**Hiếu Tuyên Vương Hoàng hậu** (chữ Hán: 孝宣王皇后, ? - 16 TCN), còn gọi là **Cung Thành Thái hậu** (邛成太后), là Hoàng hậu thứ ba của Hán Tuyên Đế, vị Hoàng đế thứ 10 của nhà Tây Hán trong lịch sử Trung Quốc.

Dù được lập làm Hoàng hậu, Hiếu Tuyên Vương Hoàng hậu không được Hán Tuyên Đế sủng hạnh, và cũng không như nhiều Hoàng thái hậu khác của Tây Hán, bà không dựa vào vị trí ngoại thích của dòng họ mình để tác động chính trị, an bình ở trong nội cung. Trước sự mưu toan của nhà họ Hoắc hòng đưa Hoắc Thành Quân lật đổ Hoàng hậu Hứa Bình Quân, Vương Hoàng hậu nuôi dưỡng con trai Hứa hậu là Hán Nguyên Đế Lưu Thích trưởng thành, nên Nguyên Đế tôn trọng bà.

Thân thế
--------

Hiếu Tuyên hoàng hậu Vương thị, không rõ tên gì, người huyện Trường Lăng (nay là Vị Thành, Hàm Dương, tỉnh Thiểm Tây), nguyên là con gái của Cung Thành hầu Vương Phụng Quang (王奉光).

Tổ tiên của Vương thị do có công phò giúp Hán Cao Tổ, nên được phong làm *Quan nội hầu* (關內侯), dời từ Bái huyện sang Trường Lăng cư trú. Tước vị Quan nội hầu của dòng họ Vương được truyền đến đời Vương Phụng Quang. Vốn Phụng Quang thích chơi đá gà, thường gặp Hoàng tằng tôn Lưu Bệnh Dĩ, cho nên quen biết. Đến tuổi cập kê, Vương thị được định hôn với một vài nhà quyền quý nhưng những người ấy lại chết vào ngày thành hôn, nên bà vẫn phải ở nhà.

Năm Nguyên Bình nguyên niên (74 TCN), Hoàng tằng tôn Lưu Bệnh Dĩ được đưa lên ngôi, tức Hán Tuyên Đế. Do có giao tình, Hán Tuyên Đế chọn Vương thị nhập cung, phong Tiệp dư.

Năm Bổn Thủy thứ 3 (71 TCN), Hoàng hậu Hứa Bình Quân của Hán Tuyên Đế bị vợ của Hoắc Quang là Hoắc Hiển hạ độc sát hại vì muốn đưa con gái là Hoắc Thành Quân làm Hoàng hậu. Hoắc Hoàng hậu cùng Hoắc phu nhân nhiều lần ám sát Thái tử Lưu Thích, con của Hứa hoàng hậu để dọn đường cho ngôi vị Thái tử.

Vô sủng lập Hậu
---------------

Năm Địa Tiết thứ 4 (66 TCN), Hán Tuyên Đế phế truất Hoắc Hoàng hậu, đồng thời tiêu diệt toàn bộ nhà họ Hoắc vì tội ám sát Hứa hoàng hậu và âm mưu tạo phản, cả dòng họ hơn 1000 người đều bị xử trảm, Hoắc Hoàng hậu bị giam vào lãnh cung. Do lo sợ nếu lập một vị Hoàng hậu có con sẽ ảnh hưởng đến địa vị của Thái tử nên Tuyên Đế quyết định lấy Vương Tiệp dư vốn không con làm Hoàng hậu và giao cho việc nuôi dạy Thái tử.

Năm Nguyên Khang thứ 2 (64 TCN), ngày 26 tháng 2 (âm lịch), Vương Tiệp dư được chính thức sách lập làm Hoàng hậu. Hán Tuyên Đế mệnh Hoàng hậu nhận Thái tử làm Dưỡng tử, chịu trách nhiệm nuôi dạy Thái tử. Tuy đã trở thành Hoàng hậu, song Vương thị vẫn bị Hán Tuyên Đế lạnh nhạt, tuy nhiên Tuyên Đế vẫn không để cho bà chịu thiệt thòi, bèn phong cha bà Vương Phụng Quang làm *Cung Thành hầu* (邛成侯), gia tộc họ Vương thừa huy ân sủng.

