***Joker*** là một bộ phim điện ảnh giật gân tâm lý của Mỹ năm 2019 do Todd Phillips chịu trách nhiệm đạo diễn kiêm sản xuất, với phần kịch bản do anh chấp bút cùng nhà biên kịch Scott Silver. Bộ phim dựa trên nguyên tác truyện tranh gốc của DC Comics, với bối cảnh được đặt vào năm 1981 ở Thành phố Gotham. Nam diễn viên Joaquin Phoenix thủ vai nhân vật chính Arthur Fleck/Joker, một gã hề kiêm nghệ sĩ hài độc thoại thất bại, vì bị xã hội bỏ rơi nên tâm lý ngày càng trở nên bất ổn, sau cùng đã trở thành kẻ dẫn đầu một cuộc bạo loạn phản văn hóa chống lại tầng lớp thượng lưu của Thành phố Gotham. Robert De Niro, Zazie Beetz, Frances Conroy, Brett Cullen, Glenn Fleshler, Bill Camp, Shea Whigham, Marc Maron, Douglas Hodge, Josh Pais và Leigh Gill đảm nhiệm các vai diễn phụ trong phim. *Joker* do hãng Warner Bros. Pictures, DC Films và Joint Effort liên kết với Bron Creative và Village Roadshow Pictures chịu trách nhiệm sản xuất, trong đó hãng Warner Bros. cũng kiêm luôn vai trò phân phối tác phẩm. Đội ngũ làm phim đã sáng tạo ra một cốt truyện mới về nguồn gốc của nhân vật Joker – một câu chuyện vốn khác biệt với các chất liệu truyện tranh nguyên tác sẵn có.

Phillips đã thai nghén những ý tưởng cho *Joker* từ năm 2016 và bắt tay vào thực hiện phần kịch bản với Silver trong suốt cả năm 2017. Cả hai lấy cảm hứng từ các nhân vật điện ảnh của thập niên 1970 cũng như các tác phẩm của Martin Scorsese (chủ yếu là *Taxi Driver* và *The King of Comedy*); Scorsese ban đầu cũng tham gia dự án với vai trò sản xuất. *Joker* cũng có sử dụng một số yếu tố từ nội dung của hai bộ truyện tranh *Batman: The Killing Joke* (1988) và *The Dark Knight Returns* (1986), tuy nhiên Phillips và Silver không thực sự lấy bất cứ bộ truyện tranh cụ thể nào làm nguồn cảm hứng chính. Phoenix bắt đầu tham gia dự án từ tháng 2 năm 2018 và chính thức đảm nhiệm vai diễn từ tháng 7 cùng năm, trong khi hầu hết dàn diễn viên phụ tham gia ký hợp đồng vào tháng 8. Quá trình quay phim chính diễn ra tại Thành phố New York, Thành phố Jersey và Newark từ tháng 9 đến tháng 12 năm 2018. *Joker* là phim điện ảnh người đóng đầu tiên về Batman được Hiệp hội Điện ảnh Hoa Kỳ gắn nhãn R.

*Joker* có buổi công chiếu ra mắt tại Liên hoan phim quốc tế Venezia lần thứ 76 vào ngày 31 tháng 8 năm 2019; cũng tại liên hoan phim này, tác phẩm đã vinh dự được trao giải Sư tử vàng. Phim chính thức được khởi chiếu tại Hoa Kỳ từ ngày 4 tháng 10 năm 2019, đón nhận nhiều luồng ý kiến trái chiều từ giới chuyên môn. Trong khi diễn xuất của Joaquin Phoenix, phần nhạc nền và kỹ thuật quay phim được đánh giá cao, thì việc khắc họa hình ảnh những bệnh nhân tâm thần cùng tông nền u ám và tính chất bạo lực của phim đã làm dấy lên nhiều lo ngại về cách bộ phim sẽ gián tiếp tạo nên những cuộc bạo loạn trong thực tế. Rạp Century 16 ở Aurora, Colorado – nơi từng xảy ra vụ nổ súng vào năm 2012 trong một suất chiếu đêm của *Kỵ sĩ bóng đêm trỗi dậy* đã từ chối công chiếu *Joker*. Dù vậy, tác phẩm vẫn trở thành hiện tượng phòng vé, với nhiều kỷ lục xác lập cho một phim điện ảnh phát hành trong tháng 10. Phim thu về tổng cộng 1,074 tỷ USD, trở thành phim điện ảnh nhãn R đầu tiên và duy nhất đạt được thành tích này, đồng thời cũng là phim điện ảnh có doanh thu cao thứ sáu của năm 2019. *Joker* cũng được công chiếu vào ngày 4 tháng 10 năm 2019 tại nhiều thị trường quốc tế, trong đó có Việt Nam. *Joker* thu về nhiều giải thưởng và đề cử tại các lễ trao giải lớn. Tại Giải Oscar lần thứ 92, tác phẩm dẫn đầu với 11 đề cử, bao gồm Phim hay nhất, Đạo diễn xuất sắc nhất và Kịch bản chuyển thể xuất sắc nhất. Joaquin Phoenix giành chiến thắng ở hạng mục Nam diễn viên chính xuất sắc nhất, trở thành diễn viên thứ hai thủ vai Joker nhận được chiến thắng Oscar ở hạng mục này sau Heath Ledger từ *Kỵ sĩ bóng đêm* vào năm 2009. Nữ nhạc sĩ Hildur Guðnadóttir cũng nhận chiến thắng ở hạng mục Nhạc phim hay nhất với album nhạc phim của *Joker*. Cả Phoenix và Guðnadóttir cũng đều giành chiến thắng tại Giải Quả cầu vàng lần thứ 77 và Giải BAFTA lần thứ 73.

Nội dung
--------

Năm 1981, Arthur Fleck sống cùng người mẹ Penny tại Thành phố Gotham. Gotham đầy rẫy tội ác và nạn thất nghiệp khiến cho các bộ phận dân cư bị tước quyền và bị bần cùng hóa. Arthur mắc chứng rối loạn thần kinh khiến anh cười vào những thời điểm không thích hợp và phụ thuộc vào một nhân viên dịch vụ xã hội để có thuốc dùng. Sau khi bị một nhóm thanh niên tấn công trong một con hẻm, đồng nghiệp của Arthur, Randall, cho anh mượn khẩu súng. Arthur gặp người hàng xóm của mình, người mẹ đơn thân Sophie Dumond và mời cô đến xem chương trình hài độc thoại của anh và họ bắt đầu hẹn hò. Khi đang biểu diễn tại một bệnh viện nhi đồng, khẩu súng của Arthur rơi ra khỏi túi. Arthur bị sa thải và Randall nói dối rằng Arthur đã tự mua khẩu súng.

Trên tàu điện ngầm, vẫn còn để khuôn mặt trang điểm kiểu chú hề, Arthur thấy ba người doanh nhân say rượu Wayne Enterprises trêu chọc một phụ nữ. Dường như căn bệnh tiếng cười lại tái phát do quá căng thẳng hay Arthur cố tình thu hút sự chú ý về mình để người phụ nữ được yên ổn. Ba người doanh nhân đánh đập Arthur, anh phải bắn hai người để tự vệ và hành quyết người thứ ba. Vụ giết người bị lên án bởi ứng cử viên thị trưởng tỷ phú Thomas Wayne, người ám chỉ một bộ phận cư dân của Gotham là "những tên hề". Cuộc biểu tình chống lại sự giàu có của Gotham bắt đầu, với những người biểu tình đeo mặt nạ chú hề trong hình ảnh của Arthur. Và rồi chính quyền cũng cắt giảm kinh phí, đóng cửa chương trình dịch vụ xã hội, khiến Arthur không có thuốc dùng. Trong một sự kiện công khai, Arthur đối mặt với Thomas, ông ta nói với anh rằng Penny bị ảo tưởng. Arthur đến Bệnh viện Arkham và ăn cắp hồ sơ của Penny, hồ sơ cho biết Penny đã nhận nuôi Arthur khi còn bé và mặc cho người bạn trai vũ phu của bà làm hại cả hai. Penny cáo buộc rằng Thomas đã sử dụng ảnh hưởng của mình để giả mạo hồ sơ việc nhận con nuôi và đưa bà vào trại tâm thần để che giấu chuyện vụng trộm của họ. Anh bước vào căn hộ của Sophie mà không báo trước. Hoảng sợ, Sophie bảo anh rời đi như chưa từng quen biết. Arthur nhận ra cuộc gặp gỡ trước đây của họ chỉ là ảo tưởng. Quẫn trí, Arthur đến bệnh viện và giết chết Penny.

Arthur được mời xuất hiện trong chương trình của Murray Franklin do sự lan truyền bất ngờ của đoạn phim kể chuyện hài của anh – thực chất chỉ làm trò cười và làm bẽ mặt Arthur. Khi anh chuẩn bị, anh được hai đồng nghiệp cũ Gary và Randall đến thăm. Arthur giết Randall nhưng không làm hại Gary vì anh này đã đối xử tốt với Arthur trong quá khứ. Trên đường đến trường quay, Arthur bị hai viên cảnh sát truy đuổi lên một chuyến tàu chứa đầy người biểu tình chú hề. Một viên cảnh sát vô tình bắn một người biểu tình và kích động một cuộc bạo loạn, nhờ vậy Arthur trốn thoát thành công trong đám đông. Trước khi chương trình được phát trực tiếp, Arthur yêu cầu Murray giới thiệu anh là Joker, ám chỉ sự nhạo báng trước đây của Murray. Arthur bước ra trước máy quay nhưng bắt đầu kể những câu chuyện cười bệnh hoạn, thừa nhận rằng anh đã giết ba người đàn ông trên tàu điện ngầm, và nói về cách xã hội từ bỏ việc bị tước quyền và cách chế giễu anh. Khi Murray chỉ trích anh và đe dọa rằng ông sẽ gọi cảnh sát, Arthur bắn chết Murray ngay trên truyền hình, và bị bắt giữ khi bạo loạn diễn ra khắp thành phố Gotham. Một kẻ bạo loạn đi theo gia đình Wayne vào một con hẻm và giết chết Thomas và người vợ Martha, tha mạng cho Bruce. Những kẻ bạo loạn trên một chiếc xe cứu thương đâm vào xe cảnh sát chở Arthur và giải cứu anh. Arthur nhảy theo sự cổ vũ của đám đông và nhận ra rằng mình đang chảy máu từ miệng, mà anh dùng để vẽ một nụ cười trên mặt.

Trong bệnh viện tâm thần, Arthur cười với chính mình và nói với bác sĩ tâm lý rằng cô sẽ không thể hiểu điều hài hước. Ra khỏi phòng, Arthur để lại dấu chân đầy máu, trước khi đến cuối hành lang và bị bảo vệ đuổi theo.

Diễn viên
---------

Joaquin Phoenix thủ vai nhân vật chính Joker.
* Joaquin Phoenix vai Arthur Fleck / Joker  
Một nghệ sĩ hài độc thoại và diễn hề bần cùng bị bệnh tâm thần, bị cả xã hội coi thường, cộng với quá khứ bị ngược đãi đã khiến anh trở thành một tên tội phạm theo chủ nghĩa hư vô. Phoenix cảm thấy có hứng thú với tác phẩm kinh phí thấp với nội dung đi sâu vào một nhân vật truyện tranh. Anh cảm thấy bộ phim "độc đáo, nó là toàn bộ thế giới chỉ của riêng nó thôi, và có thể [...] Nó cũng có thể là điều khiến bạn sợ hãi nhất." Phoenix đã giảm 24 kg để chuẩn bị cho vai diễn, và diễn tiếng cười của nhân vật dựa trên "video về những người mắc chứng rối loạn cảm xúc." Phoenix cũng tìm cách khắc họa một nhân vật mà khán giả không thể hiểu rõ, anh cũng không lấy các diễn viên từng đóng vai Joker trước đây làm hình mẫu. Thay vào đó, anh đọc một cuốn sách về các vụ ám sát chính trị để có thể hiểu được tâm lý cũng như động cơ của những kẻ giết người. Đạo diễn Todd Phillips cho biết anh cố tình không miêu tả rõ về việc liệu Arthur có trở thành Joker trong những câu chuyện truyền thống về Batman hay sẽ là một nhân vật riêng biệt, dù Phoenix tin rằng nhân vật này sẽ đi theo vế đầu tiên hơn.
* Robert De Niro vai Murray Franklin  
Một người dẫn chương trình đàm thoại có vai trò trong sự sụp đổ của Arthur. De Niro cho biết vai diễn của ông trong *Joker* là nhằm tri ân tới Rupert Pupkin – nhân vật của chính ông trong *The King of Comedy* (1983), vốn là một diễn viên hài bị ám ảnh bởi một người dẫn chương trình đàm thoại.
* Zazie Beetz vai Sophie Dumond  
Một bà mẹ đơn thân và là người Arthur "cảm nắng". Beetz, một "fan bự" của Phoenix, cho biết cô rất "vinh dự" khi được đóng chung với anh, và cô ấy đã học được rất nhiều điều trong quá trình làm việc với anh trên phim trường.
* Frances Conroy vai Penny Fleck  
Người mẹ ốm yếu về tinh thần và thể chất của Arthur, trước đây từng làm việc cho Thomas Wayne. Nữ diễn viên người Canada Hannah Gross vào vai Penny thời trẻ.

Ngoài ra, Brett Cullen tham gia dự án với vai diễn Thomas Wayne, một tỷ phú đang tranh cử chức thị trưởng của Gotham. Không giống như trong truyện tranh, Thomas đóng vai trò quan trọng trong nguồn gốc của nhân vật Joker và tạo ít thiện cảm hơn so với các phiên bản truyền thống của nhân vật. Alec Baldwin ban đầu được chọn vào vai diễn này, tuy nhiên ông đã bỏ vai do xung đột lịch làm việc. Carrie Louise Putrello đóng vai Martha, vợ của Thomas, mặc dù nhân vật không có lời thoại cũng như không được gọi bằng tên. Douglas Hodge vào vai Alfred Pennyworth, quản gia kiêm người chăm sóc của gia đình Wayne, và Dante Pereira-Olson đảm nhiệm vai diễn nhí Bruce Wayne, con trai của Thomas, người sau này khi trưởng thành sẽ trở thành Batman, kẻ thù không đội trời chung của Joker.

Các vai diễn khác bao gồm: Glenn Fleshler và Leigh Gill vào vai Randall và Gary, hai đồng nghiệp hề của Arthur; Bill Camp và Shea Whigham trong vai thám tử Garrity và Burke của Sở Cảnh sát Thành phố Gotham; Marc Maron vào vai Gene Ufland, nhà sản xuất cho chương trình của Franklin; Josh Pais vào vai Hoyt Vaughn, quản lý của Arthur; Brian Tyree Henry trong vai Clark, một thư ký tại Bệnh viện Tiểu bang Arkham; Ben Warheit, Michael Benz và Carl Lundstedt vao vai ba nhân vân ngân hàng đã quấy rối Arthur trên tàu điện; Gary Gulman vào vai một nghệ sĩ hài; và Bryan Callen đảm nhiệm vai Javier, một đồng nghiệp của Arthur. Justin Theroux cũng đảm nhiệm một vai diễn khách mời không được ghi danh là Ethan Chase, một khách mời nổi tiếng trong chương trình của Franklin.

Chủ đề
------

Xem thêm thông tin: Sức khỏe tâm thần
*Joker* có chủ đề chính là bệnh tâm thần và các triệu chứng liên quan. Nhân vật Joker gợi nhớ lại những tên tội phạm đã thực hiện các vụ nổ súng hàng loạt tại Mỹ cũng như các thành viên của cộng đồng incel. Jim Vejvoda từ *IGN*, Pete Hammond từ *Deadline Hollywood* và Christina Newland từ *The Guardian* coi tác phẩm như một lời cảnh tỉnh: Sự xem thường của xã hội đối với những số phận kém may mắn có thể sẽ là nguyên nhân tạo nên những kẻ như Joker. Stephen Kent viết cho tạp chí *The Washington Examiner* rằng Arthur Fleck tổng hòa các tính cách của một kẻ nổ súng hàng loạt, đồng thời gọi thông điệp mà tác phẩm đã đưa ra là một lời nhắc nhở rằng xã hội đang bỏ quên những người như Joker. Viết cho trang *People's World*, Chauncey K. Robinson ghi nhận rằng "một hệ thống [chính quyền] mục nát sẽ tạo ra những con quỷ bên trong chính nó."

Một số cây viết bày tỏ lo ngại rằng hình tượng đầy cảm xúc trong *Joker* về một kẻ cuồng sát có thể dẫn tới các vụ bạo lực trong thế giới thực. Richard Lawson từ *Vanity Fair* nhận thấy tác phẩm quá đồng cảm với "những gã da trắng gây tội ác ghê tởm," đồng thời các hệ tư tưởng chính trị xã hội đại diện trong phim là "những tệ nạn dễ được nhận diện" đối với những kẻ "bắn súng tại trường học, buổi hòa nhạc và nhà thờ, những kẻ đã bắn những người phụ nữ và đàn ông mà họ ganh ghét và đố kỵ, những kẻ đã thả lòng căm thù đầy hỗn mang vào thế giới – thậm chí còn có một giai thoại đầy phiền não về họ để tìm cho ra câu trả lời." Jim Geraghty của *National Review* thì bình luận rằng ông "quan ngại một bộ phận thanh thiếu niên giận dữ, hoang tưởng và bất ổn cảm xúc của nước Mỹ sẽ chứng kiến Joaquin Phoenix rơi vào trạng thái điên loạn và mong muốn trở lại xã hội bằng cách làm tổn thương càng nhiều người càng tốt, và [họ sẽ] thốt lên, 'cuối cùng cũng có ai đó hiểu mình!'" Ngược lại thì cây viết Michael Shindler, khi bình luận về *Joker* trong *Mere Orthodoxy*, lại đồng ý rằng *Joker* đã miêu tả một thế giới kỳ ảo với những ước nguyện đầy thiện cảm, [...] chính vì lý do đó mà bộ phim sẽ, nếu có, dập tắt hoàn toàn những bạo lực trong thế giới thực bằng cách biến "những tên giống Fleck trên thế giới trở thành những kẻ miên hành."

