recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Tiếng Chavacano** hay **Tiếng Chabacano**, là một tiếng bồi trên cơ sở tiếng Tây Ban Nha được nói tại Philippines. Từ "Chavacano" xuất phát từ tiếng Tây Ban Nha "chabacano" có nghĩa là "khiếu thẩm mỹ kém" hay "thiếu thẩm mỹ", "tầm thường", "hạng kém", "tồi tàn" hoặc "thô tục". Ngôn ngữ này được phát triển tại Thành phố Cavite, Ternate và Ermita, và cũng được phát triển từ từ "chavano" được người dân Zamboanga tạo ra. Có 6 biến thể khác nhau được phát triển là: tiếng Zamboangueño ở Thành phố Zamboanga, tiếng Davaeño ở Davao, tiếng Ternateño ở Ternate, tiếng Caviteño ở Thành phố Cavite, tiếng Cotabateño ở Thành phố Cotabato và tiếng Ermiteño ở Ermita

Lịch sử
-------

Tiếng Chavacano là ngôn ngữ bồi trên cơ sở tiếng Tây Ban Nha duy nhất tại Châu Á. Ngôn ngữ này đã tồn tại hơn 400 năm và là một trong các ngôn ngữ bồi lâu đời nhất trên thế giới. Đây là ngôn ngữ duy nhất được phát triển tại Philippines mà không thuộc Ngữ hệ Nam Đảo.

Nhân khẩu
---------

Nơi có nhiều người sử dụng tiếng Chavacano nhất là Thành phố Zamboanga và tỉnh đảo Basilan. Một số ít người nói tiếng Chavacano cũng hiện diện ở Thành phố Cavite và Ternate. Tiếng Chavacano là ngôn ngữ chính của Thành phố Zamboanga và phương ngữ Zamboanguaño cũng là phương ngữ được sử dụng nhiều nhất của ngôn ngữ này, dân số của thành phố này được cho là trên một triệu người.

Những người sử dụng tiếng Chavacano cũng hiện diện ở thành phố Semporna ở bờ biển phía đông bang Sabah, Malaysia vì khu vực bắc Borneo khá gần gũi với Quần đảo Sulu và Bán đảo Zamboanga và khu vực đó từng nằm dưới quyền kiểm soát của Philippines thuộc Tây Ban Nha cho đến thế kỷ 19.

Chú thích
---------

1. ↑  Philippine Census, 2000. Table 11. Household Population by Ethnicity, Sex and Region: 2000

Liên kết ngoài
--------------

* Học tiếng Chavacano qua video Lưu trữ 2022-01-18 tại Wayback Machine
* Từ điển tiếng Chavacano Lưu trữ 2011-07-16 tại Wayback Machine
* Tiếng Chavacano trên Ethnologue
**Lefaucheux M1858** là loại súng lục do Casimir Lefaucheux thiết kế sử dụng đạn 12mm có kim điểm hỏa, súng đã được thông qua và sử dụng trong lực lượng quân đội Pháp. Đây là loại súng ngắn ổ xoay sử dụng đạn có vỏ kim loại đầu tiên được thông qua để sử dụng trong quân đội. Lực lượng chính trang bị loại súng này là lực lượng hải quân Pháp năm 1858 và một số nhỏ lực lượng kỵ binh cũng sử dụng chúng ở Mexico năm 1868. Ngoài ra nó còn được dùng để xuất khẩu cho các nước khác và được thấy dùng để chiến đấu trong cuộc nội chiến Hoa Kỳ bởi cả hai phe. Nó cũng còn là khẩu súng mà Vincent van Gogh đã dùng tự sát.

Thiết kế
--------

Lefaucheux M1858 sử dụng cơ chế hoạt động kép với ổ đạn 6 viên. Do đạn có kim điểm hỏa nên ổ đạn được khắc rãnh để kim điểm hỏa có thể nhô ra đúng vớ vị trí mà búa điểm hỏa sẽ đập vào.

Súng có cách nạp đạn hơi mất thời gian do không thể tách ổ đạn ra khỏi thân súng cho việc bỏ vỏ đạn cũ và nạp đạn nhanh. Để bỏ vỏ đạn cũ xạ thủ sẽ phải mở miếng che, xoay ổ đạn và sử dụng một que dài đẩy từng vỏ đạn ra qua một khe nhỏ nằm ở bên thân súng, sau đó nạp từng viên vào cũng qua khe này sau đó đóng miếng che lại. Nhưng là rất nhanh thời đó nếu so với hầu hết các súng cùng loại vốn sẽ phải đổ thuốc đạn vào từng khe trống trong ổ đạn sau đó ấn đầu đạn vào cho chặt và cứ làm như thế cho đầy ổ đạn.

Tham khảo
---------

* *Pistols: an illustrated history of their impact*. Jeff Kinard. ABC-CLIO, 2004. ISBN 1-85109-470-9, ISBN 978-1-85109-470-7.
* *The Guns that Won the West: Firearms on the American Frontier*, 1848-1898. John Walter. MBI Publishing Company, 2006. ISBN 1-85367-692-6, ISBN 978-1-85367-692-5.
* *The Pinfire Pepperbox Explained*, Henrotin (H&L Publishing / HLebooks.com - 2009)

Liên kết ngoài
--------------

 Tư liệu liên quan tới Lefaucheux M1858 tại Wikimedia Commons
**Nguyễn Đắc Nghiệp** là chính trị gia Đức, với gốc Việt Nam, Đảng Dân Chủ Cơ Đốc giáo - CDU (Die Christlich Demokratische Union Deutschlands), Phó Chủ Tịch Đảng CDU, Nước CHLB Đức

Từ nhiều năm qua, ông là thành viên ban lãnh đạo Đảng CDU và thành viên Hội đồng thành phố Thale, CHLB Đức.

Trong cuôc bầu cử Nghị viện thành phố Thale vào ngày 26/05/2019, ông Nguyễn Đắc Nghiệp đã vượt qua nhiều ứng cử viên sáng giá để tái đắc cử thêm nhiệm kỳ 5 năm (2019-2024).

Ông được bổ nhiệm thêm trọng trách là thành viên Hội đồng quản trị công ty FAB thành phố Thale.

Từ tháng 1/2015 đến nay, ông là Tổng Giám Đốc Điều Hành Tập đoàn SAPA Thale GmbH ở CHLB Đức.

Ngoài ra ông còn là Chủ tịch Hội người Việt Nam tại thành phố Thale và các vùng phụ cận, Tổng thư ký Hội đồng hương Vĩnh Phú tại CHLB Đức, nguyên phó chủ tịch Hội Doanh nghiệp Việt Nam tại CHLB Đức.

Sơ lược tiểu sử
---------------

Ông Nguyễn Đắc Nghiệp sinh ngày 13/08/1952 tại tỉnh Vĩnh Phúc, Việt Nam, đến năm 1958 hồi cư về quê quán ở thủ đô Hà Nội.

Sau khi tốt nghiệp ở Thượng Hải, ông làm kỹ sư âm thanh tại Nhạc viện Hà Nội, (Nay là Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam), và học tại chức, tốt nghiệp khoa Lý luận Âm nhạc.

Năm 1987, ông sang Cộng hòa Dân chủ Đức làm việc theo Hiệp định giữa chính phủ Việt Nam và chính phủ CHDC Đức.

Cuối năm 1989, sau khi bức tường Berlin sụp đổ, ông ở lại Đức tự mở công ty kinh doanh, làm chuyên viên cho Hãng Bảo hiểm Hamburg Mannheimer và Hãng bảo hiểm DKV, Chủ tịch Hội đồng quản trị công ty GF 2000 AG ở thành phố Leipzig.

Sau khi xin thôi quốc tịch Việt Nam và gia nhập quốc tịch Đức, đến năm 2005 ông gia nhập đảng Liên minh Dân chủ Cơ Đốc Giáo Đức. Từ năm 2006, ông liên tục được tín nhiệm bầu vào ban lãnh đạo đảng CDU Thale.

Năm 2014 ông được Đại hội Đảng CDU thành phố bỏ phiếu tín nhiệm đề cử ông ra ứng cử vào Nghị viện thành phố Thale và ông đã đắc cử.

Năm 2019 ông lại được đại hội đảng CDU thành phố tiếp tục tín nhiệm đề cử ông ra tranh cử và ông đã đắc cử vào Nghị viện thành phố Thale thêm nhiệm kỳ 5 năm 2019 – 2024, ngày 04.07.2019 ông đã tuyên thệ nhậm chức trước Nghị viện thành phố Thale.

