recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Một nhóm người lớn trưởng thành
**Người lớn** hay **người trưởng thành**,**thành nhân**, **thanh niên** (**thanh nữ** đối với nữ giới), **nam thanh nữ tú**, **người vị thành niên**, **người thành niên** là con người ở độ tuổi trưởng thành, thường là những người đã trưởng thành về mặt sinh lý và đến tuổi sinh sản. Trong xã hội loài người, người lớn còn gắn với khái niệm xã hội và pháp lý; ví dụ về mặt pháp lý, một người lớn về mặt pháp lý là người ở tuổi trưởng thành, có khả năng tự nuôi sống bản thân và biết chịu trách nhiệm với bản thân (đối nghịch với "vị thành niên").

Về mặt sinh học
---------------

Về mặt lịch sử hay văn hóa, tuổi trưởng thành được quyết định bởi tuổi dậy thì (với các dấu hiệu sinh dục như xuất tinh ở nam giới và kinh nguyệt ở nữ giới).

Từ khi xuất hiện khái niệm thiếu niên, tuổi trưởng thành được chia thành hai dạng là: trưởng thành về mặt sinh lý và trưởng thành về mặt xã hội, vì thế hiện nay người lớn cũng được phân biệt thành hai dạng là: người lớn Lưu trữ 2021-07-09 tại Wayback Machine về mặt sinh lý và người lớn về mặt xã hội.

Ở các nước phát triển hiện nay, tuổi dậy thì thường bắt đầu ở độ tuổi 10 hay 11 tuổi ở nữ và 12 hay 13 tuổi ở nam, tuy vậy điều này cũng còn tùy thuộc vào từng người.

Về mặt pháp lý
--------------

Về mặt pháp lý, người lớn có nghĩa là người có thể tham gia vào một hợp đồng. Người lớn về mặt pháp lý còn liên quan tới quyền hạn, nghĩa vụ và trách nhiệm, ví dụ như trách nhiệm tài chính, quyền kết hôn, bầu cử, có việc làm, phục vụ quân đội, mua/sở hữu súng (tùy theo pháp luật của từng quốc gia), sử dụng đồ uống có cồn (nếu hợp pháp), hút thuốc, quan hệ tình dục..v.v

Tuổi trưởng thành về mặt pháp lý được xem bắt đầu từ khoảng 16-21 tuổi, tùy theo khu vực. Một vài nền văn hóa ở châu Phi định nghĩa người lớn bắt đầu ở tuổi 13.

Hầu như trên khắp thế giới, tuổi trưởng thành về mặt pháp lý là tuổi 18 (trước kia là 21), có một vài khu vực và quốc gia ngoại lệ gồm:

* Scotland (16)
* British Columbia, New Brunswick, Newfoundland and Labrador, Northwest Territories, Nova Scotia, Nunavut, Yukon Territory ở Canada; Nebraska và Alabama ở Hoa Kỳ, và Hàn Quốc (19)
* Indonesia và Nhật Bản (20)

Xem thêm
--------

* Thiếu niên
* Trẻ em
* Tuổi trẻ
* Vị thành niên

Chú thích
---------

1. ↑  (Chumlea, 1982).
2. ↑  "For girls, puberty begins around 10 or 11 years of age and ends around age 16. Boys enter puberty later than girls-usually around 12 years of age-and it lasts until around age 16 or 17." "Teenage Growth & Development: 11 to 14 Years". pamf.org.
**Cá mòi dầu Đại Tây Dương** (Danh pháp khoa học: ***Brevoortia tyrannus***) là loài cá ánh bạc trong Alosidae. Nó là một loài cá ăn các sinh vật phù du bị bắt bằng hình thức lọc nước và ăn lấy sinh vật phù du. Cá trưởng thành có thể lọc tối đa bốn lít nước một phút và chúng đóng một vai trò quan trọng trong việc làm sạch nước biển. Chúng cũng góp phần giảm tải hiện tượng thủy triều đỏ chết người.

Tổng quan
---------

Cá mòi dầu có lịch sử được sử dụng như một loại phân bón cho cây trồng. Có khả năng là cá mòi dầu là cá Squanto đã được những người hành hương chôn cùng với hạt giống trồng tươi làm phân bón. Các ứng dụng khác cho cá mòi dầu bao gồm: thức ăn cho động vật, mồi cá, dầu cho người tiêu dùng, dầu cho các mục đích sản xuất dầu như một nguồn nhiên liệu. Nhiều khẳng định rằng cá mòi dầu không ăn được nhưng nó vẫn là thực phẩm cho những người nghèo

Cá mòi dầu có số lượng lớn ở miền Bắc Đại Tây Dương từ Nova Scotia, Canada đến trung tâm Florida, Hoa Kỳ, mặc dù sự hiện diện của chúng trong vùng biển phía Bắc đã giảm trong thế kỷ 20. Chúng bơi trong các khối cầu cá lớn đến 40 dặm (64 km). Chúng là con mồi quan trọng đối với một loạt các động vật ăn thịt bao gồm cá tuyết, cá tuyết chấm đen, cá bơn, cá thu, cá kiếm, cá ngừ.

Các cá mòi dầu Đại Tây Dương được sử dụng phổ biến như mồi sống hay đã chết. Chúng sử dụng chủ yếu để sản xuất bột cá, dầu và phân bón. Trong những năm đầu của Hoa Kỳ, cá mòi dầu Đại Tây Dương đã được thu hoạch bằng hàng ngàn tàu của ngư dân. Từ đó số lượng cá mòi dầu dần cạn kiệt. Ngày nay đã có nhiều quy định về việc đánh bắt loài cá này cho hợp lý.

Chú thích
---------

Tham khảo
---------

* Dữ liệu liên quan tới Brevoortia tyrannus tại Wikispecies
* Tư liệu liên quan tới Brevoortia tyrannus tại Wikimedia Commons
* Froese, Rainer and Pauly, Daniel, eds. (2005). "Brevoortia tyrannus" in FishBase.ngày 1 tháng 10 năm 2005 version.
* H. Bruce Franklin (March 2006). "Net Losses: Declaring War on the Menhaden". Mother Jones. Archived from the original on ngày 18 tháng 3 năm 2006. Truy cập ngày 21 tháng 2 năm 2006. Extensive article on the role of menhaden in the ecosystem and possible results of overfishing.
* George Brown Goode (1887). The Fisheries and Fishery Industries of the United States. Section V. History and Methods of the Fisheries. Washington, D.C.: U.S. Government Printing Office.

|  |  |
| --- | --- |
| Thẻ nhận dạng đơn vị phân loại | 
* Wikidata: Q756893
* Wikispecies: Brevoortia tyrannus
* BOLD: 84634
* EoL: 46562447
* FishBase: 1592
* GBIF: 5214544
* iNaturalist: 51363
* IRMNG: 10840386
* ITIS: 161732
* IUCN: 190134
* NCBI: 224708
* WoRMS: 158691

 |
**Quản lý rủi ro dự án** là nghệ thuật và khoa học của việc nhận biết, phân tích và phản hồi rủi ro thông qua vòng đời dự án và trong các lợi ích tốt nhất để đạt được các mục tiêu của dự án. Quản lý rủi ro dự án được xem là khía cạnh quan trọng trong việc quản lý dự án và là một trong chín lĩnh vực kiến thức được định nghĩa trong PMBOK. Quản lý rủi ro có thể xem như là một sự kiện hay một hoạt động không thể dự đoán được có thể tác động đến quy trình dự án, kết quả có thể là tích cực hoặc tiêu cực. Nó có thể tác động tích cực trong việc lựa chọn dự án, định nghĩa quy mô dự án và phát triển lịch trình thực tế và đánh giá được đúng chi phí bỏ ra.

Rủi ro có thể được đánh giá theo 2 nhân tố: tác động và khả năng xảy ra.

Nếu khả năng xảy ra là 1, nó là vấn đề. Điều này có nghĩa rủi ro được tài liệu hóa. Nếu khả năng xảy ra là 0, điều này có nghĩa rủi ro không xảy ra và có thể loại bỏ trong công cụ đăng ký rủi ro.

