**Chu Phất** (chữ Hán: 周巿, ? – 208 TCN), thường viết nhầm thành **Chu Thị** (周市), là tướng nước Ngụy cuối thời nhà Tần trong lịch sử Trung Quốc. Ông tham gia khởi nghĩa chống sự cai trị của nhà Tần và phục hồi nước Ngụy như cục diện thời Chiến Quốc.

Lập Ngụy vương
--------------

Sử sách không nói rõ về thân thế của Chu Thị. Ông xuất hiện từ cuộc khởi nghĩa của Trần Thắng.

Tháng bảy âm lịch năm 209 TCN, 900 người lính thú ở nước Sở cũ theo Trần Thắng và Ngô Quảng khởi nghĩa ở làng Đại Trạch chống lại sự cai trị của nhà Tần. Trần Thắng đánh đến đất Trần xưng hiệu là Trương Sở vương, tự lập làm vua Sở. Chu Thị đến Trương Sở gia nhập lực lượng đánh Tần.

Trần Thắng ở đất Trần sai các tướng đi chiêu hàng các nơi. Một cánh quân do Chu Thị chỉ huy đi về hướng bắc chiêu hàng đất Ngụy. Khi ông tiến đến đất Địch thì bị người đất Địch thuộc dòng dõi Tề vương là Điền Đam ngăn trở, mang quân chống lại. Chu Thị bị thua trận, quân đội tan rã, bèn thu quân trở về đất Ngụy.

Ông muốn lập người dòng dõi nước Ngụy thời Chiến Quốc là Ninh Lăng Quân Ngụy Cữu làm Ngụy vương, nhưng lúc đó Ngụy Cữu đang ở Trương Sở, không về nước được.

Người nước Ngụy thấy Chu Thị có công lấy nước Ngụy từ tay nhà Tần, muốn tôn ông làm Ngụy vương. Nhưng Chu Thị không chịu, sai sứ về Trương Sở xin lập Ninh Lăng quân Ngụy Cữu. Ban đầu Trần Thắng không đồng ý. Chu Thị kiên trì sai sứ giả đi lại chỗ Trần Thắng năm lần, cố xin lập Ngụy Cữu. Lúc đó các tướng dưới quyền Trần Thắng như Vũ Thần đã xưng vương ở nước Triệu, Hàn Quảng đã xưng vương ở nước Yên. Trần vương chấp thuận lập Ninh Lăng Quân làm Ngụy vương, cho Ngụy Cữu về nước.

Ngụy Cữu lên ngôi Ngụy vương bèn phong cho Chu Thị làm thừa tướng.

Tử trận ở Lâm Tế
----------------

Cùng lúc Ngụy vương lên ngôi, Lưu Bang khởi nghĩa ở đất Bái. Sau khi chiếm được ấp Phong, Lưu Bang sai Ung Xỉ giữ ấp Phong và mang quân đến đánh quận Phương Dư.

Chu Thị mang quân đánh quận Phương Dư, gặp quân Lưu Bang bèn án binh bất động. Ông sai người đến đất Phong chiêu hàng Ung Xỉ, nói với Xỉ:

*Dân đất Phong vốn là dân đất Lương dời đến ở, nay đất Ngụy đã bình định được mấy mươi thành rồi, nếu ông theo vua Ngụy thì vua Ngụy sẽ phong cho ông làm hầu, giữ đất Phong; nếu ông không đầu hàng thì sẽ làm cỏ tất cả dân đất Phong.*
Ung Xỉ vốn không muốn theo Lưu Bang, nên đồng ý đầu hàng vua Ngụy và giữ đất Phong chống lại Lưu Bang. Lưu Bang nghe tin, đem quân đánh đất Phong nhưng không lấy được, phải trở về đất Bái. Chu Thị cũng thu quân về nước Ngụy.

Năm 208 TCN, Tướng Tần là Chương Hàm diệt xong Trương Sở bèn mang quân đánh Ngụy. Ngụy vương Cữu và Chu Thị mang quân ra Lâm Tế cự địch. Quân Ngụy giao chiến với quân Tần không nổi, bị bại trận. Chu Thị bị tử trận tại đây.

Sau nước Ngụy bị Chương Hàm phá, em Ngụy Cữu là Ngụy Báo khôi phục được nước Ngụy.

