recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Thỏa ước Plaza** hay **Hiệp định Plaza** (tiếng Anh: *Plaza Accord*) là thỏa ước tài chính được ký ngày 22 tháng 9 năm 1985 tại khách sạn Plaza, thành phố New York, Mỹ, bởi nhóm G5 khi đó gồm Mỹ, Nhật Bản, Đức, Anh và Pháp. Nhóm G5 đi đến thỏa thuận giảm giá đồng đô-la Mỹ so với đồng Yên Nhật và đồng Mác Đức (đơn vị tiền tệ của Cộng hòa liên bang Đức trước khi đồng Euro có hiệu lực) bằng cách can thiệp vào thị trường ngoại hối.

Trong vòng hai năm kể từ khi Thỏa thuận này có hiệu lực, tỷ giá hối đoái giữa đô la Mỹ và Yên Nhật đã giảm tới 51%. Phần lớn sự giảm giá này là nhờ khoản 10 tỷ đô-la bán ra của các ngân hàng trung ương liên quan. Đầu cơ tiền tệ tiếp tục khiến đồng đô-la xuống giá khi chấm dứt các hành động can thiệp. Việc đồng đô-la xuống giá này được hoạch định và thực thi với sự thông báo trước và rộng rãi, nó cũng không gây ra rối loạn ở các thị trường trên toàn cầu.

Mục đích của việc phá giá đồng đô-la Mỹ là:

* Cắt giảm thâm hụt tài khoản vãng lai của Hoa Kỳ đã tới 3,5% GDP;
* Giúp kinh tế Mỹ hồi phục từ khủng hoảng trầm trọng đầu những năm 1980.

Tác động tới kinh tế Mỹ
-----------------------

Để kiềm chế lạm phát hồi đầu thập niên 1980, Cục dự trữ liên bang dưới quyền Paul Volker đã thực hiện chính sách tiền tệ thắt chặt. Lãi suất được nâng lên rất cao, trên 10%. Kết quả là các dòng vốn trên thế giới đổ dồn về Mỹ. Dollar Mỹ, vì thế lên giá, khiến cho xuất khẩu của Mỹ giảm trong khi nhập khẩu vào nước này tăng lên. Cán cân thương mại và tài khoản vãng lai trở nên xấu đi.

Thỏa ước Plaza đã thành công trong việc cắt giảm thâm hụt thương mại của Mỹ với Tây Âu nhưng thất bại trong mục tiêu cơ bản là hạn chế thâm hụt thương mại với Nhật Bản. Lý do là sự thâm hụt này bắt nguồn từ cơ cấu kinh tế chứ không từ các yếu tố tiền tệ. Hàng chế tạo của Mỹ trở nên cạnh tranh trong lĩnh vực xuất khẩu nhưng không thành công tại thị trường Nhật Bản do các biện pháp hạn chế nhập khẩu của Nhật Bản.

Tác động tới kinh tế Nhật Bản
-----------------------------

Do Thỏa ước Plaza, Yên Nhật lên giá nhanh chóng. Nền kinh tế Nhật Bản khi đó phụ thuộc vào xuất khẩu, nên việc tăng giá đồng Yên đe dọa tăng trưởng kinh tế của Nhật Bản. Nhật Bản đã phải sử dụng chính sách tiền tệ nới lỏng. Lãi suất được hạ xuống đã dẫn đến bong bóng bất động sản và bong bóng cổ phiếu ở nước này cuối những năm 1980. Để tăng sức cạnh tranh, các công ty Nhật Bản đã xây dựng nhiều cơ sở sản xuất ở nước ngoài, tạo thành làn sóng FDI của Nhật Bản.

Yên lên giá còn làm GDP của Nhật Bản tính bằng Dollar trở nên lớn hơn trước rất nhiều. Nói cách khác, người Nhật tự nhiên trở nên giàu có hơn, và đã mua nhiều tài sản ở khắp thế giới, từ các bức họa nổi tiếng đến các xưởng phim ở Hollywood. Họ cũng đi du lịch nhiều hơn và tiêu dùng nhiều hơn.

Sau này, bong bóng kinh tế tan vỡ là một trong những nguyên nhân dẫn tới sự đình đốn kinh tế kéo dài trên một thập niên ở Nhật Bản.

Tham khảo
---------

* Lưu Ngọc Trịnh (1998), *Kinh tế Nhật Bản: Những bước thăng trầm trong lịch sử*, Nhà xuất bản Thống kê, Hà Nội.

Tham khảo
---------
**Dương Văn Đức** (chữ Hán: 杨文德, ? – 454), người dân tộc Đê, thủ lĩnh nước Cừu Trì vào đời Nam Bắc triều, tại vị trong khoảng thời gian 443 ÷ 450. Do Cừu Trì đã bị Bắc Ngụy chiếm mất, ông chỉ còn là thủ lĩnh trên danh nghĩa, luôn chịu sự khống chế của chánh quyền Lưu Tống.

Cuộc đời và sự nghiệp
---------------------

Văn Đức là con trai thủ lĩnh Dương Huyền, em trai của thủ lĩnh Dương Bảo Tông. Năm 442, quân Lưu Tống chiếm Cừu Trì, thủ lĩnh Dương Nan Đương đầu hàng Bắc Ngụy. Bắc Ngụy Thái Vũ đế hạ chiếu đem con em họ Dương về Bình Thành, giữa đường Văn Đức trốn đến Lạc Cốc gặp Bảo Tông, khuyên anh trai phản Ngụy tự lập. Tướng Ngụy là Thác Bạt Tề phát giác, lừa bắt Bảo Tông đưa về Bình Thành giết chết. Các tướng cũ của Cừu Trì là Trấn đông tư mã Phù Đạt, Chinh tây tòng sự trung lang Nhiệm Phỉ khởi binh phù lập Văn Đức làm thủ lĩnh, chiếm cứ Bạch Nhai, chia quân đánh lấy các đồn thú, tiến vây Cừu Trì. Văn Đức tự xưng Chinh tây tướng quân, Tần, Hà, Lương 3 châu mục, Cừu Trì công.

Trước sức ép của Bắc Ngụy, Văn Đức sai sứ cầu viện nhà Lưu Tống, được Lưu Tống Văn đế phong làm Đô đốc Bắc Tần, Ung 2 châu chư quân sự, Chinh tây đại tướng quân, Bắc Tần Châu thứ sử, Vũ Đô vương. Văn Đức đồn trú thành Gia Lô, lấy Nhiệm Phỉ làm Tả tư mã, phần lớn người Đê ở Vũ Đô, Âm Bình quy phụ ông. Tháng 11 ÂL, Văn Đức cùng tướng Tống là Khương Đạo Thịnh tiến đánh quân Ngụy ở Trọc Thủy, thất bại, Đạo Thịnh tử trận.

Năm 448, quân Ngụy chiếm Gia Lô, Văn Đức chạy về Hán Trung, bị Vũ Lăng vương Lưu Tuấn bắt về Kiến Khang, chịu miễn quan, mất tước hiệu và đất phong.

Năm 450, Văn Đức nhận chức Phụ quốc tướng quân, đưa quân từ Hán Trung tây tiến, người họ hàng của ông là Dương Cao soái lãnh người Đê ở Âm Bình, Bình Vũ giữ Đường Lỗ Kiều chống lại. Văn Đức soái thủy lục cùng tiến, đại phá quân địch, Cao chạy đến chỗ của người Khương. Văn Đức đuổi đến Lê Ngang Lĩnh, Cao một mình chạy vào nhà người Khương là Cừu A Nhược, ông bắt được đem chém, dẹp xong Âm Bình, Bình Vũ. Sau đó, Lương, Nam Tần 2 châu thứ sử Lưu Tú Chi sai Văn Đức đi đánh bộ lạc Đạm Đề (dân tộc Đê), không thắng; bị Tú Chi bắt giải đến Kinh Châu.

Năm 454, Kinh Châu thứ sử, Nam Quận vương Lưu Nghĩa Tuyên làm phản, Văn Đức không theo nên bị giết, được Lưu Tống Hiếu Vũ đế truy tặng Chinh lỗ tướng quân, Tần Châu thứ sử.

