*Đây là tên người Campuchia, họ viết trước, tên viết sau: họ là **Norodom**. Tuy vậy, tên người Campuchia hiện đại theo kí tự Latin thường được viết theo thứ tự Tây phương (tên trước họ sau). Ngoài ra, tên còn có thể kèm các danh hiệu tôn xưng phía trước.*

**Norodom Sihamoni** (tiếng Khmer: នរោត្តម សីហមុនី, phát âm tiếng Khmer: [nɔˈroːɗɑm səjˈhamoniː], phát âm như: "No-rô-đom Xơi-ha-mô-ni", tên đầy đủ là: **Preah Karuna Preah Bat Samdech Preah Boromneath Norodom Sihamoni**, sinh 14 tháng 5 năm 1953 tại Phnôm Pênh) là quốc vương Campuchia. Ông là con trai cựu Quốc vương Norodom Sihanouk và Thái hậu Norodom Moninaeth.

Tiểu sử
-------

Thời niên thiếu của ông chủ yếu ở Praha, Tiệp Khắc. Ông đã học các môn nhạc, kịch, khiêu vũ tại Nhạc viện Quốc gia Praha, tốt nghiệp Viện Hàn lâm Nghệ thuật Âm nhạc Praha năm 1975. Đến năm 1976, ông tốt nghiệp cao học về nghệ thuật điện ảnh tại Cộng hoà Dân chủ Nhân dân Triều Tiên. Sau đó, ông làm giáo sư khiêu vũ cổ điển tại nhiều nhạc viện của Pháp; làm Chủ tịch Hội múa Khmer tại Pháp; làm đạo diễn nghệ thuật nhóm balê DEVA rồi Hiệp hội điện ảnh Hoàng gia Khmer *(Khmera Picture)*, sáng tác 2 bộ phim balê "Giấc mơ" và "Bốn nguyên tố".

Về mặt chính trị, ông từng làm đại diện của Campuchia tại Liên Hợp Quốc và UNESCO. Ngày 1 tháng 2 năm 1994, ông được phong làm Thái tử *(Sdech Krom Khun)*. Đến ngày 14 tháng 10 năm 2004 được Hội đồng Tôn vương chọn làm Quốc vương Campuchia thay vua cha thường xuyên ở Bắc Kinh chữa bệnh. Lễ đăng quang chính thức đã diễn ra ngày 29 tháng 10 cùng năm đó.

Một số nhân vật đối lập ở Campuchia đã chỉ trích sự nhân nhượng của nhà vua, mô tả nó quá khoan dung đối với sự lãnh đạo kéo dài hàng thập kỷ của thủ tướng Hun Sen trong vương quốc.

Ngoài tiếng Khmer bản địa của mình, Norodom Sihamoni là quốc vương cầm quyền duy nhất trên thế giới nói tiếng Séc trôi chảy. Nhà vua cũng thông thạo tiếng Pháp, tiếng Anh và tiếng Nga.

Trị vì
------

Vào ngày 14 tháng 10 năm 2004, Sihamoni đã được lựa chọn bởi một hội đồng đặc biệt gồm chín thành viên, một phần của quá trình lựa chọn đã nhanh chóng được thực hiện sau sự thoái vị bất ngờ của Quốc vương Norodom Sihanouk một tuần trước đó, do không có điều khoản nào vào thời điểm đó trong hiến pháp của Campuchia rằng đề cập đến chủ đề thoái vị. Việc lựa chọn Hoàng tử Sihamoni đã được Thủ tướng Hun Sen và Chủ tịch Quốc hội khi đó là Hoàng tử Norodom Ranariddh. Sihamoni được cho là đã miễn cưỡng đảm nhận vai trò này, nhưng vẫn chấp nhận nó vì lợi ích quốc gia, trở về Phnom Penh vào ngày 20 tháng 10, cùng với cha mẹ của ông, Quốc vương Norodom Sihanouk và Hoàng thái hậu Norodom Monineath, theo ước tính. 100.000 người đã xếp hàng dài trên đường đi xe hộ tống từ Sân bay Quốc tế Phnom Penh đến Cung điện Hoàng gia để chào đón vị Vua sắp lên ngôi.

