**Quán Thế Âm** (Tiếng Phạn: अवलोकितेश्वर nghĩa là "Đấng quán chiếu âm thanh của thế gian") là một vị Bồ-tát hiện thân cho lòng từ bi của tất cả chư Phật. Được miêu tả trong nhiều nền văn hóa khác nhau, cả thân nam lẫn thân nữ, Quán Thế Âm là một trong những vị Bồ-tát được tôn kính thờ phụng rộng rãi nhất trong Phật giáo Đại thừa, cũng như không chính thức trong Phật giáo Nguyên thủy.

Quan Thế Âm Bồ Tát Là một trong những vị Bồ Tát của Phật giáo Đại Thừa. Quan Thế Âm không có giới tính nhất định, có thể tùy vào mỗi cá nhân để hóa thân khác nhau để hóa độ. Nhưng vì hiện thân của Bồ Tát Quán Thế Âm là vị Bồ Tát giàu lòng từ bi, cứu khổ cứu nạn và hóa độ chúng sinh nên ở khu vực Đông Nam Á đúc tượng là người nữ để thể hiện lòng từ bi. 

Tên nguyên bản tiếng Phạn của vị Bồ-tát này là **Avalokiteśvara**. Tên tiếng Hán *Quán Thế Âm Bồ-tát* (**觀世音菩薩**) được phiên dịch từ tên tiếng Phạn này, "Avalokiteśvara Bodhisattva". Bồ-tát này thường được mô tả dưới nhiều dạng thân nam hay nữ. Trong Phật giáo Trung Quốc được biết đến với tên gọi đơn giản là **Quan Âm** **(Guan Yin).** Tại Cam-pu-chia, ngài được gọi là **Lokesvarak** (អវលោកិតេស្វរៈ, អវលោកេស្វរៈ, លោកេស្វរៈ); ở Nhật Bản, ngài được gọi là **Kanzeon** hay **Kannon**. Câu niệm *Namo Avalokiteshvara Bodhisattva (Nam mô Quán Thế Âm Bồ tát)* là câu niệm hồng danh của Quán Thế Âm Bồ tát.

Tên gọi
-------

Quán Thế Âm có nghĩa là quán chiếu, suy xét, lắng nghe âm thanh của thế gian. Theo Phẩm Phổ môn trong Kinh Diệu Pháp Liên Hoa, sở dĩ ngài mang tên gọi như vậy là do hạnh nguyện từ bi cứu khổ nạn, mỗi khi chúng sanh bị khổ ách, nguy cấp liền nhất tâm niệm danh hiệu của bồ tát, ngài liền quán xét âm thanh đó, lập tức cứu họ thoát khỏi tai ách. Trong Bát Nhã Tâm Kinh, vị Bồ-tát này mang tên là **Quán Tự Tại** dựa trên pháp môn tu tập của ngài. Khi quán chiếu thâm sâu vào chính mình, ngài nhận thấy năm uẩn không có tự tính và đều là giả tạm, ngộ ra được điều đó, ngài vượt thoát tất cả mọi khổ đau ách nạn.

Tên *Avalokiteśvara* được kết hợp bởi *ava* "xuống"; *lokita* , một phân từ quá khứ của động từ *lok* nghĩa là "quán chiếu", ở đây được sử dụng theo nghĩa tích cực; và cuối cùng là *īśvara* nghĩa là "chúa tể", "người cai trị". Kết hợp lại, cái tên ấy có nghĩa là "chúa tể quán chiếu xuống (thế giới)". Tuy cụm từ *loka* (thế giới) không có nhưng được hiểu ngầm.  Bản dịch tiếng Hoa đầu tiên về cái tên này được dịch bởi Đường Huyền Trang, dịch ra là ***Guānzìzài*** (*Quán Tự Tại*); từ bản dịch này cái tên dần dần được thay đổi thành là ***Guanyin*** (Trung Quốc: 觀音) hay dịch sang tiếng Việt là Quan Âm. 

Cái tên ban đầu Phật giáo dùng để nói lên rằng vai trò của một vị Bồ tát là rất cao cả. Một số người cho rằng cái tên nguyên gốc có thể bị ảnh hưởng từ Ấn Độ giáo, cho rằng ngài là một *minhsavara* , thuật ngữ "*Śvara*" liên quan đến thần Vishnu (trong *Vaishnavism*) hoặc Śiva (trong *Shaivism*) cũng có nghĩa là "Chúa tể", "Thượng đế", "Đấng sáng tạo" và "Người cai trị". Nhưng những người tôn thờ Avalokiteśvara đã nhắc lại rằng Đức Phật vốn dĩ phủ nhận sự tồn tại của Thượng đế hay Thiên Chúa.

