recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Cố định đạm** (thường được gọi là **cố định nitơ**) là quá trình biến đổi nitơ tự do (N2) trong khí quyển thành các hợp chất có nitơ.

Sản phẩm ban đầu của quá trình này rất đa dạng: có thể là muối NH3, từ đó tạo nên amoni (NH4+) hoặc nhiều hợp chất khác. Điều này rất quan trọng vì nitơ tự do trong khí quyển là khí trơ, trong cấu tạo phân tử nó có liên kết ba giữa 2 nguyên tử rất bền vững, rất khó phản ứng với các hóa chất khác để tạo ra hợp chất mới, trong khi mà nguyên tố nitơ lại vô cùng cần thiết cho toàn bộ các loài thực vật, động vật cũng như nhiều dạng sống khác để tạo nên các hợp chất có vai trò sống còn cho mọi sinh vật như nucleotide trong DNA và RNA và các amino acid trong protein, ATP v.v.

Quá trình cố định nitơ trong tự nhiên thường diễn ra theo nhiều con đường khác nhau:

1. Con đường lí - hoá do tia chớp và phản ứng quang hoá.
2. Con đường sinh học do các vi sinh vật đặc biệt.

Con đường thứ nhất còn được gọi là "con đường phi sinh học";con đường thứ hai gọi là "con đường sinh học".

Cố định phi sinh học
--------------------

Tia chớp tổng hợp nên hợp chất nitơ.
Nitơ có thể được cố định bằng cách kết hợp với oxy thành dạng NOx (nitrogen oxides), nhờ tác động của tia chớp (tia sét) sau đó kết hợp với nước tạo ra muối nitrit hoặc tạo nên axit nitric (HNO3) thấm xuống đất, tạo ra nhiều loại muối ở dạng nitrat cây rất dễ hấp thu. Sét thừa đủ năng lượng phá vỡ liên kết ba giữa 2 nguyên tử nitơ. Bởi thế, nông dân Việt Nam từ xa xưa đã có câu:

"Lúa chiêm lấp ló đầu bờ

Hễ nghe tiếng sấm phất cờ mà lên".

Cố định sinh học
----------------

Chu trình nitơ.

Nguồn trích dẫn
---------------

1. ↑  Postgate, J. (1998). *Nitrogen Fixation, 3rd Edition*. Cambridge University Press, Cambridge UK.
2. ↑  "Nitrogen fixation".
3. ↑  A. F. Tuck (1976). "Production of nitrogen oxides by lightning discharges".
4. ↑  The Editors of Encyclopaedia Britannica. "Nitrogen fixation".
5. ↑  "Sinh học 12" nâng cao. Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam, 2015.

Liên kết ngoài
--------------

* "A Brief History of the Discovery of Nitrogen-fixing Organisms", Ann M. Hirsch (2009)
* Marine Nitrogen Fixation laboratory at the University of Southern California
**Dantron** (INN), còn được gọi là **chrysazin** hoặc **1,8-dihydroxyanthraquinone**, là một chất hữu cơ, có nguồn gốc chính thức từ anthraquinone bằng cách thay thế hai nguyên tử hydro bằng các nhóm hydroxyl (loạiOH). Nó được sử dụng ở một số nước như một thuốc nhuận tràng kích thích.

Không nên nhầm lẫn với ondansetron, một loại thuốc không liên quan đã được bán ở Nam Phi dưới tên thương mại "Dantron".

Sử dụng trong y tế
------------------

Ở Mỹ, dantron không được sử dụng vì nó được coi là chất gây ung thư.

Ở Anh, nó được coi là một chất gây ung thư và vì vậy giấy phép của nó bị hạn chế ở những bệnh nhân đã được chẩn đoán ung thư giai đoạn cuối. Nó chủ yếu được sử dụng trong chăm sóc giảm nhẹ để chống lại tác dụng gây táo bón của opioid. Tên được chấp thuận của Anh là **danthron**, nhưng giờ đây nó đã được đổi thành "dantron", tên quốc tế phi thương mại được đề xuất.

Dantron có thể được dùng bằng đường uống, hoặc có thể được sử dụng trực tiếp dưới dạng thuốc xổ hoặc kết hợp với thuốc nhuận tràng khác hoặc một mình.

Tác dụng phụ
------------

Dantron có tác dụng phụ đáng chú ý là gây ra nước tiểu màu đỏ.

Xem thêm
--------

* Hydroxyanthraquinone
* Rhein (phân tử)

Tham khảo
---------

1. ↑  Danthron substance profile at the National Toxicology Program website
2. ↑  British National Formulary website (requires free registration)
3. ↑  "A06AG Enemas". *WHO Collaborating Centre for Drug Statistics Methodology*. World Health Organization. ngày 13 tháng 12 năm 2018. Truy cập ngày 17 tháng 3 năm 2019.
**Florence Tsague Assopgoum** (sinh năm 1977 tại Bafou-Djuttitsa, phía tây của Cameroon ở Tây Phi), là một nhà khoa học và nhà văn chính trị người Cameroon.

Sự nghiệp
---------

Tsagué A. là thành viên của một số tổ chức như Liên minh châu Phi ở Siegerland (khu vực của Đức) và Sáng kiến phát triển châu Phi. Cô là một giảng viên được công nhận tại Europäische Akademie NRW. Ngoài các ấn phẩm của mình trên báo chí như Châu Phi Tích cực, Cô còn tổ chức các buổi đọc sách ở khu vực Siegen. Năm 2008, cô tham gia chuyến lưu diễn của các nhà thơ và nhà văn của Siegen Wittgenstein với tựa đề "Menschen zwischen den Kulturen". Cô chuyên viết tin tức, thơ và tiểu thuyết. Cuốn tiểu thuyết đầu tiên của cô, Những người phụ nữ nổi tiếng, Những người vợ vô danh, được xuất bản vào tháng 8 năm 2009. Trong cuốn tiểu thuyết này, đưa người đọc vào một thế giới văn hóa và truyền thống phong phú, cô nói về sự phân biệt đối xử của phụ nữ và trẻ em gái trong hệ thống thừa kế ở Cameroon. Nó cũng chứa các chủ đề khác như là chế độ đa thê, lạm dụng trẻ em và im lặng đồng lõa. Cuốn sách cầu xin sự thích nghi của văn hóa giải quyết các vấn đề cấp bách của thời đại và do đó tham gia vào một cuộc tranh luận mà trong các xã hội châu Phi bị chi phối bởi những người lớn tuổi. Cuốn tiểu thuyết này đã được đề cử cho giải thưởng Pan-literate của hiệp hội "Văn hóa Châu Phi Rhein-Neckar".

Tham khảo
---------

1. 1 2  Assopgoum, Florence Tsague. *Ethnizität und ethnische Konflikte in Afrika* (bằng tiếng Đức). GRIN Verlag. ISBN 9783640261949.
2. ↑  Assopgoum, Florence Tsagué (ngày 26 tháng 10 năm 2011). *Migration aus Afrika in die EU: Eine Analyse der Berichterstattung in deutschen und senegalesischen Zeitungen* (bằng tiếng Đức). Springer Science & Business Media. ISBN 9783531183732.
3. ↑  "Die Nomminees für PANLITERATE". Africa Culture Rhein-Neckar e.V. 2010. Bản gốc lưu trữ ngày 8 tháng 3 năm 2011. Truy cập ngày 8 tháng 11 năm 2017.
**Florence Alice Lubega** (5 tháng 11 năm 1917), người phụ nữ đầu tiên của Vương quốc Hồi giáo tham gia Nghị viện ở Uganda độc lập vào tháng 5 năm 1962. Là nhà lập pháp nữ đầu tiên của Uganda, là thành viên của Hội đồng Lập pháp (LEGCO). Bà cũng là thành viên của Quốc hội đầu tiên ở U-crai-na, và Thứ trưởng Bộ Phát triển Cộng đồng và Lao động.

Hoàn cảnh và giáo dục
---------------------

Florence Lubega là con gái của cựu Thủ tướng Buganda Samuel Wamala và Erina Nantongo .

Bà được giáo dục tại Trường nữ Gayaza trước khi gia nhập trường Cao đẳng Sư phạm Buloba. Sau đó, bà là nữ đầu tiên được nhận vào trường Makerere College trước khi gia nhập Đại học Oxford. Sau khi hoàn thành việc học đại học năm 1946, bà trở lại giảng dạy tiếng Anh tại Đại học Makerere .

