recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Lillian Nakate Segujja,** (sinh ngày 11 tháng 8 năm 1978), thường được gọi là **Lillian Nakate,** là một kỹ sư xây dựng và chính trị gia người Uganda. Bà đóng vai trò như các thành viên của Quốc hội đại diện cho Cử tri nữ Quận Luweero' trong Quốc hội lần thứ 10 (2016-2021).

Bối cảnh và giáo dục
--------------------

Bà sinh ra ở Wobulenzi, quận Luweero, ở khu vực miền Trung của Nhật Bản, vào ngày 11 tháng 8 năm 1978. Cha mẹ của bà là Seg Segja và Annet Segujja. Bà theo học trường phụ huynh Wobulenzi để học tiểu học và đã học nhiều trường học cho giáo dục trung học của mình, bao gồm Trường trung học Saint John ở Nandere, Quận Luweero, Trường Trung học Học viện Mulusa, ở Wobulenzi, hoàn thành tại Trường Trung học Luteete ở Bamunanika, nơi cô dự thi O-Level. Sau đó, cô quay trở lại Học viện Mulusa để học A-Level.

Bà đăng ký học tại Đại học Bách khoa Kyambogo, sau này trở thành thành viên của Đại học Kyambogo, nơi bà theo học Văn bằng Dự thảo Kiến trúc, tốt nghiệp năm 2000. Năm 2007, Nakate tốt nghiệp Đại học Makerere, trường đại học công lập lớn nhất và lâu đời nhất ở Uganda, với bằng Cử nhân Khoa học (BSc) về Kỹ thuật Xây dựng. Bà theo học với bằng Thạc sĩ Khoa học (MSc) trong cùng lĩnh vực, tại cùng một trường đại học, tốt nghiệp năm 2011. Bà cũng có chứng chỉ về lập kế hoạch và quản lý dự án, được trao bởi *Viện thống kê và kinh tế ứng dụng* tại Đại học Makerere, năm 2008. *Chứng chỉ Quản lý Tài chính và Kinh doanh Xây dựng Đường bộ của cô* đã được trao tặng vào năm 2013, bởi Trường Kinh doanh Multitech ở Kampala, thủ đô của Uganda.

Kinh nghiệm làm việc
--------------------

Công việc đầu tiên của Nakate là một người vẽ phác thảo và thư ký trang web tại văn phòng ở Kampala, của Tectura International Planners, Architects and Project Manager, nơi bà làm việc trong một năm, từ 2000 đến 2001. Sau đó, bà làm Trợ lý Kỹ sư cho Chính quyền Địa phương huyện Luweero trong thời gian 5 năm, từ 2001 đến 2006. Năm 2007, cô được bổ nhiệm làm Kỹ sư thị trấn cho Hội đồng thị trấn Wobulenzi, phục vụ trong vị trí này trong bốn năm tiếp theo. Trong thời gian đó, Nakate đồng thời làm quyền Kỹ sư cho Quận Luweero.

Gia đình
--------

Lillian Nakate đã kết hôn  là mẹ của ba con, bao gồm một cặp song sinh, sinh khoảng năm 2007 và một người con sinh ra một năm sau đó.

Tham khảo
---------

1. 1 2 3 4 5 6  POUG (ngày 1 tháng 12 năm 2017). "Parliament of Uganda: Members of The 10th Parliament: Nakate Segujja Lillian". Kampala: Parliament of Uganda (POUG). Bản gốc lưu trữ ngày 21 tháng 3 năm 2018. Truy cập ngày 1 tháng 12 năm 2017.
2. 1 2 3 4  Baike, Prisca (ngày 13 tháng 4 năm 2017). "Politics Has Taught Lillian Nakate Calmness". Kampala. Truy cập ngày 1 tháng 12 năm 2017.
**Wilhelm II của Württemberg** (tiếng Đức: Wilhelm II; 25/02/1848 - 02/10/1921) là vị vua cuối cùng của Vương quốc Württemberg. Ông cai trị từ ngày 06/10/1891 cho đến khi vương quốc bị bãi bỏ vào 30/11/1918.

Những năm đầu đời
-----------------

Wilhelm sinh ra là con trai của Vương tôn Friedrich của Württemberg (1808–1870), và mẹ là Vương nữ Katharina Friederike của Württemberg (1821–1898), con gái của Quốc vương Wilhelm I của Württemberg (1781–1864).

Những năm tháng trưởng thành của Wilhelm đồng thời với sự suy giảm dần chủ quyền và sự hiện diện quốc tế của Württemberg, đồng thời với quá trình thống nhất nước Đức. Năm 1870, Württemberg đứng về phía Vương quốc Phổ trong Chiến tranh Pháp-Đức. Năm 1871, Württemberg trở thành một bang của Đế chế Đức, đây là một hạn chế đáng kể về mặt chủ quyền.

Vua của Württemberg
-------------------

Xu bạc: 5 mark Đế quốc Đức với mặt trước là chân dung của Wilhelm II, năm 1900
Cha của Wilhelm qua đời vào năm 1870, nhưng người mẹ đã sống để nhìn thấy ông ngồi trên ngai vàng của Württemberg. Năm 1891, Wilhelm kế vị cậu của mình, Quốc vương Karl I (1823–1891) sau khi qua đời mà không có con nối dõi, và trở thành Quốc vương của Württemberg. Dường như điều này không phải là một sự khác biệt với luật Salic điều chỉnh việc kế vị ở các bang của Đức; Tuyên bố lên ngôi của Wilhelm đến do ông là người thừa kế gần nhất của người cậu của mình, là hậu duệ nam cao cấp của Friedrich I của Württemberg thông qua con trai Vương tử Paul.

Vua Wilhelm trở thành Generalfeldmarschall trong Thế chiến thứ nhất. Năm 1918, ông bị phế truất khỏi ngai vàng cùng với các nhà cai trị Đức khác. Vua Wilhelm cuối cùng thoái vị vào ngày 30/11/1918, kết thúc hơn 800 năm cai trị của Württemberg. Ông mất năm 1921 tại Bebenhausen.

Thông tin liên quan
-------------------

* Danh sách quân chủ Württemberg

Tham khảo
---------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về ***Wilhelm II của Württemberg***. |

1. ↑  Abdication text (in German)

Đường dẫn ngoài
---------------

* Các bài báo về Wilhelm II của Württemberg tại Cục Lưu trữ Báo chí Thế kỷ 20 của ZBW
**Groupement de Recherche et d’Etudes en Gestion à HEC Paris** (GREGHEC) là phòng thí nghiệm nghiên cứu chung của CNRS - HEC Paris. Nó nằm trong khuôn viên HEC ở Jouy-en-Josas.

GREGHEC là một trong những phòng thí nghiệm nghiên cứu chung lớn nhất trong lĩnh vực kinh tế và quản lý ở Pháp.

Chi tiết
--------

Trung tâm này là một phần của cả Trung tâm Nghiên cứu Khoa học Quốc gia Pháp và HEC Paris. Nó nằm ở Jouy-en-Josas. Khoảng 60 sinh viên đang theo học các lớp lấy bằng tiến sĩ trong năm học. Trung tâm quy tụ 120 khoa. Phòng thí nghiệm GREGHEC nghiên cứu dựa trên cơ sở quản lý và cũng tiến hành một số nghiên cứu liên ngành. Nghiên cứu đặc biệt tập trung vào kinh tế và khoa học quản lý.

Trung tâm có một số chương trình dành cho sinh viên đại học và sau đại học cũng như dành cho giảng viên để quảng bá khái niệm kinh tế. Một số sáng kiến mà trung tâm khởi động đã nâng cao nhận thức về cả nền kinh tế và quản lý trong cả cộng đồng Jouy-en-Josas và trên toàn quốc.

Tham khảo
---------

1. ↑  GREGHEC - Groupement de recherche et d’études en gestion à HEC
2. ↑  HEC Paris
3. ↑  200619325J : GREGHEC Groupement de Recherche et d'Etudes en Gestion à HEC Unité de recherche (situation 2023)
4. ↑  Groupement de Recherche et d’Etudes en Gestion à HEC (GREGHEC)
5. ↑  RÉSUMÉ FINAL DE L’ÉVALUATION DE L’UNITÉ : Groupement de Recherche et d'Études en Gestion d'HEC (GREGHEC)
**Grand-Bassam** là một thị trấn nằm ở phía đông nam Bờ Biển Ngà, phía đông thủ đô Abidjan. Nơi đây từng là thủ đô thuộc địa của Pháp từ năm 1893 đến 1896, khi chính quyền chuyển đến Bingerville sau cơn sốt vàng. Thị trấn sau đó vẫn là một cảng biển quan trọng cho đến khi Abidjan phát triển từ những năm 1930.

