**Hồ Quang Cua** (sinh năm 1953) là một kỹ sư nông nghiệp người Việt Nam. Ông là tác giả của nhiều giống lúa lai tạo chất lượng cao, trong đó có hai giống lúa gạo được đánh giá là ngon nhất thế giới (ST24 và ST25). Ông được nhà nước Việt Nam trao tặng Huân chương Lao động hạng Nhất năm 2011 và danh hiệu Anh hùng Lao động năm 2013.

Đầu đời
-------

Hồ Quang Cua sinh năm 1953 ở vùng quê Hòa Đông, Vĩnh Châu, Sóc Trăng. Giai đoạn 1965–1967, ông theo học trung học tại trường Hoàng Diệu Ba Xuyên. Sau khi học xong phổ thông, ông thi vào khoa nông nghiệp của trường Đại học Cần Thơ. Đến năm 1978, ông tốt nghiệp đại học và được phân công về Phòng Nông nghiệp huyện Mỹ Xuyên làm về cây bắp. Tuy nhiên, sau một thời gian gắn bó với đồng ruộng, Cua chuyển sang làm cây lúa.

Sự nghiệp
---------

Ngay từ khi bắt tay vào thực hiện, tôi xác định việc chọn tạo giống lúa thơm phải đáp ứng được các tiêu chí: Thơm phải cho ra thơm; ngon phải thật là ngon. Với hướng đi đó, trong vòng gần 20 năm, nhóm của tôi đã nghiên cứu chọn tạo và lần lượt cho ra đời 10 giống lúa thơm mang tên ST (Sóc Trăng) với nhiều ưu điểm, được nông dân trong tỉnh và khu vực đồng bằng sông Cửu Long đưa vào sản xuất và được thị trường đón nhận.
—Hồ Quang Cua

Năm 1991, Hồ Quang Cua cùng nhóm cán bộ ngành nông nghiệp tỉnh Sóc Trăng tiến hành lai tạo một số giống lúa thơm trên địa bàn. Dựa vào giống lúa Khao Dawk Mali 105 của Thái Lan, Cua và các đồng sự đã phát triển thành công giống lúa KDM105 và trồng tại vùng nước lợ Vĩnh Châu với quy mô 5.000 ha, con số này là 7.000 ha vào năm 1997. Năm 1996, nhân dịp thăm đồng, Cua phát hiện những bụi lúa có màu tím. Sau những ngày săn tìm, ông chọn ra được 1.050 cá thể biến dị tự nhiên rồi đem về nhà trồng thử. Sau một thời gian nghiên cứu, đầu năm 2000, Hồ Quang Cua thành lập nhóm kĩ sư nghiên cứu do ông làm nhóm trưởng. Một năm sau, Cua cùng các cộng sự cho ra đời giống lúa thơm ST3. Từ năm 2003 đến 2007, ông cùng đồng sự lai tạo nhiều giống lúa mới như ST5, ST8 và các giống lúa cao cấp khác như ST16, ST19, ST20, ST21. Năm 2008, nhóm của Cua bắt đầu lai tạo hai giống lúa ST24 và ST25 và hoàn thiện vào năm 2016. Giống lúa ST24 sau đó lọt vào top 3 loại gạo ngon nhất tại Hội nghị quốc tế lần thứ 9 về Thương mại Gạo ở Ma Cao và được đánh giá là gạo ngon nhất thế giới tại Hội nghị thương mại gạo thế giới ở Manila. Trong khi đó, gạo ST25 cũng được đánh giá là gạo ngon nhất thế giới 2019.

Năm 1997, Hồ Quang Cua được bổ nhiệm làm Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp & Phát triển nông thôn tỉnh Sóc Trăng và giữ chức vụ này đến khi về hưu (năm 2013).

Đến nay, Kỹ sư Hồ Quang Cua đã ra mắt thêm dòng sản phẩm gạo mang tên thương hiệu Gạo Ông Cua. Với nhiều hệ thống phân phối gạo rộng lớn từ trong nước cho đến ngoài nước Kỹ sư Hồ Quang Cua vẫn luôn giữ vững thương hiệu xứng tầm quốc tế gạo ST25. Tại TpHCM, hệ thống phân phối của Kỹ sư Hồ Quang Cua đã phủ rộng khắp mọi quận huyện và có thể kể đến một trong đó là Cửa hàng gạo ST25 chính hãng - Gạo Ông Cua tại 453/86 Đường Lê Văn Sỹ, phường 12, Quận 3, TpHCM; đây được xem là một trong những cửa hàng đầu tiên trên thị trường kinh doanh gạo ST3 cho đến gạo ST25.

Vinh danh
---------

Hồ Quang Cua được trao tặng Huân chương Lao động hạng Ba năm 2002, Huân chương Lao động hạng Nhì năm 2007 và Huân chương Lao động hạng Nhất năm 2011. Năm 2013, ông được tặng danh hiệu Anh hùng Lao động.

