recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Tính chất tập hợp** là một trong những tính chất của dung dịch, phụ thuộc vào số lượng phân tử chất tan trong một thể tích dung môi cho trước và không liên quan đến tính chất riêng của phân tử tan (ví dụ: kích thước, khối lượng...). Tính chất tập hợp gồm bốn hiện tượng: giảm áp suất hơi; nâng nhiệt độ sôi; hạ nhiệt độ đông đặc; và áp suất thẩm thấu (*xem thêm*: Thẩm thấu và Thẩm thấu ngược). Việc đo lường sự biến đổi tính chất của dung dịch loãng chứa chất tan không điện ly có thể cho ta biết khối lượng mol của chất tan tương đối chính xác. Đối với chất tan phân ly, việc đo lường có thể cho ta kết quả về phần trăm ion có mặt trong dung dịch.

Áp suất hơi
-----------

Định luật Raoult nêu rõ mối quan hệ giữa độ giảm áp suất hơi và nồng độ chất tan, phát biểu như sau:

*Áp suất hơi của một dung dịch lý tưởng phụ thuộc vào áp suất hơi của từng chất (tinh khiết) và phần mol của nó trong dung dịch.* (Xem thêm bài viết: Định luật Raoult.)

Nhiệt độ sôi và đông đặc
------------------------

Cả hai hiện tượng nâng nhiệt độ sôi và giảm nhiệt độ đông đặc đều là kết quả của hiện tượng giảm áp suất hơi của dung dịch loãng.

### Nâng điểm sôi

Nhiệt độ sôi∑ = Nhiệt độ sôidung môi + ΔTs
trong đó 

ΔTs = nồng độ molan \* Ks \* *i*, (Ks = hằng số nghiệm sôi, với nước là 0.51°C kg/mol; *i* = hệ số van 't Hoff)
Vì nhiệt độ sôi chỉ đạt được khi cân bằng giữa pha khí và pha lỏng được thiết lập, có nghĩa là, số lượng phân tử đi vào bằng số phân tử đi từ pha lỏng ra pha khí (rời khỏi pha lỏng), cho nên lượng chất tan thêm vào sẽ tạo ra tương tác với dung môi khiến phân tử dung môi khó rời khỏi hệ dung dịch. Bù lại hệ sẽ chuyển sang trạng thái cân bằng mới, nhiệt độ sôi tăng lên.

### Hạ điểm đông đặc

Nhiệt độ đông đặc∑ = Nhiệt độ đông đặcdung môi + ΔTđ
trond đó:

ΔTđ = nồng độ molan \* Kđ \* *i*, (Kđ = hằng số nghiệm lạnh, với nước là -1.86°C kg/mol; *i* = hệ số van 't Hoff)
Nhiệt độ đông đặc, và cân bằng giữa pha lỏng và pha rắn nhìn chung bị giảm so với dung môi tinh khiết do sự có mặt của chất tan. Các tiểu phân dung môi không thể đi vào pha rắn, nên số phân tử trong cân bằng ít hơn. Và, cân bằng sẽ được tái thiết lập ở nhiệt độ thấp hơn.

Áp suất thẩm thấu
-----------------

Hai định luật về áp suất thẩm thấu của dung dịch loãng được hai nhà thực vật học W. F. P. Pfeffer (người Đức) và nhà hoá học J. H. van’t Hoff (Hà Lan) khám phá, được phát biểu như sau:

1. Áp suất thẩm thấu của dung dịch loãng tại một nhiệt độ không đổi tỉ lệ thuận với nồng độ của nó.
2. Áp suất thẩm thấu của dung dịch loãng tại một nhiệt độ không đổi tỉ lệ thuận với nhiệt độ tuyệt đối của nó.

Hai phát biểu trên gần như tương tự các định luật Boyle-Mariotte và Charles của khí lý tưởng. Và công thức biểu diễn cũng tương tự:

πV = nRT*i*
hay

π = [ ]RT*i*
trong đó: π = áp suất thẩm thấu; [ ] là nồng độ mol chất tan; V là thể tích; nhiệt độ tuyệt đối T; n là số mol chất tan; R = 8.3145 J/mol.K, hằng số khí lý tưởng; *i* = hệ số van 't Hoff.

Chú thích
---------

1. ↑  W.J. Moore *Physical Chemistry*Prentice-Hall 1972
**Vương quốc Burundi** (tiếng Pháp: *Royaume du Burundi*) hoặc **Vương quốc Urundi** (tiếng Pháp: *Royaume d'Urundi*) là một chính thể cai trị bởi một vị vua truyền thống trong thời hiện đại ngày Cộng hòa Burundi trong khu vực Hồ Lớn châu Phi. Vương quốc, đa số dân tộc Hutu, được cai trị bởi một vị vua từ dân tộc Tutsi với danh hiệu *mwami*. Được tạo ra vào thế kỷ 17, vương quốc được bảo tồn dưới sự thống trị của thực dân châu Âu vào cuối thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20 và là một quốc gia độc lập từ năm 1962 đến 1966.

Lịch sử
-------

*Mwami* huyền thoại đầu tiên ("người cai trị") của Burundi là Vua Ntare I, người trị vì từ năm 1680 đến 1709. Vào ngày 1 tháng 7 năm 1890, vương quốc này chính thức được sáp nhập vào lãnh thổ thuộc địa của Đức ở Đông Phi thuộc Đức. Các phần lớn cai trị gián tiếp của Đức Quốc Xã trên Burundi khoảng 1897-1916, khi trong quá trình của chiến tranh thế giới thứ nhất, Bỉ-Congo diễu hành quân. Vào ngày 20 tháng bảy 1922, Burundi đã phối hợp với các nước láng giềng Vương quốc Rwanda phần của Hội Quốc Liên nhiệm Ruanda-Urundi, Vào ngày 21 tháng 12 năm 1961, nó đã nhận được quyền tự trị nội bộ, và vào ngày 1 tháng 7 năm 1962, vương quốc trở lại độc lập. Vào ngày 8 tháng 9 năm 1961, cuộc bầu cử quốc hội đã diễn ra tại Urundi. Thủ tướng đầu tiên kể từ khi giành lại độc lập vào năm 1961 là Joseph Cimpaye.

Vị vua cuối cùng, Ntare V, trị vì từ năm 1966, nhưng sẽ bị giết trong cùng năm, theo kế hoạch của những người theo chủ nghĩa cộng hòa tại *Ibwami* (Tòa án hoàng gia) ở thủ đô Gitega. Ông chạy trốn kịp thời để lưu vong ở Cộng hòa Liên bang Đức. Thủ tướng cuối cùng (từ năm 1966) cho đến khi bãi bỏ chế độ quân chủ vào ngày 28 tháng 11 năm 1966 là Michel Micombero, người sau đó tuyên bố mình là tổng thống.

Hậu quả
-------

Hầu hết các hoàng gia hiện đang sống ở Pháp.

Trong cuộc bầu cử năm 2005, công chúa tham gia Esther Kamatari vào cuộc bầu cử tổng thống như Lãnh đạo Abahuza (của bên thứ Đức *Đảng phục hồi chế độ quân chủ và đối thoại ở Burundi*) trên. Những người ủng hộ chính trị ở nước này cho rằng việc khôi phục chế độ quân chủ lập hiến có thể giúp giảm bớt căng thẳng giữa các nhóm sắc tộc, vì chế độ quân chủ có thể trở thành một biểu tượng của sự thống nhất.

Biểu trưng
----------

* Historische Flaggen
* Cờ của Vương quốc Burundi với trống đen Cờ của Vương quốc Burundi với trống đen
* Tiêu chuẩn hoàng gia Burundi Tiêu chuẩn hoàng gia Burundi
* Cờ được sử dụng vào ngày 28 và 29 tháng 11 năm 1966 Cờ được sử dụng vào ngày 28 và 29 tháng 11 năm 1966

Xem thêm
--------

* Danh sách các vị vua Burundi
* Lịch sử Burundi

Chú thích
---------

1. ↑  Helmut Strizek:  *Các thuộc địa có năng khiếu -*
 Rwanda và Burundi dưới sự cai trị của Đức. *Ch. Links Verlag, Berlin 2006, ISBN 3-86153-390-1.*

Đọc thêm
--------

* Gahama, Joseph (1983). *Le Burundi sous administration belge: La periode du mandat, 1919-1939*. Paris: Karthala. ISBN 9782865370894.
Đừng nhầm lẫn với Tề Hoàn công.