Cuộc sống cá nhân
-----------------

Florence Lubega đã kết hôn với Saulo Lubega, một giáo viên cũ tại Mityana SS. Florence Lubega đã sống lâu hơn các con của mình và bà có hai anh em; Wamala Steven Ssempasa, sống ở Vương quốc Anh và Paul Musoke Wamala, một nhà điều hành du lịch trước đây hiện đang sống ở Luzira, ngoại ô Kampala.

Xem thêm
--------

*

Tham khảo
---------

1. ↑  "Lubega's love for the girl child". *www.newvision.co.ug*. Truy cập ngày 26 tháng 2 năm 2018.
2. ↑  "Uganda's first female legislator recounts life in corridors of". *Daily Monitor* (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 20 tháng 3 năm 2019.
3. ↑  "Uganda's first female legislator speaks out -" (bằng tiếng Anh). 10 tháng 10 năm 2018. Bản gốc lưu trữ ngày 17 tháng 7 năm 2019. Truy cập ngày 20 tháng 3 năm 2019.
4. ↑  "Lubega's love for the girl child". *www.newvision.co.ug*. Bản gốc lưu trữ ngày 2 tháng 4 năm 2019. Truy cập ngày 20 tháng 3 năm 2019.

Liên kết ngoài
--------------

* Đồng hồ nữ MP đầu tiên của Uganda 100
Cầu Libeň ở Praha
**Cầu Libeň** (tiếng Séc: Libeňský most) là cây cầu bắc qua sông Vltava ở thủ đô Praha, Cộng hòa Séc. Cây cầu nối liền khu phố Holešovice nằm bên trái sông với khu phố Libeň ở phía bên phải sông.

Kiến trúc
---------

Cầu Libeň dài 370 mét. Nhưng nếu tính cả đoạn dốc về phía Holešovice, cây cầu dài đến 780 mét và là cây cầu dài nhất ở Praha Cây câu rộng 21 mét, bao gồm cả đường xe điện trên cầu.

Cầu được xây dựng bằng bê tông, do hai kiến trúc sư Pavel Janák và František Mencl thiết kế theo phong cách Lập thể. Cây cầu có năm mái vòm với các nhịp từ 28 đến 43 mét. Cầu Libeň được khánh thành vào ngày 29 tháng 4 năm 1928 nhân kỷ niệm 10 năm ngày Tiệp Khắc tồn tại.

Cầu bị hư hỏng nhẹ do trận lụt năm 2002. Đến năm 2016, một nghiên cứu của ČVUT chỉ ra rằng cần sửa chữa cây cầu. Vào ngày 19 tháng 1 năm 2018, Tòa thị chính Praha đã đóng cửa cầu nhằm phục vụ công tác trùng tu. Đến ngày 3 tháng 3 năm 2018, cây cầu được mở cửa trở lại cho xe điện.

Tên của cây cầu qua các giai đoạn
---------------------------------

Tên ban đầu được đề xuất: *Cầu Masaryk* (Masarykův most), nhằm vinh danh Tomáš Garrigue Masaryk, Tổng thống đầu tiên của Tiệp Khắc.

* 1928-1939: *Cầu Libeň* (Libeňský most), đặt tên theo khu phố gần cây cầu - khu phố Libeň
* 1939-1940: *Cầu Baxa* (Baxův most), nhằm vinh danh Karel Baxa, thị trưởng Praha trong những năm 1919-1937
* 1940-1945: *Cầu Libeň* (Libeňský most), đặt tên theo khu phố gần cây cầu - khu phố Libeň
* 1945-1952: *Cầu Baxa*
* 1952-1962: *Cầu Stalingrad* (Stalingradský most), đặt tên theo thành phố Stalingrad (là thành phố Volgograd ngày nay)
* từ năm 1962: *Cầu Libeň*

Một số hình ảnh
---------------

* Cầu Libeň nhìn từ sôngCầu Libeň nhìn từ sông
* Cầu Libeň bắc qua sôngCầu Libeň bắc qua sông
* ĐènĐèn
* Đường đến HolešoviceĐường đến Holešovice
* Đường xe điệnĐường xe điện
* Cầu thang trong tình trạng hoang tànCầu thang trong tình trạng hoang tàn

Toàn cảnh cây cầu

Tham khảo
---------

1. ↑  "Libeňský most" (bằng tiếng Séc). Truy cập ngày 7 tháng 12 năm 2014.
2. ↑  Události v regionech: Jaká bude budoucnost Libeňského mostu?, Česká televize, 8. 1. 2016
3. ↑  Praha zavřela Libeňský most. Když ho podepřeme, můžeme na něm obnovit omezený provoz, říká odborník, aktualne.cz, 19. 1. 2018
4. ↑  Na Libeňský most se vrátí tramvaje v březnu, pro auta stále platí zákaz, idnes.cz, 22. 2. 2018

Liên kết ngoài
--------------

* Tư liệu liên quan tới Libeňský most tại Wikimedia Commons
**Foot Ball Club di Roma** (được biết đến nhiều nhất là **Roman**) là một câu lạc bộ thể thao của Ý từ vùng Parioli của Rome, được thành lập vào năm 1901 và được biết đến nhiều nhất với hoạt động bóng đá. Câu lạc bộ đã thi đấu trong các cuộc thi đầu tiên của Giải vô địch bóng đá Ý. Năm 1927, đây là một trong ba câu lạc bộ có trụ sở tại Rome đã sáp nhập để thành lập AS Roma, mà họ cho mượn màu sắc của họ.

Lịch sử
-------

Nguồn gốc sớm nhất của câu lạc bộ là từ năm 1901 khi **Foot Ball Club di Roma** được thành lập như một câu lạc bộ thể thao. Họ đã không mở phần bóng đá hiệp hội của họ cho đến năm 1903 tuy nhiên với một chút thay đổi tên.

Trong những ngày đầu tiên của Giải vô địch bóng đá Ý, chỉ có các câu lạc bộ bóng đá Bắc Ý mới được tham gia giải đấu nên Roman phải đợi đến năm 1912-13 để ra mắt chức vô địch và kết thúc giữa bảng trong nhóm của Lazio. Mùa giải tiếp theo câu lạc bộ đã chơi tốt, nhưng không vượt qua vòng bảng của Lazio vì bản thân SS Lazio chiếm ưu thế hơn.

Mùa giải thứ ba của họ trong mùa giải đã thành công hơn, họ đã hoàn thành top đầu của nhóm Lazio tiến vào trận chung kết miền Trung và miền Nam; thậm chí đánh bại đối thủ SS Lazio 5-2. Tuy nhiên, trước khi cuộc thi có thể tiến triển hơn nữa, nó đã bị hủy vì Thế chiến thứ nhất.

### Sau chiến tranh

Sau Thế chiến I, Roman yếu hơn, họ đã kết thúc cuối cùng của họ trong mùa trở lại 1919-2020 vì họ phải bị hủy một số trận đấu. Kết quả tương tự đã được trả lại trong mùa giải sau. Trong cuộc chia rẽ của Liên đoàn bóng đá Ý năm 1921, Roman đã tham gia vào biến thể CCI chứ không phải là FIGC.

Khi các giải đấu hòa nhập trở lại với nhau, Roman hoạt động kém và bị rớt xuống "I Divisione" (nay là Serie B). Roman không thể có được sự thăng tiến sau vài mùa cố gắng, vào năm 1927, họ đã hợp nhất với Alba-Audace và Fortitudo để thành lập AS Roma.

Tham khảo
---------

1. ↑  "La Storia" (bằng tiếng Ý). AS Roma. Bản gốc lưu trữ ngày 23 tháng 12 năm 2007.
2. ↑  *La squadra del mio cuore "La Roma"*, allegato a *Corriere dello Sport - Stadio* - Modena, Franco Cosimo Panini Editore 1995 p.19
**Football Alliance** là một giải đấu bóng đá ở Anh được diễn ra trong 3 mùa giải, từ 1889–90 tới 1891–92.