Chú thích
---------

1. ↑
**Muồng đen** hay **muồng xiêm** (danh pháp hai phần: ***Senna siamea*** (Lam.) H.S.Irwin & Barneby, đồng nghĩa: *Cassia siamea* Lam. 1785) thuộc họ Đậu (*Fabaceae*). Là cây nguyên sản ở vùng Đông Nam Á. Ở Việt Nam cây mọc hoang dại trong các rừng tự nhiên từ Quảng Ninh đến các tỉnh Tây Nguyên như Gia Lai, Kon Tum, Đắk Lắk và phía nam như Đồng Nai. Là loài cây trung tính, thiên về ưa sáng; chịu hạn tốt.

Cây thường xanh. Vỏ gần nhẵn, cành non có khía phủ lông tơ mịn. Lá kép lông chim một lần chẵn, mọc cách, dài 10–15 cm, cuống lá dài 2–3 cm. Lá kèm nhỏ, sớm rụng. Lá chét 7-15 đôi, hình bầu dục rộng đến bầu dục dài, dài 3–7 cm rộng 1-2 đầu tròn với một mũi kim ngắn.

Cụm hoa chùy lớn ở đầu cành, nhiều hoa. Lá bắc hình trứng ngược, đầu có mũi nhọn dài. Cánh đài 5 hình tròn, dày, không bằng nhau, mặt ngoài phủ lông nhung. Cánh tràng màu vàng có hình trứng ngược, rộng, có móng ngắn; nhị 2 chiếc, mở ở đỉnh. Bầu phủ lông tơ mịn. Quả hình dẹt, nhẵn, lượn són gtheo chiều dọc, với những đường nối nổi lên, dài 20–30 cm rộng 15–20 mm. Hạt 20-30, dẹt, hình bầu dục rộng, có màu nâu nhạt khi khô.

Ở Việt Nam gỗ của loài cây này là gỗ nhóm I, nhưng loài cây này lại không nằm trong nhóm thực vật quý hiếm cấm khai thác, tàng trữ, vận chuyển (Nhóm IIA), cao từ 15 đến 20 m, đường kính khoảng 30–45 cm. Gỗ có giác, lõi phân biệt, giác vàng đến trắng dày 3–7 cm, lõi nâu đậm đến đen tím hay thôi màu nếu gặp nước. Thớ thẳng, kết cấu thô, chất gỗ cứng, nặng. Tỉ trọng 0,912. Lực kéo ngang thớ 19 kg/cm², nén dọc thớ 722/kg/cm², oằn 1.995 kg/cm², hệ số co rút 0,37. Lõi khó mục không bị mối mọt ăn nên rất chuộng trong xây dựng nhà cửa, đóng đồ gia dụng cao cấp, thường dùng để tiện trụ cầu thang giả cổ thay gỗ mun, lim, cẩm lai.

Cây được ưa chuộng trồng làm cây bóng mát, cây tầng cao che bóng trong các lô cà phê, nhất là trong các đồn điền thời Pháp thuộc.

Một vài hình ảnh về cây muồng đen
---------------------------------

* Lá muồng đen.Lá muồng đen.
* Hoa và quả muồng đen.Hoa và quả muồng đen.
* Gỗ muồng.Gỗ muồng.
* Cây muồng đen thường được trồng trên Cây cà phê giữ nhiệm vụ chắn sương muối cho cà phê.Cây muồng đen thường được trồng trên Cây cà phê giữ nhiệm vụ chắn sương muối cho cà phê.
* Thân cây được cắt thành đoạn.Thân cây được cắt thành đoạn.

Hình ảnh
--------

* 
* 
* 
*

Tham khảo
---------

Liên kết ngoài
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về ***Muồng đen***. |

* Muồng đen trên www.plant-trees.org Lưu trữ 2007-10-20 tại Wayback Machine
* Gỗ muồng là gì Lưu trữ 2022-01-31 tại Wayback Machine
**Điện từ** **sinh học** là nghiên cứu về sự tương tác giữa các trường điện từ và các thực thể sinh học. Các lĩnh vực nghiên cứu bao gồm các trường điện hoặc điện từ được sản xuất bởi các tế bào sống, mô hoặc sinh vật, bao gồm cả vi khuẩn phát quang sinh học; ví dụ, tiềm năng màng tế bào và dòng điện chạy trong dây thần kinh và cơ bắp, là kết quả của tiềm năng hành động. Những người khác bao gồm điều hướng động vật sử dụng trường địa từ; ảnh hưởng của các nguồn nhân tạo của trường điện từ như điện thoại di động; và phát triển các liệu pháp mới để điều trị các tình trạng khác nhau. Thuật ngữ này cũng có thể đề cập đến khả năng của các tế bào sống, mô và sinh vật tạo ra điện trường và phản ứng của tế bào với trường điện từ.

Hiện tượng sinh học
-------------------

Các sự kiện điện tồn tại trong thời gian ngắn gọi là điện thế hoạt động xảy ra ở một số loại tế bào động vật được gọi là tế bào kích thích, một loại tế bào bao gồm tế bào thần kinh, tế bào cơ và tế bào nội tiết, cũng như trong một số tế bào thực vật. Những tiềm năng hành động này được sử dụng để tạo điều kiện cho giao tiếp giữa các tế bào và kích hoạt các quá trình nội bào. Hiện tượng sinh lý của điện thế hoạt động là có thể bởi vì các kênh ion bị điện thế cho phép điện thế nghỉ gây ra bởi độ dốc điện hóa ở hai bên của màng tế bào để xử lý. 
[ *<span title="This claim needs references to reliable sources. (May 2018)">cần dẫn nguồn</span>* ]
Điện từ sinh học được nghiên cứu chủ yếu thông qua các kỹ thuật điện sinh lý. Vào cuối thế kỷ thứ mười tám, bác sĩ và nhà vật lý người Ý Luigi Galvani lần đầu tiên ghi lại hiện tượng này trong khi mổ xẻ một con ếch tại một bàn nơi ông đã tiến hành thí nghiệm với tĩnh điện. Galvani đặt ra thuật ngữ *điện động vật* để mô tả hiện tượng này, trong khi những người đương thời gọi nó là điện galvani. Galvani và những người đương thời coi kích hoạt cơ là kết quả của một chất lỏng điện hoặc chất trong dây thần kinh.

Một số động vật thường sống dưới nước, như cá mập, có cảm biến điện sinh học cấp tính mang lại cảm giác gọi là cảm thụ điện, trong khi các loài chim di cư di chuyển một phần bằng cách định hướng liên quan đến từ trường của Trái đất. Trong một ứng dụng cực đoan của điện từ, lươn điện có thể tạo ra một điện trường lớn bên ngoài cơ thể của nó được sử dụng để săn bắn và tự vệ thông qua một cơ quan phát điện chuyên dụng.

Tham khảo
---------

1. ↑  Malmivuo, Jaakko; Plonsey, Robert (1994). *Bioelectromagnetism: principles and applications of bioelectric and biomagnetic fields*. New York: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-505823-9.
2. ↑  Myers, Richard (2003). *The basics of chemistry*. Westport, Conn.: Greenwood Press. tr. 172–4. ISBN 978-0-313-31664-7.
**Alda Ferreira Pires Barreto de Lara Albuquerque**, được gọi là **Alda Lara** (ngày 9 tháng 6 năm 1930, Benguela, Angola - ngày 30 tháng 1 năm 1962, Cambambe, Angola) là một nhà thơ người Angola viết bằng tiếng Bồ Đào Nha.

Tiểu sử
-------

Alda Lara sinh ngày 9 tháng 6 năm 1930 tại Benguela, Angola. Bà xuất thân từ một gia đình giàu có và nhận được một nền giáo dục Kitô giáo, mang lại cho bà một tinh thần tự do, theo một nhà bình luận. Anh trai bà là nhà thơ nổi tiếng Ernesto Lara Filho. Lara đã tham dự một trường nữ ở Sá da Bandeira (nay là Lubango) trước khi chuyển đến Bồ Đào Nha để hoàn thành việc học trung học. Bà theo học Đại học Lisbon và sống tại Casa dos Estudantes do Imperio (Nhà sinh viên của Đế quốc). Bà đã có một cuộc sống sinh viên năng động và bắt đầu sự nghiệp viết của mình bằng cách xuất bản thơ trong tạp chí văn học Mensagem, một ấn phẩm dành riêng cho người châu Phi. Lara sau đó học Đại học Coimbra và kiếm được bằng y khoa.

