recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Đây là một tên người Nhật; trong tiếng Nhật họ và tên được viết theo thứ tự Á Đông (họ trước tên sau): họ là **Kawagishi**.

**Kawagishi Bunzaburō** (川岸文三郎(Xuyên Ngạn Văn Tam Lang), *sinh ngày 1 tháng 1 năm 1882 mất ngày 16 tháng 6 năm 1957*?), là một trung tướng thuộc Đế quốc Nhật Bản, ông tham gia giai đoạn đầu cuộc chiến tranh Trung-Nhật.

Tiểu sử
-------

Ông sinh ra ở tỉnh Gunma, Kawagishi tốt nghiệp khóa 15 Trường Sĩ quan Lục quân (Đế quốc Nhật Bản) vào năm 1903. Ông phục vụ trong Trung đoàn Bộ binh 3 với cấp trung úy, trong cuộc chiến tranh Nga-Nhật 1904- 1905. Tháng 11 năm 1911, ông tốt nghiệp khóa 23 Đại học Lục quân (Đế quốc Nhật Bản).

Ông làm tham mưu cho Nhật Bản Đồn trú Trung Quốc quân, Bộ Tổng Tham mưu Lục quân Đế quốc Nhật Bản, Trung đoàn Cận vệ 2, đạo quân Quan Đông và Sư đoàn 1 (Đế quốc Nhật Bản); cho đến tháng 2 năm 1924, khi ông được bổ nhiệm làm phụ tá cho hoàng đế Nhật Bản.

Kawagishi xin nghĩ một thời gian ngắn, đến ănm 1929, ông được triệu về lại; làm chỉ huy Trung đoàn Cận vệ 1. Tháng 8 năm 1931, ông được thăng chức thiếu tướng và một lần nữa trở thành phụ tá cho hoàng đế Hirohito cho đến năm 1934.

Từ năm 1935- 1936, ông chỉ huy Lữ đoàn Hỗn hợp Độc lập 11, và cuối năm 1936, ông chỉ huy Sư đoàn 20 đóng tại Hàn Quốc.

Sau khi sự kiện Lư Câu Kiều bùng nổ, Kawagishi cùng với Sư đoàn 20 chuyển tới miền bắc Trung Quốc, tham gia cuộc hành quân đường sắt Bắc Kinh- Hán Khẩu.

Năm 1938, ông trở về Nhật Bản, được thăng chức trung tướng, giữ chức tổng tư lệnh Đông Bộ quân. Đến năm 1939, ông về hưu. Mộ ông đặt tại nghĩa trang Tama ở Fuchū, Tokyo.

Tham khảo
---------

### Sách

* Dorn, Frank (1974). *Chiến trang Trung - Nhật, 1937-41: Từ Lư Câu Kiều đến Trân Châu Cảng*. MacMillan. isbn = 0025322001. Thiếu dấu sổ thẳng trong: `|id=` (trợ giúp)

### Liên kết ngoài

* Ammenthorp, Steen. "Kawagishi Bunzaburō". *The Generals of World War II*.
Đây là một tên người Nhật; trong tiếng Nhật họ và tên được viết theo thứ tự Á Đông (họ trước tên sau): họ là **Kawamura**.

**Kawamura Kageaki** (川村 景明, ***Kawamura Kageaki***? *Xuyên Thôn Cảnh Minh*), (sinh ngày 8 tháng 4 năm 1850 mất ngày 28 tháng 4 năm 1926), là một Nguyên soái trong Lục quân Đế quốc Nhật Bản.

Tiểu sử
-------

Kawamura sinh tại Kagoshima trong một gia đình phong kiến miền Satsuma. Lần đầu tiên ông đã chiến đấu như một Samurai trong cuộc chiến tranh Anh-Satsuma. Ông tham gia lực lượng Satsuma trong Chiến tranh Boshin để lật đổ Mạc phủ Tokugawa. Sau khi Thiên hoàng Minh Trị lên ngôi, ông được bổ nhiệm làm chỉ huy Vệ binh Hoàng gia. Ông cũng chỉ huy dập tắt các cuộc nổi dậy trong những năm đầu thời Minh Trị, trong đó có cuộc nổi dậy Hagi và cuộc chiến tranh Tây Nam.

Kawamura đã dẫn Sư đoàn Vệ binh Hoàng gia tham gia chiến tranh Trung-Nhật. Sau cuộc chiến, ông được Thiên hoàng Minh Trị phong Nam tước, thuộc hệ thống quý tộc Kazoku.

Trong chiến tranh Nga-Nhật từ năm 1904- 1905, Kawamura đã thành công cùng với Thân vương Fushimi Sadanaru chỉ huy Sư đoàn 10 IJA, và tiếng tăm của ông nổi lên trong trận sông Áp Lục 1904 và trận Phụng Thiên. Sau những chiến thắng của quân đội Nhật Bản, Thiên hoàng phong ông lên Tử tước.

Sau chiến tranh, Kawamura lĩnh chức chỉ huy trưởng lực lượng phòng thủ Tokyo và năm 1915, ông trở thành Nguyên soái Lục quân.
Ông nhận Huân chương Diều hâu Vàng (hạng 1), huân chương Mặt trời mọc (hạng 1 với Paulownia Blossoms, Grand Cordon) và Grand Cordon Huân chương hoa Cúc

Mộ của Kawamura được đặt tại nghĩa trang Aoyama ở Tokyo.

Tham khảo
---------

### Sách

* Dupuy, Trevor N. (1992). *Encyclopedia of Military Biography*. I B Tauris & Co Ltd. ISBN 1-85043-569-3.
* Jansen, Marius B. (1992). *The Making of Modern Japan*. Belknap Press.
* Jansen, Marius B. (2000). *The Making of Modern Japan*. Balknap Press. ISBN 0674009916.
* Keane, Donald (2005). *Emperor Of Japan: Meiji And His World, 1852-1912*. Columbia University Press. ISBN 0231123418.

### Liên kết ngoài

* National Diet Library. "Kawamura Kageaki". *Portraits of Modern Historical Figures*.
**Miguel Hidalgo y Costilla** (sinh ngày 8 tháng 5 năm 1753 - mất ngày 1 tháng 8 năm 1811) là một mục sư và đồng thời là người lãnh đạo cuộc kháng chiến giành độc lập của Mexico năm 1810. Ông ra đời tại Corralejo Hacienda, Penjamo, Guanahuato. Năm 12 tuổi, ông được gửi đến học tại Valladolid (nay là Morelia), Michoacan để trở thành linh mục. Miguel Hidalgo chính thức được sắc phong làm linh mục vào năm 1778, khi ông 25 tuổi. Ông học tiếng Pháp tại trường học nên nhờ đó, ông có thể đọc được các tác phẩm mang giá trị của Thời kỳ Khai sáng tại châu Âu, lúc đó đang bị cấm tại Mexico. Ông trở thành linh mục tại ngôi trường cũ của ông Valladolid vào năm 1790, nhưng những suy nghĩ tiến bộ đã khiến ông gặp nhiều rắc rối. Ông bị nhà thờ gửi đi làm linh mục tại nhiều nơi trước khi ông trở thành linh mục địa phận tại Dolores, Guanajuato. Ông đã sử dụng những hiểu biết của mình để giúp người dân Mexico tìm kiếm việc làm, đồng thời ông cũng rất căm ghét những sự cấm đoán của những kẻ cầm quyền sinh ra tại chính quốc Tây Ban Nha.

Miguel Hidalgo về sau theo đuổi sự nghiệp văn học và ông gia nhập nhóm những người ủng hộ việc tách Tân Tây Ban Nha khỏi Tây Ban Nha. Khi bị phát hiện, ông đã không chạy trốn và đọc bài diễn văn nổi tiếng *Grito de Dolores* và kêu gọi mọi người nổi dậy chống lại chính quyền. Hidalgo trở thành lãnh đạo của quân đội nổi dậy mặc dù không hề được huấn luyện bất cứ gì về quân sự trước đây. Quân khởi nghĩa của ông đã giành được một số thắng lợi nhưng về sau do bị phản bội, ông đã bị chính quyền bắt giữ và xử tử vào ngày 1 tháng 8 năm 1811. Ngày nay, Hidalgo được mệnh danh là *Người cha của Mexico*.