Được thành lập bởi 12 câu lạc bộ cạnh tranh trực tiếp với the Football League, giải đấu được thành lập mùa 1888–89 season, cũng gồm 12 thầnh viên. The Alliance có một khu vực gần giống như League, không chỉ kéo dài từ Trung du nước Anh tới Tây Bắc, mà còn kéo tới tận phía đông với Sheffield, Grimsby và Sunderland. Một vài câu lạc bộ Alliance ban đầu thi đấu tại giải The Combination những năm trước đó, nhưng giải đấu bị sụp đổ do kết quả bị xáo trộn và thiếu tổ chức. Chủ tịch của Football Alliance là John Holmes, cũng đồng thời là chủ tịch của The Wednesday đội bóng dành chức vô địch đầu tiên với 15 trên 22 trận thắngo.

Kết thúc mùa giải Alliance đầu tiên, khi Stoke rút khỏi Football League, Alliance chấp nhận họ là một thành vên mới. Năm sau đó, Stoke và Darwen, một CLB Alliance khác, được tham gia vào giải đấu, nâng con số thành viên lên thành 14.

Năm 1892 một quyết định chính thức đưa ra để hợp nhất hai giải đấu, Football League Second Division được thành lập, bao gồm phần lớn các câu lạc bộ của Football Alliance. Những CLB của League, cùng với 3 CLB mạnh nhất Alliance thi đấu tại Football League First Division.

CLB thành viên
--------------

| CLB | Kết nạp | Rời bỏ |
| --- | --- | --- |
| Ardwick | 1891 | 18922 |
| Birmingham St George's | 1889 | 1892 |
| Bootle | 1889 | 18922 |
| Burton Swifts | 1891 | 18922 |
| Crewe Alexandra | 1889 | 18922 |
| Darwen | 1889 | 18911 |
| Grimsby Town | 1889 | 18922 |
| Lincoln City | 1891 | 18922 |
| Long Eaton Rangers | 1889 | 1890 |
| Newton Heath | 1889 | 18921 |
| Nottingham Forest | 1889 | 18921 |
| Small Heath | 1889 | 18922 |
| Stoke | 1890 | 18911 |
| Sunderland Albion | 1889 | 1891 |
| The Wednesday | 1889 | 18921 |
| Walsall Town Swifts | 1889 | 18922 |
|

Notes
1 Chọn thi đấu tại Football League First Division  

2 Chọn thi đấu tại Football League Second Division

Vô địch Football Alliance
-------------------------

| Mùa | Đội vô địch |
| --- | --- |
| 1889–90 | The Wednesday |
| 1890–91 | Stoke |
| 1891–92 | Nottingham Forest |
|

Tham khảo
---------



| * x
* t
* s
Football Alliance |
| --- |
| 
* 1889-90
* 1890-91
* 1891-92

 |
Một mô phỏng cho cấu trúc bậc ba của protein, đây là myoglobin
**Cấu trúc bậc ba của protein** là hình dạng ba chiều của một protein. Cấu trúc bậc ba sẽ có một chuỗi 'xương sống' polypeptide duy nhất với một hoặc nhiều cấu trúc bậc hai của protein, và các miền protein. Các chuỗi bên amino acid có thể tương tác và liên kết với nhau theo nhiều cách. Các tương tác và liên kết của các chuỗi bên trong một protein cụ thể xác định cấu trúc bậc ba của nó. Cấu trúc bậc ba của protein được xác định bởi các cách phối trí các nguyên tử của nó. Các phối trí này có thể tham chiếu đến một miền protein hoặc toàn bộ cấu trúc bậc ba của protein. Một số cấu trúc bậc ba có thể tạo tiếp thành một cấu trúc bậc bốn.

Lịch sử
-------

Khoa học về cấu trúc bậc ba của protein đã phát triển từ một giả thuyết đến một định nghĩa chi tiết. Mặc dù Emil Fischer đã đề xuất rằng các protein được tạo thành từ chuỗi polypeptide và chuỗi bên amino acid, thì đến Dorothy Maud Wrinch đã kết hợp hình học vào dự đoán cấu trúc protein. Wrinch đã chứng minh điều này với mô hình *Cyclol*, dự đoán đầu tiên về cấu trúc của một protein hình cầu. Các phương pháp hiện đại nay có thể *xác định*, chứ không phải *dự đoán*, cấu trúc bậc ba trong vòng 5 Å (0,5 nm) đối với các protein nhỏ (<120 chuỗi bên) và trong điều kiện thuận lợi, có thể tự tin dự đoán cấu trúc bậc bốn

Yếu tố quyết định
-----------------

Bài chi tiết: Cuộn gập protein
Protein hình cầu có một lõi gồm các chuỗi bên amino acid kỵ nước và một phần bề mặt tiếp xúc với nước, tích điện, với các chuỗi bên ưa nước. Sự sắp xếp này có thể ổn định các tương tác trong cấu trúc bậc ba. Ví dụ, trong các protein tiết, mà không 'tắm' trong tế bào chất, liên kết disulfide giữa chuỗi bên cysteine giúp duy trì cấu trúc bậc ba. Có một sự phổ biến của các cấu trúc bậc ba ổn định được thấy trong các protein với chức năng đa dạng và sự tiến hóa đa dạng. Ví dụ, nếp gấp thùng TIM, được đặt tên theo enzyme triosephosphateisomerase, là một cấu trúc bậc ba phổ biến với dạng giống như cuộn dây với độ ổn định cao, dimer, cuộn. Do đó, protein có thể được phân loại theo cấu trúc mà chúng nắm giữ. Một số cơ sở dữ liệu của các protein sử dụng phân loại như *SCOP* và *CATH*.

Chú thích
---------

1. ↑  International Union of Pure and Applied Chemistry. "tertiary structure". Toàn văn bản *Giản Lược Thuật Ngữ Hoá Học*.
2. ↑  Branden C. and Tooze J. "Introduction to Protein Structure" Garland Publishing, New York. 1990 and 1991.
3. ↑  Kyte, J. "Structure in Protein Chemistry." Garland Publishing, New York. 1995. ISBN 0-8153-1701-8
4. ↑  Senechal M. "I died for beauty: Dorothy Wrinch and the cultures of science." Oxford University Press, 2012. Chapter 14. ISBN 0-19-991083-9, 9780199910830. Truy cập at Google Books ngày 8 tháng 12 năm 2013.
**Frank William George Lloyd** (2 tháng 2 năm 1886 – 10 tháng 8 năm 1960) là đạo diễn, diễn viên, nhà viết kịch bản và nhà sản xuất phim người Mỹ gốc Anh. Ông là một trong những người sáng lập Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Điện ảnh, và là chủ tịch của nó từ năm 1934 đến năm 1935.

Tiểu sử
-------

Lloyd sinh ra ở Glasgow, Scotland. Mẹ của ông, Jane là người Scotland và cha của ông Edmund là người xứ Wales. Lloyd bắt đầu sự nghiệp của mình với tư cách là một ca sĩ và diễn viên sân khấu ở London. Ông là người chiến thắng giải thưởng Viện hàn lâm đầu tiên của Scotland và là người duy nhất trong lịch sử điện ảnh, đã nhận được ba đề cử Oscar năm 1929 cho tác phẩm phim câm (*The Divine Lady*), một phim nửa câm (*Weary River*) và một phim nói (*Drag*). Lloyd đã giành giải Oscar cho *The Divine Lady*. Ông đã được đề cử và giành giải Oscar một lần nữa vào năm 1933 cho bộ phim chuyển thể *Cavalcade* của Noël Coward và nhận thêm một đề cử Đạo diễn xuất sắc nhất vào năm 1935 cho bộ phim có lẽ là thành công nhất của ông, *Mutiny on the Bounty*.

Năm 1957, Lloyd được trao Giải thưởng George Eastman do George Eastman House vì những đóng góp xuất sắc cho nghệ thuật điện ảnh.

Tham khảo
---------

1. ↑  Pawlak, Debra Ann (ngày 12 tháng 1 năm 2012). *Bringing Up Oscar: The Story of the Men and Women Who Founded the Academy*. Pegasus Books. ISBN 9781605982168. Truy cập ngày 13 tháng 4 năm 2018 – qua Google Books.
2. ↑  Pawlak, Debra. "The Story of the First Academy Awards". The Mediadrome. Bản gốc lưu trữ ngày 30 tháng 12 năm 2006. Truy cập ngày 23 tháng 4 năm 2007.
**Florian Mảc Ballhaus** (sinh năm 1965) là một nhà quay phim người Đức đã làm việc cho nhiều dự án điện ảnh lớn của Hollywood.

