recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Họ Hươu xạ** (**Moschidae**) là một họ động vật guốc chẵn pecora gồm 7 loài hươu xạ thuộc chi duy nhất là ***Moschus***.

Chúng có cân nặng khiêm tốn, chỉ 17 kg; các phân loại khác còn nhỏ hơn. Các loài hươu xạ nguyên thủy hơn so với các loài Họ Hươu nai (Cervidae) ở chỗ chúng không có gạc hay các tuyến ở mặt, chỉ có một cặp vú, một túi mật, có tuyến ở đuôi, một cặp răng nanh dạng ngà và đặc biệt là có tuyến thơm ở vùng đáy chậu chứa xạ hương có tầm quan trọng kinh tế đối với con người, được dùng trong y học và sản xuất nước hoa thượng hạng.

Ghi chép hóa thạch của họ này kéo dài từ cuối thế Oligocen, khoảng 28 triệu năm trước. Nhóm này có nhiều trên khắp Âu-Á và Bắc Mỹ vào thế Miocen, nhưng sau đó suy giảm chỉ còn chi Moschus có sinh tồn vào đầu thế Pleistocen.

Đặc điểm
--------

Hộp sọ của một con đực cho thấy cặp răng nanh đặc trưng của loài hươu xạ.
Hươu xạ nhìn giống hươu nhỏ, có thân hình chắc nịch và chân sau dài hơn chân trước. Chúng dài khoảng 80 đến 100 cm, vai cao 50 đến 70 cm, và nặng từ 7 đến 17 kg. Bàn chân của hươu xạ thích nghi với việc leo trèo ở những địa hình gồ ghề. Giống như loài hươu nước Trung Quốc (Họ Hươu nai), chúng không có gạc, nhưng những con đực có một cặp răng nanh to, tạo thành những chiếc ngà giống như thanh kiếm. Công thức răng hàm tương tự như công thức của các loài hươu thực sự: {\displaystyle {\tfrac {0.1.3.3}{3.1.3.3}}}

Tuyến xạ hương chỉ có ở các con đực trưởng thành. Nó nằm trong một cái túi nằm giữa cơ quan sinh dục và rốn, và dịch tiết của nó rất có thể được sử dụng để thu hút bạn tình.

Hươu xạ là loài động vật ăn cỏ, sống trong môi trường đồi núi, rừng rậm, xa nơi ở của con người. Giống như các loài hươu thực sự, chúng ăn chủ yếu là lá, hoa và cỏ, cùng một số loại rêu và địa y. Chúng là động vật sống đơn độc và duy trì các vùng lãnh thổ được xác định rõ ràng, mà chúng đánh dấu mùi hương bằng các tuyến đuôi của chúng. Hươu xạ nói chung là loài nhút nhát, và sống về đêm hoặc vào bình minh hay hoàng hôn.

Con đực rời khỏi lãnh thổ của chúng vào mùa sinh sản, và tranh giành bạn tình, sử dụng ngà của chúng làm vũ khí. Hươu xạ cái sinh một con non sau khoảng 150–180 ngày mang thai. Những con non mới sinh có kích thước rất nhỏ và về cơ bản là nằm bất động trong tháng đầu tiên cuộc đời của chúng, một đặc điểm giúp chúng ẩn mình khỏi những thú săn mồi.

Hươu xạ bị săn lùng để lấy các tuyến mùi của chúng, thường được sử dụng trong nước hoa. Các tuyến có thể bán được tới 45,000 đô la/kg trên thị trường chợ đen. Người ta đồn rằng những nhà hoàng gia cổ xưa mặc mùi hương của hươu xạ, và nó là một loại thuốc kích thích tình dục.

Chú thích
---------

1. ↑  Frädrich H (1984). "Deer". Trong Macdonald D (biên tập). *The Encyclopedia of Mammals*. New York: Facts on File. tr. 518–9. ISBN 978-0-87196-871-5.
2. ↑  Wild Russia, Discovery Channel

Tham khảo
---------

* Dữ liệu liên quan tới Moschus tại Wikispecies
* Tư liệu liên quan tới Moschus tại Wikimedia Commons
**Gia Dụ Hoàng hậu** (chữ Hán: 嘉裕皇后; ? - ?) là Chính thất của Chúa Nguyễn Hoàng, vị tổ tiên của triều đại nhà Nguyễn.

Tiểu sử
-------

Hoàng hậu mang họ Nguyễn (阮氏), người thuộc huyện Hải Cát, tỉnh Thừa Thiên. Bấy giờ không rõ sự tích về bà, cũng như bà mất năm nào và thọ bao nhiêu tuổi cũng không được truyền lại. Bà hạ sinh một con trai là Chúa Sãi Nguyễn Phúc Nguyên. Mùa hạ, tháng 5, bà qua đời, táng ở Vĩnh Cơ lăng (永基陵), nay thuộc địa phận Hải Cát.

Năm 1744, Vũ Vương Nguyễn Phúc Khoát truy tôn thụy hiệu cho bà là **Từ Lương Quang Thục Ý phi** (慈良光淑懿妃). Về sau lại dâng thêm 2 chữ **Minh Đức** (明德).

Năm 1806, Gia Long truy tôn bà đầy đủ thành **Từ Lương Quang Thục Minh Đức Ý Cung Gia Dụ Hoàng hậu** (慈良光淑明德懿恭嘉裕皇后), phối thờ cùng Chúa Nguyễn Hoàng ( Thái Tổ Gia Dụ Hoàng đế ) ở trong Thái Miếu tại Phú Xuân.

Bài sách văn
------------

Khi Gia Long dâng thụy hiệu, đã dâng bài sách văn bằng vàng có nội dung:

*Giương oai cầm cây việt cờ mao, định yên thế nước, thực bởi thánh công, trong sáng như ngọc cư ngọc vũ, chỉnh đốn việc nhà đều nhờ hậu đức.* 
*Kính nghĩ, Từ Lương Quan Thục Minh Đức Nguyễn Ý phi điện hạ: Thánh sánh đối với thánh, đến ở ấp mới này. Khuyến tướng sĩ cần lao ở hàng trận, nêu đức, tính trinh tĩnh ở đình vi. Đức hóa khắp nước nhà, Phước trạch nhuần cháu chắt. Cho nên, nay trên nhờ bóng cả, thêm sáng tốt xưa. Coi phước đức này, dám dâng sùng báo. Kính làm sách vàng, dâng tôn hiệu là "Từ Lương Quang Thục Minh Đức Ý Cung Gia Dụ Hoàng hậu", thờ chung vào Thái Miếu*.

Tham khảo
---------

* Đại Nam liệt truyện
**Khu bảo tồn quốc gia Xe Pian** là khu bảo tồn đa dạng sinh học quốc gia nằm tại hai tỉnh Champasak và Attapeu, miền nam nước Lào. Công viên có địa hình đồi núi với những cánh rừng này là nơi có các vùng đất ngập nước quan trọng và sự đa dạng sinh học lớn của các loài động vật, chim và cá. Đây là một địa điểm du lịch sinh thái trong khu vực.

Địa lý
------

Khu bảo tồn nằm cách 50 kilômét (30 mi) về phía nam của thành phố Pakse, thuộc các huyện Pathoumphone, Khong của Champasak và Sanamsay của Attapeu. Một phần lớn ranh giới của công viên nằm dọc theo biên giới với Campuchia. Diện tích của khu bảo tồn được thành lập theo sắc lệnh ban hành năm 1993 là 2.400 kilômét vuông (930 dặm vuông Anh) nhưng ước tính gần đây cho thấy con số thực tế là lớn hơn.

Độ cao của khu bảo tồn dao động từ 150 mét (500 ft) cho tới đỉnh cao nhất của nó đạt 844 mét (2.770 ft). Ba con sông quan trọng chảy qua công viên là Xe Pian, Xe Kong, và Xe Khampho.

Động thực vật
-------------

Kiểu rừng chính của công viên này là rừng thường xanh chiếm 80% diện tích. Rừng rụng lá chiếm thêm 17% diện tích. Công viên là nhà của một số loài động vật bị đe dọa gồm voi, hổ, vượn má vàng, bò tót, sói đỏ, gấu đen châu Á, gấu chó, bò banteng, giải khổng lồ và đặc biệt là hai loài tê tê Java và cá sấu Xiêm đang bị đe dọa ở mức cực kỳ nguy cấp.