Tham khảo
---------

1. ↑  "Miguel Hidalgo, el Padre de la patria México Desconocido". Bản gốc lưu trữ ngày 21 tháng 11 năm 2008. Truy cập 16 tháng 3 năm 2015.
2. ↑  "Miguel Hidalgo y Costilla". Truy cập 16 tháng 3 năm 2015.
3. ↑  "Miguel Hidalgo y Costilla". Truy cập 16 tháng 3 năm 2015.
4. ↑  "Miguel Hidalgo y Costilla". Truy cập 16 tháng 3 năm 2015.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về ***Miguel Hidalgo y Costilla***. |
**Catherine Pakenham, Công tước phu nhân xứ Wellington** (14 tháng 1, năm 1773 - 24 tháng 4, năm 1831), là vợ của Arthur Wellesley, Công tước thứ 1 xứ Wellington. Thường được gọi là **Kitty Pakenham**.

Tiểu sử
-------

Bà là con gái của Edward Pakenham - Nam Tước thứ hai của Longford và Catherine Rowley. Tên khai sinh của bà là **Catherine Sarah Dorothea Pakenham**, chào đời ngày 14 tháng 1, năm 1773 tại Dublin, trong một gia đình quý tộc người Ireland.

Kitty đã gặp Wellesley ở Ireland khi cả hai còn là những đứa trẻ. Nhiều năm sau đó, Arthur Wellesley đã đem lòng yêu Kitty và ngỏ lời cầu hôn nhưng bị gia đình nàng từ chối vì chưa có sự nghiệp. Sau khi bị gia đình Pakenham từ chối không gả con gái, Arthur Wellesley đã nghiêm túc hơn với sự nghiệp quân sự của mình. Ông tòng quân sang Hà Lan và Ấn Độ và thăng tiến một cách nhanh chóng. Kitty Pakenham đính hôn với Gilbrath Lowry Cole, con trai thứ hai của Bá tước Enniskillen sau một thời gian dài chờ đợi Wellesley. Nhưng Sparrow, người đưa tin cho Wellesley, tiết lộ rằng Wellesley vẫn còn rất yêu cô. Sau đó Pakenham đã hủy hôn ước với Cole và tiếp tục chờ đợi ông.

Họ kết hôn vào ngày 10 tháng 4 năm 1806 dưới sự chứng kiến của những người anh em nhà Wellesley và Mục sư. Sau một tuần trăng mật ngắn ngủi, Wellesley trở lại Anh cùng với vị hôn thê của mình. Họ sống với nhau ở một căn hộ trên đường Harley. Wellesley sống giản dị và thanh đạm, Kitty thì xa xỉ, kiểu cách và hay ghen tuông.

Với những mâu thuẫn đó, Wellesley bắt đầu cảm thấy khó chịu với Kitty dù bà đã sinh cho ông 2 người con trai: Arthur Richard Wellesley năm 1807, và Charles Charles Wellesley năm 1808. Họ sống tách biệt và ít khi gặp nhau dù trong một mái nhà. Trong cuộc chiến tranh trên bán đảo Tây Ban Nha, Wellesley vẫn ở Bồ Đào Nha và Tây Ban Nha mãi cho đến năm 1814 mới trở về nước và nhận tước hiệu **Công tước xứ Wellington**. Kitty trở thành **Công tước phu nhân xứ Wellington** vào ngày 3 tháng 5 năm 1814.

Tham khảo
---------

* Christopher Hibbert (2001). *Wellington: A Personal History*. Da Capo. tr. 480. ISBN 0-7382-0148-0.
* Richard Holmes (2002). *Wellington: The Iron Duke*. London: Harper Collins. ISBN 0-00-713750-8.
* "Hon. Catherine Sarah Dorothea Pakenham". thePeerage.com. Truy cập ngày 17 tháng 5 năm 2007.
* Maria Edgeworth (2004). *The Life And Letters of Maria Edgeworth*. Kessinger Publishing. tr. 260. ISBN 1-4191-6937-8.
Đây là một tên người Nhật; trong tiếng Nhật họ và tên được viết theo thứ tự Á Đông (họ trước tên sau): họ là **Tamon**.

**Tamon Jirō** (多門二郎(Đa Môn Nhị Lang), ***Tamon Jirō***? 28 tháng 9 năm 1878 - 24 tháng 11 năm 1934) là một Trung tướng của Lục quân Đế quốc Nhật Bản. Ông là chỉ huy quân Nhật trong một số chiến dịch của cuộc xâm lược Mãn Châu.

Sự nghiệp
---------

Sinh ra tại tỉnh Shizuoka, Tamon tốt nghiệp khóa 11 Trường Sĩ quan Lục quân năm 1898, và sau đó tham gia Chiến tranh Nga-Nhật. Sau chiến tranh, ông tốt nghiệp khóa 21 Đại học Lục quân năm 1909. Sau khi chỉ huy trung đoàn bộ binh 62 và đi châu Âu 6 tháng, ông được điều đến trung đoàn bộ binh 27 đóng tại Siberia năm 1920 tham gia vào cuộc Can thiệp Siberia trong Nội chiến Nga. Trong cuộc chiến này, ông đã chỉ huy một đơn vị mang tên "Đội đặc nhiệm Tamon, một phần của lực lượng tiếp viện cho thị trấn Nikolayevsk-na-Amure sau sự kiện Nikolayevsk.

Sau đó, ông được đưa đến ban tham mưu của Lực lượng Viễn chinh Sakhalin. Tamon chỉ huy trung đoàn 2 Lục quân từ năm 1921 đến 1922. Ông là tham mưu trưởng Sư đoàn 4 Lục quân cho đến năm 1924, trước khi chuyển đến chỉ huy Lữ đoàn Bộ binh 6.

Tamon sau đó làm việc tại Bộ tổng tham mưu Lục quân Đế quốc Nhật Bản từ năm 1925 đến 1927, rồi trở về Đại học Lục quân, lúc đầu là trưởng khoa, sau đó là hiệu trưởng năm 1929.

Từ năm 1930 đến 1933, với quân hàm trung tướng, Tamon làm chỉ huy trưởng Sư đoàn 2 Lục quân. Trong cuộc xâm lược Mãn Châu của Lục quân Nhật sau sự kiện Phụng Thiên, ông đã chỉ huy quân Nhật trong các trận đánh tại Hắc Long Giang, Liêu Ninh, Cáp Nhĩ Tân. Ông nghỉ hưu năm 1933 và mất một năm sau đó.

Tham khảo
---------

### Sách

* Bix, Herbert B (2001). *Hirohito and the Making of Modern Japan*. Harper Perennial. ISBN 0-06-093130-2.
* Coox, Alvin (1990). *Nomonhan: Japan Against Russia, 1939*. Nhà in Đại học Stanford. ISBN 0804718350.
* Dupuy, Trevor N. (1992). *Encyclopedia of Military Biography*. I B Tauris & Co Ltd. ISBN 1-85043-569-3.
* Matsusaka, Yoshihisa Tak (2003). *The Making of Japanese Manchuria, 1904-1932*. Trung tâm Châu Á Đại học Harvard. ISBN 0674012062.
* White, John Albert (1950). *The Siberian Intervention*. Nhà in Đại học Princeton. ISBN 1-85043-569-3.

### Web

* Ammenthorp, Steen. "Trung tướng Jiro Tamon". *The Generals of World War II*.
* Bộ tổng tham mưu Lục quân Đế quốc Nhật Bản
* Đại học Lục quân Đế quốc Nhật Bản
Đây là một tên người Nhật; trong tiếng Nhật họ và tên được viết theo thứ tự Á Đông (họ trước tên sau): họ là **Uehara**.

**Uehara Yūsaku** (上原 勇作, ***Uehara Yūsaku***? *Thượng Nguyên Dũng Tác*) sinh ngày 6 tháng 12 năm 1856, mất ngày 8 tháng 11 năm 1933, là một Nguyên soái trong Lục quân Đế quốc Nhật Bản.

Tiểu sử
-------

Uehara Yūsaku
Sinh ra ở thành phố Miyakonojo, tỉnh Hyuga (hiện nay là tỉnh Miyazaki), cha ông là một samurai của miền Satsuma. Ông tốt nghiệp Trường Sĩ quan Lục quân (Đế quốc Nhật Bản) năm 1879, Akiyama Yoshifuru là một trong những bạn học của ông. Uehara được gửi sang Pháp để nghiên cứu kĩ thuật hiện đại hóa quân sự từ năm 1881 đến năm 1885. Sau đó ông tham gia Chiến tranh Nga-Nhật, làm sĩ quan tham mưu của Quân đoàn 4 Nhật Bản. Nguyên soái Nozu Michitsura là cha nuôi của ông.

Năm 1900, Uehara được thăng hàm thiếu tướng và được bổ nhiệm làm hiệu trưởng trường Pháo-Công binh Lục quân. Năm sau, ông làm tư lệnh binh chủng công binh.