Tiểu sử
-------

Ballhaus sinh ra tại Baden-Baden, Đức, là con trai của Helga Mavia Betten và nhà làm phim người Đức Michael Ballhaus. Ở tuổi 17, ông chuyển tới sinh sống tại Hoa Kỳ cùng với gia đình, khi cha của ông bắt đầu thực hiện các bộ phim Mỹ như *After Hours*. Ballhaus bắt đầu làm việc với vai trò trợ lý quay phim. Khi đã trưởng thành, ông trở lại Đức để gây dựng sự nghiệp theo cha mình, và ra mắt với một vài tập của chương trình truyền hình *Alles außer Mord*, và vào năm 1996 với *Sandman*. Ông trở lại Mỹ bảy năm sau để thực hiện *Sex and the City*.

Năm 2005, ông nhận được nhiều lời khen cho tác phẩm rùng rợn *Flightplan* của mình. Sau đó ông hợp tác với David Frankel, một trong những đạo diễn của *Sex and the City*, cho phim *Yêu nữ thích hàng hiệu*.

Danh sách phim
--------------

* *Investigating Sex* (2001)
* *The Secret Lives of Dentists* (2002)
* *Eierdiebe* (2003)
* *Flightplan* (2005)
* *Yêu nữ thích hàng hiệu* (2006)
* *Definitely, Maybe* (2008)
* *Marley & Me* (2008)
* *Did You Hear About the Morgans?* (2009)
* *The Time Traveler's Wife* (2009)
* *Red* (2010)
* *Bầy cánh cụt nhà Popper* (2011)
* *Hope Springs* (2012)
* *Gambit* (2012)
* *One Chance* (2013)
* *Kẻ trộm sách* (2013)

Tham khảo
---------

1. ↑  "Michael Ballhaus Biography (1935". Truy cập 14 tháng 5 năm 2015.

Liên kết ngoài
--------------

* Ballhaus/ Florian Ballhaus trên IMDb

|  |  |
| --- | --- |
| Tiêu đề chuẩn Sửa dữ liệu tại Wikidata | 
* BNE: XX1532051
* GND: 137679866
* ISNI: 0000 0000 7824 3214
* LCCN: no2004043976
* NKC: xx0158660
* SUDOC: 190633336
* VIAF: 7100197
* WorldCat Identities: lccn-no2004043976

 |

| Dữ liệu nhân vật |
| --- |
| TÊN | Florian Ballhaus |
| TÊN KHÁC |  |
| TÓM TẮT | Nhà quay phim Đức |
| NGÀY SINH | 1965 |
| NƠI SINH | Baden-Baden, Đức |
| NGÀY MẤT |  |
| NƠI MẤT |  |
**DEMO** **(Nhà máy điện DEMOnstration)** là nhà máy điện hạt nhân hợp hạch được đề xuất xây dựng sau khi ITER thử nghiệm lò phản ứng hợp hạch.

Mặc dù không có sự đồng thuận quốc tế về các thông số hoặc phạm vi chính xác, các tham số sau thường được sử dụng làm cơ sở cho nghiên cứu thiết kế: DEMO sẽ sản xuất liên tục ít nhất 2 GW năng lượng hợp hạch và sẽ tạo ra công suất gấp 25 lần năng lượng đầu vào. Thiết kế của DEMO từ 2 đến 4 GW sản lượng điện sẽ đạt quy mô của một nhà máy điện hiện đại.

| Dự án | Đầu vào | Đầu ra | Giá trị Q |
| --- | --- | --- | --- |
| JET | 24 MW | 16 MW | 0,67 |
| **ITER** | 50 MW | 500 MW | 10 |
| **DEMO** | 80 MW | 2000 MW | 25 |

Để đạt được mục tiêu, DEMO phải có kích thước tuyến tính lớn hơn khoảng 15% so với ITER và mật độ plasma lớn hơn khoảng 30% so với ITER. Là một lò phản ứng nhiệt hạch thương mại nguyên mẫu, theo ước tính vào năm 2006, DEMO có thể cung cấp năng lượng từ hợp hạch vào năm 2033, nhưng các hoạt động hiện đã bị trì hoãn cho đến những năm 2050.

 Phản ứng tổng hợp deuterium - tritium (DT) được coi là hứa hẹn nhất để sản xuất năng lượng nhiệt hạch.
 Sơ đồ nhà máy điện nhiệt hạch hạt nhân DEMO
*

Tham khảo
---------

1. ↑  "Demonstration Fusion Reactors". *Fusion for Energy*. European Joint Undertaking for ITER and the Development of Fusion Energy. Bản gốc lưu trữ ngày 8 tháng 7 năm 2007. Truy cập ngày 5 tháng 2 năm 2011.
2. ↑  EUROfusion. "Roadmap". *www.euro-fusion.org* (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 27 tháng 3 năm 2019.
3. ↑  Cardozo, N. J. Lopes (ngày 4 tháng 2 năm 2019). "Economic aspects of the deployment of fusion energy: the valley of death and the innovation cycle". *Philosophical Transactions of the Royal Society A: Mathematical, Physical and Engineering Sciences*. **377** (2141): 20170444. doi:10.1098/rsta.2017.0444. ISSN 1364-503X.
**Cầu Sonjuk** hay **cầu Thiện Trúc** là một cây cầu đá thời kỳ Cao Ly nằm ở Kaesong, Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên. Được xây dựng vào năm 1290, nó nổi tiếng khi là nơi mà học giả nho giáo và chính khách nổi tiếng Trịnh Mộng Chu bị ám sát theo lệnh của Lý Phương Tiễn, con trai của vị vua nhà Triều Tiên thứ nhất Lý Thành Quế. Cây cầu đóng cửa không cho lưu vào năm 1780 và kể từ đó đã trở thành một di tích quốc gia. Cây cầu dài 8,35 mét và rộng 3,36 mét ban đầu có tên là cầu Sonji hay Thiện Địa nhưng đã được đổi tên thành Thiện Trúc sau vụ ám sát vì nơi Trịnh Mộng Chu bị sát hại có một bụi tre mọc lên.

Cây cầu được xếp hạng là Quốc bảo Triều Tiên thứ 36 và cùng với bia tưởng niệm Biểu Trung (ca ngợi sự trung thành) là một phần của Di sản thế giới Các địa điểm và di tích lịch sử tại Kaesong được UNESCO công nhận năm 2013.

Vụ ám sát Trịnh Mộng Chu
------------------------

Ông nổi tiếng là nhà cố vấn trung thành của vương triều Cao Ly, đồng thời là đối thủ chính trị của Lý Thành Quế. Trên đường về nhà sau một bữa tiệc do vị vua tương lai kế nghiệp tổ chức, ông bị 5 người phục kích trên cầu và sát hại dã man bằng một chiếc búa sắt. Sau đó, ông đã được phong thánh như một nhà hiền triết Triều Tiên, và được tôn kính ngay cả bởi các vị vua triều đại nhà Triều Tiên. Cái chết của ông là biểu tượng cho lòng trung thành kiên định. Một đốm nâu trên một trong những viên đá được cho là vết máu của ông, và nó trở nên đỏ khi trời mưa. Một bài thơ nổi tiếng của ông ghi lại những suy nghĩ cuối cùng của ông.

Vọng lâu Pyochung
-----------------

Cách cây cầu không xa là vọng lâu Pyochung hay Biểu Trung lâu là một công trình bằng gỗ được xây dựng dưới triều đại nhà Triều Tiên, tại đó có hai tấm bia đá khổng lồ trên lưng rùa-sư tử, một cái được dựng lên bởi Anh Tổ vào năm 1740 và cái còn lại được dựng bởi Cao Tông vào năm 1872. Cả hai đều là bia tưởng niệm vụ ám sát Trịnh Mộng Chu và ca ngợi lòng trung thành của ông với triều đại Cao Ly.