Một phần của vùng chim quan trọng Xe Khampho–Xe Pian chồng lên khu bảo tồn, với diện tích 750 kilômét vuông (290 dặm vuông Anh) trên tổng số 2.000 kilômét vuông (770 dặm vuông Anh) nằm trong Xe Pian. Các loài chim quan trọng gồm chân bơi, kền kền Bengal, cò quăm lớn, sếu sarus, kền kền đầu đỏ, hạc cổ trắng, công xanh, ngan cánh trắng đều là những loài bị đe dọa.

Tham khảo
---------

1. 1 2 3 4 5 6  
"Xe Pian NBCA". Greater Mekong Subregion Ecotourism Laos: Sustainable Tourism Development Project in Lao PDR. Bản gốc lưu trữ ngày 27 tháng 10 năm 2014. Truy cập ngày 12 tháng 12 năm 2014.
2. 1 2 3  
Ray, Nick; Bloom, Greg; Waters, Richard (tháng 2 năm 2014). *Lonely Planet Laos* (ấn bản 8). Lonely Planet. tr. 232. ISBN 978-1-7432-1825-9.
3. ↑  
"Birdlife Data Zone: Xe Khampho / Xe Pian". BirdLife International. 2003. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2017.
**Hứa Dĩ** (chữ Hán: 許汜; Phiên âm: *Xǔ Sì*; ? - ?) là một mưu sĩ dưới trướng quân phiệt Lã Bố vào cuối thời Đông Hán trong lịch sử Trung Quốc.

Cuộc đời
--------

Năm 194, Hứa Dĩ làm tòng sự ở Trần Lưu dưới quyền Trương Mạc. Do bất bình với chủ Duyện châu là Tào Tháo, Trần Cung và Trương Mạc đã hợp tác với Hứa Dĩ, Vương Khải chống lại Tào Tháo, đưa Lã Bố về làm thủ lĩnh, cùng nhau khởi sự. Dĩ và Khải làm thuộc hạ cho Lã Bố. Tuy nhiên, Lã Bố giao chiến với Tào Tháo tại Duyện châu thì bại trận, bèn bỏ chạy về Từ châu với Lưu Bị. Hứa Dĩ cũng theo đến Từ châu.

Năm 195, Lã Bố phản Lưu Bị, bất ngờ đánh chiếm Từ châu. Lưu Bị phải nhường Từ châu cho Lã Bố và chạy ra Tiểu Bái đóng quân. Lã Bố xưng làm Từ châu mục, giao cho Hứa Dĩ và Vương Khải làm mưu sĩ trung lang tướng.

Năm 199, Tào Tháo kéo quân đến đánh Từ châu. Lã Bố đại bại và bị bao vây ở Hạ Bì. Bố sai Hứa Dĩ và Vương Khải đến cầu cứu Viên Thuật, Thuật đòi Bố phải mang con gái tới thì mới đi cứu. Nhưng quân Tào thế lớn vây chặt Hạ Bì, Lã Bố không đưa con đi được, cuối cùng viện binh không đến. Sau đó, Tào Tháo đánh vỡ thành Hạ Bì, Lã Bố và Trần Cung cùng bị chém đầu. Hứa Dĩ trốn thoát và đi theo Lưu Biểu.

Từ đó, sử sách không còn nhắc đến Hứa Dĩ.

Trong văn học
-------------

Hứa Dĩ chỉ xuất hiện một lần vào hồi 19 trong Tam Quốc diễn nghĩa. Trong khi bị vây ở Hạ Bì, Hứa Dĩ và Vương Khải xin đi Hoài Nam cầu cứu Viên Thuật, được Lã Bố cử Hác Manh đi theo bảo vệ. Trên đường về, Dĩ và Khải đi trước thì thoát, còn Hác Manh bị Trương Phi bắt và bị Tào Tháo xử chém.

Nguồn tham khảo
---------------

1. ↑  Cát Kiếm Hùng (2006), Bước thịnh suy của các triều đại phong kiến Trung Quốc, tập 1, NXB Văn hóa thông tin, tr 649.
2. ↑  許汜與劉備並在荊州牧劉表坐，表與備共論天下人，汜曰：「陳元龍湖海之士，豪氣不除。」備謂表曰：「許君論是非？」表曰：「欲言非，此君為善士，不宜虛言；欲言是，元龍名重天下。」備問汜：「君言豪，寧有事邪？」汜曰：「昔遭亂過下邳，見元龍。元龍無客主之意，久不相與語，自上大床臥，使客臥下床。」備曰：「君有國士之名，今天下大亂，帝主失所，望君憂國忘家，有救世之意，而君**求田問舍**，言無可採，是元龍所諱也，何緣當與君語？如小人，欲臥百尺樓上，臥君於地，何但上下床之間邪？」
**Hứa Hoàng Ngọc** là một công chúa từ vương quốc cổ Ayodhya (tại Ấn Độ ngày nay) đến Triều Tiên. Thông tin về bà hầu như đến từ một vài đoạn văn ngắn trong *Tam quốc di sự*, một biên niên sử Triều Tiên vào thế kỷ 11. Theo tài liệu này, bà đã đến bằng thuyền và kết hôn với Thủ Lộ Vương (Suro) vào năm 48 SCN. Bà là vương hậu đầu tiên của Kim Quan Già Da, và được coi là tổ tiên của một số người Hàn Quốc.

Truyền thuyết
-------------

Theo *Tam quốc di sự*, phụ mẫu của bà đã có một giấc mơ về Thủ Lỗ Vương. Giấc mơ cho thấy ông vẫn chưa tìm được hoàng hậu. Phụ thân bèn bảo bà đi tìm ông. Bà tới bằng thuyền với vàng bạc và một cây chè. Trước khi kết hôn với vua, bà cởi trang phục tơ tằm của mình và cầu nguyện thần núi.

Di sản
------

Lăng mộ được cho là của bà nằm gần nơi dược tin là lăng mộ của phu quân, thuộc Gimhae tại Hàn Quốc. Một ngôi chùa truyền thống được thuyền chở bà đưa tới Triều Tiên nằm gần mộ của bà. *Tam quốc di sự* ghi rằng ngôi chùa được dựng nên trên tàu để làm dịu cơn thịnh nộ của trời và thần đại dương và cho phép thuyền vượt qua. Hình dạng bất thường và xù xì của ngôi chùa này không giống với bất cứ chùa nào tại Triều Tiên, cho thấy thêm phần nào sự chân thực của câu chuyện.

*Tam quốc di sự* cũng ghi rằng ngôi đến khác đã được xây để tưởng nhớ bà và chồng do Chí Tri Vương năm 452. Ngôi đền được gọi là Wanghusa "Vương hậu tự". Từ việc không có các ghi chép về Phật giáo vào thế kỷ 5 tại Già Da, các học giả hiện đại giải thích đây là một đền thờ tổ tiên chứ không phải một ngôi chùa Phật giáo.

Chú thích
---------

1. ↑  Các tài liệu còn tồn tại không xác nhận Ayuta ngoại trừ việc là một vương quốc mơ hồ. Nó thường được xác định nằm tại Ayodhya ở Ấn Độ; tuy nhiên, Ha & Mintz đưa ra giả thuyết đó là vương quốc Ayutthaya tại Thái Lan ngày nay.
2. ↑  Il-yeon: *Tam quốc di sự: Truyền thuyết và Lịch sử của Tam Quốc của Triều Tiên cổ đại*, translated by Tae-Hung Ha and Grafton K. Mintz. Book Two, page 141ff. Silk Pagoda (2006). ISBN 1596543485
3. ↑  Kwon (2003), pp. 212-213.
4. ↑  Kwon (2003), pp. 213-214.

Tham khảo
---------

* Kwon Ju-hyeon (권주현) (2003). *가야인의 삶과 문화 (Gayain-ui salm-gwa munhwa, The culture and life of the Gaya people)*. Seoul: Hyean. ISBN 89-8494-221-9.
* Iryeon (tr. by Ha Tae-Hung & Grafton K. Mintz) (1972). *Samguk Yusa*. Seoul: Yonsei University Press. ISBN 89-7141-017-5.