Lợi ích của quản lý rủi ro
--------------------------

Quản lý rủi ro giúp giảm thiểu, giám sát và điều khiển tính khả thi hoặc tác động của các sự kiện không dự đoán được hoặc tối đa hóa sự nhân dạng các cơ hội. Theo đó, một số lợi ích chính trong việc quản lý rủi ro phần mềm như sau:

* Dự đoán và phòng tránh được vấn đề
* Ngăn chặn sự bất ngờ xảy ra với các bên liên quan tham gia dự án.
* Nâng cao khả năng dàn xếp.
* Đạt được các cam kết của khách hàng.
* Giảm thiểu sự kéo dài lịch trình phát triển dự án.
* Giảm sự tăng chi phí dự án quá mức.

Công cụ
-------

Cấu trúc chia nhỏ rủi ro (risk breakdown structure) được xem là một công cụ hữu ích để nhận biết các rủi ro xảy ra đến dự án trong các danh mục khác nhau.

Sơ đồ mẫu về cấu trúc chia nhỏ rủi ro của dự án công nghệ thông tin.

Chứng chỉ
---------

* PMI Risk Management Professional (PMI-RMP)

Xem thêm
--------

* Khung quản lý rủi ro
* Tài chính dự án
* Khẩu vị rủi ro
* Sách A Guide to the Project Management Body of Knowledge

Tham khảo
---------

1. 1 2  Management Information Technology Projects, Kathy Schwalbe, Chương 11, trang 422.
2. ↑  PMI PMBOK Guide, Ấn bản lần thứ 4.
3. ↑  Kulik, Peter and Weber, *Software Risk Management Practices - 2011*, KLCI Research Group (August 2001).
4. ↑  PMI Risk Management Professional, Tổ chức PMI.

Liên kết ngoài
--------------

* 10 nguyên tắc vàng trong quản lý rủi ro dự án, ProjectSmart, Tiếng Anh.
* Risk Management Basics Lưu trữ 2012-12-25 tại Wayback Machine, ProjectPerfect, Tiếng Anh.
Bài này viết về danh sĩ Nguyễn Quỳnh. Đối với Nguyễn Quỳnh khác, xem Nguyễn Quỳnh (định hướng). Đối với Trạng Quỳnh, xem Trạng Quỳnh. **Nguyễn Quỳnh** (1677–1748) là một danh sĩ thời Lê – Trịnh (vua Lê Hiển Tông), từng thi đỗ Hương cống nên còn gọi là **Cống Quỳnh**. Ông nổi tiếng với sự trào lộng, hài hước tạo nên nhiều giai thoại nên trong dân gian vẫn thường gọi ông là **Trạng Quỳnh** dù ông không đỗ Trạng nguyên. 

Nhà thờ Nguyễn Quỳnh ở Hoằng Lộc, Hoằng Hóa, Thanh Hóa.
Ông còn có tên **Thưởng**, hiệu **Ôn Như**, thụy **Điệp Hiên**, quê tại làng Bột Thượng, trấn Hoằng Hóa, tỉnh Thanh Hóa, nay thuộc thôn Hưng Tiến, xã Hoằng Lộc, huyện Hoằng Hóa, tỉnh Thanh Hóa. Thân sinh ông là ông Nguyễn Bổng và bà Nguyễn Thị Hương.

Thuở nhỏ, ông học với ông nội và cha (vốn là giám sinh ở Quốc Tử Giám). Năm 1696, Quỳnh thi đỗ Giải nguyên; nhưng đi thi Hội nhiều lần bị hỏng.

Về sau, triều đình bổ nhậm ông làm giáo thụ các huyện Thạch Thất, Phúc Lộc (Sơn Tây), tiếp đến làm huấn đạo phủ Phụng Thiên ở kinh thành Thăng Long. Năm 1718, đỗ khoa Sỹ vọng được bổ làm tri phủ Thái Bình, rồi về làm Viên ngoại lang ở Bộ Lễ; sau bị giáng xuống chức Tu soạn ở Viện Hàn lâm.

Tuy không đỗ đại khoa, Quỳnh vẫn nổi tiếng là người học hành xuất sắc. Đương thời đã có câu: "Nguyễn Quỳnh, Nguyễn Nham, thiên hạ vô tam" (nghĩa là thiên hạ không có người thứ ba giỏi như hai ông).

Sách *Nam Thiên lịch đại tư lược sử* đã nhận xét về ông: *"... Nguyễn Quỳnh văn chương nổi tiếng ở đời, nói năng kinh người, thạo quốc âm, giỏi hài hước..."*.

Tác phẩm còn lại của Nguyễn Quỳnh, gồm một số bài ký, văn tế mẹ, văn khóc em (vốn tài hoa, nhưng chết yểu ở tuổi 14) và hai bài phú chép trong tập *Lịch triều danh phú*. *Lịch triều danh phú* là tuyển tập của các danh sĩ thời bấy giờ, tất cả đều đỗ đại khoa, chỉ có hai người đỗ Hương cống là Nguyễn Quỳnh và Đặng Trần Côn.

Tương truyền ông là bạn thơ của nữ sĩ Đoàn Thị Điểm.

接：王红夫人

諸葛夫人

Do tính cách trào phúng nên dân gian thường đồng hóa ông vào nhân vật Trạng Quỳnh – một ông Trạng dân gian nổi tiếng với tính trào lộng.

Để tôn vinh ông, Nhà nước Việt Nam đã cho xây dựng nhà lưu niệm Trạng Quỳnh tại quê hương ông.

Tham khảo
---------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikisource có các tác phẩm gốc nói đến hoặc của:***Nguyễn Quỳnh*** |

1. ↑  Có tài liệu chép là 1720–1770
2. ↑  "Nhà lưu niệm Trạng Quỳnh tại Thanh Hóa". *Tuổi Trẻ*. Ngày 2 tháng 3 năm 2004.
Đối với các định nghĩa khác, xem Đông Phương.

**Đông Phương** là một xã thuộc huyện Kiến Thụy, thành phố Hải Phòng, Việt Nam.

Xã có diện tích 4,59 km², dân số năm 1999 là 5811 người, mật độ dân số đạt 1266 người/km².

Địa giới hành chính
-------------------

Xã Đông Phương nằm về phía Bắc huyện Kiến Thụy. Từ trung tâm xã đến trung tâm huyện lỵ theo đường 401 dài 3,5 km. Bắc giáp các phường Anh Dũng, Hưng Đạo (quận Dương Kinh); Đông giáp phường Hoà Nghĩa; Nam giáp xã Đại Đồng; Tây giáp sông Đa Độ với chiều dài 2,2 km.
Xã được chia thành 6 thôn lần lượt là
Đại Trà Đức(khoảng 1150 dân)
Đại Trà Sơn(khoảng 800 dân)
Đại Trà Hồng(khoảng 900 dân)
Đại Trà Hải(khoảng 1200 dân)
Lạng Côn Hải(khoảng 1050 dân)
Lạng Côn Hà(khoảng 1150 dân)

Lược sử
-------

Trước năm 1945, vùng đất này thuộc tổng Đại Trà. Sau cách mạng tháng Tám năm 1945, xã Đông Phương được thành lập trên cơ sở Tổng Đại Trà cũ gồm các thôn Đại Trà, Lạng Côn, Đức Phong và Phong Cầu. Vào thời kỳ cải cách ruộng đất năm 1956 xã Đông Phương tách ra thành 2 xã là xã Đông Phương và xã Đại Đồng. Đông Phương ổn định từ đó đến nay gồm các thôn Đại Trà Đức, Đại Trà Hồng, Đại Trà Sơn, Đại Trà Hải, Lạng Côn Hải , Lạng Côn Hà

Di tích - Danh thắng
--------------------

Đông Phương có 3 Di tích lịch sử văn hoá được xếp hạng cấp Quốc gia là đình Đại Trà, chùa Đại Linh và chùa Sùng Khánh. Các Di tích trên đều thịnh vượng vào thời nhà Mạc, đến nay đã qua rất nhiều lần tôn tạo vẫn giữ được vẻ đẹp cổ kính, bề thế, trang nghiêm.

