Đối với các định nghĩa khác, xem Thí nghiệm Philadelphia (định hướng).
USS *Eldridge* (DE-173) khoảng năm 1944
**Thí nghiệm Philadelphia** là một thí nghiệm quân sự được cho là do Hải quân Hoa Kỳ thực hiện tại Nhà máy đóng tàu Hải quân Philadelphia ở Philadelphia, Pennsylvania, vào khoảng ngày 28 tháng 10 năm 1943. Tàu khu trục hộ tống USS *Eldridge* (DE-173) của Hải quân Hoa Kỳ đã tàng hình (hoặc "che giấu") trước các thiết bị của kẻ thù.

Câu chuyện xuất hiện lần đầu tiên vào năm 1955, trong những lá thư không rõ nguồn gốc gửi đến một nhà văn và nhà thiên văn học, Morris K. Jessup. Nó được hiểu rộng rãi là một trò Trò chơi khăm; Hải quân Hoa Kỳ khẳng định rằng họ chưa từng tiến hành vụ thử nghiệm nào cả, rằng các chi tiết của câu chuyện mâu thuẫn với các sự kiện có cơ sở về USS *Eldridge*, và các tuyên bố khả nghi này không phù hợp với các Định luật vật lý đã biết.

Nguồn gốc của câu chuyện
------------------------

Năm 1955, nhà thiên văn học và nhà nghiên cứu UFO Morris K. Jessup, tác giả của cuốn sách vừa xuất bản *The Case for the UFO*, viết về các vật thể bay không xác định và phương tiện đẩy kỳ lạ mà chúng có thể sử dụng, đã nhận được hai lá thư từ một người tên là Carlos Miguel Allende (người cũng tự nhận mình là "Carl M. Allen" trong một lá thư khác) tuyên bố đã chứng kiến ​​một thí nghiệm bí mật trong Thế chiến II tại Nhà máy đóng tàu Hải quân Philadelphia. Trong thí nghiệm này, Allende tuyên bố tàu khu trục hộ tống USS *Eldridge* (DE-173) đã tàng hình, dịch chuyển tức thời đến New York, dịch chuyển tức thời đến một chiều không gian khác, gặp gỡ người ngoài hành tinh nơi đây và dịch chuyển xuyên thời gian, dẫn đến cái chết của một số thủy thủ, một vài người trong số họ được hợp nhất với thân tàu. Jessup đã coi Allende là một "kẻ điên rồ".

Đầu năm 1957, Jessup được Văn phòng Nghiên cứu Hải quân (ONR) ở Washington, D.C. liên hệ vì họ bỗng nhận được một bưu kiện chứa bản sao bìa mềm của cuốn *The Case for the UFO* trong một phong bì hồ sơ được đánh dấu là "Happy Easter." Cuốn sách đã được chú thích rộng rãi ở lề của nó, được viết bằng ba màu mực hồng khác nhau, dường như thể hiện chi tiết một sự tương ứng giữa ba cá nhân, chỉ một trong số đó được đặt tên: "Jemi." ONR dán nhãn cho hai "Ông A." và "Ông B." khác.

Các nhà chú thích gọi cả hai người này là "Người Di-gan" và thảo luận về hai loại "người" khác nhau sống ở ngoài vũ trụ. Văn bản của họ chứa cách sử dụng viết hoa và chấm câu không chuẩn, và kể chi tiết một cuộc thảo luận dài hơi về giá trị của các yếu tố khác nhau từ các giả định của Jessup trong cuốn sách. Có những đề cập gián tiếp đến Thí nghiệm Philadelphia (một ví dụ là "Ông B." trấn an các nhà chú thích đồng nghiệp của mình, đã nêu bật một lý thuyết nhất định mà Jessup đề xuất). Dựa trên phong cách viết tay và chủ đề, Jessup đã kết luận một phần lớn nội dụng trong văn bản là của Allende, và những người khác có cùng kết luận, rằng ba phong cách chú thích này là từ cùng một người sử dụng tới ba cây bút.

ONR đã tài trợ một bản in nhỏ gồm 100 bản của tập sách do Công ty Sản xuất Varo có trụ sở tại Texas làm ra, sau này được gọi là phiên bản Varo, với các chú thích do đó được gọi là chú thích Varo.