Lara đã viết cho một số tờ báo và tạp chí như Jornal de Benguela, Jornal de Angola, và ABC e Ciência. Bà kết hôn với nhà văn người Bồ Đào Nha ở Mozambique, Orlando Albuquerque và sinh bốn đứa con. Sau khi sống ở Bồ Đào Nha được 13 năm, Lara chuyển về Angola năm 1961. Tuy nhiên, sự trở lại của bà là ngắn ngủi, khi bà qua đời vào ngày 30 tháng 1 năm 1962 tại Cambambe. Chồng của bà tập trung việc xuất bản tác phẩm của bà sau khi bà qua đời, bao gồm Poemas vào năm 1966 và Tempo da Chuva vào năm 1973. Những bài thơ và truyện ngắn của Lara chủ yếu đề cập đến các chủ đề về làm mẹ và con cái cũng như tự do và công lý. Phần lớn thơ của bà phản ánh sự không hài lòng với hiện trạng xứ thuộc địa.

Ghi chú
-------

1. 1 2 3  "Alda Lara". *Nação Ovimbundu.org* (bằng tiếng Bồ Đào Nha). Truy cập ngày 6 tháng 11 năm 2016.
2. ↑  Margaret Busby (ed.), *Daughters of Africa: An International Anthology of Words and Writings by Women of African Descent from the Ancient Egyptian to the Present*, Luân Đôn: Jonathan Cape, 1992; Vintage, 1993.
3. 1 2  "Biografia de Alda Lara". *Lusophonia Poetica* (bằng tiếng Bồ Đào Nha). Bản gốc lưu trữ ngày 7 tháng 11 năm 2016. Truy cập ngày 6 tháng 11 năm 2016.
4. 1 2 3  Sheldon, Kathleen (2016). *Historical Dictionary of Women in Sub-Saharan Africa* (ấn bản 2). Rowman & Littlefield. tr. 155. ISBN 1442262931.
**Nguyễn Tiến Tài** (1642-1697) là danh thần thời vua Lê chúa Trịnh, làm đến Lại bộ Thượng thư, nhập nội hành khiển, Nghĩa quận công.

Xuất thân
---------

Nguyễn Tiến Tài sinh năm 1642 tại làng Thổ Hào, xã Nhân Thành, phủ Đức Quang. Nay là xã Thanh Tùng, huyện Thanh Chương, tỉnh Nghệ An.

Theo *Nguyễn Tiến gia phả*: thủy tổ ông Cai tri bạ tổng Bích Triều, Thổ Hào, Võ Liệt, hiệu là Đạo Nguyên, Huyền Tế, thọ 112 tuổi.

Năm 23 tuổi ông đậu Tiến sĩ khoa Giáp Thìn năm Cảnh Trị 2 đời vua Lê Huyền Tông (1664). Trước đó ông từng đỗ Hương cống hai khoa, song thi Hội lần đầu khoa thi năm Tân Sửu (1661) chỉ đỗ đến Tam trường.

Làng của ông, Bến Ba Nghè chính là cái tên do là nơi sự xuất thân của 3 vị tiến sỹ thời phong kiến về vinh quy bái tổ: Nguyễn Tiến Tài (đăng khoa năm 1664), Phạm Kinh Vỹ (đăng khoa năm 1724) và Nguyễn Lâm Thái (đăng khoa năm 1739).

Tiến sĩ Nguyễn Sĩ Giáo (xã Thanh Mai) và Nguyễn Tiến Tài (xã Thanh Giang) sát vườn nhau, là cháu cô, cháu cậu.

Quan lại
--------

*Đại Việt sử ký toàn thư* chép: Sau khi đỗ đại khoa, năm Cảnh Trị thứ 3 (1665) thăng cho Nguyễn Tiến Tài làm Đô ngự sử (1693), Đặc tiến Kim tử Vinh lộc đại phu, Đô tri tham chính tự khanh, thăng Công bộ, Hộ bộ Tả thị lang. 

Đời Lê Hy Tông, năm 1693, ông đi sứ sang nhà Thanh tuế cống, xong việc về nước được dự vào triều chính. Năm thứ Chính Hòa thứ 16, bị biếm chức bị xử kiện nhiều việc không được thỏa đáng.

Ông có 3 người con đều đỗ Hương cống, con cả làm Tri phủ Từ Sơn, con hai làm Tri phủ Lạng Sơn, con út là Nguyễn Tiến Quyền làm chức tả ma, trưởng Tĩnh Gia phủ, con cháu các đời xuất thân văn học, nhiều người đỗ Hương cống và làm qua.

Năm Chính Hòa thứ 18 (1697), ông mất.

Chúa Trịnh ban tặng Tả thị lang bộ Hộ, ban thụy Chất Trực, tước Tử, được phong Phúc thần, phong tặng Triều đại phu, Hải Dương đẳng xứ Tán trị Thừa chính ty Tham chính, Cửu Giám nam.

Tên tuổi ông được khắc trên bia đá ở Văn miếu Quốc tử giám Hà Nội. Các sách Hán Nôm cổ như *Lịch triều đăng khoa lục*, *Liệt huyện đăng khoa lục* đều thấy ghi chép hành trạng của ông.

Dân xã lập đền thờ phụng, ông được phối thờ tại Văn miếu bản huyện (Tổng Võ Liệt).

Năm 2020, tỉnh Nghệ An quyết định đặt tên cho ông làm một con đường ở Thị trấn Dùng.

Thơ ca
------

Ông sáng tác rất nhiều thơ văn, hiện trong gia phả chỉ chép được một số bài.

**Công hầu**

*Dòng dõi thi thư, bậc đại nho của đất nước,*

*Đắc chí đường mây, bước trên lối rải hoa.*

*Đức sánh với ông Thiệu công nhà Chu,*

*Mưu lược ngang với ông Bá Ích đời Ngu Thuấn.*

*Kẻ sĩ theo về học sư thầy nước Lỗ,*

*Khách Kỳ Anh tới dự hội ở Lạc Dương.*

*Đức lớn mừng rằng để cho con cháu,*

*Đời đời làm công hầu tướng tướng.*

Liên kết
--------

Tham khảo
---------

1. ↑  Lê Thị Thu Hương. "13 vị tiến sỹ triều Lê huyện Thanh Chương" (PDF).
2. ↑  "5 vùng đất học nổi danh của Nghệ An". Bản gốc lưu trữ ngày 26 tháng 4 năm 2021. Truy cập ngày 26 tháng 4 năm 2021.
3. ↑  "Bến Ba Nghè và sự tích một vùng đất học".
4. ↑  "Người Thanh Chương "vượt đất"".
5. ↑  "Công bố cho tiết tên đường huyện Thanh Chương".
6. ↑  "Bước đầu tìm hiểu giá trị bản gia phả họ Nguyễn Tiến ở huyện Thanh Chương, Nghệ An".
**Ếch vàng Panama**, tên khoa học ***Atelopus zeteki***, là một loài cóc thuộc họ Bufonidae. Đây là loài đặc hữu của Panama. Chúng từng được coi là một phân loài của A. varius.

Môi trường và phân bố
---------------------

Môi trường sống tự nhiên của chúng là trong dòng suối dọc theo sườn núi của rừng mây Cordilleran ở Tây trung bộ Panama. Chúng cũng sống trong các khu rừng nhiệt đới trên núi ở vùng lân cận núi lửa El Valle de Antón và Cerro Campana, ở độ cao 335-1.315 mét.

Tập tính
--------

Ếch vàng Panama là một loài sống trên cạn trong rừng mây Cordilleran và rừng nhiệt đới. Sự sinh sản và phát triển của nòng nọc thường xảy ra ở các suối trong rừng. Những con đực thường sẽ đứng ở trên những tảng đá để bảo vệ lãnh thổ. Các sợi trứng được đẻ theo dòng nước chảy và bám vào đá. Loài này tạo ra zetekitoxin mạnh để tự vệ nhưng đọc tố sẽ bị giảm đi hoặc mất mất đi trong điều kiện nuôi nhốt và có thể bắt nguồn từ con đường vi sinh vật cộng sinh liên quan đến chế độ ăn uống của chúng. Chiều dài 1 thế hệ của chúng là 7 năm.