Xem thêm
--------

* Ngụy Cữu
* Điền Đam
* Trần Thắng
* Chương Hàm

Tham khảo
---------

* Sử ký Tư Mã Thiên, các thiên:
	+ *Cao Tổ bản kỷ*
	+ *Trần Thiệp thế gia*
* Chu Mục, Trần Thâm chủ biên (2003), *365 truyện cổ sử chọn lọc Trung Quốc*, tập 3, Nhà xuất bản Thanh niên

| * x
* t
* s
Nhân vật Tần mạt, Hán-Sở |
| --- |
| Nhà Tần | **Tần Nhị Thế** •  **Tần Tử Anh** •  Triệu Cao •  Doanh Phù Tô •  Lý Tư •  Mông Điềm •  Mông Nghị •  Diêm Lạc •  Chương Hàm •  Vương Ly •  Thuần Vu Việt •  Tư Mã Hân •  Đổng Ế •  Chương Bình •  Tô Giác •  Lý Lương •  Ân Thông •  Chu Thanh Thần •  Phục Thắng •  Lư Ngao •  Từ Phúc •  Lý Tất |
| Trương Sở | **Trần Thắng** •  **Ngô Quảng** •  Tần Gia •  Chu Văn •  Lã Thần •  Lã Thanh •  Điền Tang •  Đặng Tông •  Chu Thị •  Cát Anh •  **Cảnh Câu** •  **Tương Cương** •  Vũ Thần •  Thiệu Bình •  Thái Tứ |
| Nước Sở | **Sở Nghĩa Đế** •  Hạng Lương •  **Hạng Vũ** •  Tống Nghĩa •  Phạm Tăng •  Hạng Bá •  Hạng Trang •  Anh Bố •  Quý Bố •  Chung Ly Muội •  Ngu Cơ •  Long Thư •  Đinh Cố •  Cung Ngao •  Cung Úy •  Bồ tướng quân •  Hoàn Sở •  Chương Hàm •  Tư Mã Hân •  Đổng Ế •  Tào Cữu •  Lã Thanh •  Lã Thần •  Trần Anh •  Ngô Nhuế •  Trần Bình •  Chu Lan •  Tiết Công •  Đào Xá •  Tôn Xích |
| Nước Hán | **Lưu Bang** •  Lã hậu •  Hàn Tín •  Tiêu Hà •  Trương Lương •  Phàn Khoái •  Tào Tham •  Lã Trạch •  Lã Thích Chi •  Bành Việt •  Chu Bột •  Trần Bình •  Kỷ Tín •  Kỷ Thành •  Hạ Hầu Anh •  Lư Quán •  Vương Lăng •  Ung Xỉ •  Tào Vô Thương •  Thẩm Tự Cơ •  Quán Anh •  Loan Bố •  Trần Hi •  Lục Giả •  Nhâm Ngao •  Tương •  Lâu Kính •  Phó Khoan •  Tư Mã Ngang •  Hạng Bá •  Bạc phu nhân •  Phàn Khoái •  Lưu Giả •  Lịch sinh •  Ngô Nhuế •  Ngô Thần •  Anh Bố |
| Nước Triệu | **Triệu Yết** •  **Trương Nhĩ** •  **Trương Ngao** •  Trần Dư •  Điền Thúc •  Tư Mã Ngang •  Lý Tả Xa •  Thân Dương •  Vũ Thần •  Lý Lương •  Hàn Quảng •  Triệu Tương Dạ •  Quán Cao •  Mạnh Thư |
| Nước Tề | **Điền Đam** •  **Điền Giá** •  *Điền Phất* •  **Điền Đô** •  **Điền An** •  **Hàn Tín** •  **Điền Vinh** •  **Điền Quảng** •  **Điền Hoành** •  Bành Việt •  Lư Bãi Sư •  Lư Khanh |
| Nước Yên | **Tang Đồ** •  **Hàn Quảng** •  Loan Bố •  Vệ Mãn •  Chiêu Thiệp Điêu Vĩ •  Ôn Giới |
| Nước Hàn | **Hàn Thành** •  **Hàn Tín** •  Trương Lương •  **Trịnh Xương** |
| Nước Ngụy | **Ngụy Cữu** •  **Ngụy Báo** •  Phó Khoan •  Bạc phu nhân •  Ung Xỉ •  Thái Dần |
| Chư hầu khác | **Thân Dương** •  Trâu Dao •  Trâu Vô Chư |
| In đậm: Quân chủ |