Năm 1904, ông làm Tham mưu trưởng Quân đoàn 4. Sau đó đến năm 1906 quay lại làm tư lệnh công binh. Năm 1906, ông được thăng lên hàm trung tướng.

Tháng 9 năm 1907, được ban Nam tước.

Năm 1908, làm sư trưởng sư đoàn 7, rồi sau đó là sư trưởng sư đoàn 14.

Tháng 12 năm 1912, Uehara được bổ nhiệm làm Bộ trưởng Lục quân thuộc nội các của thủ tướng Kinmochi Saionji. Kể từ khi chính phủ theo đuổi một chính sách thắt chặt tài chính, đã sớm dẫn đến cuộc xung đột với quân đội, khi quân đội yêu cầu tăng kinh phí để thành lập thêm 3 sư đoàn bộ binh. Uehara từ chức Bộ trưởng Chiến tranh trong khi cuộc xung đột xảy ra.

Từ tháng 3 đến tháng 6 năm 1913, Uehara là Tư lệnh của Sư đoàn 3 Lục quân.

Năm 1914, ông là Cục trưởng Cục Quân huấn.

Năm 1915, Uehara được thăng hàm đại tướng lục quân, làm tham mưu quân sự cho Nhật hoàng. Từ tháng 12 năm 1915 đến tháng 3 năm 1923, Uehara giữ cương vị Tổng Tham mưu trưởng. Như vậy, Uehara Yusaku là người đã trải qua cả ba cương vị cao nhất của Lục quân Đế quốc Nhật Bản, đó là Cục trưởng Cục Quân huấn, Tổng Tham mưu trưởng và Bộ trưởng Lục quân. Ngoài Uehara, chỉ có Sugiyama Gen từng trải qua cả ba cương vị này. Khi ở cương vị Tổng Tham mưu trưởng, ông cùng với Tanaka Giichi và Ugaki Issei đã tổ chức Cuộc can thiệp Sibir, hỗ trợ lực lượng Bạch Vệ chống lại Hồng quân Bolshevik.

Năm 1921, Uehara nhận chức Nguyên soái, và nhận được tước hiệu Shishaku (Tử tước), trong hệ thống Kazoku cùng năm.

Ông mất năm 1933 tại Tokyo.

Tham khảo
---------

### Sách

* Dupuy, Trevor N. (1992). *Encyclopedia of Military Biography*. I B Tauris & Co Ltd. ISBN 1-85043-569-3.
* Harries, Meirion. (1994). *Soldiers of the Sun: The Rise and Fall of the Imperial Japanese Army*. Random House. ISBN 0-679-75303-6.
* Jansen, Marius B. (1992). *The Making of Modern Japan*. Belknap Press.
* Sims, Richard. (1992). *Japanese Political History Since the Meiji Renovation 1868-2000*. Palgrave Macmillan. ISBN 0-312-23915-7.

### Liên ết ngoài

* National Diet Library. "Uehara Yusaku". *Portraits of Modern Historical Figures*.

Ghi chú
-------

1. ↑  Dupuy, Encyclopedia of Military Biography

|
|  |
| Tiền nhiệm:**Ishimoto Shinroku** | **Bộ trưởng Chiến tranh**1912-1912 | Kế nhiệm:**Kigoshi Yasutsuna** |
Đây là một tên người Nhật; trong tiếng Nhật họ và tên được viết theo thứ tự Á Đông (họ trước tên sau): họ là **Yuhi**.

**Yuhi Mitsue** (由比 光衛, ***Yuhi Mitsue***? *Do Bỉ Quang Vệ*), sinh ngày 27 tháng 11 năm 1860, mất ngày 19 tháng 8 năm 1925) là một Đại tướng của Lục quân Đế quốc Nhật Bản, tham gia Chiến tranh Thanh-Nhật và Chiến tranh Nga-Nhật.

Tiểu sử
-------

Yuhi sinh ra trong một gia đình võ sĩ ở phiên Tosa trên đảo Shikoku (ngày nay là tỉnh Kōchi), tốt nghiệp khóa 5 Trường Sĩ quan Lục quân (Đế quốc Nhật Bản) năm 1882 và khóa 7 của Đại học Lục quân (Đế quốc Nhật Bản) năm 1891. Vào ngày tốt nghiệp ông được chuyển tới làm sĩ quan tham mưu ở Bộ Tổng tham mưu Đế quốc.

Trong Chiến tranh Thanh-Nhật, Yuhi là sĩ quan tham mưu trong quân đoàn 2 (Đế quốc Nhật Bản). Ông còn tham gia đàn áp Nghĩa Hòa Đoàn. Năm 1895 đến 1899, Yuhi du học ở Anh. Khi trở về Nhật Bản ông trở thành Tham mưu trưởng Sư đoàn 5 (Đế quốc Nhật Bản), đồng thời là trưởng phòng châu Âu của cục 2 Bộ Tổng tham mưu.

Lúc bắt đầu Chiến tranh Nga-Nhật, Yuhi đương là đại tá được chuyển tới quân đoàn 2 với vai trò Phó tham mưu trưởng dưới quyền đại tướng Oku Yasukata. Ông nổi tiếng trong trận Mukden, lúc này ông là Tham mưu trưởng Sư đoàn 8 (Đế quốc Nhật Bản).

Năm 1907, Yuhi được thăng lên Thiếu tướng, làm tư lệnh sư đoàn bộ binh số 27, cục trưởng cục 1 Bộ Tổng tham mưu. Năm 1914, ông được phong hàm Trung tướng và được cử làm hiệu trưởng ở Đại học Lục quân (Đế quốc Nhật Bản), rồi làm tư lệnh Sư đoàn 15 rồi tư lệnh Sư đoàn Vệ binh. Trong cuộc Viễn chinh Sibir vào năm 1918, Yuhi làm tham mưu trưởng quân đoàn Urajio. Tháng 11 năm 1919, Yuhi được phong hàm Đại tướng và chỉ huy quân đoàn dự bị Thanh Đảo từ năm 1919 đến năm 1922.

Năm 1923, ông từ chức và về hưu.

Năm 1925, ông mất.

Tham khảo
---------

* Connaughton, Richard (1988). *The War of the Rising Sun and the Tumbling Bear - A Military History of the Russo-Japanese War 1904-5*. London: Cassell. ISBN 0-415-00906-5.
* Dupuy, Trevor N. (1992). *Encyclopedia of Military Biography*. I B Tauris & Co Ltd. ISBN 1-85043-569-3.
* Lone, Stewart (1994). *Japan's First Modern War: Army and Society in the Conflict with China, 1894-1895*. St. Martin's Press.
Người đàn ông đang pha chế cà phê tại quán. Ánh nắng mặt trời chiếu xuyên qua ô cửa sổ.Những chú "chim sâu dậy sớm" có thể được thuê làm nhân viên pha chế ở các tiệm cà phê.
Một chú **chim sâu dậy sớm** hay còn gọi là **chim sớm** hoặc **chim sáng** chỉ đến một người thường xuyên thức dậy sớm vào buổi sáng đồng thời cũng đi ngủ sớm vào ban tối. Những loài chim như chim sâu và sơn ca luôn bắt đầu ngày mới từ thời điểm rất sớm, điều này giải thích cho việc người ta sử dụng cụm từ *chim sâu dậy sớm* để chỉ đến người có khả năng chìm vào giấc ngủ từ khoảng 10 giờ tối cho đến 6 giờ sáng (hoặc sớm hơn). Những con người "chim sâu" này có xu hướng cảm thấy tràn trề năng lượng nhất là thời điểm ngay sau khi họ ngủ dậy vào ban sáng. Do đó họ phù hợp hơn cả khi làm việc vào ca sáng.

Đối lập với chim sâu và sơn ca là loài cú, vốn tỉnh dậy vào ban đêm. Một người được gọi là *cú đêm* là người thường xuyên ngủ dậy muộn và có thể cảm thấy tỉnh táo nhất vào buổi tối và buổi đêm. Các nhà nghiên cứu theo truyền thống thì sử dụng các thuật ngữ **morningness** và *eveningness* để nói đến hai kiểu người này.