Tài liệu tham khảo
------------------

1. ↑  KCNA (2003–2014). *World Cultural Heritage-Historical Relics in Kaesong*. Korea Computer Center in DPRKorea & Foreign Languages Publishing House. Sự kiện xảy ra vào lúc 07:51. Bản gốc lưu trữ ngày 10 tháng 7 năm 2014. Truy cập ngày 12 tháng 7 năm 2014.
Cầu Tadeusza Mazowieckiego
**Cầu Tadeusza Mazowiecki** (tên cũ là Cầu Północny), đây là cây cầu dây văng cao thứ hai của Ba Lan (một trụ) bắc qua sông qua sông Wisłok ở Rzeszów, kết nối giữa đường Rzecha và đường Lubelska. Cây cầu này được xây dựng để thay thế cho tuyến đường vành đai phía bắc của Rzeszów.

Lịch sử
-------

Cây cầu được khai trương vào ngày 7 tháng 10 năm 2015, sau thời gian xây dựng kỷ lục (15 tháng), được đầu tư và thực hiện bởi Cơ sở hạ tầng PORR Ba Lan. Tên của cây cầu theo quy hoạch ban đầu là Cầu Północny (Phía Bắc), do vị trị cầu nằm ở phía bắc của thành phố. Tuy nhiên, đến năm 2014, chủ tịch của Rzeszów, ông Tadeusz Ferenc đã đề xuất đặt tên cây cầu theo tên của một nhận vật nổi tiếng, và ông đề xuất đặt theo tên của nhà chính trị gia, nhà báo nổi tiếng của Ba Lan, Tadeusz Mazowiecki.

Chi phí đầu tư
--------------

Khoản đầu tư xây dựng cây cầu là 184 triệu PLN. Trong đó nguồn tài chính là ngân sách thành phố (17,5 triệu PLN), còn lại được hỗ trợ từ quỹ của EU (Phát triển chương trình hoạt động của Đông Ba Lan) và các quỹ của chính phủ.

Thông số
--------

Tổng chiều dài của toàn bộ cầu là 482 m, trong đó 38m bắc qua lòng của con sông Wisło, cầu thiết kế với hai làn đường gia thông cho mỗi hướng, hai làn đường dành cho người đi bộ và đi xe đạp. Ngoài ra, thiết kế của cây còn có các cơ sở phụ khác như tấm giảm thanh và tượng chắn, hệ thống thoát nước, đèn chiếu sáng, hệ thống tín hiệu đèn giao thông, hệ thống thoát nước.

Cấu trúc dây văng được hỗ trợ bởi một trục hình tháp chữ A, chiều cao của tháp alf 108,5 m, chiều dài của tháp là 107m, có tổng cộng 64 dây văng được kết nối. Tổng cộng khoảng 27231 m3 hỗn hợp bê tông, khoảng 17380 kg cốt thép, và 1898 kg thép cho kết cấu của thanh cầu được sử dụng để hoàn thiện cây cầu này.

Tham khảo
---------

1. 1 2 3  Kwiatkowski, Jaromir (7 tháng 10 năm 2015). "Most im. Mazowieckiego może być gotowy wcześniej". Truy cập ngày 18 tháng 7 năm 2020. Kiểm tra giá trị ngày tháng trong: `|ngày truy cập=` (trợ giúp)
2. ↑
3. ↑
4. 1 2
**Cầu Tacoma Narrows** là hai cây cầu dây võng bắc qua eo biển Tacoma nằm tại trung tâm thành phố Tacoma, quận Pierce, tiểu bang Washington, Hoa Kỳ. Cầu nối giữa bán đảo Olympic với đất liền tiểu bang Washington.

Lịch sử
-------

### Cây cầu đầu tiên (1/7/1940 - 7/11/1940)

Cây cầu Tacoma Narrows đầu tiên được khởi công vào những năm của thập niên 30và sau đó thông xe vào ngày 1 tháng 7 năm 1940. Cầu nối giữa Cảng Gig và thành phố Tacoma. Vào thời điểm đó, cầu Tacoma Narrows là cây cầu dài thứ ba trên thế giới với chiều dài là 5,959 feet. Leon Moisseiff là người đã thiết kế cho cây cầu này, khi đó, dù cây cầu vượt quá tiêu chuẩn về chiều dài, chiều rộng và chiều cao nhưng các kỹ sư khác vẫn cho rằng là an toàn. Tuy vậy đến ngày 7 tháng 11 năm 1940, một vụ sập cầu đã xảy ra do gió lớn, phần nhịp chính (840 m) của cây cầu đã bị hư hỏng rất nặng thậm chí bị đứt gãy hẳn ở nhiều chỗ. Điều này xảy ra do thiết kế của cây cầu, nó rất dễ bị rung lắc do ảnh hưởng của gió gây ra và từ đó dần dần khiến cầu bị sập. Từ thảm họa sập cầu này đã thúc đẩy việc nghiên cứu khí động lực học và có nhiều bước tiến mới.

### Cây cầu thứ hai (14/10/1950 - nay)

Sau hơn hai năm xây dựng, cây cầu Tacoma Narrows thứ hai được khánh thành vào ngày 14 tháng 10 năm 1950. Đây là cây cầu dây võng dài thứ 5 ở Hoa Kỳ, nó dài hơn cây cầu cũ khoảng 40 feet với chiều dài là 5,979 feet. Cầu nằm trên tuyến Quốc lộ 16 (Hoa Kỳ) nối giữa thành phố Tacoma và Cảng Gig. Dù cây cầu được thiết kế cho lưu lượng 60.000 xe mỗi ngày nhưng cây cầu ước tính mỗi ngày lại phải tiếp nhận đến khoảng 90.000 xe mỗi ngày.

### Cây cầu song song (16/7/2007 - nay)

Một cây cầu song song với cây cầu Tacoma Narrows thứ hai đã được khởi công xây dựng vào ngày 20 tháng 1 năm 2003. Sau khoảng 4 năm rưỡi thi công, cây cầu mới đã hoàn thành và được thông xe vào ngày 16 tháng 7 năm 2007.

Tham khảo
---------

1. 1 2  Tacoma Narrows Bridge trên trang Structurae
2. 1 2 3 4 5  "More than a bridge". *Tacoma Narrows Bridge history*. Truy cập ngày 17 tháng 7 năm 2022.
3. 1 2  "Tacoma Narrows Bridge". *Britannica*. Truy cập ngày 17 tháng 7 năm 2022.
4. ↑  A&E Television Networks (13 tháng 11 năm 2009). "Tacoma Narrows Bridge collapses". *History.com*. Truy cập ngày 17 tháng 7 năm 2022.

Liên kết ngoài
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về ***Cầu Tacoma Narrows***. |

* Photos of the bridge and the new span under construction
* Photos of the bridge and contractor details
* Tacoma Narrows Bridge (1940) trên trang Structurae
* Tacoma Narrows Bridge (1950) trên trang Structurae
* New Tacoma Narrows Bridge (2007) trên trang Structurae
* Video clips of aeroelastic flutter

|  |  |
| --- | --- |
| Tiêu đề chuẩn Sửa dữ liệu tại Wikidata | 
* LCCN: sh2007020047
* NARA: 10038391
* VIAF: 58145067089266631306
* WorldCat Identities (via VIAF): 58145067089266631306

 |
Một ngôi nhà trên đảo Fyn
**Fyn** (phát âm [ˈfyːˀn], tiếng Latinh: *Fionia*) với diện tích 2.984 km² là hòn đảo lớn thứ ba của Đan Mạch sau đảo Zealand (*Sjælland*, diện tích 7.031  km²) và Đảo Nørrejysk (*đảo Bắc Jutland*, tiếng Anh: *North Jutlandic Island*, diện tích 4.685  km²), và cũng là đảo lớn thứ 163 trên thế giới. Fyn có dân số khoảng 445.000 người.

Thành phố lớn nhất ở Fyn là Odense, quê hương của nhà văn nổi tiếng thế giới Hans Christian Andersen (1805 - 1875). Hòn đảo được nối với đảo Zealand bởi một hệ thống cầu và đường hầm hiện đại là Cầu Storebælt (*Cầu Eo biển lớn*), nối với bán đảo Jutland bằng 2 Cầu Lillebælt (*Cầu Eo biển nhỏ*, xây dựng năm 1935 và 1970) và với đảo Langeland bởi cây cầu cổ.

Điểm cao nhất của Fyn là đồi *Frøbjerg Bavnehøj* cao 131 m.