Chú thích
---------

1. 1 2 3  "Mã số đơn vị hành chính Việt Nam". Bộ Thông tin & Truyền thông. Bản gốc lưu trữ ngày 24 tháng 3 năm 2013. Truy cập ngày 10 tháng 4 năm 2012.
2. ↑  Tổng cục Thống kê

Tham khảo
---------

| * x
* t
* s
Xã, thị trấn thuộc huyện Kiến Thụy, thành phố Hải Phòng |
| --- |
| Thị trấn (1) | 
Núi Đối (huyện lỵ)
 |
| Xã (17) | 
Du Lễ **·** 
Đại Đồng **·** 
Đại Hà **·** 
Đại Hợp **·** 
Đoàn Xá **·** 
Đông Phương **·** 
Hữu Bằng **·** 
Kiến Quốc **·** 
Minh Tân **·** 
Ngũ Đoan **·** 
Ngũ Phúc **·** 
Tân Phong **·** 
Tân Trào **·** 
Thanh Sơn **·** 
Thuận Thiên **·** 
Thụy Hương **·** 
Tú Sơn
 |
**Ras Tanura** (tiếng Ả Rập: رأس تنورة) là một thành phố thuộc vùng Đông của Ả Rập Xê Út, nằm trên một bán đảo vươn ra vịnh Ba Tư. Tên gọi Ras Tanura được đặt cho cả một khu nhà ở của nhân viên Saudi Aramco, và một khu công nghiệp có chức năng là một cảng dầu mỏ chính và trung tâm hoạt động dầu mỏ của công ty này.

Về mặt địa lý, tổ hợp Ras Tanura nằm xa về phía nam của thành phố cảng công nghiệp Jubail, và về phía bắc thành phố cảng Dammam. Mặc dù khu vực cảng Ras Tanura nằm trên một bán đảo nhỏ, song do các tàu chở dầu hiện đại cần vùng nước sâu, cho nên Saudi Aramco đã xây dựng nhiều đảo nhân tạo để thuận tiện cho tàu cập cảng. Ngoài ra, các dàn khoan dầu khoai khơi và các hạ tầng sản xuất cũng được xây dựng tại vùng biển lân cận thành phố, hầu hết là của Saudi Aramco, Schlumberger và Halliburton.

Ras Tanura có một tuyến cao tốc nối hai làn xe nối đến Đường cao tốc Dhahran-Jubail, qua đó có thể đến các thành phố lân cận như Jubail và Dammam cũng như trụ sở của Aramco tại Dhahran. Sân bay Ras Tanura có quy mô nhỏ và do Saudi Aramco độc quyền sử dụng, chủ yếu là máy bay trực thăng, còn vận chuyển hàng không thương mại nằm tại Sân bay quốc tế Quốc vương Fahd. Trung tâm thành phố cách nhà ga sân bay tại Dammam khoảng 50 km.

Tham khảo
---------

Liên kết ngoài
--------------

* Satellite image showing most parts of Ras Tanura: Aramco residential area, common city, and the huge oilfarms and oil seaport.
* City-specific images and documents from the Aramco-Brats.com website Lưu trữ 2005-04-10 tại Wayback Machine
* Aramco Services Company site Lưu trữ 2005-04-08 tại Wayback Machine: By clicking the "communities" link, information and **photo tour** can be found about Ras Tanura as well as other Aramco communities.
* A billion barrels ago... Lưu trữ 2023-09-02 tại Wayback Machine, stories in the Ras Tanura refinery
* Ports of Ras Tanura Lưu trữ 2003-03-04 tại Archive.today

| * x
* t
* s
Ả Rập Xê Út Các thành phố chính của Ả Rập Xê Út theo dân số |
| --- |
| Trên 1.000.000 dân | 
* Dammam
* Hofuf
* Jeddah
* Khamis Mushait
* Mecca
* Medina
* Riyadh
* Ta'if

 |
| 300.000-1.000.000 dân | 
* Abha
* Al-Kharj
* Buraydah
* Ha'il
* Hafar Al-Batin
* Jubail
* Khobar
* Najran
* Qatif
* Tabuk

 |
| Dưới 300.000 dân | 
* Al Bahah
* Al Lith
* Al Majma'ah
* Al Qunfudhah
* Arar
* Abqaiq
* Bareq
* Bisha
* Dhahran
* Diriyah
* Duba
* Al Jawf
* Jizan
* Khafji
* Ras Tanura
* Unaizah
* Yanbu' al Bahr

 |
| Nguồn: cdsi.gov.sa |

|  |  |
| --- | --- |
| Tiêu đề chuẩn Sửa dữ liệu tại Wikidata | 
* LCCN: n95027555
* VIAF: 129164534
* WorldCat Identities (via VIAF): 129164534

 |
**Elizabeth Cochrane Seaman** (tên lúc sinh là **Elizabeth Jane Cochran**; sinh ngày 5 tháng 5 năm 1864 - mất ngày 27 tháng 1 năm 1922), được biết đến nhiều hơn với bút danh **Nellie Bly** , là một nhà báo, nhà sáng chế và nhân viên từ thiện người Mỹ, người được biết đến rộng rãi nhờ thực hiện chuyến đi vòng quanh thế giới trong 72 ngày, bắt chước nhân vật hư cấu Phileas Fogg trong tác phẩm *Vòng quanh thế giới trong 80 ngày* của nhà văn Jules Verne và vạch trần mà bà đã làm việc bí mật để đưa tin về trại tâm thần từ bên trong. Bà là người tiên phong trong lĩnh vực của mình và đưa ra một loại hình báo chí mới báo chí điều tra.

Thời trẻ
--------

Elizabeth Jane Cochran sinh ngày 5 tháng 5 năm 1864, ở "Cochran's Mills", nay thuộc ngoại ô Pittsburgh của xã Burrell, Quận Armstrong, Pennsylvania. Cha của bà, Michael Cochran, sinh khoảng năm 1810, khởi đầu là một người lao động và công nhân nhà máy trước khi mua lại nhà máy địa phương và phần lớn đất xung quanh trang trại của gia đình ông. Sau đó, ông trở thành một doanh nhân, người quản lý bưu điện và công lý tại Cochran's Mills (được đặt theo tên ông) ở Pennsylvania. Michael kết hôn hai lần. Ông có 10 người con với người vợ đầu tiên tên là Catherine Murphy, và 5 người con nữa, bao gồm cả Elizabeth, với người vợ thứ hai tên là Mary Jane Kennedy. Cha của Michael Cochran di cư từ hạt Londonderry, Ireland trong thập niên 1790. Ông mất năm 1870 hoặc năm 1871.

Tham khảo
---------

1. ↑  "Five Reasons why a Google Doodle Tribute to Nellie Bly is justified". *Biharprabha*. ngày 5 tháng 5 năm 2015. Bản gốc lưu trữ ngày 13 tháng 4 năm 2019. Truy cập ngày 5 tháng 5 năm 2015.
2. ↑  "American Experience". PBS. Bản gốc lưu trữ ngày 5 tháng 3 năm 2017. Truy cập ngày 6 tháng 9 năm 2017.
3. ↑  Kroeger 1994, tr. 3 & 5.Lỗi sfn: không có mục tiêu: CITEREFKroeger1994 (trợ giúp)
4. ↑  "Nellie Bly" (PDF). Pittsburgh Civic Light Opera. Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 1 tháng 11 năm 2013. Truy cập ngày 20 tháng 7 năm 2013.
5. ↑  "Nellie Bly Historical Marker". *Explore PA History*. WITF-TV. Bản gốc lưu trữ ngày 15 tháng 4 năm 2016. Truy cập ngày 20 tháng 7 năm 2013.
6. ↑  Cridlebaugh, Bruce S. "Cochran's Mill Rd over Licks Run". Bridges and Tunnels of Allegheny County and Pittsburgh, PA. Bản gốc lưu trữ ngày 28 tháng 8 năm 2017. Truy cập ngày 20 tháng 7 năm 2013.
7. ↑  Kroeger 1994, tr. 3.Lỗi sfn: không có mục tiêu: CITEREFKroeger1994 (trợ giúp)
Quá trình kiểm tra dấu ấn phù thuỷ trên một người phụ nữ
**Dấu ấn phù thủy** là một dấu hiệu cơ thể mà các thợ săn phù thủy tin rằng chỉ khi phát hiện ra trên một cá nhân một người nào đó thì kết luận họ là phù thủy, trong thời kỳ đỉnh cao của các phiên tòa xét xử phù thủy. Niềm tin về dấu ấn khác nhau, tùy thuộc vào địa điểm xét xử và lời buộc tội chống lại phù thủy. Việc sử dụng thuật ngữ này được tìm thấy sớm nhất vào thế kỷ 16, và đạt đến đỉnh cao vào năm 1645, nhưng sau đó về cơ bản biến mất vào năm 1700. 

