**Tiếng Solresol** (Xướng âm: Sol-Re-Sol), ban đầu gọi là **Langue universelle** và sau đó **Langue musicale universelle**, là một ngôn ngữ được xây dựng phát minh bởi François Sudre, bắt đầu từ năm 1827. Cuốn sách chính của ông, *Langue Musicale Universelle*, được xuất bản sau cái chết của ông vào năm 1866, dù ông ấy đã công khai nó trong vài năm. Tiếng Solresol tận hưởng một thời gian ngắn nổi tiếng, đạt đến đỉnh cao với tác phẩm 1902 *Grammaire du Solresol* của Boleslas Gajewski.

Hiện nay, có tồn tại những cộng đồng nhỏ những người đam mê Solresol nằm rải rác trên khắp thế giới.

Từ vựng
-------

Trong hình thái học tiếng Solresol, mỗi từ đều chia ra thành những thể loại của một trong hai nghĩa hoặc chức năng, trong đó các từ dài hơn thường cụ thể hơn. Những từ được phân biệt bởi ba đặc điểm chính: âm tiết đầu, độ dài từ, và liệu nó có một cặp âm tiết lặp lại hay không.

Những từ có độ dài âm tiết 1 và 2 được sử dụng cho đại từ và các trợ từ chung, và những từ có âm tiết lặp lại là các thì.

Những từ có độ dài âm tiết 3 được dành cho những từ được sử dụng thường xuyên (tại thời điểm tạo ra của tiếng Solresol). Những cái bao gồm các âm tiết lặp lại được dành riêng cho "số, tháng trong năm, ngày trong tuần và nhiệt độ [điều kiện thời tiết]", ví dụ: redodo "một", remimi "hai" (theo Gajewski).

Các từ có độ dài âm tiết 4 thuộc nhiều loại theo chủ đề khác nhau. Ví dụ, các từ bắt đầu bằng 'sol', không bao gồm các âm tiết lặp lại, có nghĩa liên quan đến nghệ thuật hoặc khoa học (ví dụ: soldoredo, "nghệ thuật"; solmiredo, "âm thanh").. Tuy nhiên, nếu các từ có độ dài âm tiết 4 có một cặp âm tiết lặp lại, nghĩa của chúng liên quan đến bệnh tật hoặc thuốc (ví dụ: solsolredo, "chứng đau nửa đầu"; solreresol, "đậu mùa").

Cụ thể hơn, các lớp không có âm tiết lặp lại là:

1. 'do': con người, cơ thể và tinh thần, khả năng trí tuệ, phẩm chất và sự nuôi dưỡng;

2. 're': quần áo, nhà cửa, vệ sinh và gia đình

3. 'mi': hành động của con người và sai sót của mình

4. 'fa': nông thôn, du lịch, chiến tranh, biển

5. 'sol': mỹ thuật và khoa học

6. 'la': công nghiệp và thương mại

7. 'si': thành phố, chính phủ và chính quyền

Với các âm tiết lặp lại, các âm tiết giống nhau mang lại:

1. 'do': tôn giáo

2. 're': công trình xây dựng và ngành nghề khác nhau

3. 'mi': giới từ, cụm trạng từ và trạng từ biệt lập

4. 'fa': bệnh tật

5. 'sol': bệnh tật (tt.)

6. 'la': công nghiệp và thương mại (như trong loại không lặp lại)

7. 'si': tư pháp, quan tòa và tòa án

Cuối cùng, sự kết hợp của năm âm tiết chỉ động vật, thực vật và khoáng chất.

Theo mặc định, tất cả các danh từ và đại từ động vật đều ngụ ý rằng chúng thuộc giới tính nam. Để phân biệt giới tính nữ, bạn thêm một dấu thanh, dấu gạch nối hoặc dấu trường âm vào âm tiết cuối cùng của mạo từ tương ứng hoặc chính từ đó. Trong lời nói, điều này được biểu thị bằng cách lặp lại nguyên âm của âm tiết, với một âm tắc thanh hầu ngăn cách nguyên âm được lặp lại với phần còn lại của từ.

Tuy nhiên, trong các bản dịch hiện đại, đại từ không thay đổi tùy thuộc vào giới tính. Thay vào đó, chúng được dịch đơn giản sang tiếng Anh là đại từ trung tính; nó và họ.

Một đặc điểm độc đáo của tiếng Solresol là nghĩa có thể được đảo ngược bằng cách đảo các âm tiết trong từ. Ví dụ như *fala* nghĩa là ngon và *lafa* nghĩa là dở. Sự gián đoạn trong trật tự hợp lý của các từ trong mỗi loại thường được gây ra bởi các từ có thể đảo này. Tuy nhiên, không phải tất cả các từ được đảo trong nghĩa này, như *dorefare* nghĩa là cổ, và *refaredo* nghĩa là tủ quần áo, mà rõ ràng là không trái nghĩa.