Mô tả
-----

Đây là một thị trấn thuộc địa, đô thị, khu dân cư, thương mại, hành chính của những người châu Âu, Trung Đông và những người châu Phi cuối thế kỷ 19 đến thế kỷ 20 (1880 - 1950). Nơi đây từng là thủ đô đầu tiên của Côte d'Ivoire cho đến khi Pháp chuyển thủ đô về Bingerville.

Thị trấn được quy hoạch cùng với một kiến trúc thuộc địa độc đáo phù hợp với khí hậu địa phương và văn hóa bản địa. Ngay sau khi được thành lập, thị trấn đã trở thành đô thị hải cảng quan trọng nhất ở Côte d'Ivoire cho đến khi thành phố Abidjan phát triển mạnh từ những năm 1930. Năm 1960, cùng với sự độc lập ở Côte d'Ivoire, tất cả các cơ quan hành chính được chuyển Abidjan, và trong nhiều năm Grand-Bassam chỉ còn là nơi sinh sống của những người lấn chiếm đất. Cuối những năm 70, thị trấn đã bắt đầu hồi sinh khi nơi đây trở thành một địa danh du lịch và trung tâm nghề với khoảng 5.000 dân sinh sống.
Năm 2012, Grand-Bassam được ghi vào danh sách di sản thế giới của UNESCO. Các công trình lịch sử nổi bật ở thị trấn bao gồm: Nhà thờ chính tòa Sacré Coeur, bảo tàng Nouveau Bassam, làng chài N'zima, cảng và hải đăng Grand-Bassam.

Tham khảo
---------

1. ↑  "Côte d'Ivoire". *Geohive.com*. Truy cập ngày 8 tháng 12 năm 2015.
2. ↑  "Grand Bassam". *Ramsar Sites Information Service*. Truy cập ngày 25 tháng 4 năm 2018.
3. ↑  Centre, UNESCO World Heritage. "Historic Town of Grand-Bassam". *Whc.unesco.org* (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 27 tháng 8 năm 2017.
**Tuyết Mai** (26 tháng 8 năm 1925 – 5 tháng 3 năm 2022) là một phát thanh viên và ca sĩ dòng nhạc truyền thống nổi tiếng của Đài Tiếng nói Việt Nam, được phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ nhân dân năm 1993.

Tiểu sử
-------

Bà tên thật là **Bùi Thị Xuân**, sinh ngày 26 tháng 8 năm 1925 tại đảo Cát Hải, Hải Phòng. Từ năm 12 tuổi, gia đình bà chuyển về sống tại Hà Nội.

Sau khi kháng chiến bùng nổ, bà đi lên chiến khu Việt Bắc. Ở đây bà đã kết hôn với nhạc sĩ Đinh Ngọc Liên, hai người đã có ba người con mang tên Đinh Tuyết Lan, Đinh Thắng Lợi và Đinh Tuyết Mai.

Năm 1958, bà kết hôn với nghệ sĩ Phan Phúc, nguyên là Trưởng đoàn ca nhạc Đài tiếng nói Việt Nam, người kém bà 10 tuổi. Hai người đã có một người con là Phan Tuyết Minh, hiện cũng đang là Trưởng ban Âm nhạc Đài Tiếng nói Việt Nam. 

Bà qua đời vào 22 giờ 12 phút, ngày 5 tháng 3 năm 2022 hưởng thọ 96 tuổi, khi chưa kịp cùng với gia đình ăn sinh nhật 97 tuổi.

Sự nghiệp
---------

Lớn lên, sau ngày Cách mạng tháng 8 thành công, bà tham gia vào Hội Phụ nữ cứu quốc, hoạt động cách mạng sôi nổi. Bùi Thị Thái đã đi hát trong các phòng trà, trên đường phố, biểu diễn trong Tuần lễ vàng ủng hộ chính quyền Việt Minh, thu âm những ca khúc đầu tiên sau ngày Đài Tiếng nói Việt Nam thành lập (7 tháng 9 năm 1945). Bà là một giọng nữ quen thuộc, cùng với Minh Đỗ, Thương Huyền, đặc biệt thành công với những ca khúc tiếng Anh, tiếng Pháp và tiếng Nhật.

Bà đã biểu diễn thành công với dàn kèn đệm do ông Quản Liên, tức Đinh Ngọc Liên trưởng đội nhạc lính khố xanh cũ, sau đó là trưởng Ban âm nhạc quân giải phóng, chỉ huy.

Hoà bình lập lại tại Miền Bắc, năm 1955, bà cùng gia đình trở về Hà Nội, bà rời Thư viện Quân đội chuyển sang đội ngũ phát thanh viên của Đài TNVN với nghệ danh Tuyết Mai -theo tên con gái của bà. Ở đây, bà đảm nhiệm đọc các tin thời sự chính trị, đồng thời đảm nhiệm nhiều chuyên mục như *Đọc truyện đêm khuya, Tiếng thơ, Chương trình dành cho đồng bào xa Tổ quốc*. Giọng đọc trầm ấm, truyền cảm của bà đã được phát sóng và được hâm mộ trên cả nước, trở thành một giọng đọc nổi tiếng của Đài. Hơn hai mươi năm kể từ lúc bà nghỉ hưu, nhưng nhiều nhạc hiệu trong các chương trình của Đài vẫn sử dụng lời xướng của bà như tiết mục *Tiếng thơ, Sân khấu truyền thanh, Đọc truyện đêm khuya hàng đêm*...

Vinh danh
---------

* Nghệ sĩ ưu tú (1984)
* Nghệ sĩ nhân dân (1993)

Tham khảo
---------

1. 1 2 3  cand.com.vn. "NSND Tuyết Mai: Một thời và mãi mãi". *Báo Công an Nhân dân điện tử*. Truy cập ngày 6 tháng 3 năm 2022.
2. 1 2  ""Giọng đọc vàng" Tuyết Mai". *ĐÀI TIẾNG NÓI VIỆT NAM* (bằng tiếng Anh). 12 tháng 9 năm 2014. Truy cập ngày 6 tháng 3 năm 2022.
3. ↑  NLD.COM.VN (6 tháng 3 năm 2022). "NSND Tuyết Mai, giọng đọc huyền thoại của VOV qua đời". *Người Lao Động*. Truy cập ngày 6 tháng 3 năm 2022.
4. ↑  "NSND Tuyết Mai - Giọng đọc như "rót mật vào tai"". *VOV.VN*. Truy cập ngày 6 tháng 3 năm 2022.

* Nghệ sĩ Nhân dân Tuyết Mai: Một thời và mãi mãi
* Nghệ sĩ Nhân dân Tuyết Mai: Giọng đọc vàng trên làn sóng phát thanh quốc gia - NSUT Vũ Hà
* Tuyết Mai - Ngày ấy đâu rồi...
**Samkelisiwe "Samke" Makhoba** (sinh ngày 25 tháng 6 năm 1989) là một nữ diễn viên truyền hình người Nam Phi đã đóng vai chính trong hai phim truyền hình MTV Shuga ở Nam Phi.

Đời sống
--------

Makhoba được sinh ra ở Umlazi, Nam Phi vào năm 1989. Đầu tiên cô chọn học ngành khoa học tại Đại học Western Cape nhưng sau đó cô chuyển sang các khóa học về Phim & Truyền hình tại Đại học Witwatersrand 

 Nhân vật Khensani trên MTV Shuga Down South vào tháng 1 năm 2019
Vai diễn đầu tiên của Makhoba là đóng vai chính Khensani trong loạt phim nổi bật của MTV Shuga. Mặc dù đã 29 tuổi nhưng cô đã được chọn trong một buổi thử vai mở (open casting) để vào vai một thiếu niên chỉ mới mười lăm tuổi. MTV Shuga là một bộ phim được thiết kế để hỗ trợ giáo dục tình dục và nhân vật Khensani của Makhoba có mối quan hệ tình cảm với một người đàn ông trưởng thành. Các diễn viên khác bao gồm Jemima Osunde.

Vào năm 2017, cô được giao vai thứ hai trong bộ phim sitcom truyền hình của SABC1 "Rented Family" (Gia đình cho thuê), trong phim này cô đóng vai con gái của nhân vật chính Zanele.

