recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Cho Oyu** (tiếng Nepal: चोयु; Tây Tạng: ཇོ་ བོ་ དབུ་ ཡ) là ngọn núi cao thứ sáu trên thế giới với độ cao 8.188 m trên mực nước biển. Cho Oyu có nghĩa là "nữ thần ngọc" trong tiếng Tây Tạng. Ngọn núi là đỉnh cao lớn cực tây của tiểu phần Khumbu của Mahalangur Himalaya 20 km về phía tây của núi Everest. Ngọn núi đứng trên biên giới Trung Quốc-Nepal.

Chỉ cần một vài km về phía tây Cho Oyu là Nangpa La (5.716m), một tuyến đèo đóng băng phục vụ như các tuyến đường thương mại chính giữa người Tây Tạng và người Sherpa Khumbu của. Tuyến đèo này tách Khumbu và Rolwaling Himalaya. Do sự gần gũi của nó đối với tuyến đèo này và các sườn núi thường có độ dốc vừa phải của tuyến đường phía tây bắc dãy tiêu chuẩn, Cho Oyu được coi là đỉnh núi cao 8.000 mét dễ leo nhất. Nó là một mục tiêu phổ biến cho các bên chuyên nghiệp hướng dẫn.

Độ cao
------

Độ cao của Cho Oyu ban đầu được đo là 8.150 m và tại thời điểm đi lên đầu tiên được coi là ngọn núi cao thứ 7 trên Trái Đất, xếp sau Dhaulagiri ở độ cao 8.167 m (Manaslu, cao 8.156 mét, cũng đã được ước tính thấp hơn 26.658 feet (8.125 m)). Một ước tính năm 1984 cho con số độ cao 8.201 mét đã làm cho nó di chuyển lên vị trí thứ 6. Các đo đạc mới thực hiện trong năm 1996 của Cục Khảo sát Chính phủ Nepal và Viện Khí tượng Phần Lan để chuẩn bị cho các bản đồ địa hình Nepal đưa ra con số chiều cao 8.188 m, tương tự một cách đáng kể như 26.867 feet (8.189 m) được sử dụng bởi Edmund Hillary cuốn sách 1955 của ông cao Adventure.

Chú thích
---------

1. ↑  "China I: Tibet - Xizang". Peaklist.org. Truy cập ngày 29 tháng 5 năm 2014.
**Hot Country Songs** là một bảng xếp hạng được phát hành hàng tuần bởi tạp chí âm nhạc *Billboard* ở Hoa Kỳ. Bảng xếp hạng này liệt kê danh sách 60 bài hát thể loại nhạc đồng quê phổ biến nhất tại Hoa Kỳ, dựa trên tần suất phát thanh và doanh số đĩa. Bảng xếp hạng không tính các ca khúc nhạc số (nhạc tải về), tuy nhiên, các bài hát được phát hành dưới dạng nhạc số khi có đủ lượt phát thanh vẫn được lọt vào bảng xếp hạng này.

Lịch sử
-------

*Billboard* bắt đầu biên soạn bảng xếp hạng các ca khúc nhạc đồng quê kể từ số phát hành ngày 8 tháng 1 năm 1944. Lúc đầu nó có tên là "Most Played Juke Box Folk Records." Số lượng bài hát trong bảng xếp hạng lúc này chưa được ấn định cụ thể.

Trong khoảng 10 năm, từ 1948-1958, *Billboard* đã sử dụng 3 bảng xếp hạng để đo mức độ phổ biến của các ca khúc nhạc đồng quê. Ngoài bảng xếp hạng jukebox như trên còn có:

* Bảng xếp hạng "Best Selling Retail Folk Records" (đo doanh số các đĩa bán chạy) – bắt đầu từ 15 tháng 5 năm 1948, số lượng bài hát từ 10 đến 20 vị trí, không được ấn định cụ thể trong mỗi tuần.
* Bảng xếp hạng "Country & Western Records Most Played By Folk Disk Jockeys" – bắt đầu từ 10 tháng 12 năm 1949. Có từ 8 đến 15 vị trí, không được ấn định cụ thể.

Tên của mỗi bảng xếp hạng được thay đổi qua nhiều giai đoạn. Bảng xếp hạng "jukebox" được đổi thành "Most Played C&W in Juke Boxes" vào năm 1956 và chấm dứt phát hành vào 17 tháng 6 năm 1957. Hai bảng xếp hạng còn lại vẫn tiếp tục được phát hành cho đến 13 tháng 10 năm 1958.

Bắt đầu từ số ra ngày 20 tháng 10 năm 1958, *Billboard* kết hợp doanh số đĩa và tần suất phát thanh vào tiêu chí đo độ phổ biến của một bài hát và thành lập một bảng xếp hạng mới có tên "Hot C&W Sides". Số lượng vị trí của bảng xếp hạng đã được ấn định là 30 vị trí mỗi tuần. Tên bảng xếp hạng và số vị trí cũng đã được thay đổi vài lần sau đó: tên bảng xếp hạng được đổi thành "Hot Country Singles" ngày 3 tháng 11 năm 1962; số vị trí tăng lên 50 vào ngày 11 tháng 1 năm 1964, 75 từ ngày 15 tháng 10 năm 1966 và 100 từ 14 tháng 7 năm 1973.

Ngày 20 tháng 1 năm 1990, bảng xếp hạng Hot Country Singles đã giảm số vị trí của mình xuống 75 và bắt đầu được biên soạn hoàn toàn bởi Nielsen Broadcast Data Systems, một hệ thống điện tử dành riêng cho việc đếm lượt phát thanh của các bài hát. 4 tuần sau đó, bảng xếp hạng đổi thành "Hot Country Singles & Tracks". Từ số ra ngày 13 tháng 1 năm 2001 đến nay, bảng xếp hạng chỉ còn 60 vị trí và từ ngày 30 tháng 4 năm 2005, bảng xếp hạng đổi tên thành "Hot Country Songs".

Chú thích
---------

Đọc thêm
--------

* Whitburn, Joel. *Joel Whitburn's top country songs: 1944-2005, Billboard*. Nhà xuất Bản Record Research 2006. ISBN 978-0-89820-165-9

Liên kết ngoài
--------------

* Billboard Hot Country Songs hiện tại trên Billboard.com.
**Chấn thương cùn** là chấn thương vật lý đối với một bộ phận cơ thể, do va chạm, chấn thương hoặc tấn công vật lý. Chấn thương do tấn công vật lý thường được gọi là chấn thương lực cùn. Chấn thương cùn là chấn thương ban đầu, từ đó phát triển các loại cụ thể hơn như nhiễm trùng, trầy xước, rách da và/hoặc gãy xương. Chấn thương cùn tương phản với chấn thương xuyên thấu, trong đó một vật như đạn hoặc dao đâm vào cơ thể.

Phân loại
---------

### Chấn thương bụng cùn

 Chụp cắt lớp vi tính bụng cho thấy chấn thương động mạch thận trái
Chấn thương bụng cùn (BAT) đại diện cho 75% của tất cả các chấn thương cùn và là ví dụ phổ biến nhất của chấn thương này. Phần lớn xảy ra trong các tai nạn xe cơ giới, trong đó việc giảm tốc nhanh chóng có thể đẩy người lái xe đập vào vô lăng, bảng điều khiển, hoặc dây an toàn  gây ra bầm tím trong trường hợp ít nghiêm trọng, hoặc vỡ nội tạng nếu va đập trong thời gian ngắn với áp lực cao, tùy thuộc vào lực tác dụng. Ban đầu, có thể có một vài dấu hiệu cho thấy chấn thương bụng nghiêm trọng đã xảy ra, khiến việc đánh giá trở nên khó khăn hơn và đòi hỏi mức độ nghi ngờ lâm sàng cao.

Có hai cơ chế vật lý cơ bản có khả năng gây thương tích cho các cơ quan trong ổ bụng: nén và giảm tốc. Nén xảy ra từ một cú đánh trực tiếp, chẳng hạn như một cú đấm, hoặc nén vào một vật không có đàn hồi như dây an toàn hoặc cột lái.

Lực tác động này có thể biến dạng một cơ quan rỗng, tăng áp lực vào nội tạng và có thể dẫn đến vỡ nội tạng. Giảm tốc, mặt khác, gây ra kéo dài và vết cắt tại các điểm ràng buộc mà nội tạng di động trong bụng, như ruột, được neo lại. Điều này có thể gây rách màng treo ruột và làm tổn thương các mạch máu di chuyển trong mạc treo. Các ví dụ kinh điển của các cơ chế này là một vết rách gan dọc theo các dây chằng và tổn thương động mạch thận.