**Điền Tề Hiếu Vũ Hoàn công** (chữ Hán: 田齐孝武桓公; 400 TCN-357 TCN), trị vì 375 TCN - 357 TCN), hay **Điền hầu Ngọ** (田侯午) hay **Điền Tề Hoàn công**, tên thật là **Điền Ngọ** (田午), là vị vua thứ ba của nước Điền Tề - chư hầu nhà Chu dưới thời Chiến Quốc. Danh hiệu của ông là Tề Hoàn công, nhưng thường gọi là Điền Tề Hoàn công để phân biệt với Tề Hoàn công của Khương thị, một vị bá chủ thời Xuân Thu

Ông là con trai của Điền Tề Thái công. Theo Sử ký, ông sinh vào năm thứ 5 đời Tề Khang công. Trước đó nước Tề đã nằm trong tay họ Điền từ năm 481 TCN, năm 386 TCN, cha ông đã cướp ngôi vua từ tay Khương thị, lập ra Điền Tề. Năm 383 TCN, Thái công chết, anh ông là Điền Diệm nối ngôi. Năm 375 TCN, Điền Ngọ làm biến loạn giết anh đoạt ngôi.

Thời Tề Hoàn công, nước Tề đã thiên đô đến đất Thái (nay thuộc Hà Nam).

Thời Hoàn công đã lập ra tại Lâm Truy lập ra học cung Tắc Hạ, lập ra hiệu đại phu, chiêu tụ hiền sĩ trong thiên hạ, dần thu dụng nhiều nhân tài, trở thành trung tâm văn hóa học thuật ở phía đông.

Dưới thời Hoàn công, nước Tề thường xảy ra chiến tranh. Từ 375 TCN đến 371 TCN, các nước Lỗ, Nguỵ và Triệu liên tiếp tấn công Tề. Theo một số nguồn khác, ông cũng đã giết mẹ mình năm 365 TCN.

Hoàn công trị vì 18 năm và qua đời năm 357 TCN, thọ 44 tuổi. Tương truyền khi ông bị bệnh, danh y Biển Thước đã tới gặp và nói với ông bệnh rất nặng, phải tiêm thuốc mới khỏi được nhưng ông không nghe, sau đó mấy ngày, Biển Thước thấy ông bệnh rất nặng, khuyên nên bôi thuốc rồi uống thuốc nhưng ông cũng không đồng ý. Cuối cùng thì phát bệnh nặng, vô phương cứu chữa mới đến nhờ Biểm Thước. Biển Thước cũng không chữa nổi, bỏ sang Tần. Sau đó ông cũng bệnh nặng qua đời.

Ông là vị hầu tước cuối cùng của nước Tề, từ thời con ông là Tề Uy vương, nước Tề đã tự xưng vương hiệu.

Xem Thêm
--------

* Tề Thái công (Điền Tề)
* Tề Phế công (Điền Tề)
* Tề Uy vương

Tham khảo
---------

* Hàn Triệu Kỳ (韩兆琦) (2010). "Điền Kính Trọng Hoàn thế gia (田敬仲完世家)" (tiếng Trung). Sử ký (史记)'. Bắc Kinh: Trung Hoa thư cục (中华书局). 3659–3663. ISBN 978-7-101-07272-3.
* Phương Thi Danh (2001), Niên biểu lịch sử Trung Quốc, Nhà xuất bản Thế giới

Chú thích
---------

1. ↑  Trúc thư kỉ niên
2. ↑  Sử ký, Điền Kính Trọng Hoàn thế gia

| * x
* t
* s
Các đời vua Điền Tề |
| --- |
| Thời kỳ chư hầu nhà Chu | 
* Thái công
* Phế công
* Hoàn công

 |
| Thời kỳ vương quốc | 
* Uy vương
* Tuyên vương
* Mẫn vương
* Tương vương
* Kính vương



---

* Tông chủ họ Điền
* Chư hầu lớn thời Chu
* Tấn
* Sở
* Khương Tề
* Tần
* Yên
* Vệ
* Trịnh
* Tống
* Trần
* Lỗ
* Ngô
* Sái
* Tào
* Kỷ
* Hứa
* Đằng
* Hình
* Trâu
* Cử
* Tây Quắc
* Hàn
* Triệu
* Ngụy
* Điền Tề
* Việt
* Tây Chu
* Đông Chu
 |
Stilton, một blue cheese từ Anh Quốc
Có một số **loại pho mát**, được phân nhóm hoặc phân loại theo các tiêu chí như độ dài của quá trình lão hóa, cách cấu tạo, phương pháp làm, hàm lượng chất béo, sữa động vật, quốc gia hoặc vùng xuất xứ, vv. Các phương pháp thường được sử dụng nhất và theo truyền thống là dựa vào độ ẩm, mà sau đó được tiếp tục thu hẹp xuống bởi hàm lượng chất béo và bảo dưỡng hoặc các phương pháp làm chín. Các tiêu chí này có thể hoặc được sử dụng đơn lẻ hoặc kết hợp, nhưng không có phương pháp duy nhất đang được sử dụng phổ biến. Sự kết hợp của các loại sản xuất khoảng 500 loại khác nhau được công nhận bởi Liên đoàn Sữa Quốc tế, hơn 400 được Walter và Hargrove xác định, Burkhalter hơn 500 và hơn 1.000 bởi Sandine và Elliker. Một số nỗ lực đã được thực hiện để hợp lý hóa việc phân loại pho mát; một kế hoạch được Pieter Walstra đề xuất dùng món khai vị thứ nhất và thứ nhì kết hợp với độ ẩm, và Walter và Hargrove đề nghị phân loại bằng các phương pháp sản xuất. Sự sắp xếp theo hệ thống cuối cùng này đưa tới kết quả là 18 loại, mà sau đó được tiếp tục phân nhóm theo độ ẩm.

Tham khảo
---------

1. 1 2 3  Patrick F. Fox, P. F. Fox. *Fundamentals of cheese science*. Springer, 2000. tr. 388. Truy cập ngày 21 tháng 3 năm 2011.
2. ↑  "Classification of Cheese". www.egr.msu.edu. Bản gốc lưu trữ ngày 24 tháng 11 năm 2011. Truy cập ngày 23 tháng 3 năm 2011.
3. ↑  "Classification of cheese types using calcium and pH". www.dairyscience.info. Truy cập ngày 23 tháng 3 năm 2011.
4. ↑  Barbara Ensrud, (1981) *The Pocket Guide to Cheese*, Lansdowne Press/Quarto Marketing Ltd. ISBN 0-7018-1483-7
5. ↑  Patrick F. Fox, P. F. Fox. *Cheese: chemistry, physics and microbiology, Volume 1*. Springer, 1999. tr. 1. Truy cập ngày 23 tháng 3 năm 2011.
Đối với các định nghĩa khác, xem Triệu Thắng (định hướng).
**Triệu Thắng** (giản thể: 赵胜; phồn thể: 趙勝; bính âm: *Zhào Shèng*, ? – 1631), còn có tên là **Triệu Tứ Nhi**  hay **Mạnh Trường Canh** , xước hiệu là **Điểm đăng tử** hay **Nhị đội**, người Thanh Giản, Thiểm Tây, thủ lĩnh khởi nghĩa nông dân cuối đời Minh.

Quá trình hoạt động
-------------------

### Khởi sự

Ông vốn là thư sinh, ở nhờ chùa Thạch Du, ngày đêm đọc sách. Có người đồn bậy là Triệu Thắng ở chùa vắng đốt đèn trong đêm, chính là giống như Hoàng Sào làm binh thư mưu phản. Quan viên địa phương dựa vào lời đồn mà lùng bắt, ông chẳng có cách gì tự minh oan, cũng không cam tâm chịu vào ngục, bèn ở chùa Hoa Nha, ngòi Giải Gia tập hợp dân chúng khởi nghĩa, đó là năm Sùng Trinh đầu tiên (1628).

Nghĩa quân ít có 5 – 6000, nhiều đến vạn người, hoặc đông vào Sơn Tây, hoặc tây lại Thiểm Tây, hoạt động ở khu vực hai bên bờ Hoàng Hà thuộc hai tỉnh trên. Năm thứ 3 (1630), cùng bọn Lý Lão Sài chuyển sang chiến đấu ở Duyên An, Tây An cùng khoảng giữa Tần - Tấn. Tháng 5, cùng "Thượng thiên hầu" Lưu Cửu Tư đánh hạ Kim Tỏa quan , chém Đô tư Vương Liêm.