Hồng danh và hóa thân
---------------------

Tượng Quán Thế Âm nghìn mắt nghìn tay tại chùa Bút Tháp, hiện trưng bày tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam
Tượng bồ tát Avalokitesvara, thế kỷ thứ 10 tìm thấy tại Quảng Bình, hiện trưng bày tại Bảo tàng Lịch sử Thành phố Hồ Chí Minh
Trong Kinh Đại Bi Tâm Đà La Ni, đức Phật Thích Ca dạy ngài A-nan rằng trong vô lượng kiếp về trước, Quán Thế Âm Bồ-tát đã thành Phật, hiệu là Samyaka Dharma-vidya Tathāgata, nghĩa là ***Chánh Pháp Minh*** *Như Lai (vị như lai đã hiểu tường tận chánh pháp), Ứng Cúng, Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn*, vì nguyện lực đại bi, vì muốn làm duyên phát khởi cho tất cả các hàng Bồ-tát, vì muốn an vui thành thục cho chúng sanh, ngài mới hiện thân làm Bồ Tát, danh hiệu là ***Quán Thế Âm***, thường trụ thế giới Ta-bà, đồng thời cũng là thị giả trợ tuyên chánh pháp cho Đức Phật A Di Đà ở Tây phương Cực Lạc.

Trong Kinh Đại Bi Liên Hoa (Kinh Bi Hoa), Bồ-tát Quán Thế Âm là quyến thuộc bồ đề của vô lượng bồ-tát khác và Phật A Di Đà, trước khi phát nguyện lớn, ngài là Thái tử Bất Huyền, con trưởng trong một nghìn người con của Chuyển luân vương Vô Tránh Niệm, người sau này là Phật A Di Đà. Bồ tát Quán Thế Âm được Đức Phật Bảo Tạng thọ ký rằng, Đức Phật A Di Đà dù có thọ mạng vô lượng vô biên a tăng kỳ kiếp cũng sẽ nhập niết bàn, khi đó Quán Thế Âm Bồ Tát tiếp quản chánh pháp và cõi Cực Lạc, thành Phật hiệu là ***Biến Xuất Nhất Thiết Quang Minh Công Đức Sơn Vương** Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn*.

Trong Kinh Bát Nhã Ba-La-Mật, Quán Thế Âm Bồ Tát được gọi là Quán Tự Tại Bồ Tát, ẩn tàng một triết lý sâu xa và phương thức tu tập nhiệm mầu nhờ quán chiếu mà được tự tại, giải thoát. Trong Kinh Diệu Pháp Liên Hoa, Đức Phật đã giải thích rõ cho Vô Tận Ý Bồ Tát về ý nghĩa của danh hiệu Quán Thế Âm là do vị Bồ tát này khi nghe âm thanh của chúng sanh xưng danh hiệu mình thì tức thời tầm thanh để cứu khổ. Nếu có vô lượng trăm ngàn vạn ức chúng sanh bị các khổ não nghe đến danh hiệu Quán Thế Âm Bồ Tát, một lòng xưng danh Ngài thì ngay khi đó, Bồ Tát Quán Thế Âm tức thì quán sát âm thanh ấy, khiến cho họ đều được giải thoát.

Cũng theo kinh này thì Quán Thế Âm Bồ tát có 32 ứng hóa hiện thân là thân Phật, Bích Chi (Duyên Giác), Thanh Văn, Phạm Vương, Đế Thích, Đại Tự Tại Thiên, Đại Tự Tại, Thiên Đại tướng Quân, Tỳ Sa Môn, Tiểu Vương, Trưởng giả, Cư sĩ, Tể quan, Bà-la–môn, Tỳ Kheo, Tỳ Kheo Ni, Ưu-bà-tắc, Ưu-bà-di, Phụ nữ, Đồng nam, Đồng nữ, Thiên , Long, Dạ xoa, Càn-thát-bà, Ca-lâu-la, A-tu-la, Khẩn-na-la, Ma-hầu-la-già, Nhân, Phi nhân, Thần chấp Kim Cang.

Sau này lại có thêm 33 hóa thân khác của Quán Âm, những hóa thân này không dựa vào Kinh sách mà chỉ dựa vào tư tưởng hóa độ lục đạo kết hợp với 33 Ứng hóa thân trên pha trộn với tín ngưỡng dân gian của Nhật Bản và Trung Hoa mà tạo thành, đó là các hồng danh gồm: 

* Dương Liễu Quán Âm
* Long Đầu Quán Âm
* Trì Kinh Quán Âm
* Viên Quang Quán Âm
* Du Hý Quán Âm
* Bạch Y Quán Âm
* Liên Ngọa Quán Âm
* Lang Kiến Quán Âm
* Thí Dược Quán Âm
* Ngư Lam Quán Âm
* Đức Vương Quán Âm
* Thủy Nguyệt Quán Âm
* Nhất Diệp Quán Âm
* Thanh Cảnh Quán Âm
* Uy Đức Quán Âm
* Diên Mạng Quán Âm
* Chúng Bảo Quán Âm
* Nham Hộ Quán Âm
* Năng Tĩnh Quán Âm
* A Nậu Quán Âm
* Vô Úy Quán Âm
* Diệp Y Quán Âm
* Lưu Ly Quán Âm
* Đa La Quán Âm
* Cáp Lỵ Quán Âm
* Lục Thời Quán Âm
* Phổ Bi Quán Âm
* Mã Lang Phụ Quán Âm
* Hiệp Chưởng Quán Âm
* Nhất Như Quán Âm
* Bất Nhị Quán Âm
* Trì Liên Quán Âm
* Sái Thủy Quán Âm.