Dân số
------

Loài này từng rất phổ biến ở một vài địa phương nhưng hiện nay đã tuyệt chủng trong tự nhiên. Cá thể hoang dã cuối cùng đã được ghi nhân vào năm 2009, cho đến nay chúng vẫn chưa được ghi nhận tiếp. Loài này đã hoàn toàn biến mất khỏi Cerro Campana và thung lũng trung tâm ở El Valle de Antón, có thể là do việc thu thập quá mức để cung cấp cho việc buôn bán động vật lưỡng cư sống làm vật nuôi. Các quần thể con còn lại bị xóa sổ do sự suy giảm liên quan đến bệnh chytridiomycosis. Sau đó, dự án Atelopus được thành lập để theo dõi quần thể, nhưng không tìm thấy bất kỳ quần thể con nào, nhưng cần phải theo dõi thêm. Nếu một quần thể vẫn tồn tại, nó được cho là có ít hơn 50 cá thể trưởng thành.

Hình ảnh
--------

* 
* 
*

Chú thích
---------

1. ↑  Erik Lindquist & Thomas Hetherington (1998). "Tadpoles and Juveniles of the Panamanian Golden Frog, Atelopus zeteki (Bufonidae), with Information on Development of Coloration and Patterning". *Herpetologica*. **54** (3): 370–376.Quản lý CS1: sử dụng tham số tác giả (liên kết)

Tham khảo
---------

* Dữ liệu liên quan tới Atelopus zeteki tại Wikispecies
* Tư liệu liên quan tới Atelopus zeteki tại Wikimedia Commons
"Ký tự không in được" đổi hướng tới đây. Đối với Ký tự không in được trong bộ xử lý văn bản, xem ký tự trong ứng dụng văn bản.

Trong điện toán và viễn thông, **ký tự điều khiển** (*contral character) hay **ký tự không in được** (*non-printing character *-* NPC*) là một điểm mã (một số) trong một tập ký tự, mà không đại diện cho một ký hiệu viết nào. Nó được dùng làm tín hiệu băng tầng để gây ra các hiệu ứng khác ngoài việc thêm biểu tượng vào văn bản. Tất cả các ký tự chủ yếu khác là **để in**, **in được**, hay **ký tự đồ họa**, ngoại trừ ký tự "khoảng trắng" (space) (xem Những ký tự ASCII in được).*

Tất cả các mục trong bảng ASCII bên dưới mã 32 thuộc về loại này, bao gồm CR và LF được sử dụng để phân tách dòng của văn bản. Mã 127 (DEL) cũng là ký tự điền khiển[*cần dẫn nguồn*]. Tập ASCII mở rộng được định nghĩa bởi ISO 8859 đã thêm vào các mã từ 128 đến 159 làm ký tự điều khiển.

Xem thêm
--------

* C0 and C1 control codes
* Escape sequence
* In-band signaling
* Whitespace character

Ghi chú và tham khảo
--------------------

Liên kết ngoài
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Tra ***Appendix:Control characters*** trong từ điển mở tiếng Việt Wiktionary |


|  |  |
| --- | --- |
|  | Tra ***Control character*** hoặc ***Control code*** trong từ điển mở tiếng Việt Wiktionary |

* ISO IR 1 C0 Set of ISO 646 (PDF)

Bản mẫu:Mã hóa ký tự
***Văn minh vật chất của người Việt*** là tên một cuốn sách viết về văn minh vật chất tại Việt Nam trong thời đại "tiền công nghiệp", phát hành năm 2011 của nhà nghiên cứu mỹ thuật Phan Cẩm Thượng. Cuốn sách đạt giải B giải thưởng sách quốc gia năm 2022.

Sơ lược nội dung
----------------

Cuốn sách được chia làm năm chương bàn về nhiều khía cạnh đời sống, văn hoá, sinh hoạt của người Việt cổ như đời sống sinh hoạt của họ nói chung, về công cụ lao động, ẩm thực và sinh hoạt văn hoá.

1. "*Những mặt cắt lịch sử*"
2. "*Từ bàn tay đến công cụ*"
3. "*Cơm tẻ là mẹ ruột*"
4. "*Sống dầu đèn chết kèn trống*"
5. "*Nghệ thuật và hành vi*"

Bên cạnh việc muốn "trình bày trọn vẹn "phần hồn" của đồ vật người Việt, từ những công cụ đồ đá thô sơ ở núi Đọ, Thanh Hóa [...] cho đến chiếc áo dài do họa sĩ Cát Tường thiết kế năm 1930", ông cũng bày tỏ tiếc nuối trước sự biến dạng của đời sống vật chất của người Việt hiện đại. Để minh hoạ cho cuốn sách, họa sĩ đã sử dụng gần 960 bức ảnh, 505 hình minh họa sưu tầm nhiều nguồn, trong đó có cuốn *Kỹ thuật của người An Nam* của Henri Oger, và do chính ông tự ký hoạ.

Quá trình thực hiện
-------------------

Trong bài phỏng vấn với báo *Thể thao & Văn hoá*, ông chia sẻ rằng cuốn sách được thai nghén từ năm 1992 với những nghiên cứu nhỏ lẻ của tác giả, nhưng chỉ đến năm 2007 - 2008, ông mới bắt tay thực hiện một mạch để thành sách hoàn chỉnh.

Phát hành
---------

Cuốn sách được phát hành năm 2011 bởi nhà xuất bản Trí Thức và lần đầu được ra mắt tại ngày 31 tháng 5 vừa rồi tại Viet Art Center, Hà Nội. Tiếp theo đó, cuốn sách lần lượt được giới thiệu đến công chúng ở nhiều nơi khác, trong đó Bảo tàng cổ vật Champa, Đà Nẵng có ngày 25 tháng 6 năm 2011 và Đại học Văn Lang (TP. HCM) ngày 9 tháng 11.Tháng 1 năm 2012, các bức tranh minh hoạ cho cuốn sách đã được triển lãm tại Hà Nội.

Chú thích
---------

1. 1 2  Nguyên Quân (1 tháng 6 năm 2011). "Văn minh vật chất của người Việt – đọc để nhìn lại mình". Sài Gòn Tiếp Thị. Bản gốc lưu trữ ngày 29 tháng 8 năm 2011. Truy cập ngày 16 tháng 6 năm 2013.
2. ↑  ""Văn minh vật chất của người Việt" được đề cử giải thưởng Sách Quốc gia 2022". *Báo Phụ Nữ*. 23 tháng 9 năm 2022.
3. 1 2 3  "Một góc nhìn về nền văn minh vật chất của người Việt". Ngày 5 tháng 6 năm 2011.
4. 1 2  "BUỔI HỘI THẢO:VĂN MINH VẬT CHẤT CỦA NGƯỜI VIỆT CỦA HOẠ SĨ-NHÀ PHÊ BÌNH MỸ THUẬT PHAN CẨM THƯỢNG". Ngày 11 tháng 11 năm 2011. Bản gốc lưu trữ ngày 10 tháng 10 năm 2013. Truy cập ngày 18 tháng 6 năm 2013.
5. ↑  Phan Cẩm Thượng (Ngày 25 tháng 6 năm 2011). "Văn minh vật chất của người Việt". Thể thao & Văn hoá.
6. ↑  "Triển lãm bản vẽ minh họa trong sách "Văn minh vật chất của người việt"". Ngày 13 tháng 1 năm 2012. Bản gốc lưu trữ ngày 28 tháng 6 năm 2013. Truy cập ngày 16 tháng 6 năm 2013.

Liên kết ngoài
--------------

* Trang tác phẩm tại Nhà xuất bản Trí Thức Lưu trữ 2013-09-11 tại Wayback Machine

* Cổng thông tin Việt Nam
* Cổng thông tin Văn hóa
Đức Mẹ Mễ Du
**Đức Mẹ Mễ Du** (còn được gọi là **Nữ Vương Hòa Bình**) là danh hiệu đề cập đến Maria mà những người tin rằng bà đã "hiện ra" với sáu trẻ em ở Međugorje (Mễ Du), nước Bosna và Hercegovina (thời điểm đó là nước Nam Tư). Mặc dù đây là hiện tượng đương đại thu hút nhiều khách hành hương nhưng Tòa Thánh của Giáo hội Công giáo Rôma chưa từng ra tuyên bố nào xác nhận hay bác bỏ, họ chỉ mới có những bước điều tra đầu tiên do một ủy ban được Giáo hoàng Biển Đức XVI thiết lập hồi năm 2010.