Nhà tội phạm học người Anh Adrian Raine đã bị ấn tượng bởi cách *Joker* miêu tả tâm lý của một kẻ sát nhân chân thực đến mức nào. Trong một cuộc phỏng vấn với *Vanity Fair*, ông miêu tả bộ phim là "một công cụ giáo dục tuyệt vời" và cho biết ông có dự định trình chiếu các đoạn phim trong những buổi dạy học của mình. Nhà tâm thần học Kamran Ahmed thì nhấn mạnh các yếu tố trong thời thơ ấu của Arthur như những mất mát, việc bị mẹ mình ngược đãi cũng như tiền sử mắc bệnh tâm thần của gia đình chính là nguồn cơn cho tình trạng hiện tại của hắn. Nhà tâm thần người Mỹ Imani Walker, được biết đến với phim truyền hình *Married to Medicine Los Angeles* trên kênh Bravo cũng như từng làm việc với những tên tội phạm bạo lực mắc bệnh tâm thần, đã phân tích rõ hoàn cảnh cũng như chứng rối loạn thần kinh của Joker, đồng thời lưu ý rằng Arthur đã cố gắng tìm kiếm sự giúp đỡ trước khi hắn sa ngã vì bị bỏ rơi. Bà phát biểu về Arthur nói riêng cũng như những người nghèo bị mắc bệnh tâm thần nói chung: "Chúng ta, một xã hội, thậm chí còn không thể giả vờ như họ là người thật. Và đó là những gì bộ phim này muốn nói. Cậu ta thậm chí còn chẳng có nổi một cơ hội."

Micah Uetricht, giám đốc điều hành của *Jacobin*, đã viết trong một bài bình luận xuất bản trên nhật báo *The Guardian* rằng ông đã bị sốc khi giới truyền thông không hiểu được thông điệp của bộ phim: "Chúng tôi đã lên án khá thẳng thắn về chính sách thắt lưng buộc bụng của Mỹ: cách mà nó khiến những người dễ bị thương tổn phải tìm cách tồn tại khi những nguồn lợi tức mà họ cần đều không có, và những hậu quả khủng khiếp mà phần còn lại của xã hội có thể sẽ phải nếm trải." Ahmed cũng nhấn mạnh việc thiếu kinh phí cho các dịch vụ sức khỏe tâm thần vốn đã kéo dài trên toàn thế giới cũng được ám chỉ bóng gió trong bộ phim.

Sản xuất
--------

### Phát triển

Đạo diễn của *Joker*, Todd Phillips vào năm 2019.
Từ năm 2014 đến năm 2015, Joaquin Phoenix bày tỏ với bên đại diện của anh mối quan tâm đến các vai diễn trong các phim điện ảnh kinh phí thấp xoay quanh một nhân vật phản diện trong truyện tranh, như nhân vật Joker của DC Comics. Phoenix trước đó đã từ chối tham gia Vũ trụ Điện ảnh Marvel vì anh sẽ bị yêu cầu phải đóng đi đóng lại một nhân vật, chẳng hạn như Hulk hoặc Doctor Strange, trong nhiều bộ phim khác nhau. Phoenix loại bỏ ý tưởng về nhân vật Joker ngay từ đầu và cố gắng nghĩ ra một ý tưởng khác. "Tôi nghĩ là, 'Bạn không thể làm Joker, bởi vì bạn biết mà, chỉ là bạn không thể làm nhân vật đó được, [phim về Joker] đã được thực hiện rồi.'" Đại diện của Phoenix đề nghị tổ chức một cuộc họp với Warner Bros. nhưng Phoenix đã từ chối và từ bỏ ý tưởng về nhân vật phản diện này. Tương tự, Todd Phillips đã nhiều lần được mời ngồi vào ghế đạo diễn cho các phim điện ảnh chuyển thể từ truyện tranh, nhưng anh đều từ chối vì cho rằng chúng quá "ồn ào" và không đem lại cho anh hứng thú. Theo Phillips, *Joker* được tạo ra từ mong muốn thực hiện một bộ phim truyện tranh khác biệt và có nền tảng hơn. Phillips đã bị nhân vật Joker thu hút vì anh không nghĩ rằng nhân vật này lại có một chân dung cụ thể đến vậy, mà anh biết chính chân dung ấy sẽ là tiền đề cho những tự do sáng tạo trong tác phẩm sau này.

Phillips đã trình bày ý tưởng về Joker với Warner Bros. sau khi bộ phim *Cộng sự hổ báo* của anh được công chiếu vào tháng 8 năm 2016. Trong buổi ra mắt *Cộng sự hổ báo*, Phillips tự hỏi "*Cộng sự hổ báo* sẽ không làm thể giới đảo điên đâu, và tôi lại nghĩ tiếp là, 'Khán giả đang thực sự muốn thấy điều gì?'" Anh đề xuất DC Films tách rời dự án điện ảnh của mình với các tác phẩm cạnh tranh với Marvel Studios bằng cách thực hiện sản xuất các phim điện ảnh lẻ với kinh phí thấp. Sau thành công của *Wonder Woman: Nữ thần chiến binh* (2017), DC Films quyết định sẽ tập trung đào sâu hơn vào nội dung của thương hiệu vũ trụ điện ảnh phim DC với tên gọi Vũ trụ Mở rộng DC (DCEU). Tháng 8 năm 2017, Warner Bros. và DC Films đã tiết lộ kế hoạch thực hiện dự án *Joker*, với Phillips ngồi ghế đạo diễn và kiêm đảm nhiệm phần kịch bản với Scott Silver, còn Martin Scorsese được giao vai trò đồng sản xuất với Phillips.

Theo Kim Masters và Borys Kit từ *The Hollywood Reporter*, Jared Leto – diễn viên thể hiện vai Joker trong DCEU – đã không hài lòng với sự tồn tại của một dự án tách biệt với vai diễn của anh. Vào tháng 10 năm 2019, Masters cho biết Leto cảm thấy "bị xa lánh và khó chịu" khi biết rằng Warner Bros. – vốn đã hứa hẹn sẽ thực hiện một bộ phim DCEU độc lập về nhân vật Joker – lại đồng ý để Phillips tiếp tục thực hiện dự án *Joker*, và anh thậm chí còn tới yêu cầu quản lý âm nhạc Irving Azoff tác động để hủy bỏ dự án. Masters cũng cho biết sự khó chịu của Leto là nguyên nhân khiến anh chấm dứt hợp tác với Creative Artists Agency (CAA) vì tin rằng "các đại diện của anh nên tiết lộ cho anh sớm hơn về dự án của Phillips và chiến đấu mạnh mẽ hơn cho phiên bản Joker của anh." Tuy nhiên, các nguồn tin của Leto phủ nhận việc anh cố gắng khiến *Joker* bị hủy bỏ và rời CAA vì lý do này.

Warner Bros. đã hối thúc Phillips tuyển Leonardo DiCaprio vào vai Joker với hy vọng rằng mối quan hệ cộng tác lâu năm với Scorsese sẽ thu hút anh. Tuy nhiên, Phillips cho biết anh chỉ cân nhắc mỗi Phoenix cho vai diễn này và phần kịch bản do anh và Silver chắp bút chỉ dành riêng cho Phoenix. Anh cho biết: "Mục đích ở đây chưa bao giờ là vì muốn đem Joaquin Phoenix vào vũ trụ điện ảnh truyện tranh. Mà mục đích ở đây là đưa các phim điện ảnh truyện tranh vào vũ trụ của Joaquin Phoenix." Phoenix tiết lộ thời điểm anh mới nghe về dự án, anh đã rất hào hứng vì đây là thể loại độc đáo mà anh mong muốn tham gia diễn xuất. Phoenix đã mất một khoảng thời gian để đàm phán cho vai diễn này, vì vai diễn khiến anh cảm thấy lo sợ: "thông thường, trong những bộ phim như thế này, chúng tôi sử dụng những nguyên mẫu đơn giản và tinh giản hóa, điều đó cho phép khán giả cảm thấy mình khác xa nhân vật, cũng giống như chúng ta trong đời sống hàng ngày khi thật dễ dàng để có thể coi một ai đó là người xấu và từ đó đưa ra nhận định rằng 'Tôi chẳng hề giống họ.'"

### Biên kịch

Đó là một quá trình kéo dài cả năm kể từ khi chúng tôi hoàn thành kịch bản chỉ để thu hút những nhân sự mới tham gia với tầm nhìn [mới] này, bởi vì tôi đã giới thiệu nó cho một đội ngũ làm phim hoàn toàn khác [...]. Có những email như kiểu: 'Bạn nhận ra rằng chúng tôi bán đồ ngủ của Joker tại Target.' Có hàng triệu rào cản, và bạn phải điều hướng từng cái một [...]. Vào thời điểm đó, tôi sẽ nguyền rủa chúng trong đầu hàng ngày. Nhưng sau đó tôi phải đặt nó dưới một góc nhìn và nghĩ, 'Họ khá táo bạo khi đã thực hiện điều này.'
– Todd Phillips

Phillips và Silver bắt tay vào thực hiện phần kịch bản cho *Joker* từ năm 2017 và quá trình biên kịch kéo dài khoảng một năm. Theo nhà sản xuất Emma Tillinger Koskoff, phải mất một thời gian thì hãng Warner Bros mới phê duyệt kịch bản này, một phần cũng vì lo ngại về nội dung của tác phẩm. Phillips cũng cho biết đã có "hàng triệu rào cản" xuất hiện trong suốt cả năm trời viết kịch bản do khả năng hiển thị của nhân vật. Phillips cho biết chủ đề của kịch bản có thể phản ánh xã hội hiện đại, nhưng bộ phim không được mang mục đích chính trị. Mặc dù Joker đã từng xuất hiện trong nhiều phim điện ảnh trước đây, Phillips vẫn nghĩ rằng có thể sản xuất một câu chuyện mới cho nhân vật này. "Đó chỉ là một cách diễn giải khác, giống như cách mọi người đưa ra nhiều lời diễn giải khác nhau về *Macbeth* vậy", anh trả lời *The New York Times*.

Kịch bản của *Joker* lấy cảm hứng từ các phim điện ảnh của Scorsese như *Taxi Driver* (1976), *Raging Bull* (1980), và *The King of Comedy* (1983), cũng như bộ ba phim điện ảnh *The Hangover* của Phillips. Một số phim điện ảnh khác mà Phillips đã trích dẫn làm nguồn cảm hứng bao gồm các tác phẩm phát hành vào những năm 1970 có nội dung mang tính nghiên cứu về một nhân vật xác định – như *Serpico* (1973) và *One Flew Over the Cuckoo's Nest* (1975) – cùng bộ phim câm *The Man Who Laughs* (1928) và một số phim ca nhạc khác. Phillips cho biết ngoài tông nền của phim thì anh không coi *Joker* như một phim điện ảnh khác biệt so với các tác phẩm trước đây của mình như loạt phim *Hangover*. Trong khi cơ sở của phim được lấy cảm hứng từ tiểu thuyết bằng tranh *Batman: The Killing Joke* (1988) của Alan Moore và Brian Bolland, trong đó miêu tả nhân vật Joker là một diễn viên hài độc thoại thất bại, Phillips nói rằng tác phẩm không "đi theo bất cứ yếu tố gì có trong truyện tranh... Đó là một điều vô cùng thú vị đối với tôi. Chúng tôi thậm chí còn không làm phim về Joker, mà là kể câu chuyện về cách Joker ra đời." Phillips sau đó giải thích kỹ hơn là họ không tìm đến một bộ truyện tranh cụ thể để lấy cảm hứng, mà là "lựa và chọn những gì chúng tôi thích" từ những câu chuyện về quá khứ của nhân vật. Lớn lên tại New York, Phillips cũng lấy cảm hứng từ cuộc sống thường nhật ở Thành phố New York vào đầu những năm 1980. Cảnh bắn súng trên tàu điện ngầm được lấy cảm hứng từ vụ nổ súng tại tàu điện ngầm Thành phố New York 1984, với hình ảnh nhân vật Arthur Fleck một phần được dựa trên Bernhard Goetz, thủ phạm của vụ nổ súng.

Phillips và Silver cho rằng cốt truyện phổ biến nhất về nguồn gốc của Joker – trong đó nhân vật bị biến dạng sau khi rơi vào một thùng axit – là quá phi thực tế. Thay vào đó, họ sử dụng một số yếu tố trong giai thoại về Joker để sáng tạo ra một cốt truyện gốc mà Phillips muốn phải chân thực nhất có thể. Do nhân vật Joker không có một câu chuyện về nguồn gốc rõ ràng trong các bản truyện tranh, Phillips và Silver được tự do sáng tạo và "hối thúc nhau mỗi ngày để có thể nghĩ ra một thứ gì đó hoàn toàn điên rồ." Tuy nhiên, bộ đôi đã cố gắng giữ lại bản chất "đa lựa chọn" đầy mơ hồ về quá khứ của Joker bằng cách định hướng nhân vật trở thành một người kể chuyện thiếu tin cậy – với toàn bộ cốt truyện chỉ đơn giản là ảo tưởng của anh ta – và biến căn bệnh tâm thần mà anh mắc phải trở nên không rõ ràng. Do đó, Phillips cho biết toàn bộ nội dung phim được để mở nhằm muốn người xem phải tự tìm cách diễn giải.

### Tiền kỳ

Sau khi *Liên minh Công lý* (2017) không đạt nhiều thành công về cả mặt chuyên môn lẫn doanh thu, vào tháng 1 năm 2018, Walter Hamada đã thay thế Jon Berg trong vai trò trưởng bộ phận sản xuất phim điện ảnh dựa trên DC tại Warner Bros. Hamada đã lên kế hoạch lại đối với các phim điện ảnh DC đang trong quá trình phát triển, hủy bỏ một số tác phẩm, đồng thời tập trung phát triển một số dự án khác. Bộ phim về Joker được khởi quay vào cuối năm 2018 với kinh phí nhỏ là 55 triệu USD. Nhà báo Masters cho biết Warner Bros. đã miễn cưỡng để dự án *Joker* tiếp tục hoạt động, việc chỉ cung cấp khoản ngân sách nhỏ là để cản trở Phillips thực hiện dự án. Tới tháng 6, nam diễn viên Robert De Niro được cân nhắc cho một vai diễn phụ trong phim. Thỏa thuận với Phoenix được chốt vào tháng 7 năm 2018, sau khi Phillips thuyết phục anh suốt bốn tháng liên tiếp. Ngay sau đó, Warner Bros. chính thức bật đèn xanh cho tác phẩm, với tên gọi *Joker*, đồng thời lên lịch công chiếu vào ngày 4 tháng 10 năm 2019. Warner Bros. miêu tả bộ phim là "cuộc khám phá về một gã đàn ông bị xã hội xem thường, [đó] không chỉ là một nghiên cứu về tính cách nhân vật, mà rộng hơn còn là một câu chuyện mang tính răn đe."

Koskoff, cộng sự lâu năm của Scorsese đã tham gia dự án dưới vai trò sản xuất, dù sau đó Scorsese đã rời vị trí sản xuất của mình để thực hiện các công việc riêng. Scorsese cũng cân nhắc tới việc đảm nhiệm vai trò giám đốc sản xuất cho *Joker*, nhưng ông lại quá bận rộn với dự án *Người đàn ông Ireland* mà ông làm đạo diễn. *Joker* cũng được xác nhận là sẽ không ảnh hưởng đến nhân vật Joker của Leto và sẽ là phần phim đầu tiên trong loạt phim điện ảnh DC mới không liên quan đến DCEU. Tháng 7 năm 2018, Zazie Beetz được tuyển vào một vai diễn phụ trong phim, và De Niro cũng bước vào các buổi đàm phán hợp đồng vào tháng 8. Sau khi Frances McDormand từ chối lời mời vào vai mẹ của Joker, Frances Conroy đã được tuyển vào vai diễn này. Tới cuối tháng 7, Marc Maron và Bryan Callen được xác nhận tham gia dàn diễn viên. Alec Baldwin được chọn vào vai Thomas Wayne vào ngày 27 tháng 8, nhưng lại bỏ vai diễn chỉ hai ngày sau đó do xung đột lịch làm việc.

### Quay phim

A corrugated silver metal subway train sits with its doors open in a station. Its rollsign reads "0 Local / To Old Gotham all times / Downtown & Tricorner".Một tàu điện ngầm ở Thành phố New York với chỉ báo tuyến số 0 (không có thật) còn lại từ quá trình quay phim *Joker*.
Quá trình quay phim chính bắt đầu vào tháng 9 năm 2018 tại Thành phố New York, dưới tiêu đề sản xuất là *Romeo*. Ngay sau khi bộ phim bắt đầu, De Niro, Brett Cullen, Shea Whigham, Glenn Fleshler, Bill Camp, Josh Pais và Douglas Hodge được xác nhận sẽ tham gia dự án, với Cullen thay thế Baldwin. Bradley Cooper tham gia bộ phim với tư cách nhà sản xuất, còn vai trò đạo diễn hình ảnh sẽ do Lawrence Sher đảm nhiệm; cả Cooper lẫn Sher đều đã từng làm việc với Phillips trong các dự án trước đó. Ngày 22 tháng 9, phân cảnh mô tả một cuộc biểu tình bạo lực đã được ghi hình tại ga tàu điện ngầm Church Avenue ở Kensington, Brooklyn, mặc dù sau đó nhà ga đã được chỉnh sửa để trông giống ga Đại lộ Bedford Park ở The Bronx. Các cảnh quay bạo lực cũng được thực hiện tại sân ga bỏ hoang của ga Ninth Avenue ở Sunset Park, Brooklyn.