Tham khảo
---------

1. ↑  Kỹ sư Hồ Quang Cua (24 tháng 8 năm 2022). "Kỹ sư Hồ Quang Cua". *Gạo Phương Nam*. Lưu trữ bản gốc ngày 28 tháng 3 năm 2023. Truy cập ngày 28 tháng 4 năm 2023.
2. 1 2  Nhật, Hồ (29 tháng 4 năm 2017). "Ông Cua lúa thơm". *Lao Động*. Lưu trữ bản gốc ngày 27 tháng 7 năm 2021. Truy cập ngày 11 tháng 7 năm 2021.
3. ↑  Cao, Xuân Lương (29 tháng 1 năm 2020). "Kỹ sư Hồ Quang Cua - Từ cây lúa lạ đến giống gạo ngon nhất thế giới". *Dân trí*. Lưu trữ bản gốc ngày 26 tháng 7 năm 2021. Truy cập ngày 11 tháng 7 năm 2021.
4. ↑  Trần, Văn Chính (19 tháng 8 năm 2012). "Ông Cua làm lúa thơm". *Tuổi Trẻ*. Lưu trữ bản gốc ngày 26 tháng 7 năm 2021. Truy cập ngày 11 tháng 7 năm 2021.
5. ↑  Chúc, Ly; Ngọc, Quyên (17 tháng 11 năm 2017). "Tiến sĩ Cua: 25 năm nghiên cứu cho một thương hiệu gạo "ST"". *Dân Việt*. Lưu trữ bản gốc ngày 27 tháng 7 năm 2021. Truy cập ngày 11 tháng 7 năm 2021.
6. 1 2  "Kỹ sư nông nghiệp với tình yêu cây lúa". *Đảng Cộng sản Việt Nam*. 23 tháng 5 năm 2014. Lưu trữ bản gốc ngày 26 tháng 7 năm 2021. Truy cập ngày 11 tháng 7 năm 2021.
7. ↑  Hữu, Đức (9 tháng 10 năm 2020). "'Cha đẻ' gạo ST25 vẫn âm thầm nâng tầm gạo Việt". *Nông nghiệp Việt Nam*. Lưu trữ bản gốc ngày 29 tháng 7 năm 2021. Truy cập ngày 11 tháng 7 năm 2021.
8. ↑  "Vua lúa giống Hồ Quang Cua". *Nhân Dân*. 27 tháng 4 năm 2005. Lưu trữ bản gốc ngày 29 tháng 7 năm 2021. Truy cập ngày 11 tháng 7 năm 2021.
9. ↑  Trung, Hiếu (27 tháng 5 năm 2018). "Người góp phần làm nên 'tiếng thơm' cho hạt gạo Sóc Trăng". *Tin tức*. Lưu trữ bản gốc ngày 29 tháng 7 năm 2021. Truy cập ngày 11 tháng 7 năm 2021.
10. ↑  Thanh, Phong (22 tháng 1 năm 2020). "Anh hùng...lúa và loại gạo ngon nhất thế giới". *Thanh Niên*. Lưu trữ bản gốc ngày 16 tháng 7 năm 2021. Truy cập ngày 11 tháng 7 năm 2021.
11. 1 2  Ánh, Tuyết; Tấn, Phúc (21 tháng 1 năm 2020). "Và tình yêu dành cho cây lúa". *Nhân Dân*. Lưu trữ bản gốc ngày 19 tháng 8 năm 2021. Truy cập ngày 1 tháng 8 năm 2021.
12. 1 2  Tiến, Triển (14 tháng 11 năm 2008). "Nhận biết "hạt ngọc" ST24 thuộc top 3 gạo ngon nhất thế giới". *Đài Truyền hình Việt Nam*. Lưu trữ bản gốc ngày 16 tháng 11 năm 2018. Truy cập ngày 1 tháng 8 năm 2021.
13. ↑  Võ, Tòng Xuân (8 tháng 11 năm 2017). "ST24 đạt Top 3 'Gạo ngon nhất thế giới năm 2017'". *Nông nghiệp Việt Nam*. Lưu trữ bản gốc ngày 19 tháng 8 năm 2021. Truy cập ngày 1 tháng 8 năm 2021.
14. 1 2  B, T (13 tháng 11 năm 2019). "ST24 của Sóc Trăng là 'Gạo ngon nhất thế giới năm 2019'". *Báo Chính phủ*. Lưu trữ bản gốc ngày 16 tháng 2 năm 2020. Truy cập ngày 1 tháng 8 năm 2021.
15. ↑  L, V (25 tháng 1 năm 2020). "Gạo ST25 ngon nhất thế giới chắp cánh cho thương hiệu gạo Việt". *Lao Động*. Lưu trữ bản gốc ngày 7 tháng 6 năm 2021. Truy cập ngày 1 tháng 8 năm 2021.
16. ↑  Khắc, Tâm; Tiến, Trình (14 tháng 3 năm 2018). "Anh hùng lao động Hồ Quang Cua - người tìm đẳng cấp gạo Việt". *Tuổi Trẻ*. Lưu trữ bản gốc ngày 7 tháng 6 năm 2021. Truy cập ngày 1 tháng 8 năm 2021.
17. ↑  Ngọc, Đinh (5 tháng 10 năm 2020). "Lao động là vinh quang: Kỹ sư chân đất tạo ra gạo ngon nhất thế giới". *Nhân Dân*. Lưu trữ bản gốc ngày 19 tháng 8 năm 2021. Truy cập ngày 1 tháng 8 năm 2021.