Makhoba và nhân vật Khensani của cô  trở lại trong sê-ri 7 MTV Shuga. Câu chuyện của cô trở lại trên màn ảnh sau khi nghỉ một năm khi bộ phim kết thúc bối cảnh nước khác và quay trở về với bối cảnh nước Nam Phi.

Tham khảo
---------

1. 1 2 3  "Samke Makhoba | TVSA". *www.tvsa.co.za*. Truy cập ngày 22 tháng 2 năm 2019.
2. ↑  "Jemima Osunde spotted at Private Screening of #MTVShugaNaija Series' 6th Season in South Africa". *BellaNaija* (bằng tiếng Anh). ngày 21 tháng 3 năm 2018. Truy cập ngày 22 tháng 2 năm 2019.
3. ↑  "Meet the cast of MTV Shuga Down South". *ZAlebs* (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 22 tháng 2 năm 2019.
4. ↑  https://www.tvsa.co.za/shows/viewshows Reason.aspx?showId=3249&s Lý do = 7
Trong nền văn minh Hy Lạp cổ đại, **Nike** (/ˈnaɪkiː/; tiếng Hy Lạp cổ: Νίκη, cổ đại: [nǐːkɛː], hiện đại: [nici]) là một nữ thần nhân cách hóa của chiến thắng. Thần La Mã tương đương của Nike là Victoria.

Từ nguyên
---------

 Tượng nữ thần Nike được tìm thấy ở Vani, Georgia 
Ta chưa rõ nguồn gốc của cái tên νίκη *(*nikē*)*. Nhà ngôn học Hà Lan R. S. P. Beekes cho rằng nó nguyên là một từ tiền-Hy Lạp. Có giả thuyết kết nối danh xưng Nike với từ \* *neik* của tiếng Ấn-Âu nguyên thủy - cõ nghĩa là "tấn công, bắt đầu mạnh mẽ". Nếu điều này đúng thì Nike chung gốc với từ tiếng Hy Lạp cổ: νεῖκος (*neîkos*, nghĩa là "xung đột") và tiếng Litva: *ap-ni̇̀kti* ("tấn công").

Gia đình
--------

 Nike ở Taq Bostan, Iran 
Nike là con gái của thần Titan Pallas và nữ thần Styx, và là em gái của các thần Kratos (Sức mạnh), Bia (Lực lượng) và Zelus (nhiệt tình). Ông của Nike là Poseidon.

>  Và Styx, con gái của thần biển Poseidon đã ở cùng Pallas và mang thai Zelus (nhiệt huyết) và Nike (chiến thắng). Ngoài ra Styx sinh ra Kratos (Sức mạnh) và Bia (Lực lượng), những đứa trẻ tuyệt vời.
> 
> 

 Trong các nguồn khác, Nike được mô tả là con gái của Ares, thần chiến tranh. 

>  Ares... Hỡi người bảo vệ của Olympos, cha đẻ của thần Nike hiếu chiến (chiến thắng).
> 
>

Tham khảo
---------

1. ↑  R. S. P. Beekes, *Etymological Dictionary of Greek*, Brill, 2009, tr. 1021–2.
2. ↑  Blümel, Wolfgang (ngày 24 tháng 8 năm 1982). "Zeitschrift für vergleichende Sprachforschung auf dem Gebiete der Indogermanischen Sprachen: Ergänzungshefte". Vandenhoeck & Ruprecht – qua Google Books.
3. ↑  Smith, Nice.
4. ↑
Chân dung La Sát
**La Sát** hay **Quỷ La Sát** (tiếng Phạn: *Rakshasa*, *Rakshasi*, *Manushya-Rakshasi*) là một loại quỷ quái trong thần thoại Hindu cũng như Phật giáo, đây là một sinh vật thần thoại có hình dáng, tính cách của loài người hoặc quỷ thần bất thiện. Trong thần thoại vô chừng này, La Sát và Asura (A tu la/ Phi thiên/ Bán thần) đôi khi được thay thế, hoán đổi cho nhau, và trong kinh văn Phật giáo, nhiều khi đồng nhất La Sát và quỷ Dạ xoa.

Mô tả
-----

La Sát hầu hết được miêu tả như là một quái nhân như hình thù xấu xí, dữ tợn, thù địch, chúng to lớn như những ngọn đồi, đen như nhọ nồi, với hai chiếc răng nanh thò ra, những móng tay sắc nhọn giống như vuốt chim và gầm gừ như thú vật. Chúng cũng được mô tả như là kẻ ăn thịt người luôn đói khát, có thể đánh hơi mùi thú vật, con người và thịt. Một vài La Sát tàn bạo, hung ác hơn được thể hiện với con mắt đỏ rực, tóc rực lửa, uống máu vốc bằng tay hay từ chiếc sọ người. Thông thường, trong các câu chuyện kể, La Sát có thể bay lượn, biến mất, tăng hay giảm kích cỡ. Chúng có hình dáng động vật, con người hay những vật khác.

Trong kinh văn Phật giáo thường gặp, La Sát là loài hung thần ác quỷ, loài này hình tướng và mặt mày rất ghê gớm, thích ăn thịt người. Nam La Sát có thân đen, tóc đỏ, mắt xanh; nữ La Sát giống như người phụ nữ xinh đẹp, đầy sức quyến rũ, chuyên ăn thịt uống máu loài người, loài quỷ này còn có hình dáng, hoặc là đầu trâu tay người, hoặc có móng chân trâu, hoặc là đầu nai, đầu dê, đầu thỏ, quỷ La Sát có sức thần thông, có thể bay nhanh ở trong hư không, hoặc đi nhanh trên mặt đất, bạo ác đáng sợ... La Sát gồm có La Sát nam và La Sát nữ hay còn gọi là nữ La Sát.

Trong văn hóa
-------------

La Sát thường được liên tưởng đến Bà La Sát hay còn gọi là Thiết phiến công chúa trong Tây Du Ký, là một phụ nữ dữ tợn, hay ghen. Người Trung Quốc cũng hay gọi người Nga là La Sát hay gọi nước Nga là Nga La Sát. Trong bộ truyện tranh Long Hổ Môn của Hoàng Ngọc Lang có phái La Sát Giáo đứng đầu là La Sát giáo chủ Hỏa Vân Tà Thần.

Tham khảo
---------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về ***La Sát***. |

* Freeman, Michael and Claude Jacques (2003). *Ancient Angkor*. Bangkok: River Books.
* Rovedo, Vittorio (1997). *Khmer Mythology: Secrets of Angkor*. New York: Weatherhill.
* Pollock, Sheldon (1985/1986). Rakshasas and others Lưu trữ 2015-09-24 tại Wayback Machine, Indologica Taurinensia 13, 263-281
* Quỷ la sát Lưu trữ 2015-04-04 tại Wayback Machine
**Kepler-20e** là một ngoại hành tinh quay quanh Kepler-20. Hành tinh này rất đáng chú ý vì đây là hành tinh đầu tiên có bán kính nhỏ hơn Trái Đất tìm thấy quay quanh một ngôi sao giống như Mặt trời. Hành tinh này đứng thứ hai so với ngôi sao sau đó là Kepler-20b và ở mức 1.040 K (770 °C; 1.410 °F), nó quá nóng để có nước lỏng trên bề mặt của nó. Cùng với bốn hành tinh khác trong hệ thống, Kepler-20e đã được công bố vào ngày 20 tháng 12 năm 2011. 

> Kepler-20e là hành tinh đầu tiên nhỏ hơn Trái Đất được phát hiện quay quanh một ngôi sao khác ngoài mặt trời. Một năm trên Kepler-20e chỉ kéo dài 6 ngày, vì nó gần với ngôi sao chủ của nó hơn Trái Đất so với mặt trời. Nhiệt độ ở bề mặt hành tinh, khoảng 1400 độ F, rất nóng để hỗ trợ sự sống, như chúng ta biết.
> 
> 
> Kepler-20e có khả năng hoàn toàn là đá và không có bầu khí quyển. Hành tinh này bị khóa chặt, luôn hiển thị cùng phía với ngôi sao chủ của nó, như mặt trăng với Trái Đất và có thể có sự chênh lệch nhiệt độ lớn giữa đêm và ngày vĩnh viễn.
> 
> 
> Các nhà thiên văn học nghĩ rằng hành tinh này có khả năng hoạt động địa chất, do quá trình hình thành của chính nó và các tương tác hấp dẫn mạnh mẽ với ngôi sao chủ của nó. Trong mô tả nghệ thuật này, hành tinh được thể hiện bằng những ngọn núi lửa đang hoạt động ở cả hai phía ban đêm và ban ngày.
> 
> 
>

Quỹ đạo
-------

 Kích thước của Kepler-20e và Kepler-20f so với Sao Kim và Trái Đất (chi tiết bề mặt của các hành tinh Kepler là ấn tượng của nghệ sĩ) 
Với trục bán chính là 0,0506 AU, quỹ đạo của Kepler-20e có thời gian 6.098 ngày (với sai số cực kỳ nhỏ). Quỹ đạo có độ nghiêng 87,50 °, làm cho quá cảnh của nó có thể quan sát được từ Hệ mặt trời. Giống như các hành tinh khác của hệ thống, hành tinh này có độ lệch tâm tối đa cao là 0,28, nhưng thấp nhất trong hệ thống đó.

