Hóa thạch một con sinh vật cổ, thuộc chi Marrella

|  |
| --- |
| Tiến hóa loài người |
| Hộp này: * xem
* thảo luận
* sửa
 |
| −10 —–−9.5 —–−9 —–−8.5 —–−8 —–−7.5 —–−7 —–−6.5 —–−6 —–−5.5 —–−5 —–−4.5 —–−4 —–−3.5 —–−3 —–−2.5 —–−2 —–−1.5 —–−1 —–−0.5 —–0 — | **Miocen****Pliocen****Pleistocen****Hominini***Nakalipithecus**Ouranopithecus**Oreopithecus**Sahelanthropus**Orrorin**Ardipithecus**Australopithecus**Homo habilis**Homo erectus**Homo bodoensis**Homo sapiens*Neanderthal,Denisova | 

|  |  |
| --- | --- |
| ← | Vượn nhân sơ kỳ |

|  |  |
| --- | --- |
| ← | Phân tách khỉ đột |

|  |  |
| --- | --- |
| ← | Phân tách tinh tinh |

|  |  |
| --- | --- |
| ← | Bằng chứng về đi đứng hai chân |

|  |  |
| --- | --- |
| ← | Bằng chứng sớm nhất về công cụ đá |

|  |  |
| --- | --- |
| ← | Ra khỏi châu Phi |

|  |  |
| --- | --- |
| ← | Bằng chứng sớm nhất về lửa / nấu ăn |

|  |  |
| --- | --- |
| ← | Di tích quần áo |

|  |  |
| --- | --- |
| ← | Người hiện đại |

**Hominid** |
| (triệu năm trước) |

**Cổ sinh vật học** là một ngành khoa học nghiên cứu lịch sử phát triển của sự sống trên Trái Đất, về các loài động vật và thực vật cổ xưa, dựa vào các hóa thạch tìm được, là các chứng cứ về sự tồn tại của chúng được bảo tồn trong đá. Các nghiên cứu về hình dáng dựa theo các bộ xương hóa thạch, các dấu vết, các hang động, thành phần thức ăn, dựa vào phân ("phân hóa đá") đã hóa thạch, và thành phần hóa học còn lại của nó.

|  |
| --- |
| Dòng thời gian của sự sống |
| Hộp này: * xem
* thảo luận
* sửa
 |
| −4500 —–—–−4000 —–—–−3500 —–—–−3000 —–—–−2500 —–—–−2000 —–—–−1500 —–—–−1000 —–—–−500 —–—–0 — |  Nước Sự sống đơn bào Quang hợp Sinh vật nhân thực Sự sống đa bào Thựcvật Chân khớp Thân mềmHoaKhủng long ThúChimL. trưởngH.thànhTháicổNguyênsinhH.sinh   | 