Dấu hiệu của Phù thủy được cho là dấu hiệu vĩnh viễn của Ác quỷ xuất hiện trên những người nhập môn nào đó để đóng dấu sự vâng lời và phục vụ của họ đối với hắn ta. Hắn ta được cho là tạo ra dấu ấn bằng cách cào móng vuốt của mình trên da thịt của họ, liếm da để tạo ra một mô hình hộp sọ chết, hoặc sử dụng bàn ủi nóng để tạo ra một hình xăm màu xanh hoặc đỏ. Ma quỷ được cho là đánh dấu cá nhân vào cuối các nghi thức bắt đầu về đêm.

Tham khảo
---------

* Witch's mark
**Đôn Từ Hoàng thái phi** (chữ Hán: 惇慈皇太妃; ? – 1347), người họ Lê, không rõ tên húy, còn được gọi là **Quang Hiến Thần phi** (光憲宸妃), là một thứ phi của vua Trần Minh Tông và là mẹ sinh của vua Trần Duệ Tông trong lịch sử Việt Nam.

Xuất thân
---------

Đôn Từ Thái phi là một người chị em trong họ với Minh Từ Hoàng thái phi (một thứ phi khác của Minh Tông), vì vậy bà có thể là người ở Giáp Sơn (nay thuộc thị xã Kinh Môn, tỉnh Hải Dương) như bà Minh Từ. Không rõ tên cha mẹ của bà. Cả hai bà Minh Từ và Đôn Từ đều là vai cô của Hồ Quý Ly.

Truy tặng Thái phi
------------------

Lê Thái phi nhập cung được Minh Tông phong làm *Sung viên* (充媛), liệt vào bậc Cung tần, xếp dưới cả bậc *Phu nhân* (夫人). Bà sinh được một hoàng tử là Trần Kính (1337), tức vua Trần Duệ Tông sau này.

Năm Thiệu Phong thứ 7 (1347) đời vua Trần Dụ Tông, tháng 8 (âm lịch), Lê Sung viên qua đời. Hoàng tử Kính khi đó mới 11 tuổi.

Năm Thiệu Khánh thứ 2 (1371), tháng 4, vua Trần Nghệ Tông lập hoàng đệ Kính làm Thái tử. Tháng chạp cùng năm, vua gia tặng cho bà Sung viên là mẹ Thái tử làm **Quang Hiến Thần phi** (光憲宸妃), xếp thứ ba trong hậu cung (sau Hoàng hậu và Nguyên phi).

Năm sau (1372), tháng 11, thái tử Kính lên ngôi, truy tôn mẹ mình làm **Đôn Từ Hoàng thái phi** (惇慈皇太妃).

Tham khảo
---------

1. 1 2  Sử quán triều Hậu Lê 1697, tr. 38a, Bản kỷ toàn thư - Quyển VII
2. 1 2  Ngô Sĩ Liên 2017, tr. 165 (xuất bản), 265 (bản điện tử), Bản kỷ thực lục - Quyển 7
3. ↑  Sử quán triều Hậu Lê 1697, tr. 14a, Bản kỷ toàn thư - Quyển VII
4. ↑  Ngô Sĩ Liên 2017, tr. 140 (xuất bản), 249 (bản điện tử), Bản kỷ thực lục - Quyển 7
5. ↑  Sử quán triều Hậu Lê 1697, tr. 38b, Bản kỷ toàn thư - Quyển VII
6. 1 2  Ngô Sĩ Liên 2017, tr. 166 (xuất bản), 266 (bản điện tử), Bản kỷ thực lục - Quyển 7
7. ↑  Sử quán triều Hậu Lê 1697, tr. 39a, Bản kỷ toàn thư - Quyển VII

Nguồn
-----

* Sử quán triều Hậu Lê (1697). Ngô Sĩ Liên; Vũ Quỳnh; Phạm Công Trứ; Lê Hy; Nguyễn Quý Đức (biên tập). *Đại Việt sử ký toàn thư*. ISBN 9786046997566.
* Ngô Sĩ Liên (2017). *Đại Việt sử ký toàn thư* (PDF). Ngô Đức Thọ, Hoàng Văn Lâu dịch. Hà Nội: Nhà xuất bản Khoa học xã hội. ISBN 9786046997566.
Mô hình di truyền học quần thể
**Mô hình chọn lọc chung** (GSM) là một mô hình di truyền học quần thể mô tả tần số alen của quần thể sẽ thay đổi như thế nào khi bị chọn lọc tự nhiên tác động.[*cần nguồn tốt hơn*]

Phương trình
------------

Mô hình chọn lọc chung áp dụng cho một gen duy nhất có hai alen (hãy gọi chúng là A1 và A2) được tóm gọn trong phương trình:

{\displaystyle \Delta q={\frac {pq{\big [}q(W\_{2}-W\_{1})+p(W\_{1}-W\_{0}){\big ]}}{\overline {W}}}}
where:
{\displaystyle p} là tần số allele A1
{\displaystyle q} là tổng số allele A2
{\displaystyle \Delta q} là tốc độ tiến hóa biến đổi tần số allele A2
{\displaystyle W\_{0},W\_{1},W\_{2}} lần lượt là mức thành công sinh sản của các kiểu gen đồng hợp tử A1, dị hợp tử (A1A2) và đồng hợp tử A2.
{\displaystyle {\overline {W}}} là mức độ tương đối của quần thể trung bình liên quan đến thích nghi.
Mô tả bằng lời:
Tích của các tần số tương đối {\displaystyle pq}, là thước đo phương sai di truyền. Số lượng pq đạt cực đại khi có tần số mỗi gen bằng nhau, khi {\displaystyle p=q}. Trong mô hình chọn lọc chung, tốc độ thay đổi {\displaystyle \Delta Q} tỷ lệ thuận với biến dị di truyền.

Độ thích nghi trung bình của quần thể {\displaystyle {\overline {W}}} là thước đo thích nghi tổng thể của quần thể. Trong mô hình chọn lọc chung, tốc độ thay đổi {\displaystyle \Delta Q} tỷ lệ nghịch với thể lực trung bình {\displaystyle {\overline {W}}}—tức là khi quần thể phù hợp nhất, không thể thay đổi thêm nữa.

Phần còn lại của phương trình, {\displaystyle {\big [}q(W\_{2}-W\_{1})+p(W\_{1}-W\_{0}){\big ]}}, đề cập đến hiệu ứng trung bình của sự thay thế alen. Về bản chất, thuật ngữ này định lượng những thay đổi di truyền sẽ ảnh hưởng đến độ thích nghi.

Tham khảo
---------

1. ↑  Benjamin A. Pierce (9 tháng 1 năm 2006). *Transmission and Population Genetics*. W. H. Freeman. ISBN 978-0-7167-8387-9.

Liên kết ngoài
--------------

| * x
* t
* s
Di truyền học quần thể |
| --- |
| Key concepts | 
* Phương trình Hardy–Weinberg
* Di truyền liên kết
* Identity by descent
* Linkage disequilibrium
* Fisher's fundamental theorem
* Neutral theory
* Shifting balance theory
* Price equation
* Coefficient of inbreeding
* Coefficient of relationship
* Hệ số chọn lọc
* Thể lực
* Heritability
* Cấu trúc di truyền của quần thể
* Constructive neutral evolution

 |
| Chọn lọc tự nhiên | 
* Chọn lọc tự nhiên
* Artificial
* Chọn lọc giới tính
* Chọn lọc sinh thái

 |
| Effects of selectionon genomic variation | 
* Hiệu ứng quá giang
* Background selection

 |
| Phiêu bạt di truyền | 
* Small population size
* Hiệu ứng thắt cổ chai
* Founder effect
* Coalescence
* Balding–Nichols model

 |
| Founders | 
* R. A. Fisher
* J. B. S. Haldane
* Sewall Wright

 |
| Chủ đề liên quan | 
* Biogeography
* Tiến hoá
* Evolutionary game theory
* Fitness landscape
* Genetic genealogy
* Landscape genetics and genomics
* Tiến hóa nhỏ
* Population genomics
* Phylogeography
* Di truyền học định lượng

 |
| Index of evolutionary biology articles |
***Franklin*** (tạm dịch: ***Chú rùa Franklin***) là một bộ phim hoạt hình dành cho trẻ mẫu giáo của Canada, dựa trên bộ truyện "*Franklin the Turtle*" của Brenda Clark và Paulette Bourgeois, do Nelvana sản xuất. Tiếp theo là bản chuyển thể CGI, *Franklin and Friends*.

