{{Infobox writer 
| name = Elfriede Jelinek
| awards = {{Awd|[[Giải Nobel Văn học]|2004}}
| image = Elfriede jelinek 2004 small.jpg
| caption = Elfriede Jelinek in 2004 
| pseudonym =
| birth\_name =
| birth\_date = 20 tháng 10, 1946 (76 tuổi)
| birth\_place = Mürzzuschlag, Styria, Áo
| occupation = 
| nationality = Áo
| years active = 1963-nay
| period =
| genre = 
| subject =
| movement =
| notableworks = *Die Kinder der Toten*, *The Piano Teacher* 
| influences =
| influenced =
| website = 
| signature = Elfriede Jelinek signature.svg
}}

**Elfriede Jelinek** (sinh ngày 20 tháng 10 năm 1946) là một nữ nhà văn, nhà viết kịch Áo đã đoạt giải Roswitha năm 1978, giải Georg Büchner năm 1998, giải Franz Kafka 2004 và giải Nobel Văn học năm 2004.

Tiểu sử
-------

Elfried Jelinek sinh ở Mürzzuschlag, Styria, Áo. Bố là người Séc gốc Do Thái, trong những năm Chiến tranh thế giới thứ hai là nhà hóa học làm việc trong một nhà máy có tầm quan trong chiến lược của quân đội Đức nên không bị thủ tiêu. Mẹ là một tín đồ Thiên Chúa giáo người România gốc Đức, xuất thân trong một gia đình quý tộc ở Viên. Jelinek lớn lên tại Wien, nơi bà được học đàn organ và sáng tác nhạc tại Nhạc viện Wien. Sau khi tốt nghiệp trung học năm 1964, bà học lịch sử nghệ thuật và nghệ thuật sân khấu tại Đại học Wien.

Năm 1967 Jelinek in tập thơ đầu tay *Lisas Schatten* (Cái bóng của Lisa). Bà tham gia tích cực vào phong trào đấu tranh sinh viên ở châu Âu trong thập niên 1970 và những năm 1974-1991 là đảng viên Đảng Cộng sản Áo. Năm 1974, *Wenn die sonne sinkt, ist für manche schon büroschluß* (Khi mặt trời lặn là lúc đóng cửa hàng) của bà được tuyên bố là vở kịch thành công nhất trong năm tại Áo. Cùng năm, bà kết hôn với nhạc sĩ người Đức Gottfried Hüngsberg và từ đó sống khi ở Wien, khi ở Đức. Tiểu thuyết *Die Liebhaberinnen* (Những cô người tình, 1975) và *Die Ausgesperrten* (Những kẻ bị cấm cửa, 1980) được bạn đọc Đức hoan nghênh.

Bìa cuốn *Cô gái chơi dương cầm*, tiếng Nga
Tính dục nữ và các xung đột phái tính là chủ đề lớn xuyên suốt sự nghiệp sáng tác của Elfriede Jelinek. Năm 1983 Jelinek xuất bản tiểu thuyết đỉnh cao của mình *Die Klavierspielerin* (Cô gái chơi dương cầm), viết về cô giáo dạy dương cầm Erika Kohut nghiêm trang, mắc bệnh bạo dâm, trong cuộc tìm kiếm bản thể và vật lộn để tự kiểm soát mình. Tác phẩm đã được đạo diễn người Áo Michael Haneke dựng thành phim cùng tên rất nổi tiếng (đoạt 3 giải thưởng trong Liên hoan phim Cannes 2001). Chủ đề này được tiếp tục trong tiểu thuyết *Lust* (Ham muốn, 1989).

Tại Áo, thái độ của công chúng đối với Elfriede Jelinek khá phức tạp, đặc biệt sau vụ bê bối do hài kịch *Burgtheater* (Nhà hát Burg, 1984) của bà gây nên. Jelinek chỉ trích quyết liệt việc nước Áo từng dính líu với Đức quốc xã và sự nổi lên của chủ nghĩa cực đoan chính trị, gọi Áo là "quốc gia của bọn tội phạm" và mô tả nó như vương quốc của những người chết trong tiểu thuyết *Die Kinder der Toten* (Lũ trẻ chết chóc, 1995). Năm 1998, nhà cầm quyền Áo cấm trình diễn các vở kịch của Jelinek; năm 2000 bà đe dọa rời nước Áo và không cho phép trình diễn kịch của mình tại các nhà hát Áo. Mặc dù vậy, Elfriede Jelinek vẫn là một nhà văn có ảnh hưởng quan trọng trong nền văn học đương đại Áo và là tác giả viết tiếng Đức danh tiếng hàng đầu hiện nay.