Theo Beetz, Phillips đã viết lại toàn bộ kịch bản trong quá trình sản xuất do Phoenix đã giảm cân quá nhiều để nhập vai nhân vật, nên sẽ không có cơ hội để thực hiện các cảnh quay bổ sung sau này. Cô nhớ lại, "chúng tôi xem đoạn trailer của Todd và viết kịch bản cho phân cảnh cho buổi tối và sau đó thực hiện nó luôn. Trong lúc làm tóc và trang điểm, chúng tôi sẽ ghi nhớ lời thoại đó rồi thực hiện chúng, và ba tuần sau chúng tôi sẽ thực hiện quay lại các cảnh quay ấy." Phillips nhớ lại Phoenix đôi khi sẽ đi chệch hướng trong quá trình quay phim vì anh hay bị mất tự chủ và cần phải tự bình tĩnh lại – trước sự bối rối của các diễn viên khác khi họ tưởng rằng mình đã diễn sai ở chỗ nào đó. De Niro là một trong số ít những diễn viên mà Phoenix không bao giờ diễn chệch hướng. De Niro nói rằng Phoenix "rất quyết liệt với những gì cậu ấy đang thể hiện, vì nó phải như thế, vì cậu ấy phải như thế."

Công tác ghi hình tại Thành phố Jersey bắt đầu vào ngày 30 tháng 9 – trong đó Đại lộ Newark bị phong tỏa – và ngày 9 tháng 11 – trong đó Đại lộ Kennedy bị phong tỏa. Phim khởi quay tại Newark từ ngày 13 tháng 10 và đến ngày 16 tháng 10. Không lâu trước khi công tác ghi hình ở Newark bắt đầu, hiệp hội SAG-AFTRA đã nhận được đơn khiếu nại cho biết nhiều diễn viên quần chúng đã bị nhốt trong khoang tàu điện ngầm suốt hơn ba giờ khi phim đang được bấm máy ở Brooklyn, điều này đã vi phạm các quy định ở đây. Tuy nhiên vấn đề đã nhanh chóng được giải quyết sau khi một đại diện của hiệp hội đến thăm phim trường. Cùng tháng đó, diễn viên nhí Dante Pereira-Olson tham gia dàn diễn viên với vai Bruce Wayne. Whigham phát biểu rằng cho đến cuối tháng 10, bộ phim đã ở "giai đoạn giữa" của quá trình sản xuất, đồng thời cũng nói thêm rằng đây là một trải nghiệm "dữ dội" và "đáng kinh ngạc". Đến giữa tháng 11, công tác quay phim chuyển trở lại về New York. Phim đóng máy vào ngày 3 tháng 12 năm 2018; Phillips cũng đăng một bức ảnh lên Instagram cá nhân vào cuối tháng đó để kỷ niệm sự kiện này.

### Hậu kỳ

Phillips xác nhận anh đang trong quá trình biên tập *Joker* vào tháng 3 năm 2019. Tại sự kiện CinemaCon vào tháng 4, anh cho biết bộ phim "vẫn đang thành hình" và rất khó để đưa ra thảo luận vì anh muốn giữ bí mật về thông tin dự án. Phillips cũng phủ nhận hầu hết các báo cáo xung quanh bộ phim khi mà đây là "một câu chuyện về nguồn gốc một nhân vật vốn không có nguồn gốc rõ ràng." Brian Tyree Henry cũng được xác nhận sẽ có đất diễn trong phim. Phần hiệu ứng hình ảnh do Scanline VFX và Shade VFX đảm nhiệm, dưới sự giám sát của Matthew Giampa và Bryan Godwin, với Erwin Rivera đảm nhiệm vai trò giám sát tổng quát. Một cảnh đã bị cắt khỏi phim mô tả nhân vật Sophie đang xem màn xuất hiện của Arthur trong chương trình của Franklin. Cảnh này nhằm mục đích cho khán giả thấy rằng cô vẫn còn sống vì trước đó nội dung phim ngụ ý rằng Arthur đã giết cô, nhưng Phillips cho rằng phân cảnh đó sẽ làm gián đoạn mạch chuyện, vốn luôn đi theo góc nhìn của Arthur.

Kinh phí cuối cùng để thực hiện *Joker* là 55–70 triệu USD. Con số này được *The Hollywood Reporter* coi là "một phần nhỏ" so với kinh phí của một phim điện ảnh dựa trên truyện tranh điển hình. Làm một phép so sánh thì phim điện ảnh DC lấy nhân vật phản diện làm trung tâm gần nhất là *Biệt đội cảm tử* (2016) có kinh phí ở mức 175 triệu USD. 25 triệu USD trong ngân sách của *Joker* được tài trợ bởi Creative Wealth Media, một công ty tài chính có trụ sở tại Toronto, trong khi đó Village Roadshow Pictures và Bron Studios mỗi hãng phim chia nhau tài trợ 25% tổng kinh phí. *Joker* cũng là phim chiếu rạp người đóng đầu tiên thuộc thương hiệu phim *Batman* được Hiệp hội Điện ảnh Hoa Kỳ gắn nhãn R do "bạo lực đẫm máu mạnh, hành vi gây rối, ngôn ngữ và hình ảnh tình dục nhẹ." Tại Anh Quốc, Ủy ban phân loại điện ảnh Vương quốc Anh gắn nhãn 15 cho phim vì "bạo lực đẫm máu mạnh [và] ngôn ngữ".

### Âm nhạc

Bài chi tiết: Joker: Original Motion Picture SoundtrackTháng 8 năm 2018, Hildur Guðnadóttir được mời về dự án dưới vai trò nhà soạn nhạc cho phần nhạc nền của tác phẩm. Hildur bắt đầu công việc viết nhạc sau khi đọc bản thảo của bộ phim và một số cuộc gặp mặt trực tiếp với Phillips; Phillips cũng đưa ra "rất nhiều ý tưởng lớn" của mình cho phần âm nhạc. Guðnadóttir thực hiện phần nhạc nền của *Joker* song song với phần nhạc của loạt phim chính kịch *Chernobyl*. Cô cho biết mình gặp nhiều thách thức khi phải luân chuyển qua lại giữa hai tác phẩm do sự khác biệt lớn giữa hai phần nhạc nền. Ngoài ra, trong *Joker* cũng xuất hiện một số bài hát như "That's Life", "Send In the Clowns", "White Room" và "Rock and Roll Part 2". Việc sử dụng "Rock and Roll Part 2" đã dấy lên nhiều lo ngại cho rằng nam ca sĩ Gary Glitter, một người bị kết án phạm tội tình dục, sẽ nhận được nhiều tiền bản quyền, nhưng sau đó các nguồn tin xác nhận ông sẽ không nhận được số tiền này. Album nhạc phim được hãng WaterTower Music phát hành vào ngày 2 tháng 10 năm 2019, thu về nhiều giải thưởng tại các lễ trao giải lớn nhỏ, bao gồm một Giải Oscar, một Giải Satellite, một Giải Sao Thổ và một Giải Quả cầu vàng.

Phát hành
---------

### Quảng bá

Phillips đã quảng cáo cho bộ phim bằng cách đăng những bức ảnh trên phim trường lên tài khoản Instagram của mình. Ngày 21 tháng 9 năm 2018, anh đã đăng tải một cảnh quay thử nghiệm với Phoenix trong trang phục hóa trang của Joker, lồng ghép đoạn nhạc từ bài hát "Laughing" do The Guess Who trình bày. Tại sự kiện CinemaCon ngày 2 tháng 4 năm 2019, Phillips cho ra mắt trailer của phim, trailer cũng được đăng tải trực tuyến cùng ngày hôm đó. Trailer này có sử dụng bài hát "Smile" do Jimmy Durante trình bày, đã nhận về nhiều phản hồi tích cực; một số nhà phê bình còn so sánh nó với *Taxi Driver* và *Requiem for a Dream*, đồng thời cũng dành nhiều lời khen ngợi cho phần diễn xuất của Phoenix. Các cây viết đã mô tả đoạn trailer này là tối tăm và gai góc, trong đó Jenna Anderson từ *ComicBook.com* cảm thấy tác phẩm giống một phim điện ảnh kinh dị tâm lý hơn là một bộ phim dựa trên truyện tranh. Nam diẽn viên Mark Hamill, người đảm nhiệm vai trò lồng tiếng cho nhân vật Joker kể từ bộ phim hoạt hình *Batman: The Animated Series* năm 1992, cũng bày tỏ sự hào hứng trên Twitter cá nhân. Ngược lại, Germain Lussier của *io9* lại cho rằng đoạn trailer này tiết lộ quá ít thông tin và nó chẳng khác gì những bức ảnh mà Phillips đã đăng trên Instagram. Dù vẫn tin rằng Joker là một tác phẩm tiềm năng, Lussier vẫn cho rằng trailer này không phải là một thành công. Đoạn trailer đã nhận được hơn tám triệu lượt xem trong vài giờ đầu tiên ra mắt.

Ngày 25 tháng 8 năm 2019, Phillips đã đăng tải sáu đoạn teaser ngắn giới thiệu về quá trình biên kịch, đồng thời anh cũng cho biết đoạn trailer thứ hai sẽ được ra mắt vào ngày 28 tháng 8. Nhà làm phim Kevin Smith khen ngợi tính độc đáo của đoạn trailer mới và cho rằng *Joker* "sẽ vẫn có ý nghĩa ngay cả khi [DC Comics] không hề tồn tại". Tổng quát, *Deadline Hollywood* ước tính hãng Warner Bros. đã chi khoảng 120 triệu USD cho công tác quảng cáo và tiếp thị.

### Chiếu rạp

refer to captionJoaquin Phoenix (*trái*) tại Liên hoan phim quốc tế Venezia lần thứ 76. *Joker* có buổi công chiếu ra mắt tại sự kiện này.
*Joker* có buổi công chiếu ra mắt tại Liên hoan phim quốc tế Venezia lần thứ 76 vào ngày 31 tháng 8 năm 2019. Tác phẩm đã nhận được tràng pháo tay nhiệt liệt kéo dài tám phút và giành được giải Sư tử vàng. Phim cũng có buổi công chiếu tại Liên hoan phim quốc tế Toronto vào ngày 9 tháng 9 năm 2019. Phim được hãng Warner Bros. Pictures phát hành tại các rạp chiếu của Hoa Kỳ vào ngày 4 tháng 10 năm 2019, và một ngày trước đó tại Úc và một số thị trường quốc tế khác. Ngày 16 tháng 11 năm 2019, *Joker* đã có buổi chiếu tại Nhà Trắng cho Tổng thống Donald Trump; các nguồn tin cho biết vị Tổng thống rất thích bộ phim này. Sau khi nhận được đề cử tại nhiều lễ trao giải khác nhau, phim được công chiếu lại tại các rạp trên khắp Bắc Mỹ từ ngày 17 tháng 1 năm 2020.

#### Lo ngại về an ninh

Ngày 18 tháng 9 năm 2019, Quân đội Hoa Kỳ đã gửi một email cảnh báo các thành viên về khả năng bạo lực tại các rạp chiếu có công chiếu bộ phim, đồng thời ghi chú độ nổi tiếng của nhân vật Joker trong cộng đồng incel. Một bản ghi âm riêng tiết lộ Quân đội đã nhận được thông tin "đáng tin cậy" từ cơ quan thực thi pháp luật Texas "liên quan đến việc nhắm mục tiêu vào một rạp chiếu phim không rõ danh tính trong thời gian phát hành." Tuy nhiên theo *Deadline Hollywood*, FBI và Bộ An ninh Nội địa Hoa Kỳ không tìm thấy mối đe dọa đáng chú ý nào xung quanh việc phát hành bộ phim.

Trong một cuộc phỏng vấn với *TheWrap*, Phillips bày tỏ sự ngạc nhiên trước những chỉ trích về tông màu đen tối của bộ phim, anh cho rằng các nhà phê bình điện ảnh đã quá "cực tả". Trong buổi nói chuyện với *The Telegraph*, sau khi được hỏi liệu tác phẩm có thể tạo ảnh hưởng tới những vụ bắn súng hàng loạt, Phoenix đã ngay lập tức bước ra khỏi cuộc phỏng vấn. Anh sau đó đã quay lại để hoàn thành nốt buổi phỏng vấn, nhưng không đưa ra câu trả lời cho câu hỏi trên. Cánh báo giới cũng không được mời tới buổi công chiếu ra mắt tại rạp TCL Chinese Theatre, chỉ có các nhiếp ảnh gia được phép tương tác với đoàn làm phim và dàn diễn viên trên thảm đỏ. Trong một tuyên bố với *Variety*, đại diện hãng Warner Bros. cho biết "Rất nhiều người đã bàn tán Joker, và chúng tôi cảm thấy rằng đã đến lúc mọi người nên đi xem bộ phim."

*Joker* không được công chiếu tại rạp chiếu phim tại Aurora, Colorado, nơi xảy ra vụ xả súng hàng loạt năm 2012 trong buổi chiếu *Kỵ sĩ bóng đêm trỗi dậy*. Gia đình của ba nạn nhân cùng với mẹ ruột của một nhân chứng đã ký một lá thư với yêu cầu này và gửi tới Warner Bros. Ngoài ra, chuỗi rạp chiếu phim Landmark Theaters cũng cấm các khán giả xem phim mặc trang phục của Joker trong thời gian phim công chiếu, trong khi đó Sở Cảnh sát thành phố Los Angeles và Sở Cảnh sát Thành phố New York tăng cường mức độ hiện diện của cảnh sát tại các rạp chiếu phim trong khu vực, dù họ không nhận được "bất kỳ mối đe dọa cụ thể nào."

### Phương tiện tại gia

*Joker* được phát hành dưới định dạng phim số Digital HD vào ngày 17 tháng 12 năm 2019 và dưới các định dạng đĩa vật lý DVD, Blu-ray và Ultra HD Blu-ray vào ngày 7 tháng 1 năm 2020. Phim ra mắt trên kênh truyền hình HBO vào ngày 16 tháng 5 năm 2020, và trên nền tảng trực tuyến HBO Max vào ngày 27 tháng 5 năm 2020.

Đón nhận
--------

### Doanh thu phòng vé

*Joker* thu về 335,5 triệu USD chỉ tính riêng tại thị trường Mỹ và Canada và 738,5 triệu USD tại các quốc gia và vùng lãnh thổ khác, đưa tổng mức doanh thu toàn cầu lên tới 1,074 tỷ USD. Tác phẩm trở thành phim điện ảnh có doanh thu cao thứ sáu của năm 2019 và phim điện ảnh nhãn R có doanh thu cao nhất mọi thời đại, đồng thời trở thành phim điện ảnh nhãn R đầu tiên có doanh thu đạt mốc 1 tỷ USD. Xét về tỷ lệ ngân sách trên tổng doanh thu, *Joker* cũng là phim điện ảnh dựa trên truyện tranh đem về lợi nhuận cao nhất, một phần do kinh phí làm phim thấp và một phần cũng nhờ doanh thu hàng tuần trong thời gian chiếu rạp có tỉ lệ giảm không nhiều. *Deadline Hollywood* ước tính phim đã thu về mức lợi nhuận ròng vào khoảng 437 triệu USD, sau khi tổng hợp số liệu về doanh thu cùng các khoản chi.

Tháng 8 năm 2019, nhà phân tích Shawn Robbins từ tạp chí *BoxOffice* dự đoán *Joker* sẽ thu về 60–90 triệu USD trong dịp cuối tuần ra mắt ở Bắc Mỹ. Sau khi bộ phim ra mắt, *BoxOffice* nâng mức dự đoán về doanh thu ra mắt của *Joker* lên mức 70–95 triệu USD ở thị trường nội địa. Sau đó khi cập nhật mức doanh thu dự đoán lên 85–105 triệu USD, Robbins cho rằng tác phẩm có thể trở thành phim điện ảnh công chiếu trong tháng 10 đầu tiên đạt doanh thu hơn 100 triệu USD, vượt qua kỷ lục trước đó do *Venom* thiết lập vào năm 2018. Tuy nhiên, Paul Dergarabedian, nhà phân tích truyền thông cấp cao của Comscore, lại cho rằng bộ phim sẽ mở màn với chỉ gần 50 triệu USD vì tác phẩm vốn không phải là một "bộ phim truyện tranh điển hình." Ba tuần trước khi phim công chiếu, các kênh theo dõi chính thức trong ngành dự đoán bộ phim sẽ ra mắt với doanh thu 65–80 triệu USD sau ba ngày công chiếu, với một số khác thì đưa ra con số ước tính lên tới 90 triệu USD. Đầu tuần phim công chiếu, Atom Tickets cho biết tổng doanh thu đặt vé trước của phim đã vượt *Venom* và *Gã hề ma quái 2* (91,1 triệu USD ra mắt), và *Joker* là phim điện ảnh nhãn R bán chạy thứ hai của năm 2019 sau *Sát thủ John Wick: Phần 3 – Chuẩn bị chiến tranh*.

