Các đảo cực địa từ và thang địa thời từ 5 triệu năm đến nay.
**Từ địa tầng** (tiếng Anh: *Magnetostratigraphy*) hay **địa tầng từ tính** là một bộ phận của địa tầng học kết hợp với địa vật lý sử dụng *kỹ thuật tương quan* để định tuổi cho trầm tích và đá núi lửa dựa theo đặc tính từ hóa dư của các khoáng vật từ tính trong đá .

Nghiên cứu từ địa tầng gắn liền với nghiên cứu *cổ địa từ* vì sự liên hệ chặt chẽ của chúng với nhau. Chúng được tập hợp và phân tích trong tiến trình đảo cực địa từ (Geomagnetic Polarity Time Scale) và liên kết với *niên đại địa chất* từ kỷ Jura đến nay.

Cơ sở phương pháp
-----------------

Phương pháp này hoạt động bằng cách thu thập các mẫu đá có định hướng ở thực địa. Các mẫu được phân tích để xác định đặc tính *từ hóa dư* (ChRM), còn được gọi là *từ hóa dư tự nhiên* để nhấn mạnh nguồn gốc tự nhiên của nó.

Từ hóa dư này chốt giữ hướng và cường độ của từ trường Trái Đất trong giai đoạn nhất định của quá trình hình thành đất đá có khoáng vật từ tính đó.

Vì các xáo trộn có thể xảy ra sau khi từ trường được chốt giữ, như phản ứng oxy hóa hay hoạt động kiến tạo, các định hướng theo từ trường Trái Đất không phải luôn luôn được ghi chép chính xác, và cũng không nhất thiết ghi chép được bảo tồn. Việc nghiên cứu sẽ phải *phân định ra những yếu tố nào xảy ra trong thời kỳ nào*.

### Từ hóa dư nhiệt

*Từ hóa dư nhiệt* (Thermoremanent magnetization, TRM) là trường hợp phổ biến nhất. Các khoáng vật oxit sắt-titan trong bazan và các loại đá núi lửa chốt lại *hướng* và *cường độ* của từ trường Trái Đất khi đá nguội qua *nhiệt độ Curie* của chúng. Hầu hết bazan và gabro kết tinh hoàn toàn ở trên 900 °C, còn nhiệt độ Curie của magnetit khoảng 580 °C.

### Từ hóa dư mảnh vụn

*Từ hóa dư mảnh vụn* (Detrital remanent magnetization, DRM) là trường hợp các mảnh vụn hạt từ tính trong trầm tích được định hướng theo từ trường Trái Đất trong hoặc ngay sau khi lắng đọng.

Quá trình phong hóa đá dẫn đến giải phóng các khoáng vật từ tính, như ilmenit. Chúng trôi nổi rồi lắng trong các sa khoáng như đang có tại nhiều vùng bờ biển Việt Nam. Định hướng xảy ra lúc lắng đọng gọi là *Depositional DRM* (dDRM), còn định hướng xảy ra sau lắng đọng gọi là *Post-depositional DRM* (pDRM).

### Từ hóa dư hóa học

*Từ hóa dư hóa học* (Chemical remanent magnetization, CRM) xảy ra trong quá trình biến chất hay phong hóa đá khi các *phản ứng hóa học* tạo ra khoáng vật từ tính, ghi lại hướng của từ trường Trái Đất tại thời kỳ hình thành của chúng. Phổ biến nhất là sự hình thành *hematit*, một loại oxyt sắt, có thể tập trung và tạo ra mỏ sắt, hoặc phân tán như trong đất đỏ (Redbeds) và các loại sa thạch màu đỏ.

### Từ hóa dư hóa sinh

Có một dạng đặc biệt là một số vi khuẩn nhóm *Magnetotactic bacteria* có cấu trúc màng kín giàu chất sắt trong tế bào chất tạo ra *magnetosome* chứa vài chục hạt cỡ 0,1 μm của *magnetit* FeIII2FeIIO4 hoặc *greigit* FeIII2FeIIS4 được bao bọc bởi một lớp lipid kép. Trong điều kiện cổ sinh thuận lợi, các tập đoàn vi khuẩn này phát triển mạnh và để lại các hạt từ tính sinh học này lắng đọng trong trầm tích. (Những côn trùng như ong cũng dùng magnetosome để định hướng, nhưng không có được tập đoàn lớn như vi khuẩn để tạo hóa thạch.)

Chúng có nguồn gốc sinh học (*Biomagnetism*), và có mặt trong trầm tích theo cơ chế mảnh vụn - lắng đọng. Chúng không đủ tạo ra dị thường từ trong đất đá, nhưng là *dấu vết* lưu giữ cổ từ trường quan trọng trong nghiên cứu.

Đối tượng nghiên cứu
--------------------

* Thạch quyển
* Trái Đất

Tham khảo
---------

1. ↑  Từ điển giải thích Khoa học Địa chất (Anh - Việt và Việt - Anh), Phan Cự Tiến và các tác giả, Nhà xuất bản Văn hóa Thông tin, 2006.
2. ↑  Butler R. F. 1992. Paleomagnetism: Magnetic Domains to Geologic Terranes. Originally published by Blackwell Scientific Publications. ISBN 978-0-86542-070-0.
3. ↑  Opdyke N. D. Channell J. E. T. 1996. Magnetic Stratigraphy. Academic Press. ISBN 978-0-12-527470-8.
4. ↑  Detrital Remanent Magnetization (DRM). Lưu trữ 2013-05-22 tại Wayback Machine MagWiki: A Magnetic Wiki for Earth Scientists. Truy cập ngày 1 Apr 2015.
5. ↑  Komeili, A. Zhuo Li and D. K. Newman "Magnetosomes Are Cell Membrane Invaginations Organized by the Actin-Like Protein MamK" Science, 311, Jan. 2006, p. 242-245
6. ↑  Folk R.L. 1965. Petrology of sedimentary rocks. Lưu trữ 2006-02-14 tại Wayback Machine Austin: Hemphill’s Bookstore. 2nd Ed. 1981, ISBN 0-914696-14-9. Truy cập 01 Apr 2015.