Áp phích của phim *Cô gái chơi dương cầm*, tiếng Tây Ban Nha
Thời gian về sau, Elfriede Jelinek chuyển sang viết kịch nhiều hơn, thay lối độc thoại truyền thống bằng những độc thoại đa thanh không phân định rõ vai mà cho phép nhiều cấp độ khác nhau của tâm thức và lịch sử vang lên cùng một lúc. Những tác phẩm mới nhất của bà có thể kể đến tập kịch *In den Alpen* (Ở núi Alps, 2002), vở kịch *Der Tod und das Mädchen* (Cái chết và cô gái, 2003) và vở kịch chỉ trích kịch liệt cuộc chiến tại Iraq *Bambiland* (2003). Đến nay, Jelinek đã viết khoảng 30 tác phẩm gồm cả văn xuôi và kịch (gồm cả kịch bản phim). Ngoài ra bà còn là dịch giả, từng dịch tác phẩm của Thomas Pynchon, Georges Feydeau, Eugene Labiche, Christopher Marlowe. Tác phẩm của bà được dịch ra nhiều thứ tiếng. Bà nhận được gần 20 giải thưởng các loại (cả quốc gia và quốc tế). Đỉnh cao là giải Nobel Văn học năm 2004. Elfried Jelinek được trao giải vì những tác phẩm khắc họa một thế giới tàn nhẫn của bạo lực và quy phục, của kẻ đi săn và con mồi. Những tiểu thuyết và kịch của bà mang dòng chảy âm thanh và phản âm thanh đầy nhạc tính, với năng lực tu từ ngoại hạng đã phát lộ cái bất hợp lý của những khuôn mẫu sáo mòn cùng quyền uy chinh phục của chúng trong xã hội. Tiểu thuyết đỉnh cao của Elfriede Jelinek là *Die Klavierspielerin*.

Tác phẩm
--------

* *Lisas Schatten* (1967), thơ
* *Wir sind Lockvögel, Baby!* (Bé ơi, chúng ta là những con mồi!, 1970), tiểu thuyết
* *Michael: ein Jugendbuch für die Infantile sellschaft* (Michael: một cuốn sách trẻ con cho hội nhóc, 1972), tiểu thuyết
* *Wenn die sonne sinkt, ist für manche schon büroschluß* (Khi mặt trời lặn là lúc đóng cửa hàng, 1974), kịch
* *Die Liebhaberinnen* (Tình ơi là tình, 1975), tiểu thuyết
* *Die Ausgesperrten* (Những kẻ bị cấm cửa, 1980), tiểu thuyết
* *Clara S* (1982), kịch
* *Die Klavierspielerin* (Cô giáo dương cầm, 1983), tiểu thuyết
* *Burgtheater* (Nhà hát Burg, 1984), hài kịch
* *Lust* (Ham muốn, 1989), tiểu thuyết
* *Totenauberg* (1991), kịch
* *Die Kinder der Toten* (Con cái những người đã chết, 1995), tiểu thuyết
* *Stecken, Stab, und Stangl* (Chọc, gậy và que, 1996), kịch
* *Gier* (Sự thèm khát, 2000), tiểu thuyết
* *In den Alpen* (Ở núi Alps, 2002), tập kịch
* *Bambiland* (2003), kịch
* *Der Tod und das Mädchen* (Cái chết và cô gái, 2003) kịch
* *Bên đường biên giới* (2004), diễn từ nhận giải Nobel

Tham khảo
---------

Liên kết ngoài
--------------

* Elfriede Jelineks Website mit ausführlichem Werkverzeichnis
* Official website **(tiếng Đức)**
* Elfriede Jelinek: New German dramatic art.
* Elfriede Jelinek-Forschungszentrum Lưu trữ 2005-10-28 tại Wayback Machine
* Nobel site biography
* BBC synopsis
* Biography at FemBio Lưu trữ 2007-10-17 tại Wayback Machine
* Die Gewaltproblematik bei Elfriede Jelinek Lưu trữ 2007-09-28 tại Wayback Machine
* **(tiếng Đức)** Elfriede Jelinek: Nichts ist verwirklicht. Alles muss jetzt neu definiert werden. Lưu trữ 2012-02-04 tại Wayback Machine

