Mị Nương Tiên dung - Chúa bà Thành Đông
Chúa bà Thành Đông tức Tiên Dung (chữ Hán: 仙容), là một Mị nương, con gái của Hùng Vương thứ XVIII và là vợ của Chử Đồng Tử.

Chúa bà Thành Đông còn được biết đến là Thánh bà bản cảnh Hải Dương.

Truyền thuyết
-------------

Hùng Vương thứ XVIII có một nàng mị nương tên là Tiên Dung, nhan sắc tuyệt trần, đã đến tuổi trưởng thành mà không chịu lấy chồng, chỉ thích ngao du sơn thủy. Vào một ngày đẹp trời, nàng cho thuyền dạo chơi dọc sông Hồng, lúc đó Chử Đồng Tử đang ngâm mình bắt cá dưới sông, nhìn thấy từ xa đoàn thuyền dong buồm đi tới, sợ quá chàng liền chạy lên bờ nhằm khóm lau vùi mình xuống cát. Ngắm phong cảnh hữu tình, mị nương Tiên Dung liền cho dừng thuyền lại, sai thị nữ lên bờ quây màn tắm bên một khóm lau, chẳng ngờ lại đúng nơi chàng trai họ Chử giấu mình. Nước dội cát trôi, phút chốc nàng thấy lộ ra thân hình một chàng trai trẻ cũng không quần áo. Tr­ước ng­ười con gái có thân thể ngọc ngà, Chử Đồng Tử sợ hãi định chạy trốn nhưng Tiên Dung ngẫm thấy là duyên trời định bèn nói: "Ta và chàng tình cờ gặp nhau thế này, âu cũng là nhân duyên do trời sắp đặt", liền đó nàng truyền mang quần áo cho Chử Đồng Tử và cùng chàng làm lễ kết duyên ngay trên thuyền.

Vua Hùng nghe tin con gái lấy kẻ nghèo hèn thì đùng đùng nổi giận không nhận là con nữa. Tiên Dung thấy vậy không dám về, ở lại cùng Chử Đồng Tử sống cuộc đời bình dị mà hạnh phúc. Họ mưu sinh bằng nghề chài lưới và trao đổi hàng hoá trên sông. Nơi ấy trở thành nơi đô hội, thuyền bè buôn bán tấp nập. Cảm mến vợ chồng họ, Tiên Ông đã truyền phép thần cho Chử Đồng Tử, sau đó Chử và Tiên Dung đi khắp vùng Khoái Châu dùng phép thần để cứu sống những người chết do bị nạn dịch, đói khổ…

Sau kẻ nịnh thần về kinh đô tâu với vua rằng vợ chồng mị nương Tiên Dung dùng phép lạ dựng thành quách, muốn lập riêng bờ cõi. Ngỡ con làm phản, vua Hùng sai quân đến dẹp. Vợ chồng Chử Đồng Tử không dám cưỡng lại mệnh cha, chờ chịu tội. Nửa đêm hôm ấy một trận cuồng phong nổi lên, cả lâu đài thành quách của vợ chồng Chử Đồng Tử cùng bay lên trời, để lại một đầm nước rộng mênh mông.

Tiên Dung sau khi hóa về trời thường xuyên biến hiện ra người ở đất Hải Dương, có khi bà biến hiện ra người phụ nữ mặc áo trắng, đội nón dâu, đi hài cườm gọi phu xe đi khắp đất Hải Dương; bà mạnh tay trừng trị những kẻ ăn nói lộng ngôn, xúc phạm bà, bà cho người bị chấy rận, nằm mơ thấy ma cùng quỷ, bị liệt vị chân tay, phải đi thỉnh Thánh mời thầy, xem ra mới biết về tay chúa bà.

Thờ cúng
--------

Cảm động tr­ước mối tình bất tử, đền thờ Đức thánh Chử Đồng Tử và Tiên Dung công chúa được nhân dân thờ phụng nhiều nơi trên địa bàn đồng bằng và Trung du Bắc bộ, chủ yếu là các làng ven sông Hồng.

Cổng đền Bảo Sài
Đền Bảo Sài và đền Đông Giang bên trục đường phố Trương Mỹ (Hải Dương) là khu vực di tích đền thờ chính bà. Đền Bảo Sài tên tự là Thanh Hư Động. Dường như có mối liên hệ giữa Chử Đồng Tử - Tiên Dung với vùng đất các thôn Bảo Sài, Bình Lâu, Tân Kim... ven sông Kẻ Sặt này. Ở đây hiện nay có hàng trăm người mang họ Chử, chỉ khác nhau ở tên đệm, như Chử Đức, Chử Hữu, Chử Ngọc, Chử Bá, Chử Tăng... Cho đến nay, dẫu đã sống trong cuộc sống đô thị nhưng bà con vẫn giữ được nếp ứng xử chân chất dân dã, thân tình như các làng chài ven sông quần tụ bên nhau. Việc tôn thờ Mị nương Tiên Dung ở đền Thanh Hư Động gắn với chùa Bảo Sài, thể hiện tâm nguyện của người dân luôn luôn uống nước nhớ nguồn, có lịch sử mấy nghìn năm dựng nước.