Đến tuổi trưởng thành, Thái tử Lưu Thích lấy Tư Mã thị, phong làm Lương đệ (良娣). Không lâu sau, Tư Mã Lương đệ ốm qua đời, Lưu Thích rất đau buồn. Hán Tuyên Đế lo lắng, bèn sai Vương hoàng hậu chọn ra một số cung nữ cho thái tử để an ủi. Vương hoàng hậu chọn ra 5 người mang đến trước mặt Tuyên Đế và Thái tử. Thái tử Thích đau buồn vì cái chết của Tư Mã thị, cũng không quan tâm đến họ, do đó đích thân Vương hoàng hậu lựa chọn thái tử phi. Do thấy Vương Chính Quân, con gái đình úy sử Vương Cấm mặc áo khác những người còn lại mà đứng gần thái tử nhất, nên Vương hoàng hậu sai Vương Chính Quân vào hầu Thái tử.

Vinh quang cả đời
-----------------

Năm Hoàng Long nguyên niên (49 TCN), Hán Tuyên Đế băng hà, Thái tử Lưu Thích lên ngôi, tức Hán Nguyên Đế. Khi lên ngôi, Hoàng đế tôn Vương hoàng hậu làm Hoàng thái hậu. Năm Sơ Nguyên nguyên niên (48 TCN), phong anh trai Thái hậu là Thị trung Trung lang tướng Vương Thuấn (王舜) làm *An Bình hầu* (安平侯).

Năm Cảnh Ninh nguyên niên (33 TCN), tháng 5, Hán Nguyên Đế băng hà, Thái tử Lưu Ngao nối ngôi, tức Hán Thành Đế, Hoàng thái hậu Vương thị được tôn làm Thái hoàng thái hậu. Vương Thái hoàng thái hậu ít khi tham dự vào chính sự, cũng không được nhắc đến thường xuyên, bà sống an nhàn bình yên như một trưởng bối đức cao vọng trọng trong hậu cung Hán triều. Tuy không phải ruột thịt nhưng Hán Nguyên Đế vẫn rất kính trọng bà như mẹ đẻ, và Hán Thành Đế xem bà như tổ mẫu, vì thế luôn ban tước vị cho người trong họ của bà để hưởng vinh quang. Khi Thành Đế lên ngôi, em trai của Cung Thành Thái hậu là Vương Tuấn (王骏) được phong làm Quan nội hầu, thực ấp 1.000 hộ; Vương gia thế tộc Liệt hầu 2 người, Quan nội hầu 1 người. Con trai Vương Thuấn là Vương Chương (王章), cùng đường đệ Vương Hàm (王咸), đều làm đến Tả Hữu tướng quân. Đương thời đều gọi bà là **Cung Thành Thái hậu** (邛成太后) dựa trên tước phong của cha bà và cũng để phân biệt với Hoàng thái hậu Vương Chính Quân.

Năm Vĩnh Thủy nguyên niên (16 TCN), ngày 19 tháng 8 (âm lịch), Thái hoàng thái hậu Vương thị băng, thọ chừng 70 tuổi. Bà được hợp táng cùng với Hán Tuyên Đế ở Đỗ Lăng (杜陵), xưng là **Đông viên** (東園).

Từ khi vào cung, Vương thị làm Tiệp dư 10 năm, Hoàng hậu 15 năm, Hoàng thái hậu 16 năm và Thái hoàng thái hậu 17 năm, trải qua ba đời Đại Hán hoàng đế. Chính sự khiêm nhường không can chính của bà, đã khiến cuộc đời bà bình lặng, gia tộc hưng vượng tuy không quá hiển quý. Ban Cố khi viết Hán thư nhận định, từ đời Tây Hán khai quốc đến hết triều, ngoại thích ân phong rất nhiều, duy chỉ có nhà họ Bạc của Bạc Thái hậu, họ Đậu của Hiếu Văn Đậu hoàng hậu, họ Vương của Hiếu Cảnh Vương hoàng hậu cùng họ Vương của Cung Thành Thái hậu là bảo toàn vinh hoa.