Loạt phim hoạt hình này cũng đã sản xuất một số phim: *Franklin and the Green Knight* (2000), *Franklin's Magic Christmas* (2001) và *Back to School with Franklin* (2003), cùng với bộ phim chiếu rạp: *Franklin and the Turtle Lake Treasure* (2006), đều do Nelvana sản xuất.

Nội dung
--------

*Franklin* là một chú rùa con đang lớn lên, nhưng cậu "*biết đếm, biết cài cúc áo và biết buộc dây giày*". Cậu đến trường, sống trong một ngôi làng nhỏ tên là Woodland cùng với những người bạn và có nhiều chuyến phiêu lưu, vui chơi và học tập trong thế giới xung quanh, đôi khi có sự giúp đỡ của một người lớn như bố mẹ, ông bà cậu. Franklin thích bơi lội, nghệ thuật và thủ công (đặc biệt là vẽ), và yêu thích những chiếc bánh giả. Nhưng cậu luôn sợ bóng tối và giông bão. Franklin có một người bạn thân nhất tên là Gấu, cũng như một chiếc chăn màu xanh và một con chó bông màu xanh với đôi tai ngắn hơn màu tím tên là Sam. Trong những mùa trước, cậu ngủ với chiếc chăn và Sam. Khi Franklin sợ hãi trước giông bão, Sam và chiếc chăn màu xanh lam đã giúp cậu bình tĩnh hơn.

Nhân vật
--------

* Rùa Franklin (do Noah Reid lồng tiếng)
* Gấu (do Cody Jones/Luca Perlman/Mark McMulkin lồng tiếng)
* Hải Ly (do Leah Cudmore lồng tiếng)
* Thỏ (do Kyle Fairlie/Mitchell Eisner lồng tiếng)
* Cáo (do Gil Filar/Ali Mukaddam/Scott Beaudin lồng tiếng)
* Ốc Sên
* Sóc
* Lửng
* Gấu Mèo

Và một số diễn viên khác.

Đón nhận
--------

Bộ phim đã được các nhà phê bình và phụ huynh đón nhận nồng nhiệt. Joly Herman của Common Sense Media đã tuyên bố, "*Franklin là một bộ phim hoạt hình tôn trọng người lớn tuổi và ngược lại. Không có than vãn, đánh nhau, la hét, khiêu khích hay bực tức. Franklin cuối cùng đã nêu một tấm gương tốt về bộ phim có trách nhiệm, và đây là bộ phim hoạt hình hiếm hoi tôn vinh sự hồn nhiên của tuổi thơ*".

Tham khảo
---------

1. ↑  "Franklin TV Review | Common Sense Media". *www.commonsensemedia.org* (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 30 tháng 1 năm 2024.

Liên kết ngoài
--------------

* Chú rùa Franklin trên IMDb
**Indrapura**:122 (chữ Phạn: इन्द्रपुरम् / **Lôi-điện thành**, chữ Hán: 同陽國 / **Đồng-dương quốc**) là một thành quốc tồn tại trong giai đoạn 657 - 1471, đồng thời giữ vai trò kinh đô Champa suốt thời kỳ 875 - 982. Vị trí Indrapura ứng với địa phận làng Đồng Dương (huyện Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam) hiện nay.

Lịch sử
-------

Vua Vikrantavarma định đô tại Virapura (thuộc Phan Rang, Ninh Thuận). Ông không có con trai kế ngôi, nên sau khi ông qua đời triều đình đã chọn một người thuộc bộ tộc Dừa ở miền Bắc lên kế vị. Vị vua mới lên ngôi có tên hiệu là Indravarman II đã cho dời kinh đô ra miền bắc, tại vị trí mà dòng họ của ông ở từ trước và đặt tên thủ đô là Indrapura. Đây cũng là thời kỳ Chăm Pa bắt đầu có tên gọi là Chiêm Thành.

Đặc điểm
--------

Đây cũng là thời kỳ ảnh hưởng Phật giáo đại thừa ảnh hưởng mạnh vào vương triều này cũng như tinh thần của xã hội Chăm Pa. Phật giáo gần như trở thành tôn giáo chính của cả vương triều. Chính do lòng tin và thành kính đối với đức Phật mà ngay từ vị vua đầu tiên đã cho xây dựng cả một tu viện Phật giáo rộng lớn ngay kinh thành, được đánh giá là tu viện phật giáo lớn nhất Đông Nam Á thời đó.

Trong thời kỳ này, Chăm Pa có giao lưu nhiều với Chân Lạp và các nhà nước ở Java, chính vì thế các ảnh hưởng từ ngoài đã tác động một phần lên nghệ thuật kiến trúc của người Chăm

Kết thúc
--------

Sự phục hồi mạnh mẽ của hai quốc gia láng giềng là Đại Cồ Việt ở phía bắc và Đế quốc Khmer ở phía tây nam đã đe dọa tới Chăm Pa. Các cuộc chiến giữa Chăm Pa và vương triều Angkor (Chân Lạp) vào năm 945 và vương triều Tiền Lê (Đại Cồ Việt) vào năm 979 dẫn tới sự suy yếu của vương quốc Chăm Pa. Tiếp đó, cuộc tấn công vào năm 982 của Đại Cồ Việt do Lê Hoàn chỉ huy đã tàn phá kinh thành Indrapura; vua Paramesvaravarman (Hán Việt gọi là Phê Mi Thuế) bị giết. Sự kiện này đã đánh dấu sự kết thúc vai trò kinh đô Indrapura của Chăm Pa, sau sự kiện này Chăm Pa chuyển đô về phía nam ở Bình Định với tên gọi mới là Vijaya.

Xem thêm
--------

* Kandapurpura
* Simhapura
* Vijaya (kinh đô)
* Virapura
* Tháp Đồng Dương

Tham khảo
---------

1. ↑  Coedès, George (1968). Walter F. Vella (biên tập). *The Indianized States of south-east Asia*. trans.Susan Brown Cowing. University of Hawaii Press. ISBN 978-0-8248-0368-1.

* Văn hóa cổ Chăm Pa, Ngô Văn Doanh, Nhà xuất bản Văn hóa Dân tộc và các nguồn Tổng hợp khác
* O'Reilly, Dougald J.W. (2006). *Early Civilizations of south-east Asia*. Altamira Press. ISBN 978-0-7591-0279-8.

* Ngô Văn Doanh (2006). *Chămpa ancient towers: reality & legend*. Hanoi: The Gioi Publishers.

* Finot, Louis (1904). "Notes d'épigraphie: VI. Inscriptions du Quang Nam" (PDF). *BEFEO* (bằng tiếng Pháp). **4** (4): 83–115. doi:10.3406/befeo.1904.1296. Truy cập ngày 22 tháng 8 năm 2009.[*liên kết hỏng*]
* Historical photos of Champa archeological sites on EFEO website
**Pháo đài VII Toruń** (hay Pháo đài VII Tadeusz Kościuszko) là một loại pháo đài pháo binh, là pháo đài thứ 7 trong số 15 pháo đài của hệ thống pháo đài Toruń. Nó được xây dựng ở vòng ngoài của hệ thống, nay nằm ở đường vành đai Polna, quận Bielany, cách khoảng 4,5 km về Quảng trường phố cổ. Pháo đài được xây dựng dưới cái tên **Fort IV Friedrich der Grosse**.