### Kết cục

Tháng 3 năm thứ 4 (1631), cùng nghĩa quân của bọn "Chỉnh tề vương" Trương Bàn Tử, "Bất triêm nê" Trương Tồn Mạnh khống chế các nơi Nghi Xuyên, Lạc Thủy, Nghi Quân và Trung Bộ.

Tháng 5, Triệu Thắng đưa hơn vạn người tiến đánh Hàn Thành, Hợp Dương, và Linh Châu. Cùng Tham tướng Trương Toàn Xương giao chiến 3 ngày, tổn thất 300 quân. Chuyến đến Phú Châu, bị quan quân giết mất 600 người, thua chạy về Thanh Giản, một dạo đầu hàng triều đình. Về sau chạy đi Nghi Xuyên, Lạc Châu, dựng lại cờ nghĩa.

Tháng 6, Vương Gia Dận bị hại, ông tham gia liên quân của minh chủ mới là "Tử kim lương" Vương Tự Dụng.

Tháng 7, nghĩa quân bị bức phải vượt Hoàng Hà chạy vào Sơn Tây. Hồng Thừa Trù soái Tào Văn Chiếu, Ngải Vạn Niên vượt sông đuổi theo, cùng nghĩa quân mấy lần giao chiến. Triệu Thắng cùng Lý Tự Thành liên kết phá Thấp Châu , huyện Bồ , hội quân ở Thấm Thủy. Sau đó vì ít không địch nổi nhiều, ông lui về đóng đồn ở Thạch Lâu. Tuy Đức tri châu Chu Sĩ Kỳ, binh bị Tôn Thủ Pháp phục binh Hà Tây, lấy tên nghĩa quân đầu hàng là Hạ Tư Hiền làm hướng đạo, vượt Hoàng Hà giáp công.

Đêm 18 tháng 9 (13 tháng 10 Dương lịch), nghĩa quân bất ngờ bị tập kích ở núi Khang Gia, Triệu Thắng cởi trần cầm đao, thảng thốt ra đánh, bị Hạ Tư Hiền giết hại.

Tham khảo
---------

* Minh sử

Chú thích
---------

1. ↑  Đái Lạp, Ngô Thù - "**Hoài Lăng lưu khấu thủy chung lục**", quyển 1, trích dẫn từ tấu sớ của Dương Hạc
2. ↑  Ngô Vĩ Nghiệp - "**Tuy khấu kỷ lược**", quyển 1
3. ↑  Nay thuộc Đồng Xuyên
4. ↑  Nay là Linh Vũ, Ninh Hạ
5. ↑  Nay là huyện Thấp
6. ↑  Nay là Vĩnh Tế
**Arimaa** /əˈriːmə/ (*ə-**REE**-mə**ə-REE-mə*) là một trò chơi board game được thiết kế để chơi được với một bộ cờ vua tiêu chuẩn và tạo ra độ khó cho máy tính có thể chơi giỏi trong khi vẫn dễ học và dễ chơi đối với con người. Hàng năm kể từ năm 2004, cộng đồng Arimaa đã tổ chức ba giải đấu: Giải vô địch thế giới (con người), Giải vô địch máy tính (máy tính), và Thách thức Arimaa (người đấu với máy). Vào năm 2015, thách thức này đã được máy tính (Sharp của David Wu) vượt qua, với các kỳ thủ Arimaa hàng đầu đồng ý rằng máy tính đã chơi giỏi hơn con người. Điều kiện tiên quyết để lĩnh giải thưởng là công khai thuật toán của máy tính và Wu đã xuất bản một bài báo mô tả thuật toán và hầu hết trang của tạp chí *ICGA Journal* bản ấn hành 38/1 được dùng để đăng thuật toán này. Thuật toán kết hợp cắt tỉa alpha-beta truyền thống (thay đổi phe chơi khi đạt 4 ply) với các chức năng heuristic được viết bằng tay khi phân tích các ván chơi của các kỳ thủ xuất sắc.

Arimaa được phát minh vào năm 2003 bởi Omar Syed, Một kỹ sư máy tính người Mỹ gốc Ấn Độ được đào tạo về trí tuệ nhân tạo. Syed lấy cảm hứng từ trận thua của Garry Kasparov trước máy tính cờ vua Deep Blue và đã thiết kế một trò chơi mới có thể chơi với một bộ cờ vua tiêu chuẩn, mà sẽ rất khó cho các máy tính có thể chơi tốt, nhưng có các quy tắc đơn giản đủ cho cậu con trai lên bốn tuổi Aamir hiểu được. ("Arimaa" là từ "Aamir" đọc ngược lại và thêm một chữ "a".)

Arimaa đã giành được nhiều giải thưởng bao gồm Trò chơi chiến lược tóm tắt hay nhất năm 2011 của *GAMES Magazine*, Trò chơi chiến lược của năm 2010 của *Creative Child Magazine*, và giải Parents' Choice Approved Award năm 2010. Trò chơi này cũng là chủ đề của một số nghiên cứu.

Ghi chú
-------

Tham khảo
---------

1. ↑  "Arimaa: Game Over?".
2. ↑  "Arimaa: ChessProgramming Wiki". Bản gốc lưu trữ ngày 18 tháng 5 năm 2017. Truy cập ngày 24 tháng 5 năm 2017.
3. ↑  Wu, David (2015). "Designing a Winning Arimaa Program" (PDF). *ICGA Journal*. **38** (1): 19–40.
4. ↑  Syed, Omar; Syed, Aamir (2003). "Arimaa – a New Game Designed to be Difficult for Computers". *International Computer Games Association Journal*. **26**: 138–139.
5. ↑  "Arimaa Forum - plz say more about the design decisions".
6. ↑  "GAMES Game Awards". Bản gốc lưu trữ ngày 3 tháng 11 năm 2013. Truy cập ngày 24 tháng 5 năm 2017.
7. ↑  "Archived copy". Bản gốc lưu trữ ngày 3 tháng 2 năm 2015. Truy cập ngày 2 tháng 5 năm 2013.Quản lý CS1: bản lưu trữ là tiêu đề (liên kết)
8. ↑  "Arimaa". *Parents' Choice Foundation*. Bản gốc lưu trữ ngày 25 tháng 3 năm 2016. Truy cập ngày 24 tháng 5 năm 2017.

Đọc thêm
--------

* Wikibook: Arimaa Strategy
* Daligault, Jean (2012). Arimaa Strategies and Tactics. CreateSpace Independent Publishing Platform. ISBN 145288417X
* *Arimaa – a New Game Designed to be Difficult for Computers*, 2003

Liên kết ngoài
--------------

* Official Arimaa website
* David Fotland's Arimaa program
* The Arimaa Public License
**Minh Từ Hoàng thái phi** (chữ Hán: 明慈皇太妃; ? – 1365), người họ Lê, không rõ tên húy, còn được gọi là **Anh Tư Phu nhân** (英姿夫人) hay **Anh Tư Nguyên phi** (英姿元妃), là một cung phi của vua Trần Minh Tông và là mẹ sinh của hai vua Trần Hiến Tông và Trần Nghệ Tông trong lịch sử Việt Nam.

Xuất thân
---------

Minh Từ Thái phi nguyên quán ở Giáp Sơn (nay thuộc thị xã Kinh Môn, tỉnh Hải Dương), là em cùng mẹ với Lệ Thánh Hoàng hậu (nguyên phối của vua Trần Minh Tông). Theo Đại Việt sử ký toàn thư, mẹ của hai bà là con gái của Nguyễn Thánh Huấn, giáo thụ (thầy dạy) của vua Trần Nhân Tông khi còn là Thái tử. Lệ Thánh là con của Nguyễn phu nhân với *Huệ Vũ Đại vương* Trần Quốc Chẩn, còn Minh Từ là con của một người họ Lê.

Ngoài hai bà Lệ Thánh và Minh Từ, vua còn một bà thứ phi khác là Đôn Từ Hoàng thái phi họ Lê, là một người chị em họ với bà Minh Từ, mẹ sinh của vua Trần Duệ Tông. Cả hai bà Minh Từ và Đôn Từ đều là vai cô của Hồ Quý Ly.

