**Nhóm mang màu** (tiếng Anh/Pháp: Chromophore, từ tiếng Hy Lạp cổ: χρῶμα/khrôma = màu sắc + φέρω/phóros = mang, chứa) là một phần của phân tử tạo nên màu sắc của phân tử đó. Màu xuất hiện khi một phân tử hấp thụ những bước sóng nhất định ở vùng khả kiến và truyền hoặc phản xạ những bước sóng khác. Chromophore là một vùng của phân tử nơi chênh lệch năng lượng giữa hai orbital phân tử khác nhau rơi vào vùng phổ khả kiến. Ánh sáng khả kiến chiếu tới chromophore vì thế có thể bị hấp thụ bởi một electron bị kích thích từ trạng thái nền sang trạng thái kích thích.

Trong các phân tử sinh học đóng vai trò bắt giữ hoặc phát hiện năng lượng ánh sáng, nhóm mang màu là một nửa tạo ra sự thay đổi hình thể phân tử đó khi bị ánh sáng chiếu vào.

Cấu trúc hóa học của một beta-carotene với 11 liên kết đôi tạo nên nhóm mang màu của phân tử được tô đỏ.

Nhóm mang màu từ hệ liên kết pi liên hợp
----------------------------------------

**Nhóm mang màu** giãn thẳng ra khi tiếp xúc với một photon γ (ánh sáng), với bước sóng thích hợp: 11-cis-retinal trở thành all-trans-retinal
Trong các nhóm mang màu liên hợp, các electron nhảy giữa các mức năng lượng là các orbital pi mở rộng, tạo nên một chuỗi các liên kết đơn và đôi xen kẽ nhau, thường xuất hiện trong các hợp chất thơm. Các ví dụ thường gặp của nhóm này bao gồm retinaldehyde (chất ở võng mạc mắt dùng để tiếp nhận ánh sáng), các chất phẩm màu thực phẩm, chất nhuộm sợi (hợp chất azo), các chất chỉ thị pH, lycopen, β-caroten, và anthocyanin. Nhiều yếu tố khác nhau trong cấu trúc của một chromophore quyết định vùng bước sóng nào phân tử sẽ hấp thụ. Nối dài hay mở rộng một hệ liên hợp với nhiều liên kết không bão hòa (liên kết bội) hơn trong một phân tử sẽ khiến cho nó dịch miền hấp thụ về bước sóng dài hơn. Các quy tắc Woodward-Fieser có thể được dùng để ước tính bước sóng hấp thụ cực đại ở vùng cực tím - khả kiến trong những hợp chất hữu cơ chứa hệ liên kết pi liên hợp.

Một số các chất trong nhóm này là những nhóm mang màu phức chất kim loại, tức chứa một kim loại trong phối trí phức hợp với một phối tử. Chẳng hạn như chlorophyll, được thực vật sử dụng cho quang hợp và hemoglobin, chất vận chuyển oxy trong máu của các động vật có xương sống. Ở hai ví dụ này, kim loại phức hóa ở tâm của một vòng vòng lớn tetrapyrrole: ở hemoglobin là sắt trong nhóm hem (vòng porphyrin), ở chlorophyll là magnesi trong một vòng kiểu chlorin. Một hệ liên kết pi liên hợp của vòng vòng lớn (macrocycle) hấp thụ ánh sáng khả kiến. Bản chất của kim loại trung tâm cũng có thể ảnh hưởng tới phổ hấp thụ hoặc các tính chất liên quan như thời gian sống của trạng thái kích thích. Nửa tetrapyrrole trong các hợp chất hữu cơ không phải là vòng lớn nhưng vẫn có hệ liên kết pi liên hợp vẫn có thể là nhóm mang màu, chẳng hạn bilirubin và urobilin (màu vàng).

Nhóm trợ sắc
------------

Một nhóm trợ sắc là một nhóm chức các nguyên tử gắn vào nhóm mang màu có thể thay đổi khả năng hấp thụ ánh sáng, bước sóng hoặc cường độ hấp thụ của nhóm mang màu.

Vận sắc trong nhóm mang màu
---------------------------

Vận sắc (halochromism) xảy ra khi một chất thay đổi màu khi pH thay đổi. Đây là một đặc tính của chất chỉ thị pH, khi cấu trúc phân tử thay đổi theo pH. Sự thay đổi cấu trúc này ảnh hưởng tới nhóm mang màu. Chẳng hạn, phenolphthalein là một chất chỉ thị pH với cơ chế thay đổi  như trong bảng dưới đây:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Cấu trúc |  |  |
| pH | 0-8,2 | 8,2-12 |
| Môi trường | axit hoặc gần trung hòa | base |
| Tên màu | không màu | hồng tới đỏ thắm |
| Màu |  |  |