Lịch sử
-------

Pháo đài VII Toruń được xây dựng vào năm 1879-1883 theo sơ đồ tổng thể hình ngũ giác, đây là pháo đài pháo binh cuối cùng của hệ thống pháo đài Toruń. Vào những năm 1890, tương tự như các pháo đài khác của hệ thống, pháo đài VII cũng trải qua một quá trình hiện đại hóa đáng kể liên quan đến việc trang bị một loại súng mới. Từ năm 1894, các công trình đã được thực hiện để củng cố pháo đài và nó được trang bị các thiết bị kỹ thuật: lớp phủ bề mặt của các công trình ngầm được củng cố bằng cách đặt một tấm bê tông dày 1 mét lên trên sau đó đặt thêm một lớp đất. Khu nhà ở cũng được trang bị cửa chớp bọc thép. Những biện pháp này đã giúp cho pháo đài có thể chống được đạn pháo 150 mm. Cây cối được trồng nhiều hơn, tăng khả năng ngụy trang của pháo đài tốt hơn, một hàng rào bằng thép gai cũng được dựng bao quanh pháo đài, điện cũng đã được lắp đặt. Pháo đài VII được trang bị hỏa lực từ 9 khẩu pháo có thể bắn tới vùng lân cận Olek. Lữ đoàn của pháo đài gồm 1 tiểu đoàn pháo binh và 1 tiểu đoàn bộ binh (bao gồm cả ba trạm quan sát).

Sau năm 1920, sau khi quân đội Phổ rời Toruń, pháo đài đã bị hư hổng nặng nề. Sau đó, Quản lý Pháo đài đã thành lập doanh trại và nhà kho trong đó, nhưng không tiến hành cải tạo chung - nó chỉ giới hạn trong việc sửa chữa lắp đặt điện và sơn lại cổng, cầu và hàng rào xung quanh pháo đài. Sau khi cơ sở được chính quyền Ba Lan tiếp quản vào năm 1920, pháo đài được đặt theo tên Pháo đài VIITadeusz Kościuszko, tại đây cũng đã thành lập một bệnh viện hoa liễu và về sau đó nó được điều chỉnh thành doanh trại quân đội và nhà kho.

Khu tưởng niệm
--------------

Trong giai đoạn từ tháng 10 năm 1939 đến tháng 1 năm 1940, nó trở thành nơi tử đạo của hơn 1500 công dân Ba Lan của Toruń và các vùng lân cận (chủ yếu là giới trí thức), bị giam giữ ở đây bởi Gestapo của Đức và vận chuyển đến rừng Barbarka để thực hiện hoặc đến trại Stutthof. Năm 1976, ở phía bên trái của pháo đài, đã xây dựng một phòng tưởng niệm, tuy nhiên ngày nay không còn tồn tại.

Thư viện ảnh
------------

* 
* 
* 
* 
*

Tham khảo
---------

1. 1 2  "Twierdza Toruń - Fort II". *www.home.umk.pl*.
2. 1 2 3  "Fort VII Twierdzy Toruń - Atrakcje Torunia - Przewodnik po Toruniu | Toruń Tour Toruński Portal Turystyczny". *Toruński Portal Turystyczny*.
3. ↑  "Twierdza Toruń". *www.turystyka.torun.pl*.
4. ↑  "Thế nào là bệnh hoa liễu? Có chữa được không? ⋆ Hồng Ngọc Hospital". 15 thg 11, 2013. Kiểm tra giá trị ngày tháng trong: `|date=` (trợ giúp)
**Thân vương quốc Reuss-Gera** (tiếng Đức: *Fürstentum Reuß-Gera*) còn được gọi là Thân vương quốc Reuss Junior Line (tiếng Đức: *Fürstentum Reuß jüngerer Linie*) sau năm 1848, là một nhà nước có chủ quyền trong Đế quốc Đức, được cai trị bởi các thành viên của Nhà Reuss. Nó là một trong những nhà nước kế thừa của Bá quốc hoàng gia Reuss. Các Bá quốc Reuss, được đặt tên tương ứng theo thủ đô: Gera, Schleiz, Lobenstein, Köstritz và Ebersdorf, các bá tước đều được phong tước hiệu Vương hầu (Fürst) vào năm 1806. Những người đứng đầu chi nhánh kế vị của họ chia sẻ tước hiệu đó, trong khi các thành viên nhánh dưới cũng được phong tước vị thân vương (Prinz). Tất cả các Thân vương của Reuss-Gera đều lấy vương hiệu là Heinrich kèm theo số la mã.

Lãnh thổ
--------

Lãnh thổ của 4 nhánh riêng biệt được hợp nhất từ năm 1824 đến năm 1848, vào thời điểm đó, nhánh cao cấp của Gera giữ chủ quyền đối với các nhánh thứ còn sót lại, vốn giữ quyền kế vị ngai vàng. Năm 1905, công quốc Reuss Junior Line có diện tích 827 km2 (319 dặm vuông) và dân số 145.000 người, với Gera là thủ phủ.

Sau Chiến tranh thế giới thứ nhất, lãnh thổ của Junior Line sáp nhập với Elder Line vào năm 1919 với tên gọi Nhà nước Nhân dân Reuss, trở thành một phần của bang Thuringia mới vào ngày 1 tháng 5 năm 1920.

Tham khảo
---------

1. 1 2 3  "Reuß". Genealogisches Handbuch des Adels, Fürstliche Häuser, Band XVI *(bằng tiếng Đức). Glücksburg: C.A. Starke Verlag. 2001. tr. 127–128, 139–140, 592–593. ISBN 978-3-7980-0824-3.*
**Lưu Bân** (chữ Hán: 刘斌, 1198 – 1259), người Lịch Thành, Tế Nam , tướng lãnh người dân tộc Hán của đế quốc Mông Cổ trong lịch sử Trung Quốc.

Cuộc đời và sự nghiệp
---------------------

Bân sớm mồ côi, được bác nuôi nấng. Bân có sức mạnh theo đồng hương là Trương Vinh nổi dậy, được làm Quản quân thiên hộ. Năm thứ 21 thời Thành Cát Tư hãn (1126), Trương Vinh quy hàng Mông Cổ.

Năm thứ 4 thời Oa Khoát Đài hãn (1132), Bân tham gia đánh Hà Nam, nhờ công được thụ chức Trung dực đô thống. Quân Mông Cổ tấn công phủ Quy Đức, đóng quân ở Hạnh Đôi, cách Trần Châu 70 dặm. Dò biết quân Kim đóng ở trại ở cõi giao ngoài thành, Bân soái binh trong đêm đánh phá được; tiếp đó tập kích Thái Khang, bắt tướng giữ thành, mới 3 ngày thì chiếm được thành. Trương Vinh nói với chủ soái A Truật Lỗ: "Bình định Thái Khang, bẻ mũi nhọn của địch, là Bân đấy!" Quân Mông Cổ dời đồn đến Tương Dương, thiếu thốn lương thực; Bân biết Thanh Lăng có nhiều dự trữ, bị ngăn trở bởi cái chằm lớn, nước sâu không thể lội qua, nhưng vẫn nói rằng có thể chiếm được. Mọi người than khó, Bân mắng rằng: "Bọn họ cậy hiểm, không phòng bị, đánh ắt thắng đấy!" Bân bèn soái trăm kỵ binh trong đêm xuất phát, bắt được lính Kim, ép họ dẫn đường; vào chằm hơn 50 dặm, gặp kẻ địch, Bân bỏ ngựa khoa sóc đột kích, đánh bại được, giành lấy mấy ngàn hộc lương thực. Nhờ công Bân được thăng quan làm Tri Trung ngoại chư quân sự, tham gia đánh Lục An, trèo lên đầu tiên, phá được thành.

Năm thứ 2 thời hoàng hậu Nãi Mã Chân xưng chế (1243), Bân được cất nhắc làm Tế Nam thôi quan. Năm đầu tiên thời Quý Do hãn (1251), Bân được thụ chức Bản đạo Tả phó nguyên soái. Năm thứ 5 (1255), Bân được thăng làm Tế Nam tân cựu quân vạn hộ, dời đến trấn thủ Bi Châu, khiến người Tống kiêng dè.

Năm thứ 9 (1259), Bân bệnh, dặn con trai rằng: "Làm quan chức nên liêm chính giữ mình, đừng tham làm để mất mạng nát nhà." Nói xong thì mất, hưởng thọ 62 tuổi. Bân được tặng Trung Phụng đại phu, Tham tri chánh sự, Hộ quân, Bành Thành quận công, thụy là Vũ Trang.