Tại thị trường Mỹ và Canada, *Joker* được công chiếu tại 4.374 rạp chiếu phim trong dịp cuối tuần ra mắt. Phim thu về 39.9 triệu USD trong ngày đầu tiên công chiếu, bao gồm 13,3 triệu USD thu về từ suất chiếu sớm đêm thứ Năm, vượt kỷ lục trước đó của *Venom* đối với một phim điện ảnh công chiếu tháng 10. Phim tiếp tục phá vỡ kỷ lục của *Venom* cho phim điện ảnh công chiếu tháng 10 có doanh thu dịp cuối tuần ra mắt cao nhất khi kết thúc ba ngày công chiếu với 96,2  triệu USD thu về. *Joker* trở thành tác phẩm lập kỷ lục cho sự nghiệp điện ảnh của Phoenix, Phillips và De Niro, đồng thời là doanh thu dịp cuối tuần ra mắt cao thứ tư mọi thời đại đối với một phim điện ảnh nhãn R. Đây cũng là số liệu ra mắt nội địa lớn nhất trong hai năm của hãng Warner Bros. Phim thu về 55,9 triệu USD trong dịp cuối tuần thứ hai công chiếu, giảm 41,8% so với dịp cuối tuần ra mắt, tiếp tục giữ vững vị trí quán quân trên bảng xếp hạng doanh thu phòng vé, đồng thời trở thành phim điện ảnh công chiếu tháng 10 có doanh thu dịp cuối tuần thứ hai cao nhất, đánh bại kỷ lục trước đó được thiết lập bởi *Cuộc chiến không trọng lực* với 43,1 triệu USD thu về vào năm 2013. Tới dịp cuối tuần thứ ba, tác phẩm thu về 29,2 triệu USD và tiếp tục thu về 19,2 triệu USD trong dịp cuối tuần thứ tư, cả hai lần đều xếp á quân về doanh thu phòng vé, sau *Tiên hắc ám 2*.

Tại thị trường quốc tế, *Joker* dự kiến thu về khoảng 155 triệu USD, bao gồm 75 triệu USD từ 73 quốc gia và vùng lãnh thổ khác nhau. Phim thu về 5,4 triệu USD từ bốn quốc gia trong ngày đầu tiên công chiếu và 18,7 triệu USD từ 47 quốc gia trong ngày thứ hai, với tổng doanh thu đạt được trong cả hai ngày là 24,6 triệu USD. Tác phẩm tiếp tục đạt mức doanh thu vượt kỳ vọng với 140,5 triệu USD từ thị trường quốc tế, nâng tổng doanh thu ra mắt toàn cầu lên tới 234 triệu USD. Các thị trường lớn nhất của *Joker* là Hàn Quốc (kỷ lục của Warner Bros. với 16,3 triệu USD thu về), Anh Quốc (14,8 triệu USD), México (13,1 triệu USD) và Nhật Bản (7 triệu USD). Với các số liệu này, *Joker* trở thành phim điện ảnh ra mắt trong tháng 10 thành công nhất thế giới. Trong dịp cuối tuần thứ hai công chiếu, tác phẩm kiếm thêm 125,7 triệu USD toàn cầu, và 77,9 triệu USD trong dịp cuối tuần thứ ba. Đến thời điểm này, các nhà phân tích trong ngành dự đoán *Joker* sẽ trở thành phim điện ảnh nhãn R có doanh thu cao nhất mọi thời đại, trong đó một số ý kiến cho rằng tác phẩm có thể đạt mức doanh thu cuối cùng tới hơn 1 tỷ USD. Tác phẩm chính thức trở thành phim điện ảnh nhãn R có doanh thu cao nhất mọi thời đại trong dịp cuối tuần thứ tư công chiếu, với 47,8 triệu USD thu về tại các thị trường quốc tế. Phim cán mốc doanh thu 1 tỷ USD sau khoảng một tháng công chiếu ngoài rạp.

### Đánh giá chuyên môn

Diễn xuất của Joaquin Phoenix trong vai Joker đã nhận về vô số lời khen ngợi từ giới chuyên môn. Được coi là một trong những vai diễn để đời trong sự nghiệp, Joker đã đem về cho anh một giải Oscar cho Nam diễn viên chính xuất sắc nhất, chiến thắng đầu tiên trong sự nghiệp của anh sau ba lần được đề cử trước đó.
Trên hệ thống tổng hợp kết quả đánh giá Rotten Tomatoes, phim nhận được 68% lượng đồng thuận dựa theo 584 bài đánh giá, với điểm trung bình là 7,3/10. Các chuyên gia của trang web nhất trí rằng, "*Joker* đã mang đến cho nhân vật chính khét tiếng này một nguồn gốc hợp lý đến rùng mình, đóng vai trò như một màn giới thiệu xuất sắc cho ngôi sao của nó – và một cuộc cách mạng đen tối cho dòng phim điện ảnh lấy cảm hứng từ truyện tranh." Trên trang Metacritic, phần phim đạt số điểm 59 trên 100, dựa trên 60 nhận xét, chủ yếu là những ý kiến trái chiều. Lượt bình chọn của khán giả trên trang thống kê CinemaScore cho phần phim điểm "B+" trên thang từ A+ đến F, trong khi đó trang PostTrak chấm bộ phim với số điểm 84% cùng với đánh giá 4 trên 5 sao, trong đó 60% số khán giả khuyên nên xem bộ phim này.

Mark Kermode của The Observer đánh giá bộ phim 4 trên 5 sao, nói rằng, "*Joker* có một quân át chủ bài dưới hình thức miêu tả ngoại hình đầy mê hoặc của Joaquin Phoenix về một người đàn ông sẽ là vua". Viết cho IGN, Jim Vejvoda đã cho *Joker* điểm tuyệt đối, viết rằng bộ phim "sẽ hoạt động tốt như một cuộc nghiên cứu nhân vật hấp dẫn mà không có bất kỳ cạm bẫy nào của DC Comics; rằng nó giống như một bộ phim tuyệt vời về vũ trụ Batman đang đóng băng trên bánh Batfan". Ông cho rằng đây là một câu chuyện ngụ ngôn mạnh mẽ và đáng lo ngại về sự bỏ bê và bạo lực đương thời, đồng thời mô tả màn trình diễn của Phoenix trong vai Joker là hấp dẫn và "xứng đáng với giải Oscar". Tương tự, Xan Brooks của The Observer – người cũng cho bộ phim điểm tuyệt đối – đã gọi nó là "sự táo bạo và bùng nổ một cách đáng kinh ngạc" và đánh giá cao cách Phillips sử dụng các yếu tố từ phim Scorsese để tạo ra một câu chuyện gốc. Owen Gleiberman của Variety đã viết, "Phoenix thật đáng kinh ngạc khi đóng vai một gã lập dị bị bệnh tâm thần trở thành tên hề giết người Joker trong phim loại trực tiếp Tân Taxi Driver của Todd Phillips: Bộ phim truyện tranh hiếm hoi diễn tả những gì đang xảy ra trong thế giới thực".

Brandon Davis của ComicBook.com ca ngợi Joker là tác phẩm chuyển thể từ truyện tranh đột phá mà ông thấy đáng sợ hơn hầu hết các bộ phim kinh dị trong năm 2019. Davis đã so sánh nó một cách thuận lợi với bộ phim *Kỵ sĩ bóng đêm* năm 2008, khen ngợi kỹ thuật quay phim và các màn trình diễn, và gọi nó là một bộ phim cần phải xem để được tin tưởng. Deadline Pete Hammond của Hollywood tin rằng bộ phim định nghĩa lại *Joker* và "không thể bỏ qua". Hammond cũng ca ngợi câu chuyện và các màn trình diễn, và tóm tắt bộ phim là "một tác phẩm làm phim hoành tráng nói lên thế giới chúng ta đang thực sự sống ngày nay theo những cách mà ít bộ phim làm được". Peter Travers của Rolling Stone nói rằng ông đã bị lạc lối để mô tả về màn trình diễn của Phoenix, gọi bộ phim là "đau lòng" và "đơn giản là tuyệt vời".

David Ehrlich của *IndieWire* đã hỗn hợp hơn và cho bộ phim là "C+". Anh ấy cảm thấy rằng trong khi "*Joker* là bộ phim siêu anh hùng táo bạo nhất và thú vị nhất kể từ The Dark Knight", nó "cũng gây cháy nổ, bối rối và có khả năng độc hại". Ehrlich nghĩ rằng bộ phim sẽ khiến người hâm mộ DC hài lòng và khen ngợi diễn xuất của Phoenix, nhưng lại chỉ trích sự chỉ đạo của Phillips và sự thiếu độc đáo. Một đánh giá phê bình đến từ Glenn Kenny của RogerEbert.com, người đã cho bộ phim hai trong số bốn sao. Mặc dù khen ngợi các màn trình diễn và cho rằng câu chuyện có hiệu quả, Kenny chỉ trích bình luận xã hội và hướng của Phillips, cho rằng bộ phim quá phái sinh và tin rằng trọng tâm của nó là "ít giải trí hơn là tạo ra tầm quan trọng của bản thân". Trong một phân tích về nhân vật Joker, Sajesh Mohan của Onmanorama đã viết rằng bộ phim được dựng lên một cách sáo rỗng – phần gốc duy nhất là diễn xuất của Joaquin Phoenix. "Bộ phim, với sự đau đớn và chi tiết, giải thích cách Arthur Fleck biến thành Joker chán nản bởi cách thế giới đối xử với anh ta. Nhờ Phillips và Silver, Phoenix đã có thể đưa ra vị vua trong số các Joker".

Stephanie Zacharek của tạp chí *Time*, trong một bài đánh giá tiêu cực, đã cho rằng màn trình diễn của Phoenix vượt trội và cảm thấy rằng trong khi Phillips cố gắng "cho chúng tôi một bộ phim nói về sự trống rỗng của nền văn hóa của chúng tôi... Anh ấy chỉ đưa ra một ví dụ điển hình về nó". Cô cho rằng cốt truyện là không tồn tại, "chỉ đen tối theo một cách ngu ngốc ở tuổi vị thành niên" và "nhồi nhét những triết lý rởm".

### Phản hồi từ người trong giới

*Joker* đã nhận được nhiều lời tán dương từ các nhân vật trong ngành điện ảnh. Jim Lee, giám đốc sáng tạo của DC Comics, ca ngợi tác phẩm là "mãnh liệt, trần trụi và có hồn", và nhận định rằng tác phẩm vẫn rất chân thật với nhân vật mặc dù có sai lệch so với các chất liệu gốc. Nam diễn viên Mark Hamill, người đảm nhiệm vai trò lồng tiếng cho nhân vật Joker trong các sản phẩm hoạt hình và trò chơi điện tử, cho rằng *Joker* đã tái tạo lại hình ảnh nhân vật này một cách vô cùng "xuất sắc". Richard Donner, đạo diễn của *Superman* (1978), đã gọi bộ phim bằng các từ "tuyệt vời", "hấp dẫn", "biên kịch rất hay" và nhận định màn trình diễn của Phoenix là "thiên tài". Nhà làm phim tài liệu Michael Moore đã gọi *Joker* là "kiệt tác điện ảnh" và tuyên bố tác phẩm sẽ là "mối nguy hiểm cho xã hội" nếu mọi người không xem nó. Nam diễn viên Josh Brolin, nổi tiếng với vai diễn Thanos từ Vũ trụ Điện ảnh Marvel, cảm thấy bộ phim vô cùng quyền lực: "Nếu đã đánh giá cao *Joker*, tôi tin rằng bạn đã trải qua một điều gì đó đau thương trong cuộc đời (mà tôi tin rằng hầu hết chúng ta đều như thế) hoặc đã khắc sâu trong tâm khảm ý nghĩa thực sự của lòng trắc ẩn." Nam diễn viên Vincent D'Onofrio, diễn viên thủ vai Wilson Fisk trong Vũ trụ Điện ảnh Marvel, đã khen ngợi diễn xuất của Phoenix trên Twitter khi cho rằng Phoenix "xứng đáng được công nhận cho màn thể hiện này". Nữ diễn viên Jessica Chastain cũng đồng ý với nhận định trên khi trả lời: "Đó là một trong những màn diễn xuất xuất sắc nhất mà tôi từng xem." Nữ diễn viên kiêm nhà biên kịch Phoebe Waller-Bridge cũng khen ngợi *Joker*: "Tôi nghĩ lý do khiến mọi người cảm thấy khó chịu [với bộ phim] là vì nó quá chân thật, quá trần trụi. Tôi đã xem nó và tự nghĩ, Chúa ơi, nếu [bộ phim] ra mắt thời điểm một năm sau khi Obama giữ nhiệm kỳ, tôi không nghĩ rằng chúng ta sẽ phải lo lắng về nó". Trong một nhận xét tiêu cực hơn, nhà làm phim David Fincher nói về thành công ngoài mong đợi của tác phẩm, "Không ai có thể nghĩ rằng họ đã đem tới một cú đánh khổng lồ với *Joker* trong khi *Kỵ sĩ bóng đêm* lại không được hoành tráng như vậy. Tôi không nghĩ có ai sẽ xem tác phẩm này và nghĩ, 'Ồ, hãy bắt Travis Bickle [của *Taxi Driver*] và Rupert Pupkin [của *The King of Comedy*] rồi kết hợp họ, sau đó gài bẫy anh ta phản bội một người mắc bệnh tâm thần, rồi đưa nó ra với giá một tỷ USD'."

### Giải thưởng

Bài chi tiết: Danh sách giải thưởng và đề cử của Joker (phim)
Đạo diễn Todd Phillips nhận Giải Sư tử vàng tại Liên hoan phim quốc tế Venezia lần thứ 76.
Diễn xuất của Joaquin Phoenix trong bộ phim đã đem về cho anh nhiều giải thưởng lớn nhỏ, bao gồm một Giải Oscar cho Nam diễn viên chính xuất sắc nhất, một Giải BAFTA cho Nam diễn viên chính xuất sắc nhất, một Giải BFCA cho Nam diễn viên chính xuất sắc nhất, một Giải Quả cầu vàng cho Nam diễn viên phim chính kịch xuất sắc nhất và một Giải SAG cho Nam diễn viên chính xuất sắc nhất.

Với tổng cộng 11 đề cử tại Giải Oscar lần thứ 92 (trong đó có đề cử ở hạng mục Phim hay nhất), *Joker* đã phá kỷ lục 8 đề cử mà *Kỵ sĩ bóng đêm* đã đạt được cho tác phẩm chuyển thể từ truyện tranh, truyện tranh liên hoàn hoặc tiểu thuyết hình ảnh đạt nhiều đề cử nhất. Cũng tại giải thưởng này, phim đã giành chiến thắng tại hai hạng mục Nam diễn viên chính xuất sắc nhất và Nhạc phim hay nhất. Tại Giải BAFTA lần thứ 73, tác phẩm giành chiến thắng tại các hạng mục Nam diễn viên chính xuất sắc nhất, Tuyển diễn viên xuất sắc nhất và Nhạc phim hay nhất trong tổng số 11 đề cử mà tác phẩm nhận được. Joker cũng nhận được bốn đề cử Giải Quả cầu vàng tại lễ trao giải lần thứ 77, với chiến thắng tại hai hạng mục Nam diễn viên phim chính kịch xuất sắc nhất và Nhạc phim hay nhất. Tác phẩm cũng nhận được bảy đề cử tại Giải Critics' Choice lần thứ 25, cũng với hai chiến thắng ở hạng mục Nam diễn viên chính xuất sắc nhất và Nhạc phim hay nhất, đồng thời cũng lọt vào danh sách 10 phim hay nhất năm 2019 do Viện phim Mỹ bình chọn.

Ngoài việc nhận được Giải SAG từ Nghiệp đoàn diễn viên màn ảnh cho phần diễn xuất của Phoenix, *Joker* cũng nhận về nhiều đề cử từ các nghiệp đoàn khác, bao gồm Nghiệp đoàn nhà biên kịch Mỹ và Nghiệp đoàn nhà sản xuất Mỹ. Phim cũng nhận được giải thưởng cho hạng mục Trang điểm nhân vật xuất sắc nhất trong phim điện ảnh từ Nghiệp đoàn nghệ sĩ trang điểm và làm tóc. Phim cũng thắng Giải Sư tử vàng tại Liên hoan phim quốc tế Venezia lần thứ 76.

Ảnh hưởng
---------

Trong sự kiện Five Star Movement vào tháng 10 năm 2019, cây hài kiêm nhà chính trị người Ý Beppe Grillo đã trang điểm giống Joker và trong lúc đưa ra một bài phát biểu. Hình ảnh của nhân vật Joker cũng xuất hiện trong nhiều cuộc biểu tính chống chính phủ diễn ra trên toàn cầu. Trong cuộc biểu tình Liban 2019–2020, một nhóm các họa sĩ graffiti tên Ashekm đã vẽ một bức tranh tường với hình ảnh Joker đang cầm một ly cocktail Molotov. Tại Beirut cũng xuất hiện một trạm chuyên sơn hình Joker cho người biểu tình. Tại Los Ángeles, Chile, trong cuộc biểu tình Chile 2019–2020, cụm từ "Chúng ta đều là những gã hề", vốn lấy từ những người biểu tình tại Gotham City trong bộ phim, được viết trên chân của một bức tượng. Ở Hồng Kông, người biểu tình phản đối lệnh tình trạng khẩn cấp trong việc cấm đeo mặt nạ bằng cách đeo mặt nạ của những nhân vật giả tưởng như Joker. Tại Pháp, trong phong trào áo gi lê vàng, các lính cứu hỏa trang điểm mặt của Joker và tự thiêu bản thân khi đang phản kháng cảnh sát trên đường phố Paris.

Một trong những địa điểm xuất hiện trong bộ phim, một cầu thang ở Bronx, Thành phố New York, đã được đặt tên là Joker Stairs. Cầu thang này sau đó đã trở thành điểm thu hút khách du lịch và trở thành meme trên Internet sau khi các du khách liên tục đóng giả các cảnh quay nhân vật Arthur Fleck nhảy múa trên bậc thang trong trang phục Joker.