Khi chấn thương bụng cùn rất phức tạp do 'chấn thương bên trong', gan và lá lách (xem chấn thương lách cùn) thường xảy ra nhất, sau đó là ruột non.

Tham khảo
---------

1. ↑  Isenhour JL, Marx J (tháng 8 năm 2007). "Advances in abdominal trauma". *Emergency Medicine Clinics of North America*. **25** (3): 713–33, ix. doi:10.1016/j.emc.2007.06.002. PMID 17826214.
2. ↑  Bansal V, Conroy C, Tominaga GT, Coimbra R (tháng 12 năm 2009). "The utility of seat belt signs to predict intra-abdominal injury following motor vehicle crashes". *Traffic Injury Prevention*. **10** (6): 567–72. doi:10.1080/15389580903191450. PMID 19916127.
3. ↑  Fitzgerald JE, Larvin M (2009). "Chapter 15: Management of Abdominal Trauma". Trong Baker Q, Aldoori M (biên tập). *Clinical Surgery: A Practical Guide*. CRC Press. tr. 192–204. ISBN 978-1-4441-0962-7.
4. ↑  Mukhopadhyay M (tháng 10 năm 2009). "Intestinal Injury from Blunt Abdominal Trauma: A Study of 47 Cases". *Oman Med J*. **24** (4): 256–259. doi:10.5001/omj.2009.52. PMC 3243872. PMID 22216378.
5. ↑  *Advanced Trauma Life Support Student Course Manual* (PDF) (ấn bản 9). American College of Surgeons. Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 21 tháng 12 năm 2018. Truy cập ngày 17 tháng 12 năm 2018.
49°3′B 11°47′Đ﻿ / ﻿49,05°B 11,783°Đ﻿ / 49.050; 11.783

**Hemau** là một thị trấn nhỏ tại phía nam nước Đức, trong quận Landkreis Regensburg. Thị trấn nằm trên *Tangrintel*, là một dải đất chạy dài giữa hai con sông Altmühl và Schwarze Laber.
Nó nằm dọc theo đường B8, 28 km về phía tây bắc thành phố Regensburg, 77 km về phía đông nam Nürnberg. Các thị trấn gần nhất cách đó khoảng 5 km là Beratzhausen và Laaber.

Vùng đất bao quanh Hemau đã có người định cư từ thời kỳ tiền La Mã. Các nhà khảo cổ học đã tìm thấy di tích trong hai khu định cư của người Celt (*Keltenschanzen*) trong những ngôi làng lân cận Laufenthal và Thonlohe. Tên gọi Hemau đã được chứng thực từng là *Hembaur* vào thế kỷ 9 và *Hembur* vào thế kỷ 13). Năm 2005, Hemau đã kỷ niệm lần thứ 700 ngày thành lập thị trấn.

Ngày nay, cách tốt nhất để đến Hemau là khởi hành từ xa lộ A3 (quẹo ra Beratzhausen nếu đến từ hướng bắc hoặc quẹo ra Nittendorf nếu đến từ hướng nam). Trạm xe lửa gần nhất là Beratzhausen. Có ba ngôi trường ở thị trấn này: một trường tiểu học (cấp 1), một *hauptschule* và một *realschule* (hai kiểu trường trung học cơ sở/cấp 2 hơi khác nhau một chút tại Đức); trường trung học phổ thông (cấp 3) gần nhất ở tại Parsberg.

Hemau tự hào có nhà máy sản xuất năng lượng mặt trời lớn nhất thế giới, mở cửa từ ngày 29 tháng 4 năm 2003.

### Chính quyền Hemau

Phạm vi quản lý hành chính (*gemeinde*) của thị trấn Hemau là lớn nhất trong toàn quận, bao gồm cả mười ngôi làng xa xôi hẻo lánh, mặc dù bản thân những ngôi làng này không thuộc về thị trấn Hemau.

|  |  |
| --- | --- |
| * Aichkirchen
* Berletzhof
* Haag
* Hohenschambach
* Klingen
 | * Kollersried
* Langenkreith
* Laufenthal
* Pellndorf
* Thonlohe
 |

|  Thành phố và thị trấn của địa hạt Regensburg |
| --- |
| Alteglofsheim | Aufhausen | Bach | Barbing | Beratzhausen | Bernhardswald | Brennberg | Brunn | Donaustauf | Duggendorf | Hagelstadt | Hemau | Holzheim | Kallmünz | Köfering | Laaber | Lappersdorf | Mintraching | Mötzing | Neutraubling | Nittendorf | Obertraubling | Pentling | Pettendorf | Pfakofen | Pfatter | Pielenhofen | Regenstauf | Riekofen | Schierling | Sinzing | Sünching | Tegernheim | Thalmassing | Wiesent | Wolfsegg | Wörth an der Donau | Zeitlarn | |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về ***Hemau***. |

Tham khảo
---------
**Huỳnh Bá Chánh** (1832-1887) là một nghĩa sĩ chống Pháp thời Nguyễn.

Sự nghiệp
---------

Ông sinh tại làng Quảng khái Đông, huyện Diên Phước, Phủ Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam, nay là phường Hòa Hải quận Ngũ Hành Sơn, thành phố Đà Nẵng.

Ông xuất thân từ một gia đình bần nông có truyền thống hiếu học. Sớm mồ côi cha mẹ. phải ở nhà ông bác, cắt cỏ chăn trâu. Nhà ông bác giàu có đông con có mời thầy dạy học. Hàng ngày trước giờ đi chăn trâu, đi làm đồng. Ông tranh thủ dậy sớm để cùng học với các anh. Nhiều lần thầy hỏi bài cũ, các anh không trả lời được phải nhờ ông đứng sau nhà nhắc dùm. Thầy giáo thấy ông hiếu học mà lại có trí thông minh, tích cực góp ý với ông bác cho ông nghỉ hẳn công việc đồng án và gia đình để tiếp tục học tập. Cũng từ đấy được sự giúp đỡ của ông bác và bà con thân thuộc, ông có thêm điều kiện học tập, quyết học đến nơi, đến chốn.

```
         Năm Qúy Dậu     (1873) – Thi đỗ cử nhân.
```

```
         Năm Ất Hợi        (1975) – Bổ làm tri huyện Phù Cát.
```

```
         Năm Đinh Sửu    (1877) – Bổ làm trị huyện Tuy Phước.
```

```
         Năm Mậu Dần    (1878) – Bổ làm tri huyện Phù Mỹ.
```

```
         Năm Kỷ Mão      (1879) – Thi đỗ Phó Bảng, bổ đi tri phủ Hoài Nhơn.
```

```
         Năm Tân Tỵ        (1881) – Bổ làm tri phủ An Nhơn.
```

```
         Năm Nhâm Ngọ  (1882) – Bổ đi tri phủ Tư Nghĩa.
```

Cuối năm Nhâm Ngọ (1882) đầu năm Qúy Mùi (1883) theo lệnh vua Tự Đức điều ông về kinh nhậm chức giám sát Ngự sử Hà Ninh Đạo, rồi phụ trách phụ đạo Hoàng Tử Ưng Đăng. Năm Giáp Thân (1884) thăng chức Viên Ngoại Lang tại dinh Kiến Ty thuộc Công Bộ rồi Bộ Lại sung chức Hành tẩu trong Cơ Mật Viện.

Năm Ất Dậu (1885) ông treo ấn từ quan, liên hệ các sĩ phu văn thân về Quảng Nam lập Tân Tỉnh chống Pháp. Nguyễn Duy Hiệu làm Tổng đốc, Phan Bá Phiến làm Án sát, Huỳnh Bá Chánh làm bố chánh v.v...Cuối năm Đinh Mùi (1887) Tân Tỉnh thất bại, ông ẩn trú tại Tiên Phước chờ ngày qua Xiêm (Thái Lan), nhưng trước cảnh dân làng bị địch triệt hạ, tàn sát, tra tấn bắt phải tìm cho được Huỳnh Bá Chánh. Không thì đốt sạch, giết sạch. Ông nghĩ: "mình làm mình chịu, thà ta chết để cứu bà con làng xóm, dân còn tất nước còn". Ông về Chùa Non Nước rồi đưa tin cho dân làng biết để báo giặc đến bắt. Ông bị thực dân Pháp và triều đình Huế xử kết án tử hình và xử tử tại bến thế Vĩnh Điện, ngày mồng 6 tháng chạp năm Đinh Mùi (1887). Thi hài ông được đưa về an táng tại làng Quảng Khái Đông (Hòa Hải). Trên mộ bia của ông có ghi: "Tiền triều giám sát Đô Ngự sử, Liệt sĩ Huỳnh Quý Công chi mộ".

