**Lumia** (*Citrus lumia* Risso. & Poit. Hoặc *Citrus aurantiifolia* (Christm. Et Panz.) Swingle var. *lumia* hort.) cũng được gọi là **chanh lê** (*Citrus* × *lumia* 'pyriformis'), vì hình dạng của nó giống như một quả lê. Nó cũng được gọi là **chanh Pháp** và đôi khi còn được gọi **chanh ngọt**, mặc dù nó không nhất thiết phải có vị ngọt. 

Lumia ghi chép bởiJohann Christoph ROLamer được mô tả là một quả chanh ngọt ngào.
Trong tiếng Đức, lumia được gọi là Birnenlimone, Patriarch-Citrone, Süsse Limone  hoặc Birnenlumie; trong tiếng Pháp nó được gọi là *Poire du Commandeur*. Trong tiếng Trung nó được gọi là Lu mi (露), trong tiếng Nhật là Rumii (ル ミ), và trong tiếng Việt là Chanh Pháp.

Quả giống như một quả có hình dạng quả lê, có vỏ dày và không ngon ngọt. Giống như một quả thanh yên, nó có thể phát triển đến một kích thước ghê gớm.

Bưởi Adami
----------

Có nhiều loại Lumia được gọi là Pomme D'Adammo hoặc trái cấm và cũng được bao gồm dưới tên *Citrus lumia*, theo Risso & Poit, tên giống là *pomum adami*.

Nguồn gốc và di truyền
----------------------

 Phát triển trái cây
Nguồn gốc được biết đến nhiều nhất trồng Lumia là từ lưu vực Địa Trung Hải. Lumia cũng được phân loại là *Citrus limon var. lumia* bởi Swingle đặt nó nằm trong nhóm phân loại của chanh và *Citrus medica L. var. lumia*, điều đó cho thấy nó tương tự như một quả thanh yên.

Lumia đại diện cho một số giống lai cam quýt khác biệt. Thông thường lumia được xem là lai từ một quả thanh yên, vì kích thước của nó, vỏ dày và ruột khô. Pomo Keyboarddamo cũng được Johann Christoph *ROLamer* mô tả là một *Cedrato*, tiếng Ý là một giống cây có *múi*, trong khi *Cedro* nói đến một cây thanh yên thực sự.

Một phân tích bộ gen gần đây của một số loài thường được gọi là 'chanh' hoặc đã tiết lộ rằng các lumia cá thể khác nhau có nền tảng di truyền khác nhau. Các quả 'Hybride Fourny' đã được tìm thấy là một lai F1 của phép lại chéo thanh yên- bưởi, trong khi 'Jaffa chanh' là một kết quả của phép lai chéo phức tạp giữa hai loài, có lẽ một phép lai F2. Các Pomme d'Adam nảy sinh ra từ phép lai chéo của thanh yên- micrantha, trong khi hai lumia khác, 'Borneo' và chanh 'Barum', được tìm thấy là hỗn hợp của thanh yên-bưởi-micrantha.

Trong *ngành công nghiệp cam quýt* , Hodgson viết về lumia: 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | *Quả giống như thanh yên.* *- Có rất nhiều loại trái cây trong đó các ký tự thanh yên được phát âm mạnh mẽ.* *Các lumia của lưu vực Địa Trung Hải là giống lai tự nhiên trong đó các thanh yên có tính axit hoặc chanh và bưởi là rõ ràng.* *Theo Chapot (1950a), chúng được đặc trưng bởi các loại trái cây có kích thước lớn, thường hơi có hình chóp, với phần thịt có tính axit cao màu xanh lục, hoa nhuốm màu tím lớn, và chồi non phát triển cả màu nâu và màu tím.* *Chapot tuyên bố rằng các giống vô tính chính là "Poire du Commandeur", "Citron de Borneo" (Chapot, 1964d) và "Pomme'Adam".* *Chúng có nguồn gốc cổ xưa và không rõ nguồn gốc, có lẽ là tiếng Ý và chỉ được trồng để gây tò mò hoặc trang trí.*
*Citron "Sui Khar" có trái cây khổng lồ của bang Punjab (Hodgson, Singh và Singh, 1963), citron "Kabbad" của Damascus (Chapot, 1963f) và "yemmakaipuli" của Coorg (Ấn Độ) cũng xuất hiện ở nhóm này.* |  |

Dược phẩm
---------

Theo một nghiên cứu của Nhật Bản năm 1996, chiết xuất albedo của Lumia, được chứng minh là có hoạt tính ức chế cao nhất đối với cyclooxygenase (IC50 = 24 g / mL), trong số các loại cây có múi khác được nghiên cứu. Chiết xuất flavedo của Lumia chín có thể ức chế cyclooxygenase ở mức độ tương tự như albedo, hơn cả chiết xuất phần ruột.

Tham khảo
---------

1. 1 2 3  "MULTILINGUAL MULTISCRIPT PLANT NAME DATABASE – Sorting Citrus names part1". *unimelb.edu.au*.
2. ↑  Jorma Koskinen and Sylvain Jousse. "Citrus Pages / Sitrussivut". *free.fr*.
3. ↑  "Citrus pomum Adami = Citronier pomme d'Adam. [Adam's apple or Paradise apple]". *NYPL Digital Collections*.
4. ↑  Nurembergishe Hesperidioum, Teil 3, Cap. 36.
5. ↑  Curk, Franck; Ollitrault, Frédérique; Garcia-Lor, Andres; Luro, François; Navarro, Luis; Ollitrault, Patrick (2016). "Phylogenetic origin of limes and lemons revealed by cytoplasmic and nuclear markers". *Annals of Botany*. **11**: 565–583. doi:10.1093/aob/mcw005. PMC 4817432.
6. ↑  Nogata, Yoichi; Yoza, Ko-Ichi; Kusumoto, Ken-Ichi; Kohyama, Noriko; Sekiya, Keizo; Ohta, Hideaki (1996). "Screening for Inhibitory Activity of Citrus Fruit Extracts against Platelet Cyclooxygenase and Lipoxygenase". *Journal of Agricultural and Food Chemistry*. **44**: 725–729. doi:10.1021/jf9505077.

Nguồn
-----

* Trang cam quýt Lưu trữ 2022-05-21 tại Wayback Machine
* Trang web Bộ sưu tập Citrus
* Trang USDA[*liên kết hỏng*]
* Zitrusgarten Lưu trữ 2018-11-01 tại Wayback Machine
* Agrume Baches Lưu trữ 2016-03-16 tại Wayback Machine
* Cây có múi
* Ảnh đẹp về Lumia