Xem thêm
--------

* Từ trường Trái Đất
* Từ hóa dư
* Từ tính đất đá
* Cổ địa từ
* Sinh địa tầng học (Biostratigraphy)
* Hóa địa tầng học (Chemostratigraphy)
* Chronostratigraphy
* Cyclostratigraphy
* Thạch địa tầng (Lithostratigraphy)
* Tectonostratigraphy

Liên kết ngoài
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về ***Từ địa tầng***. |

| * x
* t
* s
Trái Đất |
| --- |
| Lục địa | 
* Châu Phi
* Châu Nam Cực
* Châu Á
* Lục địa Úc
* Châu Âu
* Bắc Mỹ
* Nam Mỹ

 |  |
| Đại dương | 
* Bắc Băng Dương
* Đại Tây Dương
* Ấn Độ Dương
* Thái Bình Dương
* Nam Đại Dương

 |
| Địa chất,địa lý | 
* Tuổi Trái Đất
* Địa chất học
* Khoa học Trái Đất
* Xói mòn
* Extremes on Earth
* Tương lai Trái Đất
* Lịch sử địa chất Trái Đất (thang đo thời gian)
* Geologic record
* Trọng trường Trái Đất
* Lịch sử Trái Đất
* Từ trường
* Kiến tạo mảng
* Cấu trúc Trái Đất
* Động đất
* Địa vật lý
* Bướu xích đạo
* Châu lục
* Địa lý các hành tinh đá Hệ Mặt Trời
* Định lý Clairaut
* Lục địa
* Múi giờ
* Những cực trị trên Trái Đất

 |
| Khí quyển | 
* Khí quyển Trái Đất
* Khí hậu
* Ấm lên toàn cầu
* Thời tiết

 |
| Môi trường | 
* Khu sinh học
* Sinh quyển
* Sinh thái học
* Hệ sinh thái
* Ảnh hưởng do con người lên môi trường
* Lịch sử tiến hóa sự sống
* Tự nhiên
* Đánh giá hệ sinh thái thiên niên kỷ
* Triết lý Gaia

 |
| Bản đồ | 
* Bản đồ kỹ thuật số
* Hình ảnh vệ tinh
* Địa cầu ảo
* Bản đồ thế giới
* Viễn thám

 |
| Lịch sử | 
* Giả thuyết Gaia
* Lịch sử Hệ Mặt Trời
* Lịch sử Trái Đất
* Lịch sử địa chất Trái Đất
* Tiến hóa sự sống
* Lịch trình tiến hóa sự sống
* Niên đại địa chất
* Tuổi Trái Đất
* Tương lai Trái Đất
* Nghịch lý Mặt trời trẻ mờ nhạt

 |
| Văn hóa,nghệ thuậtvà xã hội | 
* Danh sách quốc gia có chủ quyền
	+ lãnh thổ phụ thuộc
* Trái Đất trong văn hóa
* Ngày Trái Đất
* Kinh tế thế giới
* Tên gọi
* Lịch sử thế giới
* Múi giờ
* Thế giới
* Luật quốc tế
* Nghệ thuật phong cảnh
* Trái Đất phẳng và Trái Đất rỗng
* Trái Đất trong viễn tưởng

 |
| Tâm linh,mục đích luận | 
* Bí ẩn sáng tạo
* Chủ nghĩa Gaia New Age
* Chủ nghĩa sáng thế
* Thần ngôn hành tinh (thuyết thần trí)
* Gaia (Hy Lạp cổ đại)
* Mẹ Trái Đất
* Tellus Mater (La Mã cổ đại)

 |
| Khoa học hành tinh | 
* Quỹ đạo Trái Đất
* Sự tiến hóa của Hệ Mặt Trời
* Geology of solar terrestrial planets
* Vị trí trong Vũ Trụ
* Mặt Trăng
* Hệ Mặt Trời

 |
| Khác | 
* Hoàng đạo
* Hành tinh đôi
* Mây Kordylewski
* *Terra*
* Theia

 |
| 
* Thể loại Thể loại
* **Outline of Earth**
* Cổng thông tin **Cổng thông tin Trái Đất**
* Cổng thông tin **Cổng thông tin Hệ Mặt Trời**
* Trang Commons Hình ảnh

* Mặt Trời
* Sao Thủy
* Sao Kim
* Trái Đất
* Sao Hỏa
* Sao Mộc
* Sao Thổ
* Thiên Vương
* Hải Vương

 |

| * x
* t
* s
Khoa học Trái Đất |
| --- |
| Khoa học khí quyển **·**  Khoa học môi trường **·**  Trắc địa **·**  Địa chất học **·**  Địa vật lý **·**  Băng hà họcThủy văn học **·**  Hải dương học **·**  Địa lý tự nhiên **·**  Khoa học đất |
| Thể loại **·**  Chủ đề |