*Momordica charantia* (mướp đắng), một loại dây leo
 một tua
**Dây leo** là bất kỳ loại thực vật nào có thói quen sinh trưởng như thân cây kéo dài hoặc leo bám vào một vật thể, dạng thân leo hoặc thân bò. Từ *cây nho* cũng có thể đề cập đến những thân cây hoặc thân bò như vậy khi được sử dụng trong đan lát. 

Ở nhiều nơi trên thế giới, bao gồm cả Quần đảo Anh, thuật ngữ "cây nho" thường chỉ áp dụng riêng cho cây nho (*Vitis*), trong khi thuật ngữ "cây leo" được sử dụng cho tất cả các loại thực vật leo.

Dạng sinh trưởng
----------------

 Dây leo Convolvulus quấn quanh một chiếc thang cố định bằng thép
 Thường xuân Boston che phủ ống khói
Một số thực vật luôn phát triển thành dây leo, trong khi một số thực vật chỉ phát triển thành dây leo một khoảng thời gian. Ví dụ, thường xuân độc và dây cà đắng có thể phát triển thành cây bụi thấp khi không được hỗ trợ, nhưng sẽ trở thành dây leo khi được hỗ trợ.

Dây leo thể hiện hình thức sinh trưởng dựa trên thân rất dài. Điều này có hai mục đích. Dây leo có thể tận dụng đá, thực vật khác hoặc sự hỗ trợ khác để sinh trưởng thay vì tích lũy năng lượng vào nhiều mô hỗ trợ, giúp cây tiếp cận được ánh sáng mặt trời với mức tích lũy năng lượng tối thiểu. Đây là một hình thức sinh trưởng rất thành công đối với các loài thực vật như sắn dây và kim ngân Nhật Bản, cả hai đều là loài ngoại lai xâm lấn tại nhiều nơi ở Bắc Mỹ. Có một số loài dây leo nhiệt đới phát triển tính hướng ưa tối và phát triển ở nơi tránh ánh sáng, một kiểu tránh quang hướng. Phát triển ở nơi tránh ánh sáng cho phép dây leo vươn tới thân cây, sau đó nó có thể leo lên những vùng sáng hơn.

Hình thức phát triển của dây leo cũng có thể cho phép thực vật xâm chiếm các khu vực rộng lớn một cách nhanh chóng, ngay cả khi không cần leo cao. Ví dụ trường hợp của dừa cạn và thường xuân. Chúng cũng thích nghi với cuộc sống ở khu vực có những mảnh đất nhỏ màu mỡ nằm cạnh những khu vực có nhiều ánh sáng mặt trời hơn nhưng có ít hoặc không có đất. Dây leo có thể bén rễ trong đất nhưng có phần lớn lá ở khu vực sáng hơn, thoáng đãng hơn, tận dụng tối đa cả hai môi trường.

Sự phát triển của tập tính leo trèo được xem là một sự đổi mới then chốt gắn liền với thành công trong tiến hóa và đa dạng hóa của một số nhóm phân loại thực vật. Chúng đã tiến hóa độc lập ở một số họ thực vật, sử dụng nhiều phương pháp leo trèo khác nhau, như:

* quấn thân cây quanh một giá đỡ (ví dụ: hoa bìm bìm, loài *Ipomoea*)
* bằng rễ bám dính, bất định (ví dụ: thường xuân, loài *Hedera*)
* có cuống lá xoắn lại (ví dụ loài *Clematis*)
* sử dụng các tua dây leo, có thể là các chồi chuyên biệt (Vitaceae), lá (Bignoniaceae), hoặc thậm chí là các chùm hoa (*Passiflora*)
* sử dụng các tua cũng tạo ra các mảng dính ở cuối bám khá chắc vào giá đỡ (*Parthenocissus*)
* sử dụng gai (ví dụ hoa hồng leo) hoặc các cấu trúc có móc khác, chẳng hạn như cành móc (ví dụ *Artabotrys hexapetalus*)

Thạch nam leo (*Pieris phillyreifolia*) là một loại dây leo dạng bụi bám thân gỗ, có khả năng leo lên mà không cần rễ bám, tua dây hoặc gai. Cây hướng thân vào một kẽ hở trên vỏ của những cây có vỏ xơ (chẳng hạn như cây bách hói), nơi thân có hình dáng dẹt và mọc lên thành cây bên dưới vỏ ngoài của cây chủ. Sau đó, thạch nam sẽ mọc ra những cành mọc gần ngọn cây.