Phần tiếp theo
--------------

*Joker* ban đầu dự định chỉ là một bộ phim đơn không có phần tiếp theo, mặc dù Warner Bros. dự định cho ra mắt DC Black, một dòng phim dựa trên DC Comics nhưng không liên quan đến DCEU với chất liệu mang tính thử nghiệm, đen tối hơn. Trong khi Phillips nói vào tháng 8 năm 2019 rằng anh ấy sẽ quan tâm đến việc làm phần tiếp theo, tùy thuộc vào hiệu suất của bộ phim và nếu Phoenix quan tâm, nhưng sau đó anh ấy giải thích rằng "bộ phim không được thiết lập để có phần tiếp theo. Vào tháng 10 năm 2019, Phoenix nói chuyện với Peter Travers về việc có thể sẽ đóng lại vai Arthur, xoay quanh việc Travers hỏi Phoenix liệu anh có coi Joker là "vai diễn trong mơ" của mình hay không. Phoenix nói, "Tôi không thể ngừng suy nghĩ về nó... Nếu có điều gì khác mà chúng tôi có thể làm với *Joker* có thể thú vị" và kết luận, "Đó là điều mà tôi thực sự muốn làm trước khi bắt tay vào việc này phim. Tôi không biết rằng còn nhiều việc phải làm... Bởi vì nó dường như là vô tận, khả năng chúng ta có thể đi đến đâu với nhân vật".

Vào ngày 20 tháng 11 năm 2019, *The Hollywood Reporter* thông báo rằng phần tiếp theo đang được phát triển, với Phillips, Silver và Phoenix dự kiến ​​sẽ hoàn thành nhiệm vụ của họ; tuy nhiên, *Deadline Hollywood* cùng ngày báo cáo rằng câu chuyện của The Hollywood Reporter là sai sự thật và các cuộc đàm phán thậm chí còn chưa bắt đầu. Phillips đã trả lời các báo cáo bằng cách nói rằng anh ấy đã thảo luận về phần tiếp theo với Warner Bros. và nó vẫn là một khả năng, nhưng nó không được phát triển. Phillips cũng xác nhận rằng bộ phim sắp tới *The Batman* sẽ không lấy bối cảnh tương tự như Joker. Trong một cuộc phỏng vấn với *Variety* tại Liên hoan phim quốc tế Palm Springs, Phillips bày tỏ sự quan tâm đến phần ngoại truyện tập trung vào Người dơi, nói rằng, "Đó là một Gotham tuyệt đẹp. Điều tôi muốn thấy ai đó xử lý là Người dơi trông như thế nào từ Gotham đó. Tôi không nói rằng tôi sẽ làm điều đó. Điều thú vị đối với tôi khi đưa Batman vào bộ phim của chúng tôi là, 'Gotham đó tạo ra loại Batman gì?' Đó là tất cả những gì tôi muốn nói".

Chú thích
---------

### Ghi chú

1. ↑  Xác định ngoài màn hình là nguồn gốc của Batman.
2. ↑  Trong khi ngày bắt đầu quay phim trên kế hoạch là 10 tháng 9, Phillips lại nói trên Instagram rằng công tác sản xuất được bắt đầu từ ngày 2 tháng 9.