Liên kết ngoài
--------------

* Lăng mộ vương hậu
* Lịch sử trà Triều Tiên Lưu trữ 2008-05-27 tại Wayback Machine
* Hàn Quốc tìm kiếm mối quan hệ với Ayodhya Lưu trữ 2012-02-04 tại Wayback Machine, Times of India
* Người Hàn muốn ủng hộ Ayodhya — nơi sinh vương hậu họ Hứa Lưu trữ 2012-04-06 tại Wayback Machine

| Dữ liệu nhân vật |
| --- |
| TÊN | Heo, Hwang-Ok |
| TÊN KHÁC |  |
| TÓM TẮT |  |
| NGÀY SINH |  |
| NƠI SINH |  |
| NGÀY MẤT |  |
| NƠI MẤT |  |
**Khu bảo tồn thiên nhiên Nordaust-Svalbard** (tiếng Na Uy: *Nordaust-Svalbard naturreservat*) nằm ở phía đông bắc của quần đảo Svalbard, Na Uy. Khu bảo tồn này bao gồm toàn bộ Nordaustlandet, Kong Karls Land, Kvitøya, Sjuøyane, Storøya, Lågøya, Wilhelm Island, Wahlbergøya và một phần nhỏ góc đông bắc của Spitsbergen. Nó có tổng diện tích là 55.354 kilômét vuông (21.372 dặm vuông Anh) trong đó 18.663 kilômét vuông (7.206 dặm vuông Anh) là đất liền còn 36.691 kilômét vuông (14.166 dặm vuông Anh) là mặt biển khiến nó trở thành khu bảo tồn lớn nhất Na Uy (bao gồm cả các vườn quốc gia). Nó bao gồm sông băng Austfonna lớn nhất Na Uy, Vestfonna và các phần của bán đảo Olav V Land. Khu bảo tồn đã được bảo vệ kể từ ngày 1 tháng 7 năm 1973 và có ranh giới ở phía nam với Khu bảo tồn thiên nhiên Søraust-Svalbard.

Mô tả
-----

Ba phần tư Nordaustlandet được bao phủ bởi các sông băng, trong đó lớn nhất là Austfonna với diện tích 7.000 kilômét vuông (2.700 dặm vuông Anh). Cảnh quan bao gồm cả vùng thấp, các đồi tròn và cả đồng bằng hình thành bởi băng hà trong Kỷ Băng hà. Phần lớn khu bảo tồn có ít hoặc không có thảm thực vật, và khu bảo tồn thuộc sa mạc địa cực. Khu bảo tồn thiên nhiên này được sử dụng cho mục đích khoa học và khách du lịch, thường là hoạt động đi thuyền về phía đông dọc theo eo biển Hinlopen hoặc vòng quanh Nordaustlandet. Những nơi phổ biến nhất để đến thăm là Sjuøyane, Alkefjellet, Bråsvellbreen và Kvitøya.

Một số di sản văn hóa trong khu bảo tồn bao gồm thánh giá Chính thống giáo Nga trên đảo Krossøya và Andréeneset trên đảo Kvitøya, điểm khởi đầu cho Chuyến thám hiểm bằng khinh khí cầu đến Bắc Cực của Andrée năm 1897. Ngoài ra còn có một trại trú đông tại bờ biển Sorgfjorden trong cuộc thám hiểm Trắc đạc Kinh tuyến 1899–1900 của Thụy Điển-Nga để đo trắc đạc kinh tuyến. Ở Rijpfjorden có một trạm khí tượng của Đức từ Chiến tranh thế giới lần thứ hai.

Động vật
--------

Quần đảo Kong Karls Land đóng vai trò là nơi sinh sản quan trọng nhất của gấu Bắc Cực ở Svalbard và Franz Josef Land, do đó, quần đảo hoàn toàn cấm tất cả du khách. Hải mã có nơi nghỉ ngơi trong khu bảo tồn. Tại Alkefjleet là nơi làm tổ của những con chim Uria, ngỗng đen, mòng biển Sabine, mòng biển trắng ngà. Các khu vực sinh sản quan trọng khác của chim biển bao gồm Sjuøyane, Lågøya và eo biển Hinlopen. Các loài động vật phổ biến trong khu bảo tồn là cáo Bắc Cực và tuần lộc Svalbard. Một phần lớn của khu bảo tồn bao gồm cả các vách đá đã được BirdLife International xác định là Vùng chim quan trọng (IBA) vì nó hỗ trợ một quần thể sinh sản gồm 80–90 cặp mòng biển trắng ngà.

Tham khảo
---------

1. 1 2 3  "Protected Areas in Svalbard" (bằng tiếng Na Uy). Norwegian Directorate for Nature Management. Bản gốc lưu trữ ngày 4 tháng 3 năm 2012. Truy cập ngày 28 tháng 3 năm 2010.Quản lý CS1: ngôn ngữ không rõ (liên kết)
2. ↑  "Protected areas". Governor of Svalbard. Bản gốc lưu trữ ngày 23 tháng 7 năm 2011. Truy cập ngày 27 tháng 3 năm 2010.
Bài này viết về thuật ngữ âm nhạc. Đối với chữ cái Latinh, xem H.
Một người đàn ông đang hát
**Hát**, **ca** hay **ca hát** (tiếng Anh: **Sing**) là hoạt động tạo ra âm nhạc bằng giọng của một người. Âm thanh khi một người đang hát phát ra gọi là giọng hát. Hát là khởi nguồn của âm nhạc nhiều ngàn năm về trước. Khi hát, người hát điều chỉnh giọng lên cao xuống thấp, lên bổng xuống trầm. Nếu họ làm điều này theo một thang đo với nốt nhạc thì sẽ tạo ra một giai điệu. Một người ca hát chuyên nghiệp gọi là ca sĩ, các ca sĩ thường trình diễn giọng hát của mình cho công chúng để kiếm tiền hoặc vì các mục đích khác như phục vụ văn nghệ hay quyên góp từ thiện.

Một nhóm các em nữ đang hát
Hát đồng ca

Kỹ thuật hát
------------

Khi hát, người ta dùng khí ở trong phổi. Tốc độ khí thoát khỏi phổi được điều khiển bởi cơ hoành. Người hát có kỹ thuật bài bản thường dành nhiều thời gian luyện tập "điều khiển hơi thở" khi hát.

Khí thoát qua cổ họng nơi thanh quản hoạt động như lưỡi gà của đàn clarinet: rung động của nó tạo âm tùy theo sự điều khiển của người hát.

Âm thanh sau đó tới khoang miệng để được khuếch âm to lên nhờ cộng hưởng. Ca sĩ chuyên nghiệp thậm chí học để tận dụng toàn bộ các bộ phận có thể trên đầu vào mục đích cộng hưởng âm. Âm sau đó ra khỏi miệng thành tiếng hát.

Hát khác biệt so với nói vì những cách sử dụng dây thanh âm trong cổ họng khi hát.

Quãng giọng
-----------

Đa số người ta có thể hát trong phạm vi hơn một quãng tám. Người luyện tập nhiều có thể hát trên phạm vi hai quãng tám. Người ta chia ra các loại giọng dựa vào khả năng người hát hát cao hay thấp bao gồm: soprano, mezzo-soprano và contralto cho nữ, tenor, baritone và bass cho nam. Đàn ông có thể luyện tập để hát được giọng alto (nữ trầm/nam cao) bằng cách dùng giọng gió (falsetto). Giọng trẻ em thường gọi là giọng treble.

Thể loại
--------

Có rất nhiều thể loại và phong cách hát trên thế giới. Mỗi loại đều có kỹ thuật khác nhau. Có rất nhiều thể loại nhạc trên thế giới. Các thể loại nổi tiếng và có ảnh hưởng rộng có thể kể tới tiêu biểu như pop, blues, jazz, country, rock, a cappella, ballad...

Thưởng thức ca hát
------------------

Hát là một trong những thứ có thể được cảm thụ bởi nhiều người. Người có thể hát đơn một mình, hay hát bè, hát nhóm, hát đồng ca. Khi hát có thể hát với nhạc do các nhạc công (nhạc sống) hay nhạc nền thâu sẵn hoặc với máy karaoke hay không có nhạc (a cappella). Người ta có thể hát cho mình mình nghe hoặc cho nhiều người khác nghe hoặc cho một số lượng lớn khán giả tại các buổi hòa nhạc. Người nghe cũng có thể thưởng thức việc ca hát gián tiếp qua các băng đĩa nhạc hay trên Internet.

Xem thêm
--------

* Ca sĩ
* Bài hát
* Hát nhép

Tham khảo
---------

Liên kết ngoài
--------------

* Cổng thông tin Âm nhạc
* Cổng thông tin Âm nhạc Việt Nam

* Tư liệu liên quan tới Singing tại Wikimedia Commons
* Singing (music) tại *Encyclopædia Britannica* **(tiếng Anh)**
**Khu bảo tồn thiên nhiên Błyszcz** là khu bảo tồn thiên nhiên rừng ở xã Kunice, quận Legnica, tỉnh Dolnośląskie, nằm phía Tây Nam của Ba Lan. Khu bảo tồn này được bao phủ bởi một khu rừng tự nhiên nhỏ, thuộc rừng Legnicka trước kia.