Jessup đã cố gắng xuất bản nhiều sách hơn nữa về chủ đề UFO, nhưng không thành công. Mất nhà xuất bản và trải qua một thời kỳ suy thoái trong đời tư đã khiến ông phải tự sát ở Florida vào ngày 30 tháng 4 năm 1959.

### Sự lặp lại

Năm 1963, Vincent Gaddis đã xuất bản một cuốn sách về hiện tượng Forteana, có tựa đề *Invisible Horizons: True Mysteries of the Sea.* Trong đó, anh kể lại câu chuyện về thí nghiệm từ các chú thích Varo.

George E. Simpson và Neal R. Burger đã xuất bản một cuốn tiểu thuyết năm 1978 có tựa đề *Thin Air.* Trong cuốn sách này, lấy bối cảnh ngày nay, một sĩ quan Sở Điều tra Hải quân đã tiến hành điều tra một số chủ đề liên kết các thí nghiệm tàng hình thời chiến với một âm mưu liên quan đến công nghệ truyền tải vật chất.

Sự truyền bá quy mô lớn của câu chuyện này xảy ra vào năm 1979 khi tác giả Charles Berlitz, người đã viết một cuốn sách bán chạy nhất về Tam giác Bermuda, và đồng tác giả của ông, nhà nghiên cứu UFO William L. Moore, xuất bản cuốn *The Philadelphia Experiment: Project Invisibility,* từng được coi là một tài liệu chân thực. Cuốn sách mở rộng những câu chuyện về những sự kiện kỳ ​​quái, gạt bỏ lý thuyết trường thống nhất của Albert Einstein, và những vụ che đậy của chính phủ, tất cả đều dựa trên những lá thư mà Allende/Allen gửi cho Jessup.

Moore và Berlitz đã dành một trong những chương cuối trong cuốn *The Philadelphia Experiment: Project Invisibility* cho "The Force Fields Of Townsend Brown," cụ thể là người thí nghiệm và sau đó là Kỹ thuật viên hải quân Mỹ Thomas Townsend Brown. Cuốn sách của Paul Violette có nhan đề *Secrets of Anti-Gravity Propulsion* cũng kể lại một số sự dính líu bí ẩn của Townsend Brown.

Câu chuyện được chuyển thể thành một bộ phim du hành thời gian năm 1984 có tên *The Philadelphia Experiment*, do Stewart Raffill làm đạo diễn. Mặc dù chỉ dựa phần nào vào các tài liệu trước đó của cuốn "Experiment", nó đã đóng vai trò kịch tính hóa các yếu tố cốt lõi của câu chuyện gốc. Năm 1990, Alfred Bielek, một kẻ tự xưng là cựu thành viên thủy thủ đoàn của tàu USS *Eldridge* và được cho là người tham gia vụ Thử nghiệm, đã ủng hộ phiên bản này như được miêu tả trong phim. Ông đã thêm thắt chi tiết về tuyên bố của mình thông qua Internet, một số trong đó được các đài phát thanh tin tức chính thống chọn dùng.

### Tóm tắt chung

*Lưu ý: Một số phiên bản khác nhau và đôi khi trái ngược của vụ thử nghiệm khả nghi này được lưu hành trong nhiều năm. Các tóm tắt sau đây kể lại các điểm chính của câu chuyện phổ biến đối với hầu hết các tài liệu.*
Thí nghiệm này được cho là dựa trên một khía cạnh của một số lý thuyết trường thống nhất, một thuật ngữ được Albert Einstein đề ra để mô tả một lớp các lý thuyết tiềm năng; những lý thuyết như vậy sẽ nhằm mục đích mô tả — về mặt toán học và vật lý — bản chất liên quan của các lực điện từ và lực hấp dẫn, nói cách khác, hợp nhất các trường tương ứng của chúng thành một trường duy nhất.

Theo một số tài liệu, các "nhà nghiên cứu" không xác định rõ danh tính nghĩ rằng một số phiên bản của loại trường lực này sẽ cho phép sử dụng các máy phát điện lớn để bẻ cong ánh sáng xung quanh một vật thể thông qua khúc xạ, để vật thể trở nên hoàn toàn vô hình. Hải quân coi đây là giá trị quân sự và đã tài trợ cho thí nghiệm này.

Một phiên bản khác không được phân bổ của câu chuyện đề xuất rằng các nhà nghiên cứu đang chuẩn bị các phép đo từ trường và lực hấp dẫn của đáy biển để phát hiện dị thường, được cho là dựa trên nỗ lực tìm hiểu lực hấp dẫn của Einstein. Trong phiên bản này, cũng có những thí nghiệm bí mật liên quan ở Đức Quốc Xã để tìm ra phản trọng lực, được cho là nằm dưới sự điều hành của tướng SS-Obergruppenführer Hans Kammler.