Tham khảo
---------

* Tư trị thông giám **124, 125 - Tống kỷ 6, 7**
* Tống thư **quyển 98, liệt truyện 58 – Đê Hồ truyện**
* Ngụy thư **quyển 101, liệt truyện 89 – Đê truyện**
* Bắc sử **quyển 96, liệt truyện 84 – Đê truyện**

|
|  |
| Tiền nhiệm:**Dương Bảo Sí** | **Cừu Trì thủ lĩnh**443 – 450 | Kế nhiệm:**Dương Đầu (không chánh thức)** |
|
| Tiền nhiệm:**Dương Nan Đương**  | **Vũ Đô vương**443 – 448 | Kế nhiệm:**Dương Nguyên Hòa** |

Chú thích
---------

1. ↑  Nay là một dải nam bộ Cam Túc
2. ↑  Cừu Trì thủ lĩnh Dương Nan Đương được Lưu Tống Văn đế chấp nhận triều cống với tư cách là Vũ Đô vương, còn thủ lĩnh Dương Bảo Sí là do Tống soái Bùi Phương Minh tạm đặt, chưa được công nhận
| Hydroxide |
| --- |
| Ion hydroxideMô hình không gian của ion hydroxide |
| Tổng quát |
| Tên hệ thống | HydroxideOxidanide |
| Công thức phân tử | OH− |
| Phân tử gam | 17,00737(7) g/mol |
| Số CAS | [14280-30-9] |
| Ngoại trừ khi có thông báo khác, dữ liệu được lấy cho hóa chất ở nhiệt độ và áp suất tiêu chuẩn (25 °C, 100 kPa)Phủ nhận và tham chiếu |
|

Trong hóa học, **hydroxide** là tên gọi phổ biến nhất cho anion nhị nguyên tử OH−, bao gồm một nguyên tử oxy kết hợp với một nguyên tử hydro, thông thường phát sinh ra từ sự điện li của một base. Nó là một trong những ion hai nguyên tử đơn giản nhất đã biết.

Các hợp chất vô cơ chứa nhóm hydroxyl được gọi chung là các hydroxide.

Như một base
------------

Phần lớn các hợp chất chứa hydroxide đều thể hiện tính chất của một base.

Một base Arrhenius là một chất có thể sinh ra các ion hydroxide khi hòa tan trong dung dịch nước. Một ví dụ là amonia, NH3:

NH3 (khí) + H2O (lỏng) ⇌ NH4+ (dung dịch) + OH− (dung dịch)
Vì vậy, các ion hydroxide tham gia một cách mạnh mẽ trong các phản ứng trung hòa (giữa axit và base).

Các hợp chất chứa nhóm hydroxide được gọi chung là các base. Các base, nếu hòa tan trong dung môi phân cực, thì bị phân li thành cation và một hay nhiều ion hydroxide trong nước, làm cho dung dịch có tính kiềm. Các base tham gia phản ứng trung hòa với các axit. Tổng quát chung thì các phản ứng axit-base có thể đơn giản hóa như sau:

OH− (dung dịch) + H+ (dung dịch) → H2O (lỏng)
bằng cách bỏ qua các ion không thay đổi trong phản ứng.

Ngoài ra các phi kim cũng có hydroxide riêng, thường được viết dưới dạng 1 axit. VD:

Công thức hydroxide của Cl là HClO4
Công thức hydroxide của P là H3PO4.

Độ hòa tan
----------

Phần lớn các hợp chất hydroxide vô cơ đều không hòa tan trong nước, ngoại trừ các hợp chất với các cation từ nhóm I, NH4+, Ba2+, Sr2+, Ca2+ (ít) hay Tl+.

Sử dụng
-------

Các hydroxide và các ion hydroxide là tương đối phổ biến. Nhiều hóa chất có ích cũng như quá trình hóa học có sự tham gia của các hydroxide hay ion hydroxide. Natri hydroxide (xút ăn da) được sử dụng trong công nghiệp như là một base mạnh, kali hydroxide được sử dụng trong nông nghiệp, và các khoáng vật nguồn gốc từ sắt(III) hydroxide như goethit và limonit cũng đã từng được sử dụng như là quặng sắt *nâu* chất lượng thấp. Quặng boxit của nhôm chủ yếu chứa nhôm hydroxide (Al(OH)3).

Phối thể
--------

Ion hydroxide là một dạng phối thể. Nó cung cấp một cặp đơn các điện tử, và có hành vi của một base Lewis. Một số ví dụ như các ion tetrahydroxoaluminat [Al(OH)4]− và tetrahydroxoaurat [Au(OH)4]−.

Xem thêm
--------

* Hydroni
* Oxit
* Hydroxyl

Tham khảo
---------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về ***Hydroxide***. |

1. ↑
Sữa gầy rót dùng chung với ngũ cốc khô
**Sữa gầy** hay còn gọi là **sữa tách kem** (tiếng Anh: *Skim milk*) hay **sữa ít béo** hoặc sữa không béo (tiếng Mỹ: *Skim milk*) là các sản phẩm sữa tươi được chiết tách thành phần kem sữa ra khỏi thành phẩm, nó chỉ chứa khoảng 0,1% chất béo, tức có hàm lượng chất béo không quá 1% hoặc sữa đã tách béo hoàn toàn,khi chất béo bị tách khỏi sữa,sữa sẽ không sáng.Sữa có màu trắng sáng chính là do chất béo trong sữa phản xạ tự nhiên với ánh sáng.

Đặc điểm
--------

### Ưu điểm

Sữa gầy có hàm lượng béo thấp nhất nên nhiều người tiêu dùng cho rằng đây là loại sữa chỉ để giúp giảm cân hay ăn kiêng cho người béo phì. Sữa gầy thường được dùng làm nguyên liệu cho các sản phẩm sữa, sữa bột dành cho trẻ nhỏ vì đã được tách chất béo sữa - loại thức ăn khó tiêu đối với trẻ nhỏ. Để đảm bảo đầy đủ dưỡng chất cho sự phát triển của trẻ, nhà sản xuất thường bổ sung chất béo thực vật, vừa giúp trẻ dễ tiêu hoá vừa đảm bảo hàm lượng chất béo trong sản phẩm. Các sản phẩm khác có sử dụng sữa gầy cũng còn có các thành phần khác đi kèm như dầu thực vật, vitamin, khoáng chất, bột ngũ cốc.

### Hạn chế

Khi chất béo được tách từ sữa, lượng vitamin A sẽ giảm mạnh vì vitamin A là chất béo hòa tan, khi cơ thể không được cung cấp vitamin A đầy đủ, nó sẽ lấy vitamin A từ gan, và điều này làm giảm dự trữ vitamin A. Uống nhiều sữa ít béo hoặc sữa tách kem làm suy yếu sự rụng trứng của phụ nữ. Sữa tách kem hoặc sữa ít chất béo không cung cấp đầy đủ các chất béo cần thiết, calci và vitamin mà phụ nữ cần.

Sữa tách kem có thể có tất cả các thành phần tốt cho sức khỏe nhưng sữa bột tách kem chứa nitrat làm tắc nghẽn, ngăn chặn lưu thông máu và là nguyên nhân gây ra tình trạng viêm trong các động mạch. Sữa gầy không chứa vitamin K. Ngoài ra, khi chất béo bão hòa được tách ra khỏi sữa bằng cách rút bớt, làm nóng ở nhiệt độ cao và điều chỉnh áp suất, sữa không còn giàu dinh dưỡng nữa, các khía cạnh bổ dưỡng nhất của sữa là không chứa chất béo bão hòa, tuy nhiên, nếu bị tách chất béo, cholesterol có thể bám vào các động mạch, làm tăng nguy cơ đột quỵ và đau tim.

Tham khảo
---------

1. 1 2  Sữa gầy là gì?
2. ↑  Bạn biết gì về các loại sữa?
3. 1 2  Lý do sữa gầy không tốt

Xem thêm
--------

* Sữa tươi
* Sữa non
* Sữa mẹ
* Sữa bột
* Sữa chua
* Sữa hộp
* Sữa đặc
* Sữa đặc có đường
Chuyến bay 541 của Air Philippines, một chiếc Boeing 737-200, cất cánh từ Manila lúc 5 giờ 21 phút sáng và dự kiến hạ cánh ở Davao, Philippines vào khoảng 6 giờ 45 phút. Chỉ huy chuyến bay là cơ trưởng Estraton Catipay - phi công trẻ nhất từng phục vụ cho Philippine Airlines trong những năm 1960. Ông cũng làm việc cho các hãng hàng không ở Hoa Kỳ như Pan Am, Delta, TWA và Eastern Airlines, và tại các hãng hàng không lớn khác ở châu Á và London như Malaysia Air.  Đóng vai trò là sĩ quan đầu tiên cho chuyến đi là Đại úy Don Sardalla, 22 tuổi.

Chiếc máy bay đang được bay để kiểm tra lộ trình cho một cơ trưởng. Một cơ trưởng khác đóng vai trò là phi công giám sát trên chuyến bay. Trong khi đang bay, chuyến bay không xảy ra biến cố. Máy bay chuyển sang phương pháp tiếp cận ILS để tiếp cận đường băng số 5 và người điều khiển đã báo cáo rằng họ sẽ làm vậy đằng sau chuyến bay 809 của Philippines Airlines, một chiếc Airbus A319.