Trong tín ngưỡng thờ Mẫu
------------------------

Hình ảnh một ông đồng đền hầu giá Chúa Thành Đông
Nhân dân Hải Dương tôn xưng bà là **Thánh bà Bản tỉnh Thành Đông** tức **Chúa bà Thành Đông**. Và thờ phụng bà từ xa xưa. Giá hầu Chúa bà sau giá Chầu bé và trước giá Quan hoàng. Do tàn phá của chiến tranh, đền thờ bà còn lại vài đền chính: Đền Bảo Sài, Đền Đông Hải, Đền Đông Giang, Đền Kinh Câu,... và cũng còn rất ít người biết tới bà. Tiệc của bà vào ngày 12/2 Âm Lịch, cũng có đền tổ chức vào ngày 12/8.

Khi lên đồng, cung văn hát bản văn về bà. Bà hiện ra là một vị thần quyền năng, gọi xe kéo lúc canh ba, trừng phạt me tây xúc phạm bà. Văn hát ca ngợi bà như sau:

*"Trời nam bát ngát bao la,*

*Dâng văn sự tích đôi bà Thành Đông*

*Nhớ xưa thập bát triều Hùng*

*Đôi bà công chúa phương Đông huy hoàng*

  

*Bà em là bạch hoa nàng*

*Nón dâu áo trắng kiềng vàng giáng sinh*

*Kể từ thác tích hiển linh*

*Thánh bà biến hiện, tung hoành nhà đoan*

  

*Vợ tây ăn nói lăng loàn*

*Đau rồi trả lễ nón vàng khỏi ngay*

*Ngày xưa giờ mới đồn Tây*

*Phúc tinh ứng hiệp báo ngay điểm lành*

  

*Bà làm lay chuyển Đông thành*

*Bao đời tin lão chí thành đèn nhang*

*Dân trong tỉnh lập đền phụng sự*

*Đông Hải từ quốc sử còn ghi*

  

*Xuân Thu khánh đản nhị kỳ*

*Thập phương chiêm bái trở về âu ca*

*Tiếng đồn dậy khắp gần xa*

*Hải Dương tỉnh có thánh bà tối linh*

  

*Đông Kiều cho chí Tự Tân*

*Đông Thuỵ, Đông Thuần, Đông Mỹ, Đông Giang*

*Chơi thôi giở gót lên đàng*

*Ngự đền Thôn Bảo sắc vàng vua phong*

  

*Dạo chơi khắp hết Thành Đông*

*Kỳ đài kho đỏ phủ rồng rong chơi*

*Gọi xe cho xuống bốn vòi*

*Lúc qua tòa xứ đình Bơi chùa Hàn*

  

*Rong chơi khắp hết các đền*

*Kinh Câu, chùa Sếu, Sượt, Điềm, Đống Cao*

*Ngọc Uyên, Cầu Cốn ra vào*

*Âu thuyền kho bạc, đồng bào Lai Vu*

  

*Thương ai đi võng đi dù*

*Quở ai bà để giữa hồ chơi vơi*

*Canh ba biến hiện lên người*

*Hài cườm áo trắng dong chơi Tứ Kỳ*

  

*Mày ngài mắt ngọc phương phi*

*Gọi xe bà trở về hồ Thanh Niên*

*Xuống xe bà mới trả tiền*

*Rõ ràng bạc trắng huê viên rành rành*

  

*Phu xe biết phép hiển linh*

*Lầm rầm khấn nguyện một mình biết thôi*

Bà *độ cho tài lộc hơn người*

*Gia trung hưng thịnh phúc thời đề đa*

  

*Ai mà vận hạn chưa qua*

*Đến kêu cửa bà tống ách trừ tai*

*Ban công thưởng lộc tiếp tài*

*Độ cho đệ tử hôm mai phụng thờ*

  

*Đồng sơ mơ xin bà đại xá*

*Độ cho đồng còn lộc hà sa*

*Bà về chắc giáng điện tòa*

*Khuông phủ đệ tử khang ninh thọ trường"*

Chúa bà Thành Đông và Chúa bà Năm Phương có nhiều điểm tương đồng khi biến hiện ra người nhưng đây là hai vị thần tách biệt, có sự tích khác nhau. Nhiều người cho rằng hai bà là một là không đúng.

Giá hầu bóng Chúa Thành Đông trong trang phục màu trắng của một ông đồng đền

Tham khảo
---------

1. ↑

Liên kết ngoài
--------------

1. 

| * x
* t
* s
Hồng Bàng |
| --- |
| Các vua | Kinh Dương vương •  Lạc Long Quân •  Hùng Vương (I •  II •  III •  IV •  V •  VI •  VII •  VIII •  IX •  X •  XI •  XII •  XIII •  XIV •  XV •  XVI •  XVII •  XVIII) | Trống đồng Đông Sơn trưng bày tại Bảo tàng Guimet, Paris, Pháp |
| Truyền thuyết | Chống giặc Ân •  Bánh chưng-bánh dày •  Chống lũ lụt •  Chử Đồng Tử •  Mai An Tiêm •  Chống Thục Phán •  Kháng chiến chống Tần •  Nhường ngôi Thục Phán |
| Lĩnh vực | Chính trị •  Hành chính •  Kinh tế •  Ngoại giao •  Văn hóa |
| Di tích | Di chỉ Làng Cả •  Di chỉ Châu Can •  Di chỉ Việt Khê |
| Hiện vật |  Trống đồng Đông Sơn |
| Ngoại giao | Nhà Chu •  Nhà Tần |
| 
* Hồng Bàng
* An Dương Vương
* Triệu
* Tự chủ
* Đinh
* Tiền Lê
* Lý
* Trần
* Hồ
* Lê sơ
* Lê Trung Hưng
* Mạc
* Tây Sơn
* Nguyễn

 |