Sau đó, ông được chính thức được bổ nhiệm làm Vua vào ngày 29 tháng 10 năm 2004 trong một buổi lễ đăng quang được tổ chức tại Cung điện Hoàng gia ở thủ đô. Lễ đăng quang được chú ý vì tương đối đơn giản, được yêu cầu cụ thể bởi Quốc vương Sihanouk. Bản thân nhà vua Sihamoni không muốn các buổi lễ quá xa hoa vì ông không muốn đất nước nghèo khó phải chi quá nhiều tiền cho sự kiện này, ông chọn một sự kiện khiêm tốn hơn. Sihamoni không ngồi trên ngai vàng cao hơn, cao hơn cũng như không đội vương miện quân chủ bằng vàng và kim cương đi kèm với vương miện của hoàng gia. Trong bài phát biểu trước công chúng đầu tiên với tư cách là quốc vương, ông đã thừa nhận những lời khôn ngoan mà cha mình đã truyền đạt cho mình và cam kết trở thành vua của nhân dân

Vào ngày 12 tháng 12 năm 2008, Sihamoni đã chọn 26 thành viên của hoàng gia Campuchia vào tòa án cố vấn của mình, thời điểm đó, các nhà quan sát cho rằng việc bổ nhiệm này báo hiệu việc các thành viên hoàng gia ngừng tham gia chính trị vì về mặt lý thuyết, hiến pháp không cho phép các cá nhân đồng thời phục vụ trong cả triều đình và chính phủ. Thật vậy, chủ nghĩa bảo hoàng từ lâu đã là một yếu tố chính trong lịch sử chính trị Campuchia, với các thời kỳ mà các đảng bảo hoàng từng cai trị đất nước, chẳng hạn như Sangkum của Hoàng thân Sihanouk vào những năm 1950 và 1960 và đảng FUNCINPEC của Hoàng thân Ranariddh vào những năm 1990. một số quan chức đảng cầm quyền và thành viên hoàng gia khẳng định rằng không có chương trình nghị sự nào đằng sau động thái này và không nên hiểu nó là sự cấm đoán hoặc chấm dứt sự tham gia chính trị của hoàng gia, bất chấp ảnh hưởng và thành công bầu cử của phe bảo hoàng.

### Vai trò chính trị

Sihamoni tại đền Angkor Wat
Nhà vua có quyền hạn chính trị hạn chế và hiếm khi tham gia vào không gian chính trị Campuchia, phù hợp với vị trí của ông là một quân chủ lập hiến, và được coi là 'đứng trên chính trị'. Tuy nhiên, một số nhân vật đối lập Campuchia đã kêu gọi ông có tiếng nói mạnh mẽ hơn và tham gia trực tiếp vào các vấn đề chính trị của đất nước. Những người khác đã cảnh báo chống lại quan điểm này, viện dẫn rằng hiến pháp bảo đảm nghiêm ngặt đối với một vị vua chủ yếu theo nghi lễ sẽ "trị vì, nhưng không cai trị", lưu ý rằng việc can thiệp chính trị không phải là lợi ích lâu dài của chế độ quân chủ cũng như quốc gia, và Sihamoni, kể từ khi bắt đầu cầm quyền, đã cam kết và trung thành với lập trường phần lớn là phi chính trị. Thật vậy, trong quá trình lựa chọn chế độ quân chủ, Vua Sihanouk đã ca ngợi cách tiếp cận chính trị trung lập và vô tư của Hoàng tử Sihamoni như một đặc điểm chính giải thích tại sao ông phù hợp với vai trò này. Điều này được củng cố bởi phân tích từ các nhà quan sát rằng Sihamoni "đã đại diện cho cả tính liên tục và thay đổi - rút hoàng gia khỏi hoạt động chính trị tích cực, nhưng thúc đẩy nó như một biểu tượng của hòa giải dân tộc", do đó khôi phục "vai trò truyền thống của chế độ quân chủ như một 'chiếc ô' mà người dân Campuchia có thể thực hiện được "đoàn kết". Đổi lại, các nhà quan sát lập luận rằng điều này hạn chế bất kỳ sự chính trị hóa nào đối với chế độ quân chủ với tư cách là một thể chế trong khi vẫn duy trì tính trung lập cũng như tính hợp pháp của nó, đặc biệt là trong bối cảnh bản chất đôi khi gây tranh cãi và hỗn loạn của nền chính trị Campuchia.