Chú thích
---------

1. ↑  "NASA - Artist's Concept of Kepler-20e". *www.nasa.gov*. Truy cập ngày 14 tháng 11 năm 2015.
**Điền Nhiêu** (giản thể: 田饶; phồn thể: 田饒; ? - ?) là đại phu nước Yên thời Xuân Thu trong lịch sử Trung Quốc.

Cuộc đời
--------

Điền Nhiêu phụng sự Lỗ Ai công nhiều nằm mà không được Ai công coi trọng. Một hôm, Điền Nhiêu nói với Ai công:

*Thần sắp bỏ quân [chủ] [mà đi], như chim hồng hộc (thiên nga) bay đi vậy.*
Ai công hỏi:

*Có ý gì?*
Điền Nhiêu nói:

*Quân chẳng lẽ chưa từng thấy gà trống? Trên đầu có mào, là văn; dưới chân có cựa, là vũ; kẻ địch phía trước có gan xông lên chiến đấu, là dũng; thấy đồ ăn liền gọi đồng bạn, là nhân; gác đêm báo giờ không bao giờ nhầm, là tín. Gà trống dù sở hữu cả năm đức tính trên, mà quân vẫn đem nó hầm thành đồ ăn. Vì sao? Vì chúng nó ở gần. Mà hồng hộc thì bay ngàn dặm, ở ao của quân, ăn cá rùa của quân, mổ hạt cốc của quân. [Hồng hộc] không có đức tính nào trong năm đức tính trên, mà quân lại quý nó, bởi vì nó ở xa. Thần muốn học theo chim hồng hộc [cao chạy xa bay] vậy.*
Ai công nói:

*Đừng đi! Ta đem lời ngài chép lại.*
Điên Nhiêu lại nói rằng:

*Thần nghe nói: Người ăn đồ của người khác đưa không phá hoại đồ đựng; người dựa vào cây cối giữ ấm không bẻ đi cành lá. Giữ lại kẻ sĩ mà không dùng, ghi lại lời kẻ đó nói có tác dụng gì?*
Điền Nhiêu dứt lời, nhanh chóng rời nước Lỗ đi đến nước Yên. Vua Yên lấy Điền Nhiêu làm tướng bang. Sau ba năm, chính sự nước Yên mười phần ổn định, không có giặc cướp gây hại.

Lỗ Ai công biết được Điền Nhiêu được Yên trọng dụng, cảm thán thở dài, vì điều này mà tự cô lập ba tháng, giảm tiêu chuẩn ăn mặc để tự răn bản thân. Ai công than rằng:

*Bởi trước đó không thận trọng dẫn đến sau này hối hận, giờ sao có thể tìm được [người như Điền Nhiêu].*
Căn cứ vào niên đại cai trị của Lỗ Ai công (494 TCN - 468 TCN), có thể xác định Điền Nhiêu làm tướng thời Yên Hiến công hoặc Yên Hiếu công.

Điển cố
-------

* *Thiên nga và gà* (鴻鵠與雞; *Hồng hộc dữ kê*).

Tham khảo
---------

* Lưu Hướng, *Tân tự*.

Chú thích
---------

1. 1 2 3  Lưu Hướng, *Tân tự*, quyển 5, *Tạp sự*.
Đối với các định nghĩa khác, xem Aconcagua (định hướng).
{{Infobox mountain
| name = Aconcagua
| photo = Monte Aconcagua.jpg
| photo\_caption = Aconcagua nhìn từ lối vào công viên.
| elevation\_m = 6959
| elevation\_ref = 
| prominence\_m = 6959
| prominence\_ref= [[Danh sách các đỉnh núi xếp theo chiều cao phần lồi lên|thứ 2]]
| range = Andes
| location = Tỉnh Mendoza,  Argentina
| map = Argentina relief | region = AR-M
| map\_size = 175
| label\_position = right
| lat\_d = 32 | lat\_m = 39 | lat\_s = 12.35 | lat\_NS = S
| long\_d= 70 | long\_m= 00 | long\_s= 39.9 | long\_EW= W
| coordinates\_ref = 
| listing = Seven Summits  
Country high point  
Ultra
| pronunciation = tiếng Tây Ban Nha: [akoŋˈkaɣwa]  
tiếng Anh: /ˌækəŋˈkɑːɡwə/ hoặc /ˌɑːkəŋˈkɑːɡwə/
| first\_ascent = 1897 Thụy SĩMatthias Zurbriggen
| easiest\_route =
}}
**Aconcagua** (phát âm tiếng Tây Ban Nha: [akoŋˈkaɣwa]) là ngọn núi cao nhất châu Mỹ với chiều cao 6,959 m. Núi thuộc dãy núi Andes phần thuộc tỉnh Mendoza của Argentina. Nó nằm cách thủ phủ của tỉnh Mendoza 112 km (70 dặm). Đỉnh núi cao nhất của ngọn núi này nằm cách tỉnh San Juan 5 km và cách biên giới với Chile 12 km. Đây là ngọn núi cao nhất ở cả Tây và Nam bán cầu.

Aconcagua bị chia cắt theo hướng Bắc Nam bởi *Valle de las Vacas* và theo hướng Đông Tây bởi *Valle de los Horcones Inferior*. Ngọn núi này cũng như vùng phụ cận của nó đều thuộc Parque provincial Aconcagua. Ngọn núi này có một số sông băng, trong đó dài nhất là *Ventisquero Horcones Inferior* dài 10 km. Nó bắt nguồn từ mạn nam cao 3600 km so với mặt nước biển gần trại Confluencia.

Xem thêm
--------

* Ojos del Salado

Tham khảo
---------

1. 1 2 3  Albanese, Rubén (2009). "Alturas y Depresiones Máximas en la República Argentina" [Maxium peaks and lows in the Argentine Republic] (bằng tiếng Tây Ban Nha). Instituto Geográfico Nacional. Bản gốc lưu trữ ngày 23 tháng 7 năm 2013. Truy cập ngày 6 tháng 3 năm 2012.
2. ↑  R. J. Secor, *Aconcagua: a climbing guide*, The Mountaineers, 1994, ISBN 0-89886-406-2, p. 13.
3. ↑  
Servei General d'Informacio de Muntanya, 2002, "Aconcagua 1:50,000 map", published by Cordee

Liên kết ngoài
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về ***Aconcagua***. |

* "Aconcagua". SummitPost.org. Truy cập ngày 26 tháng 10 năm 2010.
* Daily time lapse animations of the Aconcagua base camp Webcam Lưu trữ 2009-08-08 tại Wayback Machine
* Highest peaks on peakware.com
* Interactive Satellite / Terrain Map, Photos, and Information on climbing Aconcagua Lưu trữ 2009-02-23 tại Wayback Machine
* Live webcam from Aconcagua base camp Lưu trữ 2023-06-04 tại Wayback Machine (December to March)
* Aconcagua: Everyman's Everest
* Mt. Aconcagua: information about location, routes, camps and weather Lưu trữ 2015-01-03 tại Wayback Machine
**Hàn Chánh/Chính** (chữ Hán: 韩政, ? – ?), tự Quân Dụng, người Ích Đô , tướng lãnh đầu đời Nguyên.

Cuộc đời và sự nghiệp
---------------------

Cha là Hàn Tùng Chi, theo Tứ phò mã nhà Kim đánh Nam Tống, đồn thú Sơn Dương, tử trận ở đấy.

Chánh sớm mồ côi, học nghề y để tự nuôi mình, về sau theo chư vương Tháp Sát Nhi trấn thủ Liêu Đông. Tháp Sát Nhi trình bày kế hoạch của Chánh với Nguyên Thế Tổ, khiến hoàng đế lấy làm lạ.