Hoa lan Kruszchot połabski (*Epipactis albensis)* trong khu bảo tồn

Lịch sử
-------

Khu bảo tồn được phê duyệt theo Quyết định của tỉnh Dolnośląskie vào ngày 5 tháng 1 năm 2001, trong Quyết định đã công nhận khu bảo tồn thiên nhiên Błyszcz có diện tích 49,66 ha rừng và 4,80 ha đồng cỏ, tổng cộng 54,46 ha, cách khoảng 1200 m về phía bắc tính từ rìa khu bảo tồn với làng Pątnów Legnicki.

Mục đích thành lập khu bảo tồn
------------------------------

Mục đích chính của khu bảo tồn thiên nhiên Błyszcz là nhằm bảo vệ, lưu giữ và bảo tồn khu hệ thực vật, hệ động vật phong phú và độc đáo trong khu vườn này. Đồng thời là nơi để học tập, tham quan, cũng như nghiên cứu của các nhà khoa học trong và ngoài nước. Trong các loài được bảo vệ, phải kể đến loài hoa lan Kruszchot połabski (*Epipactis albensis*) quý hiếm, chúng là 1 trong 13 loài thực vật được bảo vệ nghiêm ngặt trong khu bảo tồn. Ngoài ra, đây là còn nơi sinh sống của nhiều loài chim quý hiếm ở Ba Lan, đã có 33 loài chim được ghi nhận ở khu bảo tồn này, trong đó có các loài đáng chú ý như Chim gõ kiến ​​đốm giữa (*Dendrocopus medius)*, Chim gõ kiến đen (*Dryocopus martius)*, Cú mèo Á - Âu (*Strix aluco)*...

Mô tả
-----

Chiếm diện tích lớn của khu bảo tồn là rừng sồi Châu Âu (*Galio-Carpinetum betuli)**,* và khu rừng ẩm ướt ven sông (tên phức hợp khoa học là *Fraxino-Alnetum*), ngoài ra hệ sinh thái đồng cỏ cũng chiếm một phần không nhỏ (phần lớn thuộc học Molinia). Trong khu bảo tồn có một dòng suối nhỏ chảy qua, điều này càng làm cho hệ sinh thái của khu bảo tồn thêm phong phú và đa dạng.

Tham khảo
---------

1. ↑  Rąkowski, Grzegorz (2007). "Rezerwaty przyrody w Polsce Południowej: monografia". Truy cập ngày 18 tháng 7 năm 2020. Kiểm tra giá trị ngày tháng trong: `|ngày truy cập=` (trợ giúp)
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑
Craig Glen của Raven nằm ở Dalry, Bắc Ayrshire, Scotland 
**Glen** là một thung lũng, thường là một thung lũng dài và được bao bọc bởi các mặt lõm dốc nhẹ, không giống như khe núi, sâu và giới hạn bởi các sườn dốc. Whittow định nghĩa nó là một "thuật ngữ Scotland cho một thung lũng sâu ở Cao Nguyên", "hẹp hơn một tầng ". Từ này có gốc Goidel: *gleann* trong tiếng Ailen và Gael Scotland, *glion* trong Man. Định danh "glen" cũng thường xuất hiện trong tên địa danh.

Từ nguyên
---------

Từ này có gốc Goidel: *gleann* trong tiếng Ailen và Gael Scotland, *glion* trong Man. Trong tiếng Man, *glan* cũng được tìm thấy có nghĩa là glen. Nó có cùng nguồn gốc với từ *glyn* tiếng Wales.

Các ví dụ ở Bắc Anh, chẳng hạn như Glenridding, Westmorland hoặc Glendue, gần Haltwhistle, Northumberland, được cho là xuất phát từ cùng nguồn gốc tiếng Wales nói trên hoặc tương đương với Brythonic. Điều này có khả năng làm cơ sở cho một số ví dụ ở Nam Scotland.

Là tên của một dòng sông, nó được cho là bắt nguồn từ tiếng Ailen - *glan* có nghĩa là trong suốt, hoặc từ tiếng Wales *gleindid* có nghĩa là sự tinh khiết. Một ví dụ là Glens of Antrim ở Bắc Ireland, nơi chín ánh sáng tỏa ra từ cao nguyên Antrim đến vùng biển dọc theo bờ biển giữa Garzoe và Larne.

Nơi
---

Định danh "glen" cũng thường xuất hiện ở các địa danh như Great Glen và Glenruits ở Scotland; Glendalough, Glen of Aherlow và Glen of Imaal ở Ireland; Glenn Norman ở Canada; Glendale và Klamath Glen ở California, Glenview ở Illinois, và glenrock ở Wyoming; Glenview, Glen Waverley, Glen Ira, Glengowrie và Glen Huntly ở Úc; và Glendowie, Glen Eden và Glen Innes ở New Zealand.

Ở vùng Finger Lakes thuộc bang New York, đặc biệt là phía nam của hồ Seneca và hồ Cayuga được khắc bằng glens, mặc dù trong khu vực này thuật ngữ "glen" thường xuyên nhất là một hẻm núi hẹp, trái ngược với thung lũng rộng hơn hoặc địa tầng. Những ngọn đồi dốc bao quanh những hồ nước này chứa đầy đá phiến lỏng lẻo từ các morain băng hà. Vật liệu này đã bị xói mòn trong 10.000 năm qua để tạo ra những tảng đá (ví dụ, Công viên bang Watkins Glen và Treman) và thác nước (ví dụ, thác Taughannock) khi nước mưa chảy xuống các hồ bên dưới.

Xem thêm
--------

* Thung lũng cao
* Strath

Tham khảo
---------

1. ↑  Whittow, John (1984). *Dictionary of Physical Geography*. London: Penguin, 1984.
2. 1 2  James, Alan. "A Guide to the Place-Name Evidence" (PDF). *SPNS - The Brittonic Language in the Old North*. Bản gốc (PDF) lưu trữ 13 Tháng 8 2017. Truy cập ngày 25 tháng 11 năm 2018. Kiểm tra giá trị ngày tháng trong: `|archive-date=` (trợ giúp)
ông Hồ Tá Khanh
**Hồ Tá Khanh** (1908 – 1996) là bác sĩ y khoa, từng giữ chức bộ trưởng bộ kinh tế trong nội các Trần Trọng Kim của Đế quốc Việt Nam vào năm 1945.

Tiểu sử
-------

Hồ Tá Khanh nguyên quán ở làng Kế Môn, huyện Phong Điền, tỉnh Thừa Thiên, (nay là huyện Phong Điền, tỉnh Thừa Thiên Huế). Ông sinh ở Phan Thiết năm 1908.

Xuất thân trong gia đình truyền thống Nho học, cha của Hồ Tá Khanh là ông Hồ Tá Bang (1875 – 1943), một nhân vật có đầu óc duy tân, cải cách, Tổng lý công ty Liên Thành. Cha vợ ông là Nguyễn Quý Anh (1883 – 1936), người tổ chức và điều hành Trường Dục Thanh ở Phan Thiết.

Thuở nhỏ Hồ Tá Khanh đi học ở Sài Gòn. Năm 1926, vì tham gia lễ truy điệu chí sĩ Phan Châu Trinh, ông bị đuổi học và sang Pháp. Khoảng năm 1929, Hồ Tá Khanh đỗ tú tài và được nhận vào học ở Đại học Y khoa Paris. Ông tốt nghiệp với bằng bác sĩ. Ở Pháp ông vào Đảng Cộng sản Pháp, mà cũng ủng hộ Việt Nam Quốc Dân Đảng.

Năm 1938, Hồ Tá Khanh về nước mở phòng mạch tư, tham gia các hoạt động chính trị, xã hội tại Sài Gòn trong nhóm các ông Phan Văn Hùm, Nguyễn Văn Sâm, Nguyễn Văn Tạo, Hồ Văn Nhựt,...

Năm 1939, ông cùng bác sĩ Hồ Văn Nhựt thành lập báo *Văn Lang*.

Năm 1945, ông được học giả Trần Trọng Kim, thủ tướng chính quyền Đế quốc Việt Nam, mời tham gia nội các với chức vụ bộ trưởng bộ kinh tế.

Sau Cách mạng tháng Tám, nội các Trần Trọng Kim từ chức, Hồ Tá Khanh về sống ở Phan Thiết.