Sihamoni cùng Tổng thống Philipines Rodrigo Duterte
Đã có một số trường hợp mà sự miễn cưỡng tham gia vào lĩnh vực chính trị của Sihamoni đã được thử thách. Năm 2005, trong thử thách chính trị lớn đầu tiên dưới triều đại của ông, có thông tin cho rằng ông đã do dự trong việc ủy ​​quyền cho sự đồng ý của hoàng gia đối với các kế hoạch của chính phủ nhằm thực hiện một hiệp ước biên giới gây tranh cãi với nước láng giềng Việt Nam. Hiệp ước này đã được người tiền nhiệm của ông, Sihanouk phản đối, đã gây ra căng thẳng với chính phủ sau khi Thủ tướng Hun Sen bày tỏ sự thất vọng về sự chậm trễ trong sự chấp thuận của hoàng gia đến mức đề xuất bãi bỏ chế độ quân chủ. Sihamoni cuối cùng đã ký hiệp ước, sau khi đã được các quan chức chính phủ và lập pháp cũng như các thành viên khác của hoàng gia đảm bảo rằng sẽ không nhượng lại đất đai cho Việt Nam do việc ban hành hiệp ước song phương.

Cuộc sống cá nhân
-----------------

Ông là một người thích thiền định, đọc sách, tập thể dục, nghe nhạc cổ điển chẳng hạn như của Beethoven và tuân thủ các nghi lễ truyền thống của Phật giáo. Ngoài ra, có thông tin cho rằng ông thích phim hài, thỉnh thoảng là người thích ăn sô cô la. Hơn nữa, bên cạnh việc quan tâm đến các đĩa DVD liên quan đến múa ba lê và opera nói chung, còn chơi piano thành thạo và nổi tiếng là một độc giả quan tâm của các bài phê bình về sân khấu kịch Séc.
Bên cạnh tiếng Khmer bản địa của mình, Norodom Sihamoni nói tiếng Séc trôi chảy, vị vua cầm quyền duy nhất trên thế giới làm được như vậy. Nhà vua cũng thông thạo tiếng Pháp và có thể giao tiếp bằng tiếng Anh và tiếng Nga. Ông cũng thông thạo tiếng phổ thông cơ bản.

Gia phả
-------

| Tổ tiên của Norodom Sihamoni |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  | 16. Norodom of Cambodia |
|  |  |
|  |  |
|  |
|  | 8. Norodom Sutharot |  |
|  |  |
|  |  |  |  |
|  |
|  | 17. Bossaba Yem |
|  |  |
|  |  |
|  |
|  | 4. Norodom Suramarit |  |
|  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |
|  | 18. Norodom of Cambodia (= 16) |
|  |  |
|  |  |
|  |
|  | 9. Norodom Phangangam |  |
|  |  |
|  |  |  |  |
|  |
|  | 19. Socheat Bopha Nuon |
|  |  |
|  |  |
|  |
|  | 2. Norodom Sihanouk |  |
|  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |
|  | 20. Sisowath of Cambodia |
|  |  |
|  |  |
|  |
|  | 10. Sisowath Monivong |  |
|  |  |
|  |  |  |  |
|  |
|  | 21. Van |
|  |  |
|  |  |
|  |
|  | 5. Sisowath Kossamak |  |
|  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |
|  | 22. Norodom Hassakan |
|  |  |
|  |  |
|  |
|  | 11. Norodom Kanviman |  |
|  |  |
|  |  |  |  |
|  |
|  | 23. Sao Sambat |
|  |  |
|  |  |
|  |
|  | 1. **Norodom Sihamoni** |  |
|  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
|  |
|  |  |  |
|  |  |
|  |  |  |  |
|  |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
|  |
|  | 6. Jean-François Izzi |  |
|  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
|  |
|  |  |  |
|  |  |
|  |  |  |  |
|  |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
|  |
|  | 3. Norodom Monineath |  |
|  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
|  |
|  | 14. Peang |  |
|  |  |
|  |  |  |  |
|  |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
|  |
|  | 7. Pomme Peang |  |
|  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |
|  |  |
|  |  |
|  |  |
|  |
|  | 15. Ouk |  |
|  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |

 |

| Phả hệ Miên triều |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | Ang Tan  Nặc Ông Tôn\*1758-75 |  |  |  |  |
|
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | Ang Eng  Nặc Ông Ấn\*1779-96 |  |  |  |  |
|
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  | Ang Chan II  Nặc Ông Chăn \*1806-34 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | Ang Duong  Nặc Ông Đôn\*1848-60 |  |  |  |
|
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Ang BaenNgọc Biện |  | Ang Mey  Ngọc Vân\*1834-47 |  | Ang PeouNgọc Thu |  | Ang SngonNgọc Nguyên |  |  |  | Norodom  Nặc Ông Lân\*1860-1904 |  |  | Sisowath\*1904-27 |  |  |  | Sivatha |  |
|
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | Norodom Suramarit \*1955-60 |  |  | Sisowath Monivong\*1925-1941 |
|
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | Sihanouk \*1941-2004 |  |  |  |
|
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | Norodom Sihamoni \*2004- |  |  |  |
|

 |

Xem thêm
--------

* Norodom Sihanouk
* Quốc vương Campuchia

Tham khảo
---------

1. ↑  David Hutt (ngày 12 tháng 1 năm 2017). "The Real Danger of Cambodia's 'Gay King' Episode". Truy cập ngày 1 tháng 4 năm 2020.
2. ↑  "People and Society::Cambodia". Bản gốc lưu trữ ngày 29 tháng 12 năm 2010. Truy cập ngày 1 tháng 4 năm 2020.
3. ↑  Denis D. Gray (ngày 29 tháng 5 năm 2011). "Cambodia's King a "prisoner" in his palace". *nbcnews.com*. Truy cập ngày 1 tháng 4 năm 2020.
4. ↑  "Tenth out of ten". *economist.com*. ngày 17 tháng 11 năm 2012. Truy cập ngày 1 tháng 4 năm 2020.
5. ↑  Daniela Lazarová (ngày 20 tháng 9 năm 2006). "King Sihamoni of Cambodia receives warm welcome in Prague". *radio.cz*. Truy cập ngày 1 tháng 4 năm 2020.
6. ↑  Embassy of Cambodia

Liên kết ngoài
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về ***Norodom Sihamoni***. |

| * x
* t
* s
Vua Campuchia |
| --- |
| Phù NamNokor Phnom | 
* Soma (Neang Neak) ♀
* Kaundinya I (Preah Tong)
* Hun Pan-huang
* Pan-Pan
* Srei Meara (Fan Shiman)
* Fan Jinsheng
* Fan Chang
* Fan Xun
* Kaundinya II
* Srindravarman I
* Jayavarman Kaundinya
* Rudravarman
* Pvirakvarman I
* Mhenteractvarman I
* Nteractvarman I

 |
| Chân Lạp | 
* Shruta Varman
* Shreshtha Varman II
* Vira Varman
* Kambuja-raja-lakshmi ♀
* Bhavavarman I
* Mohendravarman
* Isanavarman I
* Bhavavarman II
* Jayavarman I
* Jayadevi ♀
* Pushkaraksha
* Shambhu Varman
* Rajendravarman I
* Mahipativarman