Năm Chí Nguyên thứ 13 (1276), Tương Uy được làm Chinh tây Đô nguyên soái, đánh dẹp Tây Phiên, triều đình thụ Chánh làm Gia nghị đại phu, Hán quân Nguyên soái giám quân, cho đeo Kim hổ phù. Trong quân cả sợ, nói với nhau: "Giám quân không phải là người có quốc tính thì không thể được." Thái tử Chân Kim cũng ngờ vực, nhân lúc Chánh vào từ biệt, mệnh cho ông kéo cung cứng; Chánh kéo liền 3 lần, Chân Kim than rằng: "Hoàng đế dùng người quả nhiên như vậy!" rồi ban cho ông 1 bộ áo gấm để đi đường. Chánh tham gia tây chinh, vào sa mạc chém được quắc rất nhiều. Sau khi khải hoàn, Chánh được thụ làm Tiền vệ thân quân Phó đô nguyên soái, Chỉ huy sứ, kiêm Lĩnh tả hữu vệ Đồn điền quân mã; ông tâu xin lấy đồn điền để quản lý bộ thuộc ở vệ, dựa vào đó mà trừng trị những kẻ chẳng lành, triều đình đồng ý.

Năm thứ 19 (1282), Chánh được gia chức Chánh Nghĩa đại phu, sung làm Xu mật viện Phán quan. Ít lâu sau Chánh được bái làm Trì thư thị Ngự sử, hặc Trung thư hữu thừa Lư Thế Vinh mưu lợi, rốt cục kết tội được ông ta. Năm thứ 23 (1286), Chánh được ra làm Hoài Đông đạo Đề hình án sát sứ; ông giỏi xét án, được quan dân ca ngợi.

Không rõ Chánh mất khi nào, hưởng thọ 66 tuổi. Chánh được tặng Gia Nghị đại phu, Thượng thư, Thượng khinh xa đô úy, Nam Dương quận hầu, thụy là Uy Mẫn.

Hậu nhân
--------

Sử cũ nhắc đến ba con trai của Chánh:

* Hàn Củng, được làm đến Tăng Thành huyện doãn.
* Hàn Chấn, được làm đến Xương Quốc châu Tri châu.
* Hàn Cực, được làm đến Ngự dược phó sứ.

Tham khảo
---------

* Tân Nguyên sử quyển 174, liệt truyện 71 – Hàn Chánh truyện

Chú thích
---------

1. ↑  Nay là Thanh Châu, Sơn Đông
Glucose máu ở người bình thường nằm trong khoảng 80 mg%-120 mg%. Nếu nồng độ glucose máu dưới 80 mg%, coi như có tình trạng giảm glucose máu. Sự sụt giảm này có thể do sinh lý bình thường hoặc do một tình trạng bệnh lý nào đó gây ra và thường không có triệu chứng lâm sàng rõ rệt. Trừ khi sự sụt giảm này quá nghiêm trọng (ở người lớn là dưới 45 mg%, trẻ nhỏ dưới 40 mg%), nó trở thành bệnh lý hạ đường huyết và cần có chỉ định cấp cứu nội khoa kịp thời.

Nguyên nhân
-----------

### Giảm cung cấp glucid

Do đói ăn lâu ngày hoặc trong các khoảng thời gian cách xa bữa ăn  

Kém hấp thu glucose do các nguyên nhân:  

-Thiếu các men ly giải đường đa ở ống tiêu hóa, nhất là trong dịch tụy và nước bọt.  

-Ống tiêu hóa bị tổn thương làm mất các vi nhung mao dẫn đến kém hấp thu vào niêm mạc ruột.  

-Thiếu các men nội bào để tiến hành phosphoryl hóa glucose tạo năng lượng cho cơ thể.  

Giảm tích trữ và chuyển hóa trung gian:  

-Các tế bào gan bị tổn thương (xơ gan,viêm gan,ung thư gan,...) làm giảm dự trữ glucose dưới dạng glycogen, giảm phóng thích glucose vào máu, dễ gây hạ đường huyết ở xa các bữa ăn.  

-Giảm tích trữ glycogen do thiếu các men tổng hợp ở gan,cơ và mô mỡ.  

-Thiếu các men giáng hóa glycogen, làm ứ đọng glycogen ở gan, ức chế các men tân tạo đường hoạt động.  

-Thiếu men dung nạp galactose và/hoặc fructose làm ứ trệ ở mô, ức chế các men chuyển hóa glucose.  

-Giảm tân tạo glucose từ các nguồn lipid,protid,...

### Tăng tiêu thụ glucid

Tăng nhu cầu của cơ thể để cung cấp năng lượng: trong sốt,rét run,sốc,nhiễm khuẩn huyết,u bướu,...  

Tăng thoái hóa glucose theo các con đường khác, gặp nhiều trong u đảo tụy.  

Do rối loạn ở thận làm ngưỡng lọc cầu thận đối với glucose giảm, tăng đào thải glucose ra nước tiểu.

### Rối loạn điều hòa đường huyết

Do rối loạn các yếu tố thần kinh: ức chế giao cảm, cường phó giao cảm,...  

Tăng tiết insulin, giảm tiết các hormon làm tăng đường huyết như T3,T4 ở tuyến giáp, corticoid ở vỏ thượng thận, glucagon ở tụy,... do bệnh nội tiết hay các nguyên nhân khác.

### Các nguyên nhân khác

Dùng thuốc đái tháo đường,thuốc chống động kinh, nhiễm độc rượu, nghiện thuốc lá,...

Cơ chế bệnh sinh
----------------

Các tế bào não chủ yếu vận chuyển glucose dưới dạng thẩm thấu không phụ thuộc vào insulin để tạo năng lượng. Do đó, mọi sự sụt giảm glucose quá mức đều gây ảnh hưởng đến não bộ đầu tiên. Có 2 cơ chế gây ra các triệu chứng ở người bị giảm glucose máu và hạ đường huyết:  

-Cơ chế do hệ thần kinh tự động chi phối thông qua trục giao cảm-tủy thượng thận làm tăng tiết catecholamin dẫn tới tăng nhịp tim,tăng thở,xanh xao,run rẩy,lo lắng,đổ mồ hôi,dị cảm,...  

-Cơ chế do ảnh hưởng trực tiếp của glucose đối với hệ thần kinh: mệt mỏi,co giật,hoa mắt,chóng mặt,thay đổi hành vi,...

Tham khảo
---------

*Sinh lý bệnh học*. Đại học y dược Hà Nội.
**Cao Nguyên** (chữ Hán: 高源, ? – ?), tự Trọng Uyên, người Nhiêu Dương, Tấn Châu , quan viên đầu đời Nguyên trong lịch sử Trung Quốc.

Cuộc đời và sự nghiệp
---------------------

Ông kỵ là Cao Ấp, được làm Pháp lại ở châu, nổi tiếng công bình. Cha là Cao Nhữ Lâm, được làm đến Chân Định Liêm phóng tư  Chiếu ma , chịu sai đi Đông Bình, gặp cướp mà chết. Nguyên từ nhỏ ra sức học tập, phụng dưỡng mẹ rất hiếu thảo, được bổ làm Lại ở huyện.

Đầu niên hiệu Trung Thống (1260 – 1263) thời Nguyên Thế Tổ, Nguyên được cất nhắc làm Vệ Huy lộ Tri sự, dần thăng đến Tề Hà huyện doãn. Nguyên ở chức có ân huệ, rời đi hơn 10 năm, mà dẫn vẫn lập bia ca tụng. Qua 2 lần thăng chức, Nguyên được làm Hành đài đô sự, rồi làm Thiêm Giang Nam, Chiết Tây đạo Đề hình Án sát tư sự. Nguyên hặc Thường Châu lộ Đạt lỗ hoa xích Mã Thứ chiếm đoạt ruộng của dân cùng nhiều việc làm trái pháp luật. Thứ sợ hãi, hối lộ quyền thần A Hợp Mã, đem việc khác vu cáo Nguyên, khiến ông phải vào ngục. Ngày nọ Nguyên được phóng thích nhưng không rõ lý do. Thì ra láng giềng của Nguyên là thân thích của A Hợp Mã, đã biết ông phụng dưỡng mẹ rất hiếu thảo, đến nay nghe tin Nguyên vô cớ bị giam, bèn tìm gặp A Hợp Mã, nói với ông ta rằng: "Nguyên là hiếu tử đấy, chẳng những ta biết, mà trời cũng biết. Nếu giết sằng Nguyên, trái ý trời thì chẳng lành đâu." A Hợp Mã cảm động, nên Nguyên thoát chết.