Biểu tượng và hình ảnh
----------------------

Quán Thế Âm Bồ Tát là bồ tát trợ tuyên đắc lực của Phật A Di Đà ở Tây Phương Cực Lạc, Quán Thế Âm Bồ Tát thể hiện lòng Bi (pi. *karuṇā*), một trong hai dạng của Phật tính. Vì vậy, danh hiệu của ngài thường kèm theo từ Đại Bi (*mahākāruṇika*). Dạng kia của Phật tính là Trí tuệ (Bát-nhã, *prajñā*), là đặc tính được Bồ Tát Đại Thế Chí thể hiện, bên tay phải của Phật A Di Đà. Với lòng từ bi vô lượng, Quán Thế Âm thể hiện sức mạnh huyền diệu cứu giúp mọi chúng sinh quán tưởng đến mình lúc gặp hiểm nguy. Trong nhân gian, Quán Thế Âm là vị bảo hộ tránh khỏi tai hoạ và hay được phụ nữ không con cầu tự.

Trong các loại tranh tượng về Quán Thế Âm, người ta thấy có 33 dạng, khác nhau về số đầu, tay và các đặc tính. Thông thường ta thấy tượng Bồ Tát có ngàn tay ngàn mắt, có khi 11 đầu. Trên đầu có khi có tượng A-di-đà, xem như đặc điểm chính. Trên tay có khi thấy Bồ Tát cầm hoa sen hồng, vì vậy nên Quán Thế Âm cũng có tên là Liên Hoa Thủ (người cầm hoa sen, *padmapāṇi*) hay nhành dương liễu và một bình nước Cam-lộ (*amṛta*). Số tay của Bồ Tát biểu hiện khả năng cứu độ chúng sinh trong mọi tình huống. Trong tranh tượng với 11 đầu thì Quán Thế Âm mang 9 đầu của chín vị Bồ Tát, một đầu của một vị Phật và cuối cùng là đầu của Phật A-di-đà. Cứ mỗi ba đầu tượng trưng là ba đặc tính: từ bi với chúng sinh khổ nạn, quyết tâm đối trị cái xấu, hoan hỉ với cái tốt. Theo một cách nhìn khác thì 11 đầu biểu tượng cho mười cấp của Thập địa và Phật quả.

Đôi lúc Quán Thế Âm Bồ Tát cũng được trình bày dưới một dạng ít thấy, đó là "Sư Tử Hống Quán Tự Tại" (獅子吼觀自在/*siṃhanāda-lokeśvara*). Dưới dạng này, Bồ Tát là một Dược sư, đặc biệt cứu độ những người bệnh phong cùi (*lepra*). Mắt Bồ Tát đang nhìn bệnh nhân và mắt chính giữa (huệ nhãn) đang tập trung chẩn bệnh. Hai bảo vật bên vai cũng là những dụng cụ của một dược sĩ, bình sắc thuốc bên trái của Bồ Tát và đao trừ tà (bệnh) bên phải. Sư tử Bồ Tát cưỡi xuất phát từ một sự tích. Tương truyền rằng, có một con sư tử sinh được một con nhưng con chết ngay sau khi sinh. Đau đớn quá nó rống lên thật to và nhờ tiếng rống uy dũng này, nó làm cho con nó sống lại. Vì thế mà có sự liên hệ giữa tên của Sư Tử Hống Quán Tự Tại ("giọng sư tử") với nghề nghiệp của một dược sĩ "gọi người sống lại".

Một thuyết khác giải thích tích của 11 đầu và nghìn tay: lúc Quán Thế Âm quán chiếu cảnh khổ của chúng sinh thì đầu Bồ Tát đau xót vỡ ra từng mảnh. Phật A-di-đà xếp các mảnh đó lại thành 11 đầu. Xuất phát từ nguyện lực cứu độ mọi chúng sinh, thân Bồ Tát mọc ra nghìn tay, trong mỗi tay có một mắt. Quán Thế Âm cũng hay được vẽ là một vị Bồ Tát cứu độ chúng sinh trong sáu nẻo Luân hồi (Lục đạo): trong súc sinh, Quán Thế Âm đầu ngựa, hoặc cưỡi sư tử; trong địa ngục, người có nghìn cánh tay; trong cõi A-tu-la, người có 11 đầu.

Tại Trung Quốc, Việt Nam và Nhật Bản, Quán Thế Âm được trình bày dưới dạng thân nữ Bạch Y Hành Giả, tức vị nữ hành giả mặc y phục màu trắng. Tại Tây Tạng, Quán Thế Âm (*chenresi* [*spzan ras gzigs*]) là "*người bảo vệ xứ tuyết*" và có ảnh hưởng trung tâm trong truyền thống Phật giáo tại đây. Người ta xem Bồ Tát là cha đẻ của dân tộc Tây Tạng và nhờ Ngài mà Phật giáo được truyền bá qua nhà vua Tùng-tán Cương-bố (bo. *songten gampo*, 620-649), được xem là một hiện thân của Quán Thế Âm. Đạt-lại Lạt-ma và Cát-mã-ba (bo. *karmapa*) cũng được dân chúng Tây Tạng tự nhìn nhận là hiện thân của Quán Thế Âm. Câu kinh (Man-tra) **OṂ MA-NI PAD-ME HŪṂ** (*Án-ma-ni-bát-mê-hồng*) được xem là thuộc tính của Quán Thế Âm, là thần chú đầu tiên truyền đến Tây Tạng và ngày nay được tụng đọc nhiều nhất. Tranh tượng của Bồ Tát được biểu diễn bằng một người có 11 đầu và ngàn cánh tay hoặc trong dạng có bốn tay, ngồi toà sen.