Tham khảo
---------

1. ↑  "Phong trào yêu nước chống Thực dân Pháp xâm lược của nhân dân Ngũ Hành Sơn nửa cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX - Phần 1". Truy cập 19 tháng 6 năm 2018.
**Huỳnh Bá Tính** (1927-1990), nguyên là một tướng lĩnh Không Quân của Quân lực Việt Nam Cộng hòa, cấp bậc Chuẩn tướng. Ông xuất thân từ khóa đầu tiên tại trường Sĩ quan Trừ bị do Chính phủ Quốc gia Việt Nam mở ra ở miền Nam Việt Nam. Ra trường, ông trúng tuyển chuyển sang Quân chủng Không quân và ông phục vụ trong Quân chủng này cho đến ngày cuối cùng của tháng 4 năm 1975.

Tiểu sử & Binh nghiệp
---------------------

Ông sinh vào tháng 4 năm 1927 trong một gia đình điền chủ khá giả tại Bạc Liêu, miền Tây Nam phần Việt Nam.. Năm 1947, ông tốt nghiệp Trung học chương trình Pháp tại Cần Thơ với văn bằng Tú tài bán phần (Part I). Được bổ dụng làm công chức ở Bạc Liêu một thời gian cho đến khi gia nhập quân đội.

### Quân đội Quốc gia Việt Nam

Cuối tháng 9 năm 1951, thi hành lệnh động viên, ông nhập ngũ vào Quân đội Quốc gia, mang số quân: 47/600.127. Theo học khóa 1 Lê văn Duyệt tại trường Sĩ quan Trừ bị Thủ Đức, khai giảng ngày 1 tháng 10 năm 1951. Ngày 1 tháng 6 năm 1952 mãn khóa tốt nghiệp với cấp bậc Thiếu úy. Sau đó ông gia nhập Không quân và được cử đi du học khoá Hoa tiêu tại trường đào tạo phi công Marrakech, Maroc, Bắc Phi *(thuộc địa của Pháp).*

### Quân đội Việt Nam Cộng hòa

Cuối năm 1955, sau khi chuyển từ Quân đội Quốc gia sang Quân đội Việt Nam Cộng hòa, ông được thăng cấp Trung úy và được cử làm Huấn luyện viên tại Trung tâm Huấn luyện Không quân Nha Trang.

Cuối năm 1956, ông được cử đi du học khoá Chỉ huy và Tham mưu Trung cấp tại Maxwell, Texas, Hoa Kỳ. Tháng 6 năm 1957 mãn khóa về nước, ông được đặc cách thăng cấp Đại úy giữ chức vụ Chỉ huy trưởng Phi đoàn 2 Quan sát Nha Trang.

Sau ngày đảo chính Tổng thống Ngô Đình Diệm (1 tháng 11 năm 1963). Ngày 3 tháng 11, ông được thăng cấp Thiếu tá lên làm Chỉ huy phó Không đoàn 62 Không quân tại Căn cứ Không quân Nha Trang. Ngày Quân lực 19 tháng 6 năm 1968, ông được thăng cấp Trung tá và được cử giữ chức vụ Tư lệnh Không đoàn 62. Ngày Quân lực 19 tháng 6 năm 1970, ông được thăng cấp Đại tá tại nhiệm. Tháng 9 năm 1970, ông được bổ nhiệm làm Tư lệnh Sư đoàn 3 Không quân tân lập (Bộ tư lệnh đặt tại Biên Hòa).

Ngày 1 tháng 3 năm 1974, ông được thăng cấp Chuẩn tướng tại nhiệm.

1975
----

Ngày 30 tháng 4, ông di tản khỏi Việt Nam. Sau đó sang định cư tại San Jose, Tiểu bang California, Hoa Kỳ.

Năm 1990, ông từ trần tại nơi định cư. Hưởng thọ 63 tuổi.

Chú thích
---------

Tham khảo
---------

* Trần Ngọc Thống, Hồ Đắc Huân, Lê Đình Thụy (2011). *Lược sử Quân lực Việt Nam Cộng hòa.*
**Chi Xà cừ** (danh pháp khoa học: ***Khaya***) là một chi của bảy loài cây thân gỗ trong họ Xoan (*Meliaceae*), có nguồn gốc tại vùng nhiệt đới châu Phi và Madagascar. Tất cả các loài đều là cây thân gỗ lớn, cao tới 30–35 m, ít khi thấy tới 45 m, với đường kính thân cây trên 1 m, thông thường rất vững chắc ở phần gốc. Các lá hình lông chim, với 4-6 cặp lá chét, không có lá chét ở phần đỉnh của lá lông chim; mỗi lá chét dài 10–15 cm tròn bất ngờ về phía đỉnh nhưng thông thường có mũi lá nhọn. Chúng có thể là loài cây sớm rụng lá hoặc thường xanh, phụ thuộc vào từng loài. Các hoa mọc thành cụm không dày, mỗi hoa đơn lẻ thì nhỏ, với 4-5 cánh hoa màu vàng nhạt và 10 nhị hoa. Quả là loại quả nang hình cầu với 4 hoặc 5 mảnh đường kính 5–8 cm, chứa nhiều hạt có cánh.

Một số loài
* *Khaya anthotheca* (đồng nghĩa *K. nyasica*)
* *Khaya grandifoliola*
* *Khaya ivorensis*
* *Khaya madagascariensis*
* *Khaya senegalensis*: Xà cừ

Hình ảnh
--------

* Khaya anthothecaKhaya anthotheca
* Khaya nyasicaKhaya nyasica
* Khaya madagascariensisKhaya madagascariensis
* Khaya senegalensisKhaya senegalensis

### Sử dụng

Gỗ của các loài *Khaya* đôi khi được gọi là **gụ châu Phi**, là các loại gỗ duy nhất được gọi là gụ, ngoài các loài gụ thực thụ thuộc chi *Swietenia*.
Tại Việt Nam hiện có trồng loài xà cừ (*Khaya senegalensis*). Nó được người ta biết đến như một loài "gụ" của vùng khô châu Phi, được sử dụng cả những phần không chứa gỗ. Tại Tây Phi, những người chăn thả gia súc Fulani xén bớt lá của chúng trong mùa khô để nuôi gia súc. Ngoài ra, vỏ cây của *K. senegalensis* cũng được thu hoạch từ các cây trồng hay mọc tự nhiên để làm thuốc điều trị một số bệnh. Hạt của *K. senegalensis* chứa tới 52,5% dầu, bao gồm 21% axít palmitic, 10% axít stearic, 65% axít oleic và 4% các a xít khác không xác định.

Chú thích
---------

Tham khảo
---------

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Wikispecies** có thông tin sinh học về **Chi Xà cừ** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về ***Chi Xà cừ***. |

* Chi Xà cừ tại trang Trung tâm Thông tin Công nghệ sinh học quốc gia Hoa Kỳ (NCBI).
* Khaya (TSN 29020).  Truy cập ngày 11 tháng 11 năm 2010.
* *Chi Xà cừ* tại Encyclopedia of Life
**Chứng chỉ tiền gửi** (Certificate of deposit / CDs/ CD) là một loại Giấy tờ có giá do ngân hàng phát hành để huy động vốn từ các tổ chức và cá nhân khác.

Lịch sử ra đời và phổ biến
--------------------------

Một chứng chỉ tiền gửi Mỹ, năm 1932
**Chứng chỉ tiền gửi** áp dụng lần đầu tiên ở Mỹ lần đầu tiên vào năm 1961, sau đó được lưu hành ở Anh.

Tại Việt Nam, **chứng chỉ tiền gửi** mới chỉ xuất hiện những năm gần đây và chưa được phổ biến rộng rãi.

Quyền lợi cơ bản của chủ sở hữu
-------------------------------

* Được hưởng lãi trên số tiền đã mua.

* Được quyền cho, tặng và chuyển nhượng theo quy định của pháp luật và tổ chức phát hành.

* Các quyền lợi khác do tổ chức phát hành quy định.

Các loại chứng chỉ tiền gửi
---------------------------

* Chứng chỉ tiền gửi ghi danh;

* Chứng chỉ tiền gửi vô danh;

* Chứng chỉ tiền gửi ghi sổ.