Con trai được lập làm Thái tử
-----------------------------

Lê Thái phi nhập cung đã được Minh Tông phong làm **Anh Tư Phu nhân** (英姿夫人), dần dần được tấn làm *Nguyên phi* (元妃), xếp dưới mỗi Hoàng hậu. Bà đã sinh cho vua được hai người con trai, là hoàng trưởng tử Trần Vượng (1319) và hoàng tam tử Trần Phủ (1321).

Do ngôi Thái tử bỏ trống đã 15 năm nên nhà vua có ý muốn lập Trần Vượng làm Thái tử, song vì luật lệ nhà Trần khi đó chỉ cho phép truyền ngôi cho Đích trưởng tử nên vua vẫn còn chần chừ. Quốc trượng Trần Quốc Chẩn vẫn khuyên vua đợi Lệ Thánh Hoàng hậu sinh được con trai hẵn lập. *Cương Đông Văn Hiến hầu* (không rõ húy) là con của *Chiêu Văn Đại vương* Trần Nhật Duật, muốn đánh đổ hoàng hậu để lập hoàng tử Vượng, mới đem vàng đút lót cho tên hầu của Quốc Chẩn là Trần Phẫu, bảo vu cáo Quốc Chẩn âm mưu phản loạn. Minh Tông cho bắt giam Quốc Chẩn ở chùa Tư Phúc rồi đem việc ấy hỏi Thiếu bảo Trần Khắc Chung. Khắc Chung cùng vây cánh với Văn Hiến hầu, lại cùng quê với phu nhân Anh Tư, và cũng từng làm thầy dạy của hoàng tử Vượng, liền trả lời: "*Bắt hổ thì dễ, thả hổ thì khó*". Vua mới cấm tuyệt không cho Quốc Chẩn ăn uống, bắt ông tự tử.

Có giả thuyết cho rằng, chính bà Anh Tư Nguyên phi mới là chủ mưu của vụ án oan Trần Quốc Chẩn. Có thể bà đã câu kết với Văn Hiến Hầu và Trần Khắc Chung nhằm vu cho Quốc Chẩn tội mưu phản, khiến ông bị xử tử, mục đích là để đưa con trai lên làm Thái tử nhằm tranh đoạt với chị mình là hoàng hậu Lệ Thánh.

Năm Đại Trị thứ 8 (1365) đời vua Trần Dụ Tông, mùa đông, Nguyên phi Anh Tư qua đời. Năm Thiệu Khánh thứ 2 (1371), tháng giêng, Trần Nghệ Tông truy tôn mẹ mình làm **Minh Từ Hoàng thái phi** (明慈皇太妃).

Tham khảo
---------

1. 1 2  Đại Việt sử ký toàn thư, bản điện tử, tr.261
2. ↑  Đại Việt sử ký toàn thư, bản điện tử, tr.182
3. 1 2  Đại Việt sử ký toàn thư, bản điện tử, tr.265
4. ↑  Đại Việt sử ký toàn thư, bản điện tử, tr.236
5. ↑  Đại Việt sử ký toàn thư, bản điện tử, tr.258
**Tống Khang vương** (chữ Hán: 宋康王; ?-286 TCN; trị vì: 334 TCN-286 TCN) hay **Tống vương Yển** (宋王偃), tên thật là **Tử Yển** (子偃), là vị vua thứ 34 và là vua cuối cùng của nước Tống – chư hầu nhà Chu trong lịch sử Trung Quốc.

Tử Yển là con trai thứ của Tống Hoàn công, vị vua thứ 32 của nước Tống, em của Tống Dịch Thành quân, vua thứ 33 của nước Tống.

Sự nghiệp
---------

Năm 335 TCN, ông làm biến loạn để chống lại anh là Dịch Thành quân. Dịch Thành quân trốn sang nước Tề. Tử Yển tự lập làm vua.

Năm 315 TCN, Tử Yển thấy nhiều nước chư hầu đã xưng vương nên cũng tự lập làm vương, tức là **Tống Khang vương**. Ông chủ trương khuếch trương thế lực, mang quân đánh các nước chư hầu. Phía đông, ông tấn công nước Tề, chiếm 5 thành. Phía nam, ông đánh bại quân Sở, chiếm 300 dặm đất nước Sở. Phía tây, ông đánh nước Ngụy.

Sau khi mở rộng thế lực, Tống Khang vương xa vào hưởng lạc tửu sắc và tàn ác, làm thần dân oán ghét và phẫn nộ, nên mọi người gọi là Kiệt Tống.

Năm 286 TCN, Tề Mẫn vương huy động nước Sở và nước Ngụy cùng đánh Tống báo thù việc lấn đất. Liên quân 3 nước đánh bại quân Tống, Tống Khang vương phải trốn sang nước Ngụy và qua đời tại đó. Đất Tống bị chia làm ba giữa Tề, Sở và Ngụy.

Tống Khang vương làm vua được 49 năm thì nước Tống diệt vong. Theo niên đại của Sử ký, vua cha Tống Hoàn công mất năm 375 TCN, như vậy Tống Khang vương mất vào năm 286 TCN có thọ ít nhất 90 tuổi. Tính từ Tống Vi Tử Khải đến Khang vương, nước Tống trải qua 34 đời vua.

Ở thời Tống Khang vương trị vì, ông đã có những cải cách quân đội khiến nước Tống chuyển mình nhanh chóng, kêu gọi tráng đinh nhập ngũ và ra sức tập luyện. Ông đã làm được một việc mà các chư hầu khác như Trịnh, Lỗ, Vệ... không thể làm, đó là đánh chiếm đất đai của Thất Hùng, trong đó nổi bật nhất là việc ông xua quân chiếm lãnh thổ phía đông của nước Sở, chia cắt nước này với nước Tề. Nước Sở hùng mạnh cùng tam Tấn, Hàn, Triệu, Ngụy đã phải thay đổi cách nhìn nhận về nước Tống bạc nhược mà trước đây họ từng thay phiên nhau hà hiếp ở thời Xuân Thu. Xét ra, ông là một vị vua giỏi dụng binh và đôn thúc, quản lý quân đội, chính vì vậy mà nước Tống đã quật khởi và hùng cường trong một khoảng thời gian ngắn. Nhưng do tính cách buông thả và ham mê tửu sắc mà khiến ông đánh mất tất cả vào phút chót.

Xem thêm
--------

* Tống Dịch Thành quân
* Tề Mẫn vương

Chú thích
---------

1. ↑  Sử ký, Tống Vi tử thế gia

Tham khảo
---------

* Sử ký Tư Mã Thiên, thiên:
	+ *Tống Vi Tử thế gia*

| * x
* t
* s
Các đời vua nước Tống |
| --- |
| 
* Vi tử
* Vi trọng
* Kê
* Đinh công
* Mẫn công I
* Dương công
* Lệ công
* Ly công
* Huệ công
* Ai công
* Đái công
* Vũ công
* Tuyên công
* Mục công
* Thương công
* Trang công
* Mẫn công II
* Tử Du
* Hoàn công I
* Tương công
* Thành công
* Ngữ
* Chiêu công I
* Văn công
* Cung công
* Bình công
* Nguyên công
* Cảnh công
* *Khải*
* Chiêu công II
* Điệu công
* Hưu công
* Hoàn công II
* Dịch Thành quân
* Khang vương

 |
| 

---

* Chư hầu lớn thời Chu
* Tấn
* Sở
* Khương Tề
* Tần
* Yên
* Vệ
* Trịnh
* Tống
* Trần
* Lỗ
* Ngô
* Sái
* Tào
* Kỷ
* Hứa
* Đằng
* Hình
* Trâu
* Cử
* Tây Quắc
* Hàn
* Triệu
* Ngụy
* Điền Tề
* Việt
* Tây Chu
* Đông Chu
 |
**Văn Đức Phu nhân** (chữ Hán: 文德夫人; ?-?), họ Trần, còn gọi **Anh Tông Phế phi** (英宗廢妃), là nguyên phối của vua Trần Anh Tông trong lịch sử Việt Nam.

Xuất thân cao quý và hiển hách, lại là Hoàng thái tử phi, ngôi vị Hoàng hậu nằm chắc trong tay, nhưng Văn Đức Phu nhân phải chịu một kết cục không mấy tốt đẹp, thậm chí bị vua Trần Anh Tông ra chỉ dụ phế truất khi còn chưa là Hoàng hậu.

