gorilla*). Địa hình ở đây bao gồm 5 trong tổng số 8 ngọn núi lửa của dãy núi Virunga là: Karisimbi, Bisoke Muhabura, Gahinga và Sabyinyo (3 ngọn núi lửa còn lại thuộc Vườn quốc gia Gorilla Mgahinga)

Thực vật chủ yếu trong vườn quốc gia này là rừng rậm nhiệt đới và rừng tre.

Lịch sử
-------

Vườn quốc gia này được thành lập vào năm 1925, với diện tích ban đầu bao quanh các ngọn núi lửa Karisimbi, Visoke và Mikeno, nhằm mục đích để bảo vệ loài khỉ đột trước những kẻ săn bắt chúng. Đây là vườn quốc gia đầu tiên được thành lập ở châu Phi. Năm 1929, vườn quốc gia này được mở rộng hơn vào Rwanda vào Congo (lúc đó là thuộc địa của Bỉ), tới tận Vườn quốc gia Albert tạo thành một khu vực rộng tới 8090 km ². Năm 1958, 700 ha của vườn quốc gia đã bị tách ra để lập một khu định cư.

Sau khi Congo giành được độc lập vào năm 1960, Vườn quốc gia đã được chia thành hai phần, và khi Rwanda độc lập vào năm 1962, chính phủ mới đồng ý để duy trì nơi đây như là một khu bảo tồn, một địa danh du lịch. Trong các năm 1969 diện tích vườn quốc gia này giảm đi một nửa và đến năm 1973, 1050 ha của khu vực đã bị giải tỏa để trồng cây kim cúc.

Thực vật
--------

Thảm thực vật khác nhau, phân bố theo độ cao bao gồm rừng ở vùng núi thấp. Giữa 2400 và 2500 m, có thực vật hạt kín Neoboutonia. Từ 2500 đến 3200 m bao gồm những khu rừng tre chiếm khoảng 30% khu vực. Từ 2600 đến 3600 m, là các sườn núi ẩm ướt ở phía Nam và phía Tây, là các loài thực vật có hoa bao gồm Hagenia, Hypericum chiếm khoảng 30% diện tích vườn quốc gia. Thảm thực vật từ 3500 đến 4200 m được đặc trưng bởi cây lobelia wollastonii, L. lanurensis và Senecio erici-rosenii với 25% diện tích. Từ 4300 đến 4500 m là các đồng cỏ thảo nguyên. Các thảm thực vật khác bao gồm bụi cây, đồng cỏ thấp, đầm lầy, hồ nhỏ cũng có nhưng chiếm tỉ lệ tương đối nhỏ.

Động vật
--------

Vườn quốc gia được biết đến với nhiều nhất loài khỉ đột núi (Gorilla Mountain). Động vật có vú khác bao gồm: khỉ vàng (Cercopithecus mitis kandti), linh dương Duiker mặt đen (Cephalophus niger), trâu (Syncerus caffer).... Ngoài ra còn có báo cáo là có một số ít voi rừng trong khu vực, mặc dù là rất hiếm. Cùng với đó là 178 loài chim, với ít nhất 13 loài và 16 phân loài đặc hữu của Virunga và vùng núi Ruwenzori.

Tham khảo
---------

Liên kết ngoài
--------------

* The Rwanda Tourist Board (ORTPN)
* Volcanoes National Park at UN Environment Programme World Conservation Monitoring Centre Lưu trữ 2007-09-29 tại Wayback Machine
* The Virunga Primates page from Footprint Adventures Lưu trữ 2010-04-28 tại Wayback Machine
* Kwita Izina -Official Baby Gorilla Naming Ceremony site
**Radom Air Show** (tiếng Ba Lan: *Międzynarodowe Pokazy Lotnicze „Air Show Radom"*, Triển lãm hàng không quốc tế - Radom Air Show) là một lễ kỷ niệm hai năm một lần tại thành phố Radom, Ba Lan, bắt đầu từ năm 2000 (tiếp tục vào năm 2001, 2002, 2003 và sau đó là 2005). Mỗi năm vào cuối tuần cuối tháng 8, các máy bay quân sự của không quân châu Âu và Nga tập trung tại Radom để thực hiện chương trình. Lễ hội là nơi giải trí cho du khách thông qua các pha nguy hiểm và biểu diễn công phu từ máy bay. Theo các nhà chức trách đằng sau buổi trình diễn, mục đích của nó là để giải trí cho công dân của Radom và toàn bộ Ba Lan, cũng như mang lại nhiều nhà đầu tư cần thiết cho thành phố.

Kể từ khi thành lập, Radom Air Show đã trở thành triển lãm hàng không phổ biến nhất ở Ba Lan.

AZL Żelazny va chạm giữa không trung
------------------------------------

Một trong những chiếc máy bay rơi xuống đất vài giây sau vụ va chạm giữa không trung vào năm 2007
2007. Một trong những chiếc máy bay vừa rơi xuống đất sau vụ va chạm.
 2009. Su-27 UBM của Không quân Belarus vài giây trước khi nó gặp sự cố 
Vào ngày 1 tháng 9 năm 2007, ba máy bay Zlin Z-526 của đội nhào lộn trên không AZL Żelazny đang trình diễn. Một cuộc va chạm liên quan đến ba máy bay cùng lúc bay về một điểm trung tâm từ các hướng khác nhau. Hai trong số các máy bay, một do Piotr Banachowicz điều khiển và chiếc còn lại do người sáng lập của nhóm, Lech Marchelewski, tấn công nhau ở góc phải, phá hủy cả máy bay và giết cả hai phi công.

Tai nạn Su-27 của Belarus năm 2009
----------------------------------

Vào ngày 30 tháng 8 năm 2009, một chiếc Sukhoi Su-27UBM (Số hộp đen 63) của Bêlarut đã bị rơi khi đang biểu diễn tại triển lãm Radom.

Tham khảo
---------

1. ↑  (tiếng Đức) Flugschau endet in Katastrophe

Liên kết ngoài
--------------

* Tư liệu liên quan tới Radom Air Show tại Wikimedia Commons
* Trang web chính thức của Radom Air Show
* Video và chụp ảnh từ Airshow và AWAC trong Radom (aviation.net.pl)