"Thị kiến"
----------

Mễ Du (Medjugorje) là một làng nhỏ nằm giữa hai ngọn núi Krizevac và Podbrdovới dân số vài ngàn cư dân, thuộc tỉnh Mostar, nước Bosnia và Hercegovina. Ngày 24 tháng 6 năm 1981 là ngày lễ Thánh Gioan Baotixita, một số em nhỏ trong làng báo cáo rằng đã nhìn thấy hình bóng sáng chói của một người phụ nữ bồng trên tay một trẻ sơ sinh trên viền đồi Pobrdo. Các trẻ em này bao gồm: Vicka Ivankovic (sinh 1964, lúc đó 17 tuổi), Mirjana Dragicevic (sinh 1965, 16 tuổi), Marija Pavlovic (sinh 1965, 16 tuổi), Ivan Dragicevic (sinh 1965, 16 tuổi), Ivanka Ivankovic (sinh 1966, 15 tuổi) và Jakov Colo (sinh 1971, 10 tuổi).

Trong nhiều năm sau, những "thị nhân" này cho rằng họ nhìn thấy Đức Mẹ hiện ra hàng ngày và nói chuyện với họ khiến cho làng Mễ Du trở thành nơi thu hút đông đúc khách hành hương. Đáng chú ý, "thị nhân" Vicka Ivanković nói rằng cô đã cầu nguyện với Đức Mẹ và được Đức Mẹ ban cho chín "bí mật" và "nhiệm vụ". Vicka nói rằng việc Đức Mẹ hiện ra với cô mỗi ngày vẫn chưa dừng lại và rằng, cô đã nhận được một tiểu sử về cuộc đời Đức Mẹ lưu trữ trong hai máy tính xách tay, sẽ được công bố khi Đức Mẹ cho phép. Hơn hai thập kỷ trôi qua, Vicka Ivanković vẫn tiếp tục gặp gỡ với khách hành hương tại Mễ Du với nụ cười tràn đầy niềm vui trên khuôn mặt của cô.

Chú thích
---------

1. ↑  "A short history of Our Lady's apparitions in Medjugorje". Medjugorje.ws. Truy cập ngày 1 tháng 4 năm 2013.
2. ↑  Vatican công bố các thành viên Ủy ban điều tra Mễ Du
3. ↑  The Life of the Madonna Lưu trữ 2014-02-04 tại Wayback Machine The Madonna this evening has begun to narrate her life. She tells them and they follow her in her growth. She said she will tell them, in episodes, her life. She has forbidden them to tell it to others until she has said everything. She has assigned to each of them the task to write her biography. [Kronika ukazanja (Chronicle of the Apparitions), vol. I, 07/01/1983, p. 353. Original text: Gospa večeras počela pričati svoj život. Priča im i gledaju je u njenom razvoju. Rekla im je da će im u nastavcima ispričati svoj život. O tome im je zabranila drugima pričati dok im sve ne rekne. Naglasila je svakomu od njih da piše njezin životopis.]

Liên kết ngoài
--------------

* Marian shrine of Medjugorje **(tiếng Anh)**
* MaryTV – Live streaming from Medjugorje **(tiếng Anh)**
* Radio Station MIR Medjugorje
**Chính phủ Cộng hòa Tây Ban Nha lưu vong** (Tiếng Tây Ban Nha: *Gobierno de la República Española en el exilio*) là chính phủ kế tục và lưu vong của Đệ Nhị Cộng hòa Tây Ban Nha, được thành lập sau thất bại trước các lực lượng do Francisco Franco lãnh đạo trong Nội chiến Tây Ban Nha. Chính phủ này tiếp tục tồn tại cho đến khi Tây Ban Nha khôi phục nền dân chủ nghị viện vào năm 1977.

Lịch sử
-------

Sau sự thất bại của phe Cộng hòa vào tháng 4 năm 1939, Tổng thống Tây Ban Nha Manuel Azaña và Thủ tướng Juan Negrín đã lưu vong sang Pháp. Tổng thống Azaña sau đó đã từ chức và qua đời vào tháng 11 năm 1940. Chức vụ Tổng thống của ông được kế nhiệm bởi Diego Martínez Barrio, người đã từng giữ chức Thủ tướng vào năm 1936. Sau khi nước Pháp rơi vào tay người Đức trong Chiến tranh thế giới thứ hai, chính phủ lưu vong đã được thành lập lại tại Mexico , được chính phủ Mexico dưới thời kì của Tổng thống cánh tả Lázaro Cárdenas tiếp tục công nhận (mặc dù Negrín dành phần lớn năm tháng chiến tranh tại London). Negrín sau đó từ chức Thủ tướng vào năm 1945 và được kế nhiệm bởi José Giral.

Cho tới năm 1945, những người Cộng hòa trong chính phủ lưu vong vẫn tin tưởng rằng sau chiến tranh, chế độ Franco sẽ bị loại bỏ bởi lực lượng Đồng Minh và họ có thể quay trở lại nắm quyền tại Tây Ban Nha. Tuy nhiên những hy vọng này sớm bị dập tắt, và chính phủ lưu vong chỉ còn giữ vai trò mang tính biểu tượng thuần túy. Chính phủ này sau đó đã chuyển lại về Paris năm 1946. Bên cạnh đó cũng tồn tại các chính phủ lưu vong của xứ Basque và Catalan.

Ngay sau khi chiến tranh kết thúc, chính phủ lưu vong Tây Ban Nha đã có quan hệ ngoại giao với México, Panama, Guatemala, Venezuela, Ba Lan, Tiệp Khắc, Hungary, Romania, Nam Tư và Albania. Tuy nhiên các cường quốc là Vương quốc Anh, Pháp, Hoa Kỳ và Liên Xô không công nhận chính phủ này.

Sau cái chết của Franco vào năm 1975, vua Juan Carlos I đã khởi động quá trình chuyển đổi dân chủ ở Tây Ban Nha. Đến năm 1977, những người Cộng hòa lưu vong đã chấp nhận sự tái thiết lập nền quân chủ và công nhận chính phủ của vua Juan Carlos I là chính phủ hợp pháp của Tây Ban Nha. Thời khắc đặc biệt xảy đến khi các lãnh đạo phe xã hội chủ nghĩa là Felipe González và Javier Solana đã gặp mặt vua Juan Carlos I tại lâu đài Zarzuela tại Madrid - như là một sự ngầm chấp thuận của chế độ quân chủ đối với những người xã hội chủ nghĩa đã từng trung thành với nền Cộng hòa trước đây.
**Mút cách âm** là một bọt tế bào mở được sử dụng để xử lý âm thanh. Nó làm giảm sức cản của sân bay làm giảm sức cản của không khí, do đó làm giảm biên độ của sóng. Năng lượng bị tiêu tan dưới dạng nhiệt. Mút cách âm có thể được tạo ra với nhiều màu sắc, kích cỡ và độ dày khác nhau.

Mút cách âm có thể được gắn trên các vách tường, trần nhà, cửa ra vào và các tính năng khác của căn phòng để kiểm soát mức độ tiếng ồn, độ rung và tiếng vang.

Nhiều sản phẩm mút cách âm được xử lý bằng thuốc nhuộm và/hoặc chất chống cháy.

Công dụng
---------

Mục tiêu của mút cách âm là cải thiện chất lượng âm thanh bằng cách loại bỏ âm thanh còn sót lại trong bất kỳ không gian nào. Mục đích này đòi hỏi vị trí chiến lược của các tấm xốp âm trên tường, trần và sàn, loại bỏ hiệu quả sự cộng hưởng trong phòng.

### Tăng cường âm thanh

Mục tiêu là tăng cường các tính chất của âm thanh bằng cách cải thiện độ rõ của giọng nói và chất lượng âm thanh. Vì lý do này, bọt âm thường được sử dụng trong phòng thu âm. Mục đích là để giảm, nhưng không hoàn toàn loại bỏ, cộng hưởng trong phòng. Điều này đạt được bằng cách đặt các miếng bọt có kích thước tương tự, thường có dạng hình nón hoặc hình tam giác, trên các bức tường đối diện.

### Chức năng

Mút cách âm là một vật liệu nhẹ được làm từ bọt polyurethane hoặc polyether hoặc polyester, và cả bọt melamine đùn. Nó thường được cắt thành gạch - thường có hình kim tự tháp hoặc hình nêm - phù hợp để đặt trên tường của phòng thu âm hoặc một loại môi trường tương tự để hoạt động như một chất hấp thụ âm thanh, do đó nâng cao chất lượng âm thanh trong phòng.