Hầu hết dây leo là thực vật có hoa. Chúng có thể được chia thành các loại dây leo bám thân gỗ hoặc thân leo, chẳng hạn như akebia wisteria, quả kiwi, và thường xuân, và các loại dây leo thân thảo (không bám thân gỗ), chẳng hạn như morning glory.

Một nhóm thực vật dây leo kỳ lạ là chi dương xỉ *Lygodium*, được gọi là dương xỉ leo. Thân cây không leo mà lá lược mới leo được. Lá lược trải ra từ ngọn và về mặt lý thuyết không bao giờ ngừng phát triển; chúng có thể tạo thành bụi rậm khi phủ giăng các cây, mặt đá và hàng rào khác.

 **L**: Thân cây leo thuận trái mọc theo hướng ngược chiều kim đồng hồ (nhìn từ góc nhìn của cây: S-xoắn).  
**R**: Thân cây leo thuận phải mọc theo chiều kim đồng hồ. (Z-xoắn)
### Dây leo xoắn

1. ↑  Brown, Lesley (1993). *The New shorter Oxford English dictionary on historical principles*. Oxford [Eng.]: Clarendon. ISBN 0-19-861271-0.
2. ↑  Jackson; Benjamin; Daydon (1928). *A Glossary of Botanic Terms with their Derivation and Accent*, 4th ed. London: Gerald Duckworth & Co.
3. ↑  Francis E. Putz (1991). *The Biology of Vines*. Cambridge University Press. tr. xiii. ISBN 978-0-521-39250-1. Using 'vines' to denote all climbing plants may initially confuse some readers from lands where, with due respect for wine, 'the vine' is used solely in reference to grapes.
4. ↑  *Shorter Oxford English dictionary, 6th ed*. Oxford, UK: Oxford University Press. 2007. tr. 3804. ISBN 978-0199206872.
5. ↑  "Creepers". mannuthynursery. Bản gốc lưu trữ ngày 16 tháng 9 năm 2019. Truy cập ngày 17 tháng 7 năm 2013.
6. ↑  Glimn-Lacy, Janice; Kaufman, Peter B. (2006). *Botany Illustrated*. Springer. doi:10.1007/0-387-28875-9. ISBN 978-0-387-28870-3.
7. ↑  Gianoli, Ernesto (2004). "Evolution of a climbing habit promotes diversification in flowering plants". *Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences*. **271** (1552): 2011–2015. doi:10.1098/rspb.2004.2827. JSTOR 4142967. PMC 1691831. PMID 15451690.
8. ↑  Putz, Francis E. "Vine Ecology". Truy cập ngày 1 tháng 3 năm 2012.
9. ↑  Weakley, Alan (2010). *Flora of the Southern and Mid-Atlantic States* (PDF). tr. 661. Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 22 tháng 7 năm 2018. Truy cập ngày 25 tháng 1 năm 2011.
10. ↑  "Japanese climbing fern". Center for Aquatic and Invasive Plants. Truy cập ngày 6 tháng 3 năm 2023.
11. ↑  Haldeman, Jan. "As the vine twines". *Native and Naturalized Plants of the Carolinas and Georgia*. Truy cập ngày 16 tháng 1 năm 2018.
12. ↑  Weakley, Alan S. (tháng 5 năm 2015). *Flora of the Southern and Mid-Atlantic States*. UNC Herbarium, North Carolina Botanical Garden, University of North Carolina at Chapel Hill. Truy cập ngày 16 tháng 1 năm 2018.