**Các thành phố xếp theo số dân**
---------------------------------

* Odense: 152.600
* Svenborg: 27.199
* Nyborg: 16.043
* Middelfart: 13.605
* Fåborg: 7.234
* Assens: 5.965
* Kerteminde: 5.775
* Bogense: 3.499

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về ***Fyn***. |

Tham khảo
---------
Túp lều nguyên thủy của Filarete
Thành phố lý tưởng của Filarete
**Antonio Averlino** (thường được biết dưới tên **Filarete**, có nghĩa là "Người yêu đạo đức" trong tiếng Hy Lạp; 1400–1469) là một kiến trúc sư, nhà điêu khắc và nhà lý thuyết kiến trúc người Ý của thời kì Phục hưng.

Tiểu sử
-------

Ông sinh ra ở Firenze, phục vụ dưới trướng của Giáo hoàng Eugenius IV. Tác phẩm "Luận về kiến trúc" (tiếng Ý: *Trattato di architettura*) của ông gồm 25 cuốn nhỏ, được sắp xếp rời rạc dưới dạng văn kể chuyện. Ông là người đầu tiên sử dụng thổ ngữ để viết tác phẩm về lý thuyết kiến trúc thay vì tiếng Latinh.

Tiếp nối Vitruvius và Leone Battista Alberti, Filarete cho rằng kiến trúc hình thành từ nhu cầu sử dụng và, do vậy, túp lều nguyên thủy chính là cội nguồn của kiến trúc. Ông lấy cơ thể con người làm hệ so sánh cơ bản trong kiến trúc. Theo ông, sự hình thành của thức cột cổ điển xuất phát từ túp lều nguyên thủy, mà tỉ lệ của nó chính là tỉ lệ của cơ thể con người. Ông đi sâu phân tích nhân trắc học cơ thể con người dựa trên đồ hình của Vitruvius. Từ đó, thành phố cũng chính là cơ thể con người, ông đưa ra một mô hình đô thị mới hình sao tám cạnh, chống lại mô hình bất hợp lý thời Trung cổ. Từ quan điểm nhân trắc học trong kiến trúc, Filarete đã có phần chuyển sang quan điểm về phỏng sinh học. Theo ông, kiến trúc là một sản phẩm xuất phát từ cơ thể con người, cũng bị bệnh và chết như con người. Thực tế quan điểm này của ông không vượt qua được quan điểm của Alberti trình bày trong cuốn mười của tác phẩm "Nghệ thuật xây dựng trong mười cuốn sách" (*De re aedificatoria*). Filarete là người đầu tiên nhận ra tầm quan trọng của bản vẽ trong diễn giải lý thuyết kiến trúc. Chính ông là người đầu tiên sử dụng bản vẽ để minh họa lý thuyết của mình.

Tham khảo
---------

* Mumford, Lewis. 1961. *The City in History: Its Origins and Transformations, and its Prospects* (New York: Harcourt, Brace & World)
* Filarete, (1965). *Treatise on Architecture* dịch bởi John R. Spencer (New Haven: Yale University Press)
* Tiểu sử Lưu trữ 2018-04-23 tại Wayback Machine
* Luận về các thuyết của Averlino và da Vinci Lưu trữ 2006-06-19 tại Wayback Machine
* Miêu tả về cửa chính Lưu trữ 2006-01-01 tại Wayback Machine
* Peter J. Murray, 1963. *The Architecture of the Italian Renaissance* (London:Batsford), pp 100ff
* Plan của Sforzinda Lưu trữ 2005-03-16 tại Wayback Machine
* Fred Luminoso, 2000. "The Ideal City: Then and Now" Lưu trữ 2006-06-19 tại Wayback Machine
* "Sforzinda: progetto di città ideale" Lưu trữ 2006-05-16 tại Wayback Machine (tiếng Ý)
* Cửa của Filarete tại stpetersbasilica.org

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về ***Filarete***. |
Cột Đức Mẹ ở Vidnava (2012)
**Cột Đức Mẹ ở Vidnava** (hay **Cột có tượng Đức Mẹ Đồng trinh**, tiếng Séc: *Mariánský sloup ve Vidnavě*, hay *Sloup se sochou Panny Marie*) là một trong những tượng đài tôn giáo nổi tiếng về Đức Mẹ, tọa lạc ở quảng trường Mírové tại thị trấn Vidnava, huyện Jeseník, vùng Olomouc, Cộng hòa Séc. Tượng đài này có tên trong danh sách các di tích văn hóa của Cộng hòa Séc.

Lịch sử
-------

Một trận hỏa hoạn lớn và bệnh dịch hạch đã bùng phát ở thị trấn Vidnava vào năm 1713. Năm 1714, cột Đức Mẹ mang phong cách Baroque được dựng lên ở quảng trường, nhằm bày tỏ lòng biết ơn đối với Mẹ Maria cũng như tưởng nhớ đến các thảm họa lịch sử. Tác giả công trình xây dựng này vẫn chưa được làm rõ. Cột Đức Mẹ từng được sửa chữa vào các năm 1781 và 1877, và đến năm 2013 thì được phục chế lại.

Mô tả
-----

Tượng đài này được làm bằng đá sa thạch và đá granit. Bức tượng đá sa thạch ở trên đỉnh cột khắc họa hình ảnh Đức Mẹ Đồng trinh vô nhiễm nguyên tội với Chúa Giêsu hài đồng. Đức Mẹ đội một vương miện có vòng hào quang được kết từ 12 ngôi sao. Ngài đang giẫm lên đầu một con rắn gác ngang qua một mặt trăng lưỡi liềm.

Tham khảo
---------

1. ↑  *Ústřední seznam kulturních památek České republiky* [online]. Praha: Národní památkový ústav. Identifikátor záznamu 132627: sloup se sochou Panny Marie. Památkový katalog
2. ↑  Památky obce Vidnava, politický okres Jeseník (Slezsko).. *www.soupispamatek.com* [online]. [cit. 2019-02-05]. Dostupné online
3. ↑  KUČA, Karel. *Města a městečka v Čechách na Moravě a ve Slezsku*. Praha: Libri, 2011. volumes <8> s. ISBN 8085983125, ISBN 9788085983128. OCLC 36941725 S. 266.
4. ↑  Veřejné prostředky pomáhají zachraňovat památky. Zpráva ze severu Olomouckého kraje o nenápadných úspěších - Národní památkový ústav. *ftp.npu.cz* [online]. [cit. 2019-02-05]. Dostupné v archivu
5. ↑  DSloup se sochou P. Marie. *iispp.npu.cz* [online]. [cit. 2019-02-05]. Dostupné online
**Cột sắt Delhi** là một cây cột sắt được đúc vào thế kỷ thứ 5, do Kumara Gupta I thuộc triều Gupta, cai trị bắc Ấn Độ trong giai đoạn 320-540, dựng lên. Ban đầu cột này là một phần thuộc đền Muttra, với thần tượng Garuda trên đỉnh. Tuy nhiên sau khi ngôi đền Hindu này bị Qutb-ud-din Aybak phá huỷ để xây dựng Qutub Minar và đền thờ Hồi giáo Quwwat-ul-Islam, nó là phần duy nhất còn sót lại. Qutub được xây dựng xung quanh cột.

Cột có những dòng chữ cho thấy nó đã được dựng lên làm cột cờ để bày tỏ lòng thành kính tới vị thần Vishnu của đạo Hindu, và tưởng nhớ vị vua Gupta là Chandragupta II (375-413). Được làm từ 98% sắt rèn không hoàn toàn tinh khiết, nó cao 7.21 m và có đường kính 0.41 m. Cột này là minh chứng cho kỹ năng tinh xảo của thợ rèn Ấn Độ cổ xưa trong xử lý thành phần và gia công thép. Nó đã lôi cuốn sự chú ý của các nhà khảo cổ học và nhà luyện kim bởi vì nó đã chống chịu được rỉ sét trong 1600 năm, dù điều kiện thời tiết khắc nghiệt.

Một hàng rào đã được dựng lên quanh cột để ngăn người dân theo tín ngưỡng truyền thống tới đứng dựa vào cột vòng tay ra phía sau ôm lấy nó để lấy hên.