12 Đại nguyện
-------------

Chạm khắc gỗ Quán Âm đời Bắc Tống, khoảng năm 1025. Tượng Bồ tát thân nam, vương miện trên đầu biểu thị Phật A Di Đà.***12 đại nguyện của Bồ Tát Quán Thế Âm:***

***Nguyện thứ nhất:*** *Khi thành Bồ Tát (Quán Âm Bồ Tát đệ nhất nguyện):*

Danh hiệu tôi tự tại quán âm

Viên thông thanh tịnh căn trần

Nơi nào đau khổ tầm thanh cứu liền

Nam Mô Quán Thế Âm Bồ Tát

***Nguyện thứ hai:** Không nài gian khổ (Quán Âm Bồ Tát đệ nhị nguyện):*

Nguyện một lòng cứu độ chúng sanh

Luôn luôn thị hiện biển đông

Vớt người chìm đắm khi giông gió nhiều

Nam Mô Quán Thế Âm Bồ Tát

***Nguyện thứ ba:** Ta bà ứng hiện (Quán Âm Bồ Tát đệ tam nguyện):*

Chốn u minh nhiều chuyện khổ đau

Oan gia tương báo hại nhau

Nghe tiếng than thở mau mau cứu liền

Nam Mô Quán Thế Âm Bồ Tát

***Nguyện thứ tư:** Hay trừ yêu quái (Quán Âm Bồ Tát đệ tứ nguyện):*

Bao nhiêu loài ma quỷ gớm ghê

Độ cho chúng hết u mê

Dứt trừ nguy hiểm không hề nhiễu nhương

Nam Mô Quán Thế Âm Bồ Tát

***Nguyện thứ năm:** Tay cầm dương liễu (Quán Âm Bồ Tát đệ ngũ nguyện):*

Nước cam lồ rưới mát nhân thiên

Chúng sanh điên đảo đảo điên

An vui mát mẻ ưu phiền tiêu tan

Nam Mô Quán Thế Âm Bồ Tát

***Nguyện thứ sáu:** Thường hành bình đẳng (Quán Âm Bồ Tát đệ lục nguyện):*

Lòng từ bi thương xót chúng sanh

Hỉ xả tất cả lỗi lầm

Không còn phân biệt sơ thân mọi loài

Nam Mô Quán Thế Âm Bồ Tát

***Nguyện thứ bảy:** Dứt ba đường dữ (Quán Âm Bồ Tát đệ thất nguyện):*

Chốn ngục hình ngạ quỷ súc sanh

Cọp beo thú dữ vây quanh

Quán Âm thị hiện chúng sanh thoát nàn

Nam Mô Quán Thế Âm Bồ Tát

***Nguyện thứ tám:** Giải thoát tù lao (Quán Âm Bồ Tát đệ bát nguyện):*

Tội nhân bị trói hành hình rồi lại khảo tra

Thành tâm lễ bái thiết tha

Quán âm phù hộ thoát ra nhẹ nhàng

Nam Mô Quán Thế Âm Bồ Tát

***Nguyện thứ chín:** Làm thuyền Bát Nhã (Quán Âm Bồ Tát đệ cửu nguyện):*

Giúp cho người vượt khúc lênh đênh

Bốn bề biển khổ chông chênh

Quán Âm độ hết an nhiên niết bàn

Nam Mô Quán Thế Âm Bồ Tát

***Nguyện thứ mười:** Tây Phương tiếp dẫn (Quán Âm Bồ Tát đệ thập nguyện):*

Vòng hoa thơm, kỹ nhạc lọng vàng

Tràng phan, bảo cái trang hoàng

Quán Âm tiếp dẫn đưa đường về tây

Nam Mô Quán Thế Âm Bồ Tát

***Nguyện thứ mười một:** Di Đà thọ ký (Quán Âm Bồ Tát đệ thập nhất nguyện)"*

Cảnh tây phương tuổi thọ không lường

Chúng sanh muốn sống miên trường

Quán âm nhớ niệm tây phương mau về

Nam Mô Quán Thế Âm Bồ Tát

***Nguyện thứ mười hai:** Tu hành tinh tấn (Quán Âm Bồ Tát đệ thập nhị nguyện):*

Dù thân này tan nát cũng đành

Thành tâm nỗ lực thực hành

Mười hai câu nguyện độ sanh đời đời

Nam Mô Quán Thế Âm Bồ Tát

Chân ngôn và Đà-la-ni
---------------------

Chân ngôn Oṃ Maṇi Padme Hūṃ được viết bằng chữ Siddham
* **Oṃ Maṇi Padme Hūṃ** (chữ Devanāgarī: ॐ मणि पद्मे हूं, tiếng Tây Tạng: ཨོཾ་མ་ནི་པ་དྨེ་ཧཱུྃ་) là một câu Chân ngôn tiếng Phạn, được xem là chân ngôn cầu Quán Thế Âm Bồ Tát và là chân ngôn quan trọng và lâu đời nhất của Phật giáo Tây Tạng. Nó còn được mệnh danh là "Lục Tự Đại Minh Chân Ngôn" tức là "Chân ngôn sáng rõ bao gồm sáu chữ".
* **Đại Bi Tâm Đà La Ni** (Mahā Karuṇā Dhāranī, महा करुणा धारनी), là bài chú căn bản minh họa công đức chứng quả của Đức Quán Thế Âm Bồ Tát do chính ngài thuyết.