 |
| Đế quốc Khmer | 
* Jayavarman II
* Jayavarman III
* Indravarman I
* Yasovarman I
* Harshavarman I
* Ishanavarman II
* Jayavarman IV
* Harshavarman II
* Rajendravarman II
* Jayavarman V
* Udayadityavarman I
* Jayavirahvarman
* Suryavarman I
* Udayadityavarman II
* Harshavarman III
* Nripatindravarman
* Jayavarman VI
* Dharanindravarman I
* Suryavarman II
* Dharanindravarman II
* Yasovarman II
* Tribhuvanadityavarman
* Jayavarman VII
* Indravarman II
* Jayavarman VIII
* Indravarman III
* Indrajayavarman
* Jayavarman IX
* Trosok Peam
* Nippean Bat
* Lompong Racha
* Soryavong
* Borom Reachea I
* Thomma Saok
* In Reachea (Ponhea Prek)
* Barom Reachea II (Ponhea Yat)

 |
| Thời kỳ Tăm tối | 
* Ponhea Yat
* Noreay Reachea I
* Srey Reachea Ramathuppdey
* Srei Soriyotei II
* Thommo Reachea I
* Srey Sukonthor
* Sdach Korn
* Ang Chan I
* Barom Reachea I
* Satha I
* Chey Chettha I
* Preah Ram I
* Preah Ram II
* Barom Reachea II
* Barom Reachea III
* Kaev Hua I (Ponhea Nhom)
* Srei Soriyopear
* Chey Chettha II
* Outey (nhiếp chính)
* Thommo Reachea II (Ponhea To)
* Ang Tong Reachea (Ponhea Nu)
* Batom Reachea (Ang Non I)
* Ponhea Chan (Sultan Ibrahim)
* Barom Reachea V
* Chey Chettha III
* Kaev Hua II
* Ang Nan
* Chey Chettha IV
* Outey I
* Kaev Hua III (Ang Em)
* Thommo Reachea III
* Satha II
* Thommo Reachea IV
* Ang Tong
* Chey Chettha V (Ang Sngoun)
* Noreay Reachea II (Outey II)
* Ang Non II
* Noreay Reachea III (Ang Eng)
* Ang Chan II
* Ang Mey ♀
* Ang Duong

 |
| thuộc Pháp | 
* Norodom
* Sisowath
* Sisowath Monivong
* Norodom Sihanouk

 |
| Hiện đại | 
* Norodom Suramarit
* Sisowath Kossamak ♀(vương phi)
* Norodom Sihanouk
* Norodom Sihamoni

 |
| ♀ - Nữ vương |

| * x
* t
* s
Quân chủ đương nhiệm |
| --- |
| Châu Phi | 
* Eswatini Mswati III
* Lesotho Letsie III
* Maroc Mohammed VI

 |
| Châu Mỹ | 
* Antigua và Barbuda Bahamas Belize Canada Grenada Jamaica Saint Kitts và Nevis Saint Lucia Saint Vincent và Grenadines Charles III

 |
| Châu Á | 
* Bahrain Hamad bin Isa
* Bhutan Jigme Khesar Namgyel Wangchuck
* Brunei Hassanal Bolkiah
* Campuchia Norodom Sihamoni
* Nhật Bản Naruhito
* Jordan Abdullah II
* Kuwait Mishal
* Malaysia Abdullah
* Oman Haitham bin Tariq
* Qatar Tamim bin Hamad
* Ả Rập Xê Út Salman
* Thái Lan Rama X
* Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất Mohammed bin Zayed

 |
| Châu Âu | 
* Andorra Vives Sicília và Emmanuel Macron
* Bỉ Philippe
* Đan Mạch Margrethe II
* Liechtenstein Hans-Adam II
	+ Nhiếp chính: Alois
* Luxembourg Henri
* Monaco Albert II
* Hà Lan Willem-Alexander
* Na Uy Harald V
* Tây Ban Nha Felipe VI
* Thụy Điển Carl XVI Gustaf
* Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland Charles III
* Thành Vatican Phanxicô

 |
| Châu Đại Dương | 
* Úc New Zealand Papua New Guinea Quần đảo Solomon Tuvalu Charles III
* Tonga Tupou VI

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Tiêu đề chuẩn Sửa dữ liệu tại Wikidata | 
* BNF: cb16740765j (data)
* GND: 1153833492
* ISNI: 0000 0001 1450 6684
* LCCN: n97843619
* NKC: xx0053057
* SUDOC: 152108416
* VIAF: 85642101
* WorldCat Identities: lccn-n97843619

 |