Không có tài liệu nào được cho là đáng tin cậy, nhưng trong hầu hết các tài liệu về vụ thí nghiệm khả nghi này, USS *Eldridge* được lắp đặt các thiết bị cần thiết tại Nhà máy đóng tàu Hải quân Philadelphia. Thử nghiệm bắt đầu vào mùa hè năm 1943, và nó được cho là thành công ở một mức độ hạn chế. Một thử nghiệm cho thấy *Eldridge* gần như tàng hình, với một số nhân chứng báo cáo"sương mù màu xanh lá cây" xuất hiện ngay tại đó. Các thành viên thủy thủ đoàn phàn nàn về buồn nôn nghiêm trọng sau đó. Ngoài ra, theo báo cáo, khi con tàu xuất hiện trở lại, một số thủy thủ đã được nhúng vào các cấu trúc kim loại của con tàu, bao gồm một thủy thủ cuối cùng ở trên boong tàu bên dưới nơi anh ta bắt đầu và nhúng tay vào thân thép cũng như một số thủy thủ đã "hoàn toàn trở nên điên loạn." Ngoài ra còn có một tuyên bố rằng thí nghiệm đã bị thay đổi sau thời điểm đó theo yêu cầu của Hải quân, hạn chế nó tạo ra một công nghệ tàng hình có thể khiến USS *Eldridge* vô hình trước radar. Không có gì trong số những luận điệu này có bằng chứng xác đáng một cách độc lập.

Sau đó, phỏng đoán cho rằng thiết bị không được hiệu chuẩn lại, nhưng mặc dù vậy, thí nghiệm đã được lặp lại vào ngày 28 tháng 10 năm 1943. Lần này, *Eldridge* không chỉ trở nên vô hình mà còn biến mất khỏi khu vực trong nháy mắt bằng thứ ánh sáng màu xanh và dịch chuyển tức thời đến khu vực Norfolk, Virginia, hơn 200 dặm (320 km). Người ta tuyên bố rằng *Eldridge* neo đậu được một lúc trong tầm nhìn của những người trên con tàu SS *Andrew Furuseth*, khi đó *Eldridge* bỗng dưng biến mất và sau đó xuất hiện trở lại ở Philadelphia tại địa điểm mà nó đã chiếm lĩnh ban đầu. Người ta cũng nói rằng chiếc tàu chiến này đã quay ngược thời gian khoảng mười phút.

Nhiều phiên bản của câu chuyện bao gồm các mô tả về các tác dụng phụ nghiêm trọng cho thủy thủ đoàn. Một số thành viên thủy thủ đoàn được cho là đã hợp nhất về mặt vật lý với các vách ngăn trên tàu trong khi những người khác bị rối loạn tâm thần, một số được vật chất hóa từ trong ra ngoài, và những người khác vẫn biến mất. Người ta cũng tuyên bố rằng thủy thủ đoàn của con tàu có thể đã bị tẩy não, nhằm duy trì tính bí mật của thí nghiệm.

Bằng chứng và nghiên cứu
------------------------

Nhà sử học Mike Dash lưu ý rằng nhiều tác giả đã công khai câu chuyện "Thí nghiệm Philadelphia" dựa theo tài liệu của Jessup dường như đã tiến hành rất ít hoặc không có nghiên cứu nào của riêng họ. Chẳng hạn, vào cuối những năm 1970, Allende/Allen thường được mô tả là bí ẩn và khó định vị, nhưng Goerman đã xác định danh tính của Allende/Allen chỉ sau vài cuộc gọi điện thoại. Những người khác suy đoán rằng phần lớn các tài liệu quan trọng nhấn mạnh đến sự tô điểm ấn tượng hơn là nghiên cứu thỏa đáng. Tài liệu của Berlitz và Moore viết về câu chuyện này (*The Philadelphia Experiment: Project Invisibility*) đã tuyên bố rằng có chứa thông tin thực tế, chẳng hạn như bảng sao của một cuộc phỏng vấn với một nhà khoa học tham gia thí nghiệm, nhưng tác phẩm của họ cũng bị chỉ trích vì đạo văn các yếu tố cốt truyện từ tiểu thuyết *Thin Air* đã được xuất bản một năm trước đó.