Xem thêm
--------

* Quan Âm
* Tượng Quán Thế Âm
* Kinh Diệu Pháp Liên Hoa
* Thanh Cảnh Quán Tự Tại Bồ Tát
* Om Mani Padme Hum
* Chú Đại Bi
* Thiên Long Bát Bộ#Ý nghĩa tên Thiên Long Bát Bộ

Hình ảnh
--------

* Chuẩn Đề Quán Âm, một hình thức hiện thân của Quán Thế Âm Bồ tát. Tranh mực in và giấy màu vàng, 126,7 x 81,1 cm, nhà Minh (1368-1644)Chuẩn Đề Quán Âm, một hình thức hiện thân của Quán Thế Âm Bồ tát. Tranh mực in và giấy màu vàng, 126,7 x 81,1 cm, nhà Minh (1368-1644)
* Tượng Quán Thế Âm Bồ Tát tại Cintamanicakra Avalokitesvara Hal, khu di tích Chùa Phật Răng, Singapore.Tượng Quán Thế Âm Bồ Tát tại Cintamanicakra Avalokitesvara Hal, khu di tích Chùa Phật Răng, Singapore.
* Tượng Quán Thế Âm, Campuchia, sa thạch, thế kỷ thứ 7.Tượng Quán Thế Âm, Campuchia, sa thạch, thế kỷ thứ 7.
* Tượng đồng, Mông Cổ.Tượng đồng, Mông Cổ.
* Tượng Quán Thế Âm ngàn tay ngàn mắt.Tượng Quán Thế Âm ngàn tay ngàn mắt.
* tượng Quán Thế Âm, chùa Trúc Lâm, Chicago tượng Quán Thế Âm, chùa Trúc Lâm, Chicago
* tượng đài Quán Thế Âm, Macao tượng đài Quán Thế Âm, Macao

Xem thêm
--------

* Quan Âm
* A-di-đà

Tham khảo
---------

* *Fo Guang Ta-tz'u-tien* 佛光大辭典. Fo Guang Ta-tz'u-tien pien-hsiu wei-yuan-hui 佛光大辭典編修委員會. Taipei: Fo-kuang ch'u-pan-she, 1988. (Phật Quang Đại Từ điển. Phật Quang Đại Từ điển biên tu uỷ viên hội. Đài Bắc: Phật Quang xuất bản xã, 1988.)
* *Das Lexikon der Östlichen Weisheitslehren*, Bern 1986.

Chú thích
---------

1. ↑  "Quán Thế Âm Bồ Tát là ai?". *phatgiao.org.vn*. 26 tháng 7 năm 2023. Truy cập ngày 9 tháng 3 năm 2024.
2. ↑  Trích phẩm Phổ môn, kinh Diệu Pháp Liên Hoa, nguyên văn tiếng Hán: 
*Nhĩ thời, Vô-Tận-Ý Bồ-tát tức tùng tọa khởi, thiên đản hữu kiên, hiệp chưởng hướng Phật nhi tác thị ngôn: "Thế Tôn! Quán-Thế-Âm Bồ-tát dĩ hà nhơn duyên danh Quán-Thế-Âm?"*
*Phật cáo Vô-Tận-Ý Bồ-tát: "Thiện nam tử! Nhược hữu vô lượng bá thiên vạn ức chúng-sanh thọ chư khổ não, văn thị Quán-Thế-Âm Bồ-tát, nhứt tâm xưng danh Quán-Thế-Âm Bồ-tát tức thời quán kỳ âm thanh, nhi đắc giải thoát.*
3. ↑  "QUÁN THẾ ÂM BỒ TÁT PHỔ MÔN PHẨM GIẢNG KÝ".
4. ↑  Thôi Chú bình & Tôn Tử Á kính lục,Hòa Thượng Thích Trí Nghiêm dịch. "Kinh Diệu Pháp Liên Hoa - Phẩm Quán Thế Âm Bồ Tát - Phổ Môn Giảng Lục". Bản gốc lưu trữ ngày 27 tháng 8 năm 2011. Truy cập ngày 25 tháng 3 năm 2011. Đã bỏ qua tham số không rõ `|=` (trợ giúp)
5. ↑  "Thiên," tiếng Phạm là Đề-bà (Deva). Những người tu Thập Thiện thì sau khi mạng chung được sanh lên hưởng phước cõi trời.
6. ↑  "Long," tiếng Phạm là Na-già (Naga), dịch là rồng. Loài rồng này có thần thông biến hóa, hoặc canh giữ cung điện trên trời, hoặc giữ địa luân, hoặc làm mưa gió.
7. ↑  "Dạ-xoa' là tiếng Phạm (Yasha), Trung Hoa dịch là "dõng kiện," "bạo ác" hay "tiệp tật." Đây là một loài quỷ rất hung mãnh, bay đi mau lẹ, có phận sự canh giữ các thành trì trên trời.
8. ↑  "Càn-thát-bà" là tiếng Phạm (Gandnarva), Trung Hoa dịch là "hương âm." Đây là thần tấu nhạc của trời Đế Thích, và dùng hương thơm làm thức ăn, cho nên cũng gọi là Hương Thần hoặc Hương Âm Thần.
9. ↑  "Ca-lâu-la" là tiếng Phạm (Garuda); Trung Hoa dịch là "kim xí điểu." Đây là một loại chim thần (thần điểu), cánh có lông màu vàng tốt đẹp, hai cánh xòe ra cách nhau đến 3.360.000 dặm, có thần thông biến hóa.
10. ↑  "A-tu-la' là tiếng Phạm (Asura), Trung Hoa dịch là "phi thiên." A-tu-la là loài thần có phước trời mà đức không bằng trời, quyền biến không như cõi trời, có thần thông biến hóa, nhưng thân hình thô xấu, vì tiền kiếp tánh tình thường sân hận.
11. ↑  "Khẩn-na-la" là tiếng Phạm (Kinnara); Trung Hoa dịch là "nghi nhân." Đây cũng là thần tấu nhạc cho Ngọc Hoàng Đế Thích.
12. ↑  "Ma-hầu-la-già" là tiếng Phạm (Mahoràga); Trung Hoa dịch là "đại mãng" hoặc "địa long," tức là thần rắn.
13. ↑  "Phi nhân" là loại quỷ thần, hình như người mà không phải người, hoặc có sừng, có cánh, có móng vuốt.
14. ↑  Thích Giác Huyền. "Những Hạnh Nguyện Hóa Thân Của Bồ Tát Quán Thế Âm".[*liên kết hỏng*]
15. ↑  "Hồng Danh Quán Thế Âm Bồ Tát". Bản gốc lưu trữ ngày 18 tháng 4 năm 2011. Truy cập ngày 25 tháng 3 năm 2011. Đã bỏ qua tham số không rõ `|=` (trợ giúp)
16. ↑  "TRANH: 33 HÓA THÂN QUÁN THẾ ÂM BỒ TÁT".