Sau khi chuyến bay 541 thoát ra khỏi những đám mây, phi hành đoàn quan sát được đường băng số 5 chưa trống hoàn toàn, nên đã liên hệ với đài kiểm soát không lưu để hoàn tất quá trình bay vòng và lại bay vào những đám mây. Quy trình đúng phải là bay lên độ cao 4000 feet. Nhưng thay vào đó, các phi công lại bay ở độ cao thấp hơn. Chuyến bay sau đó đã đâm phải một cây dừa ở độ cao 500 feet và sau đó va chạm cách sân bay quốc tế Francisco Bangoy vài dặm về phía đông. Chuyến bay sau đó bốc cháy và không có ai sống sót.

Điều tra
--------

Những người dân trên đảo nói rằng chiếc máy bay va vào một cây dừa và đứt một phần cánh. Họ còn nói thêm máy bay cố gắng bay lên với công suất tối đa, nhưng không thành và va chạm. Máy bay bắt đầu bốc cháy khi lao xuống một rừng. Người điều hành sân bay nói rằng có sương mù vào thời điểm xảy ra tai nạn. 21 nạn nhân trên chuyến bay không thể xác định được danh tính nên đã được chôn trong một ngôi mộ tập thể.

Sân bay quốc tế Francisco Bangoy không có đầy đủ thiết bị để hạ cánh vào thời điểm đó, và việc hạ cánh trực quan đã bị đình chỉ vài phút trước khi vụ tai nạn xảy ra.

1. ↑  "Air Philippines Flight 541". *Wikipedia*. 23 tháng 2 năm 2007.
***Pomacentrus trilineatus*** là một loài cá biển thuộc chi *Pomacentrus* trong họ Cá thia. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1830.

Từ nguyên
---------

Từ định danh được ghép bởi hai âm tiết trong tiếng Latinh: *tri* ("ba") và *lineatus* ("có dải sọc"), hàm ý đề cập đến 3 (đôi khi là 4–5) vệt sọc xanh óng trên đỉnh đầu của cá con, ngược ra sau gáy và dọc vây lưng.

Phân bố và môi trường sống
--------------------------

Từ Biển Đỏ, *P. trilineatus* được ghi nhận dọc theo bờ biển bán đảo Ả Rập, phía nam trải dài dọc theo bờ biển Đông Phi đến Mozambique, bao gồm đảo quốc Madagascar và Seychelles. *P. trilineatus* sống gần các rạn san hô và mỏm đá ngầm ở độ sâu đến 4 m.

Mô tả
-----

Chiều dài lớn nhất được ghi nhận ở *P. trilineatus* là 10 cm. Cá trưởng thành có nhiều biến dị kiểu hình về màu sắc: nâu phớt vàng, nâu sẫm hoặc xám xanh lam; vảy cá có viền đen. Cuống và vây đuôi thường có màu nhạt hơn thân. Đốm đen viền xanh óng ở sát gốc sau của vây lưng, ngay cuống đuôi trên (xuất hiện ở cả cá con). Cá con có màu vàng với hai sọc xanh óng trên đầu và dọc gốc vây lưng với đốm đen lớn viền xanh ở ngay sau vây lưng.

Số gai ở vây lưng: 13; Số tia vây ở vây lưng: 14–16; Số gai ở vây hậu môn: 2; Số tia vây ở vây hậu môn: 14–16; Số tia vây ở vây ngực: 17–18; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5; Số lược mang: 25–31; Số vảy đường bên: 16–19.

Sinh thái học
-------------

Thức ăn của *P. trilineatus* bao gồm tảo và các loài động vật phù du. Cá đực có tập tính bảo vệ và chăm sóc trứng.

Tham khảo
---------

1. ↑  Scharpf, Christopher; Lazara, Kenneth J. (2021). "Series Ovalentaria (Incertae sedis): Family Pomacentridae". *The ETYFish Project Fish Name Etymology Database*. Truy cập ngày 3 tháng 12 năm 2021.[*liên kết hỏng*]
2. ↑  Paolo Parenti (2021). "An annotated checklist of damselfishes, Family Pomacentridae Bonaparte, 1831" (PDF). *Journal of Animal Diversity*. **3** (1): 37–109.
3. 1 2 3  John E. Randall (1995). *Coastal Fishes of Oman*. Nhà xuất bản Đại học Hawaii. tr. 267. ISBN 978-0824818081.
4. 1 2  Ranier Froese và Daniel Pauly (chủ biên). Thông tin *Pomacentrus trilineatus* trên *FishBase*. Phiên bản tháng 2 năm 2023.

|  |  |
| --- | --- |
| Thẻ nhận dạng đơn vị phân loại | 
* Wikidata: Q2691634
* Wikispecies: Pomacentrus trilineatus
* BOLD: 285360
* FishBase: 12505
* GBIF: 2398269
* iNaturalist: 458011
* IRMNG: 10787803
* ITIS: 615370
* IUCN: 188389
* NCBI: 229141
* WoRMS: 212995

 |
**Norkys Yelitza Batista Villarroel** (sinh ngày 30 tháng 8 năm 1977) là một nữ diễn viên, người mẫu người Venezuela và từng là thí sinh của các cuộc thi sắc đẹp.

Đầu đời
-------

Norkys sinh ra tại Caracas, Venezuela với song thân là ông Luis Batista, giám đốc của một công ty và bà Migdalis Villarroel Batista, một bà nội trợ. Bà được nuôi dưỡng trong một khu phố có thu nhập thấp ở phía tây nam Caracas cùng với 8 anh chị em của bà.

Norkys trở nên nổi tiếng sau khi trở thành á hậu 1 trong cuộc thi Hoa hậu Venezuela 1999. Bà tiếp tục tham gia cuộc thi sắc đẹp và trở thành á hậu 1 trong cuộc thi Reinado Internacional del Café năm 2000, nơi bà được bình chọn là Gương mặt đẹp nhất và tiếp tục giành chiến thắng trong cuộc thi Hoa hậu Atlántico Internacional 2000 và Hoa hậu Latina Internacional 2000.

Nghề nghiệp
-----------

Bà bắt đầu sự nghiệp bằng cách đóng quảng cáo truyền hình trong khi học Quản trị kinh doanh tại Universidad Nacional Experimental Simón Rodríguez. Trên truyền hình, bà tiếp tục làm việc với tư cách là người mẫu trong các chương trình RCTV như Gente de la Manaña, Atrevete a Soñar cũng như đồng dẫn chương trình La Tropa de Vacaciones trên cùng kênh RCTV.

Bà hiện đang tiếp tục lưu diễn ở Venezuela và các nước khác, tham gia *Orgasmos* cùng nam diễn viên Xavier Muñoz. Vào năm 2014, cô tung ra dòng sản phẩm đồ lót và đồ tắm.

Tham khảo
---------

1. ↑  "La actriz y modelo Norkys Batista". *noticias24.com* (bằng tiếng Tây Ban Nha). Bản gốc lưu trữ ngày 13 tháng 11 năm 2013. Truy cập ngày 14 tháng 2 năm 2013.
2. ↑  "Norkis Batista visitó su antigua casa en Macarao (Fotos)". *informe21.com* (bằng tiếng Tây Ban Nha). Bản gốc lưu trữ ngày 18 tháng 2 năm 2020. Truy cập ngày 10 tháng 5 năm 2017.
3. ↑  "NORKYS BATISTA Quedó finalista en Miss Venezuela" (bằng tiếng Tây Ban Nha). teleprograma.diezminutos.es. Bản gốc lưu trữ ngày 4 tháng 7 năm 2018. Truy cập ngày 10 tháng 5 năm 2017.
4. ↑  "Norkys Batista aborda el sexo con humor en Orgasmos" (bằng tiếng Tây Ban Nha). eltelegrafo.com.ec. Truy cập ngày 10 tháng 5 năm 2017.
5. ↑  "Norkys Batista: Es difícil ser artista en Venezuela" (bằng tiếng Tây Ban Nha). eluniverso.com. Truy cập ngày 10 tháng 5 năm 2017.
6. ↑  "Norkys se rebusca con trajes de baño". *laverdad.com* (bằng tiếng Tây Ban Nha). Truy cập ngày 10 tháng 5 năm 2017.
Đối với các định nghĩa khác, xem Trần Phong.
**Trần Phong** (陳封, 1370 -1428) là tướng người Việt hợp tác với quân Minh thời kỳ Bắc thuộc lần thứ tư trong lịch sử Việt Nam. Theo sách *Đại Việt thông sử*, Trần Phong người xã Ma Lộng, thành phố Chí Linh, tỉnh Hải Dương, Việt Nam.

Thời thuộc Minh
---------------

Trần Phong vốn là tướng nhà Hồ. Năm 1406, khi quân Minh sang đánh, Trần Phong mang hết thủ hạ ra hàng, được phong làm Chỉ huy đồng tri *Giao châu Hữu vệ*.