### Các phân tích khoa học

Những dòng chữ vẫn tồn tại trên cột sắt qua thời gian
Các nhà luyện kim ở Kanpur IIT cho rằng, và họ cũng đã khám phá ra hợp chất này, một lớp mỏng "misawite", một hỗn hợp gồm sắt, oxy, và hydro, đã bảo vệ cột sắt không bị gỉ. Lớp bảo vệ đã hình thành trong ba năm kể từ khi cột được dựng lên và từ đó ngày càng trở nên dày thêm. Theo R. Balasubramaniam của IIT, sau 1600 năm, lớp này chỉ tăng thêm một phần hai mươi milimét.

Trong một báo cáo trên tờ *Current Science*, Balasubramaniam nói lớp bảo vệ được hình thành nhờ xúc tác với sự hiện diện của một khối lượng lớn phospho trong sắt — lượng phospho này lớn hơn 1% so với chưa tới 0.05% trong thép hiện nay. Lượng phospho nhiều là kết quả của quá trình xử lý thép đặc biệt và duy nhất do người Ấn Độ cổ thực hiện, họ biến quặng sắt thành thép bằng cách vùi nó trong than. Những lò luyện kim ngày nay dùng đá vôi thay cho than, chế tạo ra xỉ nóng chảy và gang sau này biến thành thép. Trong quá trình xử lý hiện đại đa phần phospho bị xỉ lấy đi.

Tuyên bố rằng cột sắt là "một minh chứng sống cho trình độ tinh xảo của những nhà luyện kim Ấn Độ cổ", Balasubramaniam nói rằng "lược đồ động lực" (*kinetic scheme*) mà nhóm ông phát triển để dự đoán sự tăng thêm của lớp bảo vệ có thể hữu ích để làm mô hình tính toán quá trình rỉ sét trong thời gian dài của các container chứa chất thải hạt nhân.

Một lý thuyết khác cho rằng lý do cột có thể chống lại được rỉ sét vì độ dày của nó, cho phép Mặt Trời hun nóng cột trong thời gian ban ngày tới mức đủ để làm bay hơi hơi nước hay sương trên bề mặt. Nhiệt tích luỹ được cũng giữ cho bề mặt cột khô vào ban đêm.

Tham khảo
---------

1. ↑  Finbarr Barry Flood, 2003, "Pillar, palimpsets, and princely practices", Res, Xliii, New York University, pp97.
2. ↑  "IIT team solves the pillar mystery". Times of India. 2005.

Liên kết ngoài
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về ***Cột sắt Delhi***. |

* Vì sao trụ sắt Delhi không gỉ?
* Bí ẩn trụ sắt không gỉ
**Glenda Eulalia del Rosario Rondán Freira** (sinh ngày 3 tháng 2 năm 1946) là một giáo sư và chính trị gia người Uruguay, hiện là thành viên của Broad Front.

Tiểu sử
-------

Kết hôn với Washington Romeo, Rondán đã có ba người con: Gabriel, Alejandra và Washington Hugo (mất năm 2005). Bà có hai đứa cháu, Mathías và Micaela.

Bà tốt nghiệp Giáo sư Văn học tại Instituto de Profesores Artigas (es) (IPA).

Hoạt động chính trị
-------------------

Rondán phục vụ trong Đảng Colorado bắt đầu ở tuổi thiếu niên. Trong những năm 1960, ba là thư ký của các đại biểu Luis Bernardo Pozzolo (es) và Julio María Sanguinetti (người sau này hai lần là tổng thống của Cộng hòa). Trong chế độ độc tài quân sự-dân sự, bà bị bắt cóc và bị giam giữ trong một đơn vị quân đội.

Rondán đã được bầu làm quan chức thay thế trong nhiều dịp, lần đầu tiên vào năm 1984, cho bộ phận của Montevideo. Trong cuộc bầu cử năm 1999, trong đó ông Jorge Batlle nắm quyền Tổng thống Cộng hòa, Rondán được bầu làm phó cho Lista 15 (es), giữ vị trí phó chủ tịch Phòng đại biểu nhiệm kỳ 2000 mật2005, và sắp chiếm quyền sở hữu chức vụ chủ tịch của Phòng. Rondán luôn nổi bật như một người đấu tranh cho quyền của phụ nữ; cùng với các đại biểu đồng nghiệp Beatriz Argimón, Lucía Topolansky và Margarita Percovich, Rondán đã tạo nên cái gọi là "Ngân hàng phụ nữ", bao gồm phụ nữ từ tất cả các bên. Bà là thành viên của Ủy ban Công bằng và Giới, do bà chủ trì năm 2001.

Trong cuộc bầu cử thành phố năm 2005, Rondán đứng đầu danh sách các ứng cử viên của Lista 15 vào hội đồng quản trị của bộ phận thành phố Montevideo. Năm đó, Rondán được bầu vào ủy ban điều hành quốc gia của Đảng Colorado (CEN).

Tham khảo
---------

1. ↑  "Un paso al Frente Amplio" [A Step Toward the Broad Front]. *LaRed21* (bằng tiếng Tây Ban Nha). 21 tháng 6 năm 2010. Truy cập ngày 1 tháng 1 năm 2018.
2. ↑  "El secuestro de Glenda Rondán" [The Kidnapping of Glenda Rondán]. *LaRed21* (bằng tiếng Tây Ban Nha). 20 tháng 7 năm 2008. Truy cập ngày 1 tháng 1 năm 2018.
**Foot Fella** là một nhân vật hư cấu đến từ một hành tinh gọi là Marchoon. Cậu được tạo ra nhằm mục đích giáo dục cho trẻ em về môi trường và các vấn đề trong xã hội như sự nóng lên của khí hậu toàn cầu, thiếu khả năng tiếp cận nước sạch, và hòa bình thế giới.

Các chiến dịch
--------------

Cậu đã tham gia vào nhiều chiến dịch như là Giờ Trái Đất, ngày thứ Hai kiêng thịt, Ngày Nước Thế giới, Fairtrade Fortnight, Ngày Trái Đất, Ngày Môi trường Thế giới, Tuần Nước Thế giới, Ngày Quốc tế Hòa bình, Ngày Thuần Chay Thế giới, Ngày Động Vật Thế giới, Ngày Quốc tế Ăn Chay, và Ngày Quốc tế không phương tiện.

Vào tháng 4 năm 2014, Foot Fella đã tham gia vào chiến dịch "Mind Your Footprint's Earth Hour"  Các cơ quan tổ chức chiến dịch đã tạo ra một cuốn sách cho trẻ em, bao gồm nhân vật, trong đó giải thích lợi ích của việc tắt đèn. Họ đã hợp tác với Quỹ Quốc tế Bảo vệ Thiên nhiên và Trường học Sinh Thái để thúc đẩy chiến dịch thông qua việc xuất bản điện tử miễn phí cuốn sách này. Sau đó, cậu hợp tác với một người bạn, Panda từ Quỹ Quốc tế Bảo vệ Thiên nhiên (WWF), và đến thăm những trường học địa phương ở phía Bắc London để vinh danh những học sinh đã tham gia vào cuộc thi hội họa liên kết với chiến dịch.

Vào tháng 6 năm 2014, Foot Fella đã tham gia vào chiến dịch Ngày Môi trường Thế giới (nguyên bản: World Environment Day) liên kết với Chương trình môi trường Liên Hợp Quốc. Cuốn sách có Foot Fella đã được xuất bản để giải thích những vấn đề của các quốc gia đang phát triển Đảo Nhỏ (SIDS). Cuốn sách được cung cấp miễn phí dưới dạng điện tử cho các trường học là một phần của sáng kiến Trường học Sinh Thái.

Tìm hiểu thêm
-------------

* Chủ nghĩa Môi trường
* Eco-Schools
* Ngày Trái Đất

Tham khảo
---------

1. ↑  "Mind Your Footprint Gets Children Involved in Earth Hour". Mind Your Footprint. ngày 3 tháng 4 năm 2014. Truy cập ngày 4 tháng 9 năm 2014.
2. ↑  Perring, Rebecca (ngày 2 tháng 5 năm 2014). "St Albans school pupils celebrate Earth Hour". St Albans Review. Truy cập ngày 4 tháng 9 năm 2014.
3. ↑  "World Environment Day (WED)". Mind Your Footprint. ngày 7 tháng 6 năm 2014. Truy cập ngày 4 tháng 9 năm 2014.[*liên kết hỏng*]

Liên kết ngoài
--------------

* Trang web chính thức
**Florence Ita Giwa** (sinh ngày 19 tháng 2 năm 1946) là một chính trị gia người Nigeria, từng là Thượng nghị sĩ cho khu vực bầu cử sông Nam của bang Cross River.