Xem thêm
--------

* Sơn ca
* Rối loạn giấc ngủ nhịp sinh học
* Sinh vật ban ngày
* Cú đêm
* Loài ăn đêm
* Dậy sớm

Tham khảo
---------

1. ↑  Alexandra V (theo *ione.vnexpress.net*) (ngày 28 tháng 1 năm 2020). "Dù là "cú đêm thức khuya" hay "chim sâu dậy sớm" đều có ưu điểm nhất định". Hoa Học Trò Online. Truy cập ngày 12 tháng 4 năm 2022.
2. ↑  Minh Phương (theo *Healthline*) (ngày 14 tháng 11 năm 2021). "'Cú đêm' hay 'chim sâu dậy sớm' tốt hơn?". VnExpress Đời sống. Truy cập ngày 12 tháng 4 năm 2022.
3. ↑  Đoàn Trúc; Diệu Anh (ngày 22 tháng 1 năm 2022). ""Cú đêm" hay "chim sâu dậy sớm" - Thói quen ngủ nào tốt hơn?". Tạp chí Phái đẹp ELLE. Truy cập ngày 12 tháng 4 năm 2022.
4. ↑  Horne JA, Östberg O (1976). "A self-assessment questionnaire to determine morningness-eveningness in human circadian rhythms". *Int J Chronobiol*. **4** (2): 97–110. PMID 1027738.

Liên kết ngoài
--------------

* The Munich ChronoType Questionnaire (MCTQ)
**Bartolomeu Dias** (phát âm tiếng Bồ Đào Nha: [baɾtuluˈmew ˈdi.ɐʃ]; 1450 – 29 tháng 5 năm 1500) là một quý tộc Bồ Đào Nha, là một nhà hàng hải tiêu biểu của Kỷ nguyên Khám phá. Năm 1487 ông là người châu Âu đầu tiên vượt qua điểm cực nam của châu Phi.

Dias nhận lệnh của vua João II vào ngày 10 tháng 10 năm 1486 chỉ huy một chuyến hành trình vượt qua cực nam của châu Phi với hi vọng đi tới Ấn Độ. Đoàn thuyền của ông gồm hai chiếc là São Cristóvão (do ông trực tiếp làm thuyền trưởng) và São Pantaleão. Men theo bờ biển Tây Phi, ông vòng qua cực nam của châu Phi và đi một đoạn khá xa, điểm cuối cùng là Kwaiihoek thuộc Nam Phi vào ngày 12 tháng 3 năm 1487, nơi họ dựng một thánh giá bằng đá đánh dấu mốc. Dias muốn tiếp tục cuộc hành trình nhưng thủy thủ đoàn bất bình từ chối. Chính trong chuyến quay lại mà họ phát hiện ra mũi đất cực nam châu Phi, đoàn thuyền của Dias gặp bão tố, ông đã đặt tên cho mũi đất Cực nam Châu Phi này là Mũi Bão Táp (*Cabo das Tormentas*), nhưng sau này nhà vua đổi tên Mũi Bão Táp thành Mũi Hảo Vọng (Hy vọng tốt đẹp) (*Cabo da Boa Esperança*). Con đường "Hy vọng" tốt đẹp đến Ấn Độ đã mở ra trước mắt người Bồ Đào Nha. 

* 

Sau chuyến hành trình này, ông tham gia vào việc đóng các chiếc tàu São Gabriel và sau đó là tàu São Rafael mà Vasco da Gama dùng để tiếp nối ông, vượt qua Ấn Độ Dương đi tới Ấn Độ năm 1498. Năm 1500, ông tham gia với tư cách thuyền trưởng một tàu trong chuyến du hành tới Ấn Độ lần thứ hai do Pedro Álvares Cabral chỉ huy. Họ đặt chân tới bờ biển Brasil, sau đó quay trở lại phía Ấn Độ. Một trận bão lớn đánh tan bốn chiếc thuyền và tất cả mất tích, bao gồm cả Dias, vào ngày 29 tháng 5 năm 1500. Một con tàu đắm được phát hiện ở ngoài khơi Namibia ban đầu được cho rằng là tàu của Dias, nhưng sau đó người ta phát hiện ra trên tàu có những đồng tiền có niên đại muộn hơn..

Chú thích
---------

1. ↑  The Anonymous Narrative, page 61
2. ↑  Alchin KL, from Elizabethan Era. "Bartholomeu Dias". Truy cập ngày 28 tháng 3 năm 2014.
3. ↑  "The World's History, Third Edition", by Howard Spoken, Prentice Hall, NJ 2006. page 444
4. ↑  "Destroços descobertos no Atlântico sul devem ser de barco português". Publico. ngày 4 tháng 5 năm 2008. Bản gốc lưu trữ ngày 28 tháng 2 năm 2009. Truy cập ngày 4 tháng 5 năm 2008.
Các sản phẩm của cà phê G7**Cà phê G7** là một thương hiệu cà phê hòa tan của Tập đoàn Trung Nguyên, bao gồm nhiều sản phẩm khác nhau như G7 3in1, 2in1, G7 hòa tan đen,... ra mắt thị trường Việt Nam lần đầu tiên vào cuối năm 2003.[*cần dẫn nguồn*]

Lịch sử
-------

Cà phê hòa tan G7 ra đời vào tháng 11 năm 2003, chia sẻ thị phần cà phê trong nước với Vinacafe và Nescafe. Sự kiện thử mùi vị (blind taste test) tại Dinh Độc Lập Thành phố Hồ Chí Minh trong ngày giới thiệu sản phẩm đầu tiên", thu hút hơn 35.000 người tham gia.

Giai đoạn đầu, G7 được sản xuất tại hai nhà máy cà phê hòa tan ở Buôn Ma Thuột, sau mở rộng với nhà máy cà phê hòa tan tại Bình Dương. Công suất chế biến giai đoạn này khoảng 150-200 tấn mỗi tháng.[*cần dẫn nguồn*] Liên tục trong vòng chưa đầy 10 năm sau đó, Trung Nguyên đầu tư xây dựng hệ thống 5 nhà máy cà phê lớn nhất châu Á, trong đó riêng G7 chiếm 2 nhà máy.

Sản phẩm
--------

Các sản phẩm của nhãn hiệu cà phê G7 bao gồm:[*cần dẫn nguồn*]

1. ***Cà phê G7 3in1***
2. ***Cà phê G7 2in1***
3. ***Cà phê G7 hòa tan đen***
4. ***Cà phê G7 Gu mạnh X2***
5. ***Cà phê G7 Passiona 4in1 - Cà phê dành cho phái đẹp***
6. ***Cà phê G7 Cappuccino***: gồm *G7 Cappuccino Halzenut*, *G7 Cappuccino Coconut* và *G7 Cappuccino Mocha* có vị của sữa và kem.

Tranh cãi
---------

Tổ chức họp báo ngày 4 tháng 7 năm 2012, Trung Nguyên công bố kết quả nghiên cứu thị trường thực hiện bởi công ty Nielsen và Kantar Worldpanel, và thông cáo tới báo chí, rằng *Theo số liệu cung cấp bởi Nielsen: trong năm 2011, sản phẩm cafe hòa tan G7 đã dẫn đầu thị trường cà phê hòa tan 3in1 Việt Nam về thị phần (38%)*. Cũng trong thông cáo, Trung Nguyên trích số liệu của Nielsen để khẳng định thị phần G7 tiếp tục tăng lên trên thị trường cà phê hòa tan. Theo đó, trong quý 1 năm 2012, G7 dẫn đầu về thị phần (40%) và sản lượng (35%) của ngành cà phê hòa tan,[*cần dẫn nguồn*] đồng thời trích dẫn phần xác nhận được cho là của Nielsen vào thông cáo báo chí của mình rằng *với đà tăng trưởng này, dự đoán G7 sẽ tiếp tục duy trì vị trí số một tại Việt Nam*.

Tuy nhiên, hai ngày sau, chiều 6 tháng 7 năm 2012 tập đoàn cà phê của Việt Nam này bị chính Nielsen phản bác, cho rằng Nielsen chưa từng cung cấp văn bản xác nhận nào để chứng thực công bố của Trung Nguyên. Đồng thời, Nielsen cũng công bố thông tin khẳng định thực chất cà phê hòa tan Nestlé mới là sản phẩm dẫn đầu thị trường này, theo sau đó là G7 của Trung Nguyên và Vinacafe Biên Hòa. Trong thị trường cà phê hòa tan gồm có 3 dòng sản phẩm chính là cà phê 2in1, 3in1 và cà phê bột, thì G7 của Trung Nguyên chỉ dẫn đầu nhóm sản phẩm 3in1 mà thôi.