Cuộc đời
--------

Văn Đức Phu nhân Trần thị xuất thân hiển vinh, bà là Đích trưởng nữ của Thái úy Hưng Nhượng Đại vương Trần Quốc Tảng, cháu gọi Khâm Minh Đại vương Trần Liễu là cụ nội, gọi Hưng Đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn là ông nội, gọi Trần Anh Tông- phu quân của mình là anh họ. Thân mẫu của bà không rõ tích, chỉ gọi là [**Bảo Huệ Quốc mẫu**; 保惠國母], nhưng qua đây cũng thấy được sự hiển quý không ai sánh kịp, vì Quốc mẫu là danh hiệu tương đương với Hoàng hậu, xe giá, nghi trượng đều y hệt. Trong Trần triều có vài vị được ghi nhận có danh xưng này là Linh Từ Quốc mẫu, Thiện Đạo Quốc mẫu (phu nhân của An Sinh vương Trần Liễu) và Nguyên Từ Quốc mẫu Thiên Thành công chúa. Ngoài ra, bà còn có một người anh là Văn Huệ vương Trần Quang Triều và một người em gái, sau này cũng là thê thiếp của Trần Anh Tông, Bảo Từ Thuận Thánh Hoàng hậu.

Ngày 3 tháng 2 âm lịch năm Nhâm Thìn (1292), Trần Nhân Tông phong Hoàng thái tôn Trần Thuyên làm Hoàng thái tử, khi ấy ông 16 tuổi. Nhân dịp ấy, Trần thị- Đích trưởng nữ của Hưng Nhượng Đại vương Trần Quốc Tảng, được chọn làm Hoàng thái tử phi.

Ngày 9 tháng 3 âm lịch năm Quý Tỵ (tức ngày 16 tháng 4 năm 1293), Trần Nhân Tông truyền ngôi cho Thái tử Trần Thuyên, tức Hoàng đế Trần Anh Tông. Anh Tông tự xưng là **Anh Hoàng** (英皇) và tôn vua cha làm Hiến Nghiêu Quang Thánh Thái Thượng Hoàng Đế. Nhà vua lấy niên hiệu là **Hưng Long** (興隆) và sử dụng nó cho đến hết thời trị vì của mình. Lúc này, Thái tử phi Trần thị tạm vẫn chưa có danh phận, tạm gọi [**Trần phi**; 陳妃]

Sau một khoảng thời gian, Trần phi chính thức được phong làm **Văn Đức Phu nhân** (文德夫人). Tuy là Nguyên phối của Tân đế, Trần thị lại không được phong Hoàng hậu. Đại Việt sử ký toàn thư sau đó vắn tắt ghi chép, phong phu nhân ít lâu, Văn Đức Phu nhân bị hàng vị, không rõ nguyên do: *""Phong cho Hoàng thái tử phi làm Văn Đức Phu nhân, rồi lại phế đi, lấy em gái của Văn Đức phong Thánh Tư Phu Nhân."* Văn Đức Phu nhân sau đó không rõ kết cục, còn em gái bà vào cung sau này là Bảo Từ Thuận Thánh Hoàng hậu. Câu chuyện của một Thái tử phi gia thế phi thường bất ngờ trượt mất ngôi hậu, lại lấy em gái ra thay thế là một trong những bí ẩn lớn nhất Trần triều.

Tham khảo
---------

1. ↑  [Ngô Sĩ Liên 1993, tr. 202. "Anh Tông lập làm Đông cung"] Kiểm tra giá trị `|url=` (trợ giúp).
2. ↑  [Ngô Sĩ Liên 1993, tr. 240. "Đông cung Thái tử phi"] Kiểm tra giá trị `|url=` (trợ giúp).
Hình ảnh tổng hợp của lĩnh vực HÀNG-Nam, kết quả của một cuộc khảo sát sâu bằng cách sử dụng hai trong số bốn kính viễn vọng khổng lồ dài 8.2 mét kết hợp Kính viễn vọng rất lớn của ESO 
Các xung tia Gamma được phát hiện bởi Kính viễn vọng Không gian Tia Gamma
Một **khảo sát thiên văn** là một bản đồ hoặc hình ảnh chung của một vùng trên bầu trời thiếu một mục tiêu quan sát cụ thể. Ngoài ra, một cuộc khảo sát thiên văn có thể bao gồm một tập hợp nhiều hình ảnh hoặc quang phổ của các vật thể có chung một loại hoặc tính năng. Các khảo sát thường bị giới hạn ở một dải phổ điện từ do các giới hạn về thiết bị, mặc dù các khảo sát đa bước sóng có thể được thực hiện bằng cách sử dụng nhiều máy dò, mỗi máy nhạy với một băng thông khác nhau.

Các cuộc khảo sát thường được thực hiện như là một phần của việc sản xuất một danh mục thiên văn. Họ cũng có thể tìm kiếm các sự kiện thiên văn thoáng qua. Họ thường sử dụng máy chụp ảnh phóng xạ trường rộng.

Giá trị khoa học
----------------

Các khảo sát bầu trời, không giống như quan sát mục tiêu của một vật thể cụ thể, cho phép các nhà thiên văn học lập danh mục các thiên thể và thực hiện các phân tích thống kê về chúng mà không cần quan sát quá dài. Trong một số trường hợp, một nhà thiên văn học quan tâm đến một đối tượng cụ thể sẽ thấy rằng hình ảnh khảo sát là đủ để làm cho thời gian của kính viễn vọng hoàn toàn không cần thiết.

Các khảo sát cũng giúp các nhà thiên văn học có được thời gian quan sát trên các kính thiên văn lớn hơn, mạnh hơn. Nếu các quan sát trước đây ủng hộ một giả thuyết, một ủy ban lập lịch kính viễn vọng có nhiều khả năng phê duyệt các quan sát mới, chi tiết hơn để kiểm tra nó.

Phạm vi khảo sát rộng khiến chúng trở nên lý tưởng cho việc tìm kiếm di chuyển các vật thể phía trước như tiểu hành tinh và sao chổi. Một nhà thiên văn học có thể so sánh các hình ảnh khảo sát hiện tại với các quan sát hiện tại để xác định vị trí các mục tiêu đang chuyển động; nhiệm vụ này thậm chí có thể được thực hiện tự động bằng phần mềm phân tích hình ảnh. Tương tự, hình ảnh của cùng một đối tượng được thực hiện bởi các khảo sát khác nhau có thể được so sánh để phát hiện các sự kiện thoáng qua như các ngôi sao biến thiên.

Tham khảo
---------

1. ↑  See, for example, Lacy, M. Riley, J. M. Waldram, E. M. McMahon, R. G. & Warner, P. J. (1995). "A radio-optical survey of the North Ecliptic CAP". *Monthly Notices of the Royal Astronomical Society*. **276** (2): 614–626. Bibcode:1995MNRAS.276..614L. doi:10.1093/mnras/276.2.614.Quản lý CS1: nhiều tên: danh sách tác giả (liên kết)
2. ↑  Gay, Dr. Pamela; Cain, Fraser (ngày 26 tháng 5 năm 2008). "*Episode #90: The Scientific Method*". *Astronomy Cast* (Podcast). Truy cập ngày 16 tháng 12 năm 2009.
Đây là một tên người Nhật; trong tiếng Nhật họ và tên được viết theo thứ tự Á Đông (họ trước tên sau): họ là **Inō**.

Tượng Inō Tadataka tại Katori-City
Bản đồ gấp của nước Nhật (1878), được dựa trên việc khảo sát và thực hiện của Inō Tadataka
**Inō Tadataka** (伊能 忠敬; sinh ngày 11 tháng 2 năm 1745 - mất ngày 17 tháng 5 năm 1818) là một vĩ nhân trong lịch sử Nhật Bản. Ông là người Nhật đầu tiên vẽ được bản đồ Nhật Bản chính xác.

Tiểu sử
-------

Ino Tadataka sinh tại Kujūkuri, một ngôi làng ven biển thuộc tỉnh Kazusa (nay là tỉnh Chiba). Vào năm 50 tuổi, ông chuyển đến thủ đô Edo. Nơi đây, ông được nhà thiên văn Takahashi Yoshitoki nhận làm học trò, đồng thời dạy cho ông môn địa lý, thiên văn học và toán học của phương Tây.