### Hiểu lầm về các thí nghiệm hải quân được ghi nhận

Nhân viên tại Khu hải quân thứ tư đã cho rằng sự kiện khả nghi này vốn là sự hiểu lầm về nghiên cứu thông thường trong Thế chiến II tại Nhà máy đóng tàu Hải quân Philadelphia. Một lý thuyết trước đó là "nền tảng cho các câu chuyện về ngày tận thế phát sinh từ các thí nghiệm khử từ có tác dụng làm cho một con tàu không bị phát hiện hoặc 'tàng hình' đối với các loại mìn từ tính." Một nguồn gốc khả thi khác của các câu chuyện về hiện tượng thăng thiên, dịch chuyển tức thời và hiệu ứng lên người thủy thủ đoàn có thể được quy cho các thí nghiệm với nhà máy sản xuất của tàu khu trục USS *Timmerman* (DD-828), theo đó thì một máy phát tần số cao hơn đã tạo ra sự phóng điện corona, mặc dù không ai trong số thủy thủ đoàn báo cáo về tác hại của thí nghiệm này.

Các nhà quan sát đã lập luận rằng việc tin tưởng vào một câu chuyện bất thường được quảng bá bởi một cá nhân là không phù hợp, trong trường hợp không có bằng chứng chứng thực. Robert Goerman đã viết trên tạp chí *Fate* vào năm 1980, rằng "Carlos Allende"/"Carl Allen", người được cho là đã trao đổi thư từ với Jessup, chính là Carl Meredith Allen ở New Kensington, Pennsylvania, người có tiền sử bệnh tâm thần và có thể đã bịa đặt lịch sử chính của vụ thí nghiệm này do bệnh tâm thần của anh ta. Goerman sau đó nhận ra rằng Allen là một người bạn của gia đình và là "một người cô đơn sáng tạo và giàu trí tưởng tượng ... gửi những bài viết và tuyên bố kỳ quái."

### Niên đại không nhất quán

Tàu USS *Eldridge* không được đưa vào hoạt động cho đến ngày 27 tháng 8 năm 1943 và nó vẫn ở cảng tại thành phố New York cho đến tháng 9 năm 1943. Vụ thử nghiệm tháng 10 được cho là đã diễn ra trong khi con tàu đang trên chuyến chạy thử cuối cùng của nó ở Bahamas, mặc dù những người ủng hộ câu chuyện cho rằng nhật ký của con tàu có thể đã bị làm sai lệch hoặc nếu không vẫn bị phân loại.

Văn phòng Nghiên cứu Hải quân (ONR) tuyên bố vào tháng 9 năm 1996, "ONR chưa bao giờ tiến hành điều tra về khả năng tàng hình của radar, vào năm 1943 hoặc bất cứ lúc nào." Chỉ ra rằng ONR không được thành lập cho đến năm 1946, nó tố cáo các tài liệu về vụ "Thí nghiệm Philadelphia" hoàn toàn mang tính "khoa học viễn tưởng."

Một cuộc hội ngộ của các cựu binh Hải quân từng phục vụ trên tàu USS *Eldridge* nói với một tờ báo Philadelphia vào tháng 4 năm 1999 rằng tàu của họ chưa bao giờ cập cảng ở Philadelphia. Bằng chứng khác về việc giảm bớt độ xác thực thời gian của vụ thử nghiệm Philadelphia đến từ báo cáo hành động Thế chiến II hoàn chỉnh của USS *Eldridge*, bao gồm phần nhận xét của nhật ký boong tàu năm 1943, có sẵn trên micro phim.