So sánh với các hình thức Đầu tư/Huy động vốn khác
--------------------------------------------------

### So với Tiền gửi tiết kiệm

Tương tự như Tiền gửi tiết kiệm nhưng khác ở chỗ:

* Được hưởng lãi suất cao hơn;

* Được phép chuyển nhượng;
* Không được rút tiền ngay

### So với Cổ phiếu ưu đãi cổ tức

### So với Trái phiếu

Xem thêm
--------

* Chứng khoán
* Tiền gửi tiết kiệm
* Cổ phiếu
* Trái phiếu
* Kỳ phiếu

Tham khảo
---------
Một số kẹo mút của Chupa Chups
**Chupa Chups** (/ˈtʃʌpə tʃʌps/; phát âm: tiếng Tây Ban Nha: [ˈtʃupa ˈtʃups];) là một hãng kẹo mút nổi tiếng của Tây Ban Nha đã được bán ở hơn 150 quốc gia trên thế giới. Được thành lập năm 1958, bởi Cameron Murdoch, hiện nay nó được sở hữu bởi tập đoàn đa quốc gia Perfetti Van Melle. Tên của nhãn hiệu được lấy từ một động từ trong tiếng Tây Ban Nha chupar, nghĩa là "liếm hoặc mút".

Công ty TNHH Perfetti Van Melle (Việt Nam): Lô N, Đường số 26, Khu công nghiệp Sóng Thần 2, Phường Dĩ An, Thành phố Dĩ An, Tỉnh Bình Dương, Việt Nam.

Công ty TNHH Lotte Việt Nam: Thửa đất số 1183, Đường Võ Minh Đức, Phường Phú Thọ, Thành phố Thủ Dầu Một, Tỉnh Bình Dương, Việt Nam.

Công ty TNHH Mars Việt Nam: Số 161, Đường Đồng Khởi, Phường Bến Nghé, Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam.

Lịch sử
-------

Trong những năm đầu thập niên 1950, Enric Bernat làm việc cho một nhà máy sản xuất mứt táo có tên là "Granja Asturias". Sau khi ông đề cập ý tưởng làm kẹo mút, các nhà đầu tư đã rời đi. Bernat giành quyền kiểm soát công ty năm 1958 và đổi tên thành Chupa Chups. Ông xây dựng các máy sản xuất và bán một loại kẹo bonbon sọc cắm trên một que gỗ với giá một peseta.

Bernat đã có ý tưởng về một loại kẹo "bonbon với một cây que" khi một bà mẹ la mắng đứa con của mình do có bàn tay dính từ kẹo tan chảy. Bernat cảm thấy rằng tại thời điểm đó, kẹo không được thiết kế phù hợp với những người tiêu dùng chính - trẻ em. Các chủ cửa hiệu đã được hướng dẫn để đặt kẹo mút gần quầy tính tiền trong tầm tay của trẻ em, thay vì các vị trí truyền thống phía sau quầy.

Công ty Chupa Chups đã thành công. Trong vòng 5 năm kẹo của Bernat được bán tại hơn 300,000 các cửa hàng trên khắp châu Âu. Đáng buồn thay, dùng que gỗ truyền thống để gắn với Chupa Chups đã ngừng sản xuất vì sự thiếu hụt của gỗ tại Tây Ban Nha thay vào đó họ bắt đầu sử dụng que nhựa.

Chupa Chups đã đi ra quốc tế bắt đầu với châu Á và Úc vào những năm 1970, ngay sau đó là Bắc Mỹ và phần còn lại của châu Âu. Trong năm 2003 hơn 4 tỷ kẹo mút Chupa Chups được bán tới 150 quốc gia. Công ty hiện có 2000 nhân viên, 90 phần trăm trong số đó bán ở nước ngoài, mang về doanh thu €500,000,000.

Năm 1991, Bernat nhường lại quyền điều hành "Chupa Chups" cho con trai Xavier. Công ty con Smint được thành lập năm 1994.

Tháng Sáu 2006 công ty được thu mua bởi tập đoàn Italy Perfetti Van Melle.

Tham khảo
---------

1. ↑  Chupa Chups World (trang chủ)
2. ↑  "Perfetti Van Melle agrees to buy Spain's Chupa Chups for undisclosed sum". *Forbes*. ngày 3 tháng 7 năm 2006. Bản gốc lưu trữ ngày 24 tháng 1 năm 2009. Truy cập ngày 27 tháng 10 năm 2015. Đã định rõ hơn một tham số trong `|archiveurl=` và `|archive-url=` (trợ giúp); Đã định rõ hơn một tham số trong `|archivedate=` và `|archive-date=` (trợ giúp)

Liên kết ngoài
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về ***Chupa Chups***. |

* Chupa Chups World (trang chủ) (flash)
* Lịch sử công ty
**Huỳnh Huynh** là là một nhà thống kê học và giáo dục học người Việt, giáo sư emeritus tại Đại học South Carolina, Mỹ. Ông được biết đến rộng rãi trong trong ngành thống kê toán học với "*kiểm định hai nhân tố Huynh-Feldt"* (two-factorial Huynh-Feldt test) và *"chỉnh sửa Huynh-Feldt"* (Huynh-Feldt correction hay Huynh-Feldt epsilon).

Đóng góp
--------

Ông tốt nghiệp cử nhân tại Đại học Sài Gòn. Sau đó ông sang Mỹ lấy bằng thạc sĩ tại trường sư phạm George Peabody (Nashville, Tennessee).

Năm 1969, ông bảo vệ luận văn tiến sĩ với nhan đề *"Effect of heterogeneity of covariance on the levels of significance of certain proposed test for the treatment by subjects and type I design"* tại Đại học Iowa dưới sự hướng dẫn của Leonard S. Feldt. Ông từng tham gia giảng dạy tại Đại học Sài Gòn trước 1975.

Vào đầu thế kỉ 20, Ronald Fisher, "cha đẻ" của ngành thống kê hiện đại, có đề xuất một phương pháp kiểm định giả thuyết thống kê mà sau nay gọi là kiểm định F. Tuy nhiên kiểm định F có vấn đề khi ứng dụng vào nghiên cứu tái đo lường (repeated measures ANOVA) vì sự tương quan giữa các giá trị đo lường trong mỗi đối tượng nghiên cứu không được điều chỉnh thỏa đáng. Năm 1970, trong một công trình của ông với Leonard Feldt đăng trên Journal of the American Statistical Association, hai ông đã giải quyết vấn đề này bằng cách chỉ ra điều kiện cần thiết để kiểm định F có ý nghĩa thống kê. Công trình của ông Huynh và Feldt được biết đến rộng rãi trong khoa hoc thống kê (với khoảng 1189 trích dẫn theo Google Scholar) dưới cái tên "Two-factorial Huynh-Feldt test". Đến năm 1976, hai ông Huynh và Feldt lại công bố một công trình mà sau này người ta hay nhắc đến rộng rãi (khoảng 1883 trích dẫn) với thuật ngữ "The Huynh-Feldt correction".

Ông còn có các nghiên cứu trong giáo dục học sử dụng các phương pháp thống kê. Ông là tác giả cuốn "*Trắc nghiệm giáo dục"* (Huỳnh Huynh, Nguyễn Ngọc Đỉnh và Lê Như Dực, Nhà xuất bản Hàn Thuyên, Sài Gòn, 1973).

Tham khảo
---------

1. ↑  "Huynh Huynh". *Mathematics Genealogy Project*.
2. ↑  Huynh, H. & Feldt, L. S. Conditions Under Which Mean Square Ratios in Repeated Measurements Designs Have Exact F-Distributions, Journal of the American Statistical Association, 1970, 65, 1582–1589
3. ↑  Huynh, H. & Feldt, L.S. (1976) Estimation of the Box correction for degrees of freedom from sample data in randomized block and split-plot designs. Journal of Educational Statistics, 1, 69–82
4. ↑  "Thành tựu của người Việt ở nước ngoài trong khoa học thống kê". *Tạp chí Tia Sáng*. 18 tháng 6 năm 2006.
5. ↑  "Huynh-Feldt Correction: Definition, Formula". *Statistics How To*. ngày 1 tháng 7 năm 2019. Truy cập ngày 18 tháng 3 năm 2021.
**Christopher Michael Sgro** là một chính khách và chiến lược gia chính trị người Mỹ nổi tiếng với công việc ủng hộ quyền LGBT ở North Carolina. Ông là cựu thành viên của Hạ viện North Carolina và cựu Giám đốc điều hành của Equality North Carolina. Năm 2017, Sgro trở thành Giám đốc truyền thông của Chiến dịch Nhân quyền, tổ chức quyền LGBT lớn nhất tại Hoa Kỳ.