Liên kết ngoài
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về ***Quán Thế Âm***. |

* Câu truyện cổ tích về tiền thân của Bồ-Tát Quán Thế Âm
* Kuan Yin, The Compassionate Rebel
* Isisdownunder's Kuan Yin Pictures and Information
* The Revelation of Master Devadip The 108 Glories of Kwan Yin
* Đức Bồ tát Quán Thế Âm Lưu trữ 2008-03-05 tại Wayback Machine
* Văn Thù

| Bảng các chữ viết tắt |
| --- |
| **bo.**: Bod skad བོད་སྐད་, tiếng Tây Tạng | **ja.**: 日本語 tiếng Nhật | **ko.**: 한국어, tiếng Triều Tiên |**pi.**: Pāli, tiếng Pali | **sa.**: Sanskrit संस्कृतम्, tiếng Phạn | **zh.**: 中文 chữ Hán |

| * x
* t
* s
Bồ Tát |
| --- |
| Bồ tát phổ biến | 
* Quán Thế Âm
* Văn-thù-sư-lợi
* Phổ Hiền
* Địa Tạng
* Di-lặc
* Đại Thế Chí
* Ākāśagarbha

 |
| Phật giáo Trung Quốc | 
* Hộ Pháp Vi Đà
* Quan Công

 |
| Kim cương thừa | 
* Liên Hoa Sinh
* Mandarava
* Đa-la
* Vajrapani
* Vajrasattva
* Sitatapatra
* Phật Mẫu Chuẩn Đề

 |
| Bồ tát khác | 
* Ambedkar
* Bhaishajyaraja
* Candraprabha
* Long Thụ
* Niō
* Tịch Thiên
* Supratisthitacaritra
* Supushpachandra
* Suryaprabha
* Vasudhara
* Visistacaritra

 |

| * x
* t
* s
Phật giáo Việt Nam |
| --- |
| Phật | 
* Thích Ca Mâu Ni
* A-di-đà
* Phật Dược Sư
* Đại Nhật Như Lai
* Phật Mẫu
* Duyên giác

 |  |
| Bồ Tát | 
* Quán Thế Âm (Quan Âm)
* Văn-thù-sư-lợi
* Phổ Hiền
* Địa Tạng Bồ Tát
* Đại Thế Chí
* Bát bộ Kim Cương
* Di-lặc
* Phật Mẫu Chuẩn Đề

 |
| Tăng già | 
* Ma-ha-ca-diếp
* A-nan-đà
* Mục Kiền Liên
* Bồ-đề-đạt-ma
* Huyền Trang

 |
| 
* Đại Thừa
* Tịnh độ tông
* Thiền
* Đát-đặc-la
* Truyện thần thoại Việt Nam
* Tín ngưỡng Việt Nam

 |

| * x
* t
* s
Các đề tài về Phật giáo |
| --- |
| 
* Bảng chú giải
* Chỉ mục
* Đại cương

 |
| Nền tảng | 
* Tam bảo
	+ Phật
	+ Pháp
	+ Tăng
* Tứ diệu đế
* Bát chính đạo
* Niết-bàn
* Trung đạo