Tham khảo
---------

1. ↑  Thiên Hòa (21 tháng 5 năm 2013). "Một góc nhìn khác về cuộc chiến thương hiệu". *VnEconomy*. Truy cập ngày 19 tháng 6 năm 2023.
2. ↑  Trần Hương (9 tháng 4 năm 2012). "G7 - Kẻ tạo thế chân vạc cho thị trường cafe Việt". *VietNamNet*. Truy cập ngày 19 tháng 6 năm 2023.
3. 1 2  Xuân Ngọc (8 tháng 7 năm 2012). "Tranh cãi vị thế 'số một' của cafe hòa tan G7". *VnExpress*. Truy cập ngày 19 tháng 6 năm 2023.
4. ↑  Xuân Ngọc (11 tháng 7 năm 2012). "Trung Nguyên 'cải chính' vị thế số một cafe G7". *VnExpress*. Truy cập ngày 19 tháng 6 năm 2023.
***Hemitaurichthys thompsoni*** là một loài cá biển thuộc chi *Hemitaurichthys* trong họ Cá bướm. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1923.

Từ nguyên
---------

Từ định danh *thompsoni* được đặt theo tên của John W. Thompson, họa sĩ và là người dựng mô hình tại Bảo tàng Bishop (Honolulu), người đã mua được mẫu định danh của loài cá này tại một chợ cá.

Phạm vi phân bố và môi trường sống
----------------------------------

*H. thompsoni* xuất hiện rộng rãi ở phần lớn các đảo quốc và quần đảo ở Trung và Tây Thái Bình Dương, bao gồm quần đảo Ogasawara (Nhật Bản), quần đảo Mariana (bao gồm cả đảo Guam), đảo san hô Bokak (quần đảo Marshall) và đảo Wake, cũng như vùng Polynesia, từ quần đảo Hawaii và đảo Johnston mở rộng đến quần đảo Samoa, quần đảo Cook, quần đảo Société, quần đảo Line và Tuamotu.

*H. thompsoni* thường được tìm thấy ở khu vực sườn dốc của rạn viền bờ và trong các đầm phá, độ sâu khoảng từ 4 đến 300 m.

Mô tả
-----

Chiều dài lớn nhất được ghi nhận ở *H. thompsoni* là 21 cm. Toàn thân của *H. thompsoni* chỉ là một màu nâu xám và không có bất kỳ vệt đốm nào. Mõm ngắn và nhọn.

Số gai ở vây lưng: 12; Số tia vây ở vây lưng: 25–27; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 20–21; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5; Số vảy đường bên: 76–87.

Sinh thái học
-------------

Thức ăn của *H. thompsoni* là động vật phù du và thường sống theo đàn. Một cá thể lai tạp giữa *H. thompsoni* và *Hemitaurichthys polylepis* đã được quan sát tại Hawaii.

Thương mại
----------

Mặc dù có màu sắc không mấy bắt mắt, *H. thompsoni* đôi khi vẫn được thu thập trong ngành buôn bán cá cảnh.

Tham khảo
---------

1. 1 2 3  Allen, G. R.; Fricke, R.; Myers, R. & Pratchett, M. (2010). "*Hemitaurichthys thompsoni*". *Sách đỏ IUCN về các loài bị đe dọa*. **2010**: e.T154788A4633577. doi:10.2305/IUCN.UK.2010-4.RLTS.T154788A4633577.en. Truy cập ngày 3 tháng 1 năm 2022.Quản lý CS1: sử dụng tham số tác giả (liên kết)
2. ↑  Scharpf, Christopher; Lazara, Kenneth J. (2021). "Order Acanthuriformes (part 1): Families Lobotidae, Pomacanthidae, Drepaneidae and Chaetodontidae". *The ETYFish Project Fish Name Etymology Database*. Truy cập ngày 3 tháng 1 năm 2022.
3. 1 2 3  Ranier Froese và Daniel Pauly (chủ biên). Thông tin *Hemitaurichthys thompsoni* trên *FishBase*. Phiên bản tháng 10 năm 2023.
4. 1 2 3  John E. Randall (2010). *Shore Fishes of Hawai'i*. Nhà xuất bản Đại học Hawaii. tr. 110. ISBN 978-0824834272.
5. ↑  "Chaetodon hybrids". *www.hawaiisfishes.com*. Truy cập ngày 3 tháng 1 năm 2022.

|  |  |
| --- | --- |
| Thẻ nhận dạng đơn vị phân loại | 
* Wikidata: Q1992027
* BOLD: 89364
* FishBase: 5587
* GBIF: 2385648
* iNaturalist: 102619
* IRMNG: 10153438
* ITIS: 169659
* IUCN: 154788
* NCBI: 603446
* WoRMS: 277576

 |
***Ecsenius springeri*** là một loài cá biển thuộc chi *Ecsenius* trong họ Cá mào gà. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 2019.

Từ nguyên
---------

Từ định danh *springeri* được đặt theo tên của Tiến sĩ Victor G. Springer, Nhà khoa học Danh dự Cấp cao và Phụ trách khoa Ngư học trước đây của Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Quốc gia Hoa Kỳ, vì để vinh danh nghiên cứu sâu rộng của ông ở nhóm cá này.

Phân bố
-------

*E. springeri* mới chỉ được ghi nhận ở bờ biển phía bắc của bán đảo Fakfak (tỉnh Tây Papua, Indonesia), được tìm thấy ở độ sâu khoảng 2–8 m trên nền đáy có san hô sống, các loài sống đuôi, hải miên và tảo.

Mô tả
-----

Chiều dài chuẩn lớn nhất được ghi nhận ở *E. springeri* là 4,3 cm. Loài này có màu xám đến nâu ở nửa trên của đầu và toàn thân trước, chuyển sang màu cam từ khoảng vị trí giữa gai và tia vây lưng. Có một sọc đen từ sau mắt kéo dài đến vị trí giữa gai và tia vây lưng, ngay phía dưới là một sọc trắng hẹp hơn và kéo dài ra sau hơn.

Kiểu hình của *E. springeri* rất giống với kiểu hình sọc của *Ecsenius bicolor*, tuy nhiên, *E. bicolor* có sọc đen dày và ngắn hơn, dải trắng mờ hơn và khó thấy rõ rìa dưới, và chỉ có thân sau phía trên là màu cam. *E. springeri* không có đường chéo màu hồng/cam phía sau mắt như *E. bicolor*, nếu có thì rất mờ.

Số gai vây lưng: 12; Số tia vây lưng: 16; Số gai vây hậu môn: 2; Số tia vây hậu môn: 17–18; Số tia vây ngực: 12–13.

Phân loại
---------

Theo nghiên cứu phát sinh chủng loại học của Allen và cộng sự (2019), *E. springeri* có quan hệ gần nhất với *E. bicolor*. Cả hai hợp thành nhóm chị em với *Ecsenius namiyei*. Cả 3 loài này được xếp vào nhóm hai màu trong chi *Ecsenius*.

Tham khảo
---------

1. 1 2  Allen và cộng sự (2019), sđd, tr.72
2. 1 2  Allen và cộng sự (2019), sđd, tr.71
3. ↑  Allen và cộng sự (2019), sđd, tr.75
4. ↑  Allen và cộng sự (2019), sđd, tr.76

### Trích dẫn

* Allen, Gerald R.; Erdmann, Mark V.; Liu, Shang-Yin Vanson (2019). "*Ecsenius springeri*, a new microendemic species of blenny (Teleostei: Blennidae) from the Fakfak Peninsula, West Papua, Indonesia" (PDF). *Journal of the Ocean Science Foundation*. **32**: 68–78. doi:10.5281/zenodo.2634454.

|  |  |
| --- | --- |
| Thẻ nhận dạng đơn vị phân loại | 
* Wikidata: Q78912859
* FishBase: 69217
* GBIF: 10283316
* NCBI: 2559598
* WoRMS: 1355466

 |
Một đồng Euro vàng 50 cent
Một đồng xu vàng do Bồ Đào Nha sản xuất
Một đồng xu vàng cổ vật thời vua Valentinian II
**Đồng xu vàng** (*Gold coin*) là đồng xu được làm chủ yếu hoặc hoàn toàn bằng vàng. Hầu hết các đồng tiền vàng được đúc từ năm 1800 có tỷ lệ từ 90–92% vàng (22kara), trong khi hầu hết các đồng tiền thỏi vàng ngày nay là được làm bằng vàng nguyên chất, thì còn có các đồng tiền vàng hợp kim thường có 91,7% trọng lượng là vàng, phần còn lại là bạc và đồng. Cho đến khoảng những năm 1930, tiền vàng là đồng xu lưu hành, bao gồm Exonumia và đồng Dinar vàng. Kể từ đó, tiền vàng chủ yếu được sản xuất dưới dạng đồng xu thỏi cho nhà đầu tư vàng và dưới dạng đồng xu kỷ niệm cho người sưu tập tiền xu. Mặc dù tiền vàng hiện đại vẫn là đấu thầu hợp pháp, nhưng chúng không được sử dụng trong giao dịch tài chính hàng ngày, vì giá trị kim loại luôn vượt quá giá trị danh nghĩa. Vàng đã được sử dụng trong thương mại (bên cạnh các kim loại quý khác) ở Cận Đông cổ đại kể từ Thời đại đồ đồng, nhưng đồng xu vàng có nguồn gốc muộn hơn nhiều vào thế kỷ thứ VI trước Công nguyên ở Anatolia.