Mút cách âm làm giảm hoặc loại bỏ tiếng vang và tiếng ồn nền bằng cách kiểm soát âm vang mà âm thanh có thể tạo ra bằng cách bật ra khỏi tường. Loại hấp thụ âm thanh này khác với cách âm, thường được sử dụng để giữ cho âm thanh không thoát ra hoặc đi vào phòng. Do đó, mút cách âm được lắp đặt trong các phòng lớn như nhà thờ, giáo đường, phòng hòa nhạc. Những phòng này có không gian rộng, bằng phẳng và tiếng ồn chắc chắn sẽ dội lại trong phòng. Những thiết bị hấp thụ âm thanh này được sử dụng để cải thiện âm thanh của căn phòng, do đó làm giảm tiếng ồn trong phòng.

Bọt âm thường xử lý nhiều hơn với tần số trung và cao. Để xử lý các tần số thấp hơn, cần có các miếng bọt âm dày hơn nhiều; các miếng bọt âm lớn thường được đặt trong các góc của căn phòng và được gọi là bẫy âm bass.

Xem thêm
--------

* Buồng không phản xạ
* Bushing (cách ly)
* Polystyren
* Polyurethane
* Sorbothane
* Cách âm
* Xốp
* Cách ly rung

Tham khảo
---------

1. ↑  "Acoustical Foam". *universalpowerconversion.com*.
2. ↑  "Effects of egg crate foam as acoustics panel". pfa.
3. ↑  "Fire Testing Data". *auralex.com*.
4. ↑  Chen, Francine Robina (1980). "Acoustic characteristics and intelligibility of clear and conversational speech at the segmental level" – qua Massachusetts Institute of Technology. Chú thích journal cần `|journal=` (trợ giúp)
5. ↑  "Acoustic Treatment - Acoustic Panels". *avbend.com*. Bản gốc lưu trữ ngày 10 tháng 8 năm 2019. Truy cập ngày 10 tháng 8 năm 2019.
**Jau gok** hoặc **Yau gok** hay bánh quai vạc (tiếng Hán:油角, tiếng Hán Việt: **du giác**, *bánh sừng (chiên) dầu*) là một loại bánh thuộc Ẩm thực Hồng Kông của tỉnh Quảng Đông, Trung Quốc. Nó phổ biến nhất vào những ngày Tết Trung Quốc và được tiêu thụ ở những vùng và cộng đồng nói tiếng Quảng Đông, trong đó có cả Hồng Kông và Malaysia.

Nguồn gốc
---------

Yau Gok có hình dạng như những cái thỏi vàng. Những cái bánh yau gok được làm ra giống như một loại tiền cổ của Trung Quốc (lượng vàng). Những người theo Đạo giáo quan niệm rằng khi ăn những chiếc bánh này sẽ đem lại tài lộc cho bạn. Trong một tài liệu được viết vào triều đại nhà Chu (1,056-256 B.C.E.), công thức làm yau gok đầu tiên được viết là: "Lấy 2 phần cơm và một phần thịt, gấp lại rồi đem đi chiên." Những nhà sử học không thể xác định được thời điểm xuất hiện của công thức, nhưng đa số họ đều đồng ý rằng đó chính là nguồn gốc của món ăn.

Chuẩn bị
--------

Những cái bành này trước kia được làm từ gạo nếp Sau khi tạo hình bánh, ta sẽ đem đi để chiên ngập dầu trong một cái wok.

### Nhân thịt

Những chiếc bánh yau gok nhân thịt thường được gọi là *haam gok zai* (giản thể: 咸角仔; phồn thể: 鹹角仔; bính âm: *xián jiǎo zǐ*; Việt bính: *haam4 gok3 zai2*, Hán Việt: hàm giác tử, *bánh sừng mặn*). Có rất nhiều loại nhân phổ biến dựa vào nền ẩm thực của một khu vực nào đó. Thịt lợn, lạp xưởng, nấm hương được sử dụng nhiều. Do trong nhân bánh gồm có thịt nên bánh hơi bị ngấy dầu.

### Nhân dừa

Phiên bản nhân dừa của món này được gọi là *tim gok zai* (tiếng Trung: 甜角仔; bính âm: *tián jiǎo zǐ*; Việt bính: *tim4 gok3 zai2*, hàn việt: điềm giác tử, *bánh sừng ngọt*). Loại nhân truyền thống gồm có dừa sấy khô trộn với đường. Sau khi chiên, chiếc bánh sẽ rất giòn. Phiên bản này thích hợp cho những người ăn chay.

Xem thêm
--------

* Bánh gối
* Bánh chẻo
* Bánh cam

Chú thích
---------

1. ↑  "Food and Religion: Symbolism and Origins of Religious Food Traditions: Photos: Cooking Channel". Truy cập ngày 15 tháng 7 năm 2016.
2. ↑  "The History and Recipe behind Chinese Jiaozi" (bằng tiếng Anh). ngày 14 tháng 2 năm 2014. Truy cập ngày 15 tháng 7 năm 2016.
3. ↑  
wantanmien (ngày 14 tháng 1 năm 2012). "Chinese new year Yau kwok, 油角 (Cantonese)". *youtube.com*. Truy cập ngày 14 tháng 8 năm 2012.
**Sikorsky Cypher** và **Cypher II** là những loại phương tiện bay không người lái được phát triển bởi hãng Sikorsky Aircraft. Chúng là máy bay cất cánh và hạ cánh thẳng đứng sử dụng hai rotor đối diện được bao bọc trong một tấm màng tròn để đẩy.

Thiết kế và phát triển
----------------------

### Cypher

Vào cuối những năm 1980, Sikorsky Aircraft đã cho bay một chiếc UAV nhỏ tên là "Cypher", với các rotor đồng trục bên trong một khung máy bay hình xuyến. Tấm màng hình xuyến được cải thiện vận hành an toàn và giúp tăng lực nâng. Mẫu concept gốc đầu tiên của Cypher có đường kính 1,75 mét (5,75 feet) và cao 55 cm (1,8 feet), nặng 20 kg (43 pound), và lần đầu tiên cất cánh vào mùa hè năm 1988. Thiết kế này được cung cấp bởi động cơ bốn thì, 2,85 mã lực (3,8 mã lực) và được gắn trên xe tải để thử nghiệm bay về phía trước. Từ đó mới dẫn đến một nguyên mẫu Cypher có chuyến bay thực sự nặng 110 kg (240 pound), có đường kính 1,9 mét (6,2 feet) và được trang bị động cơ Wankel nhỏ gọn, công suất 40 kW (53 hp).

Sau chuyến bay tự do ban đầu vào năm 1993, nguyên mẫu Cypher đã được sử dụng trong các cuộc thử nghiệm và trình diễn trong hầu hết những năm 1990, cuối cùng dẫn đến một thiết kế thế hệ tiếp theo, Cypher II, một đối thủ trong cuộc thi VT-UAV của Hải quân Mỹ.

Nguyên mẫu duy nhất cất cánh lần đầu tiên vào tháng 4 năm 1992 và bay không giới hạn vào năm 1993. Kể từ đó, hơn 550 chuyến bay trình diễn đã được thực hiện dành cho chính phủ Mỹ. Cypher có thể mang gói cảm biến trên các thanh chống phía trên thân tàu hoặc có thể vận chuyển tải trọng nặng tới 50 lb (23 kg).

### Cypher II

Hai nguyên mẫu Cypher II đã được chế tạo cho Thủy quân lục chiến Mỹ, gọi đó là "Chiến binh Rồng". Cypher II có kích thước tương tự người tiền nhiệm của nó, nhưng có một cánh quạt đẩy thêm vào rotor và có thể được trang bị cánh cho các nhiệm vụ trinh sát tầm xa. Trong hình thể có cánh này, Cypher II có tầm bắn trên 185 km (115 dặm) và tốc độ tối đa 230 km/h (145 mph). Không rõ liệu Cypher sẽ đi vào sản xuất hay không.

Tính năng kỹ chiến thuật (Cypher)
---------------------------------

**Đặc điểm tổng quát**

* **Kíp lái:** không có
* **Sức chứa:** 50 lb (23 kg)
* **Chiều dài:** 6 ft 2 in (1.88 m)
* **Sải cánh:** 4 ft 0 in (1.22 m)
* **Chiều cao:** 2 ft 0 in (0.61 m)
* **Diện tích cánh:** 25.2 ft2 (2.4 m²)
* **Trọng lượng có tải:** 264 lb (120 kg)
* **Trọng lượng cất cánh tối đa:** 300-340 lb (136-154 kg)

 **Hiệu suất bay** 

* **Vận tốc cực đại:** 52 knots (60 mph, 97 km/h)
* **Tầm bay:** 49-67 nm (56-77 mi, 90-125 km) tùy theo mẫu
* **Trần bay:** 8,000 ft (2,440 m)
* **Tải trên cánh:** 9.9 lb/ft2 (47.5 kg/m²)
* **Độ bền:** 2-3 tiếng

**Hệ thống điện tử**  

* EO, FLIR, radar nhỏ, máy dò hóa học và từ kế, rơle vô tuyến và tải trọng không sát thương

Tham khảo
---------

Bài viết này chứa tài liệu ban đầu được lấy từ bài viết trên web *Unmanned Aerial Vehicles* của Greg Goebel, tồn tại trong Public Domain.