### Giải thích thay thế

Nhà nghiên cứu Jacques Vallée mô tả một quy trình trên tàu USS *Engstrom* (DE-50), được neo đậu cùng chiếc *Eldridge* vào năm 1943. Hoạt động này liên quan đến việc tạo ra một trường điện từ mạnh mẽ trên tàu dùng để khử từ, với mục tiêu làm cho con tàu không bị phát hiện hoặc "tàng hình" đối với các loại thủy lôi và ngư lôi dưới biển được nung chảy từ tính. Hệ thống này được phát minh bởi một người Canada, Charles F. Goodeve, khi ông giữ cấp bậc chỉ huy trong Lực lượng Trừ bị Tình nguyện Hải quân Hoàng gia Canada, và Hải quân Hoàng gia và các lực lượng hải quân khác đã sử dụng nó rộng rãi trong Thế chiến II. Những con tàu của Anh trong thời đại này thường bao gồm các hệ thống khử từ như vậy được xây dựng ở boong trên (ví dụ như các ống dẫn vẫn có thể nhìn thấy trên boong tàu HMS *Belfast* (C35) ở Luân Đôn). Việc khử từ vẫn được sử dụng cho đến ngày nay. Tuy nhiên, nó không có tác dụng đối với ánh sáng nhìn thấy hoặc radar. Vallée suy đoán rằng số tài liệu về quá trình khử từ của tàu USS *Engstrom* có ​​thể đã bị cắt xén và xáo trộn trong những lần kể lại sau đó, và các tài liệu này có thể đã ảnh hưởng đến câu chuyện của "Vụ Thử nghiệm Philadelphia."

Vallée đã dẫn lời một cựu binh từng phục vụ trên tàu USS *Engstrom* và người này cho rằng họ có thể đã đi từ Philadelphia đến Norfolk và quay trở lại vào một ngày duy nhất khi các tàu buôn không thể: bằng cách sử dụng Kênh Chesapeake và Delaware và Vịnh Chesapeake, mà vào thời điểm đó chỉ được mở cửa cho các tàu hải quân. Việc sử dụng kênh đó được giữ im lặng: Các tàu ngầm Đức đã tàn phá tuyến vận chuyển dọc theo Bờ biển Đông trong Chiến dịch Paukenschlag, và do đó các tàu quân sự không thể tự bảo vệ nổi đã lén di chuyển bí mật qua các kênh đào để tránh mối đe dọa này. Người cựu chiến binh này tự xưng là người đàn ông mà Allende đã chứng kiến "biến mất" tại một quán bar. Anh ta kể rằng khi cuộc chiến nổ ra, những người phục vụ thân thiện đã đuổi anh ta ra khỏi quán bar trước khi cảnh sát ập đến, vì anh ta chưa đủ tuổi uống rượu. Sau đó, họ bảo vệ anh ta bằng cách tuyên bố rằng anh ta đã biến mất.

Xem thêm
--------

* Cổng thông tin Philadelphia

* Danh sách thuyết âm mưu
* Dự án Montauk
* Ánh sáng Yehudi, một nguyên mẫu hệ thống chống chiếu sáng của Hải quân Hoa Kỳ cho máy bay
* Ngụy trang ánh sáng khuếch tán, một nguyên mẫu hệ thống chống chiếu sáng của Hải quân Hoàng gia Canada cho tàu thuyền