Dự trữ vàng của ngân hàng trung ương bị chi phối từ vàng miếng, nhưng tiền xu vàng đôi khi có thể đóng góp vào sự chi phối này. Vàng đã được sử dụng làm tiền vì nhiều lý do. Vàng có thể vận chuyển dễ dàng vì nó có tỷ lệ giá trị trên trọng lượng cao so với hàng hóa như bạc. Vàng có thể được đúc lại, chia thành các đơn vị nhỏ hơn hoặc nấu chảy thành các đơn vị lớn hơn như vàng miếng mà không làm giảm giá trị kim loại của nó. Mật độ của vàng cao hơn hầu hết các kim loại khác, nên rất khó làm giả vàng. Ngoài ra, vàng cực kỳ không phản ứng về mặt hóa học: nó không bị xỉn màu hoặc ăn mòn theo thời gian. Tiền xu vàng đã trở nên phổ biến trong thời Trung cổ ở châu Âu. Những đồng tiền này được làm bằng vàng nguyên chất và mức độ sử dụng thấp so với những đồng tiền làm bằng đồng và bạc dồi dào hơn. Tiền xu vàng thường được nấu chảy nếu nguyên liệu thô có giá trị hơn đồng xu. Để ngăn chặn điều này, tiền xu đã được thiết kế phức tạp hơn nhằm nâng cao giá trị của đồng xu và ngăn chặn việc cắt xén. Tiền xu vàng sau đó đã có một thời gian rất dài là một hình thức tiền tệ chính, chỉ không còn được sử dụng vào đầu thế kỷ 20. Hầu hết thế giới đã ngừng sử dụng tiền vàng làm tiền tệ vào năm 1933, khi các quốc gia chuyển từ bản vị vàng do tích trữ trong cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu của Đại suy thoái.

Chú thích
---------

* Robert Friedberg, *Gold Coins of the World: From Ancient Times to the Present – An Illustrated Standard Catalogue with Valuations* (Coin and Currency Institute, 2003) ISBN 978-0-87184-307-4

1. ↑  "Gold coins – A Brief History".
2. ↑  "Monetary Episodes from History".
3. ↑  "Medieval money | Castellogy" (bằng tiếng Anh). 22 tháng 9 năm 2018. Truy cập ngày 14 tháng 1 năm 2024.
4. ↑  Lewis, Paul (15 tháng 8 năm 1976). "Nixon's Economic Policies Return to Haunt the G. O. P.". *The New York Times*.
***Phạm Công – Cúc Hoa*** là một truyện thơ chữ Nôm trong văn học Việt Nam. Truyện thơ này gồm 4.610 câu thơ lục bát, xuất hiện khoảng từ giữa thế kỷ 18 đến đầu thế kỷ 19. Đây là một trong những truyện thơ Nôm có số lượng câu nhiều nhất. Từ trước đến nay, tác giả của *Phạm Công-Cúc Hoa* vẫn bị coi là khuyết danh. Đến tận cuối năm 2009, qua một bản in khắc gỗ, người ta mới có cơ sở để xác định tác giả truyện thơ này là Dương Minh Đức Thị.

Nội dung
--------

Phạm Công là chàng trai con nhà nghèo, phải đi làm công để nuôi cha mẹ. Cha chết, Phạm Công phải đi ăn mày để tiếp tục phụng dưỡng mẹ đến khi mẹ chết. Là người hiếu học, Phạm Công xin thụ giáo Quỷ cốc tiên sinh. Ở đây, Phạm Công được Cúc Hoa là bạn đồng môn, cũng là con gái của tri phủ, yêu thương.

Hai người cưới nhau, khi Cúc Hoa có thai thì Phạm Công lên kinh thành ứng thí. Phạm Công đã gặp nhiều gian truân khổ ải, bị quốc vương các nước khác ép lấy công chúa nhưng Phạm Công đều từ chối. Nhưng nhờ công chúa nước Triệu nhân hậu, Phạm Công được trở về quê hương làm nguyên soái, đoàn tụ cùng Cúc Hoa, họ có hai con là Nghi Xuân (con gái) và Tấn Lực (con trai).

Cúc Hoa lại không may qua đời ở tuổi 30. Phạm Công tái giá với Tào Thị và phải lên Cao Bằng làm trấn thủ. Tào Thị ở nhà ngoại tình, hành hạ, ngược đãi Nghi Xuân và Tấn Lực. Cao điểm, Thị cùng người tình bàn mưu giết hại hai con chồng, khiến hai đứa phải trốn khỏi nhà.

Trong một đêm, Cúc Hoa từ cõi âm ti hiện về gặp hai con và gửi tin cho Phạm Công biết. Sau ba năm trấn thủ, Phạm Công trở về đuổi Tào Thị đi. Tào Thị sau đó bị sét đánh chết.Về sau Phạm Công được công chúa Xuân Dung nước Trịnh , Tề Thiên Đại Thánh và Diêm Vương giúp đỡ, Phạm Công xuống được âm ti và tìm được vợ. Cúc Hoa được tái sinh, trở lại dương thế, cưới lại với Phạm Công. Phạm Công cũng được vua Trịnh gả công chúa Xuân Dung và nhường ngôi vua cho.

Dàn dựng
--------

Bìa DVD phim Phạm Công – Cúc Hoa
Truyện Phạm Công-Cúc Hoa được dàn dựng thành nhiều vở cải lương (soạn giả Tống Phước Phổ, với các nghệ sĩ Ái Liên, Hoa Tâm, Thanh Nga,...), kịch và phim truyền hình nhưng có lẽ nổi tiếng hơn cả là bộ phim "Phạm Công-Cúc Hoa" của đạo diễn Lưu Bạch Đàn, vào những năm 1989-90, với các diễn viên tên tuổi lúc bấy giờ là Lý Hùng (vai Phạm Công), Diễm Hương (vai Cúc Hoa), Phương Dung (vai Tào Thị), Công Hậu (vai Lê Báo), Trinh Trinh (vai bé Nghi Xuân), Thoại Mỹ (vai công chúa Băng Châu), Lê Công Tuấn Anh (vai Vương Chí Nhân).

Xem thêm
--------

* Sầm Hưng
* Phạm Tải - Ngọc Hoa
* Tống Trân - Cúc Hoa
* Lưu Bình - Dương Lễ

Chú thích
---------

1. ↑  Phạm Công-Cúc Hoa đã có tác giả. Chưa có thông tin gì về cuộc đời và sự nghiệp của tác giả.
**Đầy tháng** là thời điểm, theo quan niệm dân gian Việt Nam, đứa trẻ được vừa tròn một tháng sau sinh. Trong ngày đầy tháng, thường các gia đình làm lễ cúng đầy tháng và làm cỗ mời họ hàng khách khứa để mừng cho cháu bé đã qua thời trứng nước, đồng thời cũng là thời điểm mẹ của cháu bé (sản phụ) kết thúc giai đoạn kiêng khem ở cữ.

Nguồn gốc
---------

Xuất phát từ sinh lý tự nhiên, tháng đầu tiên trong cuộc đời của em bé vô cùng quan trọng. Ngày xưa ở Việt Nam, em bé sau khi ra đời không được đặt tên ngay vì tỉ lệ tử vong của bé sơ sinh rất cao. Trong 4 tuần đầu sau khi lọt lòng mẹ, trẻ em dễ chết yểu vì những khả năng đề kháng của bé chưa được hoàn hảo và chưa hoạt động đúng mức. Thống kê khác cũng cho thấy, trong số trẻ không may chết trong năm đầu thì có tới 2/5 sẽ chết ngay trong tháng đầu tiên. Vì thế, nếu bé được ăn đầy tháng thì cháu đã thoát được hết hai phần ba của những rủi ro trong năm tuổi đầu tiên của cuộc đời. Đầu xuôi đuôi lọt, sau một tháng bé vẫn còn mạnh khỏe, tăng cân, thì có lẽ hy vọng sống sót lớn lên thành người, vì vậy ngày đầy tháng là dịp ăn mừng cho cháu, bố mẹ và thậm chí là cả họ hàng.