Xem thêm
--------

* Hứa Bình Quân
* Hoắc Thành Quân
* Vương Chính Quân
* Hán Tuyên Đế
* Hán Nguyên Đế
* Hán Thành Đế
* Hoắc Quang

Tham khảo
---------

* Hán thư, các mục
	+ *Ngoại thích truyện*
	+ *Nguyên Hậu truyện*

Chú thích
---------

1. ↑  《汉书·卷九十七上·外戚传第六十七上》：孝宣王皇后。其先高祖时有功赐爵关内侯，自沛徙长陵，传爵至后父奉光。奉光少时好斗鸡，宣帝在民间数与奉光会，相识。奉光有女年十余岁，每当适人，所当适辄死，故久不行。
2. ↑  《汉书·卷九十七上·外戚传第六十七上》：及宣帝即位，召入后宫，稍进为婕妤。
3. ↑  《汉书·卷八·宣帝纪第八》：二月乙丑，立皇后王氏。
4. ↑  《汉书·卷九十七上·外戚传第六十七上》：霍皇后废后，上怜许太子蚤失母，几为霍氏所害，于是乃选后宫素谨慎而无子者，遂立王婕妤为皇后，令母养太子。
5. ↑  《汉书·卷九十七上·外戚传第六十七上》：自为后后，希见，无宠。封父奉光为邛成侯。
6. 1 2  《汉书·卷九·元帝纪第九》：黄龙元年十二月，宣帝崩。癸巳，太子即皇帝位，谒高庙。尊皇太后曰太皇太后，皇后曰皇太后。
7. ↑  《汉书·卷九十七上·外戚传第六十七上》：立十六年，宣帝崩，元帝即位，为皇太后。封太后兄舜为安平侯。
8. ↑  《汉书·卷十·成帝纪第十》：竟宁元年五月，元帝崩。六月已未，太子即皇帝位，谒高庙。尊皇太后曰太皇太后，皇后曰皇太后。
9. ↑  《汉书·卷九十七上·外戚传第六十七上》：元帝崩，成帝即位，为太皇太后。复爵太皇太后弟骏为关内侯，食邑千户。王氏列侯二人，关内侯一人。舜子章，章从弟咸，皆至左右将军。时成帝母亦姓王氏，故世号太皇太后为邛成太后。
10. ↑  《汉书·卷十·成帝纪第十》：八月丁丑，太皇太后王氏崩。
11. ↑  《汉书·卷九十七上·外戚传第六十七上》：邛成太后凡立四十九年，年七十余，永始元年崩，合葬杜陵，称东园。
12. ↑  班固：序自汉兴，终于孝平，外戚后庭色宠著闻二十有余人，然其保位全家者，唯文、景、武帝太后及邛成后四人而已。

| * x
* t
* s
Hoàng hậu nhà Hán |
| --- |
| Hoàng hậu Tây Hán | 

|  |  |
| --- | --- |
| Hán Cao Tổ | Hoàng hậu Lã Trĩ \* ~ |
| Hán Huệ Đế | Hiếu Huệ hoàng hậu Trương Yên |
| Hán Hậu Thiếu Đế | Hoàng hậu Lã thị \* |
| Hán Văn Đế | Hiếu Văn hoàng hậu Đậu Y Phòng |
| Hán Cảnh Đế | Hoàng hậu Bạc thị # - Hiếu Cảnh hoàng hậu Vương Chí |
| Hán Vũ Đế | Hoàng hậu Trần A Kiều # - Tư hoàng hậu Vệ Tử Phu \* |
| Hán Chiêu Đế | Hiếu Chiêu hoàng hậu Thượng Quan thị |
| Hán Tuyên Đế | Cung Ai hoàng hậu Hứa Bình Quân - Hoàng hậu Hoắc Thành Quân # - Hiếu Tuyên hoàng hậu Vương thị |
| Hán Nguyên Đế | Hiếu Nguyên hoàng hậu Vương Chính Quân ~ |
| Hán Thành Đế | Hoàng hậu Hứa thị # - Hiếu Thành hoàng hậu Triệu Phi Yến \* |
| Hán Ai Đế | Hiếu Ai hoàng hậu Phó thị \* |
| Hán Bình Đế | Hiếu Bình hoàng hậu Vương thị |

 |
| Hoàng hậu nhà Tân | 

|  |  |
| --- | --- |
| Vương Mãng | Hiếu Mục hoàng hậu Vương thị - Hoàng hậu Sử thị |