 |
| Đức Phật | 
* Như Lai
* Sinh nhật
* Du quán tứ môn
* Bát thập chủng hảo
* Dấu chân
* Di tích
* Hình tượng ở Lào và Thái Lan
* Điện ảnh
* Phép thuật
* Gia đình
	+ Suddhodāna (cha)
	+ Māyā (mẹ)
	+ Mahapajapati Gotamī (dì, mẹ nuôi)
	+ Yasodhara (vợ)
	+ Rāhula (con trai)
	+ Ānanda (họ hàng)
	+ Devadatta (họ hàng)
* Nơi Đức Phật dừng chân
* Đức Phật trong các tôn giáo trên thế giới

 |
| Khái niệm chính | 
* Avidyā (vô minh)
* Trung hữu
* Bồ-đề tâm
* Bồ tát
* Phật tính
* Giáo lý về Pháp
* Pháp
* Giác ngộ
* Ngũ triền cái
* Indriya
* Nghiệp
* Phiền não
* Dòng thức
* Bát-niết-bàn
* Duyên khởi
* Tái sinh
* Luân hồi
* Hành
* Ngũ uẩn
* Không
* Ái
* Chân như
* Kết
* Tam pháp ấn
	+ Vô thường
	+ Khổ
	+ Vô ngã
* Hai chân lý

 |
| Vũ trụ luận | 
* Thập giáo
* Lục đạo
	+ Thiên
	+ Nhân
	+ A-tu-la
	+ Ngạ quỷ
	+ Súc sinh
	+ Địa ngục
* Tam giới

 |
| Nghi thức | 
* Bhavana
* Bodhipakkhiyādhammā
* Thiên đường
	+ Từ
	+ Bi
	+ Hỉ
	+ Xả
* Bố thí
* Mộ đạo
* Thiền-na
* Tín
* Ngũ lực
* Tứ thần túc
* Thiền
	+ Chân ngôn
	+ Thiền tuệ
	+ Tùy niệm
	+ Smarana
	+ Niệm hơi thở
	+ Chỉ quán
	+ Tuệ quán (Phong trào vipassana)
	+ Shikantaza
	+ Tọa thiền
	+ Công án
	+ Mandala
	+ Tonglen
	+ Tantra
	+ Tertön
	+ Terma
* Phúc
* Chính niệm
	+ Tứ niệm xứ
* Xuất gia
* Pāramitā
* Tụng kinh
* Puja
	+ Cúng dường
	+ Quỳ lạy
	+ Tụng kinh
* Quy y
* Satya
	+ Sacca
* Thất giác chi
	+ Niệm
	+ Trạch pháp
	+ Hỷ
	+ An
* Giới luật
	+ Ngũ giới
	+ Lời nguyện Bồ Tát
	+ Ba-la-đề-mộc-xoa
* Tam học
	+ Giới luật
	+ Định
	+ Bát-nhã
* Tinh tấn
	+ Tứ chính cần

 |
| Niết-bàn | 
* Bồ-đề
* Bồ-đề-tát-đóa
* Phật
* Bích-chi Phật
* Phật Mẫu
* Tứ thánh quả
	+ Nhập lưu
	+ Nhất lai
	+ Bất lai
	+ A-la-hán

 |
| Tu tập | 
* Tỉ-khâu
* Tỉ-khâu-ni
* Śrāmaṇera
* Śrāmaṇerī
* Anagarika
* Ajahn
* Sayadaw
* Thiền sư
* Lão sư
* Lạt-ma
* Rinpoche
* Geshe
* Tulku
* Cư sĩ
* Upāsaka và Upāsikā
* Thanh-văn
	+ Thập đại đệ tử
* Chùa Thiếu Lâm

 |
| Nhân vật chính | 
* Đức Phật
* Kiều-trần-như
* A-thuyết-thị
* Xá-lợi-phất
* Mục-kiền-liên
* Mục Liên
* A-nan-đà
* Ma-ha-ca-diếp
* A-na-luật
* Ca-chiên-diên
* Nan-đà
* Tu-bồ-đề
* Phú-lâu-na/Mãn-từ-tử
* Ưu-bà-li
* Ma-ha-ba-xà-ba-đề
* Khema
* Ưu-bát-hoa-sắc-bỉ-khâu-ni
* A-tư-đà
* Sa-nặc
* Yasa
* Phật Âm
* Na Tiên
* Ương-quật-ma-la
* Bồ-đề-đạt-ma
* Long Thụ
* Vô Trước
* Thế Thân
* A-đề-sa
* Liên Hoa Sinh
* Nichiren
* Tùng Tán Cán Bố
* Tùy Văn Đế
* Đạt-lai Lạt-ma
* Ban-thiền Lạt-ma
* Cát-mã-ba
* Shamarpa
* Na-lạc-ba
* Huyền Trang
* Trí Nghĩ

 |
| Kinh điển | 
* Tam tạng
* *Trung quán trang nghiêm luận*
* Kinh Đại Thừa
* Kinh Nam Phạn
* Đại tạng kinh
* Kinh điển Phật giáo Tây Tạng