Tháng đầu sau khi em bé được sinh ra cũng là giai đoạn ở cữ của sản phụ, do đó khi kết thúc tháng đầu cũng là sự kết thúc của giai đoạn khó khăn nhất không chỉ đối với bé mà với cả bà mẹ thời hậu sản.

Những tín ngưỡng dân gian ngày xưa quy ước đàn bà ở cữ và con chưa đủ tháng thường không được ra khỏi nhà và tránh tiếp xúc với người khác. Do đó ngày đầy tháng cũng là ngày đầu tiên gia đình trình với nội-ngoại, họ hàng, lối xóm về một đứa cháu nhưng ít ai nhìn thấy từ lúc sinh ra (cả mẹ và con) như là chứng nhận của xã hội về sự tồn tại của một con người, để được nâng niu, chúc tụng, để cộng đồng có trách nhiệm giúp đỡ, cưu mang, che chở.

Lễ đầy tháng
------------

Lễ cúng đầy tháng là một trong những lễ cúng Mụ tương tự các nghi lễ cúng tạ các bà Mụ vào ngày đầy cữ (3 ngày sau sinh), đầy tuổi tôi (3 tháng 10 ngày sau sinh), thôi nôi (1 năm sau sinh), xuất phát từ hình thức tín ngưỡng dân gian mang đậm dấu ấn tín ngưỡng thờ mẫu. Việc tổ chức lễ đầy tháng nhằm tạ ơn các Mụ bà không chỉ nặn ra đứa trẻ, mà còn phù trợ cho "mẹ tròn con vuông".

Trong ngày đầy tháng, ngoài việc chuẩn bị món ăn thức uống dùng để chiêu đãi khách mời, gia chủ còn chuẩn bị mâm lễ vật cung kính 12 Mụ bà gồm 12 chén chè, 3 tô chè, 3 đĩa xôi và một mâm cúng kính 3 Đức ông gồm con vịt chéo cánh được luộc chín, 3 chén cháo và 1 tô cháo.

Xem thêm
--------

* Cúng Mụ

Chú thích
---------

1. ↑  Theo Phan Kế Bính trong *Việt Nam phong tục* (Nhà xuất bản Văn hóa Thông tin, H. 2001, trang 420): *người mới đẻ thì người ngoài kiêng vào nhà, sợ cung long thì làm ăn luẩn quẩn không hay* và *người mới đẻ kiêng không cho người ngoài giắt tiền vào phòng, sợ trẻ giật mình* v.v.
2. ↑  "Gợi ý mâm cúng đầy tháng bé gái chi tiết cho cả 3 miền". *VOH - Đài Tiếng nói Nhân dân Thành Phố Hồ Chí Minh*.
3. ↑  "Lễ đầy tháng bé trai ngày nào, mâm cúng đầy tháng ra sao?". *VOH - Đài Tiếng nói Nhân dân Thành Phố Hồ Chí Minh*.
Đây là một tên người Nhật; trong tiếng Nhật họ và tên được viết theo thứ tự Á Đông (họ trước tên sau): họ là **Tsuchihashi**.

**Tsuchihashi Yuitsu** (土橋勇逸(Thổ Kiều Dũng Dật), ***Tsuchihashi Yuitsu***? 1891 - 1972) là Trung tướng lục quân của quân đội Đế quốc Nhật Bản. Trong thời gian cuối của cuộc chiến tranh Thái Bình Dương, ông nắm giữ chức Tổng tư lệnh tại Đông Dương. Tsuchihashi đóng vai trò chủ chốt trong cuộc đảo chính thực dân Pháp của quân đội Nhật vào tháng 3 năm 1945. Đối với Việt Nam, ông được biết đến như người đã đưa ra quyết định quan trọng về lãnh thổ khi chọn trao trả Nam Kỳ lại cho chính phủ mới của Trần Trọng Kim thay vì Cao Miên.

Binh nghiệp
-----------

Tsuchihashi Yuitsu đăng ký tình nguyện vào quân đội Đế quốc Nhật Bản vào năm 1912. Đến 1920, ông tốt nghiệp Học viện chiến tranh Đế quốc. Sau đó ông tiếp tục học về kỹ thuật quân sự tại Pháp. Năm 1937, Tsuchihashi được thăng hàm thiếu tướng và đảm nhận chức vụ tùy viên quân sự tại Pháp và Bỉ.

Trong giai đoạn đầu của cuộc chiến tranh Thái Bình Dương, Tsuchihashi đảm nhận vai trò chỉ huy tình báo cho đạo quân Phương Nam. Khi đó, với thông tin có được, ông đã ra sức phản đối chiến dịch Nam tiến hướng về Đông Nam Á của quân đội Nhật Bản. Cuối cùng, đơn vị của ông đã bị loại khỏi chiến dịch.

Năm 1941 sau khi được thăng hàm trung tướng, ông tham gia vào chiến dịch đánh chiếm Phillipinnes thuộc Mỹ, sau đó là Bali và Java thuộc lãnh thổ Đông Ấn hà Lan.

Năm 1944, Tsuchihashi trở thành tư lệnh quân đoàn 38 thuộc đạo quân Phương Nam, trên thực tế, ông chính là toàn quyền Nhật Bản trên lãnh thổ Đông Dương. Tsuchihashi cũng là người trực tiếp chỉ huy vụ việc Nhật đảo chính Pháp vào ngày 9 tháng 3 năm 1945.

Quân đội Đế quốc Nhật Bản bị giải giáp năm 1945, nhưng tướng Tsuchihashi mãi đến năm 1950 mới giải ngũ, khi được 60 tuổi.

Trao trả lại Nam Kỳ cho Việt Nam
--------------------------------

Sau ngày 9 tháng 3 năm 1945, cả chính phủ Cao Miên lẫn Việt Nam đều đồng loại đề nghị với Tsuchihashi về việc trao trả lại lãnh thổ Nam Kỳ thuộc Pháp. Sau một thời gian đắn đo, ông quyết định cử đại sứ Yokoyama ra Huế để ký văn bản trao trả lại Nam Kỳ cho chính phủ Đế quốc Việt Nam vào ngày 14 tháng 3 năm 1945, thay vì Cao Miên. Trước đó vào 12 tháng 3, Tsuchihashi cũng đã chỉ thị cho thống sứ Bắc Kỳ Nishimura trao trả lại (trên danh nghĩa) Bắc Kỳ cho chính phủ Trần Trọng Kim.

Các quyết định của trung tướng Tsuchihashi là bước ngoặt giúp lãnh thổ Việt Nam lần đầu tiên tái thống nhất sau thời gian dài bị thực dân Pháp chia cắt thành các "kỳ" kể từ năm 1862.

Chú thích
---------

1. ↑  "Biography of Lieutenant".
2. ↑  "The Pacific War Online Encyclopedia: Tsuchihashi Yuitsu". Truy cập 13 tháng 2 năm 2015.
3. ↑  Major-General Tsuchihashi, Dutch East Indies blogs.
4. ↑  Dommen, Arthur J. *The Indochinese Experience off the French and the Americans, Nationalism and Communism in Cambodia, Laos, and Vietnam*. Bloomington, IN: Indiana University Press, 2001. 101-756.

Tham khảo
---------
**Nam Trẩn** (15 tháng 2 năm 1907-21 tháng 12 năm 1967), tên thật là **Nguyễn Học Sỹ** là một nhà thơ Việt Nam, nguyên hội viên sáng lập Hội Nhà văn Việt Nam, nguyên cán bộ nghiên cứu Viện Văn học Việt Nam.

Tiểu sử
-------

Nam Trân sinh ngày 15 tháng 2 năm 1907 tại làng Phú Thứ Thượng, xã Đại Quang, huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam.

Lúc còn nhỏ (đến năm 12 tuổi), ông đã học chữ Hán và đã tập làm những lối văn trường ốc. Sau đó, ông vào học tại trường Quốc học, Huế, rồi trường Bưởi, Hà Nội. Học xong, ông có bằng tú tài bản xứ và đi làm tham tá tòa khâm sứ Huế, sau đó làm tá lý bộ Lại (tòng tam phẩm) và thị lang bộ Lại (chánh tam phẩm), án sát tỉnh Bình Định

Sau Cách mạng tháng Tám, ông tham gia kháng chiến, công tác ở Ủy ban kháng chiến hành chính huyện Đại Lộc, Ủy ban kháng chiến hành chính tỉnh Quảng Nam, rồi làm chánh văn phòng Ủy ban kháng chiến hành chánh liên khu V.