Tham khảo
---------

1. ↑  Carroll, Robert Todd (ngày 3 tháng 12 năm 2007). "Philadelphia experiment". *The Skeptic's Dictionary*. Truy cập ngày 5 tháng 2 năm 2008.
2. 1 2 3  Dash, Mike (2000) [1997]. *Borderlands*. Woodstock, New York: Overlook Press. ISBN 978-0-87951-724-3. OCLC 41932447.
3. ↑  Adams, Cecil (ngày 23 tháng 10 năm 1987). "Did the U.S. Navy teleport ships in the Philadelphia Experiment?". *The Straight Dope*. Bản gốc lưu trữ ngày 6 tháng 1 năm 2009. Truy cập ngày 20 tháng 2 năm 2007.
4. 1 2  "The "Philadelphia Experiment"". Naval Historical Center of the United States Navy. ngày 28 tháng 11 năm 2000. Bản gốc lưu trữ ngày 20 tháng 2 năm 2007. Truy cập ngày 20 tháng 2 năm 2007.
5. ↑  "Carlos Miguel Allende or Carl Meredith Allen or...". *The Philadelphia Experiment From A-Z*. ngày 31 tháng 5 năm 1925. Truy cập ngày 2 tháng 8 năm 2018.
6. 1 2 3 4 5  Barna William Donovan (2011). *Conspiracy Films: A Tour of Dark Places in the American Conscious*, McFarland. p. 106
7. ↑  Moseley, James W. & Karl T. Pflock (2002), *Shockingly Close to the Truth!: Confessions of a Grave-Robbing Ufologist.* Prometheus Books. ISBN 1-57392-991-3.
8. ↑  "Morris K. Jessup: Unwitting Pioneer Of The Legend, philadelphiaexperiment.crossingmymind.com" Lưu trữ 2015-10-01 tại Wayback Machine
9. ↑  Introduction to the Varo edition of M. K. Jessup's Case for the UFO
10. 1 2  Roy Bainton (2013). *The Mammoth Book of Unexplained Phenomena: From bizarre biology to inexplicable astronomy*, Little, Brown Book Group. p. 461
11. ↑  Death of Al Bielek announced on *Coast to Coast AM* broadcast by George Noory on ngày 13 tháng 10 năm 2011
12. ↑  Adachi, Ken (ngày 14 tháng 10 năm 2011). "Al Bielek Passed Away in Mexico on Oct. 10, 2011 at Age 84". Educate-Yourself.
13. ↑  Bielek interview with Art Bell, Coast to Coast AM Radio, Phoenix, AZ, 1993
14. ↑  "Al Bielek Debunked". ngày 14 tháng 1 năm 2008.
15. ↑  "Invisibility Cloaks". *That's Impossible*. Mùa 1. Tập 1. ngày 7 tháng 7 năm 2009. History.
16. 1 2  "Information Sheet: Philadelphia Experiment". Naval Historical Center of the United States Navy. ngày 8 tháng 9 năm 1996. Bản gốc lưu trữ ngày 18 tháng 10 năm 2014. Truy cập ngày 8 tháng 9 năm 2012.
17. ↑  Dunning, Brian (ngày 24 tháng 12 năm 2006). "Skeptoid #16: The Real Philadelphia Experiment". *Skeptoid* (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 15 tháng 6 năm 2017.
18. ↑  Lewis, Frank (August 19–26, 1999). "The Where Ship? Project: Though long dismissed by the Navy, the legend of The Philadelphia Experiment shows no signs of disappearing". *Philadelphia City Paper*. Bản gốc lưu trữ ngày 24 tháng 6 năm 2012. Truy cập ngày 5 tháng 2 năm 2008. Đã định rõ hơn một tham số trong `|archiveurl=` và `|archive-url=` (trợ giúp)
19. 1 2  Vallée, Jacques F. (1994) "Anatomy of a Hoax: The Philadelphia Experiment Fifty Years Later" Lưu trữ 2009-12-22 tại Wayback Machine *Journal of Scientific Exploration* Volume 8, Number 1, pg. 47-71
20. 1 2  abstract of "Anatomy of a Hoax: The Philadelphia Experiment Fifty Years Later" Lưu trữ 2006-09-27 tại Wayback Machine by Jacques F. Vallée, URL accessed ngày 21 tháng 2 năm 2007

Liên kết ngoài
--------------

* The Philadelphia Experiment from A-Z
* The Philadelphia Experiment by the DEPARTMENT OF THE NAVY - NAVAL HISTORICAL CENTER
* PDF version of "The Case for the Unidentified Flying Object" by Morris K. Jessup - 2003 transcription of the Office of Naval Research (ONR) annotated "Varo edition", with three-color notes supposedly by Carlos Miguel Allende

| * x
* t
* s
Du hành thời gian |
| --- |
| Khái niệm | 
* Cơ học lượng tử về du hành thời gian
* Đường cong thời gian khép kín
* Lời tiên tri tự hoàn thành
* Nguyên tắc tự nhất quán của Novikov
* Phỏng đoán bảo vệ niên đại

 | 
 |
| Nghịch lý thời gian | 
* Nghịch lý bản thể
* Nghịch lý ông nội
* Nghịch lý tiền định

 |
| Mốc thời gian song song | 
* Diễn giải nhiều thế giới
* Đa vũ trụ
* Lịch sử thay thế
* Vũ trụ song song (giả tưởng)

 |
| Triết học không gian và thời gian | 
* Hiệu ứng bươm bướm
* Thuyết định mạng
* Thuyết vĩnh cửu
* Tiền định
* Tự do ý chí
* Tự quyết

 |
| Các không-thời gian trong thuyết tương đối rộngcó thể chứa đường cong thời gian khép kín | 
* Alcubierre metric
* Lỗ đen BTZ
* Gödel metric
* Kerr metric
* Ống Krasnikov
* Không gian Misner
* Hình trụ Tipler
* Bụi van Stockum
* Lỗ sâu đi qua được

 |
| Huyền thoại về du hành thời gian | 
* Sự kiện Moberly–Jourdain
* Thí nghiệm Philadelphia
* Dự án Montauk
* Chronovisor
* Billy Meier
* Rudolph Fentz
* John Titor

 |