Nhiệm vụ
--------

Năm 1800, sau gần 5 năm nghiên cứu, các Mạc phủ cho phép Ino thực hiện một cuộc khảo sát của các nước sử dụng tiền riêng của mình. Nhiệm vụ này, trong đó tiêu thụ trong mười bảy năm còn lại của cuộc đời mình, bao phủ toàn bộ đường bờ biển và một số nội thất của mỗi ngôi nhà Nhật. Trong thời gian này Ino dành 3.736 ngày làm các phép đo (và đi 34.913 km), dừng lại thường xuyên để trình bày các Shogun với bản đồ phản ánh sự tiến bộ khảo sát của mình. Ông đã sản xuất một số chi tiết bản đồ (một số ở tỷ lệ 1: 36.000, những người khác ở 1: 216.000) của chọn phần của Nhật Bản, chủ yếu ở Kyūshū và Hokkaidō.

Magnum opus Ino: 216.000 bản đồ của toàn bộ bờ biển của Nhật Bản, vẫn chưa hoàn thành trước cái chết của ông vào năm 1818, nhưng đã được hoàn thành bởi nhóm khảo sát của ông năm 1821. Một bản đồ thu thập tất cả các công việc điều tra của mình, mang tên *Nihon Enkai Yochi zenzu* (ja:大日本沿海輿地全図 *Bản đồ khu vực ven biển của Nhật Bản*), được xuất bản năm đó.

Nó có ba trang của bản đồ tỷ lệ lớn 1: 432.000, cho thấy toàn bộ đất nước vào tám trang 1: 216.000 và 214 trang của khu vực ven biển chọn chi tiết tốt ở 1: 36.000. Các *Ino-zu* (bản đồ của Ino), nhiều trong số đó là chính xác đến 1/1000 độ, vẫn là bản đồ xác định của Nhật Bản trong gần một thế kỷ, và bản đồ dựa trên tác phẩm của ông đã được sử dụng vào cuối năm 1924.

Sự xem xét của chuyên gia
-------------------------

Các chuyên gia Mỹ, Nhật đã đánh giá rằng bản đồ Nhật của Ino Tadataka là bản đồ chính xác nhất. Sau đó, người Nhật đã sử dụng bản đồ này trong vòng 1 thế kỉ.

Tham khảo
---------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về ***Inō Tadataka***. |

* Ogawa, Florence. (1997). "Ino Tadataka, les premiers pas de la geographie moderne au Japon," *Ebisu,* Vol. 16, pp. 95–119.

|  |  |
| --- | --- |
| Tiêu đề chuẩn Sửa dữ liệu tại Wikidata | 
* BNF: cb15390479m (data)
* CiNii: DA0273839X
* GND: 1023117266
* ISNI: 0000 0000 8109 2701
* LCCN: n82056530
* NDL: 00269993
* NTA: 306698676
* PLWABN: 9810646766005606
* SUDOC: 162037813
* VIAF: 29835733
* WorldCat Identities: lccn-n82056530

 |
Một bản in surimono của Katsushika Hokusai
*Mực, cá tráp và cá ngừ Bonito*. của Setsuri (hiện không có thông tin gì về Setsuri (雪里) ngoài việc ông từng thiết kế bản in surimono này cho Đội trình diễn Trống (có con dấu ở góc phải trên) khoảng năm 1820).
***Surimono*** (摺物, ****Surimono****?) là một thể loại in mộc bản của Nhật Bản. Chúng được đặt riêng cho những dịp đặc biệt như Giao thừa. Surimono có nghĩa đen là "vật được in". Được sản xuất với số lượng nhỏ, đối tượng hướng đến chủ yếu là giới *văn nhân*. Surimono thường mang tính thử nghiệm đề tài, phương pháp và sử dụng những kỹ thuật in tốn kém hơn so với các bản in thương mại thông thường. Chúng phổ biến nhất từ những năm 1790 đến 1830, và nhiều nghệ nhân hàng đầu đều đã từng thực hiện sản xuất chúng.

Áp dụng
-------

Surimono thường được các hội thơ ủy quyền để minh họa cho những bài thơ đoạt giải, trong cuộc thi thơ do hội đồng đánh giá. Các bản in như vậy thường có định dạng nhỏ, thường khoảng 205 × 185 mm, khiến việc khắc chạm các ký tự Kanji đòi hỏi rất nhiều kỹ năng tay nghề. Các nghệ sĩ kịch Kabuki cũng đặt in áo surimono để kỷ niệm các sự kiện quan trọng trong sự nghiệp của họ, chẳng hạn như các dịp kế thừa tên hay màn ra mắt sân khấu của con trai họ.

Xem thêm
--------

* Ukiyo-e
* In mộc bản
* Tranh khắc gỗ
* Frank Lloyd Wright là một nhà sưu tập surimono

Tham khảo
---------

1. ↑  "surimono". Japanese Architecture and Art Net Users System. Truy cập ngày 30 tháng 12 năm 2009.

* Hockley, Allen (2006). *Public Spectacles, Personal Pleasures: Four Centuries of Japanese prints from a Cincinnati Collection*. Cincinnati: Cincinnati Art Museum. ISBN 0-931537-29-0.

Đọc thêm
--------

* Bowie, Theodore; in collaboration with James T. Kenney and Fumikoe Togashi (1981). *Art of the Surimono*. N/A: Indiana University Press. ISBN 9780253304759. OCLC 795508326. Based on an exhibition at the Indiana University Art Museum, February 25 – ngày 25 tháng 3 năm 1979.Quản lý CS1: postscript (liên kết)

Liên kết ngoài
--------------

* Surimono Lưu trữ 2009-01-26 tại Wayback Machine trên trang web của Bảo tàng Nghệ thuật, Thiết kế &amp; Kiến trúc
**Alicja Dorabialska** (14 tháng 10 năm 1897 - 1975), là nhà hóa học người Ba Lan.

Cuộc đời và sự nghiệp
---------------------

Alicja Dorabialska sinh ra ở thành phố Sosnowiec, vùng Vistula, Đế quốc Nga (nay là Ba Lan) vào ngày 14 tháng 10 năm 1897. Bà tốt nghiệp trường trung học ở Warszawa vào năm 1914 và sau đó theo học Khoa Toán-Vật lý thuộc Đại học Sư phạm Quốc gia Moskva, tốt nghiệp vào năm 1918. Dorabialska nhận bằng Tiến sĩ tại Đại học Warszawa năm 1922 và theo học với nhà hóa học Marie Curie tại Viện Radium, Paris năm 1925. Dorabialska là trợ lý của Viện Hóa lý thuộc Đại học Công nghệ Warszawa từ năm 1918 đến năm 1932. Hai năm sau, bà được bổ nhiệm làm trợ lý giáo sư tại khoa hóa lý và vô cơ của Đại học Bách khoa Lviv vào năm 1934 và giữ chức vụ chủ nhiệm bộ môn hóa lý trong Thế chiến thứ hai. Năm 1945 Dorabialska được thăng chức giáo sư và giữ chức vụ trưởng khoa hóa học từ năm 1945 đến năm 1951. Bà qua đời năm 1975.

Các thành tựu
-------------

Dorabialska viết luận án khảo sát yếu tố nhiệt hóa học về đồng phân lập thể trong phân tử keton dưới sự hướng dẫn của Wojciech Świętosławski.

Tham khảo
---------

1. ↑  Ogilvie & Harvey, pp. 749–50
2. ↑  Ogilvie & Harvey, p. 749

* Ogilvie, Marilyn & Harvey, Joy biên tập (2000). *The Biographical Dictionary of Women in Science: Pioneering Lives From Ancient Times to the mid-20th Century*. 1: A-K. New York, NY: Routledge. ISBN 0-415-92039-6.
Hệ **PAL** viết tắt của chữ **PHASE ALTERNATIVE LINE** tức là đảo pha theo từng dòng một. Năm 1962 giáo sư tiến sĩ người Đức-Walter Bruch và các đồng sự của ông ở hãng TELEFUNKEN (Đức) nêu các khuyết điểm của hệ NTSC và đề nghị một hệ cải tiến PAL. Năm 1966 hệ PAL được chính thức phát sóng trên kênh CCIR (5,5MHz) ở Tây Đức.