|  |  |
| --- | --- |
| ← | Trái Đất hình thành |

|  |  |
| --- | --- |
| ← | Nước sớm nhất |

|  |  |
| --- | --- |
| ← | Sự sống sớm nhất |

|  |  |
| --- | --- |
| ← | Oxy sớm nhất |

|  |  |
| --- | --- |
| ← | Băng hà Pongola\* |

|  |  |
| --- | --- |
| ← | Oxy khí quyển |

|  |  |
| --- | --- |
| ← | Sinh sản hữu tính |

|  |  |
| --- | --- |
| ← | Thực vật sớm nhất |

|  |  |
| --- | --- |
| ← | Băng hà Cryogen\* |

|  |  |
| --- | --- |
| ← | Khu hệ Ediacara |

|  |  |
| --- | --- |
| ← | Đv bốn chân sớm nhất |

|  |  |
| --- | --- |
| ← | Vượn / người sớm nhất |

|  |  |
| --- | --- |
| ← | Băng hà Đệ Tứ\* |

 |
| (triệu năm trước)\**Kỷ băng hà* |

Tổng quan
---------

Cổ sinh vật học hiện đại nghiên cứu sự sống cổ xưa dưới quan điểm của nó, bằng việc nghiên cứu những sự thay đổi lâu dài về mặt vật lý của địa lý ("cổ địa lý học") và khí hậu ("cổ khí hậu học") toàn cầu có ảnh hưởng như thế nào đến sự tiến hóa của sự sống, các hệ sinh thái có những phản ứng như thế nào đối với những sự thay đổi đó và những thay đổi đó đã ảnh hưởng như thế nào đối với môi trường của hành tinh chúng ta, và những tác động qua lại đó đã ảnh hưởng như thế nào đến sự đa dạng sinh học ngày nay. Với một phạm vi nghiên cứu rộng lớn như vậy cổ sinh vật học bao trùm rất nhiều các ngành khoa học khác như: địa chất học, với những nghiên cứu về lĩnh vực đá và thành phần của đá, thực vật học, sinh vật học, động vật học, và sinh thái học, là các lĩnh vực nghiên cứu việc hình thành sự sống và các mối quan hệ giữa các lĩnh vực đó với nhau.

Các lĩnh vực chính của cổ sinh vật học bao gồm cổ động vật học về các loài động vật cổ đại, cổ thực vật học về các loài thực vật cổ đại, và cổ vi sinh vật học về các loài về các hóa thạch của các loài vi sinh vật. Các nhà cổ sinh vật học có thể đi theo các hướng nghiên cứu khác nhau dựa vào lĩnh vực mà họ nghiên cứu như các nhà cổ sinh vật học nghiên cứu các loại động vật không xương sống (cổ sinh vật không xương sống, các nhà cổ sinh vật học nghiên cứu các loại động vật có xương sống (cổ sinh vật có xương sống, bao gồm cả các hóa thạch của loài người (cổ nhân chủng học). Các nhà cổ vi sinh học nghiên cứu các loại hóa thạch của các loài vi sinh vật, bao gồm việc nghiên cứu các hóa thạch được bao bọc trong các chất hữu cơ khác ví dụ như hổ phách...được gọi là phấn hoa học.

Có rất nhiều các lĩnh vực đặc trưng như cổ sinh thái học, cổ thực vật học, khoa học nghiên cứu dấu phân hóa thạch... tất cả các nghiên cứu đó để làm sáng tỏ những vấn đề mà con người hiện đại chưa biết đến sau khi các loài sinh vật đó biến mất khỏi sự sống. 
Các lĩnh vực chính của việc nghiên cứu cổ sinh vật học liên quan đến các vấn đề như tầng đá với niên đại địa chất của chúng và việc nghiên cứu đến sự tiến hóa của sự sống. Cổ sinh vật học sử dụng cùng một hệ thống danh pháp kép cổ điển được nghĩ ra cho sinh học của nhà sinh vật học người Thụy Điển Carolus Linnaeus vào giữa thế kỷ 18 và việc nghiên cứu cổ sinh vật học tiếp tục thêm vào các loài mới vào trong cây phả hệ của sự sống trên Trái Đất và so sánh mức độ quan hệ giữa các loài này bằng "kỹ thuật" còn nhiều mâu thuẫn là phân loại và miêu tả theo nhánh.

Lợi ích kinh tế cơ bản mà cổ sinh vật học mang lại đó là dựa vào kết quả nghiên cứu cổ sinh vật học người ta có thể xác định được niên đại của các lớp đất đá bao quanh các hóa thạch đó hoặc các lớp đất đá ở phía trên hoặc dưới nó. Những thông tin đó là rất quan trọng đối với ngành công nghiệp khai khoáng và đặc biệt là đối với ngành công nghiệp dầu mỏ.

Người tiền sử cũng đã biết đến các hóa thạch và đôi khi họ đã xác định chính xác chúng là các tàn tích của các dạng sống cổ đại. Việc nghiên cứu có tổ chức của cổ sinh vật học được bắt đầu vào cuối thế kỷ 18.

Các nhà cổ sinh học nổi tiếng
-----------------------------

Các nhà cổ sinh vật học thuộc típ những người *màu mè* và lập dị trong lịch sử khoa học. Những nhân vật quan trọng bao gồm William Smith người Anh là người đầu tiên thông báo rằng các chuỗi hóa thạch tương tự nhau đã được tìm thấy theo khu vực và Georges Cuvier là người đầu tiên nghiên cứu các động vật cổ đại dựa trên các động vật còn đang sinh sống. Nổi tiếng nhất trong số các người Mỹ là Edward Drinker Cope, Othniel Charles Marsh, Paul Sereno, Henry Fairfield Osborn, Louis Agassiz, Charles Walcott và Roy Chapman Andrews. Các nhà cổ sinh vật học nổi tiếng ở châu Âu có Björn Kurtén (người Phần Lan gốc Thụy Điển), nhà cổ côn trùng học người Czech Jarmila Kukalova-Peck. Franz Nopcsa von Felsö-Szilvás thông thường được coi là người sáng lập ra bộ môn cổ sinh học, một lĩnh vực cần thiết phải làm việc với các chức năng sinh học và sinh thái học được suy ra từ các hóa thạch.