Hậu nhân
--------

Bân có ba con trai:

* Lưu Tư Kính, cố sự được chép phụ vào liệt truyện của Bân.
* Lưu Tư Cung, tự An Đạo, được làm đến Chiêu Nghị đại tướng quân, Hữu vệ thân quân Đô chỉ huy sứ.
* Lưu Tư Nghĩa, được làm đến Tuyên Vũ tướng quân, Xương Quốc châu quân dân Đạt lỗ hoa xích.

Tham khảo
---------

* Nguyên sử quyển 152, liệt truyện 39 – Lưu Bân truyện
* Tân Nguyên sử quyển 143, liệt truyện 40 – Lưu Bân truyện

Chú thích
---------

1. ↑  Nay là Lịch Thành, Sơn Đông
2. ↑  Nguyên sử quyển 150, liệt truyện 37 – Trương Vinh truyện
Friedrich-achilles-wuertt-n
**Friedrich Achilles** (5 tháng 5 năm 1591 – 30 tháng 12 năm 1631) là Công tước đầu tiên cai trị xứ Württemberg-Neuenstadt từ năm 1617 đến năm 1631.

Công quốc Württemberg-Neuenstadt là một nhánh con phân chi từ nhà Württemberg trong giai đoạn thế kỷ 17, 18 và được đặt theo tên thị trấn Neuenstadt.

Friedrich Achilles là con trai nhỏ thứ hai của Công tước Friedrich I. Sau hiệp ước Fürstbrüderlicher Vergleich - một thỏa thuận chung được thực hiện giữa các anh em công tước vào ngày 7 tháng 6 năm 1617 (lịch Julian: 28 tháng 5), các con trai của Friedrich I đã chia quyền thừa kế để con trai cả, Johann Friedrich đảm nhận quyền cai trị Công quốc Württemberg trong khi những người anh em còn lại nắm giữ các vùng đất khác.

Theo phân chia thừa kế, Friedrich Achilles khi đó 26 tuổi, được thừa kế Lâu đài Neuenstadt và khoản vốn hàng năm là 10.000 guilder. Ông chưa bao giờ kết hôn nên sau khi qua đời vào năm 1631, lâu đài đã thuộc về nhánh thừa kế trưởng của công quốc, trước khi Công quốc Württemberg-Neuenstadt được tái lập vào năm 1649 dưới thời Công tước Frederick.
Đối với các định nghĩa khác, xem Goblin.
*Hobgoblin Hall*, một tranh vẽ của Herbert Railton.
**Hobgoblin** là một sinh vật sống trong nhà của con người, xuất hiện trong văn hóa dân gian Anh. Hobgoblin từng được coi là hữu ích nhưng với sự truyền bá của Kito giáo thì chúng lại bị coi là tinh quái. Shakespeare xác định nhân vật Puck trong tác phẩm Giấc mộng đêm hè của ông là một hobgoblin.

Từ nguyên
---------

Thuật ngữ "hobgoblin" xuất phát từ "hob" (elf). Từ này được biết đến có thể bắt nguồn từ khoảng năm 1530, mặc dù nó có thể đã được sử dụng một thời gian trước đó.

Văn hóa dân gian
----------------

Hobgoblin trông giống họ hàng thân thiết của chúng là brownie. Chúng có vẻ ngoài nhỏ bé, người đầy lông, thường được tìm thấy trong nhà của con người, chúng làm những công việc lặt vặt quanh nhà, ví dụ như lau bụi và ủi đồ. Thông thường, phần thưởng duy nhất để đổi lấy những việc chúng làm là thức ăn.

Trong khi brownie là những sinh vật hiền lành, thì hobgoblin lại tinh nghịch hơn. Chúng dường như cũng có thể thay đổi hình dạng, như đã thấy trong một trong những đoạn độc thoại của Puck trong Giấc mộng đêm hè. Robin Goodfellow có lẽ là kẻ tinh nghịch và khét tiếng nhất trong đồng loại, chúng có thể tinh nghịch, đáng sợ và thậm chí nguy hiểm.

Chú thích
---------

1. ↑  "Briggs, M.K. (1976). Origins of Fairies".
2. ↑  "Scott, Charles P.G. (1895). "The Devil and his imps: An etymological inquisition"".

| * x
* t
* s
Thần thoại Bắc Âu |
| --- |
| **Vũ trụ quan**: Kiến tạo thế giới • Yggdrasil • Chín thế giới • Vígídr • Útgardr • Valhalla • Ragnarök • Nidavellir • Gimlé • Jotunheim • Vanaheim • Áflheim •  Múspellsheim • Svartálfaheimr • Helheim • Niflheim • Asgard • Danh sách • Bifröst • Náströnd • Niflhel |  |
| **Chủng tộc**:  Æsir • Vanir • Các vị thần khác • Valkyrie • Einherjar • Norn • Goblin • Hobgoblin • Dwarf • Elf • Orc • Ogre • Troll • Jötunn • Volva • Quái vật ăn thịt người • Người khổng lồ • Người tí hon • Gnome • Pixie • Tiên tộc (Tiên đỡ đầu & Tiên hắc ám) • Tinh linh • Anh hùng |
| **Nguồn**: Edda thơ, Edda văn xuôi |
Đối với các định nghĩa khác, xem Tirol.

**Bá quốc Tyrol** (tiếng Đức: *Grafschaft Tirol*) là một điền trang của Đế chế La Mã Thần thánh, được thành lập vào khoảng năm 1140. Kể từ sau năm 1253, nó được cai trị bởi Nhà Gorizia và từ năm 1363 thì nằm dưới quyền của Nhà Habsburg. Năm 1804, Bá quốc Tyrol được hợp nhất với các Giáo phận vương quyền thế tục của Trent và Brixen, trở thành một vùng đất thuộc vương miện của Đế quốc Áo. Từ năm 1867, nó là một vùng đất vương miện của Cisleithania thuộc Đế quốc Áo-Hung.

Ngày nay, lãnh thổ lịch sử của vương miện được phân chia giữa khu tự trị Trentino-Alto Adige/Südtirol thuộc Ý và bang Tyrol của Áo. Hai phần ngày nay được liên kết một lần nữa trong Khu vực Châu Âu Tyrol – Nam Tyrol – Trentino.

Lịch sử
-------

### Thành lập

### Gorizia-Tyrol

### Áo

### Chiến tranh Napoleon

### Thời kỳ cuối

Bá tước xứ Tyrol
----------------

Xem thêm
--------

Tham khảo
---------

Liên kết ngoài
--------------

 Tư liệu liên quan tới County of Tyrol tại Wikimedia Commons
**Dãy núi Sanok-Turka** (tiếng Ba Lan: *Góry Sanocko-Turczańskie*; tiếng Ukraina: Сяноцько-Турчанські гори) là một dãy núi ở Đông Beskids, bên ngoài rìa phía đông Carpathians. Nó nằm ở khu vực biên giới phía nam giữa Ba Lan và Ukraine.

Dãy núi Sanok-Turka kéo dài trên diện tích 930   km² tới phía bắc của dãy núi Bieszczady, và về phía nam của Przemyskie Upland, giữa các thung lũng của giữa sông San và sông Stryi. Chúng mở rộng theo dòng sông Stryi của Beskidy Brzeżne. Ranh giới phía bắc được tạo bởi các con sông Wiar, Lomna, Stupnica, Leszczawka, Lachawka và Tyrawski, thung lũng phía tây của sông San. Đôi khi các vùng lãnh thổ ở phía Đông và Nam của sông Wiar, (như khối núi Thata Obycz), và phía đông thung lũng sông Lachawka đến thung lũng sông San (dãy núi Wysokiego) được thêm vào dãy Sanocko-Turczańskie (ở đó cũng là những biến thể khác nhau của biên giới phía bắc). Biên giới phía nam thường chạy qua các rặng núi thuộc dãy núi Otryt và qua sông San, nơi sông Tyrawski kết nối như một nhánh sông, mặc dù đôi khi dãy núi Otryt được liên kết với dãy núi Sanocko-Turczańskie, sau đó biên giới phía nam là Thượng nguồn sông San.