Năm 1946, ông được chủ tịch Hồ Chí Minh của chính quyền Việt Nam Dân chủ Cộng hòa mời ra miền Bắc làm việc, nhưng ông không nhận lời. Cao ủy Pháp ở Đông Dương Bollaert cũng mời ông giữ chức vụ trong chính phủ Nam Kỳ, nhưng Hồ Tá Khanh cũng từ chối và sang Pháp.

Những năm 1950, ông làm việc tại châu Phi.

Sau những năm 1960, Hồ Tá Khanh về hưu, sống tại Pháp cho đến ngày qua đời ngày 18 tháng 8 năm 1996 tại Paris, Pháp. Thi hài ông được hỏa táng, tro cốt được đem về thờ tại nhà lưu niệm Hồ Tá Bang ở Trường Dục Thanh, Phan Thiết, tỉnh Bình Thuận.

Chú thích
---------

1. ↑  "Nam Ròm: Hình xưa: Thủy Tổ Báo chí Việt Nam". Truy cập 1 tháng 3 năm 2015.
2. ↑  "Tuấn Vũ Anh". Truy cập 1 tháng 3 năm 2015.

Tham khảo
---------
**Phương pháp ước lượng** trong thống kê học là một quy tắc tính một ước lượng của một đại lượng dựa theo số liệu đã quan sát: như vậy quy tắc này và kết quả của nó là khác nhau. Ở đây đang nói tới ước lượng điểm (khác với ước lượng đoạn).

Hàm ước lượng là một hàm số được sử dụng để đưa ra giá trị của một tham số (parameter) chưa biết, ở dưới dạng một mô hình thống kê.

{\displaystyle \theta \ } là tham số cần ước lượng. {\displaystyle {\widehat {\theta }}} là estimator (quy tắc ước lượng) của {\displaystyle \theta \ }.

Các tiêu chí
------------

Các thuộc tính sau cần tính tới khi xem xét một hàm ước lượng là tốt hay không:

Sai số
Đối với một mẫu {\displaystyle x\ }, sai số hay độ lệch của hàm ước lượng {\displaystyle {\widehat {\theta }}} được định nghĩa là 

{\displaystyle e(x)={\widehat {\theta }}(x)-\theta ,}
trong đó {\displaystyle \theta \ } là tham số đang được ước lượng.

Sai số bình phương trung bình
*Sai số bình phương trung bình* của {\displaystyle {\widehat {\theta }}} định nghĩa là trung bình xác suất của bình phương lỗi, hay

{\displaystyle \operatorname {MSE} ({\widehat {\theta }})=\operatorname {E} [({\widehat {\theta }}(X)-\theta )^{2}].}
Độ lệch mẫu
{\displaystyle d(x)={\widehat {\theta }}(x)-\operatorname {E} ({\widehat {\theta }}(X))={\widehat {\theta }}(x)-\operatorname {E} ({\widehat {\theta }}),}
Phương sai
{\displaystyle \operatorname {var} ({\widehat {\theta }})=\operatorname {E} [({\widehat {\theta }}-\operatorname {E} ({\widehat {\theta }}))^{2}]}.

Chệch
Chệch của {\displaystyle {\widehat {\theta }}} được định nghĩa là {\displaystyle B({\widehat {\theta }})=\operatorname {E} ({\widehat {\theta }})-\theta }

Không chệch
Một ước lượng {\displaystyle {\widehat {\theta }}} là ước lượng không chệch của {\displaystyle \theta \ } khi và chỉ khi {\displaystyle B({\widehat {\theta }})=0}.

Các thuộc tính quan trọng
Các thuộc tính rất quan trọng khác cần cân nhắc gồm:

*Tính thống nhất*
Khi cỡ mẫu càng tăng thì xác suất hàm ước lượng gần với tham số cần ước tính cũng tăng theo.

{\displaystyle \lim \_{n\to \infty }\Pr \left\{\left|t\_{n}-\theta \right|<\epsilon \right\}=1.}
*Tính chuẩn tắc tiệm cận*

Một hàm ước lượng (trước hết phải có tính vững) được xem là có tính chuẩn tắc tiệm cận nếu xác suất phân phối của nó quanh giá trị thực của tham số cần tính ngày càng trở nên gần với phân phối chuẩn khi cỡ mẫu tăng.

{\displaystyle {\sqrt {n}}(t\_{n}-\theta ){\xrightarrow {D}}N(0,V),}
*Tính hiệu quả*

*Tính vững*

Ví dụ về hàm ước lượng thống kê
-------------------------------

Bình phương tối thiểu (OLS) là một loại hàm ước lượng đơn giản nhất.

Ghi chú
-------

* Lehmann, E. L. (1998). *Theory of Point Estimation*. Casella, G. (ấn bản 2). Springer. ISBN 0-387-98502-6.
* Shao, Jun (1998), *Mathematical Statistics*, New York: Springer, ISBN 0-387-98674-X
* Bol'shev, L.N. (2001), "Statistical Estimator", trong Hazewinkel, Michiel (biên tập), *Bách khoa toàn thư Toán học*, Springer, ISBN 978-1-55608-010-4

Xem thêm
--------

* A maths course on estimators Lưu trữ 2006-05-12 tại Wayback Machine
* Fundamentals of Estimation Theory Lưu trữ 2006-06-28 tại Wayback Machine

Tham khảo
---------
Trong các ngôn ngữ lập trình máy tính, thuật ngữ **hàm tạo mặc định** (tiếng Anh: *default constructor*) dùng để chỉ một hàm tạo được tự động tạo ra bởi trình biên dịch trong trường hợp lập trình viên không định nghĩa bất cứ hàm tạo nào (ví dụ như trong Java), và thường là một hàm tạo rỗng (*nullary constructor*). Trong các ngôn ngữ khác (như trong C++) nó là hàm tạo có thể được gọi mà không cần cung cấp bất cứ đối số (*argument*) nào, cho dù hàm tạo được tự động sinh ra hay do người dùng định nghĩa. Lưu ý rằng một hàm tạo với các tham số chính thức vẫn có thể được gọi mà không cần đối số nếu đối số mặc định (*default*) được cung cấp trong định nghĩa hàm tạo.

C++
---

Trong C++, tiêu chuẩn để mô tả một hàm tạo mặc định của một lớp là một hàm tạo mà có thể được gọi mà không có đối số (bao gồm cả một hàm tạo mà những tham số của nó là những đối số mặc định). Ví dụ như:

```
class MyClass
{
public:
 MyClass(); // khai báo hàm tạo

private:
 int x;
};

MyClass::MyClass(): x(100) // định nghĩa hàm tạo
{
}

int main()
{
 MyClass m; // vào lúc chạy, đối tượng m được tạo ra, và hàm tạo mặc định được gọi
}

```

Khi cấp phát bộ nhớ động, hàm tạo có thể được gọi bằng cách thêm dấu ngoặc đơn vào sau tên lớp. Theo cách hiểu đó, đây là một lời gọi tường minh tới hàm tạo:

```
int main()
{
 MyClass \* pointer = new MyClass(); // vào lúc chạy, đối tượng được tạo ra, và hàm tạo mặc định được gọi
}

```

Java và C#
----------

Trong cả Java và C#, "hàm tạo mặc định" dùng để chỉ một hàm tạo rỗng được sinh ra tự động bởi trình biên dịch nếu không có hàm tạo nào được định nghĩa cho lớp. Hàm tạo mặc định ngầm gọi hàm tạo rỗng của lớp cha, sau đó thực thi nội dung rỗng. Tất cả các trường được thiết lập về giá trị khởi tạo là 0 (kiểu số nguyên), 0.0 (kiểu dấu chấm động), `false` (kiểu `boolean`), hay `null` (kiểu tham chiếu). Hàm tạo do lập trình viên định nghĩa nhưng không có tham số cũng được gọi là hàm tạo mặc định trong C#, nhưng không phải trong Java.

Tham khảo
---------

1. ↑  C++ standard, ISO/IEC 14882:1998, 12.1.5  
C++ standard, ISO/IEC 14882:2003, 12.1.5
2. ↑  Java Language Specification, 3rd edition, section 8.8.9, "Default Constructor".
3. ↑  Using Constructors (C# Programming Guide)
**Koh Tang** là một hòn đảo nhỏ thuộc tỉnh Sihanoukville của Campuchia trong vịnh Thái Lan, cách bờ biển đất liền của Campuchia khoảng 23 hải lý về phía tây nam. Cư dân trên đảo phần đông là người Khmer, lực lượng quân sự đóng tại đây là lực lượng Quân đội Hoàng gia Campuchia. Trong tiếng Khmer, *Koh* có nghĩa là *đảo*.

