***Chaetodontoplus melanosoma*** là một loài cá biển thuộc chi *Chaetodontoplus* trong họ Cá bướm gai. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1853.

Từ nguyên
---------

Từ định danh của loài được đặt ghép bởi hai từ trong tiếng Latinh: *melano* ("màu đen") và *soma* ("thân thể"), hàm ý đề cập đến cơ thể màu đen của cá trưởng thành.

Phạm vi phân bố và môi trường sống
----------------------------------

*C. melanosoma* có phạm vi trải dài từ Philippines (quần đảo Sulu, Cebu và Nam Luzon), dọc theo bờ đông của đảo Borneo (bang Sabah của Malaysia) về phía nam đến quần đảo Sunda Nhỏ (Indonesia). Loài này sống gần các rạn san hô và mỏm đá ngầm, đặc biệt là những nơi có dòng chảy mạnh và nước trồi, ở độ sâu khoảng từ 5 đến 30 m.

*C. melanosoma* còn được cho là có mặt ở vùng biển phía nam Nhật Bản. Quần thể *melanosoma* Nhật Bản (được gọi là *C. cf melanosoma*) lại có vây đuôi hoàn toàn màu vàng, khác biệt so với kiểu hình có đuôi màu đen viền vàng ở các quần thể *melanosoma* thực sự ở Đông Nam Á. Không rõ *C. cf melanosoma* chỉ là biến thể kiểu hình của *C. melanosoma*, hay là một loài chưa được mô tả ở Nhật Bản.

Mô tả
-----

*C. melanosoma* có chiều dài cơ thể tối đa được biết đến là 20 cm. *C. melanosoma* và hai loài khác là *Chaetodontoplus dimidiatus* và *Chaetodontoplus vanderloosi* tạo thành phức hợp loài *melanosoma* do cả 3 loài đều có kiểu màu khá giống nhau.

*C. melanosoma* và *C. dimidiatus* đều có một vùng màu xám ở thân trên và đầu, vùng thân còn lại màu đen, lốm đốm các vệt màu vàng ở trên mặt; cá con cũng có kiểu hình giống nhau. *C. melanosoma* và *C. vanderloosi* chỉ giống nhau ở kiểu màu vây đuôi: màu đen với dải viền màu vàng ở rìa sau (vây hậu môn và vây lưng cũng có viền vàng ở rìa). Cá con của *C. melanosoma* và *C. vanderloosi* có màu đen, nhưng *C. melanosoma* có dải trắng sau đầu, thay vì vàng nhạt như *C. vanderloosi*.

Số gai vây lưng: 13; Số tia vây ở vây lưng: 17–19; Số gai vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 17–18.

Sinh thái học
-------------

Thức ăn chủ yếu của *C. melanosoma* là hải miên (bọt biển) và những loài thuộc phân ngành Sống đuôi. Chúng có thể sống đơn độc hoặc bơi theo cặp.

*C. cf melanosoma* thường lai tạp với *Chaetodontoplus septentrionalis* ở vùng biển phía nam Nhật Bản và đảo Đài Loan. *Chaetodontoplus chrysocephalus*, một loài có tình trạng phân loại còn mơ hồ, được nghĩ là con lai giữa hai loài này.

*C. melanosoma* là một loài cá cảnh thường được xuất khẩu trong ngành buôn bán cá cảnh.

Tham khảo
---------

1. 1 2 3 4 5  G. Allen (2010). "*Chaetodontoplus melanosoma*". *Sách đỏ IUCN về các loài bị đe dọa*. **2010**: e.T165850A6148337. doi:10.2305/IUCN.UK.2010-4.RLTS.T165850A6148337.en. Truy cập ngày 15 tháng 5 năm 2021.
2. ↑  Scharpf, C.; Lazara, K. J. (2021). "Order ACANTHURIFORMES (part 1)". *The ETYFish Project Fish Name Etymology Database*. Truy cập ngày 15 tháng 5 năm 2021.
3. 1 2 3 4  Ranier Froese và Daniel Pauly (chủ biên). Thông tin *Chaetodontoplus melanosoma* trên *FishBase*. Phiên bản tháng 2 năm 2021.
4. 1 2  Joe Rowlett (2016). "The Evolution and Biogeography of Chaetodontoplus". *Reefs.com*. Truy cập ngày 4 tháng 6 năm 2021.
5. 1 2  Allen & Steene, sđd, tr.28–29
6. ↑  Pyle (2003), sđd, tr.402–403

### Trích dẫn

* Richard L. Pyle (2003). *A systematic treatment of the reef-fish Family Pomacanthidae (Pisces: Perciformes)* (PDF) (Tiến sĩ). Đại học Hawaii. Lưu trữ 2021-05-21 tại Wayback Machine
* Gerald R. Allen; Roger C. Steene (2004). "*Chaetodontoplus vanderloosi*, A new species of angelfish (Pomacanthidae) from Papua New Guinea" (PDF). *aqua, Journal of Ichthyology and Aquatic Biology*. **8** (1): 23–30.Quản lý CS1: sử dụng tham số tác giả (liên kết)

| Thẻ nhận dạng đơn vị phân loại |
| --- |
| *Chaetodontoplus melanosoma* | 
* Wikidata: Q2237001
* BOLD: 78446
* FishBase: 10472
* GBIF: 2396588
* iNaturalist: 97220
* IRMNG: 10758775
* ITIS: 610509
* IUCN: 165850
* NCBI: 109738
* WoRMS: 280119

 |
| *Holacanthus melanosoma* | 
* Wikidata: Q106416024
* GBIF: 5211510
* IRMNG: 10967075
* ITIS: 610512
* WoRMS: 308796
* ZooBank: 8A86CB7C-B7E5-4F38-AA53-D2AEBB3F68A7

 |