Tham khảo
---------

1. ↑  IUPAC Gold Book Chromophore
2. ↑  Gouterman M. (1978) Optical spectra and electronic structure of porphyrins and related rings trong Dolphin D. (chủ biên) The porphyrins. Academic Press, New York. Volume III, Part A, pp. 1-165<.
3. ↑  Scheer H. (2006) An overview of chlorophylls and bacteriochlorophylls: biochemistry, biophysics, functions and applications. Trong: Grimm B. Porra R. J. Rüdiger W. Scheer H. (chủ biên) *Chlorophylls and Bacteriochlorophylls. Advances in Photosynthesis and Respiration*. Vol. 25, Springer, Dordrecht. ISBN 9781402045158
4. ↑  Shapley P. (2012) Absorbing light with organic molecules.

| * x
* t
* s
Chủ đề màu sắc |
| --- |
| 
* Đỏ
* Cam
* Vàng
* Lục
* Xanh lơ
* Lam
* Chàm
* Tím
* Tía
* Hồng tím
* Hồng
* Nâu
* Trắng
* Xám
* Đen

 |
| Khoa họcmàu sắc | 

|  |  |
| --- | --- |
| Vật lýmàu sắc | 
* Phổ điện từ
	+ Ánh sáng
	+ Cầu vồng
	+ Nhìn thấy được
* Màu quang phổ
* Nhóm mang màu
	+ Nhuộm màu kết cấu
	+ Màu sắc động vật
* *Ueber das Sehn und die Farben*
* Cùng màu khác phổ
	+ Phân bố công suất quang phổ

 |
| Cảm nhận màu | 
* Thị giác màu
	+ Rối loạn sắc giác
		- Achromatopsia
	+ Thử ngiệm Ishihara
* Thị giác bốn màu
	+ Tính bất biến màu
	+ Thuật ngữ màu
* Độ sâu màu
	+ Nhiếp ảnh màu
	+ Màu đơn ấn loát
	+ In màu
	+ Màu web
	+ Ánh xạ màu
	+ Mã màu
	+ Quản lý màu
	+ Thành phần màu
	+ Màu giả
* Phủ tách màu
* Cân bằng màu
* Thiên lệch màu
* Nhiệt độ màu
* Eigengrau
* *The dress*

 |
| Tâm lý họcmàu sắc | 
* Chủ nghĩa tượng trưng màu sắc
* Thiên vị màu
* Thử nghiệm màu Lüscher
* Đường cong Kruithof
* Màu sắc chính trị
* Màu đại diện quốc gia
* Chứng sợ màu
* Liệu pháp màu

 |

 |  |
| Triết họcmàu sắc | 

|  |  |
| --- | --- |
| Không gian màu | 
* Mô hình màu
	+ Phát xạ
	+ Hấp thụ
* Phối hợp màu
	+ Màu cơ bản
	+ Màu thứ cấp
	+ Màu tam cấp
	+ Màu tứ cấp
	+ Màu ngũ cấp
	+ Màu nóng (ấm)
	+ Màu lạnh (mát)
* Màu phấn tiên
* Tiệm biến màu

 |
| Phối màu | 
* Công cụ màu
	+ Màu đơn sắc
	+ Màu phụ
	+ Màu tương tự
	+ Màu không sắc
	+ Màu đa sắc
* Màu không thể có
* Phối màu sáng nền tối
* Sắc thái trong huy hiệu học

 |
| Lý thuyết màu | 
* Biểu đồ độ màu
* Lập thể màu
* Vòng màu
* Tam giác màu
* Phân tích màu
* Chủ nghĩa hiện thực màu

 |

 |
| Thuật ngữmàu sắc | 

|  |  |
| --- | --- |
| Thuật ngữcơ bản | 
* Xanh dương
* Xanh lá cây
* Đỏ
* Vàng
* Hồng
* Tía
* Da cam
* Đen
* Xám
* Trắng
* Nâu

 |
| Khác biệtvăn hóa | 
* Linguistic relativity and the color naming debate
	+ Blue–green distinction in language
* Lịch sử màu sắc
	+ Color in Chinese culture
	+ Traditional colors of Japan
	+ Màu da

 |
| Các chiều màu | 
* Hue
	+ Dichromatism
* Colorfulness (chroma and saturation)
* Tints and shades
* Lightness (tone and value)
* Grayscale

 |

 |
| Tổ chứcmàu | 
* Pantone
* Color Marketing Group
* The Color Association of the United States
* International Colour Authority
* Ủy ban Quốc tế về Chiếu sáng (CIE)
* International Color Consortium
* International Colour Association

 |
| Danh sách | 
* List of colors: A–F
* List of colors: G–M
* List of colors: N–Z
* Danh sách màu
* List of colors by shade
* List of color palettes
* List of color spaces
* List of Crayola crayon colors
	+ history
* Color chart
* List of fictional colors
* List of RAL colors
* List of web colors

 |
| Liên quan | 
* Thị giác
* Xử lý hình ảnh
* Multi-primary color display
	+ Quattron
* Qualia
* Chiếu sáng
* Local color (visual art)

 |
| 
* Thể loại **Thể loại**
* Index of color-related articles

 |