Bảng sau đây cho thấy các từ có tối đa hai âm tiết trong từ điển của Gajewski:

| Âm tiết thứ nhất (bên dưới) và thứ hai (bên phải) | *Không có âm tiết thứ hai* | -do | -re | -mi | -fa | -sol | -la | -si/-ti |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Do- | không | (quá khứ) | tôi | bạn [số ít] | anh ấy | bản thân | ai đó | ai khác |
| Re- | và, cũng như | của tôi | (quá khứ hoàn thành) | của bạn [số ít] | của anh ấy | của chúng tôi | của bạn [số nhiều] | của họ |
| Mi- | hoặc, hoặc thậm chí | cho, để / mà | mà (đtqh), mà (liên từ) | (tương lai) | mà của ai | tốt (trạng từ) | đây/có, kìa | chào buổi tối/chúc ngủ ngon |
| Fa- | tới | gì? | với, cùng nhau | này, đó | (điều kiện) | tại sao, lý do gì | tốt, ngon, ngon lành | nhiều, rất, vô cùng |
| Sol- | nếu | nhưng | trong, ở trong | sai, bị bệnh (trạng từ) | vì | (mệnh lệnh) | mãi mãi, luôn luôn, không dứt, không ngừng | cảm ơn |
| La- | (mạo từ xác định) | không có gì, không ai | bởi | ở đây, ở đó | tệ | không bao giờ | (phân từ hiện tại) | của |
| Si-/Ti- | vâng, được, vui mừng, đồng ý | cùng (vật) | mỗi | chào buổi sáng/buổi chiều | ít, hầu như không | thưa ông | chàng trai trẻ, cử nhân | (phân từ bị động) |

Mạo từ xác định có các dạng khác nhau đối với trường hợp chỉ định, sở hữu cách và tặng cách, hay nói cách khác, đối với "the", "to the" và "of the": lần lượt là 'la', 'fa' và 'la si'.

Phương pháp giao tiếp
---------------------

### Ký hiệu

Mỗi "nốt" của tiếng Solresol được thể hiện dưới dạng một ký hiệu, ví dụ: "Do" là hình tròn, "Re" là nét thẳng đứng, "Mi" và "La" đều là nửa hình tròn, nốt trước hướng xuống dưới, nốt sau hướng về bên phải, "Fa" là đường chéo từ trên cùng bên trái sang dưới cùng bên phải, "Sol" là đường nằm ngang và "Si hoặc Ti" là đường chéo từ dưới cùng bên trái lên trên cùng bên phải.

Cac ký tự tiếng Solresol.
Các từ của tiếng Solresol được hình thành bằng cách kết nối các ký hiệu theo thứ tự chúng xuất hiện trong từ.

Một số từ cơ bản trong tiếng Solresol.

Mã hóa
------

Một mã ngôn ngữ ISO 639-3 đã yêu cầu vào ngày 28 tháng 7 năm 2017, nhưng bị từ chối vào ngày 1 tháng 2 năm 2018.

Tiếng Solresol đã được gán mã `qso` và `art-x-solresol` trong ConLang Code Registry.

Bảy ký tự cơ bản đã được đề xuất đăng ký trong CSUR.

Văn bản ví dụ
-------------

Điều 1 của *Tuyên ngôn Quốc tế Nhân quyền* trong tiếng Solresol:

Siré misolredo faremi doredore domisómi re misóla, solfalafá dósila re réfasi. Dófa faremi remila fare dômilafa re dôfasifa, re fafa fasolfa midolǎ fare mîredofa lasi sîmisila.
Điều 1 của *Tuyên ngôn Quốc tế Nhân quyền* trong tiếng Việt:

*Tất cả mọi người sinh ra đều được tự do và bình đẳng về nhân phẩm và quyền lợi. Mọi con người đều được tạo hóa ban cho lý trí và lương tâm và cần phải đối xử với nhau trong tình anh em.*

Xem thêm
--------

* Solfege
* Musical language
* Tonic sol-fa
* Voyage to Faremido
* Ro (artificial language)

Tham khảo
---------

1. 1 2 3 4 5 6  "Scanned copy of F. Sudre's original 'Langue Musicale Universelle' publication" (PDF).
2. ↑  www.sidosi.org
3. ↑  "The Road to ISO 639-3 - Sidosi". *www.sidosi.org*. Bản gốc lưu trữ ngày 16 tháng 4 năm 2023. Truy cập ngày 22 tháng 10 năm 2018.
4. ↑  "Beyond ISO 639-3 (for now) - Sidosi". *www.sidosi.org*. Bản gốc lưu trữ ngày 16 tháng 4 năm 2023. Truy cập ngày 27 tháng 9 năm 2019.
5. ↑  Bettencourt, Rebecca G. "ConLang Code Registry". *www.kreativekorp.com*. Truy cập ngày 6 tháng 4 năm 2021.
6. ↑  Everson, Michael (28 tháng 5 năm 2006). "Solresol: U+E770-U+E77F". *ConScript Unicode Registry* (bằng tiếng Anh). Cnoc na Sceiche, Leac an Anfa, Cathair na Mart, Co. Mhaigh Eo, Éire: Evertype. Truy cập ngày 6 tháng 4 năm 2021.
7. ↑  "Universal Declaration of Human Rights". *un.org*.
8. Prof. Boleslas Gajewski, translated by Stephen L. Rice. "Grammar of Solresol". Truy cập ngày 29 tháng 9 năm 2019.

* Umberto Eco. *The Search for the Perfect Language*. 1993. ISBN 0-631-20510-1

Liên kết ngoài
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về ***Tiếng Solresol***. |

* Langmaker.com about Solresol
* **html-version of the text of the book** of François Sudre edition from 1866, Gajewski's *Grammar of Solresol*, edition 1902, translated in different languages, dictionary of Solresol with more than 13.000 French equivalents in a MySQL data base, and different other texts on artificial languages (Esperanto from 1897, Ido from 1908, Occidental from 1930, and soon, Universalglot, Jean Pirro, from 1868)
* Omniglot on the various ways of writing Solresol
* The Athanasius Kircher Society's blog entry on Solresol
* Grammar of Solresol by Boleslas Gajewski
* Solresol-English dictionary, 2600 words
* Solresol-English/French Mini-Dictionary
* Solresol text collection including full Solresol–French dictionary
* Free Solresol to English and English to Solresol translator with live MIDI support Lưu trữ 2020-11-08 tại Wayback Machine
* Solresol-French translator and sound player
* Solresol at the Conlang Atlas of Language Structures.