Ngoài ra còn một số các nhà cổ sinh vật học nổi tiếng khác. Charles Darwin đã thu thập các mẫu hóa thạch động vật có vú ở Nam Mỹ trong chuyến công du của mình tới Beagle và đã kiểm tra các cánh rừng hóa đá ở Patagonia. Thomas Jefferson có một sự ham mê với các bộ xương voi ma mút. Bằng việc quan sát răng động vật có vú và đào bới nghiên cứu về chim cánh cụt, George Gaylord Simpson đã đóng một vai trò quan trọng chủ yếu trong việc đem các ý tưởng từ sinh học, cổ sinh vật học và di truyền học lại với nhau để góp phần tạo ra "sự tổng hợp hiện đại" của sinh học tiến hóa, cuốn sách "Tempo and Mode" của ông là cổ điển trong lĩnh vực này. Các tên tuổi nổi tiếng trong cổ sinh vật học động vật không xương sống có Steven Stanley, Stephen Jay Gould, David Raup, Geerat Vermeij và Jack Sepkoski là những người đã làm rất nhiều để mở rộng kho tàng kiến thức của chúng ta về các mô hình dài hạn trong sự tiến hóa sự sống trên Trái Đất. Tương tự là trường hợp của nhà khoa học người Croatia Dragutin Gorjanovic-Kramberger và phát hiện của ông về "Người Krapina".

Các nhà cổ sinh vật học khác còn có Yves Coppens. Các nhà khoa học hiện đại trong lĩnh vực cổ sinh vật học bao gồm John Ostrom, Bob Bakker, David B. Weishampel và Jack Horner.

Nghiên cứu
----------

Các công việc trong lĩnh vực cổ sinh vật học có thể chia ra thành điều tra ngoài trời, khai quật, bảo quản hóa thạch và xử lý trong phòng thí nghiệm, phân loại và thu thập các dữ liệu khác, miêu tả hệ thống các loài mới và quản lý các mẫu sưu tập.

Xem thêm
--------

* Thời gian biểu của địa lý, cổ sinh vật học, sinh học
* Các ấn phẩm quan trọng trong cổ sinh vật học

Tham khảo
---------

1. ↑  Cowen, R. (2000). *History of Life* (3rd ed.). Blackwell Science. p. xi. ISBN 0-632-04444-6.
2. ↑  Laporte, L.F. (October 1988). "What, after All, Is Paleontology?". *PALAIOS*. **3** (5): 453. doi:10.2307/3514718. JSTOR 3514718.
3. 1 2  Cleland, C.E. (September 2002). "Methodological and Epistemic Differences between Historical Science and Experimental Science" (PDF). *Philosophy of Science*. **69** (3): 474–496. doi:10.1086/342453. Retrieved September 17, 2008.
4. ↑  Twitchett RJ; Looy CV; Morante R; Visscher H; Wignall PB (2001). "Rapid and synchronous collapse of marine and terrestrial ecosystems during the end-Permian biotic crisis". *Geology*. **29** (4): 351–354. Bibcode:2001Geo....29..351T. doi:10.1130/0091-7613(2001)029<0351:RASCOM>2.0.CO;2.
5. ↑  Garwood, Russell J.; Rahman, Imran A.; Sutton, Mark D. A. (2010). "From clergymen to computers: the advent of virtual palaeontology". *Geology Today*. **26** (3): 96–100. doi:10.1111/j.1365-2451.2010.00753.x. Retrieved June 16, 2015.
6. ↑  Cady, S.L. (April 1998). "Astrobiology: A New Frontier for 21st Century Paleontologists". *PALAIOS*. **13** (2): 95–97. doi:10.2307/3515482. JSTOR 3515482. PMID 11542813.
7. ↑  Algeo, T.J. & Scheckler, S.E. (1998). "Terrestrial-marine teleconnections in the Devonian: links between the evolution of land plants, weathering processes, and marine anoxic events". *Philosophical Transactions of the Royal Society B*. **353** (1365): 113–130. doi:10.1098/rstb.1998.0195. PMC 1692181.
8. ↑  Brasier, M.; McLoughlin, N.; Green, O. & Wacey, D. (June 2006). "A fresh look at the fossil evidence for early Archaean cellular life" (PDF). *Philosophical Transactions of the Royal Society B*. **361** (1470): 887–902. doi:10.1098/rstb.2006.1835. PMC 1578727. PMID 16754605. Retrieved August 30, 2008.