| * x
* t
* s
Người đoạt giải Nobel Văn học |
| --- |
| 1901 – 1925 | 
* 1901 Sully Prudhomme
* 1902 Theodor Mommsen
* 1903 Bjørnstjerne Bjørnson
* 1904 Frédéric Mistral / José Echegaray
* 1905 Henryk Sienkiewicz
* 1906 Giosuè Carducci
* 1907 Rudyard Kipling
* 1908 Rudolf Eucken
* 1909 Selma Lagerlöf
* 1910 Paul Heyse
* 1911 Maurice Maeterlinck
* 1912 Gerhart Hauptmann
* 1913 Rabindranath Tagore
* 1914
* 1915 Romain Rolland
* 1916 Verner von Heidenstam
* 1917 Karl Gjellerup / Henrik Pontoppidan
* 1918
* 1919 Carl Spitteler
* 1920 Knut Hamsun
* 1921 Anatole France
* 1922 Jacinto Benavente
* 1923 W. B. Yeats
* 1924 Władysław Reymont
* 1925 George Bernard Shaw

 |
| 1926 – 1950 | 
* 1926 Grazia Deledda
* 1927 Henri Bergson
* 1928 Sigrid Undset
* 1929 Thomas Mann
* 1930 Sinclair Lewis
* 1931 Erik Axel Karlfeldt
* 1932 John Galsworthy
* 1933 Ivan Bunin
* 1934 Luigi Pirandello
* 1935
* 1936 Eugene O'Neill
* 1937 Roger Martin du Gard
* 1938 Pearl S. Buck
* 1939 Frans Eemil Sillanpää
* 1940
* 1941
* 1942
* 1943
* 1944 Johannes V. Jensen
* 1945 Gabriela Mistral
* 1946 Hermann Hesse
* 1947 André Gide
* 1948 T. S. Eliot
* 1949 William Faulkner
* 1950 Bertrand Russell

 |
| 1951 – 1975 | 
* 1951 Pär Lagerkvist
* 1952 François Mauriac
* 1953 Winston Churchill
* 1954 Ernest Hemingway
* 1955 Halldór Laxness
* 1956 Juan Ramón Jiménez
* 1957 Albert Camus
* 1958 Boris Pasternak
* 1959 Salvatore Quasimodo
* 1960 Saint-John Perse
* 1961 Ivo Andrić
* 1962 John Steinbeck
* 1963 Giorgos Seferis
* 1964 *Jean-Paul Sartre (từ chối)*
* 1965 Mikhail Sholokhov
* 1966 Shmuel Yosef Agnon / Nelly Sachs
* 1967 Miguel Ángel Asturias
* 1968 Yasunari Kawabata
* 1969 Samuel Beckett
* 1970 Aleksandr Solzhenitsyn
* 1971 Pablo Neruda
* 1972 Heinrich Böll
* 1973 Patrick White
* 1974 Eyvind Johnson / Harry Martinson
* 1975 Eugenio Montale

 |
| 1976 – 2000 | 
* 1976 Saul Bellow
* 1977 Vicente Aleixandre
* 1978 Isaac Bashevis Singer
* 1979 Odysseas Elytis
* 1980 Czesław Miłosz
* 1981 Elias Canetti
* 1982 Gabriel García Márquez
* 1983 William Golding
* 1984 Jaroslav Seifert
* 1985 Claude Simon
* 1986 Wole Soyinka
* 1987 Joseph Brodsky
* 1988 Naguib Mahfouz
* 1989 Camilo José Cela
* 1990 Octavio Paz
* 1991 Nadine Gordimer
* 1992 Derek Walcott
* 1993 Toni Morrison
* 1994 Kenzaburō Ōe
* 1995 Seamus Heaney
* 1996 Wisława Szymborska
* 1997 Dario Fo
* 1998 José Saramago
* 1999 Günter Grass
* 2000 Cao Hành Kiện

 |
| 2001 – nay | 
* 2001 V. S. Naipaul
* 2002 Imre Kertész
* 2003 J. M. Coetzee
* 2004 Elfriede Jelinek
* 2005 Harold Pinter
* 2006 Orhan Pamuk
* 2007 Doris Lessing
* 2008 J. M. G. Le Clézio
* 2009 Herta Müller
* 2010 Mario Vargas Llosa
* 2011 Tomas Tranströmer
* 2012 Mạc Ngôn
* 2013 Alice Munro
* 2014 Patrick Modiano
* 2015 Svetlana Alexandrovna Alexievich
* 2016 Bob Dylan
* 2017 Kazuo Ishiguro
* 2018 Olga Tokarczuk
* 2019 Peter Handke
* 2020 Louise Glück
* 2021 Abdulrazak Gurnah
* 2022 Annie Ernaux

 |


|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về ***Elfriede Jelinek***. |