Liên kết ngoài
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về ***Sikorsky Cypher***. |

* Thông tin về Cypher
Quần đảo Bành HồBành HồBành HồBạch SaBạch SaNgư ÔngNgư ÔngVọng AnVọng AnThất MỹThất MỹCát BốiCát BốiĐiểuĐiểuTrung ĐồnTrung ĐồnĐại ThươngĐại ThươngViên BốiViên BốiMục ĐẩuMục ĐẩuTiểu MônTiểu MônHổ TỉnhHổ TỉnhThũng BànThũng BànHoaHoaTướng Quân ÁoTướng Quân ÁoĐông CátĐông CátTây CátTây CátĐông Dữ BìnhĐông Dữ BìnhTây Dữ BìnhTây Dữ BìnhCác đảo chính của quần đảo Bành Hồ
**đảo Mục Đẩu** (tiếng Trung: 目斗嶼; Hán-Việt: Mục Đẩu dữ; bính âm: *Mùdǒu Yǔ*) là đảo cực bắc của quần đảo Bành Hồ, Đài Loan. Đảo nằm cách 7 km về phía bắc của đảo Cát Bối, do đó còn được gọi là đảo Tọa Bắc (座北島).

Đảo Mục Đẩu trông giống như một ống mực được sử dụng bởi những người thợ mộc, vì vậy nó được gọi là đảo Mặc Đẩu (墨斗嶼) trong những ngày đầu. Từ giữa thế kỷ 18, vùng biển xung quanh đảo là ngư trường quan trọng ở đầu phía bắc của quần đảo Bành Hồ, và nó cũng là ngư trường của cư dân đảo Cát Bối. Năm 1844, Thuyền trưởng Richard Collinson của Hải quân Anh đã đến thăm Bành Hồ để tiến hành khảo sát thủy văn và vẽ bản đồ Bành Hồ. Trong thời kỳ Nhật Bản chiếm đóng Đài Loan, người Nhật lấy tên lấy tên đồng âm là Mục Đẩu.

Trên đảo Mục Đẩu có ngọn hải đăng đảo Mục Đẩu, một ngôi miếu Phúc Đức, những ngôi nhà lợp ngói, bếp nấu cá và các di tích khác của các cư dân đầu tiên. Đảo có những cư dân thường trú trong thời kỳ Nhật Bản cai trị, nhưng do điều kiện sống vô cùng tồi tệ, cư dân dần dần chuyển đến đảo Cát Bối, đảo Bạch Sa và những nơi khác, và hiện chỉ có nhân viên quản lý làm ca đêm tại ngọn hải đăng là sống trên đảo.

Tham khảo
---------

1. ↑  陳英俊; 高啟進; 林文鎮; 郭金龍 (tháng 12 năm 2010). 紀麗美 (biên tập). *2010澎湖縣文化資產手冊*. 澎湖縣馬公市: 澎湖縣政府文化局. tr. 第144頁. ISBN 978-986-02-6279-7. Bản gốc lưu trữ ngày 24 tháng 6 năm 2021. Truy cập ngày 22 tháng 6 năm 2021.
2. ↑  etcmis (27 tháng 8 năm 2010). "親愛的目斗嶼～妳好！". 澎湖‧妳的家. Bản gốc lưu trữ ngày 26 tháng 1 năm 2022. Truy cập ngày 12 tháng 4 năm 2020.
3. ↑  褚敏生 (6 tháng 9 năm 2015). "馬克經驗：2710.登山：澎湖之旅3-3，澎湖北方諸島：大倉嶼、土地公嶼、鐵砧嶼、姑婆嶼、過嶼、目斗嶼、吉貝嶼、險礁嶼、澎湖灘、鳥嶼、員貝嶼、雞善嶼、錠鉤嶼、查坡嶼、查母嶼、香爐嶼 -- 一網打盡". 馬克褚工作室. Bản gốc lưu trữ ngày 26 tháng 1 năm 2022. Truy cập ngày 12 tháng 4 năm 2020.
4. ↑  宋國正 (13 tháng 1 năm 2018). "最北端的目斗嶼燈塔屹立百年風霜 日治時期曾有民居". 澎湖時報. Truy cập ngày 12 tháng 4 năm 2020.[*liên kết hỏng*]

Liên kết ngoài
--------------

* 目斗嶼 澎湖縣 - 交通部觀光局Lưu trữ 2021-04-17 tại Wayback Machine
* 目斗嶼 - Penghu.info｜澎湖知識服務平台Lưu trữ 2022-01-26 tại Wayback Machine
**Nancy Abraham Sumari** là một tác giả Tanzania, doanh nhân và từng là Hoa hậu Tanzania 2005. Cô là Giám đốc điều hành của Bongo5 Media Group (T) Ltd, Giám đốc điều hành của Quỹ Neghesti Sumari và The Jenga Hub. Ngoài ra, cô còn là tác giả xuất bản của loạt sách của trẻ em, Nyota Yako. Với Giải thưởng thanh thiếu niên châu Phi năm 2017, cô đã được xếp vào danh sách là một trong 100 người trẻ Châu Phi có ảnh hưởng nhất.

Cuộc sống và giáo dục sớm
-------------------------

Sumari được sinh ra ở Arusha, cô là đứa con thứ ba trong số năm đứa con của gia đình. Cô được học tiểu học tại Blue Bells, Nairobi, Kenya và cô tham gia trường NBO Maasai ở Kenya để học trung học. Sau đó cô tốt nghiệp cử nhân quản trị kinh doanh tại Đại học Dar Es Salaam.

Hoa hậu Tanzania và Hoa hậu Thế giới 2005
-----------------------------------------

Nancy đã được chọn là Hoa hậu Tanzania 2005 và sau đó thi đấu tại Hoa hậu Thế giới 2005, nơi cô được xếp trong top 6, và giành danh hiệu Nữ hoàng Lục địa Châu Phi năm 2005.

Nghề nghiệp
-----------

Nancy là người sáng lập và giám đốc điều hành của Tổ chức Neghesti Sumari có các chương trình và sáng kiến ​​thúc đẩy việc sử dụng văn học, công nghệ và nông nghiệp để tạo ra giá trị. Cô đã tham gia vào các dự án của xã hội từ trao quyền cho phụ nữ để cố vấn thanh thiếu niên và đấu tranh cho nền giáo dục trẻ em chất lượng.

Nancy là tác giả xuất bản của cuốn sách của trẻ em có tiêu đề ‘Nyota Yako’ (Ngôi sao của bạn). Một cuốn sách được viết dưới hình thức bài thơ và hát về những bài hát của những người phụ nữ trong xã hội Tanzania, những người thành công trong vai trò của họ. Nó có ý nghĩa truyền cảm hứng cho phụ nữ châu Phi để theo đuổi ước mơ của họ.

Sáng kiến ​​của cô giúp cho kết quả học tập giữa thanh niên và trẻ em thông qua các chương trình đọc viết kỹ thuật số và áp dụng các phương pháp tư duy thiết kế để tạo ra giá trị, cô đã giành được giải thưởng 'Nhà sản xuất thay đổi kỹ thuật số Tigo' ở Tanzania.

Nancy là thành viên của Cộng đồng bảo vệ toàn cầu của Diễn đàn Kinh tế Thế giới, một cựu sinh viên của Làng Toàn cầu và một Uỷ viên Mandela Washington 2017

Cuộc sống cá nhân
-----------------

Cô kết hôn với Luca Neghesti và họ có một cô con gái tên Zuri.