Bà theo học trường Bách khoa Kilburn ở London, Vương quốc Anh. Bà trở thành một y tá, sau đó là đại diện cho công ty dược phẩm Beecham, và sau đó chuyển đến Standall Dược phẩm, nơi cô đại diện cho bang Lagos. Bà kết hôn với Dele Giwa, biên tập viên sáng lập của tạp chí News watch. Họ kết hôn chỉ được mười tháng, sau đó Dele Giwa kết hôn với Olufunmi Olaniyan, người đã kết hôn với ông ta cho đến khi qua đời vào năm 1986.

Ita-Giwa tham gia chính trị và nổi lên với tư cách là chủ tịch NRC cho Delta State. Sau đó, bà được bầu làm thành viên của Hạ viện liên bang 1992-93, và là thành viên của ủy ban về việc giải thể hội đồng cấu thành quyền lực 1994-95. Bà bắt đầu tham gia vào các vấn đề của Bakassi và có được biệt danh "Mama Bakassi". Ita-Giwa đã được bầu làm Thượng nghị sĩ cho khu vực bầu cử Cross River South vào tháng 4 năm 1999 và được bổ nhiệm vào các ủy ban về Quy tắc và Thủ tục, Môi trường, Ngoại giao, Phụ nữ, Đồng bằng Nigeria và Ma túy & Ma túy..

Sau khi rời thượng viện năm 2003, bà gia nhập Đảng Dân chủ Nhân dân, và trở thành Cố vấn đặc biệt của Tổng thống Olusegun Obasanjo về các vấn đề của Quốc hội. Vào tháng 5 năm 2010, có tin đồn rằng tiền đã bị thiếu trong tài khoản của Ủy ban Tái định cư Bakassi, do Ita-Giwa chủ trì, người đã yêu cầu Ủy ban Tội phạm Kinh tế và Tài chính điều tra vấn đề này.

Ita Giwa đã làm việc chống lại nạn buôn người và nô lệ tình dục.

Bà đã nhận được OON (Cán bộ của Dòng Nigeria) và Giải thưởng Thành tựu trọn đời của Mặt trời.

Tham khảo
---------

1. 1 2 3  "Florence Ita Giwa". *Online Nigeria*. Truy cập ngày 18 tháng 6 năm 2010.
2. 1 2  Ruth Osime (ngày 6 tháng 3 năm 2004). "Florence Ita-Giwa: 'I am one of the boys'". *ThisDay*. Bản gốc lưu trữ ngày 26 tháng 1 năm 2005. Truy cập ngày 18 tháng 6 năm 2010.
3. 1 2  Ugochukwu Ejinkeonye (ngày 31 tháng 5 năm 2007). "Florence Ita-Giwa: What Next?". *Nigerians in America*. Truy cập ngày 18 tháng 6 năm 2010.
4. ↑  Encomium Magazine
5. ↑  "Congressional Committees". Nigeria Congress. Bản gốc lưu trữ ngày 18 tháng 11 năm 2009. Truy cập ngày 18 tháng 6 năm 2010.
6. ↑  Ladidi Yunisa (ngày 25 tháng 5 năm 2010). "Missing Bakassi Resettlement Funds: Ita Giwa Urges Efcc To Investigate". *Galaxy TV*. Bản gốc lưu trữ ngày 11 tháng 7 năm 2011. Truy cập ngày 18 tháng 6 năm 2010.
7. ↑  "Florence Ita-Giwa's commitment". *This Day*. ngày 8 tháng 9 năm 2018. Truy cập ngày 10 tháng 5 năm 2019.
8. ↑  "Florence Ita-Giwa: Mama Bakassi At 73". *The Guardian Nigeria News - Nigeria and World News* (bằng tiếng Anh). ngày 19 tháng 2 năm 2019. Truy cập ngày 9 tháng 5 năm 2019.
**Florence Ndepele Mwachande Mumba** (sinh tại Mazabuka, Zambia năm 1948), thường được gọi là **Florence Mumba**, là một thẩm phán người Zambia tại Tòa án phi thường ở Tòa án Campuchia, còn được gọi là **Tòa án Khmer Đỏ** hoặc **Tòa án Campuchia**. Bà cũng đã từng phục vụ trong Tòa án Hình sự Quốc tế cho Nam Tư cũ, Tòa án Hình sự Quốc tế cho Rwanda và cũng như một Thẩm phán Tòa án Tối cao ở Zambia.

Gia cảnh và giáo dục
--------------------

Bà sinh ra ở quận Mazabuka, thuộc tỉnh phía Nam của Zambia, năm 1948. Bà tốt nghiệp Đại học Zambia, Trường Luật, năm 1972, với bằng Cử nhân Luật.

Lịch sử làm việc tại Zambia
---------------------------

Năm 1973, bà đi vào hoạt động tư nhân ở Zambia, phục vụ trong khả năng đó cho đến năm 1980. Vào tháng 10 năm đó, bà được bổ nhiệm làm Thẩm phán Tòa án tối cao ở Zambia, là người phụ nữ đầu tiên phục vụ trong khả năng đó. Bà đại diện cho Zambia tại Hội nghị Phụ nữ năm 1985 và tại Hội nghị Phụ nữ khu vực châu Phi năm 1994. Bà được bổ nhiệm vào Tòa án Tối cao ở Zambia năm 1997.

Lịch sử làm việc tại Liên Hợp Quốc
----------------------------------

Năm 1992, với tư cách là thành viên của Ủy ban về Tình trạng Phụ nữ của Liên Hợp Quốc, bà đã tham gia soạn thảo một nghị quyết cho Đại hội đồng Liên Hợp Quốc, để cưỡng hiếp như một tội ác chiến tranh trong thẩm quyền của các tòa án tội ác chiến tranh. Bà từng là thành viên của Hội đồng Viện Thanh tra Quốc tế từ năm 1992 đến 1996. Từ năm 1994 đến năm 1996, bà giữ chức Phó chủ tịch hội đồng quản trị đó. Từ năm 1994 đến 2003, bà là Ủy viên Ủy ban Luật sư Quốc tế.

Năm 1997, bà được bầu làm Thẩm phán của Toà án Hình sự Quốc tế cho Nam Tư cũ (ICTY), giữ chức Phó Chủ tịch của ICTY từ năm 1999 đến 2001. Từ 2003 đến 2005, bà phục vụ tại Phòng phúc thẩm của Tòa án Hình sự Quốc tế về Nam Tư cũ và Tòa án Hình sự Quốc tế Rwanda (ICTY / ICTR). Năm 2009, bà được bổ nhiệm vào Phòng bất thường tại Tòa án Campuchia, đầu tiên là Thẩm phán Dự bị, và sau đó là thẩm phán toàn thời gian của Phòng Tòa án Tối cao ECCC.

Xem thêm
--------

* Nữ luật sư đầu tiên trên thế giới
* Chính phủ Zambia
* Tư pháp Zambia
* Tòa án hình sự quốc tế
* Elizabeth Muyovwe

Tham khảo
---------

1. ↑  ECCC (ngày 3 tháng 2 năm 2012). "Judge Florence Ndepele Mwachande Mumba". Phnom Penh: Extraordinary Chambers in the Courts of Cambodia (ECCC). Bản gốc lưu trữ ngày 15 tháng 1 năm 2018. Truy cập ngày 7 tháng 11 năm 2017.
2. 1 2 3  UNAKRT (ngày 7 tháng 11 năm 2017). "UNAKRT Officials". Phnom Penh: United Nations Assistance to the Khmer Rouge Trials (UNAKRT). Truy cập ngày 7 tháng 11 năm 2017.
3. 1 2 3 4  SáCouto, Susana (ngày 25 tháng 5 năm 2016). "Brandeis University: Ad Hoc Tribunals Oral History Project: Florence Ndepele Mwachande Mumba". Waltham: Brandeis University. Truy cập ngày 7 tháng 10 năm 2017.
4. ↑  Lusaka Times Reporter (ngày 5 tháng 5 năm 2009). "Judge Florence Mumba clinches Cambodian job". Lusaka. Truy cập ngày 7 tháng 11 năm 2017.

Liên kết ngoài
--------------

* Trang web của ông Tòa án tối cao Zambia