Ít lâu sau Nguyên được trừ làm Hà Gian đẳng lộ Đô chuyển vận phó sứ; ông phủ dụ có biện pháp, khiến Táo hộ  bỏ trốn đều quay về làm ăn, luôn thu thuế dôi ra đến hơn 10 vạn tiền/năm.

Năm Chí Nguyên thứ 24 (1287), Nguyên được đổi làm Giang Đông đạo Khuyến nông doanh điền sứ. Năm thứ 28 (1291), Nguyên được thăng làm Đô thủy giám, khai thông Huệ hà, từ Văn Minh môn về phía đông 70 dặm hội họp với Hội Thông hà, đặt 7 áp, 12 cầu, khiến mọi người được lợi. Sau đó Nguyên được thụ chức Đồng tri Hồ Nam đạo Tuyên úy tư sự.

Không rõ năm sanh năm mất của Nguyên, chỉ biết ông hưởng thọ 77 tuổi. Nguyên có ba con trai là Mộng Bật, Lương Bật và Công Bật.

Tham khảo
---------

* Nguyên sử quyển 170, liệt truyện 57 – Cao Nguyên truyện
* Tân Nguyên sử quyển 174, liệt truyện 71 – Cao Nguyên truyện

Chú thích
---------

1. ↑  Nay là Nhiêu Dương, Hà Bắc
2. ↑  Liêm phóng tư, gọi đầy đủ Túc chánh liêm phóng tư, ban đầu gọi Đề hình Án sát tư, đến đời Minh đổi lại như ban đầu, đời Thanh lược còn Án sát tư, là cơ quan tư pháp tối cao ở hành tỉnh hay tỉnh, chủ quản hình án, tố tụng
3. ↑  Chiếu ma (照磨), gọi đầy đủ Chiếu loát ma khám (照 <tra xét> 刷 <nạo vét> 磨 <nghiên cứu> 勘 <thẩm định>), là quan chức phụ trách giám sát vào các đời Nguyên, Minh, Thanh. Sau khi nhà Nguyên kiến lập, tại Trung thư tỉnh có 1 viên Chiếu ma, trật Chánh bát phẩm, phụ trách công tác tra xét, thẩm định, riêng ở Liêm phóng tư cũng đặt 1 viên, nhằm tra xét quan viên, thẩm định văn án
4. ↑  Táo hộ (灶戶) hay Táo đinh (灶丁) là người làm nghề muối. Danh xưng này bắt đầu được dùng từ đời Đường
Thịt công trùng được phục vụ như thức ăn đường phố tại Đức
**Thịt côn trùng** hay **côn trùng ăn được** là những loại côn trùng được con người tiêu thụ như một loại thực phẩm và là thành phần của quy trình chế biến thực phẩm cho những món ăn khác như hamburger, mì ống hay thức ăn nhẹ. Văn hóa và quá trình sinh học của việc ăn côn trùng (con người cũng như động vật) được mô tả bằng khái niệm ăn côn trùng.

Côn trùng ăn được
-----------------

### Những loài côn trùng thường xuyên được tiêu thụ

Số lượng những loài côn trùng có thể ăn được ước tính từ 1,000 đến 2,0000 loài. Trong đó bao gồm 235 loài bướm, 344 loài bọ cánh cứng, 313 loài kiến, ong và tò vò, 239 loài châu chấu, dế và gián, 39 loài mối, 20 loài chuồn chuồn ngô và có cả ve sầu nữa. Tùy thuộc về môi trường, hệ sinh thái và khí hậu mà tùy khu vực có cách tiêu thụ từng loại côn trùng khác nhau.

Bảng dưới đây liệt kê năm đơn đặt hàng món ăn côn trùng được con người tiêu thụ nhiều nhất trên toàn thế giới, thông tin này được lấy từ cuốn sách *Thịt côn trùng: Triển vọng tương lai cho thực phẩm và an ninh lương thực* của Arnold van Huis, Joost Van Itterbeeck, Harmke Klunder, Esther Mertens, Afton Halloran, Giulia Muir và Paul Vantomme

| Đơn đặt hàng các loại côn trùng | Tên chung | Tỷ lệ tiêu thụ trên toàn thế giới theo dân số (%) |
| --- | --- | --- |
| Coleoptera | Bọ cánh cứng | 31 |
| Lepidoptera | Bướm ngày, bướm đêm | 18 |
| Hymenoptera | Ong, kiến | 14 |
| Orthoptera | Châu chấu, dế mèn | 13 |
| Hemiptera | Cicadas, leafhoppers, planthoppers | 10 |

Tham khảo
---------

1. ↑  Ramos-Elorduy, Julieta (2009). "Anthropo-Entomophagy: Cultures, Evolution And Sustainability". *Entomological Research*. **39** (5): 271–288. doi:10.1111/j.1748-5967.2009.00238.x.
2. ↑  Ramos-Elorduy, Julieta; Menzel, Peter (1998). *Creepy crawly cuisine: the gourmet guide to edible insects*. Inner Traditions / Bear & Company. tr. 150. ISBN 978-0-89281-747-4. Truy cập ngày 2 tháng 4 năm 2010.
3. ↑  van Huis, Arnold. *Edible Insects: Future Prospects for Food and Feed Security*. Rome. ISBN 9789251075968. OCLC 868923724.
**Cầu Victoria Falls** (ban đầu được gọi là **Great Zambesi** hoặc **Cầu Zambezi**, sau này gọi là **Cầu Victoria**) là một cây cầu bắc qua con sông Zambezi ngay dưới Thác Victoria và được xây dựng trên hẻm núi thứ hai của thác. Con sông này tạo thành biên giới giữa hai nước Zimbabwe và Zambia, cây cầu nối hai quốc gia Zimbabwe và Zambia.

Lịch sử
-------

Cây cầu này là ý tưởng của Cecil Rhodes, là một phần của tuyến Đường sắt Cape-Cairo. Nó được thiết kế bởi George Andrew Hobson cùng với nhà tư vấn Douglas Fox và các đối tác khác. Cây cầu được đóng sẵn bởi công ty Cầu & Kỹ thuật Cleveland ở Anh rồi được vận chuyển đến thành phố cảng Beira ở Mozambique do Bồ Đào Nha quản lý và chuyển đến dự án cầu đường sắt bắc qua thác Victoria. Công trình này chỉ mất khoảng 14 tháng để xây dựng và đã hoàn thành vào năm 1905.

Cây cầu đã được chính thức khánh thành bởi Giáo sư Sir George Darwin, con trai của Charles Darwin và Chủ tịch của Hiệp hội Anh vào ngày 12 tháng 9 năm 1905.

 

Cây cầu này được cấu tạo bằng thép và dài 198 mét với vòm chính dài 156,50 mét, cao 128 mét so với mặt sông. Cây cầu bao gồm cả đường dành cho phương tiện đường bộ, đường đi bộ cũng như đường sắt. Nó cũng là cây cầu duy nhất nối đường sắt từ Zimbabwe với Zambia và là một trong ba tuyến đường bộ nối liền hai nước trên. Trong hơn 50 năm, cây cầu được các đoàn tàu khách đi qua thường xuyên như một phần của tuyến đường chính giữa Bắc Rhodesia, Cộng hòa Nam Phi và Châu Âu lúc bấy giờ. Các chuyến tàu hàng chủ yếu là chở quặng đồng (sau này là đồng thỏi) và gỗ ra khỏi Bắc Rhodesia, và than đá vào nước này. Tuổi đời của cây cầu và các vấn đề bảo trì đã khiến giao thông đôi khi bị bất lợi. Các đoàn tàu chạy qua với tốc độ chậm hơn tốc độ đi bộ và xe tải bị giới hạn ở 30 tấn, do đó xe tải nặng hơn cần phải chuyển hướng dài qua Phà Kazungula hoặc Cầu Chirundu. Giới hạn được nâng lên sau một lần sửa cầu vào năm 2006, nhưng hiện nay đã có một số đề xuất cải tạo lại cầu hoặc xây dựng một cây cầu mới đã được đưa ra.

Nhảy bungee ở cây cầu Victoria Falls

Du lịch
-------

Ngày nay, một trong những điểm thu hút chính của Cầu Victoria Falls là các tour tham quan giới thiệu lịch sử về việc xây dựng cây cầu và bao gồm chuyến tham quan đi bộ. Ở phía Zambia có một bảo tàng đường sắt nhỏ được vào cửa miễn phí và có một quán nước gần đó. Nổi tiếng không kém đó là trò nhảy bungee 111 mét.