Liên kết ngoài
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về ***Cổ sinh vật học***. |

* Tin mới về khủng long Lưu trữ 2005-03-23 tại Wayback Machine-Một website được ngưỡng mộ, với các tin tức quốc tế mới nhất về khủng long.
* Meganeura Lưu trữ 2006-11-14 tại Wayback Machine Website về tiến hóa của côn trùng và các mẫu hóa thạch.
* Website cổ sinh học của Smithsonia
* Viện bảo tàng cổ sinh vật học trường đại học tổng hợp California- Các câu hỏi thường gặp về cổ sinh vật học
* Người Krapina
* Nơi cung cấp nhiều thông tin về Khủng long, thông tin và hình ảnh sơ lược về các thời kì trong lịch sử tự nhiên và về hơn 300 loại khủng long đã được biết đến Lưu trữ 2006-04-28 tại Wayback Machine

| * x
* t
* s
Phân ngành sinh học |
| --- |
| 
* Địa chất sinh học
* Địa lý sinh học
* Bệnh lý học
* Cổ sinh vật học
* Công nghệ sinh học
* Di truyền học (Di truyền học biểu sinh, Di truyền học tế bào. Di truyền học sinh thái)
* Dịch tễ học
* Dinh dưỡng
* Dược lý học
* Độc chất học
* Động vật học (Bò sát-lưỡng cư học)
* Giải phẫu học
* Hệ gen học
* Hệ thống sinh học
* Hiện sinh vật học
* Hóa sinh
* Khoa học thần kinh
* Ký sinh trùng học
* Kỹ thuật sinh học
* Lịch sử sinh học
* Lý sinh học (Cơ sinh học)
* Miễn dịch học
* Mô học
* Nấm học
* Phôi thai học
* Quái thai học
* Sinh địa học
* Sinh học bảo tồn
* Sinh học băng quyển
* Sinh học biển
* Sinh học cấu trúc
* Sinh học hệ thống
* Sinh học hóa học
* Sinh học không khí
* Sinh học lượng tử
* Sinh học ngoại vi
* Sinh học người
* Sinh học nước ngọt
* Sinh học phát triển
* Sinh học phân tử
* Sinh học tế bào
* Sinh học thời gian
* Sinh học tiến hóa (Cội nguồn sự sống, Phát sinh chủng loại học, Phân loại sinh học)
* Sinh học tính toán
* Sinh học tổng hợp
* Sinh học vũ trụ
* Sinh học xã hội
* Sinh lý học
* Sinh thái học
* Tảo học
* Thống kê sinh học
* Thực vật học
* Tin sinh học
* Toán sinh học
* Vi sinh vật học (Vi sinh học tế bào)
* Virus học (Vật lý virus)

 |

| * x
* t
* s
Địa chất |
| --- |
| Khái quát | 
* Sơ lược địa chất học
* Mục lục bài viết về địa chất

 |
| Thành phần và cấu trúc | 
* Địa hóa học
* Tinh thể học
* Khoáng vật học
* Thạch tướng học
* Thạch luận

 |
| Địa chất lịch sử | 
* Địa tầng học
* Cổ sinh vật học
* Cổ khí hậu học

 |
| Chuyển động | 
* Địa chất cấu tạo
* Địa động lực học
* Kiến tạo mảng
* Địa mạo học

 |
| Nước | 
* Băng hà học
* Địa chất thủy văn
* Địa chất biển

 |
| Địa vật lý | 
* Trắc địa
* Địa từ học
* Khảo sát địa vật lý
* Địa chấn học
* Lực kiến tạo mảng

 |
| Ứng dụng | 
* Kinh tế địa chất
* Kỹ thuật địa chất
* Địa chất học hành tinh

 |
| 
* Thể loại **Địa chất**
* Cổng thông tin **Địa chất học**
* Dự án Wiki **Địa chất**

 |