Sử Việt thế kỷ 19 ghi địa danh này là **Hòn Thăng**.

Chủ quyền
---------

Theo phía Việt Nam, từ đầu thế kỷ 18 cho đến trước năm 1939, về lịch sử và pháp lý, toàn bộ các hải đảo giữa Việt Nam và Campuchia thuộc chủ quyền của Việt Nam, hay đúng ra là thuộc Nam Kỳ. Chỉ từ năm 1939, Campuchia mới chính thức quản lý về mặt hành chính và cảnh sát các đảo ở phía Bắc một vạch đường thẳng từ đất liền ra khơi do sự dàn xếp của Toàn quyền Đông Dương Joseph Jules Brévié. Vạch này mang tên đường Brévié, chạy vòng lên phía bắc đảo Phú Quốc. Tuy vậy, chính quyền Nam Kỳ và sau đó là chính quyền Việt Nam Cộng hòa không cho đó là ranh giới mà chỉ là đường kiểm soát hành chánh chứ không phải chủ quyền sở hữu. Việt Nam Cộng hòa vì vậy vẫn coi các đảo Trọc (Đảo Wai), Phú Dự (tức Koh Thmei ngày nay), Tiên Mối (tức Koh Sess ngày nay) và nhóm Bắc Hải Tặc (tức nhóm đảo Kongpong Som ngày nay) thuộc chủ quyền Việt Nam. Đến năm 1956, Campuchia đưa quân ra chiếm đảo Phú Dự, chiếm nhóm đảo Bắc Hải Tặc năm 1958 và đảo Wai năm 1966.

Mãi đến năm 1982, hai nước mới chính thức lấy đường Brévié làm ranh giới phân chia đảo.

Xung đột
--------

Hòn đảo này là nơi xảy ra trận đánh cuối cùng của lực lượng quân sự Mỹ tại Đông Dương trong các thập kỷ 1960, 1970. Ngày 15 tháng 5 năm 1975, lực lượng Thủy quân Lục chiến Mỹ trên các trực thăng của Không lực Mỹ đã đổ bộ xuống đảo để hy vọng tìm được thủy thủ đoàn của tàu chở hàng *SS Mayagüez*. Nhưng thủy thủ đoàn của con tàu này không có trên đảo như thông tin của tình báo Mỹ mà đã bị chuyển từ tàu tới Sihanoukville hay còn gọi là Kampong Som, một thành phố cảng gần đó của Campuchia. Việc lực lượng Khmer Đỏ bắt giữ tàu và cuộc tấn công vào đảo Koh Tang sau đó đã được biết đến với cái tên Sự kiện Mayagüez.

Tham khảo
---------

1. ↑  "Lịch sử vùng biển Việt Nam-Campuchia". Bản gốc lưu trữ ngày 2 tháng 10 năm 2014. Truy cập ngày 19 tháng 5 năm 2014.
2. ↑  Biển và hải đảo Việt Nam (kỳ 3)
Trụ sở Học viện âm nhạc Stanisław Moniuszko ở Gdańsk.
**Học viện âm nhạc Stanisław Moniuszko** ở Gdańsk là một trường đào tạo nghệ thuật công lập, được thành lập theo Quyết định của Bộ trưởng Bộ Văn hóa và Nghệ thuật ngày 25 tháng 9 năm 1947. Hiện nay, Học viện có trụ sở tại số 1, đường Łąkowa, thành phố Gdańsk, Ba Lan.

Lịch sử
-------

Học viện âm nhạc Stanisław Moniuszko tiền thân là trường Cao đẳng Âm nhạc ở Sopot, được thành lập năm 1947 theo Quyết định của Bộ trưởng Bộ Văn hóa và Nghệ thuật Ba Lan. Năm 1966, trường được chuyển từ thành phố Sopot đến thành phố Gdańsk. Vào ngày 30 tháng 9 năm 1966, được sự cho phép của Hội đồng Bộ trưởng trường đã đổi thành trường Cao đẳng Âm nhạc ở Gdańsk. Đến ngày 1 tháng 12 năm 1981, thì trường chính thức trở thành Học viện Âm nhạc Stanisław Moniuszko ở Gdańsk. Năm học 2017-2018, Học viện đã tổ chức lễ kỷ niệm 70 năm thành lập.

Hiệu trưởng
-----------

Các hiệu trưởng của Học viện gồm:

* Jan Ekier (1947-1948)
* Stefan Śledziński (1948-1951)
* Władysław Walentynowicz (1951-1952)
* Florian Dąbrowski (1952-1954)
* Władysław Bukowiecki (1954-1956)
* Piotr Rytel (1956-1961)
* Roman Heising (1961-1972)
* Antoni Poszowski (1972-1987)
* Roman Suchecki (1987-1993)
* Waldemar Wojtal (1993-1999)
* Antoni Poszowski (1999-2003)
* Waldemar Wojtal (2004-2005)
* Bogdan Kułakowski (2005-2012)
* Maciej Sobczak (2012-nay)

Ban giám hiệu
-------------

* Hiệu trưởng Học viện: Giáo sư, Tiến sĩ khoa học Maciej Sobczak
* Phó hiệu trưởng phụ trách tổ chức và khoa học: Giáo sư, Tiến sĩ khoa học Marek Rocławski
* Phó hiệu trưởng phụ trách nghệ thuật: Giáo sư, Tiến sĩ khoa học Ryszard Minkiewicz

Tham khảo
---------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
**Hóa học nông nghiệp** là lĩnh vực nghiên cứu về hóa học, đặc biệt là hóa học hữu cơ và hóa sinh, vì chúng liên quan đến nông nghiệp - sản xuất nông nghiệp, quá trình chế biến các sản phẩm thô thành thực phẩm và đồ uống, và giám sát và phục hồi môi trường. Những nghiên cứu này nhấn mạnh mối quan hệ giữa thực vật, động vật và vi khuẩn và môi trường của chúng. Là một nhánh của khoa học nông nghiệp, hóa học nông nghiệp nghiên cứu các thành phần hóa học và các phản ứng liên quan đến sản xuất, bảo vệ và sử dụng cây trồng và vật nuôi. Các khía cạnh khoa học cơ bản của nó bao gồm, ngoài hóa học ống nghiệm, tất cả các quá trình sống mà con người có được thức ăn và chất xơ cho bản thân và nuôi sống động vật. Các khía cạnh khoa học và công nghệ ứng dụng của nó được hướng tới việc kiểm soát các quy trình đó để tăng năng suất, cải thiện chất lượng và giảm chi phí. Một nhánh quan trọng của nó, chemurgy, chủ yếu liên quan đến việc sử dụng các sản phẩm nông nghiệp làm nguyên liệu thô hóa học.

Khoa học
--------

Mục tiêu của hóa học nông nghiệp là mở rộng hiểu biết về nguyên nhân và ảnh hưởng của các phản ứng sinh hóa liên quan đến tăng trưởng thực vật và động vật, tiết lộ cơ hội kiểm soát các phản ứng đó và phát triển các sản phẩm hóa học sẽ cung cấp hỗ trợ hoặc kiểm soát mong muốn. Mỗi ngành khoa học đóng góp cho tiến bộ nông nghiệp phụ thuộc một cách nào đó vào hóa học. Do đó hóa học nông nghiệp không phải là một ngành học riêng biệt, mà là một chủ đề phổ biến liên kết với nhau về di truyền, sinh lý học, vi sinh học, côn trùng học và nhiều ngành khoa học khác phát triển trong nông nghiệp.

Các vật liệu hóa học được phát triển để hỗ trợ sản xuất thực phẩm, thức ăn và chất xơ bao gồm thuốc diệt cỏ, thuốc trừ sâu, thuốc diệt nấm và thuốc trừ sâu khác, chất điều hòa sinh trưởng thực vật, phân bón và thức ăn bổ sung cho động vật. Đứng đầu trong số các nhóm này theo quan điểm thương mại là phân bón sản xuất, thuốc trừ sâu tổng hợp (bao gồm cả thuốc diệt cỏ) và chất bổ sung cho thức ăn. Sau này bao gồm cả bổ sung dinh dưỡng (ví dụ, chất khoáng dinh dưỡng) và các hợp chất dược liệu để phòng ngừa hoặc kiểm soát bệnh.

Hóa học nông nghiệp thường nhằm bảo tồn hoặc tăng độ phì nhiêu của đất, duy trì hoặc cải thiện năng suất nông nghiệp và cải thiện chất lượng của cây trồng.