Tuổi thơ và sự nghiệp sớm
-------------------------

Một người gốc Jenkintown, Pennsylvania,
Sgro trước đây là giám đốc phát triển kinh tế cho Thượng nghị sĩ Hoa Kỳ Kay Hagan và là thành viên của đội ngũ thượng nghị sĩ, một vị trí mà ông đã giữ trong hơn bốn năm và đưa ông đến 97 trong số 100 quận của North Carolina. Trước đó, ông là một trong những nhân viên đầu tiên được Hagan thuê để làm việc trong chiến dịch Thượng viện Hoa Kỳ năm 2008 thành công của bà.

Trước khi làm việc với Hagan, Sgro đã làm việc tại trụ sở Washington, D.C. cho America Votes, một tổ chức 501 (c)4 nhằm điều phối và thúc đẩy các vấn đề tiến bộ, và CARE, một tổ chức chống đói nghèo quốc gia. Ngoài ra, Sgro còn quản lý chiến dịch Thượng viện N.C. Don Vaughanthành công trong năm 2008. Sgro cũng đã làm việc rất nhiều về nỗ lực chính thành công của Jamie Raskin để đánh bại vị tổng thống ủng hộ của Thượng viện bang Maryland vào năm 2006.

Sgro sống ở Greensboro, North Carolina và đã kết hôn với Ryan Butler. Sgro gặp chồng mình, trong một lớp tài liệu đồng tính nam và đồng tính nữ, trong khi đang học đại học tại Đại học Mỹ. Cặp đôi đã tổ chức lễ kết hôn tại Montreal, Quebec, Canada vào năm 2006, nhưng đã kết hôn hợp pháp tại North Carolina vào ngày 10 tháng 10 năm 2014, nơi họ là cặp đôi đồng giới thứ hai nhận được giấy phép kết hôn ở Hạt Guilford, North Carolina.

Tham khảo
---------

1. ↑  Price, Mark (ngày 12 tháng 5 năm 2017). "Top advocate for NC's LGBT community resigning to take on national role". *Charlotte Observer*. Truy cập ngày 30 tháng 6 năm 2018.
2. ↑  Gibbons, Margaret (ngày 5 tháng 5 năm 2002). "Committee members are your eyes and ears". *The Reporter*. Bản gốc lưu trữ ngày 24 tháng 6 năm 2016. Truy cập ngày 12 tháng 12 năm 2014.
3. 1 2  Lopez, Robert (ngày 7 tháng 9 năm 2016). "A Season in Raleigh with Chris Sgro". *Yes! Weekly*. Bản gốc lưu trữ ngày 17 tháng 2 năm 2019. Truy cập ngày 2 tháng 2 năm 2017.
4. ↑  "Stories from the States: Equality North Carolina Hires New Executive Director, Christopher Sgro". Bản gốc lưu trữ ngày 27 tháng 6 năm 2020. Truy cập ngày 2 tháng 2 năm 2017.
5. ↑  Marimow, Ann (ngày 16 tháng 8 năm 2007). "The Real Democrat". *Washington Post*. Truy cập ngày 12 tháng 12 năm 2014.
6. ↑  "Same-sex couple marries in Greensboro, N.C.". *News and Record*. ngày 10 tháng 10 năm 2014. Bản gốc lưu trữ ngày 13 tháng 10 năm 2014. Truy cập ngày 12 tháng 12 năm 2014.
7. ↑  Davis, Jonnelle (ngày 10 tháng 10 năm 2014). "'This trumps anything in my life'". *News and Record*. Truy cập ngày 12 tháng 12 năm 2014.
8. ↑  DeVane, Steve (ngày 10 tháng 10 năm 2014). "Federal judge strikes down same-sex marriage ban in N.C.". *Fayetteville Observer*. Truy cập ngày 12 tháng 12 năm 2014.
***Chromis xutha***, thường được gọi là **cá thia da bò**, là một loài cá biển thuộc chi *Chromis* trong họ Cá thia. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1988.

Phân bố và môi trường sống
--------------------------

*C. xutha* có phạm vi phân bố tương đối nhỏ hẹp ở vùng biển Tây Ấn Độ Dương. Chúng được tìm thấy dọc theo vùng bờ biển của Kenya và Tanzania, ngoài ra còn được tìm thấy tại Maldives, quần đảo Comoro và quần đảo Chagos. *C. xutha* sống xung quanh những rạn san hô ở độ sâu khoảng 2 – 20 m.

Mô tả
-----

*C. xutha* trưởng thành có chiều dài lớn nhất được ghi nhận là khoảng 7 cm. Cơ thể của nó có duy nhất màu vàng nâu, không có các sọc đốm gì đặc biệt. Đuôi trong suốt, khi trưởng thành có những sợi vây chỉ kéo dài. Danh pháp khoa học của loài cá này được Latin hóa từ *xouthos*, trong tiếng Hy Lạp nghĩa là "màu vàng hoặc vàng nâu", ám chỉ màu cơ thể của nó. Thức ăn của *C. xutha* chủ yếu là những sinh vật phù du. Chúng thường bơi theo đàn hoặc sống đơn lẻ. Cá đực có tập tính bảo vệ và chăm sóc những quả trứng.

Số gai ở vây lưng: 12; Số tia vây mềm ở vây lưng: 11 - 12; Số gai ở vây hậu môn: 2; Số tia vây mềm ở vây hậu môn: 11 - 12; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây mềm ở vây bụng: 5; Số tia vây mềm ở vây ngực: 18 - 20.

Xem thêm
--------

Rudie H. Kuiter, Timothy Godfrey (2014), *Fishes of the Maldives – Indian Ocean*, Nhà xuất bản Atoll Editions, tr.176 ISBN 9781876410971

Chú thích
---------

1. 1 2 3  "Chromis xutha (Randall, 1988)". *Fishbase*.
2. ↑  "Chromis nigrura". *Reef Life Survey*.
3. ↑  Christopher Scharpf & Kenneth J. Lazara (2018), Subseries OVALENTARIA (Incertae sedis): Family POMACENTRIDAE Lưu trữ 2019-04-01 tại Wayback Machine, *The ETYFish Project Fish Name Etymology Database*
Chữ tượng hình trong Đền thờ Seti I.
**Chữ tượng hình trực thăng** đề cập đến một chữ tượng hình Ai Cập chạm khắc từ Đền thờ Seti I tại Abydos.

Hình ảnh "trực thăng" là kết quả của việc đá khắc được sử dụng lại theo thời gian. Bản khắc ban đầu được thực hiện dưới thời Seti I và dịch thành "Người đánh đuổi chín [kẻ thù của Ai Cập]". Bản khắc này về sau được lấp đầy bằng thạch cao và được chạm khắc lại dưới thời Ramesses II với tiêu đề "Người bảo vệ Ai Cập và lật đổ ngoại bang". Theo thời gian, thạch cao đã bị xói mòn, khiến cả hai dòng chữ có thể nhìn thấy một phần và tạo ra hiệu ứng giống như bản viết trên da cừu nạo chữ tượng hình đang đè lên nhau.

Theo những nhóm nhà du hành vũ trụ cổ chữ tượng hình này còn được hiểu là một hiện vật không phù hợp đang mô tả một chiếc trực thăng cũng như các ví dụ khác về công nghệ hiện đại. Luận điểm này bị bác bỏ bởi các nhà Ai Cập học, những người nhấn mạnh *pareidolia* này một phần dựa trên những hình ảnh được chỉnh sửa phân tán rộng rãi đã loại bỏ các chi tiết chính từ các bản khắc thực tế.

Xem thêm
--------

* Bóng đèn Dendera

Tham khảo
---------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về ***Chữ tượng hình trực thăng***. |

1. ↑  "The Abydos temple "helicopter"". Bản gốc lưu trữ ngày 28 tháng 7 năm 2005.
2. ↑  "Helicopter Hieroglyphs Explained". *raincool.blogspot.nl*.
3. ↑  Darling, David. "paleocontact hypothesis". *The Encyclopedia of Science*. Truy cập ngày 20 tháng 1 năm 2013.

Liên kết ngoài
--------------

* Temples of Abydos 360-degree view
* Newspaper article with images

* Page showing how two different set of heiroglyphs could have merged into the conrroversial images.
***Chú bé đánh giày*** là một phim hoạt hình ngắn của tác giả Doãn Thành. Bộ phim đã đoạt giải cao nhất - Cánh diều Bạc - tại Liên hoan phim ngắn 2009.

Nội dung
--------

Chú bé đánh giày đơn độc sống giữa phố xá tấp nập
Có một chú bé đánh giày nhỏ xíu thường ngủ trong ống cống ở một công trường xây dựng.

