**Đền Khai Long** là tên gọi chung của hai ngôi đền cùng thuộc huyện Đô Lương, tỉnh Nghệ An, trong đó đền ở xã Trung Sơn có trước còn xã Tân Sơn có sau. Cả hai đền đều phối thờ chung một thiên thần Khai Long Sứ Quân và một nhân thần là quan Bộ Binh Nguyễn Cảnh Hoan thời Lê Trung Hưng. Theo thống kê, hiện còn 31 sắc phong được gửi nhờ tại đền Linh Kiếm có liên quan tới hai vị này (đền ở Trung Sơn gửi 12 sắc, còn lại chưa rõ). Trong đó có 22 sắc riêng cho thần Khai Long, 6 sắc riêng cho Nguyễn Cảnh Hoan và 3 sắc chung cho cả hai vị.

Lịch sử
-------

Đền ở xã Trung Sơn được cho là có từ thời Lê Trung Hưng với truyền thuyết về thần Khai Long là một con rồng trắng đã mang lại mưa thuận gió hòa, đất đai màu mỡ cho nhân dân vùng này. Đây được xem là một ngôi đền thiêng nhưng chưa được xếp hạng di tích và xuống cấp. Các sắc phong của đền được đem đi gửi nhờ nơi khác và chỉ ghi Khai Long Sứ Quân chứ không chú thích là rồng hay người. Năm 2022, đền được tu bổ với 50% kinh phí đến từ Hội đồng họ Ngô Việt Nam và sau đó báo chí bắt đầu đề cập thần Khai Long là Ngô Xương Xí. Trong khi đó, các thông tin từ năm 2014 trở về trước ở đây đều không có tên nhân vật này mà chỉ có truyền thuyết về thần rồng.

Còn đền ở xã Tân Sơn mới được xây dựng lại năm 2014. Theo cuốn *"Lịch sử Đảng bộ và nhân dân xã Tân Sơn"* cùng người cao tuổi ở đây thì đền thờ Ngô Xương Xí. Họ cũng không đề cập gì tới nhân vật Nguyễn Cảnh Hoan vốn là quan Bộ Binh trong các sắc phong. Theo họ, đền này đã bị phá bỏ năm 1976 do chính sách di dời đền chùa lên núi để lấy đất sản xuất. Sau khi xây xong thì đền nhanh chóng được cấp bằng Di tích cấp tỉnh vào ngày 15 tháng 12 năm 2016. Vậy là chỉ trong 8 năm (2014–2022), Ngô Xương Xí đã được cho là vị vương thần có tên Khai Long Sứ Quân, có cả hai đền thờ và hàng chục sắc phong. Sự việc đã khiến một giảng viên Trường Đại Học Vinh gửi ý kiến trái chiều tới Giám đốc Sở Văn hóa Thể thao Nghệ An. Báo chí sau đó cũng đưa tin và tìm hiểu việc *Đền Khai Long thờ ai?* và cụ thể hơn thì *Vị hiệu Khai Long Sứ Quân là của vị thần nào?* Chủ tịch Uỷ ban nhân dân xã Tân Sơn cũng thừa nhận thông tin đền thờ Ngô Xương Xí *là ý kiến của các cụ cao tuổi còn sắc phong để khẳng định chính xác thì không có.*

Kiến trúc và Lễ hội
-------------------

Sau khi trùng tu và xây dựng lại, cả hai ngôi đền đều đã có diện mạo mới. Trong đó, ngôi đền của xã Trung Sơn tọa lạc tại Rú Đền, xóm 1 đã tổ chức lễ giỗ vào ngày 11 tháng 1 năm 2024 tức mồng 1 tháng chạp. Còn ngôi đền của xã Tân Sơn thì tọa lạc trên cánh đồng Bội có diện tích gần 7.000m2. Kiến trúc của đền gồm 3 tòa thượng điện, trung điện và hạ điện. Hàng năm tại đền có 5 dịp lễ chính là: Lễ Nguyên Đán (mùng 1 Tết), Lễ Khai Hạ (mùng 7 Tháng Giêng), Lễ Thường Tân (ăn cơm mới, 20/5 âm lịch), Lễ Trạp Nghè (Hạ Nguyên, Rằm tháng Bảy) và Lễ Thượng Niên. Tại đây cũng diễn ra nhiều hoạt động sinh hoạt văn hóa tâm linh, cổ truyền như hát tuồng, hát ví...

Chú thích
---------

1. 1 2 3  Tuệ Minh (18 tháng 7 năm 2022). "Vụ Đền Khai Long thờ ai: Ý kiến trái chiều gửi Giám đốc Sở VHTT Nghệ An". *Văn hóa và Phát triển*. Lưu trữ bản gốc ngày 7 tháng 3 năm 2024.
2. 1 2  Võ Văn Thành (6 tháng 5 năm 2014). "Huyền bí ngôi đền "thiêng" Khai Long". *Dân Việt*. Lưu trữ bản gốc ngày 2 tháng 8 năm 2023.
3. ↑  Quảng Phước (3 tháng 7 năm 2022). "Đền Khai Long thờ ai?". *Văn Hóa Nghệ An*. Lưu trữ bản gốc ngày 7 tháng 3 năm 2024.
4. ↑  "Khởi công phục dựng đền Khai Long tại Trung Sơn, Nghệ An". *Họ Ngô Việt Nam*. 4 tháng 1 năm 2022. Lưu trữ bản gốc ngày 22 tháng 1 năm 2022.
5. ↑  Phan Tuyết, Phan Đào (10 tháng 8 năm 2014). "Đền thiêng Khai Long: Ngày ấy và bây giờ". *Công an tỉnh Nghệ An*. Lưu trữ bản gốc ngày 2 tháng 8 năm 2023.
6. ↑  Xuân Lê (2 tháng 3 năm 2013). "Ngôi đền linh thiêng ở xứ Nghệ". *Sức Khỏe & Đời sống*. Lưu trữ bản gốc ngày 14 tháng 5 năm 2023.
7. 1 2  Tuệ Minh (3 tháng 11 năm 2022). "Người dân băn khoăn về Di tích cấp tỉnh Nghệ An đền Khai Long ở xã Tân Sơn thờ ai?". *An Ninh Tiền Tệ*. Lưu trữ bản gốc ngày 3 tháng 11 năm 2022.
8. ↑  Thúy Hằng (12 tháng 1 năm 2024). "Xã Trung Sơn tổ chức lễ giỗ Đền Khai Long". *Cổng thông tin điện tử huyện Đô Lương*. Lưu trữ bản gốc ngày 7 tháng 3 năm 2024.
9. ↑  Trí Dương (29 tháng 3 năm 2016). "Đền Khai Long - Nét xưa giữ lại". *Báo Nghệ An*. Lưu trữ bản gốc ngày 7 tháng 3 năm 2024.