### Tham khảo

1. ↑  "JOKER". *BRON Studios* (bằng tiếng Anh). Lưu trữ bản gốc ngày 14 tháng 10 năm 2019. Truy cập ngày 14 tháng 10 năm 2019.
2. 1 2  "Joker (2019)". *Ủy ban phân loại điện ảnh Vương quốc Anh*. ngày 24 tháng 9 năm 2019. Lưu trữ bản gốc ngày 30 tháng 9 năm 2019. Truy cập ngày 13 tháng 10 năm 2019.
3. 1 2 3 4  Kit, Borys (ngày 13 tháng 6 năm 2018). "Warner Bros. Shifts DC Strategy Amid Executive Change-Up". *The Hollywood Reporter*. Lưu trữ bản gốc ngày 13 tháng 6 năm 2018. Truy cập ngày 15 tháng 6 năm 2018.
4. 1 2 3 4 5 6  D'Alessandro, Anthony (ngày 5 tháng 10 năm 2019). "Warner Bros. Laughing All The Way To The Bank With 'Joker': $94M Debut Reps Records For October, Todd Phillips, Joaquin Phoenix & Robert De Niro". *Deadline Hollywood*. Lưu trữ bản gốc ngày 4 tháng 10 năm 2019. Truy cập ngày 5 tháng 10 năm 2019.
5. 1 2  "*Joker (2019)*". *Box Office Mojo*. IMDb. Lưu trữ bản gốc ngày 13 tháng 2 năm 2021. Truy cập ngày 13 tháng 2 năm 2021.
6. 1 2  "*Joker (2019)*". *The Numbers*. Nash Information Services, LLC. Lưu trữ bản gốc ngày 9 tháng 11 năm 2019. Truy cập ngày 13 tháng 2 năm 2021.
7. ↑  Cavna, Michael (ngày 3 tháng 10 năm 2019). "Why 'Joker' became one of the most divisive movies of the year". *The Washington Post* (bằng tiếng Anh). Bản gốc lưu trữ ngày 3 tháng 10 năm 2019. Truy cập ngày 3 tháng 10 năm 2019.
8. 1 2 3  Adam Chitwood (22 tháng 10 năm 2018). "Exclusive: 'Joker' Actor Shea Whigham Reveals Who He Plays, Teases Unique Filming Experience". *Collider*. Lưu trữ bản gốc ngày 18 tháng 5 năm 2019. Truy cập ngày 9 tháng 4 năm 2019.
9. 1 2  Ashurst, Sam; Chapman, Matt (30 tháng 8 năm 2018). "Joaquin Phoenix's Joker film release date, plot, cast, trailer and everything you need to know". *Digital Spy*. Lưu trữ bản gốc ngày 17 tháng 9 năm 2018. Truy cập ngày 9 tháng 4 năm 2019.
10. ↑  Russel, Bradley (ngày 4 tháng 10 năm 2019). "Joker ending explained: your biggest questions answered". *GamesRadar+*. Lưu trữ bản gốc ngày 4 tháng 10 năm 2019. Truy cập ngày 5 tháng 10 năm 2019.
11. ↑  Joker Lưu trữ 2021-06-24 tại Wayback Machine CGV
12. ↑  Snyder, Chris; Phillips, Ian (ngày 9 tháng 4 năm 2019). "Everything you missed in the first 'Joker' teaser trailer". *Business Insider*. Lưu trữ bản gốc ngày 9 tháng 4 năm 2019. Truy cập ngày 9 tháng 4 năm 2019.
13. 1 2  Chu, Henry (ngày 31 tháng 8 năm 2019). "In 'Joker,' Joaquin Phoenix Wanted to Create a Character 'That Wasn't Identifiable'". *Variety*. Lưu trữ bản gốc ngày 31 tháng 8 năm 2019. Truy cập ngày 31 tháng 8 năm 2019.
14. 1 2 3 4  Weintraub, Steve (ngày 12 tháng 7 năm 2018). "Exclusive: Joaquin Phoenix on His "Unique" Joker Movie and Why It Scares Him". *Collider*. Lưu trữ bản gốc ngày 18 tháng 9 năm 2018. Truy cập ngày 17 tháng 9 năm 2018.
15. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11  Rottenberg, Josh (ngày 28 tháng 8 năm 2019). "In 'Joker' the stakes are life and death, and comic book movies may never be the same". *Los Angeles Times*. Lưu trữ bản gốc ngày 28 tháng 8 năm 2019. Truy cập ngày 28 tháng 8 năm 2019.
16. ↑  Stone, Sam (ngày 1 tháng 9 năm 2018). "Joaquin Phoenix Sheds Weight Ahead of Joker Movie Role". *Comic Book Resources*. Lưu trữ bản gốc ngày 18 tháng 9 năm 2018. Truy cập ngày 18 tháng 9 năm 2018.
17. ↑  Stone, Sam (ngày 14 tháng 8 năm 2019). "Joaquin Phoenix Reveals the Dark, Real World Origin of His Joker's Laugh". *Comic Book Resources*. Lưu trữ bản gốc ngày 14 tháng 8 năm 2019. Truy cập ngày 14 tháng 8 năm 2019.
18. 1 2 3 4  Rottenberg, Josh (ngày 4 tháng 10 năm 2019). "'Joker' Ending Explained: Director Todd Phillips on Fan Theories and Open Questions". *Los Angeles Times*. Los Angeles, California: Tribune Publishing Company. Lưu trữ bản gốc ngày 5 tháng 10 năm 2019. Truy cập ngày 5 tháng 10 năm 2019.
19. ↑  Rottenberg, Josh (ngày 13 tháng 11 năm 2019). "Why Joaquin Phoenix likes your 'Joker' theories. He's also got his own". *Los Angeles Times*. Los Angeles, California: Tribune Publishing Company. Lưu trữ bản gốc ngày 18 tháng 12 năm 2019. Truy cập ngày 26 tháng 12 năm 2019.
20. 1 2  Kohn, Eric (ngày 3 tháng 4 năm 2019). "'Joker': Robert De Niro Addresses the Connection Between His Character and 'King of Comedy'". *IndieWire*. Los Angeles, California. Lưu trữ bản gốc ngày 3 tháng 4 năm 2019. Truy cập ngày 3 tháng 4 năm 2019. There's a connection, obviously, with the whole thing. But it's not as a direct connection as the character I'm playing being Rupert many years later as a host.
21. 1 2  Kit, Borys (ngày 23 tháng 7 năm 2018). "Robert De Niro in Talks to Join Joaquin Phoenix in Joker Movie (Exclusive)". *The Hollywood Reporter* (bằng tiếng Anh). Lưu trữ bản gốc ngày 23 tháng 7 năm 2018. Truy cập ngày 24 tháng 7 năm 2018.
22. 1 2  Hood, Cooper (ngày 10 tháng 8 năm 2018). "Zazie Beetz's Role in Joker Revealed". *Screen Rant*. Lưu trữ bản gốc ngày 18 tháng 9 năm 2018. Truy cập ngày 17 tháng 9 năm 2018.
23. 1 2  Kit, Borys (ngày 19 tháng 7 năm 2018). "'Joker' Movie: 'Deadpool 2' Actress Zazie Beetz in Talks to Join Joaquin Phoenix (Exclusive)". *The Hollywood Reporter* (bằng tiếng Anh). Lưu trữ bản gốc ngày 20 tháng 7 năm 2018. Truy cập ngày 21 tháng 7 năm 2018.
24. ↑  Anderson, Jenna (ngày 18 tháng 9 năm 2018). "Zazie Beetz is Excited to Be Working With Joaquin Phoenix on 'Joker' Movie". *ComicBook.com*. Lưu trữ bản gốc ngày 19 tháng 9 năm 2018. Truy cập ngày 19 tháng 9 năm 2018.
25. ↑  Schmidt, JK (ngày 21 tháng 5 năm 2019). "Zazie Beetz Explains How Joker Movie Is Different Than Deadpool". *ComicBook.com*. Lưu trữ bản gốc ngày 28 tháng 5 năm 2019. Truy cập ngày 21 tháng 5 năm 2019.
26. 1 2  Gonzalez, Umberto; Verhoeven, Beatrice (ngày 24 tháng 7 năm 2018). "'Joker': Frances Conroy in Talks to Play Mom to Joaquin Phoenix's Joker in 'Batman' Spinoff (Exclusive)". *TheWrap*. Lưu trữ bản gốc ngày 24 tháng 7 năm 2018. Truy cập ngày 24 tháng 7 năm 2018.
27. 1 2  Ankers, Adele (2 tháng 10 năm 2019). "Select Joker Screenings to Be Policed With NYPD Undercover Tactics for Opening Weekend". *IGN*. Lưu trữ bản gốc ngày 4 tháng 10 năm 2019. Truy cập ngày 5 tháng 10 năm 2019.
28. ↑  Desta, Yohana (ngày 4 tháng 10 năm 2019). "*Joker*: Let's Talk About His Mom, Shall We?". *Vanity Fair*. New York City. Lưu trữ bản gốc ngày 29 tháng 8 năm 2020. Truy cập ngày 7 tháng 10 năm 2019.
29. ↑  Anderson, Jenna (ngày 23 tháng 9 năm 2018). "'Joker' Set Photo Reveals Thomas Wayne's Political Ambitions". *ComicBook.com*. Lưu trữ bản gốc ngày 27 tháng 9 năm 2018. Truy cập ngày 26 tháng 9 năm 2018.
30. ↑  Davis, Brandon (ngày 17 tháng 9 năm 2018). "Brett Cullen Cast as Thomas Wayne in 'The Joker'". *ComicBook.com*. Lưu trữ bản gốc ngày 17 tháng 9 năm 2018. Truy cập ngày 18 tháng 9 năm 2018.
31. ↑  Kit, Borys (ngày 27 tháng 8 năm 2018). "'Joker' Movie: Alec Baldwin to Play Bruce Wayne's Father". *The Hollywood Reporter*. Los Angeles, California. Lưu trữ bản gốc ngày 21 tháng 9 năm 2018. Truy cập ngày 17 tháng 9 năm 2018.
32. 1 2  Stedman, Alex (29 tháng 8 năm 2018). "Alec Baldwin Drops Out of 'Joker' Movie". *Variety*. Lưu trữ bản gốc ngày 17 tháng 9 năm 2018. Truy cập ngày 17 tháng 9 năm 2018.
33. ↑  Orquiola, John (ngày 10 tháng 10 năm 2019). "Joker Avoids Having Its Own MARTHA Moment". *Screen Rant*. Lưu trữ bản gốc ngày 19 tháng 10 năm 2019. Truy cập ngày 18 tháng 5 năm 2020.
34. 1 2  Couch, Aaron (ngày 23 tháng 10 năm 2018). "Joker' Finds Its Young Bruce Wayne and Alfred Pennyworth". *The Hollywood Reporter*. Lưu trữ bản gốc ngày 29 tháng 8 năm 2020. Truy cập ngày 23 tháng 10 năm 2018.
35. ↑  Davis, Brandon (ngày 23 tháng 10 năm 2018). "'Joker': Dante Pereira-Olson Cast as Young Bruce Wayne". *ComicBook.com*. Lưu trữ bản gốc ngày 23 tháng 10 năm 2018. Truy cập ngày 23 tháng 10 năm 2018.
36. ↑  E. Hayner, Chris (ngày 20 tháng 9 năm 2018). "The Joker Movie Casts A New Thomas Wayne After Alec Baldwin Quit". *GameSpot*. Lưu trữ bản gốc ngày 27 tháng 9 năm 2018. Truy cập ngày 26 tháng 9 năm 2018.
37. 1 2 3 4  "Production is Underway on Warner Bros. Pictures' "Joker"". *Business Wire*. ngày 17 tháng 9 năm 2018. Lưu trữ bản gốc ngày 18 tháng 9 năm 2018. Truy cập ngày 18 tháng 9 năm 2018.
38. ↑  Rosenberg, Alyssa (ngày 7 tháng 10 năm 2019). "'Joker' wants you to choose between provocation and prudishness. It's not a hard decision". *The Washington Post*. Lưu trữ bản gốc ngày 9 tháng 10 năm 2019. Truy cập ngày 9 tháng 10 năm 2019.
39. 1 2  Kroll, Justin (31 tháng 7 năm 2018). "Joaquin Phoenix's Joker Movie Eyes 'Glow' Star Marc Maron (EXCLUSIVE)". *Variety*. Lưu trữ bản gốc ngày 31 tháng 7 năm 2018. Truy cập ngày 31 tháng 7 năm 2018.
40. 1 2  Trendell, Andrew (26 tháng 3 năm 2019). "Marc Maron tells us about working on Joaquin Phoenix's upcoming 'Joker' origin movie". *NME*. Lưu trữ bản gốc ngày 3 tháng 4 năm 2019. Truy cập ngày 1 tháng 4 năm 2019.
41. 1 2 3 4  Anderson, Jenna (ngày 2 tháng 4 năm 2019). "First 'Joker' Trailer Debuts at CinemaCon". *Comicbook.com*. Lưu trữ bản gốc ngày 3 tháng 4 năm 2019. Truy cập ngày 3 tháng 4 năm 2019.
42. ↑  Russell, Bradley (ngày 7 tháng 10 năm 2019). "Joker Easter eggs: 10 references to Batman (and beyond) you might have missed". *GamesRadar+*. Lưu trữ bản gốc ngày 9 tháng 10 năm 2019. Truy cập ngày 9 tháng 10 năm 2019.
43. ↑  Reilly, Dan (ngày 15 tháng 10 năm 2019). "What Joker Gets Right About Stand-Up Comedy". *Vulture*. Lưu trữ bản gốc ngày 12 tháng 12 năm 2019. Truy cập ngày 20 tháng 10 năm 2019.
44. ↑  Sneider, Jeff (ngày 25 tháng 10 năm 2019). "Gary Gulman on His New HBO Special, Battling Depression, and His 'Joker' Scene". *Collider*. Lưu trữ bản gốc ngày 25 tháng 10 năm 2019. Truy cập ngày 25 tháng 10 năm 2019.
45. ↑  Francisco, Eric (ngày 20 tháng 9 năm 2018). "Joaquin Phoenix's 'Joker' Movie Set Photos Show an Aging Stripper Character". *Inverse*. Lưu trữ bản gốc ngày 23 tháng 9 năm 2018. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2018.
46. ↑  Acuna, Kirsten (ngày 4 tháng 10 năm 2019). "12 details and references you may have missed in 'Joker'". *Insider*. Lưu trữ bản gốc ngày 29 tháng 8 năm 2020. Truy cập ngày 4 tháng 10 năm 2019.
47. ↑  Davis, Brandon (ngày 2 tháng 9 năm 2019). "Joker: Your Biggest Questions Answered (Spoiler-Free)". *ComicBook.com*. Bản gốc lưu trữ ngày 3 tháng 9 năm 2019. Truy cập ngày 2 tháng 9 năm 2019.
48. 1 2  Kent, Stephen (ngày 30 tháng 8 năm 2019). "The brilliant new Joker movie offers an uncomfortable message about mass shooters". *The Washington Examiner*. Bản gốc lưu trữ ngày 2 tháng 9 năm 2019. Truy cập ngày 5 tháng 9 năm 2019.
49. ↑  Gramuglia, Anthony (ngày 5 tháng 9 năm 2019). "Why Joker Is Sparking a Backlash Over Its Portrayal of Incel Violence". *CBR.com*. Bản gốc lưu trữ ngày 5 tháng 9 năm 2019. Truy cập ngày 7 tháng 9 năm 2019.
50. 1 2  Vejvoda, Jim (ngày 31 tháng 8 năm 2019). "Joker Review". IGN. Lưu trữ bản gốc ngày 31 tháng 8 năm 2019. Truy cập ngày 1 tháng 9 năm 2019.
51. 1 2  Hammond, Pete (ngày 31 tháng 8 năm 2019). "'Joker' Review: Joaquin Phoenix Kills It In Dark, Timely DC Origin Movie That Is No Laughing Matter – Venice Film Festival". *Deadline Hollywood*. Lưu trữ bản gốc ngày 1 tháng 9 năm 2019. Truy cập ngày 7 tháng 9 năm 2019.
52. ↑  Newland, Christina (ngày 2 tháng 9 năm 2019). "'Incel' violence is horrific, but Joker is complex, and doesn't take sides". *The Guardian*. Bản gốc lưu trữ ngày 4 tháng 9 năm 2019. Truy cập ngày 5 tháng 9 năm 2019.
53. ↑  Robinson, Chauncey K. (ngày 4 tháng 10 năm 2019). "'Joker' exposes the broken class system that creates its own monsters". *People's World*. Bản gốc lưu trữ ngày 4 tháng 10 năm 2019. Truy cập ngày 4 tháng 10 năm 2019.
54. ↑  Lang, Brent (ngày 5 tháng 9 năm 2019). "From 'Joker' Controversy to Oscar Contenders, 5 Burning Questions at the Toronto Film Festival". *Variety*. Lưu trữ bản gốc ngày 5 tháng 9 năm 2019. Truy cập ngày 5 tháng 9 năm 2019.
55. ↑  Outlaw, Kofi (ngày 5 tháng 9 năm 2019). "Joker Movie is Already Stirring Controversy". *ComicBook.com*. Lưu trữ bản gốc ngày 5 tháng 9 năm 2019. Truy cập ngày 5 tháng 9 năm 2019.
56. ↑  Lawson, Richard (ngày 31 tháng 8 năm 2019). "Joker Review: Joaquin Phoenix Towers in a Deeply Troubling Origin Story — Todd Phillips's bracing, disturbing film has an undeniable impact—for good and bad". *Vanity Fair*. Lưu trữ bản gốc ngày 3 tháng 9 năm 2019. Truy cập ngày 5 tháng 9 năm 2019.
57. ↑  Geraghty, Jim (ngày 4 tháng 9 năm 2019). "Burning It All Down, Nihilism, and the Joker". *National Review*. Lưu trữ bản gốc ngày 29 tháng 8 năm 2020. Truy cập ngày 5 tháng 9 năm 2019.
58. ↑  Shindler, Michael (ngày 15 tháng 10 năm 2019). "The Joke's on You: Why Leviathan Needs Joker". *Mere Orthodoxy*. Lưu trữ bản gốc ngày 16 tháng 10 năm 2019. Truy cập ngày 16 tháng 10 năm 2019.
59. ↑  Miller, Julie (ngày 14 tháng 10 năm 2019). "Leading Neurocriminologist Considers Joker "a Great Educational Tool"". *Vanity Fair*. Lưu trữ bản gốc ngày 15 tháng 10 năm 2019. Truy cập ngày 14 tháng 10 năm 2019.
60. 1 2  Ahmed, Kamran (ngày 26 tháng 10 năm 2019). "As a psychiatrist, I was blown away by the latest Joker". *Sydney Morning Herald*. Lưu trữ bản gốc ngày 28 tháng 10 năm 2019. Truy cập ngày 28 tháng 10 năm 2019.
61. ↑  Pierce, Tony (9 tháng 10 năm 2019). "Analyzing 'Joker' with a Psychiatrist Who Treats People Like the Joker". *Los Angeleno* (bằng tiếng Anh). Lưu trữ bản gốc ngày 1 tháng 11 năm 2019. Truy cập ngày 31 tháng 10 năm 2019.
62. ↑  "Joker isn't an ode to the far right – it's a warning against austerity". *The Guardian*. ngày 11 tháng 10 năm 2019. Lưu trữ bản gốc ngày 17 tháng 10 năm 2019. Truy cập ngày 17 tháng 10 năm 2019.
63. ↑  Cotter, Padraig (ngày 7 tháng 3 năm 2018). "Joaquin Phoenix Doesn't Regret Passing on MCU Movie Roles". *Screen Rant*. Lưu trữ bản gốc ngày 23 tháng 9 năm 2018. Truy cập ngày 22 tháng 9 năm 2018.
64. ↑  Sobeczak, Johnny [@JohnnySobeczak] (ngày 10 tháng 7 năm 2019). "Todd Phillips pitched JOKER to WB executives at the after party of the WAR DOGS premiere. "He suggested they begin a new division called DC Black, separating itself from the current crop of DC films. It was also a way of differentiating from Marvel." (Via @empiremagazine)" (Tweet). Bản gốc lưu trữ ngày 12 tháng 7 năm 2019. Truy cập ngày 23 tháng 7 năm 2019 – qua Twitter.
65. ↑  Sobeczak, Johnny [@JohnnySobeczak] (ngày 10 tháng 7 năm 2019). ""I said 'Let JOKER be the first, then let's get fucking great filmmakers to come in.' Instead of trying to live in the shadow of the beast (MCU), let's do something they can't." This included $30 million budgets, no CGI hoopla. "Let's strip that all away. It'll be liberating."" (Tweet). Bản gốc lưu trữ ngày 14 tháng 7 năm 2019. Truy cập ngày 25 tháng 7 năm 2019 – qua Twitter.
66. ↑  Riesman, Abraham (ngày 29 tháng 9 năm 2017). "DC Rethinks Its Universe". *Vulture*. Lưu trữ bản gốc ngày 30 tháng 9 năm 2017. Truy cập ngày 29 tháng 9 năm 2017.
67. 1 2  Jr, Mike Fleming (ngày 22 tháng 8 năm 2017). "The Joker Origin Story On Deck: Todd Phillips, Scott Silver, Martin Scorsese Aboard WB/DC Film". *Deadline Hollywood*. Lưu trữ bản gốc ngày 23 tháng 8 năm 2017. Truy cập ngày 23 tháng 8 năm 2017.
68. 1 2  Masters, Kim; Kit, Borys (ngày 1 tháng 9 năm 2017). "The Joker Movie: Warner Bros. Wants Class, Cachet and Maybe Leonardo DiCaprio". *The Hollywood Reporter* (bằng tiếng Anh). Lưu trữ bản gốc ngày 5 tháng 9 năm 2017. Truy cập ngày 5 tháng 9 năm 2017.
69. 1 2 3  Masters, Kim (ngày 19 tháng 10 năm 2019). ""You've Got to Stop This": Jared Leto Fumed Over New 'Joker' Movie". *The Hollywood Reporter*. Lưu trữ bản gốc ngày 19 tháng 10 năm 2019. Truy cập ngày 19 tháng 10 năm 2019.
70. 1 2 3 4 5  "The Making of Joker". *Closer Magazine Movie Special Edition*. American Media, Inc. **19** (65): 8–19. 2019. ISSN 1537-663X. OCLC 44996610. Lưu trữ bản gốc ngày 30 tháng 10 năm 2019.
71. 1 2  Itzkoff, Dave (ngày 10 tháng 9 năm 2019). "Joaquin Phoenix, the Wild Card of 'Joker'". *The New York Times*. Lưu trữ bản gốc ngày 12 tháng 9 năm 2019. Truy cập ngày 12 tháng 9 năm 2019.
72. 1 2  Shepherd, Jack; Graham, Jamie (ngày 20 tháng 8 năm 2019). "Exclusive: Joaquin Phoenix reveals his hesitations over playing the Joker: "There was a lot of fear"". *GamesRadar+*. Lưu trữ bản gốc ngày 28 tháng 8 năm 2019. Truy cập ngày 25 tháng 8 năm 2019.
73. 1 2 3 4  Tartaglione, Nancy (ngày 31 tháng 8 năm 2019). "'Joker's Joaquin Phoenix & Todd Phillips On Creating DC Character Study & Finding That Laugh – Venice". *Deadline Hollywood*. Lưu trữ bản gốc ngày 1 tháng 9 năm 2019. Truy cập ngày 2 tháng 9 năm 2019.
74. ↑
75. ↑  Edwards, Chris (ngày 8 tháng 7 năm 2019). "Joker doesn't "follow anything" from the comics". *Digital Spy*. Lưu trữ bản gốc ngày 9 tháng 7 năm 2019. Truy cập ngày 10 tháng 7 năm 2019.
76. ↑  Rougeau, Michael (ngày 16 tháng 9 năm 2019). "Joker Director Claims He Was "Misquoted" Concerning Comic Book Connections". *GameSpot*. Lưu trữ bản gốc ngày 29 tháng 8 năm 2020. Truy cập ngày 16 tháng 9 năm 2019.
77. 1 2 3  Desowitz, Bill (ngày 7 tháng 10 năm 2019). "'Joker': How Cesar Romero and Bernhard Goetz Inspired Joaquin Phoenix's Look". *IndieWire*. Los Angeles, California. Lưu trữ bản gốc ngày 28 tháng 12 năm 2019. Truy cập ngày 7 tháng 1 năm 2020.
78. 1 2  Godfrey, Alex (ngày 8 tháng 10 năm 2019). "The 'hero' who'd had enough: how subway vigilante Bernhard Goetz inspired Joker". *The Telegraph*. London, England. Lưu trữ bản gốc ngày 17 tháng 12 năm 2019. Truy cập ngày 7 tháng 1 năm 2020.
79. ↑  Libbey, Dirk (ngày 10 tháng 7 năm 2019). "Robert De Niro Was Sent A Pipe Bomb The Day He Started Filming Joker". *CinemaBlend*. Lưu trữ bản gốc ngày 10 tháng 7 năm 2019. Truy cập ngày 10 tháng 7 năm 2019.
80. ↑  Lang, Brent (ngày 4 tháng 1 năm 2018). "Warner Bros. Taps Walter Hamada to Oversee DC Films Production (EXCLUSIVE)". *Variety* (bằng tiếng Anh). Lưu trữ bản gốc ngày 12 tháng 6 năm 2018. Truy cập ngày 29 tháng 9 năm 2018.
81. ↑  Erao, Matthew (ngày 18 tháng 6 năm 2018). "Joker Origin Film Reportedly Wants Robert De Niro For Supporting Role". *Screen Rant*. Lưu trữ bản gốc ngày 28 tháng 7 năm 2018. Truy cập ngày 18 tháng 7 năm 2018.
82. 1 2  Kroll, Justin (ngày 10 tháng 7 năm 2018). "Joaquin Phoenix's 'Joker' Movie Gets the Greenlight, Will Shoot in the Fall". *Variety*. Lưu trữ bản gốc ngày 19 tháng 9 năm 2018. Truy cập ngày 18 tháng 9 năm 2018.
83. ↑  Kit, Borys (ngày 10 tháng 7 năm 2018). "Joaquin Phoenix's Joker Origin Movie a Go at Warner Bros". *The Hollywood Reporter*. Lưu trữ bản gốc ngày 11 tháng 7 năm 2018. Truy cập ngày 11 tháng 7 năm 2018.
84. ↑  Hood, Cooper (ngày 18 tháng 7 năm 2018). "Joker Origin Movie Title & Release Date Officially Revealed". *Screen Rant*. Lưu trữ bản gốc ngày 19 tháng 10 năm 2018. Truy cập ngày 16 tháng 9 năm 2018.
85. 1 2  D'Alessandro, Anthony (ngày 10 tháng 7 năm 2018). "Todd Phillips' 'Joker' Movie Heading Into Production This Fall With Joaquin Phoenix". *Deadline Hollywood*. Lưu trữ bản gốc ngày 24 tháng 7 năm 2018. Truy cập ngày 11 tháng 7 năm 2018.
86. ↑  "Joker trailer, release date, cast, news and more". *Den of Geek*. ngày 3 tháng 4 năm 2019. Bản gốc lưu trữ ngày 7 tháng 4 năm 2019. Truy cập ngày 15 tháng 4 năm 2019.
87. ↑  Yang, Rachel (ngày 21 tháng 9 năm 2018). "See Joaquin Phoenix in Joker Makeup". *Variety*. Lưu trữ bản gốc ngày 21 tháng 9 năm 2018. Truy cập ngày 21 tháng 9 năm 2018.
88. ↑  "Robert De Niro and Frances Conroy join DC's Joker origin film". flickeringmyth. ngày 24 tháng 7 năm 2018. Lưu trữ bản gốc ngày 25 tháng 7 năm 2018. Truy cập ngày 26 tháng 7 năm 2018.
89. ↑  Mueller, Matthew (13 tháng 7 năm 2018). "Frances McDormand Turns Down Role in Joker Origin Movie". *ComicBook.com* (bằng tiếng Anh). Lưu trữ bản gốc ngày 26 tháng 7 năm 2018. Truy cập ngày 21 tháng 7 năm 2018.
90. ↑
91. ↑  D'Alessandro, Anthony (ngày 27 tháng 8 năm 2018). "Alec Baldwin Joins Todd Phillips' 'Joker'". *Deadline Hollywood*. Lưu trữ bản gốc ngày 27 tháng 8 năm 2018. Truy cập ngày 28 tháng 8 năm 2018.
92. ↑  Drum, Nicole (2 tháng 9 năm 2018). "'Joker' Director Todd Phillips Teases Production With New Photo". *ComicBook.com*. Lưu trữ bản gốc ngày 19 tháng 9 năm 2018. Truy cập ngày 18 tháng 9 năm 2018.
93. 1 2  MacDonald, Terrence T. (ngày 21 tháng 9 năm 2018). "'Joker,' Joaquin Phoenix film about Batman nemesis, to film in N.J. locations". *NJ.com*. Lưu trữ bản gốc ngày 22 tháng 9 năm 2018. Truy cập ngày 21 tháng 9 năm 2018.
94. ↑  Chitwood, Adam (ngày 17 tháng 9 năm 2018). "Brett Cullen Replaces Alec Baldwin as Thomas Wayne in 'Joker'". *Collider*. Lưu trữ bản gốc ngày 18 tháng 9 năm 2018. Truy cập ngày 17 tháng 9 năm 2018.
95. ↑  "Full 'Joker' Cast List Reveals Shea Whigham, Glenn Fleshler, and More". *Collider*. ngày 17 tháng 9 năm 2018. Lưu trữ bản gốc ngày 18 tháng 9 năm 2018. Truy cập ngày 17 tháng 9 năm 2018.