Khuyết điểm của NTSC
--------------------

* Tín hiệu sóng tải phụ bị lệch pha qua các tầng khuếch đại (chẳng hạn mạch có R, L, C). Chỉ cần sai 5o thì màu đã bị lạc sắc thái rồi  cần phải chỉnh TINT.
* Trên thực tế cho dù hai sóng tải phụ vuông góc nhưng vẫn có sự tương tác nhẹ giữa hai màu đi chung nên màu kém nguyên chất.
* Sóng tải phụ tránh được hoạ tần fH nhưng không kể đến fv

Cải tiến hệ PAL
---------------

1. Sóng tải phụ vẫn cùng tần số nhưng khác pha: 0o và 90o như NTSC nhưng qua hàng sau thì xanh vẫn giữ 0o, đỏ thì đảo pha 180o (so với hàng trên).
Do sự lệch pha cùng chiều nên ở máy thu, nếu đảo pha 1 tín hiệu để cộng với tín hiệu ở hàng đó thì độ sai pha tự khử nhau.
2. Mặc dù hai màu vẫn đi chung trong hệ PAL nhưng người ta giảm màu xanh chỉ còn 0,493 và màu đỏ còn 0,877. PAL định lại hai tín hiệu màu:
u(xanh) = 0,493 (B - Y)
v(đỏ) = 0,877 (R - Y)
3. Chọn sóng tải phụ tránh các hài tần của fH và fv
Với n = 284: n nguyên dương m = 0 < m < 1 
fv = 25Hz fv: ước số của fv
4. Chọn fv = 50Hz và fH = 15625Hz
MÃ HÓA PAL
Các nhận xét

* Hệ PAL vẫn sử dụng phương pháp điều biên nén vuông góc như ở NTSC.
* Gốc pha 0o được dùng để điều biên nén tín hiệu sắc u (thay vì 33o như ở NTSC).
* Pha +90o và -90o lần lượt từng dòng một để điều biên nén tín hiệu sắc v (thay vì lần lượt là 33o + 90o = 123o như NTSC).
* Pha của Burst là +135o và -135o lần lượt cho từng dòng một tùy theo dòng đang truyền có pha là -90o hay +90o.

Tín hiệu video tổng hợp của PAL cũng giống của NTSC.
Gà trống với những đặc điểm: mào lớn, diều mọng
**Gà trống**, đôi khi còn gọi là **gà sống** là gà giống đực của loài *Gallus gallus*, tức gà nhà. Con gà giống cái là gà mái. Gà trống có một số đặc tính là hay cất tiếng gáy và canh giữ một khu vực nhất định, quyết không cho gà trống khác xâm phạm.

Gà gáy
------

Tiếng gà trống gáy
Trong loài gà nhà, thường thì chỉ gà trống biết gáy. Tiếng gáy bắt đầu vào buổi rạng đông cho đến khi chiều tàn lúc trời đã nhá nhem. Tiếng gáy là cách báo hiệu và phô trương của gà trống đang sở hữu một khu vực. Gà trống ở khoảng bốn tháng tuổi thì sẽ bắt đầu gáy.

Tiếng Việt ghi âm tiếng gáy của gà thành: "Ò ó o... o". Những ngôn ngữ khác ghi âm thành nhiều dạng: "Cock-a-doodle-doo" (tiếng Anh), "Qui-qui-riqui" (tiếng Tây Ban Nha)...

Gà trống thiến
--------------

Bài chi tiết: Gà trống thiến
Gà trống tuy vóc dáng lớn hơn gà mái nhưng thịt gà trống thường dai, không ngon. Muốn vỗ gà trống cho béo thì người nuôi cần thiến gà bằng cách loại bỏ hai dịch hoàn là bộ phận sinh dục ở trong bụng gà. Kết quả là gà trống thiến bớt hung hăng, bớt hiếu động và dễ tăng cân. Thịt gà trống thiến vì vậy có tiếng là ngon và mềm hơn.

Chọi gà
-------

Bài chi tiết: chọi gà
Tục chọi gà dựa vào tính bẩm sinh của gà trống muốn chống trả những đối thủ gà trống khác nếu vào chung một khoảnh sân. Tục chọi gà phổ biến ở một số quốc gia, trong đó có Việt Nam.
Tuy nhiên ở Tây phương thì có nơi ngăn cấm, cho là sinh hoạt hiếu sát và bạo động vì gà sẽ đấu nhau đến chết.

Gà trống và văn hóa Việt
------------------------

Bài chi tiết: Gà trong biểu tượng văn hóa
Một con gà trống ở nông trại Úc
Tranh Kim Hoàng, một loại tranh dân gian của người Việt, vẽ gà trống
Đuôi gà trống có lông dài vào vồng lên, cũng là đặc điểm của gà trống. Trong văn hóa người Việt, cách trang phục phụ nữ miền Bắc ngày xưa khi vấn khăn thì để chừa ra một đoạn tóc đầu cùng bỏ buông lơi, gọi là "tóc đuôi gà". Kiểu tóc này là một nét đẹp được nhiều người ưa thích, đứng trên hết nên ca dao mới có câu:

Một thương tóc bỏ đuôi gà
Hai thương ăn nói mặn mà có duyên
Ba thương má lúm đồng tiền
Bốn thương răng nhánh hạt huyền kém thua...
Thành ngữ "gà mái gáy" thường dùng với tính chỉ trích, nói lên người đàn bà tiếm dụng hay làm phận việc của đàn ông. Ngược lại, người đàn ông góa vợ, phải chăm lo cho con thì tiếng Việt gọi là "gà trống nuôi con".

Con gà trống cũng có mặt trong những câu đố dân gian vì tướng mạo "quân tử" của nó như trong câu:

Chân đạp miền thanh địa,
Đầu đội mũ bình thiên,
Mình mặc áo mã tiên,
Ban ngày đôi ba vợ,
Tối một mình nằm riêng.
Gà trống còn là vật cúng tế cổ truyền nên có câu:

Trên đầu đội sắc vua ban
Dưới thì yếm thắm dây vàng xum xuê
Thần linh đã gọi thì về
Ngồi trên mâm ngọc gươm kề sau lưng.

Chú thích
---------

1. ↑  "Should cockfighting be outlawed in Oklahoma?". *CNN*. ngày 26 tháng 11 năm 2002. Bản gốc lưu trữ ngày 19 tháng 6 năm 2009. Truy cập ngày 17 tháng 8 năm 2009.
**Ève-Mary Thaï Thi Lac** (**Thái Thị Lạc**) (sinh ngày 6 tháng 2 năm 1972) là một chính trị gia Canada. Bà được bầu vào Hạ viện Canada vào ngày 17 tháng 9 năm 2007 với tư cách là ứng cử viên Bloc Québécois tại Cuộc bầu cử vào Quốc hội Canada lần thứ 39, sau khi đánh bại ứng cử viên Đảng bảo thủ Bernard Barré.

Bà sinh ra ở Việt Nam trong một gia đình người Chăm, Thi Lạc được một gia đình Quebec nhận nuôi khi hai tuổi và lớn lên ở một trang trại gần Acton Vale. Trước khi được bầu, bà đã làm việc cho người tiền nhiệm của mình, Yvan Loubier, với vai trò trợ lý điều hành trong văn phòng bầu cử của ông.

Bà là người Canada gốc Việt đầu tiên được bầu vào Hạ viện Canada. Bà thừa nhận rằng phân biệt chủng tộc là một yếu tố ngay từ đầu chiến dịch của mình, nhưng nhấn mạnh nguồn gốc địa phương của mình bằng cách nói đùa rằng đã lớn lên trên một trang trại và bà là ứng cử viên duy nhất trong cuộc đua biết cách thiến một con lợn. Sau đó, bà thừa nhận sự sẵn sàng của mình chỉ đơn giản là nói chuyện với mọi người, đó như là chiến lược hiệu quả nhất của bà:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| Tôi cảm thấy rất khó, nhưng tôi giải thích nguồn gốc của tôi và mọi người tiếp nhận. Tôi sẽ nói điều khiến mọi người quan tâm chỉ là một chút khác biệt, nhưng khi họ nói chuyện với tôi, khi họ nhìn thấy tôi, khi tôi được hỏi về giá trị của mình, họ thấy không có sự khác biệt giữa họ và tôi. | "|

Bà được bầu lại trong cuộc bầu cử năm 2008, nhưng bị đánh bại trong cuộc bầu cử năm 2011 bởi Marie-Claude Morin của Đảng Dân chủ Mới.

Tham khảo
---------

1. ↑  Canoe News | Latest Canada & World Headlines | Top Stories, Breaking News | Canoe[*liên kết hỏng*]
2. ↑  "Ève-Mary Thaï Thi Lac aspire à présider le PQ". Bản gốc lưu trữ ngày 11 tháng 11 năm 2018. Truy cập ngày 11 tháng 11 năm 2018.
3. 1 2 3  "NDP, Tories score upsets in Quebec byelections". canada.com, September 18, 2007.