Niềm vui nhận ổ bánh mì lúc đói
Chú bé còn bé lắm nhưng đã phải tự mình bươn trải kiếm sống. Mà tìm khách để đánh giày đâu có dễ dàng, nhiều khi bụng đói meo mà chú ta chẳng có gì để ăn cả. Có khi may mắn, kiếm được ít tiền nhờ vị khách sộp, chú lại bị những đứa trẻ lang thang lớn tuổi hơn trấn lột.

Thế nhưng, giữa bao khó khăn, chú lại nhận được những món quà đơn sơ mà xiết bao quý giá như ổ bánh mì nóng hổi. Và chính đứa bé nghèo đói, thiệt thòi này đã sẻ chia cái bánh mì cho một chú cún nhỏ đang đói lả như mình…

### Nhân vật

Nhân vật chú bé đánh giày của Doãn Thành được tạo hình rất ngộ nghĩnh và sáng tạo. Đó là một bé trai nhỏ lũn cũn, sống trong ống cống ở một công trường xây dựng, kiếm sống bằng công việc đánh giày cho khách. Một thân một mình giữa nơi phố xá nhộn nhịp, cậu bé ấy đã rất chật vật chỉ để làm dịu đi những cơn đói mỗi ngày. Đã có nhiều khó khăn xảy ra, thế nhưng trong trái tim nhỏ bé và đơn côi ấy, vẫn ấm áp tình yêu thương, sẵn sàng sẻ chia với chú Cún hoang tội nghiệp.

Ê-kíp
-----

* Đạo diễn: Doãn Thành
* Thiết kế mĩ thuật: Doãn Thành
* Âm nhạc: Nam Hoài (Mandylee), Doãn Thành
* Dựng phim: Nguyễn Thị Thư (Vampiror), Doãn Thành

Sự kiện thú vị
--------------

Bộ phim là đề án tốt nghiệp năm 2007 của Doãn Thành khi đang là sinh viên trường Đại học Sân khấu - Điện ảnh Hà Nội.

Xem thêm
--------

1. ↑  Xem phim trực tuyến
2. ↑  "Xem phim hoạt hình đoạt giải Cánh diều Bạc trên VTV6". Bản gốc lưu trữ ngày 13 tháng 2 năm 2011. Truy cập ngày 27 tháng 2 năm 2011.

* Hình ảnh trong phim: 1[*liên kết hỏng*] 2 Lưu trữ 2011-02-13 tại Wayback Machine 3 Lưu trữ 2011-02-13 tại Wayback Machine 4 Lưu trữ 2011-02-13 tại Wayback Machine 5 Lưu trữ 2011-02-13 tại Wayback Machine 6 Lưu trữ 2011-02-13 tại Wayback Machine 7
* Làm quen với đạo diễn phim "Chú bé đánh giày" Lưu trữ 2011-02-13 tại Wayback Machine
*Chú bọt biển tinh nghịch* (tựa tiếng Anh: ***SpongeBob SquarePants***) là một bộ phim truyền hình hoạt hình của Mỹ đã được chuyển thể thành nhiều phim chiếu rạp, bắt đầu từ năm 2004 với *Chú bọt biển tinh nghịch*. Các bộ phim được phân phối bởi Paramount Pictures. Phim có sự tham gia của dàn diễn viên lồng tiếng truyền hình thông thường: Tom Kenny, Bill Fagerbakke, Rodger Bumpass, Clancy Brown, Mr. Lawrence, Jill Talley, Carolyn Lawrence, Mary Jo Catlett và Lori Alan.

Kế hoạch cho một bộ phim dựa trên loạt phim này bắt đầu vào năm 2001 khi Nickelodeon và Paramount Pictures bắt đầu tiếp cận người sáng tạo loạt phim Stephen Hillenburg cho một bộ phim chiếu rạp. Ban đầu anh ấy từ chối lời đề nghị của họ, nhưng bắt đầu phát triển nó vào năm 2002 sau khi hoàn thành mùa thứ ba của chương trình. Hillenburg đạo diễn bộ phim, được công chiếu tại Mỹ vào ngày 19 tháng 11 năm 2004 với thành công về mặt phê bình và thương mại. Ban đầu nó được lên kế hoạch đóng vai trò là phần cuối của loạt phim, nhưng thành công của nhượng quyền thương mại đã dẫn đến việc sản xuất nhiều tập hơn. Anh hùng lên cạn, do cựu người dẫn chương trình Paul Tibbitt làm đạo diễn, tiếp nối vào năm 2015. Phần phim thứ ba, Bọt biển đào tẩu, do cựu biên kịch chương trình Tim Hill làm đạo diễn và phát hành vào năm 2020.

Phim
----

* *Chú bọt biển tinh nghịch* (2004)
* *SpongeBob: Anh hùng lên cạn* (2015)
* *SpongeBob: Bọt biển đào tẩu* (2020)

Tham khảo
---------

Liên kết ngoài
--------------

* Chú bọt biển tinh nghịch - Trang web chính thức
***Chromis xanthopterygia*** là một loài cá biển thuộc chi *Chromis* trong họ Cá thia. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1988.

Từ nguyên
---------

Từ định danh *xanthura* được ghép bởi hai âm tiết trong tiếng Hy Lạp cổ đại: *xanthós* (ξανθός; "có màu vàng") và *pterýgio* (πτερύγιο; "vây cá"), hàm ý đề cập đến màu vàng trên các vây của loài cá này.

Phạm vi phân bố và môi trường sống
----------------------------------

*C. xanthopterygia* được phân bố giới hạn ở vịnh Ba Tư và vịnh Oman, được quan sát và thu thập trên các rạn viền bờ ở độ sâu khoảng từ 5 đến 20 m.

Mô tả
-----

*C. xanthopterygia* có chiều dài cơ thể lớn nhất được ghi nhận là 11,5 cm. Cơ thể có màu xám phớt nâu. Hai thùy đuôi được viền dải vàng đặc trưng. Gai vây lưng và một phần vây hậu môn có màu vàng. Có một đốm đen ở gốc vây ngực và một vạch đen băng qua đồng tử.

Số gai ở vây lưng: 13; Số tia vây ở vây lưng: 10–11; Số gai ở vây hậu môn: 2; Số tia vây ở vây hậu môn: 11; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5.

Sinh thái học
-------------

Thức ăn của *C. xanthopterygia* là động vật phù du. Cá đực có tập tính bảo vệ và chăm sóc trứng; trứng có độ dính và bám vào nền tổ.

Tham khảo
---------

1. ↑  Scharpf, Christopher; Lazara, Kenneth J. (2021). "Series Ovalentaria (Incertae sedis): Family Pomacentridae". *The ETYFish Project Fish Name Etymology Database*. Truy cập ngày 12 tháng 3 năm 2022.[*liên kết hỏng*]
2. 1 2 3 4  Ranier Froese và Daniel Pauly (chủ biên). Thông tin *Chromis xanthopterygia* trên *FishBase*. Phiên bản tháng 2 năm 2023.

|  |  |
| --- | --- |
| Thẻ nhận dạng đơn vị phân loại | 
* Wikidata: Q3766920
* Wikispecies: Chromis xanthopterygia
* FishBase: 12436
* GBIF: 5212273
* iNaturalist: 619641
* IRMNG: 10152476
* ITIS: 615326
* IUCN: 188444
* NCBI: 229086
* Plazi: 9FF12436-0A2C-1523-A91E-051A9C86739B
* WoRMS: 273762
* ZooBank: 266226EF-E71C-4AA6-81A0-8C984BA511E5

 |
Trong vật lý năng lượng cao, **hiệu ứng Landau- Pomeranchuk-Migdal**, còn được gọi là **hiệu ứng Landau-Pomeranchuk** và **hiệu ứng Pomeranchuk**, hay đơn giản là **hiệu ứng LPM**, là giảm hiệu ứng bremsstrahlung và ghép các mặt cắt ngang ở điều kiện năng lượng cao hoặc mật độ vật chất cao. Nó được đặt tên để vinh danh Lev Landau, Isaak Pomeranchuk và Arkady Migdal.

Tổng quan
---------

Một hạt năng lượng cao trải qua nhiều tán xạ mềm từ môi trường sẽ gặp hiệu ứng nhiễu giữa các vị trí tán xạ liền kề. Từ sự không chắc chắn khi sự truyền động lượng theo chiều dọc trở nên nhỏ, bước sóng của các hạt sẽ tăng lên, nếu bước sóng trở nên dài hơn đường tự do trung bình trong môi trường (khoảng cách trung bình giữa các vị trí tán xạ) thì sự tán xạ không còn có thể được coi là sự kiện độc lập, đây là hiệu ứng LPM. Phổ Betitim-Heitler cho nhiều bức xạ cảm ứng tán xạ giả định rằng các tán xạ là độc lập, sự giao thoa lượng tử giữa các tán xạ liên tiếp gây ra bởi hiệu ứng LPM dẫn đến triệt tiêu phổ bức xạ so với dự đoán của Bethe-Heitler.