Năm 1954, ông tập kết ra Bắc, công tác ở Ban chấp hành Hội Nhà văn Việt Nam, hội viên Hội Nhà văn Việt Nam (từ năm 1957). Nam Trân là hội viên sáng lập Hội Nhà Văn Việt Nam. Tại Hội nghị thành lập Hội Nhà văn Việt Nam 5/1957, Ban Chấp hành được bầu ra gồm 25 người (Nông Quốc Chấn, Nguyễn Công Hoan, Nguyễn Đình Thi, Tú Mỡ, Anh Thơ, Mộng Sơn, Cầm Biêu, Nguyễn Xuân Sanh, Nguyễn Huy Tưởng, Hoàng Cầm, Sao Mai, Tố Hữu, Hoàng Tích Linh, Nguyên Hồng, Bửu Tiến, Xuân Diệu, Đoàn Giỏi, Phạm Huy Thông, Tế Hanh, Nam Trân, Vũ Tú Nam, Hoàng Trung Thông, Xuân Miễn, Tô Hoài, Nguyễn Tuân.)

Năm 1959 công tác tại Viện Văn học, chuyên về *dịch thuật*. Ông cũng là một trong những cán bộ giảng dạy lớp đại học Hán Nôm đầu tiên ở miền Bắc, do Ủy ban Khoa học xã hội Việt Nam tổ chức.

Ông mất ngày 21 tháng 12 năm 1967 tại Hà Nội, thọ 60 tuổi.

Tác phẩm
--------

Quang cảnh buổi hội thảo nhân 100 năm ngày sinh và 40 năm ngày mất Nam Trân, tổ chức tại Viện Văn học
Nam Trân đã cho đăng thơ trên các báo và tạp chí: *Nam Phong tạp chí*, Tạp chí *Nghiên cứu Văn học*, *Sa Đéc tạp chí*, *An Nam tạp chí*, *Phong Hóa tạp chí*, *Tràng An*, *Tân Tiến tạp chí*...

Các tác phẩm chính của ông gồm: *Huế, Đẹp và Thơ* (1939), *Ca dao thi đua*, *Vườn hạnh phúc* (thơ), trong đó thi tập *Huế, Đẹp và Thơ* mang đến cho ông danh hiệu "thi sĩ của xứ Huế".

Nam Trân là người chủ trì dịch tập *Ngục trung nhật ký* xuất bản lần đầu năm 1960.

Ông là người tuyển và tham gia dịch *Thơ Đường* (2 tập), *Thơ Tống*, *Thơ và từ của Mao Trạch Đông*, *Thơ văn Lý Trần*, *Thơ Quách Mạt Nhược*, *Người Xô Viết chúng tôi* (với các bút danh: Nam Trân, Tương Như...).

Tham khảo
---------

Liên kết ngoài
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikisource có các tác phẩm gốc nói đến hoặc của:***Nam Trân*** |

* Blog NHÀ THƠ NAM TRÂN
* Bài phát biểu của Viện trưởng Viện Văn học nhân lễ kỷ niệm 100 năm sinh và 40 năm mất của Nam Trân Lưu trữ 2008-12-18 tại Wayback Machine
* Đọc lại "Huế, Đẹp và Thơ" của Nam Trân Lưu trữ 2008-03-27 tại Wayback Machine
* Nam Trân - Sự gắn bó giữa không gian Huế và tâm hồn thi nhân
* Trở lại hành trình của nguyên tác Ngục trung nhật ký
* Tác phẩm HUẾ, ĐẸP VÀ THƠ của Nam Trân[*liên kết hỏng*]
* Kỷ niệm 100 năm ngày sinh cố nhà thơ - dịch giả Nam Trân[*liên kết hỏng*]
Một gia đình Pháp trở về làng Buron, phía tây bắc Caen, nơi đã bị phá hủy hoàn toàn trong chiến đấu, ngày 18 tháng 7 năm 1944.
**Hậu chiến tranh**, hay **thời kỳ hậu chiến** (tiếng Anh: post-war) là khoảng thời gian ngay sau khi một cuộc chiến tranh kết thúc. Thuật ngữ này thường được sử dụng để đề cập đến một khoảng thời gian sau Thế chiến II – sự kiện kết thúc vào năm 1945. Một khoảng thời gian hậu chiến tranh có thể trở thành một giai đoạn giữa hai cuộc chiến tranh, khi một cuộc chiến tranh giữa các bên tương tự tiếp tục diễn ra vào một thời điểm sau đó (như khoảng thời gian giữa Thế chiến I và Thế chiến II). Ngược lại, thời kỳ hậu chiến đánh dấu sự chấm dứt hoàn toàn xung đột vũ trang..

Chú thích
---------

1. ↑  "The Post-War Years 1945 – 1960". Bản gốc lưu trữ ngày 5 tháng 4 năm 2020. Truy cập ngày 16 tháng 6 năm 2011.
2. ↑  "The Cause Behind the Post-War Economic Housing Boom After WWII". *ThoughtCo* (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 26 tháng 9 năm 2023.

|  |  |
| --- | --- |
| Tiêu đề chuẩn Sửa dữ liệu tại Wikidata | 
* GND: 4421423-6

 |
Câu lạc bộ bóng đá chuyên nghiệp Tây Ban Nha

**Club Deportivo Leganés, S.A.D.** là một câu lạc bộ bóng đá Tây Ban Nha đến từ Leganés, ở ngoại ô Madrid. Được thành lập vào ngày 23 tháng 6 năm 1928, đội thi đấu ở giải hạng hai Segunda División, tổ chức các trận sân nhà tại sân vận động Thành phố Butarque, có 12.454 chỗ ngồi.

Lịch sử
-------

 Các cầu thủ năm 2016.
Câu lạc bộ được chính thức thành lập vào ngày 23 tháng 6 năm 1928 bởi Félix Pérez de la Serna. Chủ tịch đầu tiên của nó là Ramón del Hierro. Tuy nhiên, câu lạc bộ đã phải đình chỉ hoạt động vào năm 1936 do cuộc nội chiến Tây Ban Nha, và câu lạc bộ vẫn không hoạt động cho đến khi họ cải tổ vào ngày 4 tháng 9 năm 1946.

Leganés đã chơi phần lớn thời gian ở các giải đấu thấp hơn. Vào năm 1977, câu lạc bộ đã thăng hạng lên giải hạng tư, nơi mà nó đã chơi trước đó trong bảy năm khi thể loại này vẫn là cấp độ thứ ba.

Sau một sự tiến bộ ổn định, Leganés thăng lên giải hạng 3 vào năm 1987, được thăng cấp lên giải hạng hai sáu năm sau đó và duy trì vị thế của giải đấu trong 11 mùa giải; trong khung thời gian này, nó đã thu thập hai vị trí thứ tám liên tiếp (tốt nhất) từ năm 1995.

Trong mùa giải 2013-14, Leganés thăng hạng hai sau 10 năm ở giải ba.

Trong mùa giải 2015-16, lần đầu tiên trong lịch sử của họ, Leganés được thăng hạng lên La Liga vào ngày 4 tháng 6 năm 2016 với chiến thắng sân khách 1-0 trước CD Mirandés. Câu lạc bộ ở trong giải ngoại hạng trong bốn mùa, đạt đến đỉnh cao thứ 13 năm 2018-19, trước khi xuống hạng trong trận đấu cuối cùng của mùa giải tiếp theo, hòa 2-2 với Real Madrid. Kết thúc bốn năm hoạt động của Lega trong tầng thứ nhất. Trong giai đoạn này, đội lần đầu tiên lọt vào bán kết Copa del Rey, bằng cách loại Real Madrid ở tứ kết nhờ chiến thắng 2-1 trên sân vận động Santiago Bernabéu.

Tham khảo
---------

1. ↑  "Instalaciones" (bằng tiếng Tây Ban Nha). CD Leganés. Lưu trữ bản gốc 27 Tháng Ba năm 2019. Truy cập 26 tháng Chín năm 2020.
2. ↑  Plaza, Víctor (ngày 4 tháng 6 năm 2016). "El Leganés hace historia y asciende a Primera división". *Marca* (bằng tiếng Tây Ban Nha). Truy cập ngày 21 tháng 7 năm 2020.
3. ↑  Lowe, Sid (ngày 20 tháng 7 năm 2020). "Silence, solitude and sadness for Leganés after desperate La Liga finale". *The Guardian*. Truy cập ngày 21 tháng 7 năm 2020.
4. ↑  "Real Madrid dumped out of Copa del Rey by Leganés at Bernabéu". The Guardian. ngày 24 tháng 1 năm 2018. Truy cập ngày 25 tháng 1 năm 2018.