96. ↑  "Joker Movie Extras Reportedly Reduced To Peeing On Subway Tracks During Shoot". *Gothamist*. 10 tháng 10 năm 2018. Lưu trữ bản gốc ngày 9 tháng 10 năm 2019. Truy cập ngày 9 tháng 10 năm 2019.
97. ↑  "Joaquin Phoenix All Smiles as The Joker in Action". *TMZ*. ngày 22 tháng 9 năm 2018. Lưu trữ bản gốc ngày 1 tháng 10 năm 2018. Truy cập ngày 1 tháng 10 năm 2018.
98. ↑  "The Star Of Joker Is New York As Gotham City". *Gothamist*. ngày 3 tháng 10 năm 2019. Lưu trữ bản gốc ngày 9 tháng 10 năm 2019. Truy cập ngày 9 tháng 10 năm 2019.
99. ↑  Mancuso, Vinnie (26 tháng 1 năm 2019). "Todd Phillips Rewrote Joaquin Phoenix's 'Joker' During Production". *Collider*. Lưu trữ bản gốc ngày 27 tháng 1 năm 2019. Truy cập ngày 27 tháng 1 năm 2019.
100. ↑  Sharf, Zack (11 tháng 9 năm 2019). "Joaquin Phoenix Baffled 'Joker' Cast by Walking Off Set in Middle of Filming". *IndieWire*. Lưu trữ bản gốc ngày 11 tháng 9 năm 2019. Truy cập ngày 11 tháng 9 năm 2019.
101. ↑  McNary, Dave (10 tháng 10 năm 2018). "'Joker' Movie Extras Reportedly Denied Break, Locked in Subway Cars". *Variety*. Lưu trữ bản gốc ngày 24 tháng 10 năm 2018. Truy cập ngày 23 tháng 10 năm 2018.
102. ↑  Smith, Nigel (19 tháng 11 năm 2018). "Joaquin Phoenix Sprints Through the Streets of New York City as He Films The Joker". *People*. Lưu trữ bản gốc ngày 20 tháng 11 năm 2018. Truy cập ngày 20 tháng 11 năm 2018.
103. ↑  Anderson, Jenna (3 tháng 12 năm 2018). "Joaquin Phoenix's 'Joker' Wraps Production". *ComicBook.com*. Lưu trữ bản gốc ngày 4 tháng 12 năm 2018. Truy cập ngày 4 tháng 12 năm 2018.
104. ↑  Chitwood, Adam (ngày 18 tháng 12 năm 2019). "'Joker' Wraps Filming as Todd Phillips Shares One Final Set Photo". *Collider*. Lưu trữ bản gốc ngày 3 tháng 4 năm 2019. Truy cập ngày 3 tháng 4 năm 2019.
105. ↑  Jones, Adrienne (22 tháng 3 năm 2019). "Todd Phillips Releases Moody New Joker Image, Confirms Editing Is Underway". *CinemaBlend*. Lưu trữ bản gốc ngày 3 tháng 4 năm 2019. Truy cập ngày 2 tháng 4 năm 2019.
106. ↑  Couch, Aaron (ngày 2 tháng 4 năm 2019). "'Joker' Brings Creepy First Trailer to CinemaCon". *The Hollywood Reporter*. Lưu trữ bản gốc ngày 3 tháng 4 năm 2019. Truy cập ngày 2 tháng 4 năm 2019.
107. ↑  D'Alessandro, Anthony; Tartaglione, Nancy (ngày 2 tháng 4 năm 2019). "'Joker': Joaquin Phoenix's Ultradark Villain Surfaces Retro-Style In CinemaCon Sneak Peek". *Deadline Hollywood*. Lưu trữ bản gốc ngày 2 tháng 4 năm 2019. Truy cập ngày 2 tháng 4 năm 2019.
108. ↑  "JOKER". *The Art of VFX*. Lưu trữ bản gốc ngày 4 tháng 4 năm 2019. Truy cập ngày 4 tháng 4 năm 2019.
109. ↑  Garcia, Leonardo Adrian; Sharf, Zack; Thompson, Anne (4 tháng 11 năm 2019). "Todd Phillips Cut Zazie Beetz 'Joker' Scene That Confirmed Her Fate — Exclusive Video". *IndieWire*. Los Angeles, California. Lưu trữ bản gốc ngày 7 tháng 12 năm 2019. Truy cập ngày 7 tháng 12 năm 2019.
110. ↑  Wong, Natalie (8 tháng 9 năm 2019). "Financier for 'Joker' Has Made Movies Into Ultimate Yield Play". Bloomberg News. Lưu trữ bản gốc ngày 12 tháng 10 năm 2019. Truy cập ngày 8 tháng 9 năm 2019.
111. ↑  Kurp, Josh (23 tháng 8 năm 2019). "'Joker' Lands A Rating That No Live-Action Batman Movie Has Ever Received". *Uproxx*. Lưu trữ bản gốc ngày 2 tháng 9 năm 2019. Truy cập ngày 2 tháng 9 năm 2019.
112. ↑  "Hildur Gudnadottir to Score Todd Phillips' 'Joker' Origin Movie". *Film Music Reporter*. 23 tháng 8 năm 2018. Bản gốc lưu trữ ngày 17 tháng 9 năm 2018. Truy cập ngày 28 tháng 8 năm 2018.
113. ↑  Kala Bhavani, Divya (31 tháng 7 năm 2019). "Working on 'Chernobyl' and 'Joker' came with a lot of pressure, says Emmy-nominated composer Hildur Guðnadóttir". *The Hindu*. Bản gốc lưu trữ ngày 31 tháng 7 năm 2019. Truy cập ngày 2 tháng 9 năm 2019.
114. 1 2  Appleford, Steve (ngày 11 tháng 10 năm 2019). "Will a convicted pedophile make a fortune from a 'Joker' song?". *Los Angeles Times*. Bản gốc lưu trữ ngày 12 tháng 10 năm 2019. Truy cập ngày 13 tháng 10 năm 2019.
115. ↑  "'Joker' Soundtrack Details". *Film Music Reporter*. 23 tháng 9 năm 2019. Bản gốc lưu trữ ngày 24 tháng 9 năm 2019. Truy cập ngày 4 tháng 10 năm 2018.
116. ↑  Neglia, Matt (19 tháng 12 năm 2019). "The 2019 Satellite Award Winners". *Next Best Picture*. Bản gốc lưu trữ ngày 20 tháng 12 năm 2019. Truy cập ngày 20 tháng 12 năm 2019.
117. ↑  "Winners & Nominees 2020". *Golden Globe Awards*. Bản gốc lưu trữ ngày 29 tháng 8 năm 2020. Truy cập ngày 31 tháng 12 năm 2019.
118. ↑  Shanley, Patrick (ngày 16 tháng 9 năm 2018). "Joaquin Phoenix's Joker Unveiled in First-Look Photo". *The Hollywood Reporter*. Lưu trữ bản gốc ngày 17 tháng 9 năm 2018. Truy cập ngày 18 tháng 9 năm 2018.
119. ↑  Patches, Matt (ngày 21 tháng 9 năm 2018). "Joaquin Phoenix's Joker makeup revealed in behind-the-scenes footage". *Polygon*. Lưu trữ bản gốc ngày 21 tháng 9 năm 2018. Truy cập ngày 21 tháng 9 năm 2018.
120. ↑  Sandwell, Ian (ngày 2 tháng 4 năm 2019). "Joker's first trailer is coming tomorrow". *Digital Spy*. Lưu trữ bản gốc ngày 2 tháng 4 năm 2019. Truy cập ngày 2 tháng 4 năm 2019.
121. ↑  Peters, Megan (ngày 3 tháng 4 năm 2019). "'Joker' Trailer Draws In Rave Reactions". *ComicBook.com*. Lưu trữ bản gốc ngày 4 tháng 4 năm 2019. Truy cập ngày 4 tháng 4 năm 2019.
122. ↑  Sharf, Zack (ngày 2 tháng 4 năm 2019). "Joker' First Trailer Stuns CinemaCon, Critics Compare Footage to 'Taxi Driver' and 'Requiem for a Dream'". *IndieWire*. Lưu trữ bản gốc ngày 2 tháng 4 năm 2019. Truy cập ngày 2 tháng 4 năm 2019.
123. ↑  Rubin, Rebecca (ngày 2 tháng 4 năm 2019). "Joaquin Phoenix 'Joker' Footage Debuts at CinemaCon". *Variety*. Lưu trữ bản gốc ngày 3 tháng 4 năm 2019. Truy cập ngày 2 tháng 4 năm 2019.
124. ↑  Galanis, Evangelia (4 tháng 4 năm 2019). "Joker: Mark Hamill Weighs in on Joaquin Phoenix's Chilling Trailer". *Comic Book Resources*. Lưu trữ bản gốc ngày 4 tháng 4 năm 2019. Truy cập ngày 4 tháng 4 năm 2019.
125. ↑  Lussier, Germain (ngày 2 tháng 4 năm 2019). "We Just Got Our First Look at Footage of Joaquin Phoenix in DC's Joker". *io9*. Lưu trữ bản gốc ngày 3 tháng 4 năm 2019. Truy cập ngày 2 tháng 4 năm 2019.
126. ↑  Cashmere, Paul (4 tháng 4 năm 2019). "Joker Trailer Clocks Up Over 8 Million Views in a few hours". *Noise11*. Lưu trữ bản gốc ngày 4 tháng 4 năm 2019. Truy cập ngày 4 tháng 4 năm 2019.
127. ↑  Anderson, Jenna (ngày 25 tháng 8 năm 2019). "Joaquin Phoenix's Joker Movie Releases New Teasers, Reveals Trailer Release Date". *ComicBook.com*. Lưu trữ bản gốc ngày 25 tháng 8 năm 2019. Truy cập ngày 25 tháng 8 năm 2019.
128. ↑  Perine, Aaron (ngày 28 tháng 8 năm 2019). "Kevin Smith Praises the New Joker Trailer". *ComicBook.com*. Lưu trữ bản gốc ngày 29 tháng 8 năm 2019. Truy cập ngày 28 tháng 8 năm 2019.
129. ↑  Tartaglione, Nancy (ngày 31 tháng 8 năm 2019). "'Joker' Is Wild, Gets Eight-Minute Standing Ovation At Venice Film Festival". *Deadline Hollywood*. Lưu trữ bản gốc ngày 31 tháng 8 năm 2019. Truy cập ngày 31 tháng 8 năm 2019.
130. ↑  "Joaquin Phoenix's Joker film praised as a dark and twisted "masterpiece" by critics as first reactions land". *Digital Spy*. ngày 31 tháng 8 năm 2019. Lưu trữ bản gốc ngày 31 tháng 8 năm 2019. Truy cập ngày 31 tháng 8 năm 2019.
131. ↑  "Joker". *Toronto International Film Festival*. Lưu trữ bản gốc ngày 24 tháng 7 năm 2019. Truy cập ngày 19 tháng 8 năm 2019.
132. ↑  McClintock, Pamela; Kit, Borys (ngày 18 tháng 6 năm 2018). "'Joker' Origin Movie Lands Fall 2019 Release Date". *The Hollywood Reporter*. Lưu trữ bản gốc ngày 19 tháng 7 năm 2018. Truy cập ngày 18 tháng 7 năm 2018.
133. ↑  "Joker Is Powerful, Confused And Provocative, Just Like The Character". *Gizmodo* (bằng tiếng Anh). ngày 2 tháng 9 năm 2019. Lưu trữ bản gốc ngày 2 tháng 9 năm 2019. Truy cập ngày 2 tháng 9 năm 2019.
134. ↑  "Trump hosts White House screening of 'Joker'". *Yahoo! News* (bằng tiếng Anh). Lưu trữ bản gốc ngày 29 tháng 4 năm 2020. Truy cập ngày 14 tháng 5 năm 2020.
135. ↑  *Newsarama* staff (14 tháng 1 năm 2020). "JOKER Rushed Back to Theaters After Double-Digit Oscar Nominations". *Newsarama*. Lưu trữ bản gốc ngày 15 tháng 1 năm 2020. Truy cập ngày 15 tháng 1 năm 2020.
136. ↑  Cameron, Dell (ngày 24 tháng 9 năm 2019). "U.S. Military Issues Warning to Troops About Incel Violence at Joker Screenings [Updated]". *io9*. Lưu trữ bản gốc ngày 25 tháng 9 năm 2019. Truy cập ngày 26 tháng 9 năm 2019.
137. ↑  D'Alessandro, Anthony (27 tháng 9 năm 2019). "'Joker': Warner Bros Restricts Broadcast & Print Reporters From Red Carpet At Hollywood Premiere". *Deadline Hollywood*. Lưu trữ bản gốc ngày 30 tháng 9 năm 2019. Truy cập ngày 30 tháng 9 năm 2019.
138. ↑  Sanchez, Omar (25 tháng 9 năm 2019). "'Joker' Director Todd Phillips Rebuffs Criticism of Dark Tone: 'We Didn't Make the Movie to Push Buttons' (Exclusive)". *TheWrap*. Lưu trữ bản gốc ngày 25 tháng 9 năm 2019. Truy cập ngày 26 tháng 9 năm 2019.
139. ↑  Murray, Tom (ngày 24 tháng 9 năm 2019). "Joaquin Phoenix walked out of an interview after a critic asked him whether 'Joker' would inspire mass shooters". *Insider*. Lưu trữ bản gốc ngày 30 tháng 8 năm 2020. Truy cập ngày 30 tháng 9 năm 2019.
140. ↑  Donnely, Matt (27 tháng 9 năm 2019). "'Joker' Premiere Disinvites Interview Press From Hollywood Red Carpet". *Variety*. Lưu trữ bản gốc ngày 30 tháng 9 năm 2019. Truy cập ngày 30 tháng 9 năm 2019.
141. ↑  Kaufman, Amy (27 tháng 9 năm 2019). "Warner Bros. says the 'Joker' team won't give interviews at its red carpet premiere". *Los Angeles Times*. Lưu trữ bản gốc ngày 30 tháng 9 năm 2019. Truy cập ngày 30 tháng 9 năm 2019.
142. ↑  D'Alessandro, Anthony (ngày 24 tháng 9 năm 2019). "'Joker' Will Not Play At Aurora Theater Where 2012 'Dark Knight Rises' Shooting Occurred; Some Victims' Families Call On Warner Bros To Back Gun Reform". *Deadline Hollywood*. Lưu trữ bản gốc ngày 24 tháng 9 năm 2019. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2019.
143. ↑  Donnelly, Matt (27 tháng 9 năm 2019). "'Joker' Premiere Disinvites Interview Press From Hollywood Red Carpet". *Variety* (bằng tiếng Anh). Lưu trữ bản gốc ngày 28 tháng 9 năm 2019. Truy cập ngày 28 tháng 9 năm 2019.
144. ↑  "Joker DVD Release Date". *DVDs Release Dates* (bằng tiếng Anh). Bản gốc lưu trữ ngày 14 tháng 10 năm 2019. Truy cập ngày 3 tháng 12 năm 2019.
145. ↑  "Joker 4K Blu-ray". *Blu-ray.com*. Bản gốc lưu trữ ngày 4 tháng 11 năm 2019. Truy cập ngày 5 tháng 11 năm 2019.
146. ↑  Lawrence, Gregory (29 tháng 10 năm 2019). "'Joker,' All Other DC Titles Will Be Available to Stream on HBO Max From Day One". *Collider*. Bản gốc lưu trữ ngày 30 tháng 10 năm 2019. Truy cập ngày 29 tháng 10 năm 2019.
147. ↑  "'Joker' is now the highest-grossing R-rated film of all time". *Entertainment Weekly* (bằng tiếng Anh). Lưu trữ bản gốc ngày 6 tháng 11 năm 2019. Truy cập ngày 10 tháng 11 năm 2019.
148. 1 2  Nolfi, Joey (15 tháng 11 năm 2019). "Joker becomes first R-rated movie to gross $1 billion worldwide". *Entertainment Weekly*. Lưu trữ bản gốc ngày 16 tháng 11 năm 2019. Truy cập ngày 17 tháng 11 năm 2019.
149. ↑  Hughes, William (8 tháng 11 năm 2019). "Joker is now the most profitable comic book movie of all time". *The A.V. Club*. Lưu trữ bản gốc ngày 9 tháng 11 năm 2019. Truy cập ngày 8 tháng 11 năm 2019.
150. ↑  Rubin, Rebecca (23 tháng 10 năm 2019). "Box Office: How 'Joker' Became Insanely Profitable". *Variety*. Lưu trữ bản gốc ngày 23 tháng 10 năm 2019. Truy cập ngày 23 tháng 10 năm 2019.
151. ↑  D'Alessandro, Anthony (23 tháng 4 năm 2020). "'Joker' Makes Serious Profit As No. 4 In Deadline's 2019 Most Valuable Blockbuster Tournament". *Deadline Hollywood*. Lưu trữ bản gốc ngày 17 tháng 8 năm 2020. Truy cập ngày 23 tháng 4 năm 2020.
152. ↑  Robbins, Shawn (9 tháng 8 năm 2019). "Long Range Forecast: *Joker*". *Boxoffice Pro*. Lưu trữ bản gốc ngày 10 tháng 8 năm 2019. Truy cập ngày 19 tháng 8 năm 2019.
153. ↑  Barnhardt, Adam (ngày 1 tháng 9 năm 2019). "New Box Office Tracking Suggests Joker Could Close in on $100M Opening Weekend". *ComicBook.com*. Lưu trữ bản gốc ngày 2 tháng 9 năm 2019. Truy cập ngày 1 tháng 9 năm 2019.
154. ↑  Robbins, Shawn (6 tháng 9 năm 2019). "Long Range Forecast: Terminator: Dark Fate, Plus a Big Joker Update". *Boxoffice Pro*. Lưu trữ bản gốc ngày 1 tháng 8 năm 2020. Truy cập ngày 7 tháng 9 năm 2019.
155. ↑  Clark, Travis (9 tháng 9 năm 2019). "'Joker' is projected to break multiple box-office records when it hits theaters". *Business Insider*. Lưu trữ bản gốc ngày 10 tháng 9 năm 2019. Truy cập ngày 9 tháng 9 năm 2019.
156. ↑  D'Alessandro, Anthony (11 tháng 9 năm 2019). "'Joker' Is Wild On Tracking With $82M-$90M Projected Opening – Early B.O. Read". *Deadline Hollywood*. Lưu trữ bản gốc ngày 13 tháng 9 năm 2019. Truy cập ngày 11 tháng 9 năm 2019.
157. ↑  D'Alessandro, Anthony (ngày 30 tháng 9 năm 2019). "'Joker' Atom Tickets Pre-Sales Besting 'Venom' & 'It Chapter Two'; Batman Villain Pic Still Eyeing $80M+ October Record Debut". *Deadline Hollywood*. Lưu trữ bản gốc ngày 1 tháng 10 năm 2019. Truy cập ngày 30 tháng 9 năm 2019.
158. ↑  McNary, Dave; Rubin, Rebecca (6 tháng 10 năm 2019). "'Joker' smashes October box office record with $93.5M debut". *Variety*. Lưu trữ bản gốc ngày 6 tháng 10 năm 2019. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2019.
159. 1 2  McClintock, Pamela (6 tháng 10 năm 2019). "'Joker' Box Office: All the Records Broken". *The Hollywood Reporter*. Lưu trữ bản gốc ngày 6 tháng 10 năm 2019. Truy cập ngày 7 tháng 10 năm 2019.
160. ↑  D'Alessandro, Anthony (ngày 13 tháng 10 năm 2019). "'Joker' $55M+ Scores 2nd Weekend October Record, 'Addams Family' Rich $30M+, 'Gemini Man' Still Not Dazzling $20M – Sunday B.O. Update". *Deadline Hollywood*. Lưu trữ bản gốc ngày 11 tháng 10 năm 2019. Truy cập ngày 13 tháng 10 năm 2019.
161. ↑  D'Alessandro, Anthony (ngày 20 tháng 10 năm 2019). "'Maleficent: Mistress Of Evil' No Magic With $36M+, 'Joker' Still Stealing 2nd Place From 'Zombieland 2' With $28M+". *Deadline Hollywood*. Lưu trữ bản gốc ngày 19 tháng 10 năm 2019. Truy cập ngày 20 tháng 10 năm 2019.
162. ↑  D'Alessandro, Anthony (ngày 28 tháng 10 năm 2019). "'Maleficent: Mistress Of Evil' Tricks 'Joker' & Steals No. 1 With $19.37M After Dead Heat B.O. Battle". *Deadline Hollywood*. Lưu trữ bản gốc ngày 30 tháng 10 năm 2019. Truy cập ngày 28 tháng 10 năm 2019.
163. ↑  D'Alessandro, Anthony; Tartaglione, Nancy (1 tháng 10 năm 2019). "'Joker' To Laugh Up $155M+ Opening Around The World – Box Office Preview". *Deadline Hollywood*. Lưu trữ bản gốc ngày 2 tháng 10 năm 2019. Truy cập ngày 3 tháng 10 năm 2019.
164. ↑  Tartaglione, Nancy (6 tháng 10 năm 2019). "'Joker' Jolts October With $141M Overseas & $234M Global Bows, Thrashes 'Venom' Records – International Box Office". *Deadline Hollywood*. Lưu trữ bản gốc ngày 11 tháng 10 năm 2019. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2019.
165. ↑  Fowler, Matt (ngày 13 tháng 10 năm 2019). "Box Office: Joker Scores $55 Million Second Weekend". *IGN*. Lưu trữ bản gốc ngày 14 tháng 10 năm 2019. Truy cập ngày 16 tháng 10 năm 2019.
166. ↑  McClintock, Pamela (ngày 20 tháng 10 năm 2019). "Box Office: 'Maleficent 2' Stumbles to No. 1 With $36M; 'Joker' Snags Magical $29M". *The Hollywood Reporter*. Lưu trữ bản gốc ngày 20 tháng 10 năm 2019. Truy cập ngày 20 tháng 10 năm 2019.
167. ↑  McClintock, Pamela (ngày 20 tháng 10 năm 2019). "Box Office: 'Joker' to Become Top-Grossing R-Rated Pic of All Time". *The Hollywood Reporter*. Lưu trữ bản gốc ngày 21 tháng 10 năm 2019. Truy cập ngày 20 tháng 10 năm 2019.
168. ↑  Tartaglione, Nancy (27 tháng 10 năm 2019). "'Joker' Laughing At $850M WW As 'Maleficent 2' Nears $300M & 'Terminator: Dark Fate' Unlucky With $13M Offshore Bow – International Box Office". *Deadline Hollywood*. Lưu trữ bản gốc ngày 30 tháng 10 năm 2019. Truy cập ngày 27 tháng 10 năm 2019.
169. 1 2  Russell, Steve (ngày 2 tháng 9 năm 2019). "Joker: Jim Lee Reviews Todd Phillips' DC Film". *Comic Book Resources*. Lưu trữ bản gốc ngày 3 tháng 9 năm 2019. Truy cập ngày 3 tháng 9 năm 2019.
170. ↑  El-Mahmoud, Sarah (ngày 5 tháng 10 năm 2019). "Joker Actor Mark Hamill Shares His Take On Joaquin Phoenix's Movie". *CinemaBlend*. Lưu trữ bản gốc ngày 6 tháng 10 năm 2019. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2019.
171. ↑  www.Simplecast.com (ngày 7 tháng 3 năm 2020). "Richard Donner: 'Superman'". *It Happened In Hollywood* (Podcast). www.Simplecast.com. Sự kiện xảy ra vào lúc 50:00. Bản gốc lưu trữ ngày 24 tháng 6 năm 2021. Truy cập ngày 24 tháng 4 năm 2021.
172. ↑  Lattanzio, Ryan (ngày 5 tháng 10 năm 2019). "Michael Moore Calls 'Joker' a Masterpiece: 'The Greater Danger to Society May Be If You Don't See This Movie'". *IndieWire*. Lưu trữ bản gốc ngày 5 tháng 10 năm 2019. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2019.
173. ↑  Ayres, Andrea (6 tháng 10 năm 2019). "Thanos Snaps Back: Josh Brolin Defends Joker Movie in Fiery Post". *SyFy Wire*. Lưu trữ bản gốc ngày 6 tháng 10 năm 2019. Truy cập ngày 7 tháng 10 năm 2019.
174. ↑  Sharf, Zack (2 tháng 11 năm 2019). "Jessica Chastain says Joaquin Phoenix's 'Joker' performance is one of the 'greatest pieces of acting' she's ever seen". *Business Insider*. Lưu trữ bản gốc ngày 29 tháng 8 năm 2020. Truy cập ngày 10 tháng 12 năm 2019.
175. ↑  Collins, Lauren (ngày 6 tháng 11 năm 2019). "The World According to Phoebe Waller-Bridge". *Vogue*. Lưu trữ bản gốc ngày 11 tháng 11 năm 2019. Truy cập ngày 11 tháng 11 năm 2019.
176. ↑  Grater, Tom (16 tháng 11 năm 2020). "David Fincher Calls 'Joker' A "Betrayal Of The Mentally Ill" & Explains Signing Exclusive Netflix Deal". *Deadline Hollywood*. Lưu trữ bản gốc ngày 16 tháng 11 năm 2020. Truy cập ngày 16 tháng 11 năm 2020.
177. ↑  "Oscars: The Complete Winners List". *The Hollywood Reporter*. 9 tháng 2 năm 2020. Bản gốc lưu trữ ngày 1 tháng 8 năm 2020. Truy cập ngày 10 tháng 2 năm 2020.
178. ↑  Sheehan, Paul (2 tháng 2 năm 2020). "2020 BAFTA Awards: Full winners list of the 73rd annual British Academy Film Awards". *Gold Derby*. Bản gốc lưu trữ ngày 2 tháng 2 năm 2020. Truy cập ngày 2 tháng 2 năm 2020.
179. ↑  Bisset, Jennifer (5 tháng 1 năm 2020). "Golden Globes 2020: The full winners list". *CNET*. Bản gốc lưu trữ ngày 6 tháng 1 năm 2020. Truy cập ngày 6 tháng 1 năm 2020.
180. ↑  Hammond, Pete (8 tháng 12 năm 2019). "'The Irishman','Once Upon A Time In Hollywood' Lead Critics Choice Nominations; Netflix Dominates With 61 Nods In Movies And TV". *Deadline Hollywood*. Bản gốc lưu trữ ngày 8 tháng 12 năm 2019. Truy cập ngày 8 tháng 12 năm 2019.
181. ↑  Tangcay, Jazz (4 tháng 12 năm 2019). "AFI Awards: Top Films and TV Shows Include 'Joker,' 'Farewell,' 'Succession,' 'Watchmen'". *Variety*. Bản gốc lưu trữ ngày 4 tháng 12 năm 2019. Truy cập ngày 4 tháng 12 năm 2019.
182. ↑  "2020 Writers Guild Awards Screenplay Nominations Announced". *Writers Guild of America Awards*. 6 tháng 1 năm 2020. Bản gốc lưu trữ ngày 28 tháng 8 năm 2020. Truy cập ngày 28 tháng 1 năm 2020.
183. ↑  Crist, Allison (18 tháng 1 năm 2020). "PGA Awards: '1917' Named Outstanding Motion Picture". *The Hollywood Reporter*. Bản gốc lưu trữ ngày 28 tháng 1 năm 2020. Truy cập ngày 28 tháng 1 năm 2020.
184. ↑  Bennett, Anita (11 tháng 1 năm 2020). "Make-Up & Hairstylists Awards: 'Bombshell', 'Fosse/Verdon', 'SNL' Lead Winners". *Deadline Hollywood*. Bản gốc lưu trữ ngày 8 tháng 4 năm 2020. Truy cập ngày 28 tháng 1 năm 2020.
185. ↑  Anderson, Ariston (6 tháng 9 năm 2019). "Venice: Todd Phillips' 'Joker' Wins Golden Lion, Roman Polanski Wins Silver Lion". *The Hollywood Reporter*. Bản gốc lưu trữ ngày 7 tháng 9 năm 2019. Truy cập ngày 22 tháng 11 năm 2019.
186. ↑  "Italia 5 stelle, Beppe Grillo apre il suo intervento a Napoli truccato da Joker: "Non faccio piani, sono il caos"". *Il Fatto Quotidiano* (bằng tiếng Ý). ngày 13 tháng 10 năm 2019. Bản gốc lưu trữ ngày 14 tháng 10 năm 2019. Truy cập ngày 14 tháng 10 năm 2019.
187. 1 2 3 4  "From Beirut to Hong Kong, the face of the Joker is appearing in demonstrations". *France 24*. 24 tháng 10 năm 2019. Bản gốc lưu trữ ngày 25 tháng 10 năm 2019. Truy cập ngày 25 tháng 10 năm 2019.
188. 1 2  Kaur, Harmeet (3 tháng 11 năm 2019). "In protests around the world, one image stands out: The Joker". *CNN*. Bản gốc lưu trữ ngày 29 tháng 8 năm 2020. Truy cập ngày 19 tháng 1 năm 2020.
189. ↑  Drewett, Zoe (ngày 28 tháng 1 năm 2020). "French firefighters set themselves alight and start fighting against police". *Metro*. Bản gốc lưu trữ ngày 20 tháng 6 năm 2020. Truy cập ngày 19 tháng 2 năm 2020.
190. ↑  Mahdawi, Arwa (ngày 30 tháng 10 năm 2019). "Meme tourism has turned the world into the seventh circle of selfie hell". *The Guardian*. Bản gốc lưu trữ ngày 29 tháng 8 năm 2020. Truy cập ngày 19 tháng 2 năm 2020.
191. ↑  Alter, Rebecca (24 tháng 10 năm 2019). "The Dance of Freedom. The Death Bells. The Meme-ing of the Joker". *Vulture*. Bản gốc lưu trữ ngày 1 tháng 5 năm 2020. Truy cập ngày 19 tháng 2 năm 2020.