 |
| Hoàng hậu Đông Hán | 

|  |  |
| --- | --- |
| Hán Quang Vũ Đế | Hoàng hậu Quách Thánh Thông # - Quang Liệt hoàng hậu Âm Lệ Hoa |
| Hán Minh Đế | Minh Đức hoàng hậu Mã thị |
| Hán Chương Đế | Chương Đức hoàng hậu Đậu thị ~ |
| Hán Hòa Đế | Hoàng hậu Âm thị # - Hòa Hi hoàng hậu Đặng Tuy ~ |
| Hán An Đế | An Tư hoàng hậu Diêm Cơ ~ |
| Hán Thuận Đế | Thuận Liệt hoàng hậu Lương Nạp ~ |
| Hán Hoàn Đế | Ý Hiến hoàng hậu Lương Nữ Oánh \*- Hoàng hậu Đặng Mãnh Nữ # - Hoàn Tư hoàng hậu Đậu Diệu ~ |
| Hán Linh Đế | Hoàng hậu Tống thị # - Linh Tư hoàng hậu Hà thị ~ |
| Hán Hiến Đế | Hoàng hậu Phục Thọ # - Hiến Mục hoàng hậu Tào Tiết |

 |
| Hoàng hậu, Hoàng thái hậu truy phong hoặc tôn phong | 

|  |  |
| --- | --- |
| Thái Thượng Hoàng | Chiêu Linh hoàng hậu - Thái thượng hoàng hậu |
| Hán Cao Tổ | Cao hoàng hậu Bạc thị |
| Hán Vũ Đế | Hiếu Vũ hoàng hậu Lý thị - Hoàng thái hậu Triệu thị |
| Lệ thái tử | Lệ hoàng hậu Sử thị |
| Điệu hoàng khảo | Điệu hoàng hậu Vương Ông Tu |
| Hán Nguyên Đế | Hoàng thái thái hậu Phó thị \* |
| Hán Cung Hoàng | Đế thái hậu Đinh thị \* |
| Hán Chương Đế | Cung Hoài hoàng hậu Lương thị \* - Kính Ẩn hoàng hậu Tống thị \* |
| Hán Đức Hoàng | Hiếu Đức hoàng hậu Tả Tiểu Nga |
| Hán An Đế | Cung Mẫn hoàng hậu Lý thị \* |
| Hán Mục Hoàng | Hiếu Mục hoàng hậu Triệu thị |
| Hán Sùng Hoàng | Hiếu Sùng hoàng hậu Yển Minh |
| Hán Nguyên Hoàng | Hiếu Nguyên hoàng hậu Hạ thị |
| Hán Nhân Hoàng | Hiếu Nhân hoàng hậu Đổng thị |
| Hán Linh Đế | Linh Hoài hoàng hậu Vương Vinh |

 |
| Chính thất khác của Hoàng đế | 

|  |  |
| --- | --- |
| Hán Huệ Đế | Thái tử phi |
| Hán Văn Đế | Đại vương hậu |
| Hải Hôn hầu | Hải Hôn hầu phu nhân |
| Hán Cung Hoàng | Định Đào vương hậu Trương thị |
| Nhũ Tử Anh | Đích phu nhân Vương thị |
| Hán Đức Hoàng | Cam Lăng Đại Quý nhân Cảnh thị |
| Đông Hán Thiếu Đế | Hoằng Nông vương phi Đường thị |

 |
| Sinh mẫu khác của Hoàng đế | 

|  |  |
| --- | --- |
| Hán Tiền Thiếu Đế | Mỹ nhân Mỗ thị |
| Hán Bình Đế | Trung Sơn Hiếu vương hậu Vệ thị |
| Hán Canh Thủy Đế | Hà thị |
| Hán Quang Vũ Đế | Phàn Nhàn Đô |
| Hán Chương Đế | Quý nhân Giả thị |
| Hán Mục Hoàng | Quý nhân Điền thị |
| Hán Xung Đế | Hiến Viên Quý nhân Ngu thị |
| Hán Chất Đế | Bột Hải Hiếu vương phi Trần thị |

 |
| Chú thích: # Bị phế khi đang tại vị; \* Không bị phế khi còn sống nhưng bị tước tư cách Hoàng hậu vào các đời sau; ~ Những vị lâm triều thính chính |