Sự triệt tiêu xảy ra ở các phần khác nhau của phổ phát xạ, đối với năng lượng photon điện tử lượng tử (QED) bị triệt tiêu, và đối với năng lượng gluon lượng tử (QCD) lớn bị triệt tiêu. Trong QED, sự phân tán của electron năng lượng cao chi phối quá trình, trong QCD, các gluon phát ra mang điện tích màu và cũng tương tác với môi trường. Vì các gluon mềm nên việc giải mã của chúng sẽ cung cấp sự điều chỉnh chi phối cho phổ.

Lev Landau và Isaak Pomeranchuk đã chỉ ra rằng các công thức cho bremsstrahlung và tạo cặp trong vật chất đã được xây dựng bởi Hans Bethe và Walter Heitler (công thức Bethe-Heitler) không thể áp dụng được ở mật độ năng lượng cao hoặc vật chất cao. Ảnh hưởng của nhiều tán xạ Coulomb bởi các nguyên tử lân cận làm giảm các mặt cắt cho sản xuất cặp và bremsstrahlung. Arkady Migdal đã phát triển một công thức áp dụng ở năng lượng cao hoặc mật độ vật chất cao, chiếm các hiệu ứng này.

Tham khảo
---------

1. ↑  Aurenche, P.; Gelis, F.; Zaraket, H. (2000). "Landau-Pomeranchuk-Migdal effect in thermal field theory" (PDF). *Phys. Rev. D*. **62**: 096012. arXiv:hep-ph/0003326. Bibcode:2000PhRvD..62i6012A. doi:10.1103/PhysRevD.62.096012.

### Tham khảo

* Landau, L.D.; Pomeranchuk, I. (1953). "Limits of applicability of the theory of bremsstrahlung electrons and pair production at high-energies". *Dokl. Akad. Nauk Ser. Fiz*. **92**: 535.
* Migdal, A.B. (1956). "Bremsstrahlung and pair production in condensed media at high-energies". *Phys. Rev*. **103**: 1811. Bibcode:1956PhRv..103.1811M. doi:10.1103/PhysRev.103.1811.
**Hiệu ứng Root** là một hiện tượng sinh lý xuất hiện trong hồng cầu của cá cũng như trong các sắc tố hô hấp của một số loài thân mềm và giáp xác. Hiệu ứng này được đặt tên theo người phát hiện ra nó, R. W. Root. Nội dung của hiệu ứng Root là: khi nồng độ proton H+ hoặc CO2 trong máu tăng lên (làm nồng độ pH giảm đi), ái lực của hemoglobin đối với ôxi và sức chứa ôxi trong máu bị giảm đi.

Hiệu ứng Root có thể được phân biệt với hiệu ứng Bohr ở chỗ là: trong khi đối với hiệu ứng Bohr chỉ có ái lực đối với ôxi của máu bị giảm đi thì trong hiệu ứng Root, hàm lượng ôxi tối đa mà máu có thể chứa cũng giảm theo, dẫn đến đường phân ly Hb-O2 không những bị lệch sang phải mà còn bị lệch xuống dưới. Tại điều kiện pH thấp trong máu, hiệu ứng Root khiến cho các tế bào hồng cầu không thể nào hấp thu một lượng ôxi bằng với lượng ôxi tối đa máu có thể có trong điều kiện bình thường, ngay cả khi ứng suất ôxi lên tới mức cực cao (20kPa). Hiệu ứng này khiến cá có thể bơm ôxi vào trong bong bóng cá ngay cả khi chênh lệch thế ôxi trở nên rất lớn. Hiệu ứng Root cũng xảy ra tại màng mạch của lưới mạch kỳ diệu (*rete mirabile*) nơi dẫn máu tới võng mạc. Sự thiếu vắng của hiệu ứng Root tại đây sẽ khiến một phần ôxi bị khuếch tán trực tiếp từ máu ở động mạch sang máu ở tĩnh mạch, gây ra thất thoát ôxi một cách không cần thiết.

Chú thích
---------

1. ↑  Ito N. Komiyama N. H. Fermi G. (1995). "Structure of Deoxyhaemoglobin of the Antarctic Fish Pagothenia bernachii with an Analysis of the Structural Basis of the Root Effect by Comparison of the Liganded and Unliganded Haemoglobin Structures". *Journal of Molecular Biology*. **250**: 648–658.Quản lý CS1: nhiều tên: danh sách tác giả (liên kết)
2. 1 2  Pelster B (2001). "The generation of hyperbaric oxygen tensions in fish". *News Physiol. Sci*. **16** (6): 287–91. PMID 11719607.
3. 1 2  Verde, C. A. Vergara, D. Giordano, L. Mazzarella, and G. di Prisco. 2007. The Root effect - a structural and evolutionary perspective. Antarctic Science 19:271-278.
4. ↑  Berenbrink M, Koldkjaer P, Kepp O, Cossins AR (2005). "Evolution of oxygen secretion in fishes and the emergence of a complex physiological system". *Science*. **307** (5716): 1752–7. doi:10.1126/science.1107793. PMID 15774753.Quản lý CS1: nhiều tên: danh sách tác giả (liên kết)

Liên kết ngoài
--------------

* The swim bladder of fish...
**Huỳnh Thới Tây** (1932-2010), nguyên là một sĩ quan Bộ binh cao cấp của Quân lực Việt Nam Cộng hòa, cấp bậc Chuẩn tướng. Ông xuất thân từ những khóa đầu tiên ở trường Võ bị Liên quân do Chính phủ Quốc gia Việt Nam mở ra ở cao nguyên Trung phần với mục đích đào tạo sĩ quan người Việt để phục vụ trong Quân đội Liên hiệp Pháp. Ông đã phục vụ ở các đơn vị Bộ binh và tuần tự giữ từ chức vụ chỉ huy cấp Trung đội đến cấp Tiểu đoàn. Sau một thời gian dài ở quân đội. Năm 1970, ông được biệt phái sang phục vụ ngành Cảnh sát Quốc gia.

Tiểu sử & Binh nghiệp
---------------------

Ông sinh vào tháng 9 năm 1932, trong một gia đình trung nông khá giả tại Long An, miền Nam Việt Nam. Thiếu thời ông học Tiểu học ở Long An. Lên cấp trên, ông được về học ở Sài gòn. Năm 1951, ông tốt nghiệp Trung học Phổ thông chương trình Pháp tại Sài Gòn với văn bằng Tú tài bán phần (Part I).

### Quân đội Quốc gia Việt Nam

Giữa năm 1952, thi hành lệnh động viên, ông nhập ngũ vào Quân đội Quốc gia, mang số quân: 52/120.208. Theo học khóa 8 Hoàng Thụy Đông tại trường Võ bị Liên quân Đà Lạt, khai giảng ngày 1 tháng 7 năm 1952. Ngày 28 tháng 6 năm 1953, mãn khóa tốt nghiệp với cấp bậc Thiếu úy hiện dịch. Ra trường, ông được chọn phục vụ trong đơn vị Bộ binh với chức vụ Trung đội trưởng trong Tiểu đoàn Việt Nam.

### Quân đội Việt Nam Cộng hòa

Tháng 11 năm 1955, sau khi chính quyền Đệ nhất Cộng hòa ra đời, ông được chuyển sang phục vụ Quân đội Việt nam Cộng hòa *(danh xưng mới được cải đổi từ Quân đội Quốc gia Việt Nam)*. Đầu năm 1956, ông được thăng cấp Trung úy giữ chức vụ Đại đội trưởng trong Tiểu đoàn Bộ binh. Đến tháng 1 năm 1960, ông được thăng cấp Đại úy và được cử giữ chức Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn Bộ binh.

Đầu tháng 2 năm 1964, sau cuộc Chỉnh lý nội bộ Hội đồng Quân nhân Cách mạng để lên nắm quyền lãnh đạo của tướng Nguyễn Khánh, ông được chuyển sang bộ phận Quân báo, giữa năm được thăng cấp Thiếu tá và được cử giữ chức Chỉ huy phó Biệt đoàn 300 (tiền thân Liên đoàn Yểm trợ 924).