Tham khảo
---------

1. ↑  "Bản sao đã lưu trữ". Bản gốc lưu trữ ngày 23 tháng 3 năm 2017. Truy cập ngày 11 tháng 7 năm 2018.
2. ↑  "Bản sao đã lưu trữ". Bản gốc lưu trữ ngày 11 tháng 7 năm 2018. Truy cập ngày 11 tháng 7 năm 2018.
3. ↑  "Bản sao đã lưu trữ". Bản gốc lưu trữ ngày 5 tháng 11 năm 2018. Truy cập ngày 11 tháng 7 năm 2018.
4. ↑  "Bản sao đã lưu trữ". Bản gốc lưu trữ ngày 11 tháng 7 năm 2018. Truy cập ngày 11 tháng 7 năm 2018.
5. ↑   Lưu trữ 2018-05-13 tại Wayback Machine and later competed at Miss World 2005
6. ↑
7. ↑
8. ↑
9. ↑  "Bản sao đã lưu trữ". Bản gốc lưu trữ ngày 11 tháng 7 năm 2018. Truy cập ngày 11 tháng 7 năm 2018.
10. ↑  "Bản sao đã lưu trữ". Bản gốc lưu trữ ngày 11 tháng 7 năm 2018. Truy cập ngày 11 tháng 7 năm 2018.
**Ngựa Dole** hay **ngựa Dølehest** hay **Dole Gudbrandsdal** Dølahest là một giống ngựa kéo và ngựa kéo xe có nguồn gốc từ Na Uy. Các con ngựa Dole được luân phiên được coi là một loại phụ của Dole Gudbrandsdal và một giống riêng biệt, nó cũng được coi là một phần của loại ngựa nước kiệu máu lạnh. Dole Gudbrandsdal là một con ngựa kéo cỡ nhỏ, được biết đến với sức kéo trùng và sự nhanh nhẹn của nó, trong khi Dole Trotter là một con ngựa nhỏ hơn, nhanh hơn được sử dụng để đua; hai loại thường được lai tạo. Cả hai loại đều được kiểm tra nghiêm ngặt trước khi tham gia vào sổ phả hệ (số cái/bổn bang), theo thời gian đã dẫn đến sự cải thiện về loại giống.

Nguồn gốc của giống ngựa Dole ban đầu là từ Thung lũng Gudbrandsdal, và có lẽ là hậu duệ của con ngựa Friesia. Theo thời gian, giống này đã có thêm máu ngựa Thuần Chủng (Thoroughbred), Arabian và máu khác được thêm vào, đặc biệt là trong quá trình tạo ra Dole Trotter vào thế kỷ XIX. Cuốn sổ phả hệ đăng ký giống đầu tiên được lập ra vào năm 1941, và hiệp hội giống hiện tại được hình thành vào năm 1947. Mặc dù ban đầu được sử dụng chủ yếu như một con ngựa kéo, ngày nay loại ngựa Dole nặng hơn được sử dụng chủ yếu cho các mục đích nông nghiệp. Nòi Dole Gudbrandsdal được lai với các giống khác để phát triển ngựa để đua ngựa và cưỡi ngựa.

Tham khảo
---------

* Bongianni, Maurizio (editor) (1988). *Simon & Schuster's Guide to Horses and Ponies*. New York, NY: Simon & Schuster, Inc. ISBN 0-671-66068-3.Quản lý CS1: văn bản dư: danh sách tác giả (liên kết)
* Edwards, Elwyn Hartley (1994). *The Encyclopedia of the Horse* (ấn bản 1). New York, NY: Dorling Kindersley. ISBN 1-56458-614-6.
* Hendricks, Bonnie (2007). *International Encyclopedia of Horse Breeds*. University of Oklahoma Press. ISBN 978-0-8061-3884-8.
* Marshall, Francis H. A. (1906). "The Horse in Norway". Trong The Royal Society of Edinburgh (biên tập). *Proceedings of the Royal Society of Edinburgh, volume 26*. The Society.
* Swinney, Nicola Jane; Langrish, Bob (2006). *Horse Breeds of the World*. Globe Pequot. ISBN 1-59228-990-8.[*liên kết hỏng*]

Liên kết ngoài
--------------

* National Association of Dolehorses (Norwegian)
* Google book
**Nguyễn Sư** (1468-1519) là quan nhà Lê sơ trong lịch sử Việt Nam. Ông cùng Trịnh Tuy ủng hộ các hoàng thân nhà Lê ly khai chính quyền vua Lê Chiêu Tông nhưng bị thất bại.

Thân thế
--------

Theo sách Đại Việt sử ký toàn thư, Nguyễn Sư người làng Lý Hải, huyện Yên Lãng, Sơn Tây nay là huyện Mê Linh, thành phố Hà Nội. Ông đỗ tiến sĩ khoa Mậu Thìn (1508) năm Đoan Khánh thứ 4 đời Lê Uy Mục.

Lập vua mới
-----------

Đời Lê Tương Dực, Nguyễn Sư được phong chức Hàn lâm viện kiểm thảo. Tháng giêng năm 1513, ông cùng Nguyễn Trang và Trương Phu Duyệt đi sứ sang Trung Quốc đáp lễ lần viếng thăm của sứ nhà Minh năm 1512.

Nước Đại Việt không yên ổn từ thời vua Lê Tương Dực. Nhiều cuộc khởi nghĩa nổi lên khiến triều đình nghiêng ngả, từng phải rút khỏi kinh thành. Sang thời Lê Chiêu Tông, trong khi các cuộc nổi dậy chưa bị dẹp hẳn, các tướng lĩnh trong triều lại phát sinh ý định phế lập.

Tháng 7 năm 1518, Lê Chiêu Tông giết công thần Trần Chân, các thủ hạ của Chân là Nguyễn Kính, Nguyễn Áng ở Sơn Tây nổi dậy làm loạn để báo thù cho chủ, Chiêu Tông phải giết cận thần của mình theo yêu sách của các tướng làm loạn nhưng khi các cận thần bị giết, họ vẫn không bãi binh.

Trước tình hình đó, Nguyễn Sư cùng Vĩnh Hưng hầu Trịnh Tuy nảy sinh ý định ly khai lập vua khác. Tháng 9 năm 1518, ông và Trịnh Tuy tôn lập tông thất Lê Bảng làm vua, tức là vua Đại Đức. Trịnh Tuy dụ được Nguyễn Kính, Nguyễn Áng đi theo nên lực lượng khá mạnh.

Khoảng tháng 3 năm 1519, Trịnh Tuy phế truất Lê Bảng và lập em Bảng là Lê Do lên làm vua, đổi niên hiệu là **Thiên Hiến**.

Tháng 7 năm 1519, nhân lúc trời mưa to, tướng của Lê Chiêu Tông là Mạc Đăng Dung thống lĩnh các quân thủy bộ vây vua Thiên Hiến ở Từ Liêm. Đăng Dung phá đê cho nước vỡ vào quân Lê Do. Đại quân tan vỡ, Lê Do và Nguyễn Sư chạy đến Ninh Sơn thì bị quân của Lê Chiêu Tông bắt được, giải mang về. Trịnh Tuy bỏ chạy và Thanh Hóa, các tướng Nguyễn Kính, Nguyễn Áng theo hàng Mạc Đăng Dung.

Bài thơ tuyệt mệnh
------------------

Quân của Lê Chiêu Tông giải Nguyễn Sư đi rao ngoài đường. Trước khi chết, ông làm bài thơ tuyệt mệnh như sau:

*Bản dục hưng Chu cứu vạn dân*
*Thuỳ tri thiên ý bất tùy nhân*
*Ô Giang thủy khoát nam đông độ*
*Xích Bích phong cao dị bắc phần*
*Vân ám Ninh Sơn long khứ viễn,*
*Nguyệt minh phúc địa hạc lai tần*
*Anh hùng thành bạn cổ lai hữu*
*Đãn hận binh sinh chí vị thân.*
Dịch:
*Những toan phục nước cứu muôn dân*
*Trời chẳng chiều người cũng khó phần*
*Sông rộng, Giang Đông khôn trở gót*
*Gió to, Xích Bích dễ thiêu quân*
*Ninh Sơn mây ám rồng xa khuất*
*Phúc địa trăng soi hạc tới gần.*
*Anh hùng thành bại xưa nay vậy*
*Chí đời chưa thoả hận vô ngần*
Sau đó Nguyễn Sư cùng Lê Do bị vua Quang Thiệu xử tử. Không rõ ông bao nhiêu tuổi.

Xem thêm
--------

* Trịnh Tuy
* Lê Bảng
* Lê Do
* Lê Chiêu Tông

Tham khảo
---------

* Đại Việt sử ký toàn thư, quyển XV
* Khâm định Việt sử thông giám cương mục

Chú thích
---------

1. 1 2 3  Đại Việt sử ký toàn thư, quyển 15