Liên kết ngoài
--------------

* Profile of Ève-Mary Thaï Thi Lac Lưu trữ 2007-09-15 tại Wayback Machine **(tiếng Pháp)**
* Thái Thị Lạc - nữ nghị sĩ Canada gốc Việt
* Fiche biographique d'Ève-Mary Thai Thi Lac, sur le site du Parlement du Canada Lưu trữ 2013-05-07 tại Wayback Machine **(tiếng Pháp)**
Dr.-Monique-Nsanzabaganwa (2020)
**Monique Nsanzabaganwa** là một nhà kinh tế và chính trị gia người Rwanda, từng giữ chức Phó Thống đốc Ngân hàng Quốc gia Rwanda, kể từ năm 2011

Hoàn cảnh và giáo dục
---------------------

Bà được sinh ra ở Rwanda vào khoảng năm 1971, và theo học các trường Rwandan trước khi học đại học. Bà có bằng Cử nhân Nghệ thuật kinh tế, từ Đại học Quốc gia Rwanda.   Bà học tại Đại học Stellenbosch, Nam Phi, tốt nghiệp Thạc sĩ Kinh tế, tiếp theo là Tiến sĩ Triết học, cũng về Kinh tế.

Sự nghiệp
---------

Sau khi tốt nghiệp ở nước ngoài, bà trở về Rwanda và làm giảng viên kinh tế tại Đại học Quốc gia Rwanda, từ năm 1999 đến 2003. Từ năm 2003 đến 2008, bà là Bộ trưởng Bộ Nhà nước chịu trách nhiệm về Kế hoạch Kinh tế trong Bộ Tài chính và Kế hoạch Kinh tế Rwanda. Từ năm 2008 đến năm 2011, bà là Bộ trưởng Bộ Thương mại và Bàng nghiệp trong nội các Rwandan.

Là bộ trưởng bộ kế hoạch kinh tế, Tiến sĩ Monique Nsanzabaganwa có Bàng trong việc tạo ra một hệ thống thống kê và kế hoạch mạnh mẽ hơn trên toàn quốc và ở cấp địa phương. Bà là một nhà lãnh đạo của nỗ lực thành lập Viện Thống kê Quốc gia Rwanda. Bà cũng được ghi nhận là người dẫn đầu các nỗ lực thiết lập khung pháp lý và hướng dẫn chính sách cho tài chính vi mô ở Rwanda.

Những ý kiến khác
-----------------

Bà là thành viên của Mạng lưới các nhà lãnh đạo châu Phi, một thành viên của Mạng lưới lãnh đạo toàn cầu Aspen (AGLN), một thành viên của Sáng kiến lãnh đạo châu Phi (ALI) Đông Phi và là thành viên của Trường Chính phủ John F. Kennedy Quản lý tài chính. Bà đã từng là chủ tịch của Hội đồng quản trị của Viện thống kê quốc gia Rwanda, kể từ năm 2012.

Gia đình
--------

Tiến sĩ Monique Nsanzabaganwa là một người mẹ có ba con và có hai con trai và một con gái.

Xem thêm
--------

* Nội các Rwanda
* Quốc hội Rwanda
* John Rwangombwa
* Aishah Ahmad

Tham khảo
---------

1. 1 2 3  ALIEAF (2008). "Africa Leadership Initiative - East Africa Class of 2008". Dar es Salaam: African Leadership Initiative East Africa Foundation (ALIEAF). Bản gốc lưu trữ ngày 5 tháng 3 năm 2016. Truy cập ngày 1 tháng 10 năm 2017.
2. ↑  WWBO (30 tháng 9 năm 2017). "Dr. Monique Nsanzabaganwa, Vice Governor, National Bank of Rwanda". New York City: Womensworldbanking.org (WWBO). Truy cập ngày 30 tháng 9 năm 2017.
3. 1 2 3 4 5 6  NISR (30 tháng 9 năm 2017). "Board of Directors of the National Institute of Statistics of Rwanda: Dr. Monique Nsanzabaganwa, Chairperson". Kigali: National Institute of Statistics of Rwanda (NISR). Truy cập ngày 30 tháng 9 năm 2017.
4. ↑  G. Mugoya (19 tháng 2 năm 2011). "Secret life: Minister Monique Nsanzabaganwa". Kigali. Truy cập ngày 30 tháng 9 năm 2017.
5. ↑  NBR (1 tháng 10 năm 2017). "Governance of the National Bank of Rwanda: Vice Governor, National Bank of Rwanda". Kigali: National Bank of Rwanda (NBR). Truy cập ngày 1 tháng 10 năm 2017.

Liên kết ngoài
--------------

* Trang web của Ngân hàng Quốc gia Rwanda
Một máng trượt nước tại công viên giải trí ở Phần Lan
**Máng trượt nước** (*Water slide*) hay còn gọi là **đường trượt nước**, hay **cầu trượt nước** là loại cầu trượt được thiết kế để sử dụng giải trí trong các công viên nước. Các đường trượt khác nhau về phương pháp sử dụng và kích thước. Một số máng trượt yêu cầu người chơi phải ngồi trực tiếp trên cầu trượt hoặc trên một tấm bè hoặc ống được thiết kế để chơi trò chơi. Một máng trượt nước điển hình sử dụng hệ thống máy bơm để bơm nước lên trên, sau đó nước sẽ chảy xối xả xuống bề mặt. Nước làm giảm ma sát nên các thanh trượt di chuyển xuống cầu trượt rất nhanh tạo cảm giác thích thú. Các đường trượt nước chạy vào bể bơi (thường gọi là bể ngâm) hoặc một đường trượt dài. Nhân viên cứu hộ thường túc trực ở phía trên và phía dưới cầu trượt để nếu người chơi bị thương thì họ sẽ được xử lý và điều trị ngay lập tức. 

Đường trượt nước dài nhất thế giới được lắp đặt tạm thời ở Waimauku, New Zealand vào tháng 2 năm 2013, công trình này được thiết kế xây dựng với tổng chiều dài đạt 650m, trong đó có 550m hoạt động bình thường. Những người thiết kế nó tuyên bố người nắm giữ kỷ lục trước đó có chiều dài chỉ đạt đến 350m. Sau đó, máng trượt này được chuyển đến Công viên hành động ở Vernon, New Jersey. Đường trượt nước tại Buena Vista Lodge ở Costa Rica là một đường trượt nước dài 400m trong đó người chơi ngồi trực tiếp trên đường trượt, với một ống bên trong bao quanh phần thân trên để đảm bảo an toàn. Tàu lượn nước dài nhất dành cho nhiều người là ở *Mammoth at Holiday World* với chiều dài 1763 bộ tại Holiday World ở Santa Claus, Indiana. "The Longest" là đường trượt nước cố định bằng ống dành cho một hành khách nằm ở Selangor, Malaysia, du khách đến điểm tham quan bằng hệ thống cáp treo và đi xuống cầu trượt trong khoảng 4 phút trong khi di chuyển qua 1111m qua khu rừng tuyệt đẹp.

Hình ảnh
--------

* 
* 
* 
* 
* 
*

Chú thích
---------

1. ↑  Adam, Hollingworth (23 tháng 2 năm 2013). "Adventure seekers hit slide". *3 News NZ*. Bản gốc lưu trữ ngày 3 tháng 1 năm 2014. Truy cập ngày 25 tháng 2 năm 2013.
2. 1 2  "A first look at the world's longest waterslide". *3 News NZ*. 22 tháng 2 năm 2013. Bản gốc lưu trữ ngày 3 tháng 1 năm 2014. Truy cập ngày 25 tháng 2 năm 2013.
3. ↑  "Action Park Brings World's Longest Waterslide to U.S.". Bản gốc lưu trữ ngày 20 tháng 6 năm 2015. Truy cập ngày 20 tháng 6 năm 2015.
4. ↑  Waterslide at Buena Vista Lodge Lưu trữ 11 tháng 8 2013 tại Wayback Machine, Costa Rica
5. ↑  Mammoth at Holiday World, Santa Claus, Indiana
6. ↑  "ESCAPE Penang | Main".

Xem thêm
--------

* Ván cầu (Springboard)
* Công viên nước (Water park)
* Thuyền tham quan (Boatsnap)
* Biển nhân tạo (Beach club)
* Tắm nước đá (Ice hole bathing)
* Nhà tắm công cộng (Public bathing)
* Bể bơi công cộng (Public swimming pool)