Ngày Quốc khánh Đệ Nhị Cộng hòa 1 tháng 11 năm 1965, ông được chỉ định làm Chỉ huy trưởng Đoàn 68 hoạt động tại Vùng 4 Chiến thuật thuộc đơn vị 101 Quân báo. Ngày Quân lực 19 tháng 6 năm 1969, ông được thăng cấp Trung tá và được cử làm Trưởng phòng 2 trong Bộ tư lệnh Quân đoàn IV và Vùng 4 Chiến thuật.

Ngày Quốc khánh 1 tháng 11 năm 1970, ông được thăng cấp Đại tá tại nhiệm. Tháng 2 năm 1971, ông được Bộ Tổng tham mưu biệt phái sang Bộ Tư lệnh Cảnh Sát Quốc gia, đảm nhiệm chức vụ Phụ tá Tư lệnh kiêm Đặc trách bộ phận Cảnh sát Đặc biệt.

1975
----

Đầu tháng 2, ông được thăng cấp Chuẩn tướng Cảnh sát tại nhiệm.

Sau ngày 30 tháng 4, ông cùng gia đình di tản khỏi Việt Nam. Sau đó định cư tại miền Nam Tiểu bang California, Hoa Kỳ.

Ngày 12 tháng 9 năm 2010, ông từ trần tại nơi định cư. Hưởng thọ 78 tuổi.

Chú thích
---------

Tham khảo
---------

* Trần Ngọc Thống, Hồ Đắc Huân, Lê Đình Thụy (2011). *Lược sử Quân lực Việt Nam Cộng hòa.*
**Chopok** là đỉnh núi cao thứ ba của dãy núi Tatra Hạ (cao 2.024 m, chỉ sau các đỉnh Ďumbier và đỉnh Štiavnica lân cận) ở miền trung của Slovakia. Đỉnh núi có tầm nhìn toàn cảnh ra dãy núi Tatra Thượng chạy dọc theo biên giới Ba Lan và Slovakia, khu vực lịch sử Liptov và thung lũng Hron. Nằm ở gần đỉnh núi có một ngôi nhà gỗ nhỏ có kiến trúc độc đáo mang tên *Kamenná chata*.

Đường đến đỉnh núi Chopok
-------------------------

Núi Chopok nằm trên tuyến đường đi bộ châu Âu E8, xen giữa các đỉnh núi Ďumbier và Dereše. Ngoài con đường này, chúng ta cũng có thể đến núi một cách dễ dàng bằng cách đi theo những con đường mòn từ phía bắc (từ thung lũng Demänovská Dolina) hoặc từ phía nam (từ các bến xe buýt Trangoška và Srdiečko). Các điểm cao nhất có thể đi đến bằng cáp treo là Đỉnh Chopok úboč (cao 1834 m) ở sườn phía bắc và Đỉnh Kosodrevina (cao 1494 m) ở sườn phía nam.

Khí hậu
-------

Nhiệt độ trung bình trong năm khá thấp khoảng -1 °C (30 °F), nhiệt độ cao nhất ghi nhận chỉ vào khoảng 18 °C (66 °F) và nhiệt độ thấp nhất có thể đạt đến mức -27 °C (-18 °F). Nhiệt độ trung bình ở tháng Giêng là -8 °C (17 °F) vào tháng 7 là 6 °C (44 °F). Vào mùa Đông, toàn bộ đỉnh núi bao phủ bởi tuyết trắng. Trên đỉnh núi cũng xây dựng một trạm nghiên cứu thời tiết khá hiện đại.

Trượt tuyết
-----------

Các sườn núi phía bắc và phía nam đều là địa điểm trượt tuyết tuyệt vời nhất ở Slovakia. Sườn phía Bắc có xây dựng ba khu trượt tuyết hiện đại, với đường trượt tuyết dài hơn 21 km, ngoài ra còn trang bị thêm hai hệ thống cáp treo, năm ghế thang máy và mười thang máy đưa khách lên đỉnh trượt tuyết. Sườn phía nam cũng trang bị ghế thang máy và 6 thang máy đưa du khách lên đỉnh trượt tuyết. Ngọn núi trở thành điểm đến hoàn hảo dành cho những người yêu thích bộ môn thể thao mạo hiểm này. Bên cạnh đó, các khu trượt tuyết khác ở đây cũng rất phát triển, bao gồm khu trượt tuyết Jasna nằm ở phía Bắc và các khu trượt tuyết Srdiečko, Tale nằm ở phía Nam của núi Chopok.

Chú thích
---------

 

1. ↑  Weatherbase
2. ↑  "Archived copy". Bản gốc lưu trữ ngày 11 tháng 1 năm 2012. Truy cập ngày 7 tháng 1 năm 2012.Quản lý CS1: bản lưu trữ là tiêu đề (liên kết)
3. ↑  "Archived copy". Bản gốc lưu trữ ngày 29 tháng 12 năm 2011. Truy cập ngày 7 tháng 1 năm 2012.Quản lý CS1: bản lưu trữ là tiêu đề (liên kết)

Liên kết ngoài
--------------

* Dự báo thời tiết cho Chopok
**Hành khiển** (chữ Hán: 行遣) là chức quan đại thần trong quan chế Việt Nam trong thời kỳ từ triều Lý đến đời vua Lê Thánh Tông.

Chức vụ dưới chức Tể tướng nên còn được Thứ tướng. Vào thời Trần, Hành khiển là một chức vụ cực kỳ quan trọng.

Lịch sử
-------

### Thời nhà Lý

Chức vụ Hành khiển lần đầu được thành lập trong triều Lý Thái Tông và Lý Thánh Tông. Vai trò ban đầu là chức quan hầu cận cho vua, tiếp nhận các tấu sớ từ địa phương rồi chuyển lên vua; ngoài ra còn có nhiệm vụ hỗ trợ cho Tể tướng. Do vai trò thường xuất hiện trong Nội đình (Hoàng cung), nên chức vụ này thường được ban cho hoạn quan.

Sau gia thêm danh hiệu *"Nhập nội Hành khiển đồng trung thư môn hạ Bình chương sự"* (入内行遣同中書門下平章事), vẫn dưới chức Tể tướng.

### Thời nhà Trần

Thời nhà Trần, chức vụ được gọi là **Đại hành khiển** (大行遣), **Nội hành khiển** (内行遣). 

Thời kỳ đầu, triều Trần thiết lập quan chế tương tự triều Lý. Do hệ thống Thái Thượng hoàng được thành lập, chia làm Hành khiển tả hữu ty ở Thánh Từ cung (nơi ở Thái Thượng hoàng) và Hành khiển ty ở Quan Triều cung (nơi ở Hoàng đế) gọi chung là Mật viện. Đầu thời Trần Nhân Tông, do Trần Quang Khải làm tướng không muốn chức Hành khiển với Tể tướng cùng hàm, tâu vua đổi thành *"Trung thư môn hạ công sự"*.

Đến thời kỳ Trần Minh Tông, đổi làm Môn hạ sảnh. Sau đó gia thêm *"Đồng trung thư môn hạ bình chương sự"* như thời Lý.

Từ thời Trần Thánh Tông, một số nho sĩ cũng được làm Hành khiển, ngoài ra một số thành viên trong tôn thất cũng đảm nhận chức vụ này. Sử thần Ngô Sĩ Liên nói pháp lệ: [*"Theo quy chế nhà Trần, các vương hầu đều ở phủ đệ nơi hương ấp của mình, khi chầu hầu thì đến kinh đô, xong việc lại về phủ đệ. Như Quốc Tuấn ở Vạn Kiếp, Thủ Độ ở Quắc Hương, Quốc Chẩn ở Chí Linh đều thế cả. Đến khi vào triều làm Tể tướng, mới thống lĩnh việc nước. Nhưng cũng chỉ nắm đại cương thôi, còn quyền thì thuộc về Hành khiển. Người khinh lại thành trọng, người trọng lại thành khinh, mà không phải lo thêm một tầng công việc, cũng là có ý bảo toàn vậy"*].

### Thời Lê sơ

Ban đầu triều Lê cũng thiết lập quan chế như triều Trần, đặt chức Đại hành khiển và Hành khiển của năm đạo, cho chia giữ các việc sổ sách kiện tụng của quân dân, những chức này đứng đầu văn ban ngang với Tể tướng.

Đến thời Lê Thánh Tông sửa lại quan chế bãi bỏ chức vụ Hành khiển.

Danh sách Hành khiển
--------------------

### Thời Lý

* Lý Thường Kiệt
* Lý Thường Hiến

### Thời Trần

* Trần Quang Khải
* Trần Khắc Chung

### Thời Lê sơ

* Nguyễn Trãi

Tham khảo
---------