 |
| Phân nhánh | 
* Phật giáo Nguyên thủy (tiền bộ phái)
* Phật giáo Bộ phái
* Trưởng lão bộ
* Đại thừa
	+ Thiền Phật giáo
		- Thiền tông
		- Seon
		- Thiền
	+ Tịnh độ tông
	+ Thiên Thai tông
	+ Nichiren
	+ Trung quán tông
	+ Duy thức tông
* Tân thừa
* Kim cương thừa
	+ Tây Tạng
	+ Chân ngôn
	+ Đại cứu cánh
* Các tông phái Phật giáo
* Những điểm chung giữa Nam truyền và Bắc truyền

 |
| Quốc gia | 
* Afghanistan
* Bangladesh
* Bhutan
* Campuchia
* Trung Quốc
* Ấn Độ
* Indonesia
* Nhật Bản
* Triều Tiên
* Lào
* Malaysia
* Maldives
* Mông Cổ
* Myanmar
* Nepal
* Pakistan
* Philippines
* Nga
	+ Kalmykia
	+ Buryatia
* Singapore
* Sri Lanka
* Đài Loan
* Thái Lan
* Tây Tạng
* Việt Nam
* Trung Đông
	+ Iran
* Phương Tây
	+ Argentina
	+ Australia
	+ Brazil
	+ Pháp
	+ Vương quốc Anh
	+ Hoa Kỳ
	+ Venezuela

 |
| Lịch sử | 
* Dòng thời gian
* Ashoka
* Các hội đồng Phật giáo
* Lịch sử Phật giáo ở Ấn Độ
	+ Sự suy tàn của Phật giáo ở Ấn Độ
* Tam Vũ diệt Phật
* Hy Lạp hóa
* Phật giáo và thế giới La Mã
* Phật giáo phương Tây
* Sự truyền thừa Phật giáo trong Con đường tơ lụa
* Sự bức hại Phật tử
* Sự xua đuổi nhà sư ở Nepal
* Biến cố Phật giáo
* Chủ nghĩa dân túy Phật giáo Sinhala
* Chủ nghĩa canh tân Phật giáo
* Phong trào Vipassana
* Phong trào 969
* Phụ nữ trong Phật giáo

 |
| Triết học | 
* A-tì-đạt-ma
* Trường phái nguyên tử
* Phật học
* Đấng tạo hoá
* Kinh tế học
* Bát kiền độ luận
* Phật giáo cánh tả
* Thuyết mạt thế
* Luân lý
* Tiến hóa
* Nhân gian
* Logic
* Thực tại
* Phật giáo thế tục
* Chủ nghĩa xã hội
* Các câu hỏi chưa được trả lời

 |
| Văn hóa | 
* Kiến trúc
	+ Chùa
	+ Tịnh xá
	+ Wat
	+ Phù đồ
	+ Chùa tháp
	+ Candi
	+ Kiến trúc dzong
	+ Kiến trúc Phật giáo Nhật Bản
	+ Chùa Phật giáo Triều Tiên
	+ Nghệ thuật kiến trúc đền chùa Thái Lan
	+ Kiến trúc Phật giáo Tây Tạng
* Nghệ thuật
	+ Phật giáo Hy Lạp hóa
* Cội Bồ-đề
* Bố Đại
* Tượng Phật
* Lịch
* Ẩm thực
* Tang lễ
* Các ngày lễ
	+ Phật đản
	+ Trai giới
	+ Magha Puja
	+ Asalha Puja
	+ Vassa
* Cây Bồ đề Jaya Sri Maha
* Cà-sa
* Chùa Đại Bồ Đề
* Mantra
	+ Om mani padme hum
* Ấn
* Âm nhạc
* Thánh địa
	+ Lâm-tỳ-ni
	+ Chùa Maya Devi
	+ Bodh Gaya
	+ Sarnath
	+ Kushinagar
* Thơ ca
* Tràng hạt
* Bánh xe cầu nguyện
* Biểu tượng
	+ Pháp luân
	+ Pháp kì
	+ Hữu luân
	+ Swastika
	+ Thangka
* Sri Dalada Maligawa
* Ăn chay

 |
| Khác | 
* Thần thông
* A-di-đà
* Avalokiteśvara
	+ Quan Âm
* Phạm Thiên
* *Kinh Pháp Cú*
* Pháp ngữ
* Tiểu thừa
* Kiếp
* Koliya
* Phả hệ
* Di-lặc
* Māra
* Ṛddhi
* Ngôn ngữ thiêng liêng
	+ Nam Phạn
	+ Phạn
* Siddhi
* Sutra
* Luật tạng

 |
| So sánh | 
* Bahá'í giáo
* Kitô giáo
	+ Ảnh hưởng
	+ So sánh
* Các tôn giáo Đông Á
* Ngộ giáo
* Ấn Độ giáo
* Jaina giáo
* Do thái giáo
* Tâm lý học
* Khoa học
* Thông thiên học
* Bạo lực
* Triết học phương Tây

 |
| Danh sách | 
* Bồ tát
* Sách
* Chư Phật
	+ có tên gọi
* Phật tử
* Các bài kinh
* Chùa chiền
* Tì-kheo-ni
* Tì-kheo
* Thượng tọa
* Tăng thống
* Hòa thượng
* Đại đức

 |
| 
* Thể loại
* Cổng thông tin

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Tiêu đề chuẩn Sửa dữ liệu tại Wikidata | 
* GND: 118996592
* LCCN: n2017054713
* NKC: jo2016908783
* VIAF: 27871855
* WorldCat Identities: viaf-27871855

 |