Khi nông nghiệp được xem xét cùng với sinh thái, tính bền vững của một hoạt động nông nghiệp được xem xét. Ngành công nghiệp hóa chất hiện đại đã đạt được danh tiếng về tối đa hóa lợi nhuận trong khi vi phạm các nguyên tắc nông nghiệp bền vững và sinh thái. Sự phú dưỡng, sự phổ biến của cây trồng biến đổi gen và sự gia tăng nồng độ hóa chất trong chuỗi thức ăn (ví dụ như các chất ô nhiễm hữu cơ dai dẳng) chỉ là một vài hậu quả của thâm canh trong nông nghiệp.

Tham khảo
---------
**George Eden, Bá tước thứ nhất của Auckland** (25 tháng 08 năm 1784 - 01 tháng 01 năm 1849) là một chính khách người Anh thuộc dòng dõi quý tộc. Khi tham chính ông thuộc Đảng Wigh.

Ông từng được bổ nhiệm làm Đệ nhất Lãnh chúa Hải quân (First Lord of the Admiralty) (3 lần), sau được chuyển sang Ấn Độ làm Toàn quyền (1836-42).

Thân thế
--------

Ông xuất thân từ gia tộc Eden, khởi phát ở Durham từ thế kỷ XII. Tổ tiên ông là Robert Eden, người đầu tiên được triều đình Anh phong tước lộc Nam tước với danh hiệu Đệ nhất Nam tước Tây Auckland. Đến thời George Eden thì ông thừa kế tước vị Nam tước của cha. Sau triều đình lại thăng tước cho ông lên hàng Bá tước, tức tăng 2 bậc. Tuy nhiên dù George Eden được phong Bá tước, nhưng vì ông không có con thừa tự nên không có người tập ấm.

Ông có một người em gái tên là Emily Eden sau cũng nổi danh là văn sĩ với hai cuốn tiểu thuyết bán rất chạy. Bà cũng để lại tập bút ký về thời kỳ sang sống bên Ấn Độ cùng với anh.

Thiếu thời
----------

George Eden sinh ra ở Beckenham, Kent, con trai thứ nhì của William Eden, Nam tước thứ nhất của Auckland, và Eleanor, con gái của Gilbert Elliot, Nam tước thứ ba.

Lúc còn nhỏ ông theo học ở Eton College rồi Christ Church, Oxford. Anh ông là William không may bị tai nạn chết đuối năm 1810 nên George chính thức nhận tước vị Nam tước của cha.

Tham khảo
---------

1. ↑  "No. 42411". *The London Gazette*: 5175. 14 tháng 7 năm 1961.
2. ↑  "Papers Report Former Prime Minister's Son Died of AIDS". *AP NEWS*. 25 tháng 8 năm 1985. Truy cập ngày 27 tháng 11 năm 2019.

* Chisholm, Hugh biên tập (1911). "Auckland, George Eden". *Encyclopædia Britannica*. **2** (ấn bản 11). Cambridge University Press. tr. 893.

Đọc thêm
--------

* "Eden, George". *Oxford Dictionary of National Biography*. Oxford University Press. doi:10.1093/ref:odnb/8451.(yêu cầu Đăng ký hoặc có quyền thành viên của thư viện công cộng Anh.)
**Hồ Bled** (tiếng Slovenia: *Blejsko jezero*; tiếng Đức: *Bleder See, Veldeser See*) là một hồ nước nằm trong dãy Julian Alps ở khu vực Thượng Carniola, tiếp giáp với thị trấn Bled, tây bắc Slovenia. Nó nằm cách Sân bay quốc tế Ljubljana Jože Pučnik khoảng 35 km (22 mi), và cách thủ đô Ljubljana 55 km (34 mi). Đây là địa điểm du lịch hấp dẫn với khung cảnh đẹp như tranh vẽ.

Lịch sử và địa lý
-----------------

Hồ hình thành do tác động của kiến tạo địa chất lẫn sông băng. Nó dài 2.120 m (6.960 ft), rộng 1.380 m (4.530 ft) và sâu nhất tại 29,5 m (97 ft). Trong hồ có một đảo nhỏ cùng tên. Hồ nước nằm trong một khu vực có cảnh quan đẹp như tranh vẽ, được bao bọc bởi núi và rừng. Phía bắc của hồ là lâu đài Bled thời Trung cổ. Phía tây là Thung lũng Zaka, nơi được biết đến với những giá trị khảo cổ quan trọng.

Hồ Bled từng là nơi diễn ra Giải vô địch Rowing thế giới vào các năm 1966, 1979, 1989 và 2011.

Đảo Bled
--------

Hồ và đảo Bled lúc chạng vạng.
Chèo thuyền trên hồ Bled
Bled là một hòn đảo nhỏ nằm giữa hồ. Trên đảo có nhiều tòa nhà nhưng đáng chú ý hơn cả là một nhà thờ hành hương dành riêng cho Lễ Đức Mẹ Lên Trời. Nhà thờ được xây dựng vào thế kỷ 17 mang phong cách kiến trúc Gothic và được sửa lại theo phong cách kiến trúc tiền Baroque vào năm 1685. Nó được trang trí bởi những bức bích họa mang phong cách kiến trúc Gothic và đồ trang trí mang phong cách Baroque. Nhà thờ có một tháp cao 52 mét và một cầu thang mang kiến trúc Baroque từ năm 1655 với 99 bậc đá dẫn lên trên tòa nhà. Nhà thờ là nơi thường xuyên được ghé thăm bởi khách du lịch và đặc biệt khi nó là nơi được các đôi chọn để tổ chức đám cưới. Tại nhà thờ có chiếc chuông ước được đặt tại đây vào thế kỷ 18 và tương truyền rằng điều ước sẽ thành sự thật nếu bạn rung được nó lên.

Hình ảnh
--------

* Đảo BledĐảo Bled
* Bên trong nhà thờ trên đảo.Bên trong nhà thờ trên đảo.
* Pletna là tên của loại thuyền truyền thốngPletna là tên của loại thuyền truyền thống
* Hồ cùng với Lâu đài Bled phía xa.Hồ cùng với Lâu đài Bled phía xa.
* Một nửa hồ bị đóng băng.Một nửa hồ bị đóng băng.
* Mùa đông trên hồ Bled.Mùa đông trên hồ Bled.
* Toàn cảnh hồ vào mùa hè.Toàn cảnh hồ vào mùa hè.
* Cảnh máy bay nhào lộn trên hồ năm 2013Cảnh máy bay nhào lộn trên hồ năm 2013

Xem thêm
--------

* Du lịch Slovenia

Tham khảo
---------

1. ↑  Kermavnar, Simona; Turk, Matija. "Podružnična cerkev Marijinega vnebovzetja na Otoku na Bledu" [Assumption Chapel of Ease on the Island in Bled]. Trong Šmid Hribar, Mateja; Golež, Gregor; Podjed, Dan; Kladnik, Drago; Erhartič, Bojan; Pavlin, Primož; Ines, Jerele (biên tập). *Enciklopedija naravne in kulturne dediščine na Slovenskem – DEDI [Encyclopedia of Natural and Cultural Heritage in Slovenia]* (bằng tiếng Slovenia). Bản gốc lưu trữ ngày 28 tháng 4 năm 2013. Truy cập ngày 23 tháng 4 năm 2013.

Liên kết ngoài
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về ***Hồ Bled***. |

* Bled island website **(tiếng Slovenia)**
* Lake Bled Tourism **(tiếng Anh)**
* Lake Bled Tourism **(tiếng Anh)**
**Hồ Huệ Trung** (chữ Hán: 胡慧中, bính âm: Hú huì zhōng, tên tiếng Anh: **Sibelle Hu**, sinh ngày 4 tháng 5 năm 1958) là một nữ diễn viên và ca sĩ người Đài Loan, từng đóng rất nhiều phim cho cả hai nền điện ảnh Hồng Kông và Đài Loan trong khoảng thời gian những năm 1980 - 1990.