Đỉnh cao nhất của dãy núi là Magura omniańska (với chiều cao 1024 m), trong khi ở phía Ba Lan của biên giới, đỉnh cao nhất là Jaworniki ở 909 m, (hoặc Trohaniec ở độ cao 939 m, nếu bạn sử dụng ranh giới mở rộng). Đặc điểm của dãy núi là chúng có một đoạn thẳng được ngăn cách bởi các thung lũng sông hoặc suối. Chiều cao của dãy núi tăng theo hướng Tây Nam.

Từ nguyên học
-------------

 Một phần của dãy núi Sanok-Turka ở Ba Lan
Vào thời trung cổ, những ngọn núi này được gọi là dãy núi Sanocki; (một phần của dãy núi Ukraine Sam Harborki) hoặc dãy núi Sarmacki. Trong lịch sử Đức như *Sanoker Berge*, *Berge* *Saana* và *Samborer Berge*.

Theo câu chuyện của Tacitus, khu vực này được mô tả là **Bastarnae Alpes, qui alias Carpathia Montes** ở vùng ngoại ô của rừng Hercynian. [*cần dẫn nguồn*]
[ *<span title="This claim needs references to reliable sources. (January 2016)">cần dẫn nguồn</span>* ]
Phần thứ hai của tên hiện tại đến từ thị trấn Turka.

Sự kiện
-------

* Theo Codex Hypatian, vào mùa xuân năm 1099, Vua Coloman của Hungary đã vượt qua Dãy núi Karpat đánh vào Vương quốc Galicia - Volhynia, tại Trận chiến Wiar, ông đã phải chịu một thất bại ngoạn mục. Ngay cả trong thế kỷ 16, các nhà văn Hungary đã lập luận rằng không có thất bại nào lớn hơn thất bại của quốc gia họ. Theo Jan Długosz, trận chiến này đã giết chết hơn 8.000 người Hungary.
* Năm 1377, Louis I của Hungary và Ba Lan, băng qua dãy núi Sanok để tới Nga chống lại quân đội Litva.
* Năm 1941, Tuyến Molotov giao cắt với những ngọn núi đã đánh sập quân đội Đức-Slovakia trong Chiến dịch Barbarossa.

Xem thêm
--------

* Ukrainian Carpathians
* Wooded Carpathians
* Stryi-San Highland
* Divisions of the Carpathians

Tham khảo
---------

1. ↑  "Narty". Onet Podróże. Truy cập 23 tháng 5 năm 2019.
2. ↑
3. ↑
4. ↑  "De origine et situ Germanorum (Germania)". Truy cập 23 tháng 5 năm 2019.
**Ethyl cyanoacrylate (ECA),** một este cyanoacrylate, là một este etyl của axit 2-cyano-2-propenoic. Đây là chất lỏng không màu, có độ nhớt thấp và có một ít mùi ngọt ở dạng tinh khiết. Đây là thành phần chính của keo cyanoacrylate và có thể gặp dưới nhiều tên thương mại. Keo có tên là ECA. Các nhà sản xuất của Krazy Glue phát biểu trên trang web của họ, "Tên hóa học cho keo Krazy là ethyl cyanoacrylate." Keo Thủy ngân là một ví dụ của một ECA của Mỹ. Nó hòa tan trong aceton, methyl ethyl ketone, nitromethane, và methylene chloride. ECA polyme hóa nhanh chóng trong sự tham gia của độ ẩm.

Sản xuất
--------

Ethyl cyanoacrylate được điều chế bằng cách cô đặc formaldehyde với ethyl cyanoacetat:

CH2(CN)CO2Et + CH2O → CH2=C(CN)CO2Et + H2O
Phản ứng phản nhiệt này cho polyme, sau đó được thiêu kết, nhiệt làm "nứt" để tạo ra monomer. Ngoài ra, nó có thể được điều chế bằng cách cho ethoxycarbonyl hóa cyanoacetylene.

Ứng dụng
--------

Ethyl cyanoacrylate được sử dụng để dán các vật liệu khác nhau. Nó cũng tìm thấy trong các ứng dụng trong y học, cho băng lỏng và phẫu thuật không khâu, nhưng nó được sử dụng ít hơn so với cyanoacrylates n-butyl và octyl bởi vì chúng ít độc hại. Các loại keo ngoài y tế không có chất liệu y tế không phù hợp với các ứng dụng y tế vì chúng có thể chứa các dung môi (ví dụ, methyl alcohol) và tạo ra nhiệt trong quá trình trùng hợp.

Sau khi bảo dưỡng, kết quả  là nhựa làm mềm ở nhiệt độ trên 150 °C (300 °F). Nhiệt độ của khớp là -54.. + 82 °C (-65.. ± 180 °F) Hằng số điện môi của nó ở 1 MHz là 3,33.

Độ an toàn
----------

Ở Hoa Kỳ, Giá trị Giới hạn Threshold cho ECA là 0,2 ppm. Sưởi gây ra sự phân giải hóa polyECA, tạo ra các sản phẩm khí gây khó chịu cho phổi và mắt.

Xem thêm
--------

* Cyanoacrylate
* Methyl cyanoacrylate
* Butyl cyanoacrylate
* Octyl cyanoacrylate

Liên kết ngoài
--------------

Trên Pubchem
**Liêu Vĩnh Trung** (Hán phồn thể: **廖永忠**), sinh 1323 - mất 1375, người Sào Châu (nay là Sào Hồ, An Huy), là danh tướng khai quốc của nhà Minh Trung Quốc. Ông là em của Liêu Vĩnh An, một nhà quân sự thời nhà Nguyên.

Thời trẻ, Liêu Vĩnh Trung đã cùng anh là Liêu Vĩnh An đi theo Chu Nguyên Chương, cùng Thang Hòa thảo phạt Phương Quốc Trân, bình định Chiết Đông; sau lại bắt được Trần Hữu Định, bình định Phúc Kiến, cùng Chu Lượng Tổ bình định Lưỡng Quảng. Trong chiến tranh Minh diệt Minh Hạ - nhánh quân cát cứ còn lại của triều Nguyên ở Tứ Xuyên, ông được phong làm Hữu phó tướng của Nam Lộ quân. Nhưng cuối đời, Liêu Vĩnh Chung bị Minh Thái Tổ Chu Nguyên Chương quy tội vượt quá chức phận, bị ban chết.

Cuộc đời
--------

Minh sử chép Liêu Vĩnh Trung thời trẻ đã tài năng xuất chúng, là người trí dũng. Vào thời Nguyên mạt, Trung Quốc hỗn loạn, anh em Liêu Vĩnh Trung, Liêu Vĩnh An đã ở tại Sào Hồ huy động lực lượng "tự giữ một phương." Năm Chí Chính thứ 15 (1355), Liêu Vĩnh Trung theo anh quy thuận Chu Nguyên Chương. Chu Nguyên Chương hỏi Vĩnh Trung: "Ngươi có mong phú quý không?" Liêu Vĩnh Trung đáp: "Có thể làm việc dưới trướng minh chủ, diệt trừ giặc loạn, lưu danh sử sách, mới là nguyện vọng của tôi." Chu Nguyên Chương nghe đáp khen ngợi hết lời. Sau này Liêu Vĩnh Trung giúp Liêu Vĩnh An thống suất thủy quân vượt sông Trường Giang, chiếm các phủ Thái Thạch, Thái Bình (nay thuộc An Huy), bắt được Trần Dã Tiên; đánh bại Man Tử Hải Nha và Trần Triệu Tiên, rồi diệt Tập Khánh. Sau đó lại đánh lấy được Trấn Giang, Thường Châu, Trì Châu, giúp Chu Nguyên Chương dẹp yên mạn biển Giang Âm (nay là vùng ven biển Giang Tô). Sau khi Liêu Vĩnh An bị bắt làm tù binh, Liêu Vĩnh Trung được tập chức làm Xu mật thiêm viện thống lĩnh. Liêu Vĩnh Trung cầm quân đánh Triệu Phổ Thắng, thu phục được Trì Châu.

Tham khảo
---------

1. ↑  "Quốc triều hiến trưng lục, quyển 8, Đức Khánh hầu Liêu Vĩnh trung truyện".
2. ↑  "Minh sử, quyển 129, phần Liêu Vĩnh Trung truyện".