Liên kết ngoài
--------------

* Trang web chính thức
* *Joker* trên Internet Movie Database

| * x
* t
* s
*Batman* trong điện ảnh |
| --- |
| Phim đơn | 
* *Batman* (loạt phim 1943)
* *Batman and Robin* (loạt phim 1949)
* *Batman* (phim 1966)
* *The Batman*

 |
| Loạt phim 1989–1997 | 
* *Batman*
	+ nhạc nền
	+ nhạc phim
* *Batman Returns*
	+ nhạc phim
* *Batman Forever*
	+ nhạc nền
	+ nhạc phim
* *Batman & Robin*
	+ nhạc phim

 |
| *The Dark Knight* | 
* *Huyền thoại Người Dơi*
	+ nhạc phim
	+ video game
	+ Rachel Dawes
* *Kỵ sĩ bóng đêm*
	+ nhạc phim
	+ video game đã bị dừng
	+ Joker
* *Kỵ sĩ bóng đêm trỗi dậy*
	+ nhạc phim

 |
| Vũ trụ Mở rộng DC | 
* *Batman đại chiến Superman: Ánh sáng công lý*
	+ nhạc phim
* *Liên minh Công lý*
	+ nhạc phim

 |
| Phim spin-off | 
* *Catwoman*
* *Joker*
* *Birds of Prey: Cuộc lột xác huy hoàng của Harley Quinn*

 |
| Video game | 
* Trò chơi *Batman* máy tính gia đình
* *Batman: The Video Game* cho NES và Game Boy
* *Batman: The Video Game* cho Sega Genesis
* *Batman* arcade game
* *Batman Returns*
* *Batman Forever* video game
* *Batman Forever* pinball
* *Batman Forever: The Arcade Game*
* *Batman and Robin*

 |
| Phim không chính thức và của người hâm mộ | 

|  |  |
| --- | --- |
| Điện ảnh | 
* *Batman Dracula*
* *Alyas Batman at Robin*
* *James Batman*
* *Batman Fights Dracula*
* *Fight Batman Fight!*
* *Alyas Batman en Robin*

 |
| Phim ngắn | 
* *Batman: Dead End*
* *Grayson*
* *World's Finest*
* *City of Scars*
* *Seeds of Arkham*
* *Batman: Death Wish*

 |

 |
| Xem thêm | 
* Nhượng quyền truyền thông Batman
* Batman OnStar commercials

 |

| * x
* t
* s
Danh sách phim điện ảnh người đóng dựa trên DC Comics |
| --- |
| Serial | 
* *Adventures of Captain Marvel*
* *Spy Smasher*
* *Batman*
* *Hop Harrigan*
* *The Vigilante*
* *Superman*
* *Congo Bill*
* *Batman and Robin*
* *Atom Man vs. Superman*
* *Blackhawk*

 |  |
| Phim lẻ | 
* *Supergirl*
* *Steel*
* *Road to Perdition*
* *The League of Extraordinary Gentlemen*
* *Catwoman*
* *Constantine*
* *A History of Violence*
* *V for Vendetta*
* *Người hùng báo thù*
* *Quái kiệt thất thế*
* *Jonah Hex*
* *Green Lantern*
* *Batman đại chiến Superman: Ánh sáng công lý*
* *Biệt đội cảm tử*
* *Liên minh Công lý*
* *Aquaman: Đế vương Atlantis*
* *Shazam!*
* *Joker*
* *Birds of Prey: Cuộc lột xác huy hoàng của Harley Quinn*
* *Batgirl*
* *Black Adam*
* *Flash*
* *Blue Beetle*

 |
| Nhượng quyền | 

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Batman | 

|  |  |
| --- | --- |
| Thập niên 1960 | 
* *Batman*

 |
| Thập niên 1980–1990 | 
* *Batman*
* *Batman Returns*
* *Batman Forever*
* *Batman & Robin*

 |
| Thập niên 2000–2010 | 
* *Huyền thoại Người Dơi*
* *Kỵ sĩ bóng đêm*
* *Kỵ sĩ bóng đêm trỗi dậy*

 |

 |
| Superman | 

|  |  |
| --- | --- |
| Thập niên 1950 | 
* *Superman and the Mole Men*
* *Stamp Day for Superman*

 |
| Thập niên 1970–2000 | 
* *Superman*
* *Superman II*
	+ *bản cắt của Richard Donner*
* *Superman III*
* *Superman IV: The Quest for Peace*
* *Siêu nhân trở lại*

 |
| Thập niên 2010 | 
* *Người đàn ông thép*

 |

 |
| Wonder Woman | 
* *Wonder Woman: Nữ thần chiến binh*
* *Wonder Woman 1984: Nữ thần chiến binh*

 |
| Red | 
* *C.I.A tái xuất*
* *C.I.A tái xuất 2*

 |
| Swamp Thing | 
* *Swamp Thing*
* *The Return of Swamp Thing*

 |
| Aquaman | 
* *Aquaman: Đế vương Atlantis* (2018)
* *Aquaman và Vương Quốc Thất Lạc* (2022)

 |
| Biệt đội cảm tử | 
* *Biệt đội cảm tử* (2016)
* *Suicide Squad: Điệp vụ cảm tử* (2021)

 |

 |
| Xem thêm | 
* DC Films
* DC Extended Universe
* Danh sách dự án chưa sản xuất của DC Comics

 |


| * x
* t
* s
Phim điện ảnh của Todd Phillips |
| --- |
| Đạo diễn | 
* *Road Trip* (2000)
* *Old School* (2003)
* *Starsky & Hutch* (2004)
* *School for Scoundrels* (2006)
* *Ba chàng ngự lâm* (2009)
* *Đen đủ đường* (2010)
* *The Hangover Part II* (2011)
* *Siêu quậy Las Vegas* (2013)
* *Cộng sự hổ báo* (2016)
* *Joker* (2019)

 |
| Sản xuất | 
* *All the King's Men* (2006)
* *Project X* (2012)
* *Vì sao vụt sáng* (2018)

 |
| Phim tài liệu | 
* *Hated: GG Allin and the Murder Junkies* (1993)
* *Frat House* (1998)
* *Bittersweet Motel* (2000)

 |

| * x
* t
* s
Phim giành giải Sư tử vàng |
| --- |
| 1949–1968 | 
* *Manon* (1949)
* *Justice Is Done* (1950)
* *Rashōmon* (1951)
* *Forbidden Games* (1952)
* *Không trao giải* (1953)
* *Romeo and Juliet* (1954)
* *Ordet* (1955)
* *Không trao giải* (1956)
* *Aparajito* (1957)
* *Rickshaw Man* (1958)
* *General Della Rovere* / *The Great War* (1959)
* *Tomorrow Is My Turn* (1960)
* *Last Year at Marienbad* (1961)
* *Family Diary* / *Ivan's Childhood* (1962)
* *Hands over the City* (1963)
* *Red Desert* (1964)
* *Sandra* (1965)
* *The Battle of Algiers* (1966)
* *Belle de Jour* (1967)
* *Artists Under the Big Top: Perplexed* (1968)

 |
| 1980–2000 | 
* *Atlantic City* / *Gloria* (1980)
* *Marianne and Juliane* (1981)
* *The State of Things* (1982)
* *First Name: Carmen* (1983)
* *A Year of the Quiet Sun* (1984)
* *Vagabond* (1985)
* *The Green Ray* (1986)
* *Au revoir les enfants* (1987)
* *The Legend of the Holy Drinker* (1988)
* *A City of Sadness* (1989)
* *Rosencrantz & Guildenstern Are Dead* (1990)
* *Urga* (1991)
* *Thu Cúc đi kiện* (1992)
* *Short Cuts* / *Three Colors: Blue* (1993)
* *Vive L'Amour* / *Before the Rain* (1994)
* *Xích lô* (1995)
* *Michael Collins* (1996)
* *Fireworks* (1997)
* *The Way We Laughed* (1998)
* *Không mất một em* (1999)
* *The Circle* (2000)

 |
| 2001–nay | 
* *Monsoon Wedding* (2001)
* *The Magdalene Sisters* (2002)
* *The Return* (2003)
* *Vera Drake* (2004)
* *Chuyện tình sau núi* (2005)
* *Still Life* (2006)
* *Sắc, Giới* (2007)
* *Đô vật* (2008)
* *Lebanon* (2009)
* *Somewhere* (2010)
* *Faust* (2011)
* *Pietà* (2012)
* *Sacro GRA* (2013)
* *A Pigeon Sat on a Branch Reflecting on Existence* (2014)
* *From Afar* (2015)
* *The Woman Who Left* (2016)
* *Người đẹp và thủy quái* (2017)
* *Roma* (2018)
* *Joker* (2019)
* *Nomadland* (2020)

 |