Tiểu sử
-------

Hồ Huệ Trung tốt nghiệp khoa Lịch sử của Đại học Quốc gia Đài Loan năm 1981. Vào những năm đầu sự nghiệp, cô thường đóng trong những bộ phim lãng mạn. Nhiều người cho rằng cô sẽ là người tiếp bước Lâm Thanh Hà. Bộ phim đầu tiên, *Nụ cười của em* (歡顏) là bộ phim Đài Loan có doanh thu cao nhất ở Hồng Kông. Sự nghiệp của Huệ Trung tập trung phần lớn vào các bộ phim tình cảm lãng mạn như *I sing I cry* (我歌我泣), *The Coldest Winter in Peking* (皇天后 - được đề cử giải Kim Mã cho nữ diễn viên xuất sắc nhất năm 1981), và *A Flower in the Storm* (飄零的雨中花). Năm 1985 cô cùng với Thành Long và Hồng Kim Bảo đóng phim *Phúc tinh cao chiếu* (My Lucky Stars, 福星高照) và tiếp tục tham gia trong loạt phim *Ngũ phúc tinh*. Từ năm 1986, cô thường vào các vai nữ cảnh sát. Bắt đầu từ năm 1988 cô tham gia loạt phim *The Inspector Wears Skirt* (Nữ Bá Vương, 霸王花). Cô cũng từng là đả nữ khi tham gia khá nhiều phim hành động võ thuật.

Sự nghiệp của Hồ Huệ Trung bắt đầu chững lại trong những năm 1990, khi cô giã từ sự nghiệp và cưới một doanh nhân. Kể từ đó cô cùng chồng xuất hiện trong các sự kiện xã hội, và năm 2015 họ sinh con gái đầu lòng và cũng là con gái duy nhất.

Tham khảo
---------

1. ↑  Sibelle Hu at douban.com
2. ↑  Sibelle Hu at chinesemov.com

Liên kết ngoài
--------------

* Hồ Huệ Trung trên IMDb
* Hồ Huệ Trung tại Hong Kong Movie DataBase
* Hồ Huệ Trung tại Hong Kong Cinemagic
* Hồ Huệ Trung Lưu trữ 2012-07-06 tại Wayback Machine
* Hồ Huệ Trung
**Giải cờ vua thép Tata** / **giải cờ vua Tata Steel** là một giải đấu cờ vua thường niên được tổ chức vào tháng 1 tại Wijk aan Zee, Hà Lan. Nó được gọi là **giải Hoogovens** từ khi thành lập vào năm 1938 cho đến khi nhà tài trợ Koninklijke Hoogovens hợp nhất với British Steel để thành lập Tập đoàn Corus vào năm 1999, sau đó giải đấu được gọi là **giải cờ Corus**. Tập đoàn Corus trở thành Tata Steel Europe vào năm 2007. Mặc dù thay đổi tên, thứ tự giải vẫn được đánh số tuần tự từ phần đầu của Hoogovens; ví dụ, sự kiện năm 2011 được gọi là Giải cờ vua Tata Steel lần thứ 73.

Các đại kiện tướng hàng đầu cạnh tranh trong giải đấu, nhưng những người chơi câu lạc bộ thường xuyên cũng được hoan nghênh thi đấu. Nhóm đại kiện tướng xếp mười bốn kỳ thủ giỏi nhất thế giới đấu với nhau trong một giải đấu vòng tròn tính điểm, và đôi khi được gọi là "Wimbledon của Cờ vua". Kể từ năm 1938, đã có một danh sách dài những người chiến thắng nổi tiếng, bao gồm Max Euwe, Bent Larsen, Tigran Petrosian, Paul Keres, Lajos Portisch, Boris Spassky, Mikhail Botvinnik, Mikhail Tal, Viktor Korchnoi, Jan Timman, Anatoly Karpov, Vassily Ivanchuk, Vladimir Kramnik, Garry Kasparov, Viswanathan Anand, Veselin Topalov, Levon Aronian, Sergey Karjakin và Magnus Carlsen. Trong số tám nhà vô địch cờ vua thế giới kể từ năm 1946, chỉ còn thiếu tên của Vasily Smyslov và Bobby Fischer. Năm 2001, chín trong số mười kỳ thủ hàng đầu thế giới đã tham gia giải này.

Magnus Carlsen giữ kỷ lục về số lần vô địch nhiều nhất tại giải đấu, với 7 lần vô địch. Viswanathan Anand là kỳ thủ duy nhất khác đã từng vô địch giải này từ 5 lần trở lên, đồng thời cũng giữ kỷ lục chơi nhiều ván liên tiếp nhất tại giải đấu mà không thua (70 ván - từ 1998 đến 2004).

Tham khảo
---------

1. ↑  "Anand leads at Tata Steel Chess". IndiaVoice. ngày 25 tháng 1 năm 2011. Bản gốc lưu trữ ngày 8 tháng 6 năm 2017. Truy cập ngày 25 tháng 1 năm 2011.
2. ↑  "Participants Tata Tournament announced". ChessVibes. ngày 21 tháng 10 năm 2010. Bản gốc lưu trữ ngày 24 tháng 10 năm 2010.
3. ↑  Barden, Leonard (ngày 12 tháng 1 năm 2018). "Magnus Carlsen aims for strong showing at 'Wimbledon of chess' event". *The Guardian*.
4. ↑  Staff writer(s) (ngày 29 tháng 1 năm 2018). "Magnus Carlsen wins Tata Steel Chess Tournament 2018". FIDE. the Tata Steel Chess, often called as "Wimbledon of Chess", celebrated its 80th anniversary

Liên kết ngoài
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về ***Giải cờ vua Tata Steel***. |

* Trang web chính thức
**Hệ thống phức tạp** là một hệ thống bao gồm nhiều thành phần có thể tương tác với nhau. Ví dụ về các hệ thống phức tạp là khí hậu toàn cầu, sinh vật, não người, cơ sở hạ tầng như lưới điện, hệ thống giao thông hoặc liên lạc, các tổ chức kinh tế và xã hội (như thành phố), hệ sinh thái, tế bào sống và cuối cùng là toàn bộ vũ trụ.

Các hệ thống phức tạp là các hệ thống có hành vi rất khó mô hình hóa do sự phụ thuộc, cạnh tranh, mối quan hệ hoặc các loại tương tác khác giữa các bộ phận của chúng hoặc giữa một hệ thống nhất định và môi trường của nó. Các hệ thống "phức tạp "có các thuộc tính riêng biệt phát sinh từ các mối quan hệ này, chẳng hạn như phi tuyến tính, xuất hiện đột ngột, trật tự tự phát, thích ứng và các vòng phản hồi, trong số các mối quan hệ khác. Bởi vì các hệ thống như vậy xuất hiện trong nhiều lĩnh vực khác nhau, sự tương đồng giữa chúng đã trở thành chủ đề của lĩnh vực nghiên cứu độc lập của chúng. Trong nhiều trường hợp, rất hữu ích khi biểu diễn một hệ thống như một mạng nơi các nút đại diện cho các thành phần và liên kết đến các tương tác của chúng.

Tổng quan
---------

Thuật ngữ *các hệ thống phức tạp* thường dùng để nghiên cứu các hệ thống phức tạp, là cách tiếp cận khoa học để điều tra làm thế nào mối quan hệ giữa các bộ phận của hệ thống làm phát sinh các hành vi tập thể và cách hệ thống tương tác và hình thành mối quan hệ với môi trường của nó. Nghiên cứu về các hệ thống phức tạp coi các hành vi tập thể, hoặc toàn hệ thống, là đối tượng cơ bản của nghiên cứu; vì lý do này, các hệ thống phức tạp có thể được hiểu là một mô hình thay thế cho chủ nghĩa giản lược, cố gắng giải thích các hệ thống theo các bộ phận cấu thành của chúng và các tương tác riêng lẻ giữa chúng.

Là một lĩnh vực liên ngành, các hệ thống phức tạp thu hút sự đóng góp từ nhiều lĩnh vực khác nhau, chẳng hạn như nghiên cứu tự tổ chức từ vật lý, theo trật tự tự phát từ khoa học xã hội, hỗn loạn từ toán học, thích ứng từ sinh học và nhiều lĩnh vực khác. Do đó, *các hệ thống phức tạp* thường được sử dụng như một thuật ngữ bao gồm cách tiếp cận nghiên cứu các vấn đề trong nhiều ngành khác nhau, bao gồm vật lý thống kê, lý thuyết thông tin, động lực học phi tuyến, nhân học, khoa học máy tính, khí tượng học, xã hội học, kinh tế học, tâm lý học và sinh học.

Tham khảo
---------

1. ↑  Bar-Yam, Yaneer (2002). "General Features of Complex Systems" (PDF). *Encyclopedia of Life Support Systems*. Truy cập ngày 16 tháng 9 năm 2014.

|  |  |
| --- | --- |
| Tiêu đề chuẩn Sửa dữ liệu tại Wikidata | 
* GND: 4114261-5
* NDL: 00972819
* NKC: ph644344

 |