Theo đánh giá của *Đại Việt thông sử*, Trần Phong phục vụ rất đắc lực cho quân Minh trong việc đàn áp người Việt chống đối. Ông thường dò la tin tức, hễ thấy ai mang ý định chống đối bèn mang quân đến đánh bắt hoặc tố cáo với quân Minh.

Năm 1412, ông được thăng chức *Đô chỉ huy Thiêm sự Giao Chỉ*.

Cuối năm 1426, sau trận Tốt Động, Lê Lợi vây hãm tướng Minh là Vương Thông trong thành Đông Quan. Vương Thông bí thế muốn đầu hàng, bèn viết thư xin giảng hoà để rút toàn quân về. Lê Lợi đã bằng lòng cho, sai người đi làm giao ước. Tuy nhiên lúc đó Trần Phong lại cùng Lương Nhữ Hốt sợ khi quân Minh rút về thì bản thân mình sẽ bị giết, bèn nói với Vương Thông:

*Trước đây quân Ô Mã Nhi bị thua ở sông Bạch Đằng, mang toàn quân quy hàng, Hưng Đạo Vương bằng lòng cho, nhưng lại dùng kế lấy thuyền to chở quân cho về, rồi sai người bơi giỏi sung vào làm phu chở thuyền. Đang đêm ra đến ngoài biển, rình lúc quân Ô Mã Nhi ngủ say, lặn xuống đục thuyền, làm cho những người đã quy hàng chết đuối, không ai sống sót trở về được.*
Vương Thông nghe vậy hoảng sợ, nghi ngờ Lê Lợi, bề ngoài tuy nói giảng hòa, nhưng bề trong sai người đào hào, rắc chông để phòng thủ và viết thư xin cầu viện vua Tuyên Đức nhà Minh. Vì vậy khởi nghĩa Lam Sơn kéo dài thêm 1 năm. Cuối năm 1427, khi viện binh của Liễu Thăng và Mộc Thạnh bị đánh tan, Vương Thông buộc phải giảng hoà rút về, Trần Phong mới chịu đầu hàng

Thời Lê
-------

Lê Lợi tha tội cho Trần Phong. Tuy nhiên, ông vẫn không phục, liên kết với những người từng hợp tác với quân Minh trước đây để chống lại.

Ông viết thư sai người mang qua biên giới, đưa cho tướng nhà Minh, đề nghị quân Minh đến đánh để làm nội ứng. Thư của Trần Phong bị thượng tướng quân ở Thái Nguyên của nhà Lê là Hoàng Nguyên Ý bắt được, mang nộp cho Lê Lợi.

Lê Lợi muốn làm yên lòng những người mới quy phục, nên chỉ bắt người mang thư giết đi.

Tháng 8 năm 1428, Trần Phong cùng những người theo quân Minh trước là Lương Nhữ Hốt và Đỗ Duy Trung lại mưu phản, bị thủ hạ đi tố cáo. Lê Thái Tổ bèn bắt 3 người cầm đầu này giết chết, sau đó hạ chiếu tha hết cho các thủ hạ.

Hậu thế
-------

Trần Phong được thờ phụ tại đền thờ ở xã Hộ Xá. Con cháu ông không bị bắt tội, đến cuối thời Hậu Lê vẫn còn. Tới khi phong trào khởi nghĩa nông dân Đàng Ngoài nổ ra, Nguyễn Cừ nổi dậy ở Hải Dương (1739), vì loạn lạc nên không biết dòng dõi Trần Phong thất lạc đi đâu

Xem thêm
--------

* Khởi nghĩa Lam Sơn
* Lương Nhữ Hốt
* Đỗ Duy Trung

Tham khảo
---------

* Lê Quý Đôn (1977), *Đại Việt thông sử*, Nhà xuất bản Khoa học xã hội
* Trần Trọng Kim, *Việt Nam sử lược*, bản điện tử

Chú thích
---------

1. ↑  Trần Trọng Kim, sách đã dẫn, tr 88
2. ↑  Tức Trần Quốc Tuấn
3. 1 2 3  Lê Quý Đôn, sách đã dẫn, tr 224
**Barbara Ntambirweki Karugonjo** là một luật sư, giảng viên học thuật và là nhà hoạt động người Uganda. Bà là giảng viên khoa luật tại Đại học Ngũ Tuần Uganda, một trường đại học tư thục ở nước này.

Bối cảnh và giáo dục
--------------------

Ntambirweki có bằng Cử nhân Luật của Đại học Makerere, trường đại học công lập lâu đời nhất và lớn nhất của Uganda. Bà cũng có bằng Diploma về Thực hành Pháp lý từ Trung tâm Phát triển Luật. Bà lấy bằng Thạc sĩ Luật từ Đại học Cape Town ở Nam Phi.

Nghề nghiệp
-----------

Bà là giảng viên trong khoa luật tại cơ sở Kampala của Đại học Ngũ Tuần Uganda. Bà cũng là người ủng hộ công ty luật của Ntambirweki Kandeebe & Company Advocates, chuyên về các giao dịch thương mại, kiện tụng và luật hành chính. Bà đồng thời làm việc với tư cách là một nhân viên nghiên cứu của Liên minh ủng hộ cho tổ chức phát triển và môi trường, nơi bà "cung cấp cả hỗ trợ nghiên cứu và hành chính cho các dự án khác nhau trong Chương trình".

Trong các tác phẩm viết văn cá nhân của mình, Ntabirweki thừa nhận sự thống trị của nông nghiệp trong nền kinh tế quốc gia. Bà lập luận rằng để tối đa hóa sản lượng nông nghiệp, việc áp dụng khoa học và công nghệ là rất quan trọng. Bà đã chỉ trích nguồn tài trợ ít ỏi của chính phủ Uganda về nghiên cứu nông nghiệp.

Tham khảo
---------

1. ↑  UNCHE. "Uganda National Council for Higher Education: Private Universities". Uganda National Council for Higher Education (UNCHE). Bản gốc lưu trữ ngày 2 tháng 7 năm 2018. Truy cập ngày 13 tháng 9 năm 2014.
2. 1 2 3  ACODE (ngày 12 tháng 11 năm 2016). "Profile of Barbara Ntambirweki". Kampala: Acode Uganda (ACODE). Bản gốc lưu trữ ngày 19 tháng 9 năm 2018. Truy cập ngày 12 tháng 11 năm 2016.
3. ↑  NKCA (ngày 12 tháng 11 năm 2016). "Ntambirweki Kandeebe & Company Advocates: Profile of The Advocates". Kampala: Ntambirweki.com (NKCA). Bản gốc lưu trữ ngày 1 tháng 11 năm 2016. Truy cập ngày 11 tháng 11 năm 2016.
4. ↑  Barbara Ntambirweki Karugonjo (ngày 9 tháng 6 năm 2012). "Invest in science and technology to boost agricultural development". *The Independent (Uganda)*. Kampala. Bản gốc lưu trữ ngày 13 tháng 9 năm 2014. Truy cập ngày 12 tháng 11 năm 2016.
**Nguyễn Thiện Kế** (1849-1937) tên tự là **Trung Khả**, hiệu **Đường Vân** hay **Nễ Giang**, còn được gọi là **Huyện Nẻ** hay **Huyện Móm**, là 1 chỉ huy của khởi nghĩa Bãi Sậy trong phong trào Cần Vương và là em ruột của thủ lĩnh Nguyễn Thiện Thuật, quê ở làng Xuân Đào, xã Xuân Dục, huyện Mỹ Hào (nay là thị xã Mỹ Hào), tỉnh Hưng Yên. Ngoài ra, ông còn làm thơ trào phúng và cũng là anh rể của thi sĩ Tản Đà.

Tiểu sử
-------

Sau khi đậu cử nhân, ông được triều Nguyễn bổ nhiệm làm tri phủ nhưng sau đó bị cách chức rồi lại được bổ làm huấn đạo Hoàn Long, tri phủ huyện Tùng Thiện (Sơn Tây).

Tháng 11/1888, em ông là Nguyễn Thiện Dương tử trận trong khi giao chiến với quân Pháp. Ngày 11/11 năm 1888, để trả đũa hơn 400 quân Bãi Sậy do Nguyễn Thiện Kế cùng Đề đốc Nguyễn Văn Sung, Đốc binh Vũ Văn Đồng bất ngờ tấn công Hoàng Cao Khải cùng giám binh Ney, chỉ huy đồn Mỹ Hào khi 2 người này đưa lính về gặt lúa ở Liêu Trung, tổng Liêu Xá. Hoàng Cao Khải cuống quá phải lột quần áo của người đánh dậm trốn về đồn Mỹ Hào rồi nhờ giáo dân Kẻ Sặt đưa đường chạy về Hải Dương. Lãnh binh Ney thì chết ngay tại chỗ cùng 30 người khác.

Năm 1890, Nguyễn Thiện Thuật sang Trung Hoa cầu viện và giao quyền chỉ huy lại cho em là Nguyễn Thiện Kế. Trong trận đánh tại Bích Khê, Ngô Thấn (thuộc huyện Gia Lương, Hà Bắc) ngày 12/4 năm 1892 quân Bãi Sậy bị thiệt hại nặng. Sau đó Thiện Kế bị bắt ở chợ Sơn (Tiên Sơn - Bắc Ninh) và bị đày ra Côn Đảo cho tới lúc ngoài 70 mới được tha về quản thúc tại quê.

Năm 1937, Nguyễn Thiện Kế qua đời, thọ 88 tuổi.

### Văn chương trào phúng

Ngoài việc là chỉ huy quân Bãi Sậy, Nguyễn Thiện Kế còn làm nhiều thơ trào phúng. Trong dòng thơ trào phúng cận đại tại Việt Nam, tên tuổi ông chỉ đứng sau Tú Xương. Đối với Lê Hoan, người đã giúp quân Pháp đánh dẹp khởi nghĩa Yên Thế do Hoàng Hoa Thám lãnh đạo, ông cũng có làm thơ trào phúng về nhân vật này.

*Tổng đốc miền Đông ngỡ đứa nào*
*Lê Hoan thôi lại tụi Hoàng Cao*
*Cậu hầu ngày trước, tay còn tráp*
*Ông lớn bây giờ, ngực đã sao*
*Rể, được thượng Trần thêm xứng đáng,*
*Giặc, nhờ Đề Thám có huân lao*
*Tướng tinh nay đã quay đầu lại*
*Đôi mắt trừng trường ngược mũi đao!*
Ngoài ra, ông còn viết một số tác phẩm khác như *Đại viên thập vịnh*- 10 bài vịnh 10 vị quan lớn, *Tiểu viên tam thập vịnh*- 30 bài vịnh 30 vị quan nhỏ và bài *Phú tài bàn* cũng rất nổi tiếng.

Tham khảo
---------

Liên kết ngoài
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikisource có các tác phẩm gốc nói đến hoặc của:***Nguyễn Thiện Kế*** |

* Tiểu sử Nguyễn Thiện Kế (1849-1937) Lưu trữ 2006-10-06 tại Wayback Machine
**Trần Chu Phổ** (chữ Hán: 陳周普; ?-?) là một sử gia Việt Nam sống vào thời nhà Trần.

Sự nghiệp
---------

Trần Chu Phổ là người xã Đan Nhiệm, huyện Tế Giang (nay thuộc huyện Văn Giang, tỉnh Hưng Yên). Năm Nhâm Thìn 1232 (tức năm Kiến Trung thứ 8), ông đỗ Đệ tam giáp kỳ thi Thái học sinh. Người đỗ đầu kỳ thi này là Lưu Diễm, Trương Hanh. Năm 1251, Trần Chu Phổ được bổ nhiệm làm Sử quan, giữ chức Ngự sử Trung tướng (sau đổi là Trung úy). Về sau, ông làm đến chức Tư đồ, tước Phụ quốc công.

Bộ sách *An Nam chí lược* của Lê Tắc chép sử quan **Trần Phổ** (có bản là **Trần Tấn**) làm sách *Việt chí*. Trần Phổ (Trần Tấn) được nhiều sử gia cho rằng chính là Trần Chu Phổ. Đồng thời Lê Tắc cũng ghi là Lê Văn Hưu *sửa sách Việt chí*. Từ đó đặt ra giả thiết Lê Văn Hưu không phải viết sử mà là người tu sửa một bộ sử cũ.

*Việt chí*
----------

Học giả Trần Văn Giáp cho rằng Trần Chu Phổ là tác giả của *Việt sử lược*. Sử gia Liên Xô A. B. Polyakov cho rằng Trần Chu Phổ là người sửa lại một tác phẩm lịch sử trước đó là *Sử ký* của Đỗ Thiện và đổi tên sách là *Việt chí*, phần phụ lục do người thời Trần Duệ Tông thêm vào, và từ đó Polyakov kết luận *Việt sử lược* có trước *Đại Việt sử ký* của Lê Văn Hưu. Sử gia Liên Xô P. V. Pozner đồng ý với quan điểm của A. B. Polyakov và cho rằng Trần Chu Phổ hoàn thành *Việt chí* vào khoảng 1233 khi Phật giáo còn thịnh hành, còn *Đại Việt sử ký* hoàn thành vào năm 1278 khi Nho giáo đã có ảnh hưởng mạnh mẽ.

Quan hệ với Bảng nhãn Chu Hinh
------------------------------

Văn bia đề danh Tiến sĩ từ khoa Ất Mão (1075) đến khoa Quang Thuận (1469) bảo tồn tại Văn Miếu - Quốc tử Giám cũng đề danh Bảng nhãn Chu Hinh, đỗ khoa thi Bính Tuất 1256, cũng là người xã Đan Nhiệm, huyện Tế Giang. Theo sách *Lịch triều đăng khoa lục* (Ia-4a), ghi Chu Hinh là anh của Chu Phổ (*Thị lang Chu Phổ chi huynh*). Vì vậy, theo nhà nghiên cứu Ngô Đức Thọ, đúng tên vị Bảng nhãn này phải là Trần Chu Hinh. Chi tiết này đã được Ngô Đức Thọ bổ sung vào sách *Các nhà khoa bản Việt Nam*, bản in năm 1993.

Tham khảo
---------

* *Đại Việt sử ký toàn thư*

Chú thích
---------

1. ↑  Văn bia đề danh Tiến sĩ từ khoa Ất Mão (1075) đến khoa Quang Thuận (1469)
2. ↑  Đại Việt sử ký toàn thư, Quyển V
3. 1 2 3 4 5  Phan Huy Lê, *Lê Văn Hưu với Đại Việt sử ký toàn thư*, in trong *Đại Việt sử ký toàn thư*, (Tập 1), Nhà xuất bản Khoa học xã hội, Hà Nội, 1998.
**Ea Súp Thượng** là hồ nước ngọt nhân tạo lớn nhất tỉnh Đăk Lăk và lớn thứ hai ở Tây nguyên (sau Hồ Ayun Hạ – Gia Lai).

Khái quát
---------

Hồ thuộc địa bàn xã Chư Ma Lanh, huyện Ea Súp, tỉnh Đắk Lắk, cách thị trấn Ea Súp khoảng chừng 7 km về hướng Tây. Hồ hình thành do việc chặn dòng suối Ea Súp, được đưa vào sử dụng từ năm 2004 với diện tích mặt nước gần 1.500 ha (lớn gấp 3 Hồ Lắk), dung lượng nước chứa có thể lên đến 146 triệu mét khối. Theo thiết kế, công trình giải quyết nước tưới cho 9.455 ha lúa cùng với diện tích các loại cây trồng khác của 7 xã: Ea Lê, Ea Bung, Ea Đrông, Ea Rốc, Chư Ma Lanh, Ea Lốp, Ea Tmốt và thị trấn Ea Súp.

Khí hậu
-------

Khí hậu vùng này thuộc kiểu khí hậu nhiệt đới gió mùa của khu vực Tây Nguyên, mỗi năm có hai mùa rõ rệt là mùa mưa và mùa khô. Do có mặt nước rộng lớn nên khí hậu ở đây mát mẻ rất nhiều so với các vùng xung quanh dù vũng có đặc trưng của vùng rừng khộp chiếm ưu thế.

Du lịch
-------

Hồ Ea Súp Thượng không chỉ có giá trị to lớn về mặt thủy lợi, thủy sản mà còn hấp dẫn về du lịch. Lợi thế của hồ Ea Súp Thượng là mặt nước lớn, tương đối ổn định vào mùa khô, có bán đảo rộng lớn có rừng tự nhiên, xung quanh hồ cũng xanh ngắt cây rừng. Đứng trên đập chính của hồ có thể thấy những cánh rừng tự nhiên rộng lớn với hệ động thực vật phong phú. Bản thân việc tham quan một công trình thủy lợi lớn thứ nhì Tây Nguyên cũng là sức hấp dẫn của một sản phẩm du lịch.

Đây là một phần không thể thiếu của dự án du lịch "Con đường xanh Tây Nguyên", tour du lịch được đánh giá là cực kì hấp dẫn, với điểm bắt đầu là hành phố Đà Nẵng qua Kon Tum, Gia Lai và theo đường 681 để đến Đắk Lắk qua thị trấn Ea Súp với điểm dừng chính là hồ Ea Súp Thượng.

Chú thích
---------

Tham khảo
---------
**Elsie Suréna** (sinh ngày 9 tháng 6 năm 1956) là một nhà văn và nghệ sĩ thị giác người Haiti.

Cô sinh ra ở Port-au-Prince và lớn lên ở miền nam Haiti. Suréna học nghệ thuật thị giác tại École Nationale des Arts. Cô tiếp tục nghiên cứu về nghệ thuật thị giác tại trường của Bảo tàng Nghệ thuật Boca Raton và tại Trung tâm Nghệ thuật Armory ở West Palm Beach, Florida. Cô cũng học Viết sáng tạo, Giáo dục tại Trung tâm Giáo dục Người lớn Cambridge và cũng tại Trung tâm Giáo dục Người lớn Boston. Cô sống hơn hai mươi năm tại Cap-Haïtien ở phía bắc trước khi trở về phần phía nam của hòn đảo. Từ năm 2010, cô sống ở Canada.

Suréna thể hiện bản thân qua thơ ca, bao gồm thơ haiku, nhiếp ảnh, ảnh ghép. Cô viết bằng tiếng Haiti Creole, tiếng Pháp, tiếng Anh và tiếng Tây Ban Nha. Bài viết của cô đã xuất hiện trong nhiều tuyển tập và ấn phẩm khác nhau, bao gồm *Le Matin* và *Le Nouvelliste*. Các tác phẩm trực quan của cô đã được đưa vào triển lãm nhóm tại Haiti, Hoa Kỳ, Nhật Bản, Cộng hòa Dominica và Canada.

Năm 1999, cô đã giành chiến thắng trong cuộc thi Les Belles Provincees do Bộ Văn hóa và Hợp tác Pháp tài trợ. Năm 2009, cô đã nhận được giải thưởng Prix Belleville Galaxie tại Cuộc thi Marco Polo quốc tế lần thứ 5 cho Haïku. Trong cả hai năm 2009 và 2014, cô đã nhận được một đề cử danh dự tại cuộc thi Haiku của Mainichi Daily News (Osaka, Nhật Bản). Giải thưởng của Thẩm phán cho "Những bậc thang đá", *Nhiếp ảnh* triển lãm, Bãi biển Delray, FL, Hoa Kỳ, 2005.

Tác phẩm được chọn
------------------

* *Mélody pour Soirs de Fine Pluie*, thơ (2002)
* *Confidences des Nuits de la Treizième Lune*, thơ (2003)
* *Ann al jwe*, văn học trẻ (2007)
* *Haïkus d'un soir*, thơ (2009)
* *Tardives et sauvages*, thơ (2009)
* *Từ điển tiếng Anh*, văn học tuổi trẻ (2009)
* *Lanmou se flè sezon*, thơ (2011)
* *Retour à Camp-Perrin*, truyện ngắn (2013)
* *Le Temps d'am amour*, thơ (2013)
* *Dis aykou ak twa chante pou wou*, thơ (2013)
* *Tankou fèy bannann sèch*, văn học trẻ (2014)
* *Reflets d'automne dans la Mattawishkwia*, thơ (2017)

Tham khảo
---------

1. 1 2 3 4  "Elsie Suréna". *Île en île* (bằng tiếng Pháp).
2. 1 2  *Cahier de la Revue d'Art et de la Littérature, Musique, n°8 - Haïti* (bằng tiếng Pháp). 2009. tr. 190–91. ISBN 2355540411.
**Tháp Bismarck ở Świebodzin** nằm trên núi Winna Góra nhìn về Nowy Widok ở Świebodzin, đây là một thành phố ở phía tây của Ba Lan, ngày nay thuộc tỉnh Lubuskie.

Lịch sử
-------

Người khởi xướng việc xây dựng tòa tháp Bismarck (ban đầu là một tháp quan sát) ở Świebodzin là Tiến sĩ Woge, chủ tịch của Liên minh Eastmarch tại Wiebodzin, vào mùa thu năm 1904. Từ đó ủy ban xây dựng tháp đã được thành lập, chủ trì bởi ủy viên hội đồng Albert Sckerl, và hội đồng thành phố đã chọn đồi Winna Góra là nơi xây dựng tòa tháp. Thiết kế của tòa nhà được thực hiện bởi chính thị trưởng Schermann, và Maks Fechner chịu trách nhiệm xây dựng tòa tháp. Kế hoạch đặt ra là hoàn thành vào dịp nhân kỷ niệm 90 năm ngày sinh của tướng Otto von Bismarck. Tuy nhiên việc xây dựng đã kéo dài cho đến 3 năm sau.

Ang-ten trên đỉnh tháp
Lễ khánh thành diễn ra vào ngày 20 tháng 9 năm 1908 với sự tham gia đông đảo của người dân và đại diện chính quyền địa phương. Sau lễ kỷ niệm chính thức, ngọn lửa được thắp sáng lần đầu tiên trong "đài lửa" trên bục của tháp Bismarck vào buổi tối. Kinh phí xây dựng lên tới 11000 marek (một đơn vị tiền tệ của Đức từ năm 1873). Tòa tháp vẫn không thay đổi cho đến cuối năm 1945. Vài năm sau Thế chiến II, tòa tháp trở thành điểm quan sát cho ngành hàng không quân sự. Sau khi điểm quan sát của quân đội bị đóng cửa, tòa tháp không còn được sử dụng và tình trạng kỹ thuật của nó đã xuống cấp. Mãi đến đầu những năm 1990, tòa tháp được mua từ thành phố bởi một chủ sở hữu tư nhân thực hiện các công trình cải tạo cần thiết tại tòa tháp. Hiện tại, trên đỉnh tháp, có các cài đặt ăng-ten được cài đặt cho các nhu cầu của, trong số những người khác người dùng bộ đàm.

Mô tả
-----

Độ cao của tòa tháp 22 mét được làm bằng các khối đá granit và cấu trúc được làm bằng gạch. Tòa chính của tháp được xây dựng trên một mặt bằng hình vuông có cạnh 7,20 m. Trong cấu trúc cột tầng trệt, ở phía nam, có một lối vào hai cánh dẫn đến cầu thang đi lên bục quan sát. Trục tròn của tháp hơi hẹp về phía trên. Ở phần trên của tòa tháp có ba hàng khe cửa sổ đôi, hẹp (đã được lắp đặt). Phần đầu của tòa tháp được trang trí bằng một đường diềm nhô ra với một khoảng trống ở chân đế.

Tham khảo
---------

1. 1 2 3 4  "Wieża Bismarcka, Świebodzin - Zabytek.pl". *zabytek.pl*. Bản gốc lưu trữ ngày 21 tháng 7 năm 2020. Truy cập ngày 21 tháng 7 năm 2020.
2. ↑  Welle (www.dw.com), Deutsche. "Niemcy nadal przechowują miliardy marek | DW | 11.12.2018". *DW.COM*.
3. ↑  "Wieża Bismarcka w Świebodzinie".
**Mariama Hima Yankori** (1951, Niamey) là một đạo diễn phim, nhà dân tộc học và chính trị gia người Niger. Cô trở thành nữ đạo diễn phim Niger đầu tiên vào những năm 1980, là Bộ trưởng Xúc tiến Phụ nữ và Bảo vệ Trẻ em, và sau đó là nữ đại sứ Niger đầu tiên tại Pháp.

Tuổi trẻ
--------

Hima sinh ra ở Niamey năm 1951 và học tại địa phương cho đến khi cô đạt được bằng cử nhân. Năm 1973, cô đến Pháp học ngành dân tộc học tại École pratique des hautes études ở Paris. Cô lấy bằng tiến sĩ năm 1989 từ Đại học Paris X về nhân chủng học.

Công việc
---------

Bảo tàng Quốc gia Niger ở Niamey 1992-1996.
Trong những năm 1980 và 1990, cô đã quay năm bộ phim tài liệu, trở thành nữ đạo diễn phim người Niger đầu tiên.

Sau khi quay hầu hết các bộ phim của mình, Hima đã làm việc tổng cộng hơn một thập kỷ với tư cách là người bảo quản tại Bảo tàng Quốc gia Niger ở Niamey, giữa năm 1992 và 1996, cô là giám đốc.

Năm 1990, bà được bổ nhiệm làm Giám đốc Văn hóa quốc gia..

Năm 1996, Hima được chủ tịch Ibrahim Baré Maïnassara bổ nhiệm làm Bộ trưởng Xúc tiến Phụ nữ và Bảo vệ Trẻ em. Sau đó, cô trở thành Bộ trưởng Bộ Phát triển Xã hội của Niger.

Năm 1997, cô được bổ nhiệm làm đại sứ của Nigeria tại Pháp, trở thành nữ đại sứ Niger đầu tiên. Bất chấp cái chết của Maïnassara trong cuộc đảo chính quân sự năm 1999, cô vẫn là đại sứ ở Paris cho đến năm 2003.

Danh sách phim
--------------

Phim của Hima là phim tài liệu, tập trung vào các nghệ nhân làm việc tại Niamey. Chúng đã được trao giải thưởng tại các liên hoan phim quốc tế, bao gồm Venice và Beaubourg.

* 1984: *Baabu Banza* (Rien ne se jette), phim tài liệu, 20 phút
* 1985: *Falaw* (L’aluminium), phim tài liệu, 16 phút
* 1986: *Toukou* (Le tonneau), phim tài liệu
* 1987: *Katako* (Les planches), phim tài liệu
* 1994: *Hadiza et Kalia*, phim tài liệu

Tham khảo
---------

1. 1 2 3 4 5  *Les cinémas d'Afrique: dictionnaire* (bằng tiếng Pháp). Karthala Editions. 2000. tr. 236. ISBN 2845860609.
2. 1 2 3 4 5  Moutari, Souley (13 tháng 5 năm 2014). "Portraits des femmes pionnières du Niger" (bằng tiếng Pháp). Nigerdiaspora. Bản gốc lưu trữ ngày 2 tháng 2 năm 2016. Truy cập ngày 28 tháng 1 năm 2016.
3. ↑  "Entry of the ANRT database" (bằng tiếng Pháp). Lille: ANRT. Truy cập ngày 28 tháng 1 năm 2016.
4. 1 2 3  "Niger". Centre for the Study and Research of African Women in Cinema. Truy cập ngày 28 tháng 1 năm 2016.
5. ↑  Schmidt, Nancy (1997). Kenneth W. Harrow (biên tập). *Sub-Saharan African Women Filmmakers: Agendas for Research*. Matabu Series. **19**. Rodopi. tr. 163–191. ISBN 9042001542.
6. ↑  Idrissa, Abdourahmane; Decalo, Samuel (2012). *Historical Dictionary of Niger*. Scarecrow Press. ISBN 0810870908.
7. 1 2  Harrow, Kenneth W. (1 tháng 1 năm 1999). *African Cinema: Postcolonial and Feminist Readings* (bằng tiếng Anh). Africa World Press. ISBN 9780865436978.
8. 1 2  Schmidt, Nancy (1999). Kenneth W. Harrow (biên tập). *Sub-Saharan African Women Filmmakers: Agendas for Research*. Africa World Press. ISBN 0865436975.
Sông Finlay là một con sông dài 402 km ở miền bắc trung bộ tỉnh British Columbia chảy theo phía bắc từ hồ Thutade sau đó chảy xuống phía nam đến hồ Williston, nguồn nước ngầm của sông Peace được hình thành sau khi hoàn thành đập W.A.C. Bennett vào năm 1968, trước đó, sông Finlay đã kết hợp với sông Parsnip để tạo thành sông Peace. Đầu nguồn của sông Finlay là Hồ Thutade được coi là thượng nguồn cuối cùng của sông Mackenzie. Hẻm núi Deserters nằm ngay phía bắc hồ Williston.

Lưu vực sông Finlay có diện tích 43.000 km vuông và lưu lượng sông Finlay là 600 mét khối mỗi giây. Các nhánh chính của Finlay bao gồm sông Ospika, Ingenika, Warneford, Fox, Toodoggone và Firesteel (tuy nhiên, sông Ospika đổ trực tiếp vào hồ Williston chứ không phải đổ vào sông Finlay). Nằm ở một vùng hẻo lánh của tỉnh, không có khu dân cư dọc theo sông, tuy nhiên, có một cộng đồng nhỏ người First Nations và Fort Ware, sinh sống ở ngã ba sông Finlay và Warneford. Gần đó có công viên tỉnh Tatlatui góp phần bảo vệ khu vực dãy Tatlatui, nơi có hồ Thutade.

Sông Finlay được đặt theo tên của nhà thám hiểm John Finlay, người đã đi thám hiểm một đoạn ngắn của sông vào năm 1797. Người châu Âu đầu tiên đi dọc theo nguồn của nó là người buôn bán lông thú và nhà thám hiểm Samuel Black vào năm 1824.
**Nguyễn Huệ** (1705-1733) tên tự là Hy Hòa, húy là Dịnh, hiệu là Giới Hiên, ở xã Tiên Điền, huyện Nghi Xuân, tỉnh Hà Tĩnh.

Ông là anh ruột Xuân nhạc công Nguyễn Nghiễm. Ông sinh năm Ất Dậu đời Vĩnh Thịnh (1705). Thuở nhỏ nhanh nhẹn, có chí lớn. Văn chương hoa lệ, làm thột người đương thời. Năm Kỷ Dậu đời Vĩnh Khánh, đỗ thứ 3 thi hương, năm đó ông 25 tuổi. Năm Nhâm Tý đời Long Đức, thi đỗ khoa hoành từ, phúc khảo đúng thể thức, được xếp hạng thứ 4, bổ làm văn chức Nội thị, rồi ra làm tri huyện La Sơn. Khoa Quý Sửu (1733) thi hội, đỗ Đệ tam giáp (Tiến sĩ). Năm đó ông 29 tuổi. Sau khi vinh quy, cùng trong năm ấy, ngày 28 tháng 9 ông mất tại quê nhà. Tên thụy là Tuấn Triết. Năm Vĩnh Hữu thứ 4, được tặng phong trung trinh đại phu, Hàn lâm viện Thừa Chỉ, Tiên Lĩnh hầu. Năm Nhâm Ngọ Cảnh Hưng thứ 11, chúa Trịnh là Ân Vương (Trịnh Doanh) đi đánh giặc Ngụ ở miền giặc, nằm chiêm bao thấy ông đến xin chúa cho theo đi đánh giặc. Tỉnh dậy, chúa biết là chiêm bao, truyền các quan đặt lễ tế. Đợi khi giặc đã bị bắt, đang trong hàng quân, chúa tặng phong ông làm Thần thượng đẳng, Hiệu linh, Hiển ứng, Cọng võ đại vương, ban cấp đồ tế và giao 5 xã phụng tự. Qua các triều vua đều có sắc phong..

Chú thích
---------

1. ↑  Đông hồ Lê Văn Diễn. *Nghi Xuân địa chí*. Ủy ban Nhân dân huyện Nghi Xuân - 2001.
2. ↑  "Viện nghiên cứu Hán nôm, VĂN BIA ĐỀ DANH TIẾN SĨ KHOA QUÝ SỬU NIÊN HIỆU LONG ĐỨC NĂM THỨ 2". Truy cập 11 tháng 6 năm 2023.

Liên kết ngoài
--------------

| Dữ liệu nhân vật |
| --- |
| TÊN | Nguyễn Huệ |
| TÊN KHÁC |  |
| TÓM TẮT |  |
| NGÀY SINH | 1705 |
| NƠI SINH | làng Tiên Điền, huyện Nghi Xuân, phủ Đức Quang,[xứ Nghệ An] Việt Nam |
| NGÀY MẤT | 1733 |
| NƠI MẤT |  |
**Số đề** là một trò chơi cờ bạc dựa theo kết quả xổ số hiện bị cấm tại Việt Nam.

Tổng quan
---------

Ở Việt Nam, xổ số do nhà nước tổ chức tổng cộng 27 lần xổ, lần đầu xổ 1 lồng cầu, lần 2 xổ 2 lồng cầu, lần 3 xổ 6 lồng cầu, lần 4 xổ 4 lồng cầu, lần 5 xổ 6 lồng cầu, lần 6 xổ 3 lồng cầu, lần 7 xổ 4 lồng cầu. Trò cờ bạc này dựa vào hai con số cuối của tất cả các giải làm giải thưởng, với giải đặc biệt gọi là "đề", những giải còn lại gọi là "lô".Tùy theo thời điểm sẽ có những hình thức chơi khác nhau như đánh lô về đề vẫn tính, đánh đầu đít, 3 càng, 4 càng..

Chủ đề là những người có tiền, có thể là 1 hay nhiều người hợp tác là chủ đề, họ mướn người đi ghi số cho họ, người ghi có thể là những người nghèo, thất nghiệp, vô nghề nghiệp, bán vé số, bán nước...

Tại Hà Nội, hệ thống "đại lý" số đề đã phát triển bám vào các cửa hàng xổ số thường và các quán trà đá, hoạt động khá công khai. Ngoài ra, một số người chơi đã chuyển qua đánh lô đề qua mạng Internet.

Hậu quả
-------

Đa số là người chơi thua thiệt, nhưng vì tham, cay cú sát phạt nên cứ lao vào chơi mãi, hầu như không bao giờ dừng cuộc chơi. Kết cuộc cho dù thắng cũng thân tàn ma dại, tinh thần luôn bị ám ảnh bởi những con số, sức khỏe giảm sút, tình cảm của người thân không còn, uy tín xã hội cũng không còn, nhiều trường hợp mắc nợ nần nhiều quá phải bỏ trốn sống chui nhủi.

Mức xử phạt
-----------

Ghi số đề là một trong những hành vi được quy định tại Điều 248, 249/Bộ luật Hình sự (Việt Nam) về các tội: Tội đánh bạc, tội tổ chức đánh bạc hoặc gá bạc. Việc ghi số đề là hành vi đánh bạc, nhưng nếu người nào có hành vi kích động, rủ rê, lôi kéo người khác cùng tham gia đánh bạc (như huyện đề, thư ký đề chẳng hạn) thì coi chừng phạm vào tội tổ chức đánh bạc thì khung hình phạt cao hơn.

Theo quy định, người phạm tội đánh bạc có thể bị phạt tiền đến 50 triệu đồng hoặc phạt cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc phạt tù đến 7 năm. Đối với người tổ chức đánh bạc hoặc gá bạc thì bị phạt tiền đến 300 triệu hoặc phạt tù đến 10 năm.

Xem thêm
--------

* Xổ số
* Melodia Dla Zuzi - nhạc hiệu Xổ số kiến thiết Miền Bắc

Chú thích
---------

1. 1 2  "Thế giới ngầm của dân lô đề - Kỳ 2: Trà đá ghi đề". *Báo Thanh Niên*. 5 Tháng mười một 2013.
2. ↑  "Thâm nhập "thế giới lô, đề" giữa Thủ đô". Báo điện tử của Báo Gia đình và Xã hội. 1 tháng 5 năm 2017. Truy cập 17 tháng 11 năm 2017.
3. ↑  "Bí mật chiêu thức "thầu đề" thời công nghệ". VietNamNet. Truy cập 17 tháng 11 năm 2017.
4. ↑  "Thế giới ngầm của dân lô đề - Kỳ 3: 'Đánh đề ra đê mà ở'". *Báo Thanh Niên*. 6 Tháng mười một 2013.

Liên kết ngoài
--------------
**Phạm Khiêm Ích** (chữ Hán: 范謙益; 1679-1740), hiệu **Kính Trai**, là đại thần nhà Lê trung hưng trong lịch sử Việt Nam.

Sự nghiệp
---------

Nguyên tên ông là **Nguyễn Khiêm Ích** (阮謙益), người làng Kim Sơn, huyện Gia Lâm (Hà Nội), là cháu của Nguyễn Mậu Tài - thượng thư thời Lê Hy Tông. Người chồng của cô ông là Phạm Công Thiện, đã đỗ tiến sĩ, nuôi ông làm con nuôi, nên ông đổi sang họ Phạm.

Năm 1710 đời Lê Dụ Tông, ông thi đỗ Giải nguyên rồi đỗ Thám hoa đình nguyên khi 37 tuổi.

Năm 1720, ông được thăng làm Tả thị lang bộ Hình, rồi Hữu thị lang bộ Lại, tước Thuật Phương hầu, vào phủ chúa Trịnh làm Bồi tụng.

Năm 1723, ông làm chánh sứ sang Trung Quốc mừng vua Ung Chính nhà Thanh vừa lên ngôi. Khi tới Bắc Kinh, ông cùng mọi người trong đoàn dâng lên 3 bài thơ chúc mừng, được Ung Chính khen hay và mời vào yết kiến trong điện Càn Thanh.

Khi trở về, Phạm Khiêm Ích được phong làm Tả thị lang bộ Hộ, Thuật quận công; sau đó đổi sang làm Tả thị lang bộ Lại.

Năm 1728, vua Lê Dụ Tông thân chinh ra đề thi khoa Đông các. Ông làm bài "Năm được mùa to" rất được khen ngợi, được trúng thứ nhất. Ông được kiêm chức Đại học sĩ Đông các. Sử sách còn chép lại bài thi này của ông.

Thời Lê Đế Duy Phường, Phạm Khiêm Ích được thăng làm Đô ngự sử, vẫn làm việc ở bộ Lại. Năm 1732 đời Lê Thuần Tông, ông được thăng làm Thượng thư bộ Binh, gia thăng Thiếu bảo vào phủ chúa làm Tham tụng.

Ít lâu sau do bị gièm pha, ông bị bãi chức, lại được chúa Trịnh xét công lao cũ nên cho làm Thượng thư bộ Lại.

Năm 1738 thời Lê Ý Tông, ông lại bị bãi chức Tể tướng. Năm 1739, ông ra làm Đốc phủ Thanh Hóa. Sau đó ông được thăng làm Thái tể.

Năm 1740, ông mất tại Thanh Hóa, thọ 62 tuổi, được truy tặng chức Đại tư không, thụy là *Thuần Đạo*.

Nhận định
---------

Sử gia Phan Huy Chú nhận định về ông như sau:

*Văn chương đức hạnh của ông làm khuôn phép cho thời bấy giờ. Khi đi sứ Yên Kinh ông làm cho quốc thể thêm long trọng. Người ta ví ông như Phùng Khắc Khoan. Lúc ông cầm quyền chỉ chuộng khoan thứ rộng rãi. Về già, ông bị bọn tiểu nhân gièm pha, ông không thi thố hết được sở năng, trong triều ngoài nội đều tiếc.*

Xem thêm
--------

* Nguyễn Mậu Tài

Chú thích
---------

1. ↑  Phan Huy Chú, sách đã dẫn, tr 342
2. ↑  Phan Huy Chú, sách đã dẫn, tr 342-343
3. ↑  Phan Huy Chú, sách đã dẫn, tr 344
4. ↑  Phan Huy Chú, sách đã dẫn, tr 344-345

Tham khảo
---------

* Phan Huy Chú (2008), *Lịch triều hiến chương loại chí, tập 1*, Nhà xuất bản Giáo dục
**Đỗ Vinh Quang** (1956 – 30 tháng 7 năm 2021) là một tướng lĩnh của Quân đội nhân dân Việt Nam, hàm Trung tướng, nguyên Phó chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Quân ủy Trung ương.

Cuộc đời
--------

Đỗ Vĩnh Quang sinh năm 1956 tại xã Đông Ninh, huyện Khoái Châu, tỉnh Hưng Yên. Ông nhập ngũ từ tháng 7 năm 1972 và lần lượt trở thành binh lính của Tiểu đoàn 488 thuộc Trung đoàn 242 của Quân khu Tả Ngạn, Sư đoàn 363 và Bộ tư lệnh Quân chủng Phòng không – Không quân. Tháng 9 năm 1978, sau khi tốt nghiệp trường Sĩ quan Phòng không, ông đảm nhiệm Phó đại đội trưởng Đại đội 9 thuộc Tiểu đoàn 1, Trung đoàn 221, Quân chủng Phòng không – Không quân. Từ năm 1979 đến 1981 ông từng đảm nhiệm Phó tiểu đoàn trưởng về Chính trị Tiểu đoàn 199 và Trợ lý Ban Chính trị Trung đoàn 255 thuộc Sư đoàn 363. Tháng 10 năm 1986, sau khi tốt nghiệp Học viện Chính trị Quân sự, ông lần lượt được bổ nhiệm làm Phó chủ nhiệm Chính trị và Chủ nhiệm Chính trị của Trung đoàn 213 thuộc Sư đoàn 361. Sau 3 năm đảm nhiệm Phó trung đoàn trưởng về Chính trị của Trung đoàn 26, đến tháng 11 năm 1993, ông lần lượt được bổ nhiệm làm Phó trưởng phòng và Trưởng phòng Tổ chức của Cục Chính trị, Quân chủng Phòng không.

Từ năm 2000 đến 2002, ông lượt lượt đảm nhiệm Phó chủ nhiệm Chính trị và Chủ nhiệm Chính trị của Học viện Phòng không – Không quân. Tháng 7 năm 2004, ông trở thành Phó chủ nhiệm Chính trị của Quân chủng Phòng không – Không quân. Đến tháng 9 năm 2006 thì ông được bổ nhiệm làm Phó chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Quân ủy Trung ương. Ông về hưu theo chế độ từ tháng 10 năm 2019 và đến ngày 30 tháng 7 năm 2021 thì ông qua đời tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108.

Lịch sử thụ phong quân hàm
--------------------------

| Năm thụ phong | – | 2009 | 2013 |
| --- | --- | --- | --- |
| **Cấp bậc** | Đại tá | Thiếu tướng | Trung tướng |
|  |

Khen thưởng
-----------

* Huân chương Quân công hạng Nhì.
* Huân chương Chiến công hạng Nhất.
* Huân chương Chiến sĩ vẻ vang hạng Nhất, Nhì, Ba.
* Huy chương Quân kỳ Quyết thắng.

Tham khảo
---------

1. ↑  "Đồng chí Trung tướng Đỗ Vinh Quang từ trần". *Báo Quân đội nhân dân*. 2 tháng 8 năm 2021. Truy cập ngày 4 tháng 10 năm 2021.