Vào cuối năm 2011, một sự việc đáng tiếc đã xảy ra sau khi dây bungee bị đứt và một phụ nữ trẻ người Úc rơi xuống dòng sông chảy xiết ở dưới cây cầu này.

Tham khảo
---------

1. ↑  "Historical Bridge Tour". *vicfalls.travel*. Bản gốc lưu trữ ngày 7 tháng 12 năm 2021. Truy cập ngày 20 tháng 3 năm 2023.
2. ↑  "Thông tin về cầu Victoria Falls".
3. ↑  "Bungee Jumping in Victoria Falls". Truy cập ngày 20 tháng 3 năm 2023.

Liên kết ngoài
--------------
**Sylvia Shitsama Nyamweya** (nhũ danh **Sylvia Shitsama**), là một bác sĩ phẫu thuật thần kinh người Kenya tại Bệnh viện giới thiệu quốc gia Kenyatta. Cô là một trong số ít các bác sĩ phẫu thuật thần kinh trong nước.

Gia cảnh và giáo dục
--------------------

Cô sinh ra ở Kenya vào khoảng năm 1985, và theo học tại các trường học Kenya cho giáo dục tiểu học và trung học. Cô được nhận vào Đại học Nairobi, nơi cô học ngành y khoa, tốt nghiệp Cử nhân Y khoa và Cử nhân Phẫu thuật (MBChB). Sau đó vào tháng 10 năm 2008, cô được nhận vào chương trình cư trú phẫu thuật thần kinh tại Bệnh viện Quốc gia Kenyatta, do Đại học Nairobi điều hành. Chương trình, kéo dài ít nhất sáu năm, dẫn đến giải thưởng bằng Thạc sĩ Y học (MMed) về Phẫu thuật Thần kinh. Cô tốt nghiệp với bằng MMed vào tháng 2 năm 2015.

Kinh nghiệm làm việc
--------------------

Kể từ khi tốt nghiệp chương trình MMed, cô được chỉ định làm bác sĩ phẫu thuật thần kinh tại Bệnh viện Quốc gia Kenyatta, bệnh viện giới thiệu lớn nhất trong cả nước, cũng là bệnh viện giảng dạy của Trường Y Nairobi. Có hiệu lực từ tháng 1 năm 2016, cô đồng thời làm giảng viên tại Đại học Khoa học Sức khỏe tại Đại học Nông nghiệp và Công nghệ Jomo Kenyatta (JKUAT). Vào tháng 6 năm 2017, cô bắt đầu cung cấp dịch vụ của mình tại *Sage Brain and Spine Clinic*, đặt tại Trung tâm Hiệp hội Y khoa Kenya ở Nairobi. Cô được báo cáo là đang tìm kiếm tài trợ để tài trợ cho các cư dân ghi danh vào chương trình Thạc sĩ phẫu thuật thần kinh để tăng tuyển sinh và sản lượng của các bác sĩ phẫu thuật thần kinh chuyên khoa.

Những ý kiến khác
-----------------

Bác sĩ Sylvia Shitsama tại một số điểm đã từng là thành viên hội đồng quản trị của *Hiệp hội Y khoa Kenya Sacco* (KMA), chịu trách nhiệm về các vấn đề tín dụng thành viên. Năm 2017, cô được vinh danh trong danh sách "40 phụ nữ dưới 40 tuổi hàng đầu ở Kenya", bởi Tập đoàn truyền thông quốc gia.

Xem thêm
--------

* Susan Oguya
* Iddah Asin
* Carol Musyoka

Tham khảo
---------

1. 1 2 3 4 5  Business Daily Africa (2017). "Top 40 Women Under 40 in Kenya" (PDF). Nairobi: Nation Media Group. Truy cập ngày 22 tháng 11 năm 2017.
2. 1 2 3  Nyambega Gisesa, and Abigael Sum (ngày 22 tháng 11 năm 2014). "Why there are only 17 neurosurgeons in Kenya". Nairobi: SDE Kenya. Bản gốc lưu trữ ngày 17 tháng 4 năm 2019. Truy cập ngày 22 tháng 11 năm 2017.
3. ↑  Sylvia Shitsama (ngày 22 tháng 11 năm 2017). "Sylvia Shitsama, Consultant Neurosurgeon". LinkedIn. Truy cập ngày 22 tháng 11 năm 2017.
4. ↑  Ndonga, Simon (ngày 21 tháng 7 năm 2017). "Relief for patients as neurosurgery clinic opens in Nairobi". Nairobi: 98.4 Capital FM. Truy cập ngày 22 tháng 11 năm 2017.
5. ↑  KMASACCO (ngày 22 tháng 11 năm 2017). "Kenya Medical Association Sacco: Board of Directors". Nairobi: Kenya Medical Association Sacco (KMASACCO). Bản gốc lưu trữ ngày 7 tháng 8 năm 2019. Truy cập ngày 22 tháng 11 năm 2017.

Liên kết ngoài
--------------

* Sự tiến bộ của phụ nữ trong phẫu thuật thần kinh
**Mùa thu Warszawa** *(Warszawska Jesień)* là lễ hội âm nhạc đương đại quốc tế lớn nhất Ba Lan. Thật vậy, trong nhiều năm, đó là lễ hội duy nhất của loại hình này ở Trung và Đông Âu. Nó được thành lập vào năm 1956 bởi hai nhà soạn nhạc, Tadeusz Baird và Kazimierz Serocki, và được thành lập chính thức bởi Hội đồng trưởng của Liên minh các nhà soạn nhạc Ba Lan. Đây là một sự kiện thường niên, thường diễn ra vào nửa cuối tháng 9 và kéo dài trong 8 ngày.

Lịch sử
-------

Lễ hội đầu tiên diễn ra vào ngày 10-20 tháng 10 năm 1956. Năm 1957 và 1982 không có lễ hội diễn ra.

Những năm đầu tiên của lễ hội, trở lại vào cuối những năm 1980, là một thời kỳ đặc biệt tráng lệ. Từ khi bắt đầu tồn tại, sự thành lập chương trình của lễ hội đã rõ ràng. Mục đích hàng đầu của lễ hội là (và là) để trình bày các tác phẩm âm nhạc mới từ Ba Lan và trên toàn thế giới. Adrian Thomas lưu ý rằng âm nhạc được biểu diễn tại Warsaw Mùa thu từ 1958 đến 1961 "biểu đồ thể hiện rõ ràng quá trình thông báo cho khán giả và nhà soạn nhạc Ba Lan về những gì đang xảy ra ở phương Tây (Thomas 2005)Lỗi harv: không có mục tiêu: CITEREFThomas2005 (trợ giúp). Đồng thời, số lượng tiết mục của Ba Lan tăng từ 25% năm 1958 lên 30% vào năm 1961 (Thomas 2005)Lỗi harv: không có mục tiêu: CITEREFThomas2005 (trợ giúp).

Liên minh các nhà soạn nhạc Ba Lan vẫn đóng một vai trò lớn trong việc tổ chức lễ hội, và giám đốc của lễ hội hiện là Tadeusz Wielecki.

Tiết mục mùa thu Warsaw
-----------------------

Mùa thu Warsaw có nhiều buổi ra mắt Ba Lan và trên toàn thế giới của cả các nhà soạn nhạc không phải người Ba Lan cũng như là người Ba Lan. Danh sách sau đây bao gồm một số tác phẩm đã được thực hiện (Thomas 2005, 320–31)Lỗi harv: không có mục tiêu: CITEREFThomas2005 (trợ giúp).

**1956**

* Witold Lutosławski, *Bản hòa tấu cho dàn nhạc* (Giải nhất năm 1963 của UNESCO)

**1958**

* Tadeusz Baird, *Four Essays* (World Premiere) (Giải nhất năm 1959 của UNESCO (chia sẻ với Lutosławski))
* Henryk Górecki, văn *bia* (ra mắt thế giới)
* Witold Lutosławski, *Musique funèoust / Nhạc tang lễ* (Giải nhất năm 1959 của UNESCO (chia sẻ với Baird))

**1959**

* Henryk Górecki, *Bản giao hưởng số 1* (Buổi ra mắt thế giới) (Giải thưởng Thanh niên Biên niên sử năm 1961 của UNESCO)

**1960**

* Henryk Górecki, *Scontri* (Ra mắt thế giới)

**1961**

* Tadeusz Baird, *Thơ tình* (Ra mắt thế giới)
* Henryk Górecki, *Ba sơ đồ* (Ra mắt thế giới)
* Witold Lutosławski, *Jeux vénitiens / Trò chơi Venice* (Ra mắt thế giới) (Giải nhất năm 1962 của UNESCO)
* Krzysztof Penderecki, *Threnody to the Victims of Hiroshima* (World Premiere) (Người chiến thắng UNESCO năm 1961)

Xem thêm
--------

* Danh sách các lễ hội âm nhạc thử nghiệm

Tham khảo
---------

* Thomas, Adrian (2005), Âm nhạc Ba Lan kể từ Szymanowski, Cambridge và New York: Nhà xuất bản Đại học Cambridge

Liên kết ngoài
--------------

* Trang web chính thức
Sóng ngang phẳng
**Sóng ngang** là sóng lan truyền trong đó các dao động diễn ra theo phương vuông góc với phương truyền năng lượng (phương truyền sóng). Trong hệ tọa độ vuông góc nếu sóng lan truyền theo phương x dương, thì dao động diễn ra ở hướng lên và xuống trong mặt y-z.

***Ví dụ**:* Thổi vào mặt nước, sóng tạo thành và lan truyền trên mặt nước. Các phần tử nước dao động theo phương thẳng đứng còn phương truyền sóng là phương ngang nên sóng nước trong trường hợp này là sóng ngang.

*Sóng ngang cơ học* chỉ truyền được trong chất rắn và trên bề mặt chất lỏng.

Thoạt nhìn thì chúng ta có cảm giác sóng ngang chuyển động theo chiều ngang nhưng thực chất thì các phần tử của sóng chuyển động lên và xuống theo chiều vuông góc với phương truyền sóng liên tiếp nhau tạo thành sóng ngang.

***Ví dụ**:* Sóng nước, sóng điện từ,

Biểu diễn sóng điện từ truyền theo phương y

Giải thích sự tạo thành sóng
----------------------------

Dùng 1 sợi dây mềm, dài, căng ngang,một đầu được gắn vào tường, đầu kia dùng tay giữ. Ta truyền cho đầu dây một xung lượng của lực bằng cách dùng bàn tay đưa nhanh đầu dây từ thấp lên cao rồi từ cao xuống thấp. Ta thấy xuất biến dạng ở đầu dây và biến dạng này lan truyền trên dây về phía đầu kia.

Lúc đầu, đầu dây được kéo lên cao. Đầu dây này liên kết với các phần tử liền kề nên các phần tử này cũng được kéo lên cao bằng 1 lực hướng lên. Chừng nào mà các điểm kế tiếp của dây còn kéo điểm kề sau nó lên cao thì biến dạng còn dịch chuyển dọc theo dây về phía đầu kia. Cũng trong thời gian đó thì bàn tay trở về vị trí ban đầu, mỗi phần tử của dây cũng bị kéo về phía dưới sau khi đã đạt tới điểm cao nhất.

Bàn tay dao động là nguồn của sóng và lực liên kết giữa các phần tử liền kề đã truyền xung lượng của lực dọc theo dây.

Các sóng ngang khác (sóng nước…) được tạo ra và lan truyền trong môi trường theo một cách tương tự như vậy

Đặc điểm của sự truyền sóng
---------------------------

Sự lan truyền của biến dạng trong một môi trường gọi là chuyển động sóng. Chuyển động sóng có các đặc điểm sau đây:

- Các phần tử của môi trường chỉ chuyển động trong một phạm vi không gian rất hẹp, trong khi sóng thì truyền đi rất xa.

- Tốc độ truyền sóng chỉ phụ thuộc vào tính chất của môi trường chứ không phụ thuộc vào tốc độ chuyển động của nguồn hay của các phần tử của môi trường có sóng truyền qua

Các đại lượng đặc trưng
-----------------------

Các đại lượng đặc trưng là:

* Biên độ (A)
* Chu kỳ (T)
* Tần số (f)
* Bước sóng (λ)

Phương trình sóng
-----------------

Phương trình sóng có dạng:

- Tại t=0: {\displaystyle u=Acos{2\pi \ \over \lambda \ }}

- Tại thời điểm t: {\displaystyle {2\pi \ \over \lambda \ }(x-vt)}

Xem thêm
--------

* Sóng dọc

Tham khảo
---------

Liên kết ngoài
--------------

* Interactive simulation of transverse wave
* Wave types explained with high speed film and animations Lưu trữ 2016-11-29 tại Wayback Machine
* Transverse and Longitudinal Waves
Meta Runner là một loạt phim YouTube do Glitch Productions sản xuất và Kevin và Luke Lerdwart tạo ra. Phim kể về một nhóm thanh thiếu niên sống trong một thế giới hư cấu nơi trò chơi phổ biến nhất là Meta Runner, trong đó người chơi điều khiển hình đại diện trong môi trường trực tuyến tương tự như môi trường "metaverse" ý tưởng. Nó khám phá các chủ đề về tiến bộ công nghệ, thực tế ảo và mối quan hệ giữa con người với nhau, Phim này được phát sóng vào năm 2019

"Meta Runners" ban đầu được hình dung là một chương trình về những người chạy qua một thế giới thực tế ảo, nhưng Kevin và Luke đã sớm quyết định biến nó thành một "phim kinh dị công nghệ" có tính năng hack và âm mưu. Mặc dù ý tưởng này đã phát triển trong suốt quá trình sản xuất bộ truyện nhưng các chủ đề cốt lõi vẫn được giữ nguyên.

Nhân vật
--------

Các nhân vật chính của "Meta Runner" là Tari, Belle và Theo.

* Tari (Celeste Notley-Smith) là một game thủ nhút nhát, sống nội tâm, không giỏi tương tác với mọi người ở thế giới thực nhưng lại là một cao thủ tài năng của tựa game Meta Runner.

* Belle (Jessica Fallico) là chị gái của Tari, một nhà lãnh đạo tự tin, hướng ngoại và luôn quan tâm đến lợi ích tốt nhất của em gái mình.

* Theo (Robyn Barry-Cotter) là một chàng trai bí ẩn và trầm tính, có kỹ năng hack và công nghệ, nhưng lại hơi bị ruồng bỏ.

Ngoài ba nhân vật chính, truyện còn có một số nhân vật phụ bao gồm:

* Lucks (David J. G. Doyle) : người đứng đầu giàu có và quyền lực của một công ty công nghệ, đồng thời là nhân vật phản diện chính của bộ truyện.

* Lucinia( Amber Lee Connors): người tạo ra Meta Runner và là mẹ của Tari và Belle

* Masa (Brendan Barry-Cotter): một hacker trẻ và tội phạm được giao nhiệm vụ hack trò chơi và đánh cắp mã nguồn của nó.

Đánh giá
--------

Meta Runner là bộ truyện được đón nhận nồng nhiệt với điểm đánh giá 8,3/10 trên IMDB. Nó đã nhận được nhiều lời khen ngợi vì tiền đề và câu chuyện độc đáo, cũng như các nhân vật được phát triển tốt và cốt truyện hấp dẫn. Nhiều người hâm mộ đã khen ngợi bộ truyện này. sự pha trộn giữa hành động, kịch tính và công nghệ, đồng thời khám phá các chủ đề về lòng trung thành, tình bạn và sự kiên trì. Chất lượng của hoạt hình và nhạc nền cũng được khen ngợi, nhiều người gọi đây là bộ phim phải xem đối với những người hâm mộ thể loại phiêu lưu hoạt hình và phim kinh dị khoa học viễn tưởng.

Tóm tắt
-------

Meta Runner là một loạt phim hoạt hình trên YouTube kể về một nhóm game thủ tuổi teen sống trong một thế giới nơi trò chơi phổ biến nhất là Meta Runner, trong đó người chơi điều khiển hình đại diện trong một thế giới thực tế ảo. Nó khám phá các chủ đề về tiến bộ công nghệ, thực tế ảo và mối quan hệ giữa con người với nhau. Bộ phim đã được khen ngợi vì tiền đề và câu chuyện độc đáo, các nhân vật được phát triển tốt và cốt truyện hấp dẫn.

1. 1 2  "Inside The Mario House That SMG4 Built". Kotaku. 26 tháng 7 năm 2019. Truy cập ngày 27 tháng 9 năm 2020.
2. ↑  "META RUNNER - THE FINAL SEASON". Screen Australia. 2